Romatoid Artrit. Hayatı aktif yaşamak. Hastalar için danışma el kitabı.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Romatoid Artrit. Hayatı aktif yaşamak. Hastalar için danışma el kitabı."

Transkript

1 Romatoid Artrit. Hayatı aktif yaşamak. Hastalar için danışma el kitabı.

2 Değerli Hastamız, İçindekiler Hastalıkla ilgili bilgiler 04 Tedaviyle ilgili bilgiler 24 Romatoid artrit ile yaşamak 44 Sözlük 58 Daha fazla bilgi 62 Profesör Dr. med. Markus Gaubitz Westfalya Münster Wilhelm Üniversitesi Manuel Tıp Akademisi Disiplinlerarası Teşhis ve Tedavi Yöntemleri Bilgi güçtür der bir atasözü ve bu deyiş, özellikle romatoid artrit gibi kronik bir hastalık söz konusu olduğu zaman geçerlidir. Bu hastalıkla bağlantılı iltihaplar kalıcı sabah sertliğinden başlayarak şiş ve ağrıyan el ve ayak parmaklarına ve hareket kabiliyetinin önemli ölçüde kısıtlanmasına varıncaya değin çok çeşitli şikâyetlere neden olabilir. Nadiren kalp veya akciğerler gibi iç organlar dahi zarar görebilir. Ancak bilgi aynı zamanda korkuya ve çaresizlik içerisinde bir hastalığa teslim olma duygusuna karşı en etkili araçtır. Dolayısıyla, bu hastalığa yakalanan herkesin bağışıklık sistemindeki belirtileri tetikleyen maddelerden başlayarak modern tedavi olanakları yelpazesi ve başka hastalarla deneyim alış verişi olanağı sunan ve en az diğerleri kadar önemli olan özyardım grupları gibi pek çok konuda kapsamlı bilgiye ihtiyacı vardır. Bu bilgilere sahip olan bir kişi hastalığıyla baş etmeyi ve hastalıkla ilişkili şikâyet ve kısıtlamaları aktif ve hedefli bir şekilde aşmayı en iyi şekilde öğrenecektir. Bu broşür bilgilenmenize bir katkı sunmak için hazırlanmıştır. romatoid artrit hakkında pek çok önemli ve güncel veri içermektedir. Son bir söz daha: Tıbbi araştırmalar sayesinde son yıllarda romatoid artrit tedavisinde büyük bir gelişme kaydedilmiştir. Özellikle biyolojik ilaçlar adı verilen yeni bir ilaç grubunun devreye girmesiyle, hastalığın ilerlemesi bugün çoğu zaman durdurulabilmektedir. Bu sayede büyük hasarlar önlenebilmekte ve ağır hastalık tabloları belirgin bir şekilde düzeltilebilmektedir. Bu nedenle, bu broşürde verilen bilgilerin amacı yalnızca hastalık hakkındaki bilginizi artırmak değil, aynı zamanda sizi cesaretlendirmek, modern romatizma tedavisi ile ilgili beklentilerinizi yükseltmek ve mütevazı iyileşmelerle yetinmemenizi sağlamaktır. Doktorunuz Profesör Dr. Markus Gaubitz olarak ilginç bir okuma diliyor ve geçmiş olsun diyorum.

3 Hastalıkla ilgili bilgiler. Romatoid artrit hakkinda en önemli özetli bilgiler. Romatoid artrit nedir? Romatoid artrit (kısaltma: RA) birden fazla organı veya organ sistemini tutabilen kronik iltihaplı bir hastalıktır. Bu nedenle bir sistem hastalığından da bahsedilmektedir. Ancak hastalığın adından da anlaşıldığı gibi ağırlıklı olarak eklemleri tutar. Artrit, eklem iltihabı demektir. Eskiden kullanılan kronik poliartrit terimi, hastalığa çoğunlukla birden fazla ( poli ) eklemin yakalandığına işaret etmektedir. Hastalık bunun dışında daha birçok şekillerde kendini gösterebilir. RA, genellikle romatizma üst kavramı altında toplanan çok sayıda kronik iltihaplı (eklem) hastalığının nispeten ağır bir şeklidir. Romatoid artrit ne kadar yaygındır? RA en sık görülen iltihaplı eklem hastalığıdır; nüfusun yaklaşık % 0,6 1 i bu hastalıktan şikayetçidir. Almanya da bu oran yaklaşık hastaya denktir. Her yıl bu gruba yeni hastalanan kişinin katıldığından hareket edilmektedir. 0 4 Hastalıkla ilgili bilgiler

4 Kimler hastalığa yakalanır? RA ilke olarak her yaşta baş gösterebilir. İnsanlar çoğunlukla 40 ile 50. yaşları arasında bu hastalığa yakalanmaktadır. Ancak çocuk ve gençler arasında da RA hastalığına rastlanmaktadır. Buna jüvenil (= genç) idiopatik artrit adı verilmektedir. Hastalık kadınlarda erkeklere göre üç kat daha sık görülmektedir. Bu dengesizliğin nereden kaynaklandığı bilinmemektedir. Romatoid artrit nasıl oluşur? RA nın nedenleri ve oluşumu henüz tam anlamıyla açıklanamamıştır. Ancak bu konuda çok fazla ipucu bulunmaktadır. Bu bağlamda bağışıklık sisteminin bir bozukluğundan hareket edilmektedir. RA bir otoimmün hastalık olarak kabul edilmektedir. Bunun anlamı, normalde enfeksiyon etkenlerini ve başka yabancı maddeleri savuşturmakla görevli olan bağışıklık sisteminin vücut dokularını da yabancı olarak sınıflandırması ve bunlara karşı antikorlar üretmesidir. Yani vücut belli bölgelerde, örneğin eklem iç zarında kendi kendisini hedef almakta ve bu durum da iltihaba, şişmeye, ağrılara ve dokunun hasar görmesine yol açmaktadır. Aileler üzerine yapılan incelemeler kalıtımsal faktörün önemli bir rol oynadığını ortaya çıkarmıştır, yani yakın bir akrabanız hastalığa yakalanmışsa, sizin de hastalanma riskiniz yüksek demektir. Ancak dış etkenlerin de muhtemel tetikleyici olarak önem taşıdığı sanılmaktadır. Bunların arasında özellikle çoğu kez hastalık öncesinde geçirilen virüs veya bakteri enfeksiyonları yer almaktadır. 06 Hastalıkla ilgili bilgiler

5 Eklemlerde neler oluyor? RA hastalığına tutulan eklemler etkilenen kemik yüzeylerinin kıkırdakla kaplı olduğu ve içi sıvıyla dolu bir boşluk (eklem boşluğu) tarafından çevrelendiği türden eklemlerdir (sinovyal eklemler). Eklem boşluğu sinovyalzarla (sinovyum), yani bağdokusundan oluşan ince bir tabakayla kaplıdır. Bu eklem iç zarı, kemiklerin arasında meydana gelen sürtünmeyi azaltmak için kayganlaştırıcı vazifesi gören koyu sinovyal sıvıyı (sinovya) üretir. Hastalığın seyri içerisinde saldırgan bağdokusunu (pannus) giderek eklem kıkırdağının üzerine yayılır ve sonunda kıkırdağa ve bitişiğindeki kemiğe kalıcı zararlar verir. Haberci madde TNF- bu bağlamda ne gibi bir rol oynar? Tümör Nekroz Faktörü alfa (TNF-a), RA nın ve diğer iltihaplıromatoid hastalıkların iltihaplanma süreçlerinde önemli bir rol oynayan, bağışıklıksistemine ait doğal bir haberci maddedir (sitokin). Bu faktörün farklı etkileri olmakla birlikte, ilk planda iltihaplanmayı tetikleyici (proinflamatuar) bir etkisi bulunmaktadır. RA hastalığına yakalanan eklemlerde büyük miktarlarda TNF-a saptanmaktadır. Burada madde, bağışıklık sistemi içerisinde özel görevler üstlenen belli hücre türleri (makrofajlar, lenfositler) tarafından üretilir. 08 Hastalıkla ilgili bilgiler

6 Hastalığın tipik semptomları nelerdir? RA hastalığında çoğunlukla birkaç eklem aynı anda iltihaplıdır. Bu bağlamda özellikle el parmaklarının ana ve orta, ayak parmaklarının ise ana eklemlerinin etkilenmesi tipiktir. Ancak ilkesel olarak her eklem etkilenebilir. Ancak parmakların uç eklemlerinin etkilendiği son derece ender görülür. Hastalığın seyri içerisinde çoğu zaman, ilerlemeyle birlikte etkilenen eklem sayısı artar. Bunun ardından iltihaplanma ellerde, kollarda (dirsek, omuz), ayaklarda ve bacaklarda (ayak bileği, diz, kalça) bulunan daha büyük eklemlere yayılır. Genelde klemler veya eklem bölgeleri vücudun her iki tarafında eş zamanlı olarak etkilenir; buna simetrik tutulma denir. İltihaptan kaynaklanan eklem kıkırdağı ve kemik hasarlarının gecikmiş veya yetersiz olarak tedavi edilmesi eklemin deformasyonuna ve hareket kabiliyetinin yok olmasına kadar varan kısıtlara yol açabilir. bilgi RA hastalığında eklemin sinovyal zarında bir iltihaplanma meydana gelir ve bunun sonucunda iltihap oluşturucu hücreler ve bağışıklık sisteminin başka hücreleri burada toplanır. İltihap hücre ve damarların aşırı büyümesine, eklem iç zarının giderek kalınlaşmasına ve eklem sıvısının salgılanmasında sağlıksız bir artışa yol açar. Bunun sonucunda eklemlerin şişmesi ve ağrıması gündeme gelir. 10 Hastalıkla ilgili bilgiler

7 Hastalığın tipik şikayetleri, etkilenen eklemin ağrıması ve şişmesidir. Ekleme bitişik yumuşak dokular da şişebilir. Hastalar çoğu kez eklemlerde ısınma ve yanma hissederler. Soğuğun etkisiyle (örneğin soğuk su altında) düzelme görülür. Bir özelliği de şikayetlerin istirahat halinde artması, hareket halinde azalmasıdır. Bazı hastalarda, özellikle dirsek ve el bileği bölgesinde derinin altında dokunulduğunda hissedilen küçük yumrular bulunur. Romatizmal nodül adı verilen bu yumrular bağdokusunun iltihabı sonucunda meydana gelir ve teşhis açısından önemli bir ateşle seyreder. Tüm vücudu etkileyen bir hastalık olan RA ya yorgunluk, bitkinlik, genel bir rahatsızlık hissi, iştahsızlık, kilo kaybı ve depresyona varan bir isteksizlik eşlik edebilir. Hastalık aktivitesinin yüksek olduğu akut ataklar çoğu kez vücut ısısının yükselmesi ve hatta hafif bir ateş bile görülebilir. Eklemlerin dışında başka organlar veya organ sistemleri de hastalığa tutulabilir; bu durumda ekstraartiküler, yani eklem dışı olgulardan söz edilir. Bunlar arasında destek ve hareket sisteminin öğeleri (tendon kılıfları, mukus keseleri ya da tıbbi adıyla bursalar), kalp ve akciğer gibi iç organlar, kan üretim sistemi, lenf damarları, sinirler ve damarlar yer alır. Bu durumlarda önemli komplikasyonlar meydana gelebilir. Romatoid artrit çeşitli nedenlerle çoğu zaman gecikmiş olarak teşhis edilmektedir. Erken safhada tipik görüntüler henüz düşük bir düzeydedir. Hastanın şikâyetleri daha ziyade genel semptomlar ve muhtemelen birinden diğerine atlayan eklem ağrılarıyla sınırlıdır. Bu durumda ne hasta, ne de doktoru için RA çok yakında bulunan bir seçenek değildir. Profesör Dr. Markus Gaubitz 12 Hastalıkla ilgili bilgiler

8 Romatoid artrit nasıl seyreder? RA hastalığının başlangıcı ve seyri hastadan hastaya çok farklı olabilir. Hastalık birdenbire akut şikayetlerle başlayabileceği gibi, gizliden gizliye ve RA için mutlaka tipik sayılmayacak çok belirsiz semptomlarla başlayabilir. Hastalık hastaların büyük bir bölümünde zamanla ve ataklar şeklinde ilerleyen bir seyir gösterir, yani şikâyetler zamanla artar. Bu atakların arasında hastalık aktivitesinin azaldığı farklı uzunlukta süreler bulunabilir. Hastalığın hastalarda bireysel olarak nasıl bir seyir göstereceğini tahmin etmek mümkün değildir. Hastalığın seyrini ve daha sonra oluşabilecek olası sonuçlarını etkilemek için eldeki tek olanak, teşhisin erken bir safhada konması ve bu teşhis doğrultusunda hızlı ve hedefe yönelik bir tedavinin uygulanmasıdır. RA eskiden tedavi edilemez olarak kabul edilirken, son yıllarda tedavilerde elde edilen başarı oranında belirgin bir artış kaydedilmiştir. Artık, modern ve etkili tedavi yöntemleri sayesinde şikayetlerin büyük ölçüde, ve hatta elverişli durumlarda tamamen ortadan kaldırılması (remisyon) sağlanabilmektedir. 14 Hastalıkla ilgili bilgiler

9 Romatoid artrit hastalığına işaret eden önemli kriterler şunlardır Her gün en az bir saat olmak üzere altı hafta boyunca devam eden sabah sertliği En az üç eklemde en az altı hafta boyunca iltihap (artrit) El parmaklarının ana ve orta, ayak parmaklarının ise orta eklemlerinde en az altı hafta boyunca iltihap (artrit) En az altı hafta boyunca simetrik eklem tutulması (yani vücudun her iki tarafında eş zamanlı) Romatizmal nodüller Kan serumunda romatizmal faktörlerin tespit edilmesi Röntgen görüntüsünde parmak ve el eklemlerinde tipik değişikliklerin tespit edilmesi RA teşhisi için bu 7 kriterden en az 4 ünün yerine gelmiş olması gereklidir. bilgi Hastalığın tipik belirtilerinden biri de eklemlerde görülen sabah sertliğidir : sabahları ya da uzun istirahatlerden sonra eklemler katı ve hantal bir durumda olur. Bu durum birkaç dakikadan başlayarak birkaç saate kadar sürebilir. 16 Hastalıkla ilgili bilgiler

10 Romatoid artrit nasıl teşhis edilir? Özellikle hastalığın başlangıcında deneyim li bir romatolog için dahi RA hastalığını teşhis etmek çok kolay değildir; hastalık belirtileri karakteristik değilse, teşhis daha da zorlaşır. Başlangıçta bazı tipik laboratuvar değerleri de henüz belirgin değildir. RA hastalığının teşhisi ağırlıklı olarak aşağıda belirtilen üç ana temele dayanır: Hastanın doktor tarafından ayrıntılı bir şekilde sorgulanması (tıbbi geçmiş) ve özellikle eklemlerinin durumu (eklem durumları) dikkate alınarak genel ve hedefli bir muayeneye tabi tutulması Görüntüleme yöntemleriyle yapılan muayeneler Laboratuvar tetkikleri RA hastalığının teşhis kriterleri daha 1987 yılında uzmanlar tarafından derlenmiş olup, bugün de geçerliliğinikorumaktadır (bkz. sayfa 17). Ancak aradan geçen zaman içerisinde teşhis olanakları yeni yöntemler aracılığıyla genişletilmiştir. Aşağıda en önemli muayene olanakları kısaca açıklanmaktadır. bilgi Eklem durum raporu, Hastalık Aktivite Skoru (Disease Activity Score, DAS) temelinde hastalık faaliyetinin saptanmasına ve sınıflandırılmasına yardımcı olur. DAS28 değeri şiş ve baskı uygulandığında ağrıyan eklemlerin sayısından (toplam 28 eklemin incelemeye tabi tutulması nedeniyle DAS28 adı verilir), bir saatlik eritrosit sedimentasyon hızından (ESR) ve hastalık aktivitesinin hasta tarafından bir ölçek bazında değerlendirilmesinden oluşur. 3,2 değerinin altında bulunan DAS28 skorları iyi kontrol edilen bir hastalık aktivitesi anlamına gelmektedir. 5 in üzerindeki skorlar yüksek bir hastalık aktivitesine işaret eder. Bu durumda doktorla tedavinin yoğunlaştırılması hakkında görüşülmelidir.

11 Laboratuvar değerleri Eritrosit sedimentasyon hızı (ESR) Bununla, dik duran ve kanla dolu olan bir tüpte kan yuvarlarının (kan hücreleri) çökme hızı kastedilir. Bir ve iki saat sonra kan hücrelerinin aşağıya kaç milimetre çöktüğü okunur. Yüksek bir ESR değeri, vücudun herhangi bir yerinde akut veya kronik bir iltihap süreci olduğuna işaret eder. Ancak bu değer çok belirsiz bir ölçüt olup, iltihabın nerede etkili olduğuna dair bilgi vermez. ESR romatoid astrit hastalığında çoğunlukla yüksek çıkar, ancak her zaman değil. C-reaktif Protein (CRP) CRP, kan serumunda oluşan belli iltihap süreçlerinde yoğunluğu birkaç saat içerisinde 1000 katına çıkabilen olan bir proteindir. CRP miktarının kan serumundaki düzeyi, iltihabın boyutu ve hastalığın seyri açısından karakteristiktir. Romatizma Faktörü (RF) Romatizma faktörleri, hastaların kendi vücudunda bulunan antikorlara (immünglobulinler) cephe alan yönelen antikorlardır; bu nedenle bunlara otoantikor adı verilir. Bunlar bazı kronik-romatoid hastalıklarda kan serumlarında tespit edilebilir (pozitif), ancak hepsinde edilemez. Romatizma faktörü RA hastalığının ilk altı ayında hastaların yaklaşık yarısında ve daha sonra hastaların yaklaşık üçte ikisinde pozitiftir. RF nadiren sağlıklı kişilerde veya karaciğer hastalarında da tespit edilebilir. Anti CCP antikorları (= siklik sitrülinli peptitlere yönelik antikorlar) Bu proteinlerin saptanması nispeten yeni bir yöntemle mümkün olup, özellikle RF ile birlikte tespit edilmesi durumunda RA hastalığı için çok spesifiktir ve tespiti hastalığın erken safhalarında da mümkündür. CRP değeri iyileşme durumunda hızla düşer ve böylece tedavinin başarılı olduğunu gösterir. Ancak CRP değeri RA hastalığında her zaman yüksek değildir. 20 Hastalıkla ilgili bilgiler

12 Görüntüleme yöntemleri Röntgen Eklemlerin alışılagelmiş (konvansiyonel) röntgen görüntüleri aracılığıyla kıkırdak ve kemiklerdeki hasarlar, örneğin kemik defektleri (erozyon) ve bir eklemi oluşturan kemiklerin arasındaki eklem boşluğunda daralmalar görülebilir. Ancak bitişik olan yumuşak dokulardaki değişiklikler bu yöntemle neredeyse hiç görülmez. Manyetik rezonans tomografisi (MR, difüzyon ağırlıklı MR) Kontrast maddeli veya kontrast maddesiz gerçekleştirilebilen MR vasıtasıyla yumuşak bölgeler de (örneğin eklem iç zarı, tendonlar) dahil olmak üzere iltihaplı değişikliğe uğrayan dokunun tüm hatları tespit edilebilir. Özellikle erken safhadaki değişiklikler röntgen görüntülerine kıyasla daha iyi ve daha erken tespit edilebilmektedir. Başka hangi hastalıklar benzer niteliktedir? RA hastalığının görüntüsü özellikle başlangıçta çok belirsiz olduğundan, birçok başka hastalık şikayetlerin nedenini oluışturabilir. Tüm mevcut bilgiler ve tanısal belirtiler göz önünde bulundurularak, mümkün olduğunca erken bir aşamada doğru teşhisi koymak üzere farklı hastalıkların birbirine karşı sınırlandırılması doktorun görevidir. RA hastalığından ayırt edilmesi gereken en önemli hastalıklar arasında dejeneratif eklem hastalıkları (artroz), gut, ankilozan spondilit (Bechterew hastalığı), sedef hastalığı eşliğinde görülen artrit (psoriasis artriti), enfeksiyon kökenli eklem iltihapları (örneğin Lyme Artrit) ve eklem ve bağdokuların başka iltihaplı ve kronik hastalıkları. Eklem sonografisi (artrosonografi) Ultrason tekniğine dayanan bu yöntem sayesinde özellikle eklem iç zarındaki iltihap süreçleri iyi bir şekilde görülebilmektedir. Bu nedenle bu yöntem RA hastalığının teşhisinde ve seyir kontrolünde giderek daha fazla önem kazanmaktadır. 22 Hasta bundan sonra hiçbir inatçı eklem şişmesine, hiçbir kalıcı eklem ağrısına ve genel sağlık durumunda herhangi bir kısıtlamaya razı olmamalı ve bunu doktora başvurmak için bir neden kabul etmelidir. Profesör Dr. Markus Gaubitz Hastalıkla ilgili bilgiler

13 Tedaviyle ilgili bilgiler. Bugün tüm mümkündür öğrenin. RA tedavisinin başlıca hedefleri ağrıları yatıştırmak, eklem tahribatının önüne geçmek ve eklem işlevselliğini korumaktır. Eskiden şikayetlerin bir nebze hafifletilmesiyle yetinilirken, günümüzde modern tedavi olanakları sayesinde hastalık görüntüsünün büyük ölçüde veya hatta tam olarak (remisyon) geriletilebilmesi ve böylece şikâyetsiz bir durumun oluşturulması mümkün olmaktadır. Tedavi sırasında düzenli aralıklarla, olası yan etkileri görmek ve / veya hastanın tedaviye yanıt verip vermediğini saptamak üzere başlı kontrol muayeneleri gerçekleştirilmelidir. Tedavinin başarısının gözetimi ve denetimi açısından DAS28 değerlerinin (bkz. sayfa 19) hastalık aktivitesinin ölçüsü olarak kaydedilmesi ve hastalığa yakalanan eklemlerin görüntüleme yöntemleri aracılığıyla kontrol edilmesi özellikle önemlidir. Eğer bir tedavi yöntemi birkaç ay içerisinde yeterince etkili olmazsa, doktor tedavi yöntemini değiştirmelidir. Tedavi genelde birkaç farklı tedavi yönteminden oluşur, bunların en önemlileri aşağıda açıklanmaktadır. 24 Tedaviyle ilgili bilgiler

14 Doktor ve hasta, hastalığın her anında tedavinin hedefi olan remisyonu göz önünde bulundurmalıdır. Belirgin şikâyetleri olan veya aldığı ilaçları tolere etmeyen bir hasta doğru tedavi edilmiyor demektir. Bu durumda tedavi rejimi gözden geçirilmeli ve değiştirilmelidir. Profesör Dr. Markus Gaubitz İlaç tedavisi RA nın tüm vücudu kapsayabilecek bir hastalık olması nedeniyle, ilaçlar genel olarak tüm vücutta etki sağlamak amacıyla içsel (sistemik) olarak uygulanır. Buna ek olarak eklemlere yapılacak lokal tedavi uygulamaları yararlı olabilir. Romatoid hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçlarda, ağırlıklı olarak dört madde grubu ayırt edilmektedir. Bunlar farklı etkilere ve dolayısıyla farklı tedavi hedeflerine sahiptir. Bu bağlamda ilkesel olarak iki farklı hareket noktası bulunmaktadır: yalnızca semptomlara, özellikle de ağrılara karşı etki gösteren ilaç tedavisi ve bir şekilde hastalığın seyrine de müdahale eden ve hastalık seyrini olumlu etkileyen ilaç tedavisi (hastalığı modifiye eden ilaçlar). Çoğu kez değişik maddeler eş zamanlı veya kombineli olarak kullanılır. 26 Tedaviyle ilgili Blindtext bilgiler

15 Kortizonsuz iltihap önleyiciler Kortizonsuz iltihap önleyiciler (NSAR = non-steroid anti-romatikler; antifilojistikler) ilk planda iltihabı önleyici (antifilojistik) ve ağrı kesici (analjezik) bir etki göstermekte, yani eklem şişmesi, ısınma, sertleşme ve iltihap kaynaklı ağrı gibi iltihabi semptomları etkilemektedir. Bunlar, daha çok hafif eklem iltihaplarının tedavisinde temel öğeyi oluşturur. Ancak kortizonsuz iltihap önleyiciler hastalığın nedenlerini değil yalnızca semptomları etkiler. Bu ilaç grubundaki maddelerin bazılarının (örneğin asetilsalisilik asit, ibuprofen, diklofenak) tipik yan etki olarak mide ve bağırsak şikâyetlerine (bulantı, kanama vs.) neden olabileceği bilinmektedir. Bu etki grubunun yeni temsilcileri olan COX-2 inhibitörleri ise özel etki şekilleri sayesinde mideye daha iyi bir uyumluluk göstermektedir. Glukokortikoidler (Kortizon) Kortizon böbreküstü bezinin kabuk bölgesinde üretilen doğal bir hormon olan kortizolün yapay (sentetik) bir şekilde elde edilen bir türevidir. Kortizon insan vücuduna çok yönlü etkilerde bulunmaktadır. Kortizon preparatları (örneğin prednizolon) tıbbi terminolojide glukokortikoidler, kortikoidler veya steroidler olarak da adlandırılmaktadır. Bunlar RA hastalığında olduğu gibi pek çok hastalıkta, özellikle güçlü iltihap önleyici etkileri nedeniyle kullanılmaktadır. Hem lokal iltihaplara hem de vücuttaki sistemik iltihaplara karşı etkilidirler. Bu nedenle yalnızca iltihaplardan kaynaklanan ağrılara karşı olumlu bir etkide bulunmakla kalmayıp, aynı zamanda hastalığın genel semptomlarını ve kanda ölçülen iltihap belirtilerini de hafifletirler. Kortizonun etkisi hemen birkaç gün içerisinde, yani hastalığı modifiye edici ilaçların etkisinden (bir sonraki bölüme bakın) çok daha hızlı bir şekilde kendini gösterir. Ancak ilaçlar bırakıldıktan sonra semptomlar ve kandaki iltihap kaynaklı değişiklikler geri gelebilir. Ayrıca kortizonun tek başına, kronik iltihabın eklem kıkırdağında veya kemikte neden olduğu değişiklikleri durdurması mümkün değildir. Kortizon preparatları yan etkileri nedeniyle yalnızca kısa süreli olarak (örneğin bir atak sırasında veya tedavinin başlangıcında) yüksek dozajlarda kullanılabilir. Dozajlar uzun süreli kullanımda ağrıları ve şişliği hızla yatıştırmak için glukokortikoidleri kristal süspansiyon olarak tanımlanan bir biçimde doğrudan eklem içine (= intraartiküler) enjekte etmek mümkündür. Ancak bu işlem yalnızca belli eklemler için uygundur. 28 Tedaviyle ilgili bilgiler

16 Hastalığı modifiye edici ilaçlar Bu ilaç grubu aynı zamanda konvansiyonel immünosupresifler uzun vadede etkili olan antiromatoidler veya hastalığı modifiye eden maddeler (İngilizce: DMARDs = disease modifying antirheumatic drugs) olarak tanımlanmaktadır. Bu maddeler şimdiye değin belirtilen ilaç gruplarından farklı olarak, eklem kıkırdağı veya kemikte kronik iltihabın neden olduğu hasarları durdurmakta veya en azından belirgin bir şekilde azaltmaktadır. Günümüzde romatolojide en sık kullanılan hastalığı modifiye edici ilaçlar metotreksat, sulfasalazin ve leflunomid dir. Tüm modifiye edici ilaçlar iltihaptan kaynaklanan ağrıları hafifletir ve yerel iltihap belirtilerinin gerilemesini sağlar. Ancak bu, şimdiye değin belirtilen maddelerden farklı olarak yalnızca orta ve uzun süreli bir uygulamada geçerlidir. Hastalığı modifiye edici maddeler kortizona benzer bir şekilde sistemik iltihaplara karşı da etkili olmakta ve bu bağlamda kanda ölçülebilen iltihap belirtilerini normal düzeye döndürmektedir. Uzun etki süreli antiromatoidler, kemik tahribatını ve organlardaki değişiklikleri durdurmak için kesin teşhisi takiben mümkün olduğunca erken bir aşamada kullanılmalıdır. Hangi ilacın seçileceği hastalığın ne zamandan beri sürdüğüne ve iltihap aktivitesinin safha ve derecesine bağlıdır. Preparatların çoğu monoterapi olarak (yalnızca tek bir madde) veya başka bir maddeyle veya maddelerle kombine edilerek uygulanabilir. Hastalığı modifiye eden ilaçların çoğunda ilacın verimliliği haftalar veya aylar sonra değerlendirilebilir. Bu nedenle başlangıçta hissedilir bir iyileşme görülemese de, ilacın alınmasının kesilmemesi önem taşımaktadır. Tedavi süresinin yeterli uzunlukta olmasına rağmen tatmin edici bir etki elde edilemiyorsa, bazı preparatların dozajının artırılması beklenen başarıyı getirebilir. Aksi durumda, ilacı değiştirmek veya başka bir preparatla kombine etmek kararı doktora aittir. Uzun etki süreli tüm antiromatoidler için, tedavinin aralıksız olarak uzun bir süre devam ettirilmesi ve preparatın yalnızca düzenli alınması durumunda etkili olabileceği geçerlidir. Bu, ayrıca, bir iyileşme gerçekleşse de tedavinin sürdürülmesi veya bir etki belirlenene kadar tedavinin kesilmemesi gerektiği anlamına gelmektedir. Aksi takdirde ilaç bırakıldıktan sonra hastalıkta bir atak meydana gelebilir veya kötüleşme görülebilir. 30 Tedaviyle ilgili bilgiler

17 Her etkili tedavide olduğu gibi, hastalığı modifiye edici ilaç tedavisinde de arzu edilmeyen etkiler ortaya çıkabilir. Tedavi sırasında alışık olmadığınız şikâyetlerle karşılaşırsanız, doktorunuzu bu konuda bir an önce bilgilendirmelisiniz. Olası yan etkileri zamanında belirleyebilmek ve gerekli önlemleri alabilmek için düzenli doktor kontrolleri zorunludur. Bu kontrollerde doktorunuz sizi muayene edecek ve aldığınız ilaçların türüne göre ve belirli laboratuvar değerlerini inceledikten sonra gerekli görürse, ek muayeneler düzenleyecektir. Hastalığı modifiye edici ilaçların hemen hemen tümü için geçerli olan husus, bunların hamilelikte ve emzirme süresince kullanılmamasıdır. Doğum yapabilecek yaşta olan kadınlar tedavi süresince ve tedaviden sonra da belli bir süre olmak üzere güvenilir bir doğum kontrolü yöntemiyle korunmalıdır. Erkekler bazı preparatlarda tedavi sırasında ve kısmen tedavi sonrasında olmak üzere çocuk yapmamalıdır. Bu, aynı zamanda, çocuk sahibi olmayı arzu etmeniz durumnda doktorunuzu zamanında bilgilendirmeniz anlamına gelmektedir. En önemli modifiye edici ilaçlar aşağıda açıklanmaktadır. Bu bağlamda yalnızca en önemli bilgilere yer verilmiştir. bilgi Eğer bu ilaçlardan birini kullanıyorsanız, o preparat ile yapılan tedavi sırasında nelere dikkat etmeniz gerektiğini doktorunuzla etraflı bir şekilde görüşmelisiniz. 32 Tedaviyle ilgili Blindtext bilgiler

18 Metotreksat Sulfasalazin bilgi Metotreksat (MTX) çok yönlü etkileri olan bir ilaçtır. MTX, yüksek dozlarda hücrelerin çoğalmasını önlemektedir, bu kanser tedavisinde yararlanılan bir etkidir. MTX düşük Düşük dozlarda iltihap önleyici ve immünolojik süreçlere müdahale edici bir etki gösterir. RA hastalığında MTX düşük dozlarda kullanılmakta ve iltihap sürecine müdahale ederek bağışıklık sisteminin aşırı tepkilerini önlemek suretiyle etkide bulunmaktadır. MTX kullanıma hazır şırınga, enjeksiyon veya infüzyon solüsyonu ve tablet halinde mevcuttur ve haftada bir kez alınmaktadır. Hastanın kendisi tarafından uygulanmak üzere subkutan (yani insülin enjeksiyonunda olduğu gibi deri altı) enjeksiyon da mümkündür. Başka çoğu maddeden farklı olarak MTX genelde etkisini nispeten kısa bir süre içerisinde, yani dört ile sekiz hafta arasında göstermektedir. Tedavide başarı sağlanamazsa, dçoğu zaman önce dozaj artırılır. En önemli yan etkileri karaciğer ve kan değerlerinde görülen değişikliklerdir. Hastalar MTX tedavisi sırasında karaciğeri korumak için alkollü içkilerden uzak durmalıdır. Ayrıca güneş ışınlarına yoğun bir şekilde maruz kalmaktan kaçınılmalıdır. Sulfasalazin in etkisi daha hafiftir. Sulfasalazin tablet şeklinde ve genelde günde iki kez alınır. Dozaj başlangıçta düşük tutulmakta ve ilk haftalarda giderek artırılır. İlacın etkisinin kendisini göstermesi dört ile on iki hafta arasında beklenmektedir. Üç ay geçtikten sonra belirgin bir iyileşme olmazsa, doktor dozajın artırılması ile ilgili bir karar verir. Sulfasalazin in yeterli etkiyi gösterip göstermediği ancak altı ay sonra kesin bir değerlendirmeye tabi tutulabilir. En sık görülen yan etkileri arasında ciltte kaşıntılı döküntüler, bulantı, karın ağrısı, iştahsızlık, baş ağrısı, güçsüzlük hissi ve yorgunluk yer alır. İstenmeyen etkilerin çoğu özellikle tedavinin ilk haftalarında görülür. Yan etkilerin tam listesini ambalaj prospektüsünde bulabilirsiniz. MTX birkaç on yıldan beri RA hastalığının ve başka iltihaplı-romatoid hastalıkların tedavisinde başarılı bir şekilde kullanılmaktadır. MTX romatoid artrit hastalığında en sık yazılan ilaçtır. Sayısız bilimsel araştırma MTX in başarılı etkisini ve hem tek başına, hem de başka ilaçlarla kombine edilerek uygulanabilirliğini kanıtlamıştır. Bunun dışında sıkça ağız mukozası iltihabı, iştahsızlık, bulantı, kusma, karın ağrıları ve ishal görülmektedir. Yan etkilerin tam listesini ambalaj prospektüsünde bulabilirsiniz. 34

19 Leflunomid Leflunomid RA hastalığında iltihabı, bağışıklık sisteminin bozuk tepkilerini ve doku üretiminin aşırı artışını önlemek suretiyle etki göstermektedir. Tablet şeklinde ve genelde günde bir kez alınmaktadır. Etkisi yaklaşık dört ile altı hafta arasında kendini gösterir. Tedavinin başarısı en erken dört ay sonra güvenli bir şekilde değerlendirilebilir. En sık görülen yan etkileri arasında iştahsızlık, bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal, baş ağrısı, yorgunluk, saç dökülmesi veya cilt döküntüleri yer almaktadır. Bazı hastalarda hafif bir tansiyon artışı veya geçici bir kilo kaybına rastlanır. Tedavi süresince ilk altı ay içerisinde her iki haftada bir ve daha sonra dört-sekiz haftada bir kontrol tetkikleri gerekli olmaktadır. Bu tetkiklerde tansiyon ölçülmekte ve kan ve idrar tahlilleri temelinde karaciğer ve böbrek fonksiyonları ve ayrıca vücudun kan üretimi kontrol edilmektedir. Siklosporin Siklosporin immünosupresif (yani bağışıklık sisteminin tepkisini baskılayıcı) ve iltihap önleyici bir etkide bulunur. Madde kapsül veya içilen solüsyon şeklinde mevcuttur ve dozaj vücut ağırlığına göre ayarlanır. Siklosporin genelde günde iki kez alınır. Etkinin oluşması dört ile sekiz hafta arasında, nadir hallerde altı ay kadar sürmektedir. En sık görülen yan etkileri arasında diş etlerinde değişiklikler, yüksek tansiyon, bulantı, kusma, ishal ve vücut kıllanmasının artışı yer alır. Zaman zaman karaciğer ve / veya böbrek fonksiyonunda bozukluklar, yorgunluk, rahatsızlık hissi ve titreme de gözlemlenmektedir. Enfeksiyon riski biraz yükselir. Yan etkilerin tam listesini ambalaj prospektüsünde bulabilirsiniz. 36 Tedaviyle ilgili bilgiler

20 Sıtmaya karşı kullanılan ilaçlar: klorokin, hidroksiklorokin Klorokin ve hidrosiklorokin adlı maddeler tropik bir hastalık olan sıtmanın önlenmesi ve tedavisinde de kullanılmaktadır. Bunlar, RA hastalığında immünolojik tepkileri hafifletmek suretiyle etki gösterir. Ağırlıklı olarak başka modifiye edici ilaçlarla birlikte kombinasyon halinde uygulanırlar. Etkinin meydana gelmesi üç-dört ay, bazen de altı aya kadar sürebilir. Her iki ilaç yalnızca tablet şeklinde mevcuttur. Genelde günde iki kez alınırlar. Dozaj vücut ağırlığına göre ayarlanır. Yan etkilerin çoğu özellikle tedavinin ilk haftalarında görülür. En sık görülen yan etkileri bulantı, kusma, baş ağrısı, baş dönmesi veya yorgunluktur. Tedavi sırasında güneş ışınlarına yoğun bir şekilde maruz kalmaktan kaçınılmalıdır. Tedavinin başlangıcında bazen bulanık görme, ışığa duyarlılık veya renkleri ayırt edememe gibi görme bozuklukları meydana gelebilir. Bu değişiklikler tehlikeli değildir ve kısa bir süre sonra kaybolurlar. Tedavi sırasında nadiren de olsa retinada değişiklikler meydana gelebilir, ancak göz doktoru kalıcı hasar oluşmadan bunları zamanında teşhis ederek müdahale edebilir. Altın preparatları Altın preparatları hem tablet şeklinde (oral), hem de enjeksiyon solüsyonu olarak (parenteral) uygulanabilir. Tabletler nispeten hafif etkili olup, bundan dolayı başka ilaçlarla birlikte kombinasyon halinde kullanılmaktadır. Enjeksiyon solüsyonu (örneğin sodyum aurotiomalat) intramüsküler (kaba et kasına) e njekte eedilir ve etkisi daha güçlüdür. RA hastalığının tedavisinde altın preparatlarının önemi, son yıllarda daha yeni ve etkili tedavi imkanlarının ortaya çıkması nedeniyle büyük ölçüde azalmıştır. Hastalığı modifiye edici başka ilaçlar Yukarıda belirtilenlerin haricinde RA hastalığında etkili olan azatioprin, siklofosfamid veya (D-)penisilamin gibi başka ilaçlar da vardır. Bunlar, çok ağır yan etkiler göstermeleri nedeniyle bugün artık son derece ender olarak veya yalnızca çok ağır hastalık seyirlerinde veya başka ilaçların etkisiz kaldığı durumlarda uygulanmaktadır. 38 Tedaviyle ilgili bilgiler

Psoriasis Artriti. Hayatı aktif yaşamak. Hastalar için danışma el kitabı.

Psoriasis Artriti. Hayatı aktif yaşamak. Hastalar için danışma el kitabı. Psoriasis Artriti. Hayatı aktif yaşamak. Hastalar için danışma el kitabı. Değerli Hastamız, İçindekiler Hastalıkla ilgili bilgiler 04 Tedaviyle ilgili bilgiler 24 Psoriasis artriti ile yaşamak 40 Sözlük

Detaylı

Romatoid Artrit Kendi vücudu içerisinde saldırıya uğramak TURK

Romatoid Artrit Kendi vücudu içerisinde saldırıya uğramak TURK Romatoid Artrit Kendi vücudu içerisinde saldırıya uğramak TURK 2 ROMATOID ARTRIT ROMATOID ARTRIT 3 Ağrı bölgeleri eklemler İltihaplı kalça eklemi Diz eklemi Tipik RA hastası, yaklaşık 40 yaşında ve bir

Detaylı

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR?

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR? KEMOTERAPİ NEDİR? Kanser hücrelerini tahrip eden kanser ilaçları kullanılarak yapılan tedaviye kemoterapi denir. Bu tedavilerde kullanılan ilaçlara antikanser ilaçlar da denir. Kanserin türüne göre kemoterapinin

Detaylı

Juvenil SPondiloArtrit/Entezit İle İlişkili Artrit (SPA-EİA)

Juvenil SPondiloArtrit/Entezit İle İlişkili Artrit (SPA-EİA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Juvenil SPondiloArtrit/Entezit İle İlişkili Artrit (SPA-EİA) 2016 un türevi 1. JUVENİL SPONDİLOARTRİT/ ENTEZİT İLE İLİŞKİLİ ARTRİT (SPA- EİA) NEDİR? 1.1 Nedir?

Detaylı

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065 Gençlerde Bel Ağrısına Dikkat! Bel ağrısı tüm dünyada oldukça yaygın bir problem olup zaman içinde daha sık görülmektedir. Erişkin toplumun en az %10'unda çeşitli nedenlerle gelişen kronik bel ağrıları

Detaylı

Henoch-Schöenlein Purpurası

Henoch-Schöenlein Purpurası www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Henoch-Schöenlein Purpurası 2016 un türevi 1. HENOCH-SCHÖENLEİN PURPURASI NEDİR? 1.1 Nedir? Henoch-Shöenlein purpurası (HSP), küçük kan damarlarının (kapilerlerin)

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

Romatizma BR.HLİ.066

Romatizma BR.HLİ.066 Nedir? başta eklemler olmak üzere, birçok organ ve dokunun doğrudan ya da dolaylı olarak zarar görmesine yol açabilen hastalıklar grubudur. Kanda iltihap düzeyinde yükselmeye neden olup olmamasına göre

Detaylı

Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular

Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular BR.HLİ.067 Romatizma hastalıkları toplumda oldukça sık görülen hastalıklardır. Bunların sıklıkla günlük yaşamı etkilemesi, kişinin yaşam kalitesini

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit

Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Romatizmal Ateş ve Streptokok Enfeksiyonu Sonrası Gelişen Reaktif Artrit 2016 un türevi 2. TEŞHİS VE TEDAVİ 2.1 Nasıl teşhis edilir? Klinik belirtiler ve araştırmalar

Detaylı

Hepatit B ile Yaşamak

Hepatit B ile Yaşamak Hepatit B ile Yaşamak NEDİR? Hepatit B, karaciğerin iltihaplanmasına sebep olan, kan yolu ve cinsel ilişkiyle bulaşan bir virüs hastalığıdır. Zaman içerisinde karaciğer hasarlarına ve karaciğer kanseri

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI BELOGENT merhem Cilt üzerine uygulanır. Etkin madde: Her 1 gram merhemde dipropiyonat formunda 0,5 mg a eşdeğer betametazon ve sülfat formunda 1,0 mg a eşdeğer gentamisin bulunmaktadır.

Detaylı

SUPRAFEN %5 jel Cilt üzerine uygulanır.

SUPRAFEN %5 jel Cilt üzerine uygulanır. KULLANMA TALİMATI SUPRAFEN %5 jel Cilt üzerine uygulanır. Etkin madde: Her 1 gram jel etkin madde olarak 50 mg ibuprofen içerir. Yardımcı maddeler: Propilen glikol, karbomer 940, disodyum edta, etil alkol

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. GRAMELL 15 mg / 1,5 ml İ.M. Enjeksiyonluk Çözelti İçeren Ampul Kas içine uygulanır.

KULLANMA TALİMATI. GRAMELL 15 mg / 1,5 ml İ.M. Enjeksiyonluk Çözelti İçeren Ampul Kas içine uygulanır. KULLANMA TALİMATI GRAMELL 15 mg / 1,5 ml İ.M. Enjeksiyonluk Çözelti İçeren Ampul Kas içine uygulanır. Etkin madde: Her bir ampul, 15 mg Meloksikam içerir. Yardımcı maddeler: Meglumin, glikofurol, poloxamer

Detaylı

Diyabet nedir? Ensülin nedir?

Diyabet nedir? Ensülin nedir? Was ist Diabetes? Was ist Insulin? (Türkisch) Diyabet nedir? Ensülin nedir? Diyabet melitusun temelleri Diyabet melitus Diyabet, kronik bir özümleme bozukluğudur. Diyabetli olmak demek, ya vücudunuzun

Detaylı

KANSER TANIMA VE KORUNMA

KANSER TANIMA VE KORUNMA KANSER TANIMA VE KORUNMA Uzm. Dr Dilek Leyla MAMÇU Sunum İçeriği Genel Bilgiler Dünyada ve Ülkemizdeki son durum Kanser nasıl oluşuyor Risk faktörleri neler Tedavi seçenekleri Önleme mümkün mü Sorular/

Detaylı

Romatoid Artrit DR.HATİCE SEVAL MASATLIOĞLU PEHLEVAN.

Romatoid Artrit DR.HATİCE SEVAL MASATLIOĞLU PEHLEVAN. Romatoid Artrit DR.HATİCE SEVAL MASATLIOĞLU PEHLEVAN. Romatoid Artriti Anlamak Hasta ve hasta yakınlarının hastalıkla daha iyi başedebilmelerini sağlamak ve yaşam kalitelerini artırmak için son derece

Detaylı

HODGKIN DIŞI LENFOMA

HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA NEDİR? Hodgkin dışı lenfoma (HDL) veya Non-Hodgkin lenfoma (NHL), vücudun savunma sistemini sağlayan lenf bezlerinden kaynaklanan kötü huylu bir hastalıktır. Lenf

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI FUSİNAT 500 mg film tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Bir film kaplı tablet 500 mg sodyum fusidat içerir. Yardımcı maddeler: Mikrokristal selüloz PH 200, krospovidon, laktoz anhidrat,

Detaylı

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit NEFRİT Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Genel Bilgiler Böbreğin temel fonksiyonlarından birisi idrar üretmektir. Her 2 böbrekte idrar üretimine yol açan yaklaşık 2 milyon küçük ünite (nefron) vardır. Bir nefron

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her 1 g jel 10 mg Diklofenak sodyuma eşdeğer Diklofenak dietilamonyum içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her 1 g jel 10 mg Diklofenak sodyuma eşdeğer Diklofenak dietilamonyum içerir. KULLANMA TALİMATI VOLTAREN EMULGEL Cilt üzerine uygulanır. Etkin madde: Her 1 g jel 10 mg Diklofenak sodyuma eşdeğer Diklofenak dietilamonyum içerir. Yardımcı maddeler: Karbomer, makrogol ketostearil eter,

Detaylı

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN 2005 DEN 2030 A DÜNYADA KANSER 7 milyon ölüm 17 milyon 11 milyon yeni vaka 27 milyon 25 milyon kanserli kişi

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır.

Vücutta dolaşan akkan sistemidir. Bağışıklığımızı sağlayan hücreler bu sistemle vücuda dağılır. HODGKIN LENFOMA HODGKIN LENFOMA NEDİR? Hodgkin lenfoma, lenf sisteminin kötü huylu bir hastalığıdır. Lenf sisteminde genç lenf hücreleri (Hodgkin ve Reed- Sternberg hücreleri) çoğalır ve vücuttaki lenf

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir kapsül, 180 mg kırmızı üzüm yaprağı kuru ekstresi (4-6:1) içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir kapsül, 180 mg kırmızı üzüm yaprağı kuru ekstresi (4-6:1) içerir. KULLANMA TALİMATI ANTISTAX 180 mg Sert Jelatin Kapsül Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Her bir kapsül, 180 mg kırmızı üzüm yaprağı kuru ekstresi (4-6:1) içerir. Yardımcı maddeler: Susuz kolloidal silisyum

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. ADELEKS IM 4 mg/2 mi Ampul Kas içine uygulanır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: Her bir ampulde 4 mg Tiyokolşikosid Yardımcı maddeler: Sodyum klorür, enjeksiyonluk su. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce

Detaylı

Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi. Doç. Dr. Bülent Özdemir Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı

Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi. Doç. Dr. Bülent Özdemir Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi Doç. Dr. Bülent Özdemir Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Kalp Krizini Tetikleyen Durumlar ve Tedavisi KALP KRİZİ Kalp krizi (miyokard

Detaylı

Sağlıklı bir hamilelik için izlenmesi gereken 10 adım

Sağlıklı bir hamilelik için izlenmesi gereken 10 adım http:www.babycentre.co.uk/midwives 10 steps to a healthy pregnancy (Turkish) Sağlıklı bir hamilelik için izlenmesi gereken 10 adım 1. Hamilelik sürecini erkenden planlayın ve organize edin! 2. Sağlıklı

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır.

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. ŞİŞMANLIK (OBEZİTE) Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. Yağ dokusunun oranı; Yetişkin erkeklerde % 12 15, Yetişkin kadınlarda %20 27 arasındadır. Bu oranların

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. DOLGİT % 5 Krem Cilt üzerine uygulanır. Etkin madde: Her 100 gram krem etkin madde olarak 5 gram ibuprofen içerir.

KULLANMA TALİMATI. DOLGİT % 5 Krem Cilt üzerine uygulanır. Etkin madde: Her 100 gram krem etkin madde olarak 5 gram ibuprofen içerir. KULLANMA TALİMATI DOLGİT % 5 Krem Cilt üzerine uygulanır. Etkin madde: Her 100 gram krem etkin madde olarak 5 gram ibuprofen içerir. Yardımcı maddeler: Orta zincirli dallanmış trigliseridler, gliserol

Detaylı

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR?

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? Vücudun, büyümesi yenilenmesi çalışması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin yeterli miktarda alınmasıdır. Ş. İKİBUDAK BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ SAĞLIKLI BİR Y AŞAMIN

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin Madde: Mepiramin maleat, lidokain hidroklorür, dekspantenol.

KULLANMA TALİMATI. Etkin Madde: Mepiramin maleat, lidokain hidroklorür, dekspantenol. KULLANMA TALİMATI STİDERM jel Cilde uygulanır. Etkin Madde: Mepiramin maleat, lidokain hidroklorür, dekspantenol. Yardımcı Maddeler: Benzalkonyum klorür, mentol kristali, karbomer 980, disodyum EDTA, sodyum

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. MON.TALYUM-201 berrak ve renksiz bir çözeltidir. 1 ml enjeksiyonluk çözelti içinde 37 MBq Talyum-201 ( 201 Tl) radyonüklidi içerir.

KULLANMA TALİMATI. MON.TALYUM-201 berrak ve renksiz bir çözeltidir. 1 ml enjeksiyonluk çözelti içinde 37 MBq Talyum-201 ( 201 Tl) radyonüklidi içerir. KULLANMA TALİMATI MON.TALYUM-201 I.V. enjeksiyonluk çözelti içeren flakon Her bir flakondaki talyum klorür ( 201 Tl) aktivitesi kalibrasyon tarih ve saatinde 37 MBq/mL dir. Damar içine uygulanır. Etkin

Detaylı

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM

ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM 9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot

Detaylı

KOAH Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir?

KOAH Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir? KOAH NE DEMEKTİR? KOAH Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir? Hastalar için özet bilgiler KOAH nedir? KOAH, hastalığın belli başlı özelliklerinin tanımını içinde barındıran Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı teriminin

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI NİMEKSİL %1 jel Cilt üzerine uygulanır. Etkin madde: Her bir gram jel 0.01 gram nimesulid içerir. Yardımcı maddeler: Makrogol 400, propilen glikol, sepineo 600, etanol, saf su. Bu ilacı

Detaylı

BEL AĞRISI. Dahili Servisler

BEL AĞRISI. Dahili Servisler BEL AĞRISI Dahili Servisler İnsan omurgası vücut ağırlığını taşımak, hareketine izin vermek ve spinal kolonu korumak için dizayn edilmiştir. Omurga kolonu, birbiri üzerine dizilmiş olan 24 ayrı omur adı

Detaylı

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ Prostat her erkekte doğumdan itibaren bulunan, idrar torbasının hemen altında yer alan bir organdır. Yaklaşık 20 gr ağırlığındadır ve idrar torbasındaki idrarı

Detaylı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. Hipertansiyon Nedir? Çoğunlukla yüksek kan basıncı olarak

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI FORTİNE SR 200 mg uzatılmış salımlı kapsül Ağızdan alınır. Etkin madde: Her kapsül 200 mg flurbiprofen içerir. Yardımcı maddeler: PVPK 30, aminometakrilat kopolimeri, dibutil ftalat,

Detaylı

DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI. Mümkün olduğunca normal bir yaşam. Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg

DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI. Mümkün olduğunca normal bir yaşam. Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI DEDBT01944 Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg Mümkün olduğunca normal bir yaşam www.lilly-pharma.de www.lilly-diabetes.de

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak PARKİNSON HASTALIĞI Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND

Detaylı

OTOLOG YENİLENME HIZLANDIRICISI KAS VE İSKELET SİSTEMİNİ ONARICI, SPOR TRAVMA VE ORTOPEDİK RAHATSIZLIKLARIN TEDAVİLERİNDE YENİLKÇİ BİR PROGRAM

OTOLOG YENİLENME HIZLANDIRICISI KAS VE İSKELET SİSTEMİNİ ONARICI, SPOR TRAVMA VE ORTOPEDİK RAHATSIZLIKLARIN TEDAVİLERİNDE YENİLKÇİ BİR PROGRAM OTOLOG YENİLENME HIZLANDIRICISI YENİLENMEK KENDİ İÇİMİZDE KAS VE İSKELET SİSTEMİNİ ONARICI, SPOR TRAVMA VE ORTOPEDİK RAHATSIZLIKLARIN TEDAVİLERİNDE YENİLKÇİ BİR PROGRAM DENSITY PLATELET GEL ONARICI TIPTA

Detaylı

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir?

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir? Suçiçeği Nedir? Su çiçeği varisella zoster adı verilen bir virüs tarafından meydana getirilen ateşli bir enfeksiyon hastalığıdır. Varisella zoster virüsü havada 1-2 saat canlı kalan ve çok hızlı çoğalan

Detaylı

Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon olarak kabul edilir.

Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon olarak kabul edilir. HİPERTANSİYON Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Yüksek tansiyon (hipertansiyon) nedir? Kan basıncının normalden fazla olmasıdır. Büyük tansiyon 140 mm Hg veya küçük tansiyon 90 mm Hg dan fazla ise yüksek tansiyon

Detaylı

www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro

www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro CANDLE 2016 un türevi 1. CANDLE NEDİR 1.1 Nedir? Kronik Atipik Nötrofilik Dermatosiz, Lipodistrofi ve Yüksek ateş (CANDLE) sendromu nadir görülen genetik bir

Detaylı

Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların

Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Bölüm 25 Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Yan Etkileri Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Yan Etkileri Dr. Fevzi DEMİREL Nefesle Alınan Kortizonlu İlaçların Yan Etkileri Astım tedavisinde kullanılan

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI TESTOGEL 50 mg transdermal jel içeren saşe Haricen kullanılır Etkin madde Herbir Testogel saşe 50 mg testosteron içerir. Yardımcı maddeler karbamer 980, izopropil miristat, etanol % 96,

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. FLURFLEX 100 mg Film Kaplı Tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. FLURFLEX 100 mg Film Kaplı Tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI FLURFLEX 100 mg Film Kaplı Tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir tablet 100 mg Flurbiprofen içerir. Yardımcı Maddeler: Laktoz, mısır nişastası, mikrokristalin selüloz, povidon,

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS NEDİR? Omurga, omur adı

Detaylı

Hepatit C ile Yaşamak

Hepatit C ile Yaşamak Hepatit C ile Yaşamak NEDİR? Hepatit C kan yoluyla bulaşan Hepatit C virüsünün(hcv) neden olduğu bir karaciğer hastalığıdır. 1 NEDİR? Hepatit C virüsünün birçok türü (genotipi ) bulunmaktadır. Ülkemizde

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI RESTAFEN PLUS KREM Deri üzerine uygulanır Etkin madde: Her bir g krem 100 mg etofenamat ve 10 mg benzil nikotinat içerir. Yardımcı maddeler: Propilen glikol, isopropil miristat, sepineo

Detaylı

Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde başlayan astım kronik bir solunum sistemi hastalığıdır.

Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde başlayan astım kronik bir solunum sistemi hastalığıdır. Bölüm 9 Astım ve Gebelik Astım ve Gebelik Dr. Metin KEREN ve Dr. Ferda Öner ERKEKOL Genellikle çocukluk ve gençlik döneminde başlayan astım kronik bir solunum sistemi hastalığıdır. Erişkinlerde astım görülme

Detaylı

GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008

GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 GRİP HAKKINDA BİLMEMİZ GEREKENLER Gribin nasıl bir hastalık olduğunu, Gripten korunmak için neler yapmamız gerektiğini, Grip aşısını ve ne zaman aşı olmamız

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI DİFENAK %1 jel Cilt üzerine uygulanır. Etkin madde: Her 1 g jel 10 mg diklofenak sodyuma eşdeğer 11.6 mg diklofenak dietilamonyum içerir. Yardımcı maddeler: Karbomer 940, propilen glikol,

Detaylı

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde

Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde Artroskopi nedir? Artroskopi, ortopedik cerrahların eklem içini görerek tanı koydukları ve gerektiğinde çeşitli tedavileri uyguladıkları bir cerrahi prosedürdür. Artroskopi sözcüğü latince arthro (eklem)

Detaylı

LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR?

LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR? LENFOMA NEDİR? Lenfoma, diğer grup onkolojik hastalıklar içinde yaşamın uzatılması ve daha kaliteli yaşam sağlanması ve hastaların kurtarılmaları açısından daha fazla başarı elde edilmiş bir hastalıktır.

Detaylı

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI Yardım edin sinüslerim beni öldürüyor! Bunu daha önce hiç söylediniz mi?. Eğer cevabınız hayır ise siz çok şanslısınız demektir. Çünkü her yıl milyonlarca lira sinüs problemleri

Detaylı

Kriyopirin İlişkili Periyodik Sendrom (CAPS)

Kriyopirin İlişkili Periyodik Sendrom (CAPS) www.printo.it/pediatric-rheumatology/tr/intro Kriyopirin İlişkili Periyodik Sendrom (CAPS) 2016 un türevi 1. CAPS NEDİR 1.1 Nedir? Kriyopirin İlişkili Periyodik Sendromlar (CAPS), nadir görülen otoenflamatuar

Detaylı

KORUMA AŞISI İÇİN MUVAFAKATNAME. Priorix Enjeksiyonluk solüsyon hazırlamak için toz ve çözücü Canlı kızamık, kabakulak ve kızamıkçık aşısı

KORUMA AŞISI İÇİN MUVAFAKATNAME. Priorix Enjeksiyonluk solüsyon hazırlamak için toz ve çözücü Canlı kızamık, kabakulak ve kızamıkçık aşısı KORUMA AŞISI İÇİN MUVAFAKATNAME Priorix Enjeksiyonluk solüsyon hazırlamak için toz ve çözücü Canlı kızamık, kabakulak ve kızamıkçık aşısı LÜTFEN AŞAĞIDAKİ SORULARI CEVAPLAYINIZ: ( Lütfen uygun olan seçeneği

Detaylı

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır.

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır. Erkek üreme sisteminin önemli bir üyesi olan prostatta görülen malign (kötü huylu)değişikliklerdir.erkeklerde en sık görülen kanser tiplerindendir. Amerika'da her 5 erkekten birinde görüldüğü tespit edilmiştir.yine

Detaylı

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK

DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK DİABETLİ HASTALARDA CİNSEL SAĞLIK Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Kliniği OP. DR. ÜNSAL ÖZKUVANCI Genel bilgiler Şeker hastalığı bir çok organı etkilediği gibi cinsel fonksiyonları da olumsuz

Detaylı

Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI GRİPİN kapsül Ağızdan alınır. Etkin maddeler: Her bir kapsül; etkin madde olarak 250 mg Parasetamol ve 15 mg Kafein içermektedir. Yardımcı maddeler: Mısır nişastası, Magnezyum Stearat,

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. VENDİOS 600 mg tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. VENDİOS 600 mg tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI VENDİOS 600 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her VENDİOS tablet 600 mg diosmin içermektedir. Yardımcı maddeler: Her VENDİOS tablet povidon, mikrokristalin selüloz, mısır nişastası

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI TİYOKAS jel Haricen uygulanır. Etkin madde: Her 1 g jel 12,5 mg deksketoprofene eşdeğer 18,5 mg deksketoprofen trometamol ve 2,5 mg tiyokolşikosid içerir. Yardımcı maddeler: Karbomer

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. CASODEX film tablet 28 tablet içeren ambalajda sunulmaktadır.

KULLANMA TALİMATI. CASODEX film tablet 28 tablet içeren ambalajda sunulmaktadır. KULLANMA TALİMATI CASODEX 50 mg film tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde : 50 mg bikalutamid Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, magnezyum stearat, polividon, sodyum nişasta glikolat, metil hidroksi

Detaylı

KOAH VE EGZERSİZ KOAH TA EGZERSİZ TAVSİYELERİ

KOAH VE EGZERSİZ KOAH TA EGZERSİZ TAVSİYELERİ KOAH VE EGZERSİZ KOAH kalıcı nefes darlığı ile kendini gösteren, geri dönüşü olmayan bir akciğer hastalığıdır. Sigara ve cevre kirliliği gibi faktörlerin etkisiyle hasta sayısı hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

KULLANMA TALĐMATI. MEGACE 160 mg tablet Ağız yoluyla alınır.

KULLANMA TALĐMATI. MEGACE 160 mg tablet Ağız yoluyla alınır. KULLANMA TALĐMATI MEGACE 160 mg tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Her bir tablet 160 mg megestrol asetat içerir. Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, mikrokristalize selüloz, kolloidal silikon

Detaylı

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur.

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur. Dr.Armağan HAZAR ZATÜRRE (PNÖMONİ) Zatürre yada tıbbi tanımla pnömoni nedir? Halk arasında zatürre olarak bilinmekte olan hastalık akciğer dokusunun iltihaplanmasıdır. Tedavi edilmediği takdirde ölümcül

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir ampulde (5ml); 100.0 mg (20 mg/ml) demir (III) e eşdeğer demir hidroksit sükroz kompleksi içerir

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir ampulde (5ml); 100.0 mg (20 mg/ml) demir (III) e eşdeğer demir hidroksit sükroz kompleksi içerir EMFER 100 mg/5 ml i.v. Ampul Damar içine uygulanır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: Her bir ampulde (5ml); 100.0 mg (20 mg/ml) demir (III) e eşdeğer demir hidroksit sükroz kompleksi içerir Yardımcı maddeler:

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. HEDNAVİR, somon renkte, bikonveks, bir yüzünde E olan film kaplı tabletler halindedir. Her kutuda 30 tablet vardır.

KULLANMA TALİMATI. HEDNAVİR, somon renkte, bikonveks, bir yüzünde E olan film kaplı tabletler halindedir. Her kutuda 30 tablet vardır. KULLANMA TALİMATI HEDNAVİR 0,5 mg film kaplı tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Her bir film kaplı tablet 0,5 mg entekavir içerir. Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, mikrokristalin selüloz, krospovidon,

Detaylı

Hisar Intercontinental Hospital

Hisar Intercontinental Hospital Varisler BR.HLİ.92 Venöz Hastalıklar (Toplardamarlar) Varis Hastalığı: Bacaklarımızda kirli kanı yukarı taşımak üzere görev alan iki ana ven sistemi bulunur. Yüzeyel ve derin ven sistemi olarak adlandırılan

Detaylı

MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2009

MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2009 MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2009 KANSER NEDİR? Kanser; Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir enterik kaplı tablet 250 mg B 1 vitamini, 250 mg B 6 vitamini ve 1 mg B 12 vitamini içerir. Yardımcı madde(ler):

Detaylı

TİTREŞİM. Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir.

TİTREŞİM. Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir. TİTREŞİM Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir. TİTREŞİMİN ÖZELLİĞİNİ 1 Frekansı ve 2 Şiddeti belirler. Titreşimin Frekansı: Birim zamandaki titreşim sayısına titreşimin

Detaylı

Kemoterapi Hastalarında Tedavi Uyumunun Arttırılmasında Eczacı Danışmanlığı

Kemoterapi Hastalarında Tedavi Uyumunun Arttırılmasında Eczacı Danışmanlığı Kemoterapi Hastalarında Tedavi Uyumunun Arttırılmasında Eczacı Danışmanlığı 3. Ulusal Hastane ve Kurum Eczacıları Kongresi 23-27 Mart 2016, Muğla Uz. Ecz. Metin Deniz KARAKOÇ Denizli Devlet Hastanesi Hasta

Detaylı

Sigaranın Vücudumuza Zararları

Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın vücudumuza olan zararları ve sigarayı bıraktıktan sonra vücudumuzdaki değişimler burada anlatılmaktadır. Sırt ve Bel Ağrısı: Sigara içmek bel ile ilgili hastalıkların

Detaylı

Romatoid Artrit BR.HLİ.069

Romatoid Artrit BR.HLİ.069 BR.HLİ.069 Hakkında Merak Edilenler (RA) Nedir: artrit, sebebi bilinmeyen, genetik olarak yatkın bireylerde çeşitli çevresel faktörlerin de etkisiyle ortaya çıkan başta eklemler olmak üzere vücutta birçok

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

KULLANMA TALĐMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALĐMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALĐMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALĐMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALĐMATI ZEFFĐX 100 mg film tablet Ağızdan alınır Etkin madde: Her tablette; 100 mg lamivudin içerir. Yardımcı maddeler: Titanyum dioksit, sentetik kırmızı demir oksit, sentetik sarı demir oksit

Detaylı

için kılavuzunuz Hasta Bilgilendirmesi

için kılavuzunuz Hasta Bilgilendirmesi için kılavuzunuz Hasta Bilgilendirmesi Bu ilaç, ek bir denetime tabi tutulmaktadır. Böylece güvenliğe ilişkin yeni bulguların hızlı bir biçimde saptanması mümkün olur. Görülebilen her türlü yan etkileri

Detaylı

21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi

21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi 21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi MANİSA HABER Soğuklarla birlikte sinüzit vakalarında artış yaşanıyor Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Ercan Pınar, havaların

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

Günde kaç saat, haftada kaç gün egzersiz yapılmalı?

Günde kaç saat, haftada kaç gün egzersiz yapılmalı? Başarılı bir kilo verme ve daha da önemlisi bu kiloyu korumada en önemli anahtar egzersizdir. Kilo verdikten sonra egzersiz yapmayı bırakanlar yeniden kilo alırken, egzersize devam edenlerde bu ihtimal

Detaylı

DOLPHIN EL MASAJ ALETİ KULLANMA KILAVUZU

DOLPHIN EL MASAJ ALETİ KULLANMA KILAVUZU DOLPHIN EL MASAJ ALETİ KULLANMA KILAVUZU Kullanım talimatları: Lütfen bu kitabı iyi muhafaza ediniz. Sağlığınızın keyfini çıkarmaya buradan başlayabilirsiniz 1 Masaj Prensibi Masaj, Geleneksel Çin Tıbbının

Detaylı

Kalp Kapak Hastalıkları

Kalp Kapak Hastalıkları BR.HLİ.085 içerisinde kanın bulunduğu dört odacık vardır. Bunlardan ikisi sağ, ikisi ise sol kalp yarımında bulunur. Kalbe gelen kan önce sağ atriuma gelir ve kalbin sağ kulakcığı ve sağ karıncığı arasında

Detaylı

Subkutan spesifik immünoterapi

Subkutan spesifik immünoterapi Subkutan spesifik immünoterapi Hasta için bir bilgi Spesifik immünoterapi Doktorunuzun yaptığı alerji testleri, sizde (veya çocuğunuzda) alerji olduğunu göstermiştir. Gözde kaşınma veya sulanma (= konjunktivitis),

Detaylı