Bilim ve Teknoloji Tarihi- 12.Hafta

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Bilim ve Teknoloji Tarihi- 12.Hafta"

Transkript

1 Bilim ve Teknoloji Tarihi- 12.Hafta

2 Ders İçeriği Giriş İngiliz Sanayi Devrimi (Kişisel Mucitlerin Doğuşu ve Hızla Çoğalması) SANAYİ DEVRİMİ ÖNCESİ İngiltere de Sanayi Devriminin Bir Provası Yapıldı mı? İngiliz Sanayi Devrimi Öncesi Entelektüel Ortam SANAYİ DEVRİMİNİN TEKNOLOJİK ŞEMASI Buhar Makinesine Giden Yol Kok Kömürü ile Demir Ergitme Savery nin Buhar Makinesi ya da Madencinin Dostu Newcomen Buhar Makinesi Watt ın Buhar Makinesi Pamuklu Dokumada Mekanik İcatlar Uçan Mekiğin Getirdiği Teknolojik Dengesizlik İplik Üretiminin Makineleşmesi Dokuma Sürecinin Mekanizasyonu Makineli Fabrika Sistemi Doğuyor (Buharla Pamuğun Evlenmesi)

3 Giriş İngiliz Sanayi Devrimi İngiliz Sanayi Devrimi, İngiliz (daha doğrusu Büyük Britanyalı) ve daha sonra da diğer milletlerden kişisel mucitlerin yarattığı bir sürece verilen bir addır. Ancak, kişisel mucitler de, yaşadıkları sosyoekonomik ve kültürel ortamın ürünü sayılmalıdır. İngiltere, sadece eski bir sanayileşme provasının birikimleri üzerinde değil, 18. Yüzyılın büyük alt-yapı tesisleri, kanalları, paralı yolları, köprüleri, viyadükleri ve birleştirilmiş tarım arazileri (enclosures) üzerinde yeni bir devrim gerçekleştirdi. Sanayi Devriminin başlangıcı çok tartışmalara sebep olmuştur, çünkü, toplumun yapısındaki kalıcı değişiklikler ve milli gelirdeki önemli artış eğilimleri, 18. Yüzyılın son yarısı, hatta son çeyreğinde görüldüğü için, genel yaklaşım, sanayi Devrimini bu tarihlerde başlatmak şeklindedir.

4 SANAYİ DEVRİMİ ÖNCESİ

5 Ders İçeriği Giriş İngiliz Sanayi Devrimi (Kişisel Mucitlerin Doğuşu ve Hızla Çoğalması) SANAYİ DEVRİMİ ÖNCESİ İngiltere de Sanayi Devriminin Bir Provası Yapıldı mı? İngiliz Sanayi Devrimi Öncesi Entelektüel Ortam SANAYİ DEVRİMİNİN TEKNOLOJİK ŞEMASI Buhar Makinesine Giden Yol Kok Kömürü ile Demir Ergitme Savery nin Buhar Makinesi ya da Madencinin Dostu Newcomen Buhar Makinesi Watt ın Buhar Makinesi Pamuklu Dokumada Mekanik İcatlar Uçan Mekiğin Getirdiği Teknolojik Dengesizlik İplik Üretiminin Makineleşmesi Dokuma Sürecinin Mekanizasyonu Makineli Fabrika Sistemi Doğuyor (Buharla Pamuğun Evlenmesi)

6 İngiltere de Sanayi Devriminin Bir Provası Yapıldı mı? Bazı teknolojiler ve yöntemler, daha önce denenmiş ve teknoloji stokuna katılmıştır, ancak bulunduğu raf yanlıştır, kullanımının teknik sınırlarına ulaşılamamıştır. Bunlar, başka bir dönemde, başka bir çerçeve içinde, eski veya yeni bir teknoloji ve örgütlenme biçimiyle bir devrim elemanı haline gelebilmektedir. Bu yenilikleri öne iten veya zorlayan önemli bir faktör de, ekonomik ve sosyal gelişmelerin yarattığı dar boğazlar veya teknolojik dengesizliklerdir.

7 İngiltere de Sanayi Devriminin Bir Provası Yapıldı mı? Bu dengesizlikler, modern tarihte ilk kez, demir üretimi, gemi yapımı ve başta inşaat olmak üzere, hemen her yere giren çok kritik bir maddenin, odun-kerestenin hızla artan talebi karşılayamamasıyla ortaya çıktı. Buna ilk enerji-madde krizi de diyebiliriz. Bu kriz, kömürün çok daha değişik ve ileri bir boyutta demirin üretimine sokulmasıyla sona erecek fakat, kömür başta olmak üzere, diğer derin madenlerde su çıkarmanın yarattığı teknolojik dar boğaz, pompa-buhar makinesinin gelişmesine yol açacaktır.

8 İngiltere de Sanayi Devriminin Bir Provası Yapıldı mı? İngiliz Sanayi Devrimi diye bilinen en büyük teknoloji demetinin ortaya çıkması ve kendisini aşacak daha büyük teknoloji demetlerine yol açan o büyük teknolojik ilerleme süreci de, bu yaklaşım içinde görülebilir. Böyle bir provanın yılları arasında, büyük ölçekli sanayinin ortaya çıkması ile İngiltere de yapıldığını, ilk kez, Amerikalı tarihçi John Nef göstermişti. Bu aşama sadece, İngiliz Sanayi Devrimine geçen ara bölge olmaktan da öte, anonim icatlar döneminin sonu ve kişisel mucitler döneminin de başlangıcı olmaktadır.

9

10 Demir Üretiminde Ölçeklerin Büyümesi, Diğer Metallerin İşlenmesi Dövme demir ergime derecesinin altında ısıtılarak, dövülerek biçimlendirilebilir, kaynaklanır; Çelik daha düşük bir erime noktasında, kızılken biçimlendirilebilir fakat, hızlı soğutulursa (su veya benzer bir sıvıya sokularak, quenching) çok sert hale gelir ki, keskin aletlerin yapımında istenen de budur. Dökme demir, kolayca eriyip, kalıba dökülerek biçimlendirildiği için işlenmesi kolay fakat kırılgan bir madde sayılır. Sanayi Devrimi öncesi sorunlar; talebi karşılayacak miktarda üretim yapılamaması, demir sıcak iken şekil verilmesi gecikince veya verilmeyince yeniden ısıtılarak büyük bir enerji kaybına uğranılması olarak yinelenebilir.

11

12

13

14

15 Linyit Kömürünün Tuğla ve Diğer Ölçek Sanayilerinde Kullanımı Sanayi Devriminden önce taş kömür, linyit ve turba ile birlikte evleri ısıtmada, dövme demir tavında, sanayi girdisi-enerjisi olarak büyük ölçekli bira, ispirto, cam ve tuğla sanayilerinde de kullanılmaya başlandı. Tuğla üretimi, İngiltere de, standart kitle üretiminde bir işçi eğitim ve deney alanı olmanın ötesinde, giderek kıtlaşıp pahalılaşan keresteyi, inşaat sektöründe büyük ölçüde ikame ederek, ahşap krizinin daha da derinleşmesini önlemiştir. Standart parça üretiminin ilk ve en eski örneklerinden biri sayılan tuğla üretimi, İngiltere çevre koşullarına son derece uygundu. Ülkenin şehir manzarasını da kökten değiştirecek kadar yaygınlaşıp, ulusal mimarinin özelliği haline geldi.

16 Linyit Kömürünün Tuğla ve Diğer Ölçek Sanayilerinde Kullanımı Hemen her şehir ve kasaba civarında işlenecek balçıklı toprak ve bir linyit kömürü yatağı bulunabiliyordu. Bunların yığma tuğla değil, özel tuğla fırınlarında (kiln) pişirilmesi için yine bol bulunan linyit kömürü kullanılıyordu. VIII. Henry döneminin (Birinci) Çitleme Hareketiyle, (koyun-yün yetiştirmek ve ihraç etmek için tarım topraklarının kar amacıyla birleştirilmesi) köylerinden zorla kopan işsizlerin de ucuz işçi olarak girdiği bu emekyoğun imalat ve inşaat (tuğla duvar örmek) süreçleri, basit evden saraya değin (VIII. Henry nin ünlü sarayı Hampton Court bir tuğla mimarisidir) tüm ülkeyi kapladı.

17 İngiltere de Paralı Yollar, Köprüler ve Kanallar İngiltere, kendi adasında, denizden en uzak mesafenin 60 mil olmasından yararlanarak, iç taşımacılığını da deniz yoluyla gerçekleştiren bir ülkeydi. Tarım kapitalizminin, nüfusun, demir ve kömür üretiminin artması, gemiyle yapılan deniz aşırı ticaret kadar, milli pazarlarda büyüyen iç ticaretin de gelişmesine yol açtı; ancak kara yolları kötüydü. Charles II. zamanında (1663), kullananların para ödemesini getiren ilk Paralı Yollar Kanunu (Turnpikes Act) çıktı; Londra-York yoluna uygulandı. Bu yöntemle yüzlerce yol yapılmışsa da, 18. Yüzyıl sonunda, Telford ve McAdam gibi mühendislerin ortaya çıkmasına kadar, İngiltere iyi bir karayolu ağına kavuşamayacaktır. Nispeten kısa sayılan bu yollar, yaklaşık 30 mil kadardı ve çoğu da birbiriyle bağlantısızdı. Yine de, karayolu ağı 1750 den 1770 e kadar milden mile çıkmış, 1836 da mil olmuştu. Bu tarih, demiryollarının yayılmaya başladığı, kanal ve paralı yolların önemini kaybetmeye yüz tuttuğu dönemin başıdır. Tabii, bu yüzyıl içinde, paralı yollarla ilgili pek çok isyan çıktığını da belirtmek gerekir.

18 İngiltere de Paralı Yollar, Köprüler ve Kanallar Yeni yollarla birlikte düzenli posta sistemi (General Post Office) ve bu yollar üzerindeki özel arabacılık girişimleri, yolcuların da sayısına bağlı olarak, han ve lokantaların (inns/pubs) sayısını artırdı. Ama bu sistemde, yük ve insan taşımak yine de inanılmaz derecede pahalı ve yavaştı. Ancak, iyi yollar da yapılsa demir ve kömür gibi yükleri taşımak çok pahalıydı; üretim maliyetleri düşerken, taşıma maliyeti tüketimi tıkıyordu. Bunun çözümü, bir çok arabanın yükünü toplayıp, tek bir hayvanla, daha hızlı ve daha çok yük taşı-yan mavnaların (barges) yüzeceği bir kanal sistemi kurmaktı.

19 İngiltere de Paralı Yollar, Köprüler ve Kanallar Oysa, Hollanda nın ve Fransa nın aksine, İngiltere de, 1759 da hiçbir kanal yoktu. Üstelik, İngiltere nin topoğrafyası ve su rejimi, kanal yapımına son derece elverişliydi. Kanal inşa edenlerin kar amacıyla para toplamasına imkan veren kanunlar veya kendi mavnalarını işletip para kazanma yolu açılınca, Dük Bridgewater gibi toprak ve maden sahibi zenginler ile Wedgwood gibi sanayicilerin öncülüğünde, 1820 lere kadar mil kanal inşa edildi. Ağır yük taşıma sorunu ucuz biçimde çözülmüştü.

20 İngiltere de Paralı Yollar, Köprüler ve Kanallar İngiliz inşaat mühendisliği, kanalların yapımı sırasında tünel açmayı, köprü kurmayı, su taşıyan viyadükler ve havuzlar (locks = tekneleri alt ve üst seviyelere taşımak için sıralı havuzlar) inşa etmeyi böylece öğrendi. Demiryolu çağı geldiğinde, her coğrafyada inşaat yapacak tekniklere ve örgütlenme gücüne sahip olmuşlardı. Demiryolu sadece lokomotif yapmaktan ibaret değildir; gerisinde, sayılamayacak kadar çok inşaat ve arazi ölçüm tekniğinin ve inşaat makinelerinin icadı bulunmaktadır.

21 Ders İçeriği Giriş İngiliz Sanayi Devrimi (Kişisel Mucitlerin Doğuşu ve Hızla Çoğalması) SANAYİDEVRİMİÖNCESİ İngiltere de Sanayi Devriminin Bir Provası Yapıldı mı? İngiliz Sanayi Devrimi Öncesi Entelektüel Ortam SANAYİDEVRİMİNİN TEKNOLOJİK ŞEMASI Buhar Makinesine Giden Yol Kok Kömürü ile Demir Ergitme Savery nin Buhar Makinesi ya da Madencinin Dostu Newcomen Buhar Makinesi Watt ın Buhar Makinesi Pamuklu Dokumada Mekanik İcatlar Uçan Mekiğin Getirdiği Teknolojik Dengesizlik İplik Üretiminin Makineleşmesi Dokuma Sürecinin Mekanizasyonu Makineli Fabrika Sistemi Doğuyor (Buharla Pamuğun Evlenmesi)

22 İngiliz Sanayi Devrimi Öncesi Entelektüel Ortam 18. Yüzyıl, Avrupa da olduğu gibi İngiltere ve İskoçya da da, Aydınlanma Çağı denen büyük entelektüel birikimlerin yapıldığı, üst ve orta sınıfların bilim ve teknolojiye ilgisinin arttığı, resmi kuruluşlar dışında, bir çok kendiliğinden dernek ve benzeri örgütlerin ortaya çıktığı en ilgi çekici dönemlerden biridir. Bu bizi, Sanayi Devrimindeki bilim-teknoloji ilişkilerine, daha teknik bir deyişle, 17. Yüzyılın Bilim Devrimi ile 18. Yüzyılın Sanayi Devrimi arasındaki etkileşmelere getirmektedir. Bu ilişkileri, Bilim Devriminin doğurduğu yeni deneysel bilimler ve bunların uygulamaları olan yeni mühendislik alanları ilişkileri şeklinde tanımlamaya çalışabiliriz. Ancak, hala doğa felsefesi başlığındaki yeni bilim dalları, henüz doğmamış sanayiler ve zanaat sayılan yeni teknik alanlar, birbirini tanımlayarak, ayrışarak ve birleşerek yeniden doğmakta, bugünkü terimlerle süreci açık-seçik görmemizi engellemektedir.

23 İngiliz Sanayi Devrimi Öncesi Entelektüel Ortam Burada tartışılan asıl hipotez, Sanayi Devriminin ilk aşamasında (17. Yüzyıl) bilim öğrenimi, hatta yeterli-temel öğrenim görmemiş kişisel mucitlerin bilimsel araştırmalar yapmadan veya bilimin ortaya koymuş olduğu bazı ilkeleri bilmeden buluşlarını yaptıklarıdır. Bu buluşlar yapılırken, Oxford-Cambridge (Oxbridge) gibi büyük bilim kurumlarının, eski üniversitelerin, bu sürece belli bir katkı yapmadıkları da ayrıca kaydedilmelidir. Sorun, üniversitelerin ve Royal Society gibi resmi bilim kuruluşlarının mucitlere, girişimcilere, teknoloji üretenlere ve yeniliklere ne ölçüde açık olduğu, dolaylı ve dolaysız yardım edip etmediğidir. Başka bir sorun da, büyük mucitlerin bilimle ve hatta kendi alanlarındaki teknik gelişmeler konusunda ne kadar ilgili ve bilgili olduklarıdır. Tabii, karşıt görüşler de vardır. Bazı araştırmalar, o dönem mucitlerinin o kadar da pratik ve bilgisiz olmadıklarını ortaya koymaktadır.

24 İngiliz Sanayi Devrimi Öncesi Entelektüel Ortam Özel bir üniversite olan Gresham College in içinden çıkan ve 1662 de kanunla (charter) Bacon ın bilimin üretim yöntemlerini iyileştirebileceği fikri doğrultusunda kurulan resmi Bilim Akademisi - The Royal Society ilk kurulduğunda, üyelerine, özellikle inşaat, demircilik, kimya, gemi yapımı ve tarım gibi mekanik zanaatları iyileştirmeye yönelmeyi... duvar halısı üretimini ilerletmeyi; iplik yapımını iyileştirmeyi; safran üretimini yaymayı; taş kömürle kurşun ve demir ergitmeyi; saatlerde yağ yerine kurşun tozu kullanmayı; İngiliz topraklarını porselen yapımı için en iyi çamurları bulmak için taramayı; çömlekçiliği mükemmelleştirmeyi (o dönemin çok kritik bir teknik sorunuydu); daha iyi tuğla ve kiremit yapmak için çeşitli toprak ve çamurları karşılaştırmayı tavsiye edip, özendirdiklerini veya bizzat gerçekleştirdiklerini, derneğin ilk resmi tarihçisinin ağzından ifade etmektedir.

25 İngiliz Sanayi Devrimi Öncesi Entelektüel Ortam Ancak, Sanayi Devrimi başında Akademinin tavrı değişmiştir. Royal Society nin Başkanı Sir John Pringle, deri işleme sürecinin iyileştirilmesine ilişkin bir başvuruyu, 1771 de, bununla uğraşan Society of Arts ve benzeri derneklere yapılması gerekir diyerek geri çevirmiştir. Artık, temel (pure) bilimlerle uygulamalı bilimler arasındaki ayrışma, kurumlar bazında da gerçekleşiyordu. Oxford ve Cambridge Royal Society ile yakınlaşırken, mucitler kendi kurdukları derneklerde, buldukları kahvehanelerde, dertlerine çare arayacaklar, bilim adamları da, onlara bedava ders vereceklerdir.

26 İngiliz Sanayi Devrimi Öncesi Entelektüel Ortam İngiltere, Sanayi Devrimi sırasında ve hatta 19. Yüzyıl sonlarına kadar temel bilimlerde, özellikle matematikte, bazı çok önemli isimlere rağmen, geri kalmış sayılmaktatır. Newton, 17. Yüzyıl sonunda, İngiltere yi Bilim Devriminin en üst noktasına ulaştırmıştı. Leibniz ile kavgasıyla simgelenen Kıta ile bilim yarışını ise, 18. Yüzyılda, Fransızlar, Almanlar ve Hollandalılar önde götürmeye başlamışlardı. Bu nedenle, bilimde ciddi reform yapmak isteyenler, 1831 de, British Association for the Advancement of Science (BAAS) derneğini kurdular.

27 İngiliz Sanayi Devrimi Öncesi Entelektüel Ortam Eski üniversitelerin Anglikan ve belli bir gelir düzeyi olmayanları almaması gibi, felsefe dernekleri de, sıradan insanları kabul etmiyordu. Kendini yetiştirmiş bir makinist (mechanic), Londralı Timothy Claxton, sırf bu nedenle böyle bir derneğe kabul edilmemişti; o da kızıp, 1817 de Makine Mühendisleri Kurumunu (Mechanics Institute) kurmuştu de, bu tür derneklerin sayıları yedi yüzü aşmıştı. Bu kurumlar kendilerini mali açıdan yaşatabiliyor, referansmeslek kitaplıkları kuruyorlardı. Artık, mühendis denen saygın bir meslek ve mühendislik denen bir uygulamalı bilim dalı doğuyordu. Mühendis, mucidin hem rakibi hem de tamamlayıcısıydı. Doğal olarak Bilim Akademileri ve benzer bilim kuruluşları da, tüm dünyada sayılarını hızla çoğaltıyordu.

28

29

30 SANAYİ DEVRİMİNİN TEKNOLOJİK ŞEMASI

31 Ders İçeriği Giriş İngiliz Sanayi Devrimi (Kişisel Mucitlerin Doğuşu ve Hızla Çoğalması) SANAYİDEVRİMİÖNCESİ İngiltere de Sanayi Devriminin Bir Provası Yapıldı mı? İngiliz Sanayi Devrimi Öncesi Entelektüel Ortam SANAYİDEVRİMİNİN TEKNOLOJİK ŞEMASI Buhar Makinesine Giden Yol Kok Kömürü ile Demir Ergitme Savery nin Buhar Makinesi ya da Madencinin Dostu Newcomen Buhar Makinesi Watt ın Buhar Makinesi Pamuklu Dokumada Mekanik İcatlar Uçan Mekiğin Getirdiği Teknolojik Dengesizlik İplik Üretiminin Makineleşmesi Dokuma Sürecinin Mekanizasyonu Makineli Fabrika Sistemi Doğuyor (Buharla Pamuğun Evlenmesi)

32 Buhar Makinesine Giden Yol Sürecin teknolojik anlatımında, maden-metalürjimakine ile tekstil sektörlerindeki gelişmelerin başlangıç tarihleri önem taşımaktadır. Bu nedenle, 1709 da Abraham Darby nin kok kömürüyle demiri ergitmesini bir başlangıç, John Kay ın, 1733 deki uçan mekiğini de başka bir başlangıç sayabileceğimiz için, Sanayi Devriminin başlangıcını 18. Yüzyıl başlarına getirmeyi tercih ediyoruz. Bu iki bağımsız teknolojik gelişme yolunun ucunda, buhar makinesi ile mekanik dokuma tezgahının, yaklaşık 1800 lerde birleşmeleri, kavuşmaları, başka bir deyişle buharla pamuğun evlenmesi vardır.

33 Buhar Makinesine Giden Yol Buhar makinesi, eski ve yeni birçok fikrin, talep ve teknolojik darboğazları çözmek için birleşmesiyle ortaya çıkacaktır. Doğrudan buhar makinesini ele almadan, böyle bir makineye ihtiyaç doğuran, madenlerdeki su tahliyesi sorununun eski usul mekanik tulumbalarla çözülemeyeceği bir maden tüketimi noktasına nasıl gelindiği iyi anlaşılmalıdır. Bu nokta, hem demir ve hem de kömür tüketimini hızla artıran, demirin kokla ergitilmesi sorununun, 18. Yüzyıl başında çözülmesidir. Bu nedenle, madenlerde derinlere inilmiş ve su tahliye sorunu güçleşmiştir

34 Ders İçeriği Giriş İngiliz Sanayi Devrimi (Kişisel Mucitlerin Doğuşu ve Hızla Çoğalması) SANAYİDEVRİMİÖNCESİ İngiltere de Sanayi Devriminin Bir Provası Yapıldı mı? İngiliz Sanayi Devrimi Öncesi Entelektüel Ortam SANAYİDEVRİMİNİN TEKNOLOJİK ŞEMASI Buhar Makinesine Giden Yol Kok Kömürü ile Demir Ergitme Savery nin Buhar Makinesi ya da Madencinin Dostu Newcomen Buhar Makinesi Watt ın Buhar Makinesi Pamuklu Dokumada Mekanik İcatlar Uçan Mekiğin Getirdiği Teknolojik Dengesizlik İplik Üretiminin Makineleşmesi Dokuma Sürecinin Mekanizasyonu Makineli Fabrika Sistemi Doğuyor (Buharla Pamuğun Evlenmesi)

35 Kok Kömürü ile Demir Ergitme İlk hareket noktası, makinelerin ve aletlerin yapıldığı ana madde olan demir üretiminde çok kritik bir icat olan demir cevherinin, ilk kez başarıyla 1709 da, demir ustası Abraham Darby I tarafından kok kömürüyle cevherin ergitilerek demir üretilmesidir. Mantoux ve diğer pek çok yazarın kaynağındaki ana tema, aşırı tüketimle ormanların azalarak odun fiyatlarının, dolayısıyla demir fiyatlarının yükselmesi karşısında, odun kömürünün yerine geçecek bir şey ararken koklaşmanın bulunduğudur. Çünkü, odun kömürü sadece demir üretiminin girdisi değil, barutun da temel maddesidir. Mokyr (1995), bu tezin bazı araştırmalarla çürütüldüğünü, koklaşmış kömürün demir ergitme sürecinde kullanılmasının başlıca avantajının odun kömüründen daha az emekle üretilmesi ve taşınabilir olması üzerinde de durmaktadır. Abraham Darby ( ) daha önce, bir malt yapımcısı ve bakır izabesi (smelter) sahibi olarak koklaşmayı, yani taş kömürün pişirilip içindeki gazların alınmasını biliyordu.

36 Kok Kömürü ile Demir Ergitme Ancak, yeni tekniğin de sorunları vardı. Kok kömür içindeki silisin (kum) ergitilmek için daha yüksek bir sıcaklık istemesi, yüksek fırınlar ve güçlü körükler gerektiriyordu. Darby nin şansı, daha önce malt fırınlarında kullanılan kömürü koklaştırarak, yani bir şekilde pişirerek (İngilizce coke ), içindeki istenmeyen oksidasyonu/indirgemeyi (redüksiyonu) önleyen maddelerin nasıl atıldığını bilmesi ve demir ergitme denemesine giriştiği kömür cevherinin de bu işleme uygun olmasıydı. Darby nin diğer bir şansı da, o bölgedeki (Birmingham ın kuzeyinde, Severn Nehri kıyısında) kömür ve demir cevherlerinin çok düşük kükürt ve fosfor içermesiydi. Böylece, bu ilk deneme başarıya ulaştı. Ancak, bu teknikle yüksek fırın kapasitesi çok büyük boyuta çıkarılabileceği halde, kokla elde edilen demir, odun kömürü ile elde edilen demirden daha iyi ve işlenebilir kalitede değildi. Buna rağmen, 1722 den sonra, aşağıda göreceğiniz yeni Newcomen buhar makinesinin bronzdan dökülen silindirleri, Coalbrookdale işletmesinde demirden dökülüp işlenmeğe başlandı. Bu, gerçek bir devrim sayılırdı

37 Kok Kömürü ile Demir Ergitme Ancak, kok tekniğinin yayılması gecikecek ve birçok icadın daha yapılmasını gerektirecektir. A. Darby nin oğlu ( ) sürece kireç taşı ve diğer maddelerin katılması, körüklerin iyileştirilmesi gibi yenilikler getirdiyse de, bu temel sorun yine bir makine yapımcısı olan John Smeaton ( ) tarafından 1762 de, suyla çalışan güçlü silindirik körükler ve yeni tip bir yüksek fırın yapılmasıyla çözüldü. Kokla pik demir üretimi, ancak 1760 lardan sonra yaygınlaştı.

38 Kok Kömürü ile Demir Ergitme Bu da anlaşılır bir durumdu. Çünkü, Mantoux nun da belirttiği gibi, geleneksel ısıtma dışında, kömürün cam, bira, distilasyon, şeker, sabun, boya, tuğla, kireç ya- pımında, demirci ve dökümcülerle, (calico/patiska) basmacılar tarafından kullanıl- ması kömürün aşırı fiyatlanıp, 1738 de kullanıcılarının Parlamentoya dilekçe ver- melerine sebep olmuştu. Kömürün, odun kömürünü ikamesinde fiyattan çok, odun kömürünün ufalanarak, uzağa taşınmasındaki güçlükler, yani birçok yerde, cevherin orman içine taşınması sorun oluyordu

39 Kok Kömürü ile Demir Ergitme Bu büyük icatlar ve arkalarından gelen küçükleriyle, bir anlamda bu icat kuyruklu yıldızları, (Constellation) İngiltere de bol miktarda bulunan kömür ve demir madenlerini yeniden büyük bir ölçekte harekete getirmiştir. Kömür ve demirin yanı sıra, diğer madenlerin de talebinin artmasıyla ortaya çıkan kuyudan su tahliyesi sorununun çözümü, buhar makinesini doğuracaktır. Buhar makinesinin başta fabrika olmak üzere her alana uygulanmasıyla, kömür ve demir-çelik üretimi, tarihte görülmemiş bir ölçeğe çıkacaktır. Çünkü sanayi, ara malı olarak dövme ve dökme demir istiyordu; İlk Sanayi Devriminin iskeleti çelik değil dövme demirdir. Üretim, arasında % 500 artmış; fiyatlar, İngiltere de, ton başına 22 pound dan 14 pound a düşmüştür.

40 Ders İçeriği Giriş İngiliz Sanayi Devrimi (Kişisel Mucitlerin Doğuşu ve Hızla Çoğalması) SANAYİDEVRİMİÖNCESİ İngiltere de Sanayi Devriminin Bir Provası Yapıldı mı? İngiliz Sanayi Devrimi Öncesi Entelektüel Ortam SANAYİDEVRİMİNİN TEKNOLOJİK ŞEMASI Buhar Makinesine Giden Yol Kok Kömürü ile Demir Ergitme Savery nin Buhar Makinesi ya da Madencinin Dostu Newcomen Buhar Makinesi Watt ın Buhar Makinesi Pamuklu Dokumada Mekanik İcatlar Uçan Mekiğin Getirdiği Teknolojik Dengesizlik İplik Üretiminin Makineleşmesi Dokuma Sürecinin Mekanizasyonu Makineli Fabrika Sistemi Doğuyor (Buharla Pamuğun Evlenmesi)

41 Savery nin Buhar Makinesi ya da Madencinin Dostu Yukarıda açıklandığı gibi, maden talebinin artmasıyla, daha derin kömür ve maden ocaklarına inmek için su tahliye sorununu ekonomik biçimde çözmek gerekiyordu. İlk başarılı buhar makinesi-su pompası, bir maden bölgesi olan Devon lu madencimucit Thomas Savery nin ( ), patentini 1698 de aldığı Madencinin Dostu adlı icattır.hareketli bir parçası bulunmayan bu makinenin, dövme yassı demirden perçinlenmiş, büyük bir kazan diye tanımlayabileceğimiz silindirine gelen buhar, biri aşağıya giden, biri yukarıya çıkan borulara takılı vanalara sahipti.

42 Savery nin Buhar Makinesi ya da Madencinin Dostu Bu vanalar elle kapatılıp, dökülen suyla soğutulduğunda, kazanda bir vakum yaratıyor ve alt vana açıldığında, atmosferik basınç, en fazla 100 kademden (30 m.) su çekiyordu. Daha sonra, alt vana kapatılıp, buhar yeniden verildiğinde, açılan üst vanadan, buhar basıncıyla dakikada 52 galon su, 58 kadem yüksekliğe (18 m.) kadar basılabiliyordu. Yan yana iki silindirin vanalarını açıp kapamak için, makinenin başında bir çocuk dahi bulunabilirdi. Bir silindir dolarken diğeri boşalıyor ve işlem böyle devam ediyordu. Daha etkin olması için, daha yüksek basınç verilmesi gerekliydi ki, o zamanın dövme demir ve perçin tekniğiyle böyle sağlam ve hassas bir silindir yapma imkan yoktu. Bu imkan, takım tezgahlarının gelişmesi, kaliteli demir-çeliğin bollaşmasıyla doğacak ve bu yenilikler diğer makinelere uygulanacaktır.

43

44 Ders İçeriği Giriş İngiliz Sanayi Devrimi (Kişisel Mucitlerin Doğuşu ve Hızla Çoğalması) SANAYİDEVRİMİÖNCESİ İngiltere de Sanayi Devriminin Bir Provası Yapıldı mı? İngiliz Sanayi Devrimi Öncesi Entelektüel Ortam SANAYİDEVRİMİNİN TEKNOLOJİK ŞEMASI Buhar Makinesine Giden Yol Kok Kömürü ile Demir Ergitme Savery nin Buhar Makinesi ya da Madencinin Dostu Newcomen Buhar Makinesi Watt ın Buhar Makinesi Pamuklu Dokumada Mekanik İcatlar Uçan Mekiğin Getirdiği Teknolojik Dengesizlik İplik Üretiminin Makineleşmesi Dokuma Sürecinin Mekanizasyonu Makineli Fabrika Sistemi Doğuyor (Buharla Pamuğun Evlenmesi)

45 Newcomen Buhar Makinesi İlkelliğine ve eksikliklerine rağmen Savery makinesi uzun yıllar, şehir suyu temin etmek, büyük fıskiye sistemleri çalıştırmak (Paris de Marly bahçeleri) vb. Amaçlar için de kullanıldı ancak, gerçek bir buhar makinesi ihtiyacı ortadaydı. Çünkü, bu bir buhar makinesinden ziyade, bir buhar (vakum) pompası sayılabilirdi ve hiçbir hareketli parçası yoktu. Bunu gören demirci ve kilitçi Thomas Newcomen ( ), ilk atmosferik buhar makinesini 1712 de Birmingham civarındaki bir kömür madeninde kurup, başarıyla çalıştırdı. Yine madencinin sorununu çözmeyi amaçlıyordu. Ancak, bir silindire verilen buharın, bunun içine soğuk su fışkırtılarak soğutulması ile doğan vakumun bir pistonu çekmesi ve bu pistona bağlı kaldıraç sisteminin hareketiyle, sadece bir su pompası değil, teorik olarak her türlü makine ve sistem çalıştırılabilirdi. Savery ye göre nispeten azalan bir maliyetle çalışsa da (yine de enerjide % 99 israflı yani % 1 verimli idi; yakılan kömürün kalorisine karşın alınan iş, ancak Watt da % 4.5 olacaktır), gidip-gelen (resiprokal) hareket mümkündü. Nedense, bir krank veya kasnakla bu makinenin dairesel (rotary) bir hareket vermesini hiç kimse, J. Watt a kadar ele almayacak, makine hep pompa, çekiç veya körük çalıştıracaktır.

46

47 Ders İçeriği Giriş İngiliz Sanayi Devrimi (Kişisel Mucitlerin Doğuşu ve Hızla Çoğalması) SANAYİDEVRİMİÖNCESİ İngiltere de Sanayi Devriminin Bir Provası Yapıldı mı? İngiliz Sanayi Devrimi Öncesi Entelektüel Ortam SANAYİDEVRİMİNİN TEKNOLOJİK ŞEMASI Buhar Makinesine Giden Yol Kok Kömürü ile Demir Ergitme Savery nin Buhar Makinesi ya da Madencinin Dostu Newcomen Buhar Makinesi Watt ın Buhar Makinesi Pamuklu Dokumada Mekanik İcatlar Uçan Mekiğin Getirdiği Teknolojik Dengesizlik İplik Üretiminin Makineleşmesi Dokuma Sürecinin Mekanizasyonu Makineli Fabrika Sistemi Doğuyor (Buharla Pamuğun Evlenmesi)

48 Watt ın Buhar Makinesi Bir alet yapımcısı olan James Watt ( ), çalıştığı yer olan Glasgow Üniversitesinin kendisine tamir için verdiği bir Newcomen makinesini inceleyerek yerinde uzun gözlemler yaptı ve bunu iyileştirerek bir dizi patent aldı. Buharın ayrı bir yerde yoğunlaşmasını sağlayan yoğunlaştırıcı (kondenser); gelen buharın düzgün bir güç (sabit basınç) altında silindire verilmesini düzenleyen ayar topu veya nazım (governör); buharı silindirin iki tarafından veren çift hareketli (doubleacting) silindirler vb. icatların üzerinde ayrıntılarıyla durmayacağız. Ancak, çok güçlü buhar döndüren bir makine (compound, yani buharı tekrar kullanan, ülkemizdeki eski demiryolcular buna kampanalı diyorlardı) ile dakikada 360 devirli, 1876 Amerikan yapımı Corliss i, ileri buhar makinelerinin geldiği noktalar olarak görmekteyiz.

49

50 Watt ın Buhar Makinesi Ancak, bu makine düşük bir basınçla çalışsa da, düzgün dairesel hareket sağlayan, yani dakikada belirli bir sayıda dönüşü sabit bir güçle veren ilk makinedir. Büyük makine yapımcıları, John Wilkinson, H. Maudslay ve diğerleri, bu makineyi takım tezgahlarına da uygulayarak, makinelerin (takım tezgahlarının) makine ürettiğini göstereceklerdir; bunlara ilerde değinilecektir. Önceki sistemler; su gücü, hayvan gücü ve Newcomen makinesi bunu sağlayamıyor, özellikle düzgün çalışması gereken, tüm metal-yapımı tekstil tezgahlarına uygulanamıyordu. Buharla pamuğun evlenmesini, yani dokuma tezgahıyla düzgün mekanik gücün birbirine bağlanmasını ancak, geliştirilmiş bir Watt-Boulton makinesi sağlayacaktır.

51

52 Ders İçeriği Giriş İngiliz Sanayi Devrimi (Kişisel Mucitlerin Doğuşu ve Hızla Çoğalması) SANAYİDEVRİMİÖNCESİ İngiltere de Sanayi Devriminin Bir Provası Yapıldı mı? İngiliz Sanayi Devrimi Öncesi Entelektüel Ortam SANAYİDEVRİMİNİN TEKNOLOJİK ŞEMASI Buhar Makinesine Giden Yol Kok Kömürü ile Demir Ergitme Savery nin Buhar Makinesi ya da Madencinin Dostu Newcomen Buhar Makinesi Watt ın Buhar Makinesi Pamuklu Dokumada Mekanik İcatlar Uçan Mekiğin Getirdiği Teknolojik Dengesizlik İplik Üretiminin Makineleşmesi Dokuma Sürecinin Mekanizasyonu Makineli Fabrika Sistemi Doğuyor (Buharla Pamuğun Evlenmesi)

53 Pamuklu Dokumada Mekanik İcatlar Asıl amaç, İngiliz Sanayi Devriminde pamuklu tekstil sektöründeki mekanik icatların yol açtığı teknik ilerleme sürecinin fabrika sistemini nasıl bir zorunluluk haline getirdiğini ve bu yeni tezgahların bir buhar makinesiyle nasıl evlendirildiğini göstermektir. İleri (Dutch loom) dokuma teknikleri, Kıtadan kaçan Protestan dokuma ustaları tarafından, uzun zaman sadece bir yün hammadde ülkesi olarak kalan İngiltere ye de getirilmişti. İngilizler yünlü dokumada ustalaşırken, İngiliz East India Company, 17. Yüzyılda, Hindistan pamuklu kumaşlarını ülkeye getirerek büyük bir talep yarattı. Bu talep, bir kısım dokumacıların pamuk ithal edip, pamuklu dokumaya geçmelerine yol açtı ve tabii ki, yünlü dokumacılar, ceza dahil bir dizi korumacı önlemlerle bu süreci kesmeye çalıştılar. Bu korumacı Merkantilist politikalar, başka boyutlarda günümüzde de yaşanıyor ve gelecekte de yaşanacaktır. Ancak, üretim hala ev sanayi boyutundaydı, daha kapitalist aşamaya geçmemişti.

54

55 Ders İçeriği Giriş İngiliz Sanayi Devrimi (Kişisel Mucitlerin Doğuşu ve Hızla Çoğalması) SANAYİDEVRİMİÖNCESİ İngiltere de Sanayi Devriminin Bir Provası Yapıldı mı? İngiliz Sanayi Devrimi Öncesi Entelektüel Ortam SANAYİDEVRİMİNİN TEKNOLOJİK ŞEMASI Buhar Makinesine Giden Yol Kok Kömürü ile Demir Ergitme Savery nin Buhar Makinesi ya da Madencinin Dostu Newcomen Buhar Makinesi Watt ın Buhar Makinesi Pamuklu Dokumada Mekanik İcatlar Uçan Mekiğin Getirdiği Teknolojik Dengesizlik İplik Üretiminin Makineleşmesi Dokuma Sürecinin Mekanizasyonu Makineli Fabrika Sistemi Doğuyor (Buharla Pamuğun Evlenmesi)

56 Uçan Mekiğin Getirdiği Teknolojik Dengesizlik Bu bölümde, anlaşılır bir çerçeve çizmek için, sadece iplik eğirme (iplik yapımı) ile dokuma süreçleri ele alınıp, buralardaki eşit olmayan gelişmelerin yarattığı teknolojik dar boğazlar ve bunları aşmak için yapılanlar aktarılacaktır. İplik yapımı, bitkisel veya hayvansal elyaf, yani yün ve benzeri maddelerden çok daha eski bir teknolojidir. Her kavim, bir ağırlığa bağlayıp elle çevirdiği çeşitli hayvan yünlerini eğirerek, neredeyse on bin yıldan beri iplik yapar ve bunu basit bir çerçeveye gererek kumaş yaptığı gibi, iplikle, düğüm atarak yani örerek (knitting) çorap, kazak vb. eşyalar üretir. Bu teknik çok eskidir ve hala kendini evlerimizde sürdürür. İplik yapımı, evlerde insanlara ek gelir (götürü iş, putting out) getiren bir iş veya boş zaman uğraşısı haline gelince, Ortaçağlarda, tek bobinli eğirme kasnağı (spinning wheel) icat edilmiştir.

57 Uçan Mekiğin Getirdiği Teknolojik Dengesizlik Pandora nın kutusunu ilk açan ya da pamukluda mekanik icatları başlatanın, 1733 yılında, uçan mekik icadı ile dokuma ustası Bury li John Kay ( ) olduğunu Mantoux söylemektedir. El mekiği ile, insan kolunun uzanabildiği bir genişlikteki dar-enli kumaş (narrow cloth) dokunabilirken, içinde sürekli bir iplik makarası saklayan uzun bir mekik, el yardımı olmaksızın iki misli genişlikte, çift enli-kumaş parçası (broad cloth) üstünde çok hızla hareket ediyor, başka bir ifadeyle, iki misli kumaşı daha kısa sürede dokuyabiliyordu. Böylece, bir dokumacıya 5-6 iplikçi yeterken, bu oran çok yükseldi ve iplik dar boğazı baş gösterdi. Bundan sonraki teknik ilerleme süreci, daha fazla iplik üreterek dokumacının artan talebini karşılamaya yönelecektir.

58 Uçan Mekiğin Getirdiği Teknolojik Dengesizlik Bu icadın da, kendinden önceki pek çok icat gibi, işçiler tarafından hiç iyi karşılanmadığı anlaşılmaktadır. İnsanların ekmekleri elinden alındığından, Kay, 1738 de kendi memleketi Colchester den Leeds e, orada da başka yerlere ve Fransa ya iltica etmeye mecbur edilmiştir. Tam etkisi 1760 da hissedilen uçan mekiğe gösterilen düşmanlığın temelinde, giderek ücretleri yükselen iplikçilerin ücretlerini dokumacıların ödemekte oluşu ve bu durumda, kumaş fiyatlarını yükseltemeyip artan maliyetlerle artık yaşayamaz olmaları ve iplikçilere ücret ödeyemez hale gelmeleri yatar.

59 Ders İçeriği Giriş İngiliz Sanayi Devrimi (Kişisel Mucitlerin Doğuşu ve Hızla Çoğalması) SANAYİDEVRİMİÖNCESİ İngiltere de Sanayi Devriminin Bir Provası Yapıldı mı? İngiliz Sanayi Devrimi Öncesi Entelektüel Ortam SANAYİDEVRİMİNİN TEKNOLOJİK ŞEMASI Buhar Makinesine Giden Yol Kok Kömürü ile Demir Ergitme Savery nin Buhar Makinesi ya da Madencinin Dostu Newcomen Buhar Makinesi Watt ın Buhar Makinesi Pamuklu Dokumada Mekanik İcatlar Uçan Mekiğin Getirdiği Teknolojik Dengesizlik İplik Üretiminin Makineleşmesi Dokuma Sürecinin Mekanizasyonu Makineli Fabrika Sistemi Doğuyor (Buharla Pamuğun Evlenmesi)

60 İplik Üretiminin Makineleşmesi Artan pamuklu talebi, uçan mekiğin daha hızlı kumaş üretmesi, bundan sonraki çabaları hızlı iplik üretimine odaklandırdı. Kayıtlara göre, uçan mekikle aynı zamana rastlayan iplik makinesi fikri, John Wyatt ile Lewis Paul ün 1738 de patentini aldıkları, 2 eşekle çalıştırılıp 10 kadın işçiyle üretim yapan fakat, ticari alanda başarı sağlayamadıkları atölyede hayata geçirildi. Borç nedeniyle, Mantoux ya göre, dünyanın ilk pamuk ipliği fabrikasına, iflas nedeniyle 1742 de el konacak, icat, önce bir yayımcıya ve en sonunda tesis de ilk mekanik fabrika sistemini geliştiren Richard Arkwright a satılacaktır.

61

62 İplik Üretiminin Makineleşmesi İplik makinesi, bir kişinin çevirdiği bir çemberin etrafında dönerek birbirine bükülen elyafın bir bobine sarılması şeklindeki geleneksel iplik çıkrığının çoğaltılması, yani bir hareketle bir çok çıkrığın çevrilmesi esasından hareket eder. Hargreaves in karısının adını verdiği spinning jenny 1765 de yapılmış, patenti 1770 de alınmıştır. Daha büyük bir üretim hacmine sahip ve fabrika yöntemine uygun su çevirmeli water frame ise 1768 de yapılmış, 1769 da da ilerde birçok dava konusu olacak patenti alınmıştı. Spinning Jenny, fabrika sisteminden önce yaşanan, evlerdeki götürü sisteminde büyük bir sarsıntı yaratmamıştı fakat, üretimi dokumacının çatısı altında olan, büyük ihtimalle de karısı, kızı tarafından çalıştırılacak büyük ölçekli bir ev aleti tasarımı sayılabilirdi. Fabrika sistemine kadar ve hatta bunun sonrasında bile, ev sanayilerinde (cottage veya domestic industries) yaşaması bunu kanıtlamıştır.

63

64

OTOMOBİLİ HENRY FORD MU İCAT ETTİ?

OTOMOBİLİ HENRY FORD MU İCAT ETTİ? OTOMOBİLİ HENRY FORD MU İCAT ETTİ? Otomobili Ford un icat ettiğini sanan çoktur ama bu yanlıştır. Ford, üretim bandını mükemmel hale getirip üretimi hızlandırarak otomobili ucuzlattı... İlk buharlı otomobil

Detaylı

T.C. BEYKENT ÜNİVERSİTESİ. Kontrol Sistemleri

T.C. BEYKENT ÜNİVERSİTESİ. Kontrol Sistemleri T.C. BEYKENT ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK VE HABERLEŞME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ Kontrol Sistemleri Ödev-1 Ödevin Konusu Otomatik Kontrol Sistemlerinin Tarihi Gelişimi Dersi Veren

Detaylı

TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 23.02.2007

TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 23.02.2007 TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 1 23.02.2007 Demir ve Çelik Döküm Sanayi sektörü; endüksiyon, ark veya kupol ocaklarında, çeşitli pik demiri, çelik hurdaları ve ferro alaşımların ergitilerek, kalıplama tesislerinde

Detaylı

İktisat Tarihi II. XI. Hafta

İktisat Tarihi II. XI. Hafta İktisat Tarihi II XI. Hafta 19. yy da Ekonomik Gelişmeler 19. yy Avrupa da, sanayinin bir hayat tarzı olarak kesin zaferine şahit oldu. 19. yyda uluslararası ekonomik ilişkilerde ve devletlerin ekonomik

Detaylı

METALÜRJİ TEKNİSYENİ

METALÜRJİ TEKNİSYENİ TANIM Metalürji Teknisyeni, topraktan çıkarılan maden filizlerinin (cevherlerinin) işlenmesi, hammaddeye ve mamul maddeye dönüştürülmesi aşamalarında metalürji mühendisi ve teknikerine yardım eden kişidir.

Detaylı

4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ

4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ 4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ Ekonomi: İnsanların geçimlerini sürdürmek için yaptıkları her türlü üretim, dağıtım, pazarlama ve tüketim faaliyetlerinin ilke ve yöntemlerini inceleyen bilim dalına ekonomi denir.

Detaylı

Roma İmparatorluğu nda uygulanan taş kaplı yol kesiti A: toprak, B-D: taş katmanlar, E: taş kaplama, F: kaldırım ve G: bordür

Roma İmparatorluğu nda uygulanan taş kaplı yol kesiti A: toprak, B-D: taş katmanlar, E: taş kaplama, F: kaldırım ve G: bordür KARAYOLLARI İLK KEZ MEZOPOTAMYA DA GELİŞTİ İlk taş kaplı sokak, Ur kentinde geliştirildikten sonra İranlılar krallar yolunu yaptı. Romalılar karayollarını mükemmelleştirip ilk karayolu ağını kurdu. Mezopotamya

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 32

ÖĞRENME FAALİYETİ 32 ÖĞRENME FAALİYETİ 32 METAL TEKNOLOJİSİ ALANI AMAÇ Bu faaliyet sonucunda, metal teknolojisi alanı altında yer alan meslekleri tanıyabileceksiniz. A. ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Metal teknolojisi alanı,

Detaylı

BOYABAT MESLEK YÜKSEKOKULU

BOYABAT MESLEK YÜKSEKOKULU BOYABAT MESLEK YÜKSEKOKULU Boyabat Meslek Yüksekokulu, 2547 Sayılı Kanunun 2880 Sayılı kanunla değişik 7/d-2 maddesi uyarınca Ondokuz Mayıs Üniversitesine bağlı olarak kurulmuştur. Geçici olarak tahsis

Detaylı

Kahramanmaraş mutlaka devler liginde olacak

Kahramanmaraş mutlaka devler liginde olacak Kahramanmaraş mutlaka devler liginde olacak Sami Altınkaya nın Bloomberg TV de canlı olarak yayınlanan çıkış yolu programına katılan KMTSO Başkanı Kemal Karaküçük: 2023 te Kahramanmaraş ın 5 milyar dolar

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ARAÇ BAKIM VE ONARIMI

ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ARAÇ BAKIM VE ONARIMI ÖĞRENME FAALİYETİ 1 AMAÇ ARAÇ BAKIM VE ONARIMI Bu faaliyet sonucunda Araç Bakım Onarımı alanındaki meslekleri tanıyabileceksiniz. A. ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ İnsanoğlu yaratılışından beri yaşadığı

Detaylı

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU Akışkan gücü, basınçlı akışkanların, ister sıvı ister gaz halinde olsun, enerjilerinden faydalanarak elde edilen güçtür. Sıvı veya gaz, yada somut olarak su veya hava, ancak

Detaylı

YTÜ Makine Mühendisliği Bölümü Hidromekanik ve Hidrolik Makinalar Anabilim Dalı Özel Laboratuvar Dersi Kompresör Deneyi Çalışma Notu

YTÜ Makine Mühendisliği Bölümü Hidromekanik ve Hidrolik Makinalar Anabilim Dalı Özel Laboratuvar Dersi Kompresör Deneyi Çalışma Notu YTÜ Makine Mühendisliği Bölümü Hidromekanik ve Hidrolik Makinalar Anabilim Dalı Özel Laboratuvar Dersi Kompresör Deneyi Çalışma Notu Laboratuar Yeri: E1 Blok Hidromekanik ve Hidrolik Makinalar Laboratuvarı

Detaylı

Üniversite-Sanayi İşbirliğini Doğuran Nedenler Aykut Göker

Üniversite-Sanayi İşbirliğini Doğuran Nedenler Aykut Göker Üniversite-Sanayi İşbirliğini Doğuran Nedenler Aykut Göker -Panel/Sunuş- TMMOB Fizik Mühendisleri Odası VI. Fizik Mühendisliği ve Teknik Kurultayı 6 Mart 1996 TÜBİTAK-Feza Gürsey Salonu, Ankara Üniversite-Sanayi

Detaylı

2006 yılında 79 milyarı ihracat olmak üzere toplam 203.4 milyar dolar dış ticaret hacmi hedefleniyor.

2006 yılında 79 milyarı ihracat olmak üzere toplam 203.4 milyar dolar dış ticaret hacmi hedefleniyor. İzmir, Ege Bölgesi ve Türkiye'nin Dış Ticaret Ürün Kompozisyonu 2005 Ahmet KARAYİĞİT 1. GİRİŞ Dünya Ticaret Örgütünün yayınladığı Dünya Ticaret Raporu 2005 e göre Türkiye, toplam dünya ihracatı içinde

Detaylı

GÜNEY DOĞU ASYA. TEKSTİL ve HAZIR GİYİM TİCARETİ VE ÜRETİM TRENDİ ENDONEZYA

GÜNEY DOĞU ASYA. TEKSTİL ve HAZIR GİYİM TİCARETİ VE ÜRETİM TRENDİ ENDONEZYA GÜNEY DOĞU ASYA TEKSTİL ve HAZIR GİYİM TİCARETİ VE ÜRETİM TRENDİ Bu yazıda başlıca Güney Doğu Asya ülkelerinin Tekstil ve Hazır giyim sektörlerinin dünyada ve Türkiye deki durumuna ve bu ülkelerin dış

Detaylı

PETROL VE DOĞALGAZ MÜHENDİSİ

PETROL VE DOĞALGAZ MÜHENDİSİ TANIM Petrol ve doğalgazın bulunması, çıkarılması, depolanması ve nakledilmesi ile uğraşan ve bu konuda araştırmalar yapan kişidir. A- GÖREVLER KULLANILAN ARAÇ, GEREÇ VE EKİPMAN - Petrol ve doğalgazın

Detaylı

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Bulgaristan a ihracat yapan 585 firma bulunmaktadır. 31.12.2013

Detaylı

KONYA İLİ NEDEN YATIRIMLARI İÇİN SANAYİ SEKTÖRÜ

KONYA İLİ NEDEN YATIRIMLARI İÇİN SANAYİ SEKTÖRÜ KONYA İLİ SANAYİ SEKTÖRÜ YATIRIMLARI İÇİN 10 NEDEN KONYA BİR YATIRIM CENNETİ HALİNE GELMEKTEDİR KONYA İLİ SANAYİ SEKTÖRÜ YATIRIMLARI İÇİN10 NEDEN 1. Genç ve Nitelikli İnsan Kaynağı 2. Stratejik Konum 3.

Detaylı

OKULUMUZ ALANLARI. - Teknik Lise ve Endüstri Meslek Lisesi Programlarına kayıtlı öğrencilerimiz,

OKULUMUZ ALANLARI. - Teknik Lise ve Endüstri Meslek Lisesi Programlarına kayıtlı öğrencilerimiz, OKULUMUZ ALANLARI 2013-2014 eğitim öğretim yılında açılması sebebiyle okulumuzda, sadece 9. sınıf öğrencileri bulunmakta olup, bu yıl için meslek alanlarında eğitim öğretim yapılamamaktadır. 2014-2015

Detaylı

AVRUPA DA MEYDANA GELEN TEKNİK GELİŞMELER : 1)BARUTUN ATEŞLİ SİLAHLARDA KULLANILMASI: Çinliler tarafından icat edilen barut, Çinlilerden Türklere,

AVRUPA DA MEYDANA GELEN TEKNİK GELİŞMELER : 1)BARUTUN ATEŞLİ SİLAHLARDA KULLANILMASI: Çinliler tarafından icat edilen barut, Çinlilerden Türklere, COĞRAFİ KEŞİFLER 1)YENİ ÇAĞ AVRUPASI AVRUPA DA MEYDANA GELEN TEKNİK GELİŞMELER : 1)BARUTUN ATEŞLİ SİLAHLARDA KULLANILMASI: Çinliler tarafından icat edilen barut, Çinlilerden Türklere, Türklerden Müslüman

Detaylı

ALÜMİNYUM ŞEKİLLENDİRİLMESİNDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE SERA GAZLARI

ALÜMİNYUM ŞEKİLLENDİRİLMESİNDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE SERA GAZLARI ALÜMİNYUM ŞEKİLLENDİRİLMESİNDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE SERA GAZLARI Met. ve Malz. Müh. Yaşar AKÇA Yrd. Doç. Dr. Ebubekir KOÇ Prof. Dr. Fevzi YILMAZ Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Alüminyum Test Eğitim

Detaylı

TÜRKİYE İŞ KURUMU 2008 YILI İŞGÜCÜ PİYASASI ANALİZİ SONUÇLARI

TÜRKİYE İŞ KURUMU 2008 YILI İŞGÜCÜ PİYASASI ANALİZİ SONUÇLARI TÜRKİYE İŞ KURUMU 2008 YILI İŞGÜCÜ PİYASASI ANALİZİ SONUÇLARI 1 İşgücü piyasasında meydana gelen değişme ve gelişmeleri izlemek, bu değişim ve gelişmelerin işgücü piyasasına olabilecek etkilerini ortaya

Detaylı

DEMİR VE ÇELİK ÜRETİM TESİSLERİ PETROKİMYA TESİSLERİ ENDÜSTRİYEL BORULAMA TESİSATI

DEMİR VE ÇELİK ÜRETİM TESİSLERİ PETROKİMYA TESİSLERİ ENDÜSTRİYEL BORULAMA TESİSATI www.promekanik.com 2011 yılında Dörtyol/Hatay da kurulmuş olan Promekanik Mühendislik Ltd. Şti, ağırlıklı olarak Demir ve Çelik Üretim Tesisleri, Petrokimya Tesisleri, Toz Toplama Sistemleri, Kaldırma

Detaylı

MADEN MÜHENDİSİ TANIM

MADEN MÜHENDİSİ TANIM TANIM Yeraltında ve yer üstünde bulunan her tür enerji, maden ve doğalgaz yatağının ekonomik bir biçimde işletilmeye elverişli olup olmadığına karar veren, madenlerin işletilmesi için gerekli tesisleri

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSİ. Bir makine mühendisi üç ana işlevi üstlenir; - Tasarlama - Üretim yönetimlerini geliştirme - Üretimi planlama ve uygulama

MAKİNE MÜHENDİSİ. Bir makine mühendisi üç ana işlevi üstlenir; - Tasarlama - Üretim yönetimlerini geliştirme - Üretimi planlama ve uygulama TANIM Her türlü mekanik sistemin, makinenin, makine elemanlarının belirli kriterler çerçevesinde tasarımını yapan, geliştiren, üretimini planlayan, üretim teknolojilerini geliştiren, sistemler arası ilişki

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

BERTOUR Destekleme sistemi Broşürü BERTOUR. Destekleme sistemi. v2014/01tr

BERTOUR Destekleme sistemi Broşürü BERTOUR. Destekleme sistemi. v2014/01tr BERTOUR Destekleme sistemi Broşürü BERTOUR Destekleme sistemi v2014/01tr Güçlü ve esnek 02 Güvenilir Sadeliği ve Uluslararası Kalite Standardı İle Sınıfının En İyisi Bertour destekleme sistemi, inşaat

Detaylı

DÖKÜM VE DÖVME ÜRÜNLERĠ DEĞERLENDĠRME NOTU (MART 2009)

DÖKÜM VE DÖVME ÜRÜNLERĠ DEĞERLENDĠRME NOTU (MART 2009) DÖKÜM VE DÖVME ÜRÜNLERĠ DEĞERLENDĠRME NOTU (MART 2009) Döküm ve dövme ürünleri, otomotivden beyaz eşya sanayine, demir-çelik sanayinden çimento sanayine, savunma sanayinden gemi inşa sanayine, tarımdan

Detaylı

TEKNOLOJİ haftalık ders sayısı 1, yıllık toplam 37

TEKNOLOJİ haftalık ders sayısı 1, yıllık toplam 37 TEKNOLOJİ haftalık ders sayısı 1, yıllık toplam 37 GİRİŞ Altıncı sınıf Teknoloji dersi önceki senelere ait bilgilerin devamı ve genişlemiş halidir. Teknoloji dersi, öğrencileri değişik tecrübe ve etkinliklerin

Detaylı

Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Polimer Mühendisliği Bölümü. Polimer Nedir?

Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Polimer Mühendisliği Bölümü. Polimer Nedir? Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Polimer Mühendisliği Bölümü Polimer Nedir? Monomer olarak adlandırılan basit moleküllerin kimyasal bağlarla bağlanması sonucu oluşan yüksek molekül ağırlıklı maddelerdir.

Detaylı

Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği

Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği 3. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Sempozyumu 21-23 Ekim 2011, Çanakkale Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği Aslı

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ YUNANİSTAN ÜLKE RAPORU Ocak 2009 T.K. 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Yunanistan Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi Konumu

Detaylı

3 1 0 2 20 BUĞDAY RAPORU

3 1 0 2 20 BUĞDAY RAPORU 0 1 Dünya buğday üretimi, üretim devlerinden biri olan ABD nin yaklaşık 4 milyon tonluk üretim azalmasına rağmen bu sene ekili alanların ve verimin artmasıyla paralel olarak Ağustos ayı verilerine göre

Detaylı

İlyas ÇOKAY HARA YAPILARI

İlyas ÇOKAY HARA YAPILARI İlyas ÇOKAY Yüksek Mühendis Mimar (İTÜ) Bağımsız At Sahipleri Derneği Başkanı icokay@superonline.com 0532 3508702 HARA YAPILARI Geçen haftaki Modern Hara Yapıları başlıklı yazımız ve projeler inanılmayacak

Detaylı

AĞAÇ İŞLERİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSİ

AĞAÇ İŞLERİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSİ TANIM Ahşap veya ahşap kökenli malzemelerin, istenilen kalite standardında, belirlenen sürede, en düşük maliyetle üretilebilmesi için üretim sistemini tasarlayan, projelendiren, üretim sürecini denetleyen

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

GIDA TEKNOLOJİSİ ALANI ALANIN TANIMI:

GIDA TEKNOLOJİSİ ALANI ALANIN TANIMI: GIDA TEKNOLOJİSİ ALANI ALANIN TANIMI: Gıda teknolojisi alanı, tarım ve hayvancılığa dayalı ham maddeleri modern teknolojileri uygulayarak işleyen ve güvenli gıda üretimini sağlamak için duyusal, fiziksel,

Detaylı

MIZRAPLI HALK MÜZİĞİ ENSTRÜMANLARI YAPIMCISI

MIZRAPLI HALK MÜZİĞİ ENSTRÜMANLARI YAPIMCISI TANIM Temel müzik kavramlarını bilen ve uygulayan, müzik ve ses uygulamalarını yapan, temel teknik resim ve tüm alandaki ana enstrümanların çizimini yapan, yapacağı enstrümana uygun ağacı seçerek bu ağaçları

Detaylı

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU Şekil 1 Kırşehir Sanayi Rekabetçilik Eksenleri İş Yapma Düzeyi Yenilikçilik potansiyeli Girişimcilik Düzeyi Teşviklerden yararlanma

Detaylı

TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ÜRÜNLERİ İTHALATINA UYGULANAN KORUNMA ÖNLEMLERİ 2 YILLIK DEĞERLENDİRME

TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ÜRÜNLERİ İTHALATINA UYGULANAN KORUNMA ÖNLEMLERİ 2 YILLIK DEĞERLENDİRME TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ÜRÜNLERİ İTHALATINA UYGULANAN KORUNMA ÖNLEMLERİ 2 YILLIK DEĞERLENDİRME TÜRKİYE GİYİM SANAYİCİLERİ DERNEĞİ 211 yılı Temmuz ayında yürürlüğe konulan kumaş ve hazır giyim ürünlerine

Detaylı

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ SEKTÖRÜN TANIMI Tablo-1: Temizlik Maddeleri Sektöründe Yer Alan Ürünler GTİP Ürün Adı 3401 Sabunlar, Yüzey Aktif Organik Maddeler 3402 Yıkama, Temizleme Müstahzarları-Sabunlar Hariç 3403 Yağlama Müstahzarları,

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ DIYARBAKıR ın İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 DIYARBAKıR GENEL BİLGİLER Nüfus Diyarbakır: 1.607.437 Türkiye:76.667.864 KOBİ

Detaylı

BAŞKA YERDE SINIFLANDIRILMAMIŞ MAKİNE VE TEÇHİZAT İMALATI Hazırlayan Erdal ERTUĞRUL Kıdemli Uzman 484 1. SEKTÖRÜN TANIMI Başka yerde sınıflandırılmamış (bys) makine ve teçhizat imalatı, ISIC Revize 3 sınıflandırmasına

Detaylı

KONYA SANAYĐSĐNĐN DÜNÜ, BUGÜNÜ VE GELECEĞĐ

KONYA SANAYĐSĐNĐN DÜNÜ, BUGÜNÜ VE GELECEĞĐ Konya İl Koordinasyon Kurulu 26-27 Kasım 2011 KONYA SANAYĐSĐNĐN DÜNÜ, BUGÜNÜ VE GELECEĞĐ Tahir ŞAHĐN Konya Sanayi Odası, Yönetim Kurulu Başkan Vekili 1. Cumhuriyet in Đlk Yıllarındaki Genel Ekonomik Yapı

Detaylı

EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ

EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI EKONOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ ETİYOPYA ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi 03.04. 2007 Ülke No: 334-Ş.O. - 48 I- GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Etiyopya Federal Demokratik Cumhuriyeti

Detaylı

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1 ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1- Genel Olarak Bir ekonominin başarı ölçütlerinden birisi de istihdam yaratma kapasitesidir.

Detaylı

BİLİM VE TEKNOLOJİNİN GELİŞİMİ

BİLİM VE TEKNOLOJİNİN GELİŞİMİ MAK 110 Makine Mühendisliğine Giriş BİLİM VE TEKNOLOJİNİN GELİŞİMİ Yrd. Doç. Dr. Levent ÇOLAK BİLGİ Ve BİLİM İnsan ve çevresi Anlama / Açıklama / Yorumlama Yaşamı rahat ve güvenilir kılma Sorulara Cevap

Detaylı

11.10.2015. Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher Ohlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri. Heckscher Ohlin Modelinden Çıkartılan Teoremler

11.10.2015. Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher Ohlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri. Heckscher Ohlin Modelinden Çıkartılan Teoremler Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher hlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri Karşılaştırmalı üstünlükler teorisi uluslararası emek verimliliğindeki farklılıkların nedeni üzerinde durmamaktadır. Bu açığı

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

NORMATİK HIZLI BORU BAĞLANTI SİSTEMİ

NORMATİK HIZLI BORU BAĞLANTI SİSTEMİ NORMATİK HIZLI BORU BAĞLANTI SİSTEMİ İngilizce de slip lock, push in olarak isimlendirilen hızlı bağlantılar hidrolik sanayinde uzun yıllardır kullanılmaktadır. Bu bağlantılar sadece plastik boruları hızlı

Detaylı

TAM KLİMA TESİSATI DENEY FÖYÜ

TAM KLİMA TESİSATI DENEY FÖYÜ T.C BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ DOĞA BİLİMLERİ, MİMARLIK ve MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TAM KLİMA TESİSATI DENEY FÖYÜ 2015-2016 Bahar Yarıyılı Prof.Dr. Yusuf Ali KARA Arş.Gör.Semih AKIN

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

BASİT MAKİNELER. Basit makine: Kuvvetin yönünü ve büyüklüğünü değiştiren araçlara basit makine denir.

BASİT MAKİNELER. Basit makine: Kuvvetin yönünü ve büyüklüğünü değiştiren araçlara basit makine denir. BASİT MAKİNELER Bir işi yapmak için kas kuvveti kullanırız. Ancak çoğu zaman kas kuvveti bu işi yapmamıza yeterli olmaz. Bu durumda basit makinelerden yararlanırız. Kaldıraç, makara, eğik düzlem, dişli

Detaylı

Gelenekler Geçmişimiz Geleceğin Teminatıdır,

Gelenekler Geçmişimiz Geleceğin Teminatıdır, 1825 Gelenekler Geçmişimiz Geleceğin Teminatıdır, İnsan etkileşimi her zaman tüm oluşumların merkezinde olmuştur. Aile şirketi Gontermann-Peipers ın uzun geçmişi de şirket başarısının devamlılığının yalnızca

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ OSMANİYE TÜRKİYE OSMANİYE NİN PAYI Nüfus (TÜİK 2011) 485.357 74.724.269 0,65% İlçe Merkezleri Nüfusu (TÜİK 2011) 354.054 57.385.706

Detaylı

KAREN MÜHENDİSLİK 2007 yılında iki genç girişimci tarafından mühendislik ve imalat sektöründe faaliyet göstermek amacıyla kurulmuştur.

KAREN MÜHENDİSLİK 2007 yılında iki genç girişimci tarafından mühendislik ve imalat sektöründe faaliyet göstermek amacıyla kurulmuştur. KAREN MÜHENDİSLİK 2007 yılında iki genç girişimci tarafından mühendislik ve imalat sektöründe faaliyet göstermek amacıyla kurulmuştur. Şirketin kurucularından olan İlker Eren Balıkesir Üniversitesin de

Detaylı

Türkiye nin parlayan yıldızı...

Türkiye nin parlayan yıldızı... Türkiye nin parlayan yıldızı... Serüven Eski Sanayide alınan bir dükkan ile başladı. 1965 İlk fuara katılımımızı gerçekleştirdik. 1980 1982 İlk yurtdışı ihracatımızı gerçekleştirdik. 1983 Gömlek fabrikamızda

Detaylı

BİLGİSAYARLI TASARIM VE İMALAT YÖNTEMLERİ KULLANILARAK KRANK MİLİ İMALATI ÖZET ABSTRACT

BİLGİSAYARLI TASARIM VE İMALAT YÖNTEMLERİ KULLANILARAK KRANK MİLİ İMALATI ÖZET ABSTRACT BİLGİSAYARLI TASARIM VE İMALAT YÖNTEMLERİ KULLANILARAK KRANK MİLİ İMALATI Ömer PEKDUR 1, Can CANDAN 2, Davut AKDAŞ 3, Yaşar AKMAN 4, Sabri BIÇAKÇI 5 1 opekdur@gmail.com 6 ncı Ana Bakım Merkezi Komutanlığı,

Detaylı

aylık ekonomi bülteni

aylık ekonomi bülteni ADANA TİCARET ODASI Haziran 211 *Aylık bültenimiz ilgili ay içinde açıklanan en son verilere göre İç Ticaret Müdürlüğümüzce düzenlenmiştir. 211 NİSAN AYINDA GEÇEN YILIN AYNI DÖNEMİNE GÖRE İHRACAT %17,1

Detaylı

POLİMER MÜHENDİSİ TANIM

POLİMER MÜHENDİSİ TANIM TANIM Plastik ve kauçukların üretim yöntemleri ile kimyasal ve fiziksel özelliklerini inceleyen, kimyasal yapıları ile mekanik özellikleri arasındaki ilişkiyi araştıran, plastik ve kauçuk malzemelerin

Detaylı

Hafif çelik yapı sisteminin raporu

Hafif çelik yapı sisteminin raporu Hafif çelik yapı sisteminin raporu Yapısal çeliğin inşaat sektöründe kullanımı, Avrupa'da özellikle İngiltere'de 18. yüzyıl sonlarında, ABD de 19. yy ortalarına doğru başlamıştır. 2. Dünya Savası nın ardından

Detaylı

HAZIR GİYİM TEKNİKERİ (GİYİM ÜRETİM TEKNOLOJİSİ TEKNİKERİ)

HAZIR GİYİM TEKNİKERİ (GİYİM ÜRETİM TEKNOLOJİSİ TEKNİKERİ) TANIM Çocuk, kadın ve erkek iç-dış giyiminde; üretim öncesi planlama ve tasarım, kalıp-desenleme, kalite kontrol ve üretim safhalarının tümünde uygulama becerilerine sahip ara elemandır. A- GÖREVLER KULLANILAN

Detaylı

MESLEK SEÇİMİNDE ETKİLİ OLAN ÖZELLİKLER FEN VE MÜHENDİSLİK ALANI MESLEKLERİNDEN BAZILARI

MESLEK SEÇİMİNDE ETKİLİ OLAN ÖZELLİKLER FEN VE MÜHENDİSLİK ALANI MESLEKLERİNDEN BAZILARI MESLEĞİNİZİ SEÇERKEN AŞAĞIDAKİ SORULARA CEVAP ARAYINIZ *Mesleğin Niteliği Nedir? *Çalışma ortamı nasıldır? *Mesleğe hazırlanma süreci nasıl ve ne kadar? *Mesleğe girmek için aranan özellikler nelerdir?

Detaylı

DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI

DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI DTO TURİZM VE ÇEVRE DERS NOTLARI ÖĞR.GÖR. ŞULE KIYCI BİRİNCİ HAFTA 2 TURİZM OLAYI VE GELİŞİMİ Turizm kelimesinin Latincede dönmek, etrafını dolaşmak, geri dönmek anlamına gelen tornus kökünden türetildiği

Detaylı

(SSY -3014 ) Endüstri Sosyolojisi. 3. Hafta: Endüstri Toplumunun Gelişimi ve Endüstri Devrimi nin Toplumsal Sonuçları

(SSY -3014 ) Endüstri Sosyolojisi. 3. Hafta: Endüstri Toplumunun Gelişimi ve Endüstri Devrimi nin Toplumsal Sonuçları (SSY -3014 ) Endüstri Sosyolojisi 3. Hafta: Endüstri Toplumunun Gelişimi ve Endüstri Devrimi nin Toplumsal Sonuçları http://senolbasturk.weebly.com UYARI Bu bir dinleyici notudur ve lütfen ders notu olarak

Detaylı

Orijinal OSSBERGER Türbin

Orijinal OSSBERGER Türbin Orijinal OSSBERGER Türbin Kendinizi boşa akan giden sudan elektrik üretmeye mi adadınız? Çevre dostu, yenilenebilir, doğal bir kaynaktan enerji elde ederek kullanmak mı istiyorsunuz? Bizim işimiz yüzyıldır

Detaylı

MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ

MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Mühendislik Fakültesi'nde Bilgisayar ve Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümlerinde lisans düzeyinde, İnşaat, Jeoloji

Detaylı

YAPI LABORATUVARI TEKNİSYENİ

YAPI LABORATUVARI TEKNİSYENİ TANIM Yapının inşaası süresince, inşaata ait agrega, çimento, alt yapı, beton ve zemin deney ve uygunluk kontrollerini laboratuvar ortamında inşaat mühendisi ve inşaat teknikeri gözetimi altında yapan

Detaylı

BÖLÜM: 2 İŞLETMENİN TANITIMI VE TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM: 2 İŞLETMENİN TANITIMI VE TEMEL KAVRAMLAR DERS : GENEL İŞLETME BÖLÜM: 2 İŞLETMENİN TANITIMI VE TEMEL KAVRAMLAR İŞLETMENİN TANIMI İşletme; farklı anlamlarda kullanılabilmektedir. Bunlar; Bir aracı, makineyi, dükkanı veya iş yerini vb. çalıştırma.

Detaylı

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprağın Oluşumu Fiziksel Parçalanma Kimyasal Ayrışma Biyolojik Ayrışma Toprağın Doğal Yapısı Katı Kısım Sıvı Kısım ve Gaz Kısım Toprağın Katmanları

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 HOLLANDA

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 HOLLANDA T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 HOLLANDA 1 / 8 HOLLANDA YA İLİŞKİN TEMEL BİLGİLER GENEL BİLGİLER (2012) RESMİ ADI BAŞKENT RESMİ DİL Hollanda Krallığı Amsterdam Flemenkçe BAĞIMSIZLIK TARİHİ 30 Ocak 1648 DEVLET

Detaylı

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR. Prof. Dr.

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR. Prof. Dr. T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ MAKĠNA MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ SANTRĠFÜJ POMPA DENEY FÖYÜ HAZIRLAYANLAR Prof. Dr. Aydın DURMUŞ EYLÜL 2011 SAMSUN SANTRĠFÜJ POMPA DENEYĠ 1. GĠRĠġ Pompa,

Detaylı

2014 OCAK AYI İŞSİZLİK RAPORU

2014 OCAK AYI İŞSİZLİK RAPORU 2014 OCAK AYI İŞSİZLİK RAPORU HAZIRLAYAN 27.04.2014 RAPOR Prof. Dr. Halis Yunus ERSÖZ Prof. Dr. Mustafa DELİCAN Doç. Dr. Levent ŞAHİN 1. İşgücü Türkiye İşgücü Piyasasının Genel Görünümü Toplam nüfusun

Detaylı

C N G. Dönüşüm Kalite Güvence Süreci

C N G. Dönüşüm Kalite Güvence Süreci C N G Dönüşüm Kalite Güvence Süreci CNG DÖNÜŞÜM KALİTE GÜVENCE SÜRECİ ECE - R 110 Uluslar arası standartlara göre üretim ECE - R110 CNG Dönüşüm ekipmanlarının en yüksek tasarım, test ve imalat standardıdır

Detaylı

MAKİNE VE TEÇHİZATI HARİÇ; METAL EŞYA SANAYİİ Hazırlayan Mustafa TOSUN Kıdemli Uzman 450 1. SEKTÖRÜN TANIMI Makine ve teçhizatı hariç; metal eşya sanayii, ISIC Revize 3 sınıflandırmasına göre, imalat sanayii

Detaylı

Yusuf Bayar Makina Y. Müh ysfbyr@gmail.com

Yusuf Bayar Makina Y. Müh ysfbyr@gmail.com VİBRASYONLU DEĞİRMENLER Yusuf Bayar Makina Y. Müh ysfbyr@gmail.com 1-GENEL Bilyalı değirmenlerde kullanılan, bilya, çelik çubuk, alubit bilya,fıçı bilya ile öğüten, ama kendisi dönmeyen değirmenlerdir.

Detaylı

Uygulanan Enerji Yönetimi

Uygulanan Enerji Yönetimi Türkiye de Uygulanan Enerji Yönetimi Programları İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü Türkiye de Uygulanan Enerji Yönetimi Programları A. 5627 Sayılı Enerji Verimliliği

Detaylı

METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSİ

METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSİ TANIM Metalürji ve malzeme mühendisi, bileşiminde metal bulunan maden filizlerinden metal ve alaşımlarının elde edilmesi ve bunların belli işlemlerden geçirilerek endüstrinin istediği hammadde haline getirilmesi,

Detaylı

PORTEKİZ ÜLKE NOTU & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ

PORTEKİZ ÜLKE NOTU & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ PORTEKİZ ÜLKE NOTU & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ A. GENEL BİLGİLER Temel Sosyal Göstergeler Portekiz, ya da resmî adıyla Portekiz Cumhuriyeti (Portekizce: República Portuguesa) Avrupa nın güneybatısında

Detaylı

TÜRKİYE'NİN İLK 500 BÜYÜK SANAYİ KURULUŞU 2012

TÜRKİYE'NİN İLK 500 BÜYÜK SANAYİ KURULUŞU 2012 İstanbul Sanayi Odası tarafından bu yıl 45 incisi hazırlanan TÜRKİYE NİN İLK 500 BÜYÜK KURULUŞU içerisinde bu yılda 2011 yılına göre değişiklik olmamış ve 487 özel, 13 de kamu sanayi kuruluşu yer almaktadır.

Detaylı

DPT PROJELERİ TALEP YAPARKEN KULLANILACAK EKONOMİK SINIFLANDIRMA (HARCAMA KALEMLERİ) KODLARININ AÇIKLAMASI

DPT PROJELERİ TALEP YAPARKEN KULLANILACAK EKONOMİK SINIFLANDIRMA (HARCAMA KALEMLERİ) KODLARININ AÇIKLAMASI DPT PROJELERİ TALEP YAPARKEN KULLANILACAK EKONOMİK SINIFLANDIRMA (HARCAMA KALEMLERİ) KODLARININ AÇIKLAMASI 06. SERMAYE GİDERLERİ Daha geniş açıklaması girişte Tanımlar bölümünde yapıldığı üzere, sermaye

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR.

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. SEVİM BUDAK Katı Atıklar Dünya nüfusu gün geçtikçe ve hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

Skolastik Dönem (8-14.yy)

Skolastik Dönem (8-14.yy) Skolastik Felsefe Skolastik Dönem (8-14.yy) Köklü eğitim kurumlarına sahip olma avantajı 787: Fransa da Şarlman tüm kilise ve manastırların okul açması için kanun çıkardı. Üniversitelerin çekirdekleri

Detaylı

Ray Bağlantı Sistemleri

Ray Bağlantı Sistemleri Ray Bağlantı Sistemleri Ray Bağlantı Sistemleri İçindekiler Hakkımızda Kalite Politikamız PANEL Bağlantı Sistemleri W14 Bağlantı Sistemi Gergi Kıskacı Açı Kılavuz Plaka Elastomer Selet Dübel Tirfon Dübel

Detaylı

KALİTE BELGELERİMİZ GOST LPCB BAŞOĞLU KABLO

KALİTE BELGELERİMİZ GOST LPCB BAŞOĞLU KABLO Sertifika Kataloğu Biz Kimiz? Başoğlu Kablo ve Profil Sanayi ve Tic. A.Ş. 1980 yılından beri faaliyet gösteren, kazandığı deneyim ile hem ulusal hem de uluslararası alanda söz sahipliği yapan sektöründe

Detaylı

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM

BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM BURSA DA İLK 250 ŞİRKET VE İSTİHDAM Prof. Dr. Yusuf ALPER 1. GENEL OLARAK İSTİHDAM Ekonomik faaliyetin toplumsal açıdan en önemli ve anlamlı sonuçlarından birini, yarattığı istihdam kapasitesi oluşturur.

Detaylı

PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION)

PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION) PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION) Püskürtme şekillendirme (PŞ) yöntemi ilk olarak Osprey Ltd. şirketi tarafından 1960 lı yıllarda geliştirilmiştir. Günümüzde püskürtme şekillendirme

Detaylı

TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ

TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ HS No: 34.01, 34.02, 34.03, 34.04, 34.05, 34.06, 34.07 DÜNYA TEMİZİLİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ Temizlik maddeleri deterjanlar ve sabunlardan oluşmaktadır. Bu sektörün üretmekte olduğu

Detaylı

GÖZLÜK BİR İTALYAN BULUŞUDUR

GÖZLÜK BİR İTALYAN BULUŞUDUR GÖZLÜK BİR İTALYAN BULUŞUDUR En eski merceği 3000 yıl önce Suriyeliler yapmıştı. İlk numaralı gözlük 1286 da İtalya da ve ilk modern güneş gözlüğü ise 1929 da ABD de yapıldı. 3000 yıl önce Suriye de yapılan

Detaylı

Mark Climate Technology Form Endüstri Tesisleri

Mark Climate Technology Form Endüstri Tesisleri RADYANT ISITICILAR Mark Climate Technology 1945 yılında Mark kardeşler tarafından kurulmuş ve geride kalan 70 yılda Hollanda ve Belçika pazarında lider konumuna gelmiştir. Ürünlerin araştırma ve geliştirmesi

Detaylı

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI RAPOR: TÜRKİYE NİN LOJİSTİK GÖRÜNÜMÜ Giriş: Malumları olduğu üzere, bir ülkenin kalkınması için üretimin olması ve bu üretimin hedefe ulaşması bir zorunluluktur. Lojistik, ilk olarak coğrafyanın bir ürünüdür,

Detaylı

ÜTÜCÜ TANIMI. Isıtılmış ütü ile giyim eşyası, tekstil ürünleri vb eşyaların ara ve son ütüleme işlemini yapan ve bu ürünleri şekillendiren kişidir.

ÜTÜCÜ TANIMI. Isıtılmış ütü ile giyim eşyası, tekstil ürünleri vb eşyaların ara ve son ütüleme işlemini yapan ve bu ürünleri şekillendiren kişidir. TANIMI Isıtılmış ütü ile giyim eşyası, tekstil ürünleri vb eşyaların ara ve son ütüleme işlemini yapan ve bu ürünleri şekillendiren kişidir. A-GÖREVLER İşletmenin genel çalışma prensipleri doğrultusunda,

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 41

ÖĞRENME FAALİYETİ 41 ÖĞRENME FAALİYETİ 41 AMAÇ: RAYLI SİSTEMLER ALANI Bu öğrenme faaliyeti sonucunda Raylı Sistem alanındaki meslekleri tanıyabileceksiniz. ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Ülkemiz demiryolu tarihi üç dönem

Detaylı

Amerikalı İş Ortakları ile Büyüme Fırsatı

Amerikalı İş Ortakları ile Büyüme Fırsatı Amerikalı İş Ortakları ile Büyüme Fırsatı Michael Lally, Ticaret Müsteşarı Berrin Ertürk, Ticaret Ataşe Yardımcısı Nisan 2014 U.S. Commercial Service Ankara, Turkey Amerikan Ticaret Müsteşarlığı Misyonu

Detaylı

İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ

İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ KISA ÖZET

Detaylı

ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR

ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR Ülkelerin Gelişmişliğini Belirleyen Faktörler Coğrafya Öğretmeni Gelişmeyi tek bir ölçütle ifade etmek, ülkelerin ekonomik, sosyal ve siyasal yapılarındaki farklılık

Detaylı

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ

GENEL BİLGİLER DIŞ TİCARET BİLGİLERİ GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti Resmi Dil : Swahili, İngilizce Başkenti : Resmi başkent Dodoma(1 699 000) (de facto olarak Darüsselam); Dar es Selam; ticari başkent (2.498.000)

Detaylı

FİİLİ HİZMET SÜRESİ ZAMMI UYGULAMASI

FİİLİ HİZMET SÜRESİ ZAMMI UYGULAMASI FİİLİ HİZMET SÜRESİ ZAMMI UYGULAMASI 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu nun 40 ıncı maddesinde Fiili hizmet süresi zammı düzenlenmiştir. Bu maddeye göre aşağıda belirtilen işyerlerinde

Detaylı