İLGİ OTİSTİK ÇOCUKLARI KORUMA DERNEĞİ Adres: 58. Sokak No:25 / Emek - Çankaya / ANKARA Tel:

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İLGİ OTİSTİK ÇOCUKLARI KORUMA DERNEĞİ Adres: 58. Sokak No:25 / Emek - Çankaya / ANKARA Tel: 0 312 221 06 94-212 19 96"

Transkript

1

2 Bu rehber, İLGİ OTİSTİK ÇOCUKLARI KORUMA DERNEĞİ tarafından RIHTIM AJANS ın katkılarıyla hazırlanmıştır. Desteklerinden dolayı Turan Kandemir, Asiye Komut ve Serdar Südor a teşekkür ederiz. Baskı: Özel Matbaası Tel: Otizm: Kritik ilk günleriniz için bir rehber Bu rehber, İLGİ OTİSTİK ÇOCUKLARI KORUMA DERNEĞİ tarafından hazırlanmıştır. İLGİ OTİSTİK ÇOCUKLARI KORUMA DERNEĞİ Adres: 58. Sokak No:25 / Emek - Çankaya / ANKARA Tel: İLGİ OTİSTİK ÇOCUKLARI KORUMA DERNEĞİ, ANKARA, 2010

3 İLGİ OTİSTİK ÇOCUKLARI KORUMA DERNEĞİ O t i z m K ritik ilk günleriniz için bir rehber Tüm hakları İlgi Otistik Çocukları Koruma Derneğine aittir. ANKARA, 2010

4 Neden benim çocuğum otizm tanısı aldı? Bunun anlamı nedir? Çocuğunuz otizm tanısı aldı ve yardım arıyorsunuz. Bu hayatınızdaki önemli noktalardan birisidir. Bu an, bir süredir sizinle beraber olan ama bir türlü adını koyamadığınız bir şeyin adını koyma zamanıdır. Belki otizmden şüphelenmiştiniz, fakat bir yandan da şüphenizin gerçek olmaması için dua ediyordunuz. Birçok aile çocuklarının tanı almasının ardından üzüntü veya rahatlama gibi farklı duygular hissetmektedir. Bu aileler, fazlasıyla bunalmış olabilirler. Bunun yanında çocukları hakkındaki kaygılarının adı konduğu için de aynı zamanda bir rahatlama da hissedebilirler. Siz her ne hissederseniz hissedin, binlerce ailenin sizin geçtiğiniz bu yoldan geçtiğini unutmayın. Kesinlikle yalnız değilsiniz. Her zaman bir umut vardır. Her zaman bir destek de vardır. Evet. Artık bir tanınız var. Bundan sonraki durak acaba nedir? Bir çocuk neden otizm tanısına ihtiyaç duyar? Aileler genelde otizmin erken dönem işaretlerini farkederler. Muhtemelen siz de çocuğunuzun akranlarından farklı bir gelişim göstermekte olduğunu farketmiştiniz. Bu fark belki doğumdan itibaren farkedilebilir durumdaydı, belki daha sonra farkedilebilir hale geldi. Bazen bu farklılıklar çok belirgindir. Bazen de çok daha hafiftir ve ancak anaokulu gibi bir yerde bir profesyonel tarafından algılanabilmiştir. Bu farklılıklar, diğer bir deyişle otizm belirtileri, sizin gibi binlerce aileyi otizm tanısı ile sonlanan süreçte birçok soru sormaya iter. Neden bir çocuğun otizm tanısı almaya ihtiyacı olduğunu merak edebilirsiniz. Bunu sormanız, her ne kadar bir kesin tedavisinin olmadığını bildiğiniz halde, çok normaldir. 4

5 Çok sayıda araştırmacı büyük zaman ve kaynaklar harcayarak şu an siz bu satırları okurken bile otizm hakkında cevaplar üretmeye çalışmaktadırlar. Her ne kadar şu an için mucizevî bir ilaç olmasa da bu kitapçıkta da göreceğiniz gibi gelişim sağlayıcı bazı yöntem ve teknikler bulunmaktadır. Bazı şeyleri mutlaka akılda tutmakta fayda vardır. Bizim çocuklarımız da tanı almasalar da kendilerine has, sevilen muhteşem varlıklardır. Fakat yine de tanı almalarının bazı önemli nedenleri vardır. Uygun biçimde tamamlanmış, derinlemesine bir tanılama (teşhis) çocuğunuzun davranışları ve gelişimi hakkında bazı önemli ipuçları verebilmektedir. Tanılama; çocuğunuzun kendine özgü zayıf ve güçlü yanlarını tespit ederek, hedef alınacak beceri ve ihtiyaçları belirleyerek, bundan sonraki gidiş yolu hakkında önemli belirlemeler yapılmasını sağlayacaktır. Tanının konulması, otizmden etkilenmiş çocuğumuzun alabileceği ücretsiz hizmetlerin belirlenmesinde de önemli rol oynayacaktır. 5

6 Otizm nasıl tanılanır? Otizm için şu anda tıbbi bir tanılama yöntemi yoktur. Bu işlem tüm dünyada eğitsel ve psikolojik testler ve davranış gözlemleri temelinde yürütülmektedir. Otizm belirtileri çok çeşitlilik gösterdiği için tanıyı koyabilmek için kullanılabilecek yöntemler de çeşitlidir. Bazı çocuklarımız da otizm tanısı almadan gelişimsel bozukluk tanısı alabilmektedir. Bu durumda çocuğumuzun erken çocukluk döneminde alabileceği hizmetlerin de önü açılmaktadır. Fakat birçok zaman ailelerin çocukları hakkındaki kaygıları, doktorları tarafından pek ciddiye alınmayabilmektedir. Ülkemizde de çeşitli kurumlar bu durumun aşılması için gerekli olan bilgilendirme ve tanıtım faliyetlerini aralıksız yürütmektedirler. Bu çalışmalar, çocuklarımızın mümkün olduğunca çabuk tanılanabilmesi için bu anahtar rolündedir. Doğumdan itibaren 36 aylık oluncaya kadar tüm çocukların benzer bir taramadan geçirilerek gelişimsel dönüm noktalarını, o yaşın ortalama gelişim düzeyine uygun geçip geçmedikleri hakkında bilgi sahibi olunmalıdır. İlgili kaygılar doğrultusunda diğer uzmanların da yardımı kısa sürede alınmalıdır. Bazı olasılıkları ortadan kaldırabilmek bazı testlerin, mesela işitme testlerinin, yapılması istenebilir. Bunun yanında Modified Checklist of Autism in Toddler (MCHAT) gibi kısa ve sade tarama araçlarının uygulanması istenebilir. MCHAT, bazı basit ve kısa sorular içeren ve ülkemize de uyarlanmış bir araçtır. Uzman değerlendirilmesinden geçmesi gerektiği düşünülen çocuğumuz için bazı ek bilgilerin teminini sağlayabilmektedir. Biraz daha büyük yaş grubuna hizmet edebilecek biçimde de kullanılan diğer tarama araçları da mevcuttur. Çocuğumuzun çeşitli disiplinlerden farklı uzmanların değerlendirmesinden geçmesinin avantajları olabilir. Uzmanlar, çocuğumuzun ne tür hizmet- 6

7 ler alması gerektiği konusunda ciddi önerilerde bulunabilirler. Bu sayede çocuğumuzun güçlü ve zayıf yanları hakkında daha çok ve ayrıntılı bilgiye sahip olma şansımız artar. Otizm Nedir? Otizm bir grup karmaşık gelişimsel nörolojik bozukluklar olarak değerlendirilmektedir. Bu aynı zamanda yaygın gelişimsel bozukluk (YGB) olarak da adlandırılmaktadır. Bu şemsiye altında Asperger sendromu, Rett sendromu, çocukluk dezentegratif bozukluğu gibi kategoriler de mevcuttur. Kullanım kolaylığından ötürü bu metinde tüm bunları otizm spektrum bozukluğu adı altında toplamayı tercih ediyoruz. Bu konudaki tanılar için yazılmış olan, The American Psychiatric Association s Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders adlı kaynak kitapta, otizm tanısı için en az altı gelişimsel ve davranışsal özelliğin gözlenmesi ve bu özelliklerin diğer durum ve şartlardan etkilenmeyerek üç yaş öncesinde tespit edilmesinin gerekli olduğu vurgulanmaktadır. OTİZM TANI ÖLÇÜTLERİ 1) DSM-IV E GÖRE OTİZM TANI ÖLÇÜSÜ Bugün bir çok ülkede kullanılan tanı sistemi, Amerikan Psikiyatri Birrliğinin hazırladığı sistemdir. A. En az ikisi (1) inci maddeden ve birer tanesi (2) ve (3) üncü maddelerden olmak üzere (1), (2) ve (3) üncü madelerden toplam altı (ya da daha fazla) maddenin bulunması: (1) Aşağıdakilerden en az ikisinin varlığı ile kendini gösteren toplumsal etkileşimde nitel bozulma: 7

8 (a) Toplumsal etkileşim sağlamak için yapılan el kol hareketleri, alınan vücut konumu, takınılan yüz ifadesi, göz göze gelme gibi sözel olmayan bir çok davranışta belirgin bir bozulmanın olması (b) Yaşıtlarıyla gelişimsel düzeyine uygun ilişkiler geliştirememe (c) Diğer insanlarla eğlenme, ilgilerini ya da başarılarını kendiliğinden paylaşma arayışı içinde olmama (Örneğin ilgilendiği nesneleri göstermeme, getirmeme ya da belirtmeme) (d) Toplumsal ya da duygusal karşılıklar vermeme (2) Aşağıdakilerden en az birinin varlığı ile kendini gösteren iletişimde nitel bozulma: (a) Konuşulan dilin gelişiminde gecikme olması ya da hiç gelişmemiş olması (el, kol ya da yüz hareketleri gibi diğer iletişim yollarını kullanarak bu durumun telafi edilmemesi) (b) Konuşması yeterli olan kişilerde, başkalarıyla söyleşiyi başlatma ya da sürdürmede belirgin bir bozukluğun olması. (c) Basmakalıp ya da yineleyici ya da özel bir dil kullanma, (d) Gelişim düzeyine uygun çeşitli, imgesel ya da toplumsal taklitlere dayalı oyunları kendiliğinden oynamama. (3) Aşağıdakilerden en az birinin varlığı ile kendini gösteren davranış, ilgi ve etkinliklerde sınırlı, basmakalıp ve yineleyici örüntülerin olması: (a) İlgilenme düzeyi ya da üzerinde odaklanma açısından olağandışı, bir ya da birden fazla basmakalıp ve sınırlı bir örüntü çerçevesinde kapanıp kalma. (b) Özgül, işlevsel olmayan, alışageldiği üzere yapılan gündelik işlere ya da törensel davranış biçimlerine hiç esneklik göstermeksizin sıkı sıkıya uyma, 8

9 (c) Basmakalıp ve yineleyici motor mannerizmler (örn. Parmak şıklatma, el çırpma ya da burma ya da karmaşık tüm vücut hareketleri) (d) Eşyaların parçalarıyla sürekli uğraşıp durma. A. Aşağıdaki alanlardan en az birinde, 3 yaşından önce gecikmelerin ya da olağandışı bir işlevselliğin olması: (1) Toplumsal etkileşim, (2) Toplumsal iletişimde kullanılan dil ya da (3) Sembolik ya da imgesel oyun. B. Rett Bozukluğu ya da Çocukluk Dizintegratif Bozukluğu ile açıklanamayacak bozukluklar Otizm ne kadar yaygındır? Ülkemiz şartlarında vaka kayıt sistemlerinin halen yetersiz olmasından dolayı ülkemize özgü net bir yanıt vermek olası değildir. Fakat otizm görülme oranı ülkeler arasında ciddi biçimde değişmemektedir. Yakın zamana dek 150 de 1 görülme sıklığından bahsedilmektedir. Council of Exceptional Children ın (Sıradışı Çocuklar Konseyi) da kendi bültenlerinde belirttiği gibi 2009 yılı sonlarında tamamlanan iki çalışmada bu rakam 100 de 1 e kadar yükselmiştir. Bunun anlamı, otizm tanısı konma oranının arttığıdır. Amerikan Hükümeti verilerine göre senede %10-17 arası bir artış oranı tespit edilmektedir. Bunun nedeni tam olarak anlaşılamamıştır. Yaygınlıkla ilgili diğer bir bilgi ise, otizmin erkekler arasında görülme olasılığının kızlarda görülme olasılığından 3-4 kat daha yüksek olduğudur. 9

10 Otizmin nedeni nedir? En basit cevap: bilmiyoruz olacaktır. Daha karmaşık olarak cevap verilmek istendiğinde, çok sayıda değişkenin otizm üzerindeki etkilerinden bahsetmek olasıdır. Çoklu genetik unsurların kendi başlarına ya da çevresel etkenlerin etkilemesiyle devreye girerek otizm vakasına neden olduğu düşünülebilmektedir. Bu çevresel unsurların çocukta belli bir gelişim dönemine denk gelmesi durumunda gelişimsel olarak etkide bulunabilmektedir. Az miktarda vakada diğer bazı genetik bozukluklarla ilişki de bulunabilmektedir. Fragile X, Tuberus Sclerosis ve Angelman s Sendromu bunların en bilindikleridir. Hem beyin, hem de vücut ile olan bağından dolayı, bağışıklık sistemi ile otizm arasındaki ilişki de araştırmacılar için ilgi çekici bir araştırma konusu durumundadır. Geçtiğimiz 30 yıl içinde elde edilen sınırlı bilgiler merkezi sinir sistemindeki bazı iltihaplanmalara dikkat çekmektedir. Hayvanlar üzerinde yapılan bazı çalışmalarda bağışıklık sistemindeki bazı problemlerle otizm davranışları arasında sınırlı ilişki tespit edilmiştir. Her ne kadar belirleyici sebebi bilinmese de günümüzde otizmin kötü ebeveynlikten kaynaklanmadığı konusunda artık hemfikiriz. Otizm tanısını ilk koyan nörolog Dr. Kanner otizmin nedeni olarak kötü anneliği göstermişti. Bunun tek sonucu ise kuşaklar boyu büyük itham ve suçluluk içerisinde yaşamak zorunda kalan anneler olmuştu. Ne mutlu ki, günümüzde bu yanlış ve itham edici görüş tamamen terk edilmiş durumdadır. Otizmin belirtileri hakkında daha detaylı bilgi Otizm, çocuklarımızın dünyayı algılayış şekillerini etkileyerek, iletişim ve sosyalleşmelerini zorlaştıran bir durumdur. Bunun yanında tekrarlanan ha- 10

11 reketler, bir şeyin üzerinde yoğun ilgi gibi iletişim zorluklarını izleyen davranışlar da görülmektedir. Belirtiler ve onların şiddeti farklı alanları farklı biçimde etkileyebilmektedir. Çocuğunuz, kendisiyle aynı tanıyı almış başka bir çocukla aynı belirtileri göstermeyebilir. Bireyde görülen belirtiler, genelde yaşam boyu devam etmektedir. Hafif derecede etkilenmiş bazı bireylerin yaşamlarını diğerlerine daha yakın yaşamaları olası olmaktadır. Erken müdahale, bu noktada çocuğumuzun gelişimi için çok önemli olabilmektedir. Onun şu an için yaşamını nasıl sürdürdüğü ile gelecekte nasıl sürdüreceği arasında ciddi farklılıklar olabilir. Sosyal Belirtiler En başından itibaren her çocuk sosyal anlamda bir bireydir. Erken dönemlerde insanlara bakmak, kendisine seslenildiğinde sesin geldiği tarafa yönelmek, parmak yakalamak ve hatta gülümsemek Hepsi, sosyalleşmenin işaretleri ve parçacıklarıdır. Otizm belirtisi göstermekte olan çocuklar ise gün içinde yaşanan her tür etkileşimde zorluklar gösterebilmektedir. Yaşamlarının ilk yılında birçoğu göz teması kurmadığı gibi çok sınırlı biçimde etkileşimde bulunmaktadırlar. Diğer insanlara karşı ilgisizlik, yalnız kalma isteği, en çok dikkat çeken davranışlardandır. Kendilerine ilgi gösterilmesine karşı tepki gösterme ve sarılma gibi davranışlara pasif kalma sıklıkla gözlenen davranışlardandır. Daha sonraları ise rahatlama için sıcak bir kucak arama ya da gösterilen kızgınlık ifadelerine karşı tepkisiz kalma da görülen davranışlardan olmaktadır. Araştırmalar, otizmden etkilenmiş çocukların ailelerine bağlandıklarına dair veri sağlasa da bu bağlılığı gösterme biçimleri oldukça sıra dışı olmakta ya da anlaşılması çok güç olmaktadır. Ailelere çocuklarının onlarla hiçbir bağı yokmuş hissini bile yaratmaktadır. Aileler, çocuklarına sarılma, onlara öğretme ve beraber bir şeyler yapabilme zevkinden mahrum kalabilmektedir. 11

12 Çocuklar, diğerlerinin ne düşündüğünü ve hissettiğini anlamakta zorluk çekebilirler. El sallamak veya gülümsemek gibi gayet küçük ama anlamlı sosyal hareketler, onlar için bir problem olabilir. İpuçlarını çözmekte zorlanan çocuk için gel buraya yönergesinin anlamı her zaman aynı olabilir. Bu sözü eden kişinin kucağını açmış bekliyor olması ya da yumruk gösteriyor olmasının hiçbir anlamı olmayabilir. Çocuk, durumu diğerinin bakışından anlamakta zorlanabilir. Beş yaşındaki çoğu çocuk, diğer insanların farklı düşünce, his ve amaçları olabileceğini çözebilmektedir. Ama, aynı yaş grubundaki otizmden etkilenmiş çocuk, bunu yapamamaktadır. Bu yetersizlik, çocukları, diğer insanların hareketlerini anlama ya da tahmin etme becerisinden mahrum kalmalarına neden olmaktadır. 12

13 Evrensel bir şey olmasa da oldukça yaygın olarak, otizmden etkilenmiş bireyler duygularını düzenlemede zorluk çekebilirler. Bu durum, basit davranış biçimleri olarak yansıyabilir. Mesela sınıf içinde ağlama veya sözel olarak patlamalar, uygun olmayan ifade kullanımları buna örnek olabilir. Rahatsız edici davranış ya da fiziksel şiddet olarak yansıma halleri sosyal iletişimlerini daha da güç hale getirebilmektedir. Yabancı ortamlara girdiklerinde veya çok sinirli olduklarında kontrollerini yitiriyor gibi görünebilirler. Hatta bazı zamanlarda bir şeyleri kırmak, kendilerine veya başkalarına zarar vermek gibi davranışlar görülebilir. Kızgın olduklarında başlarını vurma, saçlarını çekme ve ısırma gibi davranışlar görülebilir. İletişimsel Zorluklar Üç yaş civarı çocukların temel dil gelişim basamaklarını geçmiş olmaları beklenmektedir. İlk yaşgününe vardığında tipik bir bebek bir iki kelime telaffuz etmeye başlamış, ismini duyunca başını sese çevirmeye başlamış, oyuncak ve benzeri şeyleri işaret ederek istemeye başlamıştır ve hoşlanmadığı birşey önerildiğinde cevabının hayır olduğunu belli edebilmektedir. Otizmden etkilenmiş bazı bireyler, hayatları boyunca sessiz kalırlar. Ama çoğunlukla sesli iletişim geliştirir ve bir biçimde iletişimde bulunmayı öğrenirler. Otizm belirtileri gösteren bazı bebekler erken dönemlerde babıldama tarzı sesleri çıkarırlar; fakat sonradan aniden bunu kesebilirler. Bazıları da ekolali denilen durumu, yani duyduklarını tekrar etme veya papağanlık yapabilirler. Bazı hafif derecede etkilenmiş olan çocuklarda bir dil gecikmesi söz konusu olabilir ya da büyümüş de küçülmüş gibidirler ve çok geniş bir sözcük dağarcığı söz konusu olabilir. Fakat yine de karşılıklı olarak bir iletişimi devam ettirmeleri, söz konusu olmayabilir. Bir sen, bir ben, tarzındaki bir iletişim çok zor olabilir. Tercih ettiği bir oyuncak hakkında konuşmak ve diğerle- 13

14 rine iletişim kurmak için çok az şans vermek bu durumda beklenebilecek bir davranıştır. Diğer bir zorluk ise vücut dilinin anlaşılması, ses tonlarının anlamlandırılması veya deyim kullanımlarıdır. Deyimleri gizli anlamları yerine aynen kullanılan kelimelerin anlamlarına göre anlayabilir. Otizmden etkilenmiş çocukların ne dediklerini anlamak ya da sözel iletişimlerini anlamlı hale getirmek çok zor olduğu gibi vücut dillerini de anlamlandırmak çok problemli olabilir. Mimikler, hareketler ve jestler onların ne dedikleriyle uyumlu olmayabilir. Bunun yanında seslerinin tonlaması, seslendirdikleri hisleri karşılamayabilir. Ses kullanımı; çok tiz, şarkı söyler gibi ya da tamamen monoton olabilir. Güzel dil gelişimi gösteren çocuklar, sanki küçük yetişkinler gibi konuşabilirler, ancak akranlarının kullandıkları dil özelliklerini karşılayamamaktadırlar. Otizmden etkilenmiş bireyler, kendilerini ifade etmekte, isteklerini belirtmekte veya jestleri kullanmakta sorunlar yaşadıkları için diğer insanların onları anlamaları çok güç olabilmektedir. Bunun sonucunda birey, sadece bağırmak, çağırmak ya da direkt olarak istediği şeyi elde etmek yoluyla hayatını sürdürebilir. Tekrarlı Hareketler Her ne kadar otizmden etkilenmiş çocuklar fiziksel olarak normal görünseler de yaptıkları hareketlerle diğerlerinden çok kolay ayırdedilebilmektedirler. Bu davranışlar uç noktalarda olabilir ya da uç noktalarda olmasa bile çok belirgin olabilir. Bazı çocuklar ve yetişkinler kollarını çırparlar ya da parmak uçlarında yürürler. Bazıları da aniden donar kalırlar. Otizmden etkilenmiş bir çocuk saatlerce aynı arabalarını belli bir hizaya dizip onlarla ilgilenebilir, ama onları hayali bir oyun için kullanmayabilir. Eğer, bu belirli sıradaki arabalardan bir tanesi birisi tarafından yerinden oy- 14

15 natılırsa, çocuğumuz aniden bu durumdan çok rahatsız olabilir. Bir çok çocuk, bulundukları ortamda tavizsiz bir belirginlik ister. Herşey yerli yerinde olmalıdır. Rutinlerindeki bir değişiklik çok ciddi bir stres nedeni olabilir. Bu tekrarlı davranışlar, bazı durumlarda çok ciddi biçimde kalıplaşabilir. Yoğun ilgileri diğerlerinden ciddi biçimde farklılaşabilir. Mesela otizmden etkilenmiş bir çocuk için elektrik süpürgeleri hakkında herşeyi öğrenmek bir takıntı haline gelebilir. Sıklıkla yaş olarak daha büyük çocuklar, rakamlarla, harflerle, sembollerle, tarihlerle ve bilimsel konularla takıntılı hale gelebilirler. Otizmle beraber farkedilebilen özel ve nadir yetenekler Çocuğunuzun bazı sıradan olmayan yetenekleri veya becerileri olduğunu farketmiş olabilirsiniz. Bu becerilerin veya yeteneklerin çocukların eğitiminde faydalanılabilecek konular olduklarını akılda tutmakta fayda olabilecektir. Asperger ve yüksek işlevli otizmden etkilenmiş çocukların aileleri için kısa bilgiler: Her ne kadar otizmden etkilenmiş bireylerin bazı sınırlılıkları olsa da; bazı konularda oldukça ileri gidebilmektedirler. Etkilenmiş olan bu çocukların olası güçlü yanları: -somut şeyleri, kuralları ve dizilişleri anlama yeteneği -sağlam uzun süreli hafıza -matematik becerileri -bilgisayar yetenekleri -müzik yetenekleri 15

16 -artistik yetenekleri -görsel biçimde düşünme yetenekleri -yazılı dilini erken dönemde çözebilme yetenekleri -dürüstlük -aşırı derecede odaklanabilme yetenekleri -mükemmel yön yetenekleri Otizme eşlik edebilecek bazı fiziksel ve tıbbi konular Nöbet Bozuklukları/Epilepsi Otizmden etkilenmiş çocuklarda epilepsi nöbetleri görülme oranı %39 a kadar çıkabilmektedir. Bunun anlamı, her 10 çocuktan 3-4 ünde epilepsi nöbetlerinin görülmekte olduğudur. Eğer çocuklarda bilişsel bazı problemler de varsa; bu oranın daha da yükseldiği ifade edilmektedir. Epilepsinin çeşitli tipleri görülmektedir. Bunlardan bazıları halk arasında da yaygın biçimde bilinen ağır nöbetlerdir. Diğerleri ise, ancak beyin tarama, örneğin EEG, yöntemleri kullanıldığında tespit edilebilecek kadar hafif olabilmektedir. Epilepsi nöbetleri küçük yaşlarda başlayabileceği gibi ergenliğe girerken de başlayabilmektedir. Nöbetler farkedildiğinde ilk yapılması gereken hemen bir nörolog ile temasa geçilmesidir. Bu temas, durumla ilgili olarak çeşitli testlerin yapılması için bir başlangıç olacaktır. Genetik Bozukluklar Az sayıda da olsa, otizmden etkilenmiş çocuklar bazı genetik bozukluklar da taşımaktadırlar. Bunlardan bazıları Frajil X ve Amgelman s Sendromu dur. 16

17 Eğer çocuğunuzda klinik belirtiler varsa, aile geçmişinde benzer belirtilerin olması veya fiziksel belirtiler gibi, ilgili testlerin yapılması için hekime başvurulması önemli olabilmektedir. Eğer çocuğunuzda bilişsel yetersizlik de söz konusu ise bu tür durumlardan etkilenmiş olma ihtimali yükselmektedir. Her ne kadar bu tür bozuklukların hiçbiri iyileştirilebilir olmasa da yine de beraberinde gelebilecek diğer sağlık sorunlarına hazır olmak için bu durumlar için harekete geçmek önemli olabilmektedir. Sindirim Sistemi Bozuklukları Otizmden etkilenmiş çocuğu olan bir çok aile çocukları ile ilgili sindirim sistemi bozukluğu sorunuyla bir sağlık kurumuna başvurmuşlardır. Her ne kadar çocuğun sindirim sistemi bozukluklarından ne şekilde etkilendiği hakkında kesin birşey söylemek mümkün olmasa da elde edilen veriler, bu bozuklukların %45 ten %85 e kadar geniş bir aralıkta seyrettiğini göstermektedir. 17

18 Çocuğunuzun bir biçimde sindirim sistemi bozukluklarından etkilendiğini düşünüyorsanız mutlaka bir sindirim sistemi uzmanıyla görüşmenizde fayda vardır. Çünkü otizmden etkilenmiş çocuğumuz iletişim sıkıntılarından dolayı derdini ifade edemiyor olabilir. İshal, kabızlık, ani istifra gibi durumlar bunlardan sadece bazıları olabilir. Uyku Bozuklukları Çocuğunuz gece uykuya dalmada güçlük mü çekiyor? Ya da uykusundan uyanıp geri dalmakta problemi mi var? Uyku problemleri otizmden etkilenmiş bireylerde çok yaygın olarak gözlemlenmektedir. Bu problem, tüm ailenin etkilenmesine yol açabilen bir problemdir. Bu, aynı zamanda çocuğun eğitim gibi diğer unsurlardan da iyi biçimde faydalanmasını engelleyebilecek bir durumdur. Uyku ile ilgili problemleri çözmek için net bir çözüm yoktur. Melatonin düzenlenmesine dönük bazı bozuklukların varlığı tespit edilmiş olsa bile, bu durum, her vaka için aynı olmayabileceği gibi üzerinde daha çok çalışma yapılması gereken bir durumdur. Duyu Bütünleme Problemleri Otizmden etkilenmiş bazı çocuklar uyaranlara veya duyumsal girdilere beklenmedik tepkiler verebilmektedirler. Uyaranların alınmasında ve işleme konulmasında bazı zorluklar bulunmaktadır. Görme, duyma, dokunma, koku alma, tatma ve hareket etme ve istenilen bir posizyon alma konusunda yetersizlikler farkedilebilmektedir. Gelen bilgi, normal yollardan alınsa bile algılanması farklı bir biçimde olabilmektedir. Bazı duyumların diğer bireyler- 18

19 den farklı olarak acı verebilmesi de söz konusu olabilmektedir. Tüm bunlar, çocukta bir hoşnutsuzluk yaratabilmektedir. Pica Pica, bir tür yeme bozukluğudur. Çocukların normal yiyeceklerin yanı sıra bazı yabancı maddeleri de yedikleri gözlemlenmektedir. Gelişim çağında yaşanan bazı tatma tecrübelerinin ötesinde, zaman içerisinde bırakılması gereken bazı yeme davranışları, otizmden etkilenmiş çocuklarda devam edebilmektedir. Bunlar kil, toprak, lastik veya tebeşir tarzı şeyler olabilir. Israrlı biçimde nesneleri ağzına götüren, oyuncakları ve diğer nesneleri uygun olmayan biçimde ağzına alan çocukların zararlı maddelere karşı korunması ve gerekli testlerin de yapılması gerekmektedir. BU TANI İLE NASIL BAŞA ÇIKACAĞIM? Hiçbir aile otizm tanısı almak için hazır değildir. Ebeveynler sürecin başlamasından itibaren çok farklı duygusal aşamalardan geçebilmektedir. Doğacağı günü iple çektiğiniz, akranları gibi gelişmesini beklediğiniz çocuğunuzun hangi aşamalardan, nasıl geçeceğini bilememek çok acı verici olabilmektedir. Çocuğunuzun daha iyiye gitmesini o kadar çok istersiniz ki, o sırada aşmakta olduğunuz basamakları bir yas tutma havasında karşılayabilirsiniz. Bu hisleri aşıp geçseniz de bir süre sonra tekrar o hisler size geri dönebilir veya siz, onlara geri gidebilirsiniz. İleri gidebilmenin bir parçası da bu his ve durumlarla başa çıkabilmemizdir. 19

20 YAS HALİYLE İLGİLİ AŞAMALAR ŞOK Tanı konulmasının hemen ardından yaşadığınız ne yapacağını bilememe, fazlasıyla şaşırma hali olarak düşünülebilir. Bu gerçekle yüzyüze gelerek, bunu kabul etmek için hazır olmayabilirsiniz. Tanının varlığını reddedebilir ya da görmezden gelebilirsiniz. Hatta tanının doğru olup olmadığını araştırmak, başka doktorlardan-belki başka bir şey derler ümidiyle- randevu almak gibi davranışlar gösterebilirsiniz. ÜZÜNTÜ Birçok aile, çocukları için kurmuş olduğu hayallerin yıkılışı ile önce ciddi bir üzüntü aşamasından geçmek durumundadır. Öyle ki kaç defa çok çok üzgün olduğunuzu bile bilemezsiniz. İnsanlar sizin depresif olduğunuzu sanırlar. Fakat üzüntü ile depresyon arasında bir fark vardır. Depresyon genelde kişinin ileriye gitmesini ve başarılı olmasını engelleyen bir durumdur. Üzüntü çekmek insanın olgunlaşmasına yardımcı olabilir. Üzüntünüzü yaşamak ve kendinizce kendinizi ifade etmek de hakkınızdır. Üzüntünüzü yaşarken ağlamak da sizi rahatlatarak sizin şu anki sıkıntınızı aşmanıza, bir sonraki yüzleşmeye geçebilmenize bir basamak olacaktır. KIZGINLIK Zaman içinde üzüntünüz kızgınlığa dönüşebilir. Her ne kadar kızgınlık doğal bir süreç olsa da, onu en yakınlarınıza ve hatta diğer çocukların ailelerine bile yansıtabileceğiniz anlar olacaktır. Kızgınlığınız farklı biçimlerde açığa çıkabilir. Bu bazen beklemediğiniz biçimde bağırmak, çağırmak ve hatta fazlası şeklinde bile olabilir. Ama sonuçta; kızgınlık normaldir. 20

21 Böylesine bir streste sağlıklı olan ve olması beklenen şey kişinin kızgın olmasıdır. Kızgınlığın ifade edilmesi yüklenilmiş olan stresin boşaltılması için faydalıdır. En önemlisi de sizin ne kadar yaralanmış, ne kadar üzülmüş durumda olduğunuzu diğer insanlara anlatabilmenizin bir ifadesi olacaktır. RED Çocuğunuza olanlara hiç inanamıyor olabilirsiniz. Böyle davranmayı da siz seçmemiş olabilirsiniz. Aynı kızgınlık gibi, red de sizin tarafınızdan bilinçli olarak yapılmış bir şey değildir. Bu süreçte çocuğunuz veya tanısı hakkındaki gerçekler sizin için bir şey ifade etmiyor olabilir. Bu şekilde davrandığınız için kendinizi fazla eleştirmeyin. Reddetmek de bu dertle başa çıkmanın bir yoludur. İçinde olunan zor süreci atlatmak için bir araç olabilir. Ama, buna rağmen farkında olmanız gereken şey, çocuğunuz için yapmanız gerekenlerin yapılıyor olduğundan emin olmaktır. Sizinle çocuğunuz hakkında iletişim kurmaya çalışan profesyonellere dönük olarak kapıları kapatmanızın size bir getirisi olmayacaktır. Bir psikologun ya da özel eğitimcinin çocuğunuz hakkında size aktarmaya çalıştıkları önemli olabilir. Sizin onlarla hem fikir olmanız, ya da olmamanızın aslında çok önemi yoktur. Önemli olan iletişimi devam ettirmektir. YALNIZLIK Kendinizi yalnız ve diğer insanlardan soyutlanmış gibi hissedebilirsiniz. Bunun çeşitli nedenleri olabilir. Bu sebeplerden biri de sizin etrafınızdakilerle temasta olacak kadar ya da arkadaşlıklarınızı eskiden olduğu gibi devam ettirecek kadar zamanınız olmayacağını düşünmeniz olabilir. Eğer siz ulaşılamaz olursanız, onlar da size nasıl ulaşacaklarını bilemezler. Size vermek istedikleri desteği sunabilmek için bir yol bulamayabilirler. 21

22 KABUL Eninde sonunda bir şekilde durumu kabullendiğinizi hissedeceksiniz. Önemli olan çocuğunuzun otizmle tanılanmış olmasını mı, yoksa otizmi mi kabullendiğinizdir. Eğer tanıyı kabullendiyseniz, çocuğunuzu her durumda savunacağınız, sahipleneceğiniz anlamına gelir. Otizmle tanılanmış çocuğunuz belki hiçbir zaman tanılamayla bağlantılı olumsuz duyguları taşımayabilir, ama ailedeki diğer bireyler bu durumu farklı seviyelerde yaşayabilirler. ALIŞMAK İÇİN KENDİNİZE ZAMAN VERİN Kendinize karşı sabırlı olun. Çocuğunuzdaki durumu anlamaya, bu durumun aileniz ve diğerleri üzerindeki etkisini de anlamaya çalışın. Zor kabul edilen bazı hisler tekrar geri gelebilir. Hayatınızın sizin umduğunuzdan daha farklı seyrettiği hissi, yardımsız olduğunuz ya da kızgın olduğunuz dönemler olacaktır. Fakat, şunu aklınızdan çıkarmayın: Çocuğunuz ilerleme kaydettikçe umudu daha fazla hissedeceksiniz. 22

23 Bakanların Bakımı (carıng for the caregiver) Çocuğunuzun hayatını değiştirmek sizin için büyük bir ödül olabilir. Onun yaşamında ne kadar büyük bir değişiklik yarattığınızın farkına bile varamayabilirsiniz. Ama bunu yapabilmek için öncelikle kendinize dikkat etmeniz gerekiyor. Bir an durun ve alttaki soruları yanıtlayın. Gücünüz ve direnciniz nereden geliyor? Gerçekten nasılsınız? Şikâyet mi ediyorsunuz? Çığlık mı atmak istiyorsunuz? Biraz yardımın daha iyi olacağını düşünüyorsunuz, ama nereden ve nasıl alacağınızı mı bilmiyorsunuz? Aileler sıklıkla problemleriyle nasıl baş edebileceklerini, güçlü yönlerini ya da hissettiklerini anlamakta veya değerlendirmekte zorluklar yaşayabilirler. Çocuklarının ihtiyaçlarıyla uğraşmakla o kadar meşgullerdir ki, kendilerine ne kadar az zaman ayırdıklarının farkında bile değildirler. Ağlamak, gevşemek ya da aşırı yorgunluklarını atmak için kendilerine hiç zaman ayıramazlar. Eğer bu noktaya vardığınızı düşünüyorsanız, durup ikinci bir defa daha düşünmeniz gerçekten çok önemlidir. Şu an çocuğunuzun size her zamankinden daha fazla ihtiyacı olduğunu düşünüyor olabilirsiniz. Belki yapılacak işler listesini başarıyla takip ediyor olabilirsiniz veya tümden boğulmak üzere olduğunuzu hissedebilirsiniz. Nereden başlamanız gerektiğini bile karar veremiyor olabilirsiniz. Ama unutulmaması gereken bir şey var ki bu durumlarla baş edebilmek için tek yol yoktur. Her aile kendine hastır. Farklılıklarla ve stresle kendilerine göre baş etmektedirler. Çocuğunuzu doğru bir eğitime başlatmak belki de yapmanız gereken ilk temel adım olacaktır. Otizmin duygusal etkileri ve kendinize nasıl dikkat etmeniz gerektiği konusundaki anlayışınızın gelişmesi, ileride başa çıkmanız gerekenlere daha iyi hazırlanmanızı sağlayacaktır. Otizm, çok yüzü olan bir durumdur. Sadece si- 23

24 zin çocuğunuzu nasıl gördüğünüzü değil, aynı zamanda hayatı nasıl gördüğünüze bile etki eder. Çocuğunuz için duyduğunuz umut ve sevgi sizin fark ettiğinizden çok daha büyük olabilir. BAZI İPUÇLARI Aşağıdaki ipuçları benzer süreçlerden geçmiş ailelerin sizinle paylaşmak istedikleri tecrübelerindendir. Vira Bismillah İlk adımınız çocuğunuzu iyi bir eğitime başlatmak olacaktır. Özellikle bu eğitim ev ortamında olacaksa, kontrol etmeniz gerekecek çok şey olacaktır. Eğer çocuğunuz işe yarar bir şeylerle meşgulse, bu sizin daha fazla odaklanmanıza yardımcı olacaktır. Bu tür bir eğitim aynı zamanda; kendinize zaman ayırmanız, kendinizi eğitmeniz ve daha fazla şeyler yapabilmek için kendinizi geliştirmeniz konularında size yardımcı olacaktır. Yardım İsteyin Özellikle başlangıçta yardım istemek çok güç olabilir. Etrafınızdan size kolaylık sağlayacak her türlü yardımı almalısınız. Etrafınızdakiler size yardım etmek istiyor olabilirler, ama nasıl yapabileceklerini bilmiyor da olabilirler. Diğer çocuğunuzu bugün dışarı çıkarabilecek biri var mı? Akşam yemeğini bugün sizin için pişirebilecek birisi var mı? Eğer var ise buradan kazandığınız zamanı kendiniz için ya da yeni bir şeyler öğrenmek için kullanabilirsiniz. Birileriyle Konuşun Konuşmak iyidir. Birilerinin sizin neler yaşadığınızı, neler hissettiğinizi bilmesine izin verin. Bazen birisinin bizi sadece dinlemesi bile büyük bir nimet olabilir. 24

70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları. Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD

70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları. Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD 1943 2013 70. Yılında Otizm Spektrum Bozuklukları Dr. Sabri Hergüner Meram Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi AD Açıklama 2012-2013 Araştırmacı: Yok Danışman: Yok Konuşmacı: 2012 Janssen Cilag

Detaylı

T.C. Artvin Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Şube Müdürlüğü Ruh Sağlığı Birimi OTİZM

T.C. Artvin Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Şube Müdürlüğü Ruh Sağlığı Birimi OTİZM T.C. Artvin Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar Programlar ve Kanser Şube Müdürlüğü Ruh Sağlığı Birimi OTİZM BENİ KOŞULSUZ SEVİN! OTİZM NEDİR? O Bireyin sosyal iletişimini, dil

Detaylı

10 Mayıs 2009 tarihinde uygulanan Pep-r Gelişimsel Ölçeği Değerlendirme Sonuçları: Kronolojik Yaş : 3 yaş 9 ay

10 Mayıs 2009 tarihinde uygulanan Pep-r Gelişimsel Ölçeği Değerlendirme Sonuçları: Kronolojik Yaş : 3 yaş 9 ay C. C. 17 Ağustos 2005 doğumlu bir erkek çocuğudur. Eylül 2008 yılında Londra da bir anaokuluna başlamıştır. Annesi, yaşıtlarıyla kıyasladığında aynı iletişim becerilerini gösteremediğini düşündüğünden

Detaylı

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU Yaş Dönem Özellikleri BÜYÜME VE GELİŞME Gelişme kavramı düzenli, sürekli ve uyumlu bir ilerlemeyi dile

Detaylı

Çocuğunuzun uyumu, öğrenimi ve gelişimi

Çocuğunuzun uyumu, öğrenimi ve gelişimi Çocukları günlük bakımcıya veya kreşe gidecek olan vede başlamış olan ebeveynlere Århus Kommune Børn og Unge Çocuğunuzun uyumu, öğrenimi ve gelişimi Tyrkisk, Türkçe 9-14 aylık çocuklar hakkında durum ve

Detaylı

EĞİTSEL DEĞERLENDİRME SÜRECİ

EĞİTSEL DEĞERLENDİRME SÜRECİ EĞİTSEL SÜRECİ EĞİTSEL NEDİR? Özel Eğitimde Değerlendirme, genel olarak çocukla ilgili sorunların (Akademik, davranışsal ya da fiziksel) belirlenip incelenmesi ve bireyle ilgili eğitimsel kararlar alınması

Detaylı

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri

Zeka Gerilikleri Zeka Geriliği nedir? Sıklık Nedenleri Zeka Geriliği nedir? Zeka geriliğinin kişinin yaşına ve konumuna uygun işlevselliği gösterememesiyle belirlidir. Bunun yanı sıra motor gelişimi, dili kullanma yeteneği bozuk, anlama ve kavrama yaşıtlarından

Detaylı

2011-2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BÜLTEN 5

2011-2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BÜLTEN 5 2011-2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BÜLTEN 5 OTİZM NEDİR? Kendi dünyalarında yalıtılmış (izole) otizmli bireyler, farklı ve uzak görünürler ve başkaları ile duygusal bağlar oluşturmazlar. Bu şaşırtıcı beyin

Detaylı

TANIM. Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir;

TANIM. Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir; OTİZM TANIM Aşağıdaki gelişim alanlarının bir kaçında ağır ve yaygın yetersizlik ile karekterize edilir; Sosyal etkileşim becerileri, İletişim becerileri Basma kalıp ilgiler, aktiviteler ya da davranışların

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ A u ok na lu ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - MART 2014 ANAOKULLARI BÜLTENİ ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ Okul öncesi dönem, gelişimin hızlı olması ve

Detaylı

Bazı araştırmacılar, zihinsel engelli olan ve olmayan çocukların oyun türü ve düzeylerini karşılaştırmışlardır.

Bazı araştırmacılar, zihinsel engelli olan ve olmayan çocukların oyun türü ve düzeylerini karşılaştırmışlardır. Engelli Çocuklar Ve Oyun Zihinsel Engelli Çocuklar Zihinsel Engel Doğum öncesinde, doğum anında ve sonrasında çeşitli nedenlere bağlı olarak merkezi sinir sisteminde, daha doğrusu beyinde meydana gelen

Detaylı

DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE

DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE Tiedot turkiksi DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE Çocukların oturup konsantre olmakta ve dürtülerini kontrol etmekte zorlanmaları normaldir. Ancak DEHB li (Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu)

Detaylı

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur.

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Gençlerde DEHB nin Öğrenim Hayatı Üzerine Etkileri Dr Aytül Karabekiroğlu Samsun Mehmet Aydın Eğitim ve Araştırma

Detaylı

Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler

Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrenciler Zihinsel yetersizlik üç ölçütte ele alınmaktadır 1. Zihinsel işlevlerde önemli derecede normalin altında olma 2. Uyumsal davranışlarda yetersizlik gösterme 3. Gelişim

Detaylı

ÖZEL EĞİTİM. Arş.Gör. Dr. Canan SOLA ÖZGÜÇ csola@sakarya.edu.tr 1.Hafta

ÖZEL EĞİTİM. Arş.Gör. Dr. Canan SOLA ÖZGÜÇ csola@sakarya.edu.tr 1.Hafta ÖZEL EĞİTİM Arş.Gör. Dr. Canan SOLA ÖZGÜÇ csola@sakarya.edu.tr 1.Hafta 1 GÜNDEM Özel Eğitimde Temel Kavramlar Özel Eğitime gereksinim Duyan Çocuk Kimdir? Etiketleme ve Kullanılan Dil Sınıflandırma Özel

Detaylı

DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE

DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE Information på turkiska DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE Çocukların oturup konsantre olmakta ve dürtülerini kontrol etmekte zorlanmaları normaldir. Ancak DEHB li (Dikkat Eksikliği Hiperaktivite

Detaylı

MATEMATİĞİ SEVİYORUM OKUL ÖNCESİNDE MATEMATİK

MATEMATİĞİ SEVİYORUM OKUL ÖNCESİNDE MATEMATİK MATEMATİĞİ SEVİYORUM OKUL ÖNCESİNDE MATEMATİK Matematik,adını duymamış olsalar bile, herkesin yaşamlarına sızmıştır. Yaşamın herhangi bir kesitini alın, matematiğe mutlaka rastlarsınız.ben matematikten

Detaylı

Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir.

Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir. KİTAP VE ÇOCUK Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir. Türkçe dil etkinlikleri çocuğun kendi

Detaylı

OYUN VE ÇOCUK. Oyunun Aşamaları:

OYUN VE ÇOCUK. Oyunun Aşamaları: OYUN VE ÇOCUK Çocuklar oyunla dünyayı keşfederler, diğer kişilerle kuracakları ilişkileri öğrenirler, kendi yeteneklerini ve güçlerini test ederler, yeni fikirleri denerler ve farklı aktiviteleri deneyecek

Detaylı

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler.

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler. 0212 542 80 29 Uz. Psk. SEMRA EVRİM 0533 552 94 82 DUYGUSAL ZEKA Son yıllarda yapılan pek çok çalışma zeka tanımının genişletilmesi ve klasik olarak kabul edilen IQ yani entelektüel zekanın yanı sıra EQ

Detaylı

2014

2014 2014 DİKKAT EKSİKLİĞİ BOZUKLUĞU (DEB) ve MentalUP İçerik DEB e Klinik İlgi DEB Nedir? DEB in Belirtileri DEB in Zihinsel Sürece Etkileri DEB in Psikososyal Tedavisi MentalUP tan Faydalanma MentalUP İçeriği

Detaylı

OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI

OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI Okulöncesi eğitim çevresini merak eden, öğrenmeye ve düşünmeye güdülenmiş çocuğun bu özelliklerini yönetme, teşvik etme ve geliştirme gibi çok önemli bir görevi üstlenmiştir.

Detaylı

Kekemelik, konuşmanın akıcılığıyla ilgili bir iletişim bozukluğudur. Ses, hece ve sözcüklerde uzatmalar, tekrarlar veya duraklamalarla

Kekemelik, konuşmanın akıcılığıyla ilgili bir iletişim bozukluğudur. Ses, hece ve sözcüklerde uzatmalar, tekrarlar veya duraklamalarla Kekemelik Nedir? Kekemelik, konuşmanın akıcılığıyla ilgili bir iletişim bozukluğudur. Ses, hece ve sözcüklerde uzatmalar, tekrarlar veya duraklamalarla ortaya çıkan konuşmanın akıcılığının bozulduğu durum

Detaylı

Tematik Yaklaşımla Çocuklarda Sosyal Becerilerin Kazandırılması

Tematik Yaklaşımla Çocuklarda Sosyal Becerilerin Kazandırılması Tematik Yaklaşımla Çocuklarda Sosyal Becerilerin Kazandırılması Prof. Dr. Esra ÖMEROĞLU Arş. Gör. Osman BASĠT Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Okul Öncesi Eğitimi A.B.D Tematik Yaklaşım Tematik

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 2 Sınıfı ve Materyalleri Düzenleme 11

İÇİNDEKİLER. 2 Sınıfı ve Materyalleri Düzenleme 11 İÇİNDEKİLER 1 Sınıf Yönetimine Giriş 1 Sınıflar Karmaşık Yerlerdir 2 Sınıf Yönetimini Öğrenmek 3 Sınıf Yönetiminin Öğretimin Diğer Yönleriyle İlişkisi 7 Bölümün Özeti 9 Okunması Önerilen Yayınlar 9 Önerilen

Detaylı

ÖZEL ÜSKÜDAR SEV İLKÖĞRETİM OKULU

ÖZEL ÜSKÜDAR SEV İLKÖĞRETİM OKULU ÖZEL ÜSKÜDAR SEV İLKÖĞRETİM OKULU AYLIK BÜLTENLER SERİSİ EKİM, 2008 SAYI: 2 KONU: Çocuğunuzun Beceri ve Yeteneklerini Nasıl Geliştirebilirsiniz? Aileler çocuklarının mutlu bireyler olmalarını ve en yüksek

Detaylı

Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı. Sayın Milletvekili, konusunda kamuoyunda bilinç oluşturmaya gayret etmekteyiz.

Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı. Sayın Milletvekili, konusunda kamuoyunda bilinç oluşturmaya gayret etmekteyiz. Sayın Milletvekili, Otizm spektrum bozukluğu (OSB) yaşamın ilk yıllarında ortaya çıkan karmaşık bir nörogelişimsel bozukluk olup belirli davranış ve öğrenme özellikleri ile kendini göstermektedir. Şu an

Detaylı

OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU. Prof. Dr. Berna Özsungur Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD

OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU. Prof. Dr. Berna Özsungur Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU Prof. Dr. Berna Özsungur Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD 58. Türkiye Milli Pediatri Kongresi 25 Ekim 2014 TANIM Otizm Spektrum

Detaylı

4+4+4 YAVRULARIMIZIN ÖZGÜVENSİZ, BAŞARISIZ VE MUTSUZ OLMASINI İSTER MİYİZ? Zeynep okula başlıyor. Canımdan çok sevdiğim kızım.

4+4+4 YAVRULARIMIZIN ÖZGÜVENSİZ, BAŞARISIZ VE MUTSUZ OLMASINI İSTER MİYİZ? Zeynep okula başlıyor. Canımdan çok sevdiğim kızım. 4+4+4 YAVRULARIMIZIN ÖZGÜVENSİZ, BAŞARISIZ VE MUTSUZ OLMASINI İSTER MİYİZ? Zeynep okula başlıyor. Canımdan çok sevdiğim kızım. Heyecanımız dorukta! Çanta, önlük, ders malzemeleri, kışlık giysiler, ayakkabı.

Detaylı

Template. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Teknoloji Temelli Müdahale Yöntemleri: Bir Betimsel Analiz Çalışması

Template. Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Teknoloji Temelli Müdahale Yöntemleri: Bir Betimsel Analiz Çalışması WINTER Template Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar İçin Teknoloji Temelli Müdahale Yöntemleri: Bir Betimsel Analiz Çalışması Doç.Dr.Serhat ODLUYURT Arş.Gör. Melih ÇATTIK Anadolu Üniversitesi Engelliler

Detaylı

PSİKOLOJİK REHBERLİK BÖLÜMÜ DANIŞMANLIK VE. Gamze EREN Anaokulu Uzman Psikoloğu

PSİKOLOJİK REHBERLİK BÖLÜMÜ DANIŞMANLIK VE. Gamze EREN Anaokulu Uzman Psikoloğu PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BÖLÜMÜ Gamze EREN Anaokulu Uzman Psikoloğu İÇERİK Rehberlik Birimi Tanıtımı Gelişim Dönemleri ve Okula Uyum Süreçleri Öğrencilerimizin; Zihinsel, bedensel, sosyal ve

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

1 of 5 14/10/2010. Stresle Başa Çıkma

1 of 5 14/10/2010. Stresle Başa Çıkma 1 of 5 14/10/2010 Stresle Başa Çıkma Stres bizim baskıya karşı duygusal ve fiziksel tepkimizdir. Bu baskı dışsal faktörlerden kendimizin ya da bir yakınımızın yaşam etkinliklerinden, hastalıklarından yaşam

Detaylı

GELİŞİM DÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ

GELİŞİM DÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ GELİŞİM DÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ 3-6 yaş arasını kapsayan ve okul öncesi dönem adını verdiğimiz süreç çocukların gelişimi açısından oldukça önemlidir. Okul öncesi dönem çocukta büyümenin ve gelişimin en hızlı

Detaylı

ÇOCUĞUNUZUN İŞİTMESİ NORMAL Mİ?

ÇOCUĞUNUZUN İŞİTMESİ NORMAL Mİ? ÇOCUĞUNUZUN İŞİTMESİ NORMAL Mİ? Cerrahi Servisler İnsanlar duyuları aracılığı ile dış dünyayı algılar, ruhsal, zihinsel, sosyal gelişimini sağlar. Duyulardan birinin eksikliği, algılamanın bütünlüğünü

Detaylı

ÖĞRENME PERFORMANSINI YÜKSELTME PROJESİ

ÖĞRENME PERFORMANSINI YÜKSELTME PROJESİ ÖĞRENME PERFORMANSINI YÜKSELTME PROJESİ Çağdaş eğitimin en önemli amaçlarından biri her öğrenciye kendi bireysel özelliklerine göre öğrenme fırsatı sağlamaktır. Bu yolla bireysel farklılıkları olan çocuklar

Detaylı

Çocuğun konuşma becerilerinin akranlarına göre belirgin derecede geri kalmasıdır. Gelişimsel aşamalardan birisidir.

Çocuğun konuşma becerilerinin akranlarına göre belirgin derecede geri kalmasıdır. Gelişimsel aşamalardan birisidir. Konuşma gecikmesi Çocuğun konuşma becerilerinin akranlarına göre belirgin derecede geri kalmasıdır. Gelişimsel aşamalardan birisidir. Aylara göre konuşmanın normal gelişimi: 2. ay mırıldanma, yabancılara

Detaylı

Verimli Çalışma. Edinilmiş çalışma alışkanlıkları

Verimli Çalışma. Edinilmiş çalışma alışkanlıkları Verimli Çalışma Edinilmiş çalışma alışkanlıkları Bir üniversite öğrencisi olarak sizden beklenilen, bağımsız bir öğrenci olmanızdır. Kimse nasıl çalışmanız gerektiğini sizden daha iyi bilemez, ancak size

Detaylı

EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM

EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM 1 EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM 2 ÖĞRETİM TEKNOLOJİSİ ve İLETİŞİM Öğretim teknolojisi, öğrenmenin amaçlı ve kontrollü olduğu durumlarda öğrenmeyle ilgili sorunların analizi ve çözümünde insanları, yöntemleri,

Detaylı

1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR

1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 ÖZEL EĞİTİM VE ÖZEL EĞİTİME MUHTAÇ ÇOCUKLAR 13 1.1. Özel Gereksinimli Bireyler 16 1.2. Özel Eğitimin Amacı ve İlkeleri 18 1.3. Özel Eğitimin Önemi 19 1.4. Engelliliğin Genel

Detaylı

Bu bozukluk madde kullanımına veya genel tıbbi durumdaki bir bozukluğa bağlı değildir.

Bu bozukluk madde kullanımına veya genel tıbbi durumdaki bir bozukluğa bağlı değildir. Psikiyatrinin en önemli hastalıklarından biridir. Bu hastalıkta gerçeği değerlendirme yetisinde bozulma, acayip tuhaf davranışlar, hezeyanlar ( mantıksız, saçma, olması mümkün olmayan veya olması mümkün

Detaylı

Rutinler temamız kapsamında sabah sporu yaptık, grup sohbetleri ile paylaşımlarda bulunduk. Sabah sporunda reçel yaptık, hayali reçellerimizi

Rutinler temamız kapsamında sabah sporu yaptık, grup sohbetleri ile paylaşımlarda bulunduk. Sabah sporunda reçel yaptık, hayali reçellerimizi Rutinler temamız kapsamında sabah sporu yaptık, grup sohbetleri ile paylaşımlarda bulunduk. Sabah sporunda reçel yaptık, hayali reçellerimizi pişirdik. Topla tanışma oyunları oynadık. Heykel ol, adını

Detaylı

Çocuğunuzun uyumu, öğrenimi ve gelişimi

Çocuğunuzun uyumu, öğrenimi ve gelişimi Çocukları çocuk bakım evi yolunda olan ebeveynlere Århus Kommune Børn og Unge Çocuğunuzun uyumu, öğrenimi ve gelişimi Tyrkisk, Türkçe 2-3 yaşındaki çocuk hakkında durum ve gelişim görüşmesi Çocuk bakım

Detaylı

ALİAĞA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ DAVRANIŞ DEĞİŞTİRME. Hazırlayan Semiramis Gülenç

ALİAĞA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ DAVRANIŞ DEĞİŞTİRME. Hazırlayan Semiramis Gülenç ALİAĞA REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ DAVRANIŞ DEĞİŞTİRME Hazırlayan Semiramis Gülenç DAVRANIŞIN TANıMı Bir organizmanın gösterdiği her türlü tepki,organizmanın, çevrede ve/veya çevreyle olan ilişkisinde

Detaylı

ÖZEL ATACAN EĞİTİM KURUMLARI ANAOKULU PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK SERVİSİ EYLÜL 2012 VELİ BÜLTENİ ÇOCUKLARDA OKUL KORKUSU

ÖZEL ATACAN EĞİTİM KURUMLARI ANAOKULU PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK SERVİSİ EYLÜL 2012 VELİ BÜLTENİ ÇOCUKLARDA OKUL KORKUSU ÖZEL ATACAN EĞİTİM KURUMLARI ANAOKULU PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK SERVİSİ EYLÜL 2012 VELİ BÜLTENİ ÇOCUKLARDA OKUL KORKUSU OKUL KORKUSU Her yıl milyonlarca çocuk okula başlayıp, neşeyle devam ederken

Detaylı

ZİHİNSEL ÖĞRENME YETERSİZLİĞİ

ZİHİNSEL ÖĞRENME YETERSİZLİĞİ Ö N E R İ L E R Akademik etkinliklerde yavaş olabilirler ancak yinede kendi yeteneklerini ve yetersizliklerini anlayabilecek düzeye gelebilirler. İlköğretim okullarında, normal yaşıtlarıyla aynı sınıflarda

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Dahili Servisler DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Dahili Servisler Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHP) Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), her 10 çocuktan birinde görülmesi, ruhsal, sosyal

Detaylı

KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ

KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ DÜNYANIN EN BÜYÜK MARKALARI, GÖRMENİN ÖTESİNE GEÇTİLER. Onlara Katılın, Bugün. GÖRMENİN ÖTESİNDE GELİŞMEK Karanlıkta Diyalog Nedir? Karanlıkta Diyalog atölye çalışmaları

Detaylı

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri

Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri Dil Gelişimi Yaş gruplarına göre g temel dil gelişimi imi bilgileri Çocuklarda Dil ve İletişim im Doğumdan umdan itibaren çocukların çevresiyle iletişim im kurma çabaları hem sözel s hem de sözel olmayan

Detaylı

KOD 1 DAVRANIŞ MR (48-72 AY) xxxxxxx DAVRANIŞ VE UYUM RAPORU. "Sorun, sorun olmadan çözümlenmelidir."

KOD 1 DAVRANIŞ MR (48-72 AY) xxxxxxx DAVRANIŞ VE UYUM RAPORU. Sorun, sorun olmadan çözümlenmelidir. KOD 1 DAVRANIŞ MR (48-72 AY) DAVRANIŞ VE UYUM RAPORU "Sorun, sorun olmadan çözümlenmelidir." KİŞİSEL BİLGİLER Doğum Tarihi Cinsiyet Okulun Adı Sınıf İl İlçe Uygulama Tarihi Formu Dolduran 8.6.2011 ERKEK

Detaylı

10 yaş döneminin gelişim özelliklerine dil-bilişsel, bedensel, motor, duygusal, FATİH HANOĞLU

10 yaş döneminin gelişim özelliklerine dil-bilişsel, bedensel, motor, duygusal, FATİH HANOĞLU Öğrenme, insan davranışında sürekli bir değişimi ifade eder. Olgunlaşmayla birlikte çocuk, kendisinden beklenen davranış şekillerini oluşturur. Bu da çocuğun bu davranış ve becerileri geliştirmesi açısından

Detaylı

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER

EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER İÇİNDEKİLER 1. Bölüm ÖZEL EĞİTİMDE KAVRAMLAR, İLKELER, HİZMETLER VE SAYISAL BİLGİLER Giriş... 3 Türkiye de Özel Eğitim Gerektiren Bireylerle İlgili Sayısal Bilgiler...10 Özel Eğitimde İlkeler...11 Türkiye

Detaylı

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ. PSİ154-PSİ162 Psikolojiye Giriş II

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ. PSİ154-PSİ162 Psikolojiye Giriş II PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ Psikolojik bozukluklar nasıl iyileştirilir? Tedavi için uygun kişi kimdir? En mantıklı tedavi yaklaşımı hangisidir? Bir terapi biçimi diğerlerinden daha iyi midir? Herhangi

Detaylı

Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme İLETİŞİM

Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme İLETİŞİM Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme İLETİŞİM Yrd.Doç.Dr. Gülçin Tan Şişman Eğitim Programları ve Öğretim İletişim "Ne kadar çok bilirsen bil, söylediklerin karsındakinin anlayacagı kadardır."

Detaylı

OKULA HAZIR MISINIZ? VELİ BÜLTENİ EYLÜL - 2012 ATA KOLEJİ REHBERLİK SERVİSİ

OKULA HAZIR MISINIZ? VELİ BÜLTENİ EYLÜL - 2012 ATA KOLEJİ REHBERLİK SERVİSİ OKULA HAZIR MISINIZ? VELİ BÜLTENİ EYLÜL - 2012 ATA KOLEJİ REHBERLİK SERVİSİ OKULA HAZIR MISINIZ? ÇOCUĞUNUZU KOLLARINIZA ALDIĞINIZ AN SANKİ DÜN GİBİ AKLINIZDAYKEN, MİNİK BEBEĞİNİZ BÜYÜDÜ VE BEBEĞİNİZİN

Detaylı

ÖZEL ATACAN EĞİTİM KURUMLARI

ÖZEL ATACAN EĞİTİM KURUMLARI ÖZEL ATACAN EĞİTİM KURUMLARI ANAOKULU PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK SERVİSİ VELİ BÜLTENİ MAYIS -2012 ÇOCUK VE KİTAP "EĞİTİM YAŞAM İÇİNDİR" 2 ÇOCUK VE KİTAP Önceleri çocuk için kitap bir oyuncaktır.

Detaylı

AKRAN BASKISI. Çetin SARIYILDIZ Rehber Öğretmen

AKRAN BASKISI. Çetin SARIYILDIZ Rehber Öğretmen AKRAN BASKISI Çetin SARIYILDIZ Rehber Öğretmen AKRAN BASKISI NEDİR? Bireyin içinde bulunduğu yaş gruplarının etkinliklerinde bir şeyi yapmak için arkadaşları tarafından zorlanması veya cesaretlendirilmesidir.

Detaylı

HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ

HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ SUNUM PLANI: Hareketli çocuk kime denir? Klinik ilgi odağı olması gereken çocuklar hangileridir?

Detaylı

1. Bir süre için hayatınızdaki iyi şeylerin artık olmadığını varsayın.

1. Bir süre için hayatınızdaki iyi şeylerin artık olmadığını varsayın. MUTLULUĞU ARTTIRMAK İÇIN BILIMIN KANITLADIĞI ON BASIT FAALIYET Bilimsel çalışmaların sonuçlarına kulak verdiğimizde mutluluğunuzu arttırmak için yol gösterebilirler. Aşağıdaki faaliyetleri 10 gün düzenli

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ UYGULAMA ANAOKULLARI ÇOCUK BİLGİ FORMU. 2) Az sorunlu ya da çok sorunlu geçtiyse bu sorunların neler olduğunu kısaca yazınız:

ANKARA ÜNİVERSİTESİ UYGULAMA ANAOKULLARI ÇOCUK BİLGİ FORMU. 2) Az sorunlu ya da çok sorunlu geçtiyse bu sorunların neler olduğunu kısaca yazınız: ANKARA ÜNİVERSİTESİ UYGULAMA ANAOKULLARI ÇOCUK BİLGİ FORMU Çocuğun adı, soyadı: Çocuğun doğum tarihi:.../.../... Formun doldurulduğu tarih:.../.../.. DOĞUM ÖNCESİ DÖNEM 1)Çocuğun doğum öncesi dönemi nasıl

Detaylı

Hamileliğe başlangıç koşulları

Hamileliğe başlangıç koşulları Zeka aslında tek bir kavram değildir. Zekayı oluşturan alt yeteneklere bakıldığında bu yeteneklerin doğuştan getirilen yeteneklerin yanı sıra sonradan kazanılmış, gerek çocuğun kendi çabasıyla edindiği,

Detaylı

Yaşam Boyu Sosyalleşme

Yaşam Boyu Sosyalleşme Yaşam Boyu Sosyalleşme Lütfi Sunar Sosyolojiye Giriş / 5. Ders Kültür, Toplum ve Çocuk Sosyalleşmesi Sosyalleşme Nedir? Çocuklar başkalarıyla temasla giderek kendilerinin farkına varırlar ve insanlar hakkında

Detaylı

TURKKI. Aramıza katılın!

TURKKI. Aramıza katılın! TURKKI Aramıza katılın! Mannerheimin Lastensuojeluliiton Varsinais-Suomen piiri ry Perhetalo Heideken (Family House Heideken) Sepänkatu 3 20700 Turku Tel. +358 2 273 6000 info.varsinais-suomi@mll.fi varsinaissuomenpiiri.mll.fi

Detaylı

YGB olgularında infantil spazm, tuberoskleroz, serebral libidozis ve frajil X kromozom anomalisi en yaygın görülen tıbbi bozuklardır.

YGB olgularında infantil spazm, tuberoskleroz, serebral libidozis ve frajil X kromozom anomalisi en yaygın görülen tıbbi bozuklardır. TARİHÇE 1930 da Heller, bebeklik demansını, ağır gerilemeye stereotipilerin,huzursuzluğun ve konuşma kaybının eşlik ettiğini belirterek tanımlamıştır. 1943 te Kanner, bebeklik otizmi 1944 de Asperger otistik

Detaylı

2013 / 2014 SAYI: 17. Haftanın Bazı Başlıkları

2013 / 2014 SAYI: 17. Haftanın Bazı Başlıkları 2013 / 2014 SAYI: 17 Haftanın Bazı Başlıkları Çocukla İyi Zaman Geçirmenin 10 Yolu VI. Geleneksel Piyano Resitali Miniklere Anlamlı Hediye Okul Küçük Erkek Basketbol Takımı mızdan Başarı Çocukla İyi Zaman

Detaylı

VERİMLİ DERS ÇALIŞMA TEKNİKLERİ

VERİMLİ DERS ÇALIŞMA TEKNİKLERİ VERİMLİ DERS ÇALIŞMA TEKNİKLERİ Çalışma becerileri zaman kullanımı, algılama, bilgiyi düzenleme, motive olma ve sorumluluk alma gibi geniş davranış alanı ve tutumları içerir. Okul başarısı, doğuştan sahip

Detaylı

Bağımlılık kişinin kullandığı bir nesne veya yaptığı bir eylem üzerinde kontrolünü kaybetmesi ve onsuz bir yaşam sürememeye başlamasıdır.

Bağımlılık kişinin kullandığı bir nesne veya yaptığı bir eylem üzerinde kontrolünü kaybetmesi ve onsuz bir yaşam sürememeye başlamasıdır. Nedir? Bağımlılık Bağımlılık kişinin kullandığı bir nesne veya yaptığı bir eylem üzerinde kontrolünü kaybetmesi ve onsuz bir yaşam sürememeye başlamasıdır. Ne Zararı Var? Teknolojinin insan hayatına sağladığı

Detaylı

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Dr. Çağlayan Üçpınar Nisan 2005

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Dr. Çağlayan Üçpınar Nisan 2005 Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Dr. Çağlayan Üçpınar Nisan 2005 Travma Nedir? Günlük rutin işleyişi bozan, Aniden beklenmedik bir şekilde gelişen, Dehşet, kaygı ve panik yaratan, Kişinin anlamlandırma

Detaylı

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI UYGULAMA ÖRNEĞİ. Neşe EKŞİ, Meryem DEMİRTAŞ TSK Sağvak Güvercinlik Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi / Ankara

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI UYGULAMA ÖRNEĞİ. Neşe EKŞİ, Meryem DEMİRTAŞ TSK Sağvak Güvercinlik Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi / Ankara BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI UYGULAMA ÖRNEĞİ Neşe EKŞİ, Meryem DEMİRTAŞ TSK Sağvak Güvercinlik Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi / Ankara güvercinlikozelegitim@yahoo.com ÖZET Bu uygulamanın

Detaylı

Çocuğunuz ne kadar zeki?

Çocuğunuz ne kadar zeki? On5yirmi5.com Çocuğunuz ne kadar zeki? Psikolojik Danışman Yusuf Menki ile zeka testi konusunu konuştuk. Yayın Tarihi : 20 Aralık 2012 Perşembe (oluşturma : 1/4/2016) Gizem Gül'ün röportajı Hepimiz zeki

Detaylı

ÇİFT PSİKOTERAPİSİNDE KADINLAR 16 19 Haziran 2010 Anadolu Psikiyatri Günleri Uz.Dr. Nuşin Sarımurat Baydemir İlişki Psikoterapileri Enstitüsü İstanbul Çift ilişkilerinde, özellikle evliliklerde, cinsiyet

Detaylı

PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI. Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak

PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI. Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak Öfkenin Gerçek Nedeni Ne? ÖFKE kıskançlık, üzüntü, merak,

Detaylı

wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq SERVİSİ

wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq SERVİSİ ORTAKÖY ANADOLU LİSESİ PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK SERVİSİ 2012 ORTAKÖY ANADOLU LİSESİ PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK SERVİSİ Rehberlik, bireye kendini anlaması, çevredeki olanakları tanıması ve doğru

Detaylı

BİREYSEL EĞİTİM PROGRAMI GÖRÜŞME FORMU

BİREYSEL EĞİTİM PROGRAMI GÖRÜŞME FORMU BİREYSEL EĞİTİM PROGRAMI GÖRÜŞME FORMU Formun Amacı: Bu form çocuğun sağlık durumu, psikomotor gelişimi, özbakım gelişimi, sosyal duygusal gelişimi ve davranışsal özelliklerine ilişkin bireysel gereksinimleri

Detaylı

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Doç. Dr. Özen Önen Sertöz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı Ankara,

Detaylı

Kişinin çevresiyle etkileşimi sırasında kişide ve çevrede oluşan gözlenebilir ve ölçülebilir değişikliklere davranış denir.

Kişinin çevresiyle etkileşimi sırasında kişide ve çevrede oluşan gözlenebilir ve ölçülebilir değişikliklere davranış denir. DAVRANIŞ PROBLEMLERİ VE ÇÖZÜMLERİ Özel Eğitim Öğretmeni Seyyar KILIÇ Davranış Nedir? Kişinin çevresiyle etkileşimi sırasında kişide ve çevrede oluşan gözlenebilir ve ölçülebilir değişikliklere davranış

Detaylı

Hem. Dr. SONGÜL KAMIŞLI Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Prevantif Onkoloji A.B.D. Psikososyal Onkoloji Birimi

Hem. Dr. SONGÜL KAMIŞLI Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Prevantif Onkoloji A.B.D. Psikososyal Onkoloji Birimi Kanserli Hastalar Tarafından Sık Sorulan Sorular Hem. Dr. SONGÜL KAMIŞLI Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Prevantif Onkoloji A.B.D. Psikososyal Onkoloji Birimi Hastaların Soruları Tıbbi tedavi Otonomi

Detaylı

KAYNAŞTIRMA NEDİR? Kaynaştırma:

KAYNAŞTIRMA NEDİR? Kaynaştırma: KAYNAŞTIRMA NEDİR? Kaynaştırma: Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin Akranları ile birlikte Eğitim ve öğretimlerini Bütün kademelerde sürdürme esasına dayanan, Destek hizmetlerinin sağlandığı; özel eğitim

Detaylı

EĞİTİM KOÇLUĞU SERTİFİKA PROGRAMI. 22-23 ve 29-30 KASIM 2014 TARİHLERİNDE CANİK BAŞARI ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ NDE

EĞİTİM KOÇLUĞU SERTİFİKA PROGRAMI. 22-23 ve 29-30 KASIM 2014 TARİHLERİNDE CANİK BAŞARI ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ NDE EĞİTİM KOÇLUĞU SERTİFİKA PROGRAMI 22-23 ve 29-30 KASIM 2014 TARİHLERİNDE CANİK BAŞARI ÜNİVERSİTESİ SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ NDE Eğitim Koçluğu Sertifika programı öğrencilerin okul, aile ve özel yaşamındaki

Detaylı

DİL VE KONUŞMA GÜÇLÜĞÜ OLAN BİREYLER İÇİN PERFORMANS BELİRLEME FORMU

DİL VE KONUŞMA GÜÇLÜĞÜ OLAN BİREYLER İÇİN PERFORMANS BELİRLEME FORMU T.C Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü DİL VE KONUŞMA GÜÇLÜĞÜ OLAN BİREYLER İÇİN PERFORMANS BELİRLEME FORMU 2009 PROGRAMDA YER ALAN MODÜLLER VE SÜRELERİ

Detaylı

İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi

İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi İLETİŞİMLETİŞİİŞİM İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi amaçlarla iletişim kurmaya devam

Detaylı

OKUL ÖNCESİNDE OYUN VE HAREKET ETKİNLİĞİ

OKUL ÖNCESİNDE OYUN VE HAREKET ETKİNLİĞİ OKUL ÖNCESİNDE OYUN VE HAREKET ETKİNLİĞİ Oyun bir çocuğun en önemli işidir. Çocuklar oyun ortamında kendilerini serbestçe ifade edip, yaşantılarını yansıtırlar ve dış dünyaya farketmeden hazırlık yaparlar.

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzman Dr. M. Yelda TAN

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU. Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzman Dr. M. Yelda TAN DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzman Dr. M. Yelda TAN DEHB başlıca 3 alanda bozulmayı içerir: 1) Dikkat eksikliği 2) Hiperaktivite 3) Dürtüsellik Dikkat eksikliği

Detaylı

ATATÜRK ORTAOKULU REHBERLİK SERVİSİ

ATATÜRK ORTAOKULU REHBERLİK SERVİSİ ATATÜRK ORTAOKULU REHBERLİK SERVİSİ 7-19 YAŞ AİLE EĞİTİMİ PROGRAMI 7-19 YAŞ AİLE EĞİTİMİ PROGRAMI HAKKINDA GENEL BİLGİLER VELİ DAVETİYESİ.doc NEDEN ANNE BABA EĞİTİMİ? 7-19 Yaş Aile Eğitimi Programı ailelerin

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖZEL EĞİTİM HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ. 573 Sayılı Özel Eğitim Hakkında KHK

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖZEL EĞİTİM HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ. 573 Sayılı Özel Eğitim Hakkında KHK T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖZEL EĞİTİM HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ 573 Sayılı Özel Eğitim Hakkında KHK Amaç Madde 1-Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı; özel eğitim gerektiren bireylerin, Türk Millî Eğitiminin

Detaylı

Çocuğumuza Etkili Ve Verimli Ders Çalışma Alışkanlığını Kazandırma Konusunda Nasıl Destek Olabiliriz?

Çocuğumuza Etkili Ve Verimli Ders Çalışma Alışkanlığını Kazandırma Konusunda Nasıl Destek Olabiliriz? Çocuğumuza Etkili Ve Verimli Ders Çalışma Alışkanlığını Kazandırma Konusunda Nasıl Destek Olabiliriz? Aile, sağlıklı nesillerin yetiştirilmesinde,toplumsal birlik ve beraberliğin sağlanmasında en önemli

Detaylı

Cinsiyet Hormonları ve Nörogelişimsel Bozukluklar

Cinsiyet Hormonları ve Nörogelişimsel Bozukluklar Cinsiyet Hormonları ve Nörogelişimsel Bozukluklar Geç-dönem Bozukluklar Depresyon Kaygı Bozuklukları Yeme Bozuklukları Travma Sonrası Stres Bozukluğu Nörogelişimsel Bozukluklar Otizm Dikkat Eksikliği Hiperaktivite

Detaylı

Hani annemin en büyük yardımcısı olacaktım? Hani birlikte çok eğlenecektik? Kardeşime dokunmama bile izin vermiyor. Kucağıma almak da yasak.

Hani annemin en büyük yardımcısı olacaktım? Hani birlikte çok eğlenecektik? Kardeşime dokunmama bile izin vermiyor. Kucağıma almak da yasak. Bu ayki rehberlik bülteni konumuz Kardeş Kıskançlığı hakkındadır. Sizlere çocuğunuza bu süreçte nasıl yardımcı olabileceğiniz ile ilgili önerilerimiz olacaktır. KARDEŞ KISKANÇLIĞI Neler olduğunu hiç anlamıyorum!

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü ÖZEL EĞİTİM İHTİYACI OLAN ÖĞRENCİLERE SINAV UYGULAMA KLAVUZU

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü ÖZEL EĞİTİM İHTİYACI OLAN ÖĞRENCİLERE SINAV UYGULAMA KLAVUZU T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü ÖZEL EĞİTİM İHTİYACI OLAN ÖĞRENCİLERE SINAV UYGULAMA KLAVUZU 1 Bu kılavuzda sınavda dikkat etmeniz gereken hususlar,

Detaylı

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 08 Ekim 2009 05:05 - Son Güncelleme Perşembe, 08 Ekim 2009 05:08

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 08 Ekim 2009 05:05 - Son Güncelleme Perşembe, 08 Ekim 2009 05:08 Söz Dinlemeyen Çocuklara Nasıl Yardımcı Olunmalıdır? Çocuklarda zaman zaman anne-babalarının sözünü dinlememe kendi bildiklerini okuma davranışları görülebiliyor. Bu söz dinlememe durumu ile anne-babalar

Detaylı

Ders seçimi; öğrencilerin ilgi, yetenek ve yaşamdan beklentilerinin değerlendirilmesini gerektiren zor bir süreçtir.

Ders seçimi; öğrencilerin ilgi, yetenek ve yaşamdan beklentilerinin değerlendirilmesini gerektiren zor bir süreçtir. Değerli Anne ve Babalar, Anne-baba olarak ders seçimi aşamasında etkimiz ne kadar olmalı?, Çocuğumun ilgi ve yeteneklerini nasıl belirlerim?, Çocuğuma uygun meslek grupları nelerdir?, ve Ders seçimi sürecinde

Detaylı

Ailelerle bağlantılar kurmak. İlk Yıllar Öğrenim Çerçevesi ni toplumunuzda yaşama geçirmek

Ailelerle bağlantılar kurmak. İlk Yıllar Öğrenim Çerçevesi ni toplumunuzda yaşama geçirmek Ailelerle bağlantılar kurmak İlk Yıllar Öğrenim Çerçevesi ni toplumunuzda yaşama geçirmek İlk Yıllar Öğrenim Çerçevesi Uygulamasına Dayanan Kaynaklar projesine, Eğitim Çalışma ve İşyeri İlişkileri Bakanlığı

Detaylı

TERAKKİ VAKFI ÖZEL ŞİŞLİ TERAKKİ ANAOKULU 2031-2014 EĞİTİM YILI Bilgi Bülteni Sayı:7 4 5 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM BASAMAKLARI

TERAKKİ VAKFI ÖZEL ŞİŞLİ TERAKKİ ANAOKULU 2031-2014 EĞİTİM YILI Bilgi Bülteni Sayı:7 4 5 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM BASAMAKLARI TERAKKİ VAKFI ÖZEL ŞİŞLİ TERAKKİ ANAOKULU 2031-2014 EĞİTİM YILI Bilgi Bülteni Sayı:7 4 5 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM BASAMAKLARI Okul öncesi dönem genel anlamda tüm gelişim alanları açısından temellerin atıldığı

Detaylı

Bir çocuk - iki lisan. Bir fırsat olarak çokdillilik

Bir çocuk - iki lisan. Bir fırsat olarak çokdillilik Bir çocuk - iki lisan Bir fırsat olarak çokdillilik Bir çocuk - iki lisan Bir çocuğun yaşamının ilk yıllarından itibaren iki lisan öğrenmesi, okul ve iş yaşantısında başarı göstermesine katkı sağlayacak

Detaylı

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) Sosyal Psikoloji Uygulamaları HUKUK SAĞLIK DAVRANIŞI KLİNİK PSİKOLOJİ TÜKETİCİ DAVRANIŞI VE PAZARLAMA POLİTİKA ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ SOSYAL

Detaylı

Sosyal Medyanın Çocuklar Üzerine Etkisi 2014 / 2015 SAYI: 12. Haftanın Bazı Başlıkları

Sosyal Medyanın Çocuklar Üzerine Etkisi 2014 / 2015 SAYI: 12. Haftanın Bazı Başlıkları 2014 / 2015 SAYI: 12 Haftanın Bazı Başlıkları Sosyal Medyanın Çocuklar Üzerine Etkisi Akran Eğitimi Çalışmaları Başladı! İngilizce Münazaralarımız Devam Ediyor Atık Piller Teslim Edildi Salyangozlar Sosyal

Detaylı

8-9 YAŞ ÇCUKLARININ YAŞ DÖNEMİ ÖZELLİKLERİ VE OKUL-ÖDEV ÇALIŞMALARI ÖZEL ANTALYA ENVAR İLKOKULU 8-9 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM DÖNEMLERİ ÖZELLİKLERİ

8-9 YAŞ ÇCUKLARININ YAŞ DÖNEMİ ÖZELLİKLERİ VE OKUL-ÖDEV ÇALIŞMALARI ÖZEL ANTALYA ENVAR İLKOKULU 8-9 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM DÖNEMLERİ ÖZELLİKLERİ 8-9 YAŞ ÇCUKLARININ YAŞ DÖNEMİ ÖZELLİKLERİ VE OKUL-ÖDEV ÇALIŞMALARI ÖZEL ANTALYA ENVAR İLKOKULU 8-9 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM DÖNEMLERİ ÖZELLİKLERİ ÇOCUKLARIMIZIN GELİŞİM DÖNEMİ ÖZELLİKLERİNİ BİLMEK NE

Detaylı