TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ YENİLENEBİLİR ENERJİ RAPORU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ YENİLENEBİLİR ENERJİ RAPORU"

Transkript

1 TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ YENİLENEBİLİR ENERJİ RAPORU Yayın Tarihi: Temmuz, 2011 MARKA Yayınları Serisi

2 TEMMUZ 2011 Sayfa 2

3 TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ YENİLENEBİLİR ENERJİ RAPORU İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ DÜNYADA YENİLENEBİLİR ENERJİ TÜRKİYE DE YENİLENEBİLİR ENERJİ TÜRKİYE DE HİDROELEKTRİK ENERJİ TÜRKİYE DE RÜZGAR ENERJİSİ TÜRKİYE DE GÜNEŞ ENERJİSİ TÜRKİYE DE JEOTERMAL ENERJİ TÜRKİYE DE YENİLENEBİLİR ENERJİ TEŞVİKLERİ TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ NDE YENİLENEBİLİR ENERJİ BÖLGEDE HİDROELEKTRİK ENERJİ BÖLGEDE RÜZGAR ENERJİSİ BÖLGEDE DALGA ENERJİSİ BÖLGEDE GÜNEŞ ENERJİSİ BÖLGEDE JEOTERMAL ENERJİ BÖLGEDE BİYOGAZ ENERJİSİ KAYNAKÇA TEMMUZ 2011 Sayfa 3

4 TEMMUZ 2011 Sayfa 4

5 TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1. MWh Başına Elektrik Santralı Yatırım Tutarı Tablo 2. Ekonomik Olarak Yapılabilir Hidroelektrik Santral (HES) Projelerinin Durumu Tablo 3. Hidroelektrik Santrallerin Mevcut Durumu Tablo 4. Türkiye de İşletmede Olan Rüzgar Enerjisi Santralleri (Mart 2001 verileri) Tablo 5. İnşa Halinde Olan Rüzgar Santralleri Tablo 6. Ülkemizde Yıllara Göre Kurulu Kolektör Alanları İle Üretim ve Tüketim Değerleri Tablo 7. Türkiye de Elektrik Üretimine Uygun Jeotermal Sahalar Tablo 8. Türkiye de Yenilenebilir Enerji Yatırımlarına Uygulanan Teşvikler Tablo 9. Türkiye de Yenilenebilir Enerji Sektöründe Yerli Üretime Uygulanan Teşvikler Tablo 10. Türkiye de ve Bölgede Enerji Tüketimi Göstergeleri Tablo 11. Bölgede Yer Alan Hidroelektrik Santraller Tablo 12. Bölge Rüzgar Değerleri Toplam Alan Tablo 13. Bölge Rüzgar Değerleri Toplam Kurulu Güç (MW) Tablo 14. Kocaeli ili ve ilçeleri toplam radyasyon ve güneşlenme süresi değerleri Tablo 15. Sakarya ili ve ilçeleri toplam radyasyon ve güneşlenme süresi değerleri Tablo 16. Düzce İli ve İlçeleri Toplam Radyasyon ve Güneşlenme Süresi Değerleri Tablo 17. Bolu İli ve İlçeleri Toplam Radyasyon ve Güneşlenme Süresi Değerleri Tablo 18. Yalova İli ve İlçeleri Toplam Radyasyon ve Güneşlenme Süresi Değerleri Tablo 19. TR42 Doğu Marmara Bölgesi Biyogaz Potansiyeli TEMMUZ 2011 Sayfa 5

6 TEMMUZ 2011 Sayfa 6

7 ŞEKİLLER LİSTESİ Şekil 1. Enerji Üretim kaynakları Şekil 2. Dünyada, Gelişmekte Olan Ülkelerde, AB-27 Ülkelerinde ve İlk Altı Ülkede Yenilenebilir Enerji Kapasiteleri Şekil 3. Türkiye de Enerji Kaynakları Şekil 4. Türkiye de Hidroelektrik Potansiyelin Gelişimi Şekil 5. EPDK ya Başvuran HES Projelerinin Kurulu Güçlerine Göre Dağılımı Şekil 6. Global Radyasyon Dağılımı Haritası Şekil 7. Güneşlenme Süresi Dağılımı Haritası Şekil 8. Türkiye Güneş Enerjisi Potansiyeli Şekil 9. Bölge Rüzgar Enerjisi Haritası Şekil 10. Kocaeli İlinde Rüzgar Hızı Dağılımı Şekil 11. Kocaeli İlinde Kapasite Faktörü Dağılımı Şekil 12. Kocaeli İlinde Rüzgar Santralı Kurulabilecek Alanlar Şekil 13. Sakarya İlinde Rüzgar Hızı Dağılımı Şekil 14. Sakarya İlinde Kapasite Faktörü Dağılımı Şekil 15. Sakarya İlinde Rüzgar Santralı Kurulabilecek Alanlar Şekil 16. Düzce İlinde Rüzgar Hızı Dağılımı Şekil 17. Düzce İlinde Kapasite Faktörü Dağılımı Şekil 18. Düzce İlinde Rüzgar Santrali Kurulabilecek Alanlar Şekil 19. Bolu İlinde Rüzgar Hızı Dağılımı Şekil 20. Bolu İlinde Kapasite Faktörü Dağılımı Şekil 21. Bolu İlinde Rüzgar Santralı Kurulabilecek Alanlar Şekil 22. Yalova İlinde Rüzgar Hızı Dağılımı Şekil 23. Yalova İli Kapasite Faktörü Dağılımı Şekil 24. Yalova İli Rüzgâr Santralı Kurulabilecek Alanlar Şekil 25. Bölge Güneş Enerjisi Haritası Şekil 26. Kocaeli ili Kullanılamaz Alanlar Haritası Şekil 27. Sakarya İlinde Kullanılamaz Alanlar Haritası Şekil 28. Düzce İli Kullanılamaz Alanlar Haritası Şekil 29. Bolu İli Kullanılamaz Alanlar Haritası Şekil 30. Yalova İli Kullanılamaz Alanlar Haritası TEMMUZ 2011 Sayfa 7

8 TEMMUZ 2011 Sayfa 8

9 1. GİRİŞ 18. yüzyıla kadar enerji temininde temel olarak su ve rüzgar gücünden, odun, gübre bitki artıkları hayvan ve insan gücünden yararlanılmıştır. Sanayileşme süreci ile çok yakın bağlantılı olarak çocuk ölümlerinde düşüş, ortalama yaşam süresinin uzaması, sağlık hizmetlerinde iyileşmeler ve buna bağlı olarak nüfus artışı gerçekleşmiştir. Nüfus artışı, lüks yaşantı arzusu, maddi kazanç, hareketlilik ve iletişim ile giderek artan ihtiyaçlar, enerji talebini ve bu talebi karşılamak için de yoğun çabaları beraberinde getirmiştir. Bunun kaçınılmaz bir sonucu olarak üreticiler, en kolay elde edilebilen ve daha ucuz kaynak arayışı içine düşmüşlerdir. Tüketiciler de, enerjiyi daha düşük fiyatlara ve daha kolay elde etmeye yönelmişlerdir. Bu durum, ticari enerji kullanımında verimliliğin öneminin göz ardı edilmesine ve çevre etkilerinin de azalacağı yerde çoğalmasına neden olmuştur. Bununla birlikte, sağlam temellere dayalı teknolojik gelişme çevre etkilerini azalttığı gibi enerji temini ve kullanımında verimliliği arttırmıştır. Artan enerji talebi ile birlikte dünyamızın fosil yakıt bağımlılığının artarak sürmesi beklenmektedir. Yeryüzünde mevcut kaynakların dörtte birinden fazlası, petrolün ise yarısından fazlası uluslar arası ticarete konu olmaktadır. Dünyamızın fosil yakıt bağımlılığının, yüzyılın ortasına kadar artarak sürmesi bekleniyor. Yeryüzündeki heterojen dağılımları nedeniyle, enerji kaynaklarının dörtte birinden, petrolünse yarısından fazlası uluslararası ticarete konu olmuştur. Özellikle petrol üzerindeki rekabet giderek sertleşmektedir. Bütün ülkeler, ihtiyaç duydukları enerji kaynaklarının, makul fiyatlarla ve kesintisiz teminini bir güvenlik sorunu saymaktadır. Bu nedenle var olan enerji arz sistemi, ulusal ve uluslararası güvenlik riskleri sunmaktadır. İhtiyaç fazlası petrolün yarıdan fazlasının OPEC in (Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü) Orta Doğu lu üyelerinin elinde olması, Türkiye nin de içinde bulunduğu coğrafyayı stratejik açıdan önemli ve gergin kılmaktadır. Enerji sektörü aynı zamanda, çevreye en fazla olumsuz etkide bulunan sektörlerden birisidir. Fosil yakıt bağımlılığının yol açtığı emisyonlar, yerel, bölgesel ve küresel çevre sorunlarına yol açmakta; iklim değişikliği sorununu artırmaktadır. Dolayısıyla, bu kaynakları daha temiz kullanan teknolojileri devreye sokmak, olumsuz çevre etkilerini azaltan teknolojileri geliştirip uygulamak ve kısmen de, bu kaynaklardan kademeli olarak uzaklaşarak, yatırım maliyeti yüksek olan yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmek gerekmektedir. Bunu da daha ziyade, ekonomik gücü yeterli olan gelişmiş ülkelerin yapabiliyor olması gelişmekte olan ve gelişmemiş ülkeler için önemli bir açmazdır. Özellikle ülkemiz gibi gelişmekte olan ülkeler artan enerji taleplerini yenilenebilir enerjiden karşılamak istemekte fakat yüksek yatırım maliyetleri nedeni ile sıkıntı yaşamaktadırlar. Enerji arzındaki muhtemel yetersizliklerin aşılabilmesi, enerji üretiminin olumsuz çevresel etkilerin sınırlandırılabilmesi için enerji alanındaki araştırmalara önem verilmelidir. Fakat teknolojik araştırmaların yeni ürünler sunması ve bu ürünlerin ticarilik kazanıp piyasalara sızması zaman almaktadır. Sektörün değişim hızının zaten düşük olması da, bu araştırmalara, daha büyük kaynakların ayrılması suretiyle hız verilmesinin gereğine işaret ediyor. Ülkemiz de payına düşeni yapmak durumundadır. Türkiye nin enerji alanında, tüm diğer gelişmekte olan ülkelerinkine benzer, kısır döngüyü andıran bir konumu vardır: az enerji tüketiyor, fakat tükettiği az enerjiyi, verimli ve temiz bir şekilde kullanamıyor. Bu tabloyu iyileştirebilmek için; bir yandan ekonomisini hızla büyütmek, diğer yandan da büyüyen kaynaklarından ayıracağı artan oranlardaki payları, enerji arz ve tüketim sistemini daha verimli ve temiz bir yapıya dönüştürmeye yönelik öncelikli araştırma ihtiyaçları arasında, dikkatli saptamalarla dağıtmak zorundadır. Öte yandan TEMMUZ 2011 Sayfa 9

10 Türkiye, öz kaynaklarının yetersizliği nedeniyle dışa bağımlı, dış ticaret açığının yaklaşık yarısı enerji ithalatı oluşturmaktadır. Dolayısıyla, enerji ithalatına bağımlılığından kaynaklanan riskleri kontrol altında tutabilmek için; rekabet şansına sahip olabileceği enerji teknolojisi alanlarını dikkatli bir öncelikler sıralamasına tabi tutup, araştırma yoğunlaşmalarına gitmek ve enerji dünyasındaki itici güçlerin işaret ettiği yönlerde, çağdaş ürün katkılarıyla, uluslararası enerji pazarında etkin bir yer edinmek zorundadır 1. Ülkemiz gelişmekte olan ülkeler arasından gelişmiş ülkeler ligine yükselmeye çalışırken sanayileşmeye tüm hızıyla devam etmektedir. Sanayileşme ciddi anlamda enerjiye gereksinim duymaktadır. Küreselleşen dünyada sürdürülebilir büyüme için kaynakların her anlamda etkin kullanımı önemlidir. Enerjinin fosil yakıtlar yerine yenilenebilir kaynaklardan temin edilmesi gerekmektedir. Sürdürülebilir kalkınma için yenilenebilir kaynaklardan temin edilen enerjinin miktarı her geçen sene artırılmalıdır. Yenilenebilir enerji kaynaklarının fosil kaynaklarla yatırım tutarı karşılaştırması Tablo 1 de verilmiştir. Tablodan görüleceği üzere yenilenebilir kaynakların ilk yatırım maliyetleri yüksek olsa da işletim maliyetleri yok denecek kadar azdır. Tablo 1. MWh Başına Elektrik Santralı Yatırım Tutarı 2 Yatırım Tutarı Nükleer Enerji Kömür Enerji Doğalgaz Rüzgar Enerjisi Solar Enerji Jeotermal Enerji Hidroelektrik Enerji USD USD USD USD USD USD USD 1 SEDAŞ, Enerji Verimliliği Çalışmaları Raporu, TEVEM, 2010 TEMMUZ 2011 Sayfa 10

11 2. DÜNYADA YENİLENEBİLİR ENERJİ Artan enerji ihtiyacı ve enerji maliyetleri yenilenebilir enerji teknolojilerine yönelişi beraberinde getirmiştir. Fosil yakıtlardaki maliyet artışı, çevreye ve uzun dönemde insan sağlığına verdiği zararlar yenilenebilir enerjinin stratejik sektörler arasına girmesini sağlamıştır. Uluslararası Enerji Ajansı nın öngörüsüne göre yenilenebilir enerji kaynaklarına önümüzdeki 20 yılda 10,5 trilyon ayrılması beklenmektedir. OECD ülkeleri arasında yenilenebilir enerji kaynakları YEK (yenilenebilir enerji kaynakları) kullanımı %25 e ulaşması öngörülmektedir. YEK konusunda yatırımların ve desteklerin oluşmasında, karbondioksit oranlarının düşürülmesi gerekliliği, fosil yakıtlara bağımlı ülkelerde enerji arz güvenliğinin sağlanması ve YEK nın orta ve uzun vadede geleneksel enerjilere göre maliyet avantajı da elde edeceği beklentileri sebep olmuştur. Avrupa Birliği (AB) komisyonu da özellikle rüzgar, güneş, biyokütle ve hidrolik enerji gibi YEK nın gelişmesini enerji politikalarının merkezine yerleştirmiştir. Şekil 1. Enerji Üretim kaynakları 3 Yenilenebilir enerji kaynaklarının daha geniş oranda kullanılmasına yükselen petrol ve doğalgaz talebi neden olmaktadır. Hidroelektrik ve diğer yenilenebilir tüketiminde 2030 yılına kadar dünya genelinde yıllık %3,4 lük artışlar beklenmektedir. Yenilenebilir enerji kaynaklarının kurulu güçteki oranı 2007 de %2,5 iken 2030 yılında hidrolik dışında yenilenebilir enerji kaynaklarının kurulu güçteki 3 Enerji Verimliliği Çalışmaları Raporu, TEVEM, 2010 TEMMUZ 2011 Sayfa 11

12 oranı %8,6 ya yükseleceği öngörülmektedir. Hidroelektriğin kurulu güçteki oranının ise aynı dönemde %16 dan %14 e gerileyeceği öngörülmektedir. Rüzgar enerjisi yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımına en önemli katkıyı yapacaktır. YEK in elektrik üretimindeki seviyesinin 2007 de %18 iken 2030 yılında %22 ye ulaşması beklenmektedir. OECD ülkelerinde rüzgar ve biyokütle yenilenebilir kaynaklar arasında ön plana çıkmaktadır. Güneş enerjisi ise henüz gelişmekte olan bir enerji sektörüdür. Uluslararası Enerji Ajansı, Avrupa Birliği nde CO 2 emisyonunun azaltılması amacıyla enerji paradigmasında değişime gidilmesi halinde enerji sektöründe önemli değişiklikler öngörmektedir. Önümüzdeki 20 yıllık süreçte yapılacak enerji yatırımlarının %71 nin yenilenebilir enerji yatırımları olması beklenmektedir. AB ye üye 27 ülke tarafından Avrupa Komisyonuna sunulan geleceğe ait tahminleri içeren dokümanlarda, enerji tüketimlerinin en az %20'sini yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlamayı başaracaklarını beyan etmişlerdir. Bunlardan 21 üye ülke bu hedefi aşacaklarını veya ulaşacaklarını belirtmişlerdir. Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA Projesi): 2010 yılında yenilenebilir enerji ile ilgili veri tabanı oluşturmayı hedefleyen bu proje önümüzdeki 10 yılı kapsamaktadır. Bilgilerin toplanması, değerlendirilmesi ve paylaşımı hedeflenmektedir. 143 ülke IRENA statüsünü imzalamıştır. Yenilenebilir enerjide son yıllarda yaşanan gelişmenin daha iyi anlaşılabilmesi için 2009 yılında devreye alınan enerji tesislerine bakmak yeterli olacaktır. Yeni yatırımların %39 u rüzgar türbini, %29 u doğalgaz üretim tesisleri, %16 sı ise güneş pili sistemleri üzerine olmuştur. Toplam hidroelektrik yatırımları ile beraber 2009 yılında yenilenebilir enerji yatırım tutarı %61 olmuştur. Şekil 2. Dünyada, Gelişmekte Olan Ülkelerde, AB-27 Ülkelerinde ve İlk Altı Ülkede Yenilenebilir Enerji Kapasiteleri TEMMUZ 2011 Sayfa 12

13 3. TÜRKİYE DE YENİLENEBİLİR ENERJİ Gelişmekte olan ülkeler liginden gelişmiş ülkeler ligine yükselmek için hızla büyüyen Türkiye her geçen gün artan enerji talebiyle baş etmek zorundadır. Fosil kaynaklara dayanan üretim hem sürdürülebilir değildir hem de dış kaynaklara bağımlıdır. Enerji Bakanlığı MW lık rüzgar gücü hedeflemiştir. Jeotermal kurulu gücündeki hedef ise 600 MW tır. 2200MW lık kurulu rüzgar gücü kapasitesine 2 yıl içinde ulaşılması öngörülmektedir yılı sonunda işletmede olan santrallerin 803 MW ı rüzgar, 564 MW ı hidroelektrik, 78 MW ı jeotermal ve 21 MW ı çöp gazı ve biyogazdır. Mevcut hidroelektrik enerji potansiyelinin inşa halinde olan santraller ile ancak %52 sini kullanabilmektedir. Şekil 3. Türkiye de Enerji Kaynakları 4 Türkiye nin dış ticaret açığına bakıldığında; 2009 yılı itibarıyla ihracatın 706 milyar USD, toplam ithalatın ise milyar USD olduğu görülmektedir. Kömür doğalgaz ve ham petrol ithalatı 154 milyar USD olmuştur. Toplam 377 milyar USD olan dış ticaret açığının %41 i enerji ithalatından kaynaklanmaktadır 5. Dış ticaret açığımızın çok önemli bir kısmının enerji ithalatına dayanmasının ekonomik olduğu kadar stratejik sonuçları da vardır. Özellikle 2007 yılında yaşanan enerji darboğazında yaşananlar hala hafızalardaki yerini korumaktadır. Kış mevsiminin ortasında kısılan vanalar bundan sonraki stratejimizi belirlemede önemli bir uyarı olmuştur. Enerji üretiminin farklı kaynaklardan temin edilmesinin ülkenin stratejik konumuna olan katkısı anlaşılmıştır yılında başa baş noktasına gelen enerji arz ve talebi küresel krizle şimdilik ertelenmiştir. Ülkemiz farklı enerji kaynaklarına hızla yatırım yapmalı ve artan enerji talebinin karşılanabilmesi sağlanmalıdır. Bunun için en azından teknoloji olarak olmasa da kaynak açısından dışa bağımlı olmadığımız yenilenebilir enerji kaynaklarına yatırım yapılmalıdır. Enerji Bakanlığı nın Stratejik Planı na göre yenilenebilir enerji üretiminin elektrik enerjisi üretimi içerisindeki payının 2023 yılında en az %30 seviyesine çıkarılması hedeflenmektedir sonu itibariyle rüzgâr kurulu gücü yaklaşık 803 MW, jeotermal kurulu gücü yaklaşık 78 MW düzeyine 4 TEİAŞ, Enerji Verimliliği Çalışmaları Raporu, TEVEM, 2010 TEMMUZ 2011 Sayfa 13

14 ulaşmıştır. İnşaatı devam eden 5000 MW'lık hidroelektrik santrallerin 2013 yılı sonuna kadar tamamlanması sağlanacaktır. Rüzgar enerjisi kurulu gücünün 2015 yılına kadar MW'a çıkarılması sağlanacaktır. Jeotermal enerji gücünün, 2015 yılına kadar 300 MW'a çıkarılması sağlanacaktır. Türkiye de toplam kurulu güç ise MW tır. Bunun MW ı termik, MW ı hidrolik, 803 MW ı rüzgar, 78 MW ı jeotermal kaynaklıdır. Türkiye OECD ülkeleri ile kıyaslandığında daha az enerji tüketmesine rağmen enerji yoğunluğu OECD ortalamasının üzerindedir. Türkiye OECD ülkeleri içinde 1000 USD GSYH için 0,38 TEP enerji kullanımı ile rakiplerine göre enerji yoğunluğu yüksek ülkeler içindedir. Bu da mevcut enerjinin verimli kullanılmadığını göstermektedir Türkiye de Hidroelektrik Enerji Hidroelektrik santraller günümüzde %95 e varan verimle çalışmaktadır. Fosil kaynaklar %60 verimle çalıştığı göz önüne alındığında hidroelektrik santrallerin önemi daha iyi anlaşılacaktır. Ayrıca düşük işletme maliyetleri ve uzun işletme ömrü diğer avantajlarıdır. Hidroelektrik santralleri çok kısa sürede elektrik üretimine başlayabilmektedir. Devreden çıkarılışları da çok kısa sürmektedir. Ayrıca hidroelektrik santrallerin bir diğer faydası ise sulama ve içme suyu amaçlı olarak kullanılabilmeleridir. Düzensi yağışların görüldüğü ülkemizde hidroelektrik santraller taşkınları önlemede önemli bir rol üstlenmektedir yılı hidroelektrik enerji yatırımlarının özeti Tablo 2 ve Tablo 3 de verilmektedir. Tablo 2. Ekonomik Olarak Yapılabilir Hidroelektrik Santral (HES) Projelerinin Durumu 6 Ekonomik Olarak Yapılabilir HES Projelerinin Durumu HES Sayısı Toplam Kurulu Kapasite (MW) Ortalama Yıllık Üretim (GWh/yıl) Oran (%) İşletmede İnşa Halinde İnşaatına Henüz Başlanmayan Toplam Potansiyel Tablo 3. Hidroelektrik Santrallerin Mevcut Durumu 3 İşletmedeki HES ler İnşa Halindeki HES ler Gelişmekte Olan Hidroelektrik Santraller Durumu DSİ tarafından işletilen MW (57 HES) Diğerleri tarafından işletilen MW (115 HES) Toplam İşletmedeki HES MW (172 HES) DSİ tarafından inşa edilen MW ( 23 HES) Diğerleri tarafından inşa edilen MW ( 125 HES) Toplam İnşa Halindeki HES MW (148 HES) 4628 veya 3096 sayılı kanunlara göre, özel sektörce yapılacak olanlar MW (1.401 HES) 4628 veya 5625 sayılı kanunlara göre, İkili İşbirliği projeleri MW (17 HES) Toplam Gelişmekte Olan HES MW (1.418 HES) TOPLAM POTANSİYEL MW (1.738 HES) Hidroelektrik santrallerine yapılan yatırımın geri ödeme süresi 4 ile 7 yıl arasında değişmektedir. 6 DSİ Genel Müdürlüğü, 2011 TEMMUZ 2011 Sayfa 14

15 Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü nün verilerine göre mevcut hidroelektrik potansiyelin yaklaşık %35 i kullanılmakta, %14 ü inşaat aşamasında, kalan %51 lik bölüm ise değerlendirilmeyi beklemektedir. Şekil 4. Türkiye de Hidroelektrik Potansiyelin Gelişimi Sayılı Yasa ve Uygulamaları Yönetmeliğin amacı, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu hükümleri çerçevesinde halen piyasada faaliyet gösteren veya gösterecek tüzel kişiler tarafından hidroelektrik enerji üretim tesisleri kurulması ve işletilmesine ilişkin üretim, otoprodüktör, otoprodüktör grubu lisansları için DSİ ve tüzel kişiler arasında düzenlenecek Su Kullanım Hakkı Anlaşması imzalanması işlemlerinde uygulanacak usul ve esasları belirlemektir. Özel sektör tarafından inşa edilecek, işletilecek tüm HES tesisleriyle su kullanım anlaşmaları bu yönetmeliğe göre yapılmaktadır. Bu yönetmelik çerçevesinde lisanslanmış projelerle ilgili bilgiler Şekil 5 te verilmektedir. Şekil 5. EPDK ya Başvuran HES Projelerinin Kurulu Güçlerine Göre Dağılımı 8 7 Haziran 2010 tarihine dek lisans alan HES projelerine bakıldığında bu projelerin toplam 514 adet tesisin 0-50 MW arasında toplandığı görülmektedir. 50 MW ın üstündeki 69 adet HES in de MW Kurulu güçle toplam kurulu güç açısından önemli bir paya sahip olduğu görülmektedir. 7 DSİ Genel Müdürlüğü, EPDK, 2010 TEMMUZ 2011 Sayfa 15

16 3.2. Türkiye de Rüzgar Enerjisi T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI Elektrik İşleri Etüt İdaresi tarafından hazırlanan Rüzgâr Enerjisi Potansiyeli Atlasına (REPA) göre teorik rüzgâr enerjisi potansiyeli yaklaşık MW tır. Elektrik alt yapısına bağlanabilir durumda olan MW lık bir potansiyel halihazırda vardır. Altyapıda yapılacak güçlendirme çalışmalarının sonucunda mevcut potansiyel MW mertebesine ulaşacaktır. Rüzgar enerjisi yatırımında son 5 yılda önemli mesafeler alınmıştır yılında 20 MW olan kurulu güç Mart 2011 de MW a ulaşmıştır. Mevcut ve kurulacak olan yatırımların özeti Tablo 4 te verilmiştir. Tablo 4. Türkiye de İşletmede Olan Rüzgar Enerjisi Santralleri (Mart 2001 verileri) 9 Rüzgar Santrali Adı Rüzgar Santrali İşletmecisi / Sahibi Kurulu Güç (MW) Mevkii 1 CESME RES Alize Enerji Elektrik Üretim A.Ş. 1,50 İzmir Çeşme 2 ARES Ares Alaçatı Rüzgar Enerjisi Sant. San. ve Tic. A.Ş. 7,20 İzmir Çeşme Bores Bozcaada Rüzgar Enj. Sant. San. BORES 3 ve Tic. A.Ş. 10,20 Çanakkale Bozcaada 4 INTEPE RES Anemon Enerji Elektrik Üretim A.Ş. 30,40 Çanakkale İntepe 5 KARAKURT RES Deniz Elektrik Üretim Ltd. Şti. 10,80 Manisa Akhisar 6 BURGAZ RES Doğal Enerji Elektrik Üretim A.Ş. 14,90 Çanakkale Gelibolu 7 SAYALAR RES Doğal Enerji Elektrik Üretim A.Ş. 34,20 Manisa Sayalar 8 CATALCA RES Ertürk Elektrik Üretim A.Ş. 60,00 İstanbul Çatalca 9 YUNTDAG RES İnnores Elektrik Üretim A.Ş. 42,50 İzmir Aliağa 10 KEMERBURGAZ RES Lodos Elektrik Üretim A.Ş. 24,00 İstanbul Gaziosmanpaşa 11 MAZI 1 Mare Manastır Rüzgar Enerjisi Santralı San. ve Tic. A.Ş. 39,20 İzmir Çeşme 12 SUNJUT RES Sunjüt Sun i Jüt San. ve Tic. A.Ş 1,20 İstanbul Hadımköy 13 TEPERES Teperes Elektrik Üretim A.Ş. 0,85 İstanbul Silivri 14 BANDIRMA RES Yapısan Elektrik Üretim A.Ş. 30,00 Balıkesir Bandırma 15 SAMLI RES Baki Elektrik Üretim Ltd. Şti. 90,00 Balıkesir Şamlı 16 DATCA RES Dares Datça Rüzgar Enerji Santralı Sanayi ve Ticaret A.Ş. 29,60 Muğla Datça 17 SEBENOBA RES Deniz Elektrik Üretim Ltd. Şti. 30,00 Hatay Samandağ 18 AKBUK RES Ayen Enerji A.Ş. 31,50 Aydın Didim 19 CAMSEKI RES Alize Enerji Elektrik Üretim A.Ş. 20,80 Çanakkale Ezine 20 KELTEPE RES Alize Enerji Elektrik Üretim A.Ş. 20,70 Balıkesir Susurluk 21 GOKCEDAG RES Rotor Elektrik Üretim A.Ş. 135,00 Osmaniye Bahçe 22 DÜZOVA RES Ütopya Elektrik Üretim San. ve Tic. A.Ş. 30,00 İzmir Bergama 23 MAZI 3 Mazı 3 Rüzgar Enerjisi Santrali Elektrik Üretim A.Ş. 30,00 İzmir Çeşme 24 AYYILDIZ RES Akenerji Elektrik Üretim A.Ş. 15,00 Balıkesir Bandırma 25 BANDIRMA RES Borasco Enerji ve Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. 60,00 Balıkesir Bandırma 26 SOMA 1 RES Soma Enerji Elektrik Üretim A.Ş. 88,20 Manisa Soma 27 BELEN RES Belen Elektrik Üretim A.Ş. 36,00 Hatay Belen 28 SARIKAYA RES Alize Enerji Elektrik Üretim A.Ş. 28,80 Tekirdağ Şarköy 29 KOCADAG 2 Kores Kocadağ Rüzgar Enerji Santralı 15,00 İzmir Urla 9 Türkiye Rüzgar Enerjisi Birliği, 2011 TEMMUZ 2011 Sayfa 16

17 Rüzgar Santrali Adı T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI Rüzgar Santrali İşletmecisi / Sahibi Üretim A.Ş. Kurulu Güç (MW) Mevkii 30 BANDIRMA 3 As Makinsan Temiz Enerji Elektrik RES Üretim San. ve Tic. A.Ş. 24,00 Balıkesir Bandırma 31 MERSIN RES Akdeniz Elektrik Üretim A.Ş. 33,00 Mersin Mut 32 BOREAS 1 ENEZ RES Boreas Enerji Üretim Sistemleri A.Ş. 15,00 Edirne Enez 33 ALIAGA RES Bergama RES Enerji Üretim A.Ş. 90,00 İzmir Bergama, Aliağa 34 SENBUK RES Bakras Enerji Elektrik Üretim ve Tic. A.Ş. 15,00 Hatay Belen 35 ZIYARET RES Ziyaret RES Elektrik Üretim San. ve Tic. A.Ş. 35,00 Hatay Samandağ 36 SOMA RES Bilgin Rüzgar Santrali Enerji Üretim A.Ş. 90,00 Manisa Soma 37 KUYUCAK RES Alize Enerji Elektrik Üretim A.Ş. 25,60 Manisa Kırkağaç 38 SARES RES Garet Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. 22,50 Çanakkale Ezine 39 TURGUTTEPE RES Sabaş Elektrik Üretim A.Ş. 22,00 Aydın Çine 40 CANAKKALE RES Enerjisa Enerji Üretim A.Ş. 29,90 Çanakkale Ezine 41 SUSURLUK RES Alentek Enerji A.Ş. 45,00 Balıkesir Susurluk Tablo 5. İnşa Halinde Olan Rüzgar Santralleri 10 Rüzgar Santrali Adı Rüzgar Santrali İşletmecisi / Sahibi TOPLAM 1.414,55 Kurulu Güç (MW) Mevkii 1 Karadağ Garet Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. 10,00 İzmir-Aliağa 2 Söke-Çatalbük ABK Enerji Elektrik Üretim A.Ş. 30,00 Aydın-Söke Kapıdağ Rüzgar Enerjisi Santralı Elektrik Kapıdağ 3 Üretim San. ve Tic. A.Ş. 34,85 Balıkesir-Bandırma 4 Şamlı (Extantion) Baki Elektrik Üretim Ltd. Şti. 24,00 Balıkesir-Şamlı 5 Bozyaka Kardemir Haddecilik San. ve Tic. Ltd. Şti. 12,00 İzmir-Aliağa 6 Sarıtepe Zorlu Rüzgar Enerjisi Elektrik Üretimi AŞ. 50,00 Sarıtepe-Osmaniye 7 BANGUC RES Bangüç Bandırma Elektrik Üretim A.Ş. 15,00 Balıkesir-Bandırma 8 Sares Garet Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. 7,50 Çanakkale-Ezine 9 Dağpazarı Enerjisa Enerji Üretim A.Ş. 39,00 Mersin 10 Soma Soma Enerji Elektrik Üretim A.Ş. 52,20 Soma-Manisa 11 Balıkesir Bares Elektrik Üretimi A.Ş. 142,50 Balıkesir-Kepsut 12 SAHRES Galata Wind Enerji Ltd. Şti. 93,00 Balıkesir-Bandırma 13 AYRES Ayres Ayvacık Elektrik Santrali Ltd. Şti 5,40 Çanakkale 14 AKRES Best A.Ş. 45,00 Manisa-Akhisar 15 METRİSTEPE Can Enerji 40,00 Bilecik 16 YUNTDAG RES (Extantion) İnnores Elektrik Üretim A.Ş. 42,50 İzmir-Aliağa 17 AMASYA Alentek Enerji A.Ş. 40,00 Amasya 18 TOKAT Alentek Enerji A.Ş. 40,00 Tokat 19 SENKOY RES Eolos Rüzgar Enerjisi Uretim AS / Guris Ins. 27,00 Hatay-Şenköy TOPLAM 749,95 10 Türkiye Rüzgar Enerjisi Birliği, 2011 TEMMUZ 2011 Sayfa 17

18 2000 MW lık rüzgar enerjisi yatırımı ile 26 milyon ton CO 2 salınımı engellenecek ve toplam enerji talebinin yaklaşık %25 i karşılanacaktır. Rüzgâr enerjisinin üretiminde MW lık hedefe ulaşıldığında yaklaşık kişiye istihdam olanağı doğacaktır. Elektrik yapısında yapılacak iyileştirmelerle kurulu güç artırılacak ve çevresel bir yatırım olan rüzgar enerjisine yapılacak yatırım oranı yükselecektir Böylece çevre ve enerji denkleminde yer alan sorunlar çevre lehine çözülmüş olacaktır Türkiye de Güneş Enerjisi Türkiye de Güneş Enerjisi Uygulamaları Elektrik İşleri Etüt İdaresi tarafından hazırlanan Global Radyasyon Dağılımı, Güneşlenme Süresi Dağılımı haritaları ile Türkiye Güneş Enerjisi Potansiyel Atlası verilerine göre Türkiye nin güneşlenme süresi ve yatay yüzeye gelen toplam radyasyon değerlerine ait tablolar aşağıda verilmektedir. Şekil 6. Global Radyasyon Dağılımı Haritası 11 Şekil 7. Güneşlenme Süresi Dağılımı Haritası EİE İdaresi Genel Müdürlüğü, 2011 TEMMUZ 2011 Sayfa 18

19 Türkiye Güneş Enerjisi Potansiyel Atlası verilerine göre Türkiye nin güneşlenme süresi ve yatay yüzeye gelen toplam radyasyon değerleri şekil 8 de verilmiştir. Bu değerlere göre Türkiye de yatay yüzeye gelen ortalama radyasyon değerleri 4,17 kwh/m 2 -gün iken, yıllık ortalama güneşlenme süresi saattir. Şekil 8. Türkiye Güneş Enerjisi Potansiyeli 12 Tablo 6. Ülkemizde Yıllara Göre Kurulu Kolektör Alanları İle Üretim ve Tüketim Değerleri 12 Yıl Kurulu Kollektör Alanı (m2) Üretim TEP) Tüketim (TEP) (Tahmini) Türkiye de henüz güneş pili, şebekeye bağlantılı PV sistemi ve CSP teknolojileri uygulamada görülmemektedir. Ülkenin yıllık toplam ışınım şiddeti 1.311kWh/m 2 -yıl (günlük toplam 3.6kWh/m 2 ) olup ortalama güneşlenme süresi saattir. Güneş enerjisi potansiyeli ise 380 milyar kwh/yıl olarak hesaplanmıştır. Bu potansiyel dahilinde güneş enerjisinden daha düz plakalı güneş kolektörleri yardımıyla meskenlerde sıcak su elde edilmesinde faydalanılmaktadır. Kurulu güneş kolektörü miktarı yaklaşık 12 milyon m 2 dir. Yıllık üretim hacmi ise m 2 dir. Bu bilgiler ışığında Türkiye de güneş enerjisinden ısı enerjisi üretimi miktarının oldukça yüksek olduğu söylenebilir. 12 EİE İdaresi Genel Müdürlüğü, 2011 TEMMUZ 2011 Sayfa 19

20 3.4. Türkiye de Jeotermal Enerji T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI Jeotermal enerji yer kabuğunun derinliklerindeki ısının oluşturduğu, sıcaklığı sürekli olarak bölgesel atmosferik yıllık ortalama sıcaklığın üzerinde olan, çevresindeki sulara göre daha fazla erimiş madde ve gaz içerebilen, doğal olarak çıkan veya teknik yöntemlerle yeryüzüne çıkarılan su, buhar ve gazlar ile kızgın kuru kayalardan elde edilen su, buhar ve gazlardan doğrudan, dolaylı ve entegre kullanım ile üretilen her türlü enerji olarak tanımlanmaktadır. Ülkemizde jeotermal sahalar büyük bir çoğunlukla orta ve düşük sıcaklıklı sahalardır ve bilinen jeotermal kaynakların %95'i ısıtmaya uygun sıcaklıkta olup çoğunlukla Batı, Kuzeybatı ve Orta Anadolu da bulunmaktadır. Tablo 7 de, jeotermal kaynağın içerdiği akışkan sıcaklığına göre sıralanmış olarak elektrik üretimine uygun jeotermal sahalar yer almaktadır. Tablo 7. Türkiye de Elektrik Üretimine Uygun Jeotermal Sahalar Sahanın Adı o C Sahanın Adı Denizli - Kızıldere 242 Kütahya Simav 162 Aydın Germencik Ömerbeyli 232 İzmir Seferihisar 153 Manisa Alaşehir Kurudere 184 Manisa Salihli Caferbey 150 Manisa Salihli Göbekli 182 Aydın Yılmazköy 142 Çanakkale Tuzla 174 İzmir Balçova 136 Aydın Pamukören 173 İzmir Dikili 130 Aydın Salavatlı 171 Konut Isıtması ve Termal Tesis Isıtması Türkiye nin muhtemel jeotermal ısı potansiyeli MW olup bunun da teorik karşılığı 5 milyon konut ısıtmacılığıdır. Jeotermal enerji ile Gönen de (Balıkesir) 3.200, Kızılcahamam da (Ankara) 2.500, Narlıdere+Balçova da (İzmir) , Sandıklı da 2.000, Kırşehir de 1.800, Afyon da 4.500, Kozaklı da (Nevşehir) 1.000, Sarayköy de (Denizli) 1.500, Salihli de (Manisa) 2.500, Edremit de (Balıkesir) 500 ve Diyadin de (Ağrı) 1000 konut ısıtılmaktadır. Biokütle Enerjisi ve Biyoyakıtlar Avrupa Birliği 2020 yılında enerji tüketiminin %20 sini yenilenebilir enerji ile karşılamayı düşünmektedir. Üye ülkeler için %10 biyoyakıt kullanımını hedeflemektedir. Biyoetanol sektöründe mevcut durumda 3 üretim tesisi vardır. Ülkemizdeki biyoetanol tesislerinin en büyüğü Pankobirlik bünyesinde Konya da kurulan ve şeker pancarından üretim yapan 84 milyon litre kapasiteli biyoetanol tesisidir. Diğer 2 tesisten biri Bursa Kemal Paşa da kurulu 40 milyon lt kapasitesi olan mısırdan üretim yapan tesistir. 40 milyon lt kapasiteli Adana da kurulu olan tesiste ise buğday ve mısırdan üretim yapılmaktadır. Ayrıca Eskişehir Şeker Fabrikası Alkol Üretim Tesisi de yakıt alkolü üretecek şekilde revize edilmiştir. Türkiye de kurulu biyoetanol kapasitesi yaklaşık benzin ihtiyacımızın %8 ini karşılayabilecek kapasitede olup bu kapasite kullanılamamaktadır. Nedeni ise ÖTV muafiyetinde yaşanan sıkıntıdır. o C TEMMUZ 2011 Sayfa 20

21 Çünkü ÖTV muafiyeti benzinle harmanlanan biyoetanolün sadece %2 lik dilimine uygulanmakta ancak mevzuat benzine %5 etanol karışımına izin vermektedir. Aynı sorunun benzeri biyodizel için de geçerlidir. Yapılmış yatırımlar atıl kalmıştır. Uygulamadaki sorunlar çözülebilirse tarım, sanayi, ulaştırma gibi farklı alanlarda katma değer oluşturacaktır. Nüfus artışı, açlıkla mücadele tarım alanlarının planlı olarak en verimli şekilde kullanımını gerektirmektedir. Her ne kadar bugünün teknolojisiyle üretilen biyoyakıt hammaddeleri büyük oranda gıda ve yem niteliği taşısa da gelecek kuşak biyoyakıt üretim teknolojilerinin pazarda yer alabilmesi için var olan biyoyakıt teknolojilerinin geliştirilmesi ve Ar-Ge çalışmalarının planlı ve titiz bir şekilde yürütülmesi gereklidir. Bu da bu günün teknolojisinin ve gelişiminin politikalarla desteklenmesi ile mümkündür. Pek çok ülkede olduğu gibi ülkemizde de doğalgaz niteliğinde biyogaz üretimi ve doğal gaz kullanılan her alanda; elektrik üretiminin yanı sıra ısı ve ulaştırma yakıtı olarak da biyogaz kullanımı desteklenmeli, uygulamaların yaygınlaştırılması için gerekli alt yapılar oluşturulmalı ve uygun teşvik mekanizmaları geliştirilmelidir Türkiye de Yenilenebilir Enerji Teşvikleri 2010 yılının sonunda yasalaşan yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik enerjisi üretimi amaçlı kullanımına ilişkin kanunda değişiklik yapılmasına dair kanun ile yenilenebilir enerji yatırımlarına önemli teşvikler getirilmiştir. Bu fiyatlar 31 Aralık 2015 tarihine kadar işletmeye giren yenilenebilir enerji yatırımları için 10 yıl süre ile uygulanacaktır. 31 Aralık tan sonra ise fiyatlar bu fiyatları geçmeyecek şekilde Bakanlar Kurulu nca yeniden belirlenecektir. Tablo 8. Türkiye de Yenilenebilir Enerji Yatırımlarına Uygulanan Teşvikler Yenilenebilir Enerji Kaynağına Dayalı Üretim Tesis Tipi I Sayılı Cetvel a. Hidroelektrik üretim tesisi 7,3 b. Rüzgar enerjisine dayalı üretim tesisi 7,3 c. Jeotermal enerjisine dayalı üretim tesisi 10,5 d. Biyokütleye dayalı üretim tesisi (çöp gazı dahil) 13,3 e. Güneş enerjisine dayalı üretim tesisi 13,3 Uygulanacak Fiyatlar (ABD Doları cent/kwh) Tablo 8 den de görülebileceği gibi en yüksek teşvik güneş enerjisi ve biyokütleye dayalı üretime verilmiştir. Teşvik sıralamasında jeotermal enerji ikinci sırada hidroelektrik ve rüzgar enerjisi ise yenilenebilir enerji kaynakları arasında en az teşvik alan enerji türleridir. Alınacak bu teşvikleri yerli üretime önem vererek Tablo 9 da da görülebileceği gibi mümkündür. TEMMUZ 2011 Sayfa 21

22 Tablo 9. Türkiye de Yenilenebilir Enerji Sektöründe Yerli Üretime Uygulanan Teşvikler Tesis Tipi a. Hidroelektrik üretim tesisi b. Rüzgar enerjisine dayalı üretim tesisi c. Jeotermal enerjisine dayalı üretim tesisi d. Biokütleye dayalı üretim tesisi (çöp gazı dahil) e. Güneş enerjisine dayalı üretim tesisi f. Jeotermal enerjisine dayalı üretim tesisi II Sayılı Cetvel Yurt İçinde Gerçekleşen İmalat 1- Türbin 1,3 2- Jeneratör ve güç elektroniği 1,0 1- Kanat 0,8 2- Jeneratör ve güç elektroniği 1,0 3- Türbin kulesi 0,6 4- Rotor ve nasel gruplarındaki mekanik aksamın tamamı (Kanat grubu ile jeneratör ve güç 1,3 elektroniği için yapılan ödemeler hariç.) 1- PV panel entegrasyonu ve güneş yapısal mekaniği imalatı 0,8 2- PV modülleri 1,3 3- PV modülünü oluşturan hücreler 3,5 4- İnvertör 0,6 5- PV modülü üzerine güneş ışınını odaklayan malzeme 0,5 1- Radyasyon toplama tüpü 2,4 2- Yansıtıcı yüzey levhası 0,6 3- Güneş takip sistemi 0,6 4- Isı enerjisi depolama sisteminin mekanik aksamı 1,3 5- Kulede güneş ışınını toplayarak buhar üretim sisteminin mekanik aksamı 2,4 6- Stirling motoru 1,3 7- Panel entegrasyonu ve güneş paneli yapısal mekaniği 0,6 1- Akışkan yataklı buhar kazanı 0,8 2- Sıvı veya gaz yakıtlı buhar kazanı 0,4 3- Gazlaştırma ve gaz temizleme grubu 0,6 4- Buhar veya gaz türbini 2,0 5- İçten yanmalı motor veya stirling motoru 0,9 6- Jeneratör ve güç elektroniği 0,5 7- Kojenerasyon sistemi 0,4 1- Buhar veya gaz türbini 1,3 2- Jeneratör ve güç elektroniği 0,7 3- Buhar enjektörü veya vakum kompresörü 0,7 Yerli Katkı İlavesi (ABD Doları cent/kwh) TEMMUZ 2011 Sayfa 22

23 4. TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ NDE YENİLENEBİLİR ENERJİ Bölgede sanayi kuruluşlarının sayısının fazla olmasının bir sonucu olarak, bölge toplam elektrik tüketimi Türkiye toplam elektrik tüketimi içerisinde %7,3 lük bir oranla büyük bir paya sahiptir. Bölge kişi başına toplam elektrik tüketiminde Düzey-2 bölgeleri arasında 2. sırada yer alırken, Kocaeli iller sıralamasında 1., Yalova ise 8. sırada yer almaktadır. Bölgede elektrik tüketiminin %71 i sanayi sektöründe, %12 si konutlarda, %9 u ise ticarethanelerde gerçekleşmektedir. Tablo 10. Türkiye de ve Bölgede Enerji Tüketimi Göstergeleri 13 Türkiye TR 42 Kocaeli Sakarya Düzce Bolu Yalova Toplam Elektrik Tüketimi (MWh) Türkiye Elektrik Tüketimine Oranı Kişi Başına Toplam Elektrik Tüketimi (kwh) Kişi Başına Elektrik Tüketimi Sırası % 7,3 % 5,1 % 1 % 0,4 % 0,4 % 0, Bölge 1. İl 24.İl 34. İl 13. İl 8. İl Dünya nüfusunun artması ve teknolojinin gelişmesiyle beraber enerji tüketimi artmaktadır. Dünya enerji ihtiyacı 2003 te 10,6 milyar TEP civarında iken bu değer 2010 da 12,4 milyar, 2020 de ise 15,4 milyar TEP olacağı beklenmektedir yılı verilerinde fosil kaynaklı enerji üretimi toplam üretimin %86 sıdır. Fosil kaynaklardan petrol 41, doğalgaz 62, kömür ise 230 yıl sonra tükenecektir. Yakın gelecekte tükenecek fosil kaynaklarının verimli kullanılması gerekmekte, aynı zamanda yenilenebilir enerji kaynaklarının daha etkin ve yaygın kullanılması sağlanmalıdır Bölgede Hidroelektrik Enerji Hidroelektrik santraller su gücünden faydalanarak elektrik üreten santrallerdir. Devreye alınış ve çıkarılışları çok kolay ve hızlı olduğundan su rejimine bağlı olarak enerji gereksiniminin yoğun olduğu saatlerde çalıştırılarak, enerjiye daha az gereksinim olduğu zamanlarda devre dışı bırakılabilirler. Bölgede bulunan Sakarya havzasında Elektrik İşleri Etüt İdaresi nin yapmış olduğu etüt çalışmalarında önemli potansiyel tespit edilmiştir. Bölgede yer alan inşa halinde ve işletmede olan santrallerin kapasiteleri Tablo 11 de verilmiştir. Aşağıdaki tabloda toplam kısmında görülen 210,5 MW değeri inşaat ve işletmede olan lisans almış santrallerin toplam kapasitesidir. Mevcut ve inşa halinde olan santrallerde doğal dengenin korunmasına özen gösterilmesi yerinde olacaktır. 13 TEİAŞ,2010 TEMMUZ 2011 Sayfa 23

24 Tablo 11. Bölgede Yer Alan Hidroelektrik Santraller 14 T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI İl Firma Adı Gücü Durumu Kocaeli Kızkale Elektrik 0,4 MW İşletmede Karel Elektrik 9,3 MW İşletmede Elen Enerji 30,5 MW İnşa Halinde Sakarya Taşyatak Enerji 11,04 MW İnşa Halinde Düzce Enerji Birliği 5,34 MW İnşa Halinde Aksa Enerji 26,4 MW İnşa Halinde Adasu Enerji 9,6 MW İnşa Halinde Timse Elektrik 3,64 MW İnşa Halinde Düzce Enerji Birliği 4,67 MW İnşa Halinde Düzce Nuryol Enerji 7,23 MW İşletmede Düzce Enerji Birliği 5,34 MW İşletmede AKSU HES 55,2 MW İnşa Halinde Aycan Enerji 9,7 MW İnşa Halinde Bolsu Enerji 2,15 MW İnşa Halinde Özgür Elektrik 8,68 MW İşletmede Bolu Bolsu Enerji 3,4 MW İnşa Halinde Elite Elektrik 14,65 MW İnşa Halinde İkiler Enerji 3,3 MW İnşa Halinde Toplam 210,5 MW 4.2. Bölgede Rüzgar Enerjisi Rüzgâr enerjisi, rüzgârı oluşturan hava akımının sahip olduğu kinetik enerjisidir. Bunun bir kısmı, mekanik veya elektrik enerjisine dönüştürülebilmektedir. Elektrik İşleri Etüt İdaresi tarafından il bazında rüzgâr türbini kurulabilecek alanlar incelenmiş, il bazında potansiyeller gösterilmiştir. Buna göre bölgede 727 MW potansiyel tespit edilmiş olup, Yalova ili 533 MW lık potansiyeli ile ön plana çıkmaktadır. Şu anda Yalova da 54 MW lık bir rüzgâr enerji santrali inşaat aşamasındadır. Ekonomik rüzgâr enerjisi santrali yatırımı için rüzgar hızının en az 7m/s ve üzerinde olması ve kapasite faktörünün %30 ve üzerinde olması gerekmektedir. Şekil 9. Bölge Rüzgar Enerjisi Haritası EPDK ve TEİAS, EİE İdaresi Genel Müdürlüğü, 2011 TEMMUZ 2011 Sayfa 24

25 Şekil 10. Kocaeli İlinde Rüzgar Hızı Dağılımı T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI Kocaeli ilinde 7m/s rüzgar hızı ve %30 kapasite faktörü baz alındığında Gebze, Körfez ve Karamürsel ilçelerinin rüzgar enerjisi yatırımları açısından kullanılabileceği söylenebilir. Rüzgar yatırımları için arazi bedellerinin de dikkate alınması gerekmektedir. Şekil 11. Kocaeli İlinde Kapasite Faktörü Dağılımı TEMMUZ 2011 Sayfa 25

26 Şekil 12. Kocaeli İlinde Rüzgar Santralı Kurulabilecek Alanlar T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI Kocaeli ili için rüzgâr santrali kurulabilecek alanlar haritada gösterilmektedir. Gri renkli alanlara rüzgâr santrali kurulamayacaktır. Elektrik İşleri Etüt İdaresi tarafından hazırlanan rüzgar enerjisi atlasına göre Kocaeli nde toplam 15,57 km2 alanda 77,84 MW lık rüzgar enerjisi santrali yatırımı yapılabileceği belirtilmiştir. Şekil 13. Sakarya İlinde Rüzgar Hızı Dağılımı TEMMUZ 2011 Sayfa 26

27 Sakarya ilinde 7m/s rüzgar hızı ve %30 kapasite faktörünün üzerinde değerlerin yer aldığı yerler Pamukova, Kaynarca ve Ferizli ilçeleridir. Bu ilçelerde yatırım kararlarında bağlantı hatlarının uzaklığı arazi maliyeti, çevresel unsurlar göz önüne alınmalıdır. Şekil 14. Sakarya İlinde Kapasite Faktörü Dağılımı Gri renkli alanlara rüzgar santralı kurulamayacağı kabul edilmektedir. Sakarya ilinde Elektrik İşleri Etüt İdaresi tarafından yapılan çalışmalarda toplam 0.4 km2 alanda 2 MW lık rüzgar enerjisi santralı kurulabileceği tespit edilmiştir. Şekil 15. Sakarya İlinde Rüzgar Santralı Kurulabilecek Alanlar TEMMUZ 2011 Sayfa 27

28 Şekil 16. Düzce İlinde Rüzgar Hızı Dağılımı T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI Düzce ilinde Elektrik İşleri Etüt idaresi tarafından yapılan çalışmada rüzgâr enerjisi yatırımı yapılabilecek herhangi bir yer bulunamamıştır. Bölge illeri arasında rüzgâr enerjisi açısından en fakir il Düzce ilidir. Şekil 17. Düzce İlinde Kapasite Faktörü Dağılımı TEMMUZ 2011 Sayfa 28

29 Düzce ilinde Elektrik işleri Etüd İdaresi tarafından tespit edilmiş rüzgar santralı alanı yoktur. Şekil 18. Düzce İlinde Rüzgar Santrali Kurulabilecek Alanlar Bolu ilinde 7m/s rüzgar hızı ve %30 kapasite faktörünün üzerinde değerlerin yer aldığı yerler Bolu ilinin güneyinde yer alan Seben, Kıbrısçık, Mudurnu ilçeleridir. Bu ilçelerde yatırım kararlarında bağlantı hatlarının uzaklığı, arazi maliyeti, çevresel unsurlar, orman vasfı göz önüne alınmalıdır. Şekil 19. Bolu İlinde Rüzgar Hızı Dağılımı TEMMUZ 2011 Sayfa 29

30 Şekil 20. Bolu İlinde Kapasite Faktörü Dağılımı T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI Gri renkli alanlara rüzgar enerjisi santralı kurulamayacağı kabul edilmektedir. Bolu ilinde Elektrik İşleri Etüt İdaresi tarafından yapılan çalışmalarda toplam 23,42 km2 alanda 117,12 MW lık rüzgar enerjisi santralı kurulabileceği tespit edilmiştir. Şekil 21. Bolu İlinde Rüzgar Santralı Kurulabilecek Alanlar TEMMUZ 2011 Sayfa 30

31 Şekil 22. Yalova İlinde Rüzgar Hızı Dağılımı T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI Yalova ilinde 7m/s rüzgar hızı ve %30 kapasite faktörünün üzerinde değerlerin yer aldığı bölge Armutlu Çınarcık ve Termal arasında kalan alanı içine almaktadır. Bu bölgede yatırım kararlarında bağlantı hatlarının uzaklığı, arazi maliyeti, çevresel unsurlar, orman vasfı göz önüne alınmalıdır. Şekil 23. Yalova İli Kapasite Faktörü Dağılımı Gri renkli alanlara rüzgâr enerjisi santrali kurulamayacağı kabul edilmektedir. Yalova ilinde Elektrik İşleri Etüt İdaresi tarafından yapılan çalışmalarda toplam 106,62 km2 alanda 533,12 MW lık rüzgar enerjisi santralı kurulabileceği tespit edilmiştir. Bölge illeri arasında en yüksek rüzgar enerjisi santralı yatırım potansiyeli içeren il Yalova dır. TEMMUZ 2011 Sayfa 31

32 Şekil 24. Yalova İli Rüzgâr Santralı Kurulabilecek Alanlar T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI Aşağıdaki tablolarda bölge illerindeki rüzgar enerjisi değerlerinin toplam alan ve toplam kurulu güç açısından özeti yer almaktadır. Bolu ve Yalova illerinin diğer illere nazaran ön plana çıktığı söylenebilir. Tablo 12. Bölge Rüzgar Değerleri Toplam Alan 50m de rüzgar gücü (W/m 2 ) 50 m de rüzgar hızı (m/sn) Kocaeli Sakarya Düzce Bolu Yalova >800 > Toplam Tablo 13. Bölge Rüzgar Değerleri Toplam Kurulu Güç (MW) 50m de rüzgar gücü (W/m 2 ) 50 m de rüzgar hızı (m/sn) Kocaeli Sakarya Düzce Bolu Yalova >800 > Toplam TEMMUZ 2011 Sayfa 32

33 4.3. Bölgede Dalga Enerjisi Bölge için bir diğer yenilenebilir enerji kaynağı da dalga enerjisi olabilir. Bölgede denize kıyısı olan alanlarda dalga enerjisi potansiyeli çalışmasının yapılması ve bu potansiyelin değerlendirilmesi yerinde olacaktır Bölgede Güneş Enerjisi Dünyanın en önemli enerji kaynağı olan güneş, yeryüzündeki fiziksel oluşumları etkileyen başlıca enerji kaynağıdır. Güneş kaynaklı enerji, dönüşerek farklı enerji türleri içerisinde kullanılmaktadır. Türkiye de gerçekleşen ortalama KWh/m 2 -yıl lık güneş enerjisi oldukça önemli bir potansiyel olup, Doğu Marmara TR42 Bölgesi ndeki KWh/m 2 -yıl olan güneş enerjisi, ülke ortalamasının altında olsa da Avrupa ile karşılaştırıldığında yüksek bir orandır. Sakarya Üniversitesi bünyesinde yapılan güneş enerjisine yönelik çalışmalar, bu noktada önemli bir potansiyel olarak düşünülebilecektir. Bu alana yönelik tanıtım ve yatırımların yapılması önemlidir. Aşağıdaki tablolarda Doğu Marmara TR42 Bölgesi ndeki tüm il ve ilçelerin güneş enerjisi potansiyelleri verilmiştir. Şekil 25. Bölge Güneş Enerjisi Haritası TEMMUZ 2011 Sayfa 33

34 Şekil 26. Kocaeli ili Kullanılamaz Alanlar Haritası T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI Kocaeli ilinde güneş enerjisinden yararlanılamayacak bölgeler haritada boyalı olmayan bölgelerdir. Toplam radyasyon ve güneşlenme sürelerine bakıldığında ilçeler arasında önemli bir fark yoktur. Tablo 14. Kocaeli ili ve ilçeleri toplam radyasyon ve güneşlenme süresi değerleri AYLAR Kocaeli A 1,42 2,27 3,2 4,38 5,59 5,98 5,8 5,23 4,14 2,82 1,68 1,21 B 3,29 4,17 5,2 6,55 8,56 9,79 10,44 9,59 7,96 5,4 3,95 3,06 Derince A 1,47 2,36 3,21 4,4 5,6 5,99 5,82 5,24 4,16 2,8 1,7 1,2 B 3,3 4,19 5,21 6,58 8,58 9,78 10,44 9,59 7,96 5,4 3,97 3,09 Gebze A 1,43 2,33 3,19 4,39 5,6 5,99 5,8 5,23 4,15 2,8 1,69 1,2 B 3,3 4,2 5,28 6,67 8,64 9,88 10,52 9,63 7,94 5,36 3,95 3,08 Gölcük A 1,42 2,18 3,23 4,43 5,63 6,05 5,85 5,27 4,17 2,89 1,7 1,22 B 3,28 4,15 5,17 6,54 8,64 9,76 10,39 9,57 8 5,43 4 3,04 Kandıra A 1,38 2,21 3,15 4,3 5,54 5,91 5,74 5,17 4,06 2,77 1,62 1,2 B 3,3 4,15 5,2 6,51 8,48 9,81 10,49 9,61 7,89 5,36 3,87 3,05 Karamürsel A 1,42 2,24 3,25 4,45 5,62 6,05 5,83 5,29 4,2 2,9 1,7 1,22 B 3,29 4,18 5,22 6,64 8,52 9,8 10,3 9,5 8,03 5,41 4,05 3,09 Körfez A 1,46 2,36 3,2 4,39 5,61 5,99 5,83 5,25 4,16 2,8 1,69 1,2 B 3,3 4,18 5,23 6,6 8,59 9,8 10,4 9,59 7,93 5,37 3,95 3,07 Merkez A 1,43 2,28 3,22 4,41 5,61 6,01 5,82 5,25 4,17 2,84 1,7 1,21 B 3,28 4,17 5,15 6,46 8,56 9,74 10,4 9,57 8 5,45 3,99 3,06 A: Toplam radyasyon (kwh/m 2 -gün) B: Güneşlenme süresi (saat) TEMMUZ 2011 Sayfa 34

35 Şekil 27. Sakarya İlinde Kullanılamaz Alanlar Haritası T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI Sakarya ilinde güneş enerjisinden yararlanılamayacak alanlar haritada boyalı olmayan alanlardır. İlçeler arasında toplam radyosyon ve güneşlenme sürelerinde önemli bir değişiklik yoktur. Tablo 15. Sakarya ili ve ilçeleri toplam radyasyon ve güneşlenme süresi değerleri Sakarya A 1,42 2,29 3,28 4,41 5,64 6,01 5,84 5,27 4,19 2,86 1,69 1,23 B 3,2 4,23 5,01 6,33 8,39 9,72 10,35 9,56 8,01 5,53 4,05 3,09 Akyazı A 1,43 2,32 3,35 4,46 5,71 6,07 5,94 5,32 4,27 2,89 1,71 1,24 B 3,1 4,25 4,87 6,28 8,48 9,72 10,39 9,62 8,07 5,6 4,1 3,06 Ferizli A 1,4 2,23 3,19 4,3 5,54 5,9 5,73 5,19 4,08 2,8 1,6 1,2 B 3,2 4,2 5,19 6,42 8,42 9,8 10,49 9,6 7,95 5,49 3,97 3,1 Hendek A 1,41 2,28 3,28 4,39 5,62 5,98 5,84 5,26 4,19 2,85 1,69 1,22 B 3,14 4,23 5,02 6,32 8,4 9,71 10,39 9,61 8 5,54 4,04 3,05 Karapürçek A 1,43 2,19 3,31 4,44 5,67 6,05 5,89 5,29 4,22 2,9 1,7 1,22 B 3,12 4,21 4,86 6,25 8,51 9,72 10,38 9,59 8,04 5,56 4,07 3,03 Karasu A 1,36 2,19 3,19 4,29 5,54 5,91 5,74 5,16 4,06 2,8 1,6 1,2 B 3,2 4,2 5,17 6,41 8,38 9,79 10,48 9,63 7,91 5,49 3,94 3,08 Kaynarca A 1,37 2,21 3,17 4,3 5,53 5,9 5,72 5,16 4,05 2,79 1,6 1,2 B 3,28 4,2 5,21 6,49 8,44 9,8 10,5 9,62 7,91 5,41 3,92 3,09 Kocaali A 1,33 2,19 3,22 4,32 5,59 5,94 5,8 5,19 4,09 2,8 1,61 1,21 B 3,18 4,19 5,13 6,32 8,3 9,76 10,44 9,64 7,9 5,5 3,96 3,04 Merkez A 1,41 2,25 3,23 4,38 5,58 5,96 5,78 5,24 4,15 2,83 1,7 1,2 B 3,24 4,23 5,11 6,4 8,51 9,78 10,42 9,6 8,04 5,52 4,04 3,1 Sapanca A 1,43 2,18 3,25 4,42 5,64 6,04 5,86 5,27 4,19 2,9 1,7 1,22 B 3,21 4,15 5,03 6,32 8,41 9,71 10,27 9,49 8,02 5,45 4,01 3,03 Söğütlü A 1,4 2,29 3,2 4,31 5,56 5,9 5,75 5,23 4,1 2,8 1,65 1,2 B 3,22 4,24 5,14 6,4 8,46 9,78 10,45 9,6 7,99 5,5 4 3,1 A: Toplam radyasyon (kwh/ m 2 -gün) B: Güneşlenme süresi (saat) TEMMUZ 2011 Sayfa 35

36 Şekil 28. Düzce İli Kullanılamaz Alanlar Haritası T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI Gri renkli alanlar Düzce ili haritasında güneş enerjisinden yararlanılamayacak alanları göstermektedir. İlçeler arasında radyasyon ve güneşlenme değerleri bakımından kayda değer bir fark görülmemektedir. Tablo 16. Düzce İli ve İlçeleri Toplam Radyasyon ve Güneşlenme Süresi Değerleri Sakarya A 1,42 2,29 3,28 4,41 5,64 6,01 5,84 5,27 4,19 2,86 1,69 1,23 B 3,2 4,23 5,01 6,33 8,39 9,72 10,35 9,56 8,01 5,53 4,05 3,09 Akyazı A 1,43 2,32 3,35 4,46 5,71 6,07 5,94 5,32 4,27 2,89 1,71 1,24 B 3,1 4,25 4,87 6,28 8,48 9,72 10,39 9,62 8,07 5,6 4,1 3,06 Ferizli A 1,4 2,23 3,19 4,3 5,54 5,9 5,73 5,19 4,08 2,8 1,6 1,2 B 3,2 4,2 5,19 6,42 8,42 9,8 10,49 9,6 7,95 5,49 3,97 3,1 Hendek A 1,41 2,28 3,28 4,39 5,62 5,98 5,84 5,26 4,19 2,85 1,69 1,22 B 3,14 4,23 5,02 6,32 8,4 9,71 10,39 9,61 8 5,54 4,04 3,05 Karapürçek A 1,43 2,19 3,31 4,44 5,67 6,05 5,89 5,29 4,22 2,9 1,7 1,22 B 3,12 4,21 4,86 6,25 8,51 9,72 10,38 9,59 8,04 5,56 4,07 3,03 Karasu A 1,36 2,19 3,19 4,29 5,54 5,91 5,74 5,16 4,06 2,8 1,6 1,2 B 3,2 4,2 5,17 6,41 8,38 9,79 10,48 9,63 7,91 5,49 3,94 3,08 Kaynarca A 1,37 2,21 3,17 4,3 5,53 5,9 5,72 5,16 4,05 2,79 1,6 1,2 B 3,28 4,2 5,21 6,49 8,44 9,8 10,5 9,62 7,91 5,41 3,92 3,09 Kocaali A 1,33 2,19 3,22 4,32 5,59 5,94 5,8 5,19 4,09 2,8 1,61 1,21 B 3,18 4,19 5,13 6,32 8,3 9,76 10,44 9,64 7,9 5,5 3,96 3,04 Merkez A 1,41 2,25 3,23 4,38 5,58 5,96 5,78 5,24 4,15 2,83 1,7 1,2 B 3,24 4,23 5,11 6,4 8,51 9,78 10,42 9,6 8,04 5,52 4,04 3,1 Sapanca A 1,43 2,18 3,25 4,42 5,64 6,04 5,86 5,27 4,19 2,9 1,7 1,22 B 3,21 4,15 5,03 6,32 8,41 9,71 10,27 9,49 8,02 5,45 4,01 3,03 Söğütlü A 1,4 2,29 3,2 4,31 5,56 5,9 5,75 5,23 4,1 2,8 1,65 1,2 B 3,22 4,24 5,14 6,4 8,46 9,78 10,45 9,6 7,99 5,5 4 3,1 A: Toplam radyasyon (kwh/ m 2 -gün) B: Güneşlenme süresi (saat) TEMMUZ 2011 Sayfa 36

37 Şekil 29. Bolu İli Kullanılamaz Alanlar Haritası T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI Bolu ilinde güneş enerjisinden yararlanılamayacak alanlar haritada gri renkli bölümlerdir. İlçeler arasında radyasyon değerleri ve güneşlenme süreleri açısından önemli bir fark tespit edilememiştir. Tablo 17. Bolu İli ve İlçeleri Toplam Radyasyon ve Güneşlenme Süresi Değerleri Bolu A 1,55 2,62 3,5 4,56 5,94 6,21 6,23 5,46 4,46 2,96 1,77 1,31 B 3,28 4,41 5,19 6,53 8,31 9,73 10,44 9,74 8,15 5,78 4,26 3,12 Dörtdivan A 1,61 2,74 4,24 4,61 6,08 6,3 6,4 5,54 4,55 2,99 1,8 1,32 B 3,48 4,49 5,48 6,71 8,32 9,76 10,54 9,84 8,19 5,87 4,31 3,17 Gerede A 1,49 2,77 3,56 4,59 6,05 6,28 6,38 5,53 4,55 2,95 1,8 1,33 B 3,57 4,55 5,66 6,81 8,26 9,76 10,56 9,87 8,17 5,88 4,34 3,18 Göynük A 1,52 2,55 3,5 4,61 5,89 6,22 6,15 5,44 4,44 2,99 1,8 1,31 B 3,07 4,41 4,51 6,2 8,54 9,76 10,42 9,72 8,31 5,81 4,33 3,19 Kıbrıscık A 1,63 2,8 3,6 4,64 6,06 6,3 6,4 5,57 4,58 3,02 1,81 1,37 B 3,42 4,52 5,48 6,65 8,36 9,75 10,5 9,86 8,27 5,94 4,36 3,18 Mengen A 1,51 2,44 3,41 4,43 5,8 6,09 6,09 5,37 4,32 2,9 1,71 1,27 B 3,36 4,35 5,34 6,65 8,12 9,69 10,46 9,74 7,95 5,63 4,16 3,04 Merkez A 1,55 2,61 3,48 4,53 5,94 6,2 6,25 5,44 4,43 2,93 1,74 1,3 B 3,29 4,4 5,32 6,57 8,28 9,73 10,47 9,76 8,09 5,77 4,21 3,11 Mudurnu A 2,03 2,58 3,49 4,57 5,89 6,19 6,18 5,44 4,43 2,96 1,77 1,31 B 3,08 4,29 4,96 6,37 8,27 9,69 10,23 9,54 8,09 5,65 4,2 3,04 Seben A 1,63 2,64 3,55 4,6 5,94 6,22 6,22 5,5 4,5 3,01 1,8 1,34 B 1,55 2,62 3,5 4,56 5,94 6,21 6,23 5,46 4,46 2,96 1,77 1,31 A: Toplam radyasyon (kwh/ m 2 -gün) B: Güneşlenme süresi (saat) TEMMUZ 2011 Sayfa 37

TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ YENİLENEBİLİR ENERJİ RAPORU

TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ YENİLENEBİLİR ENERJİ RAPORU TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ YENİLENEBİLİR ENERJİ RAPORU Yayın Tarihi: Temmuz, 2011 MARKA Yayınları Serisi Raporu Hazırlayan: Ertuğrul Ayrancı TEMMUZ 2011 Sayfa 2 TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ YENİLENEBİLİR ENERJİ

Detaylı

TÜRKİYE NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ STRATEJİSİ VE POLİTİKALARI. Ramazan USTA Genel Müdür Yardımcısı

TÜRKİYE NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ STRATEJİSİ VE POLİTİKALARI. Ramazan USTA Genel Müdür Yardımcısı TÜRKİYE NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ STRATEJİSİ VE POLİTİKALARI Ramazan USTA Genel Müdür Yardımcısı 27-03-2015 1 Sunum İçeriği YEGM Sorumlulukları ve Enerji Politikalarımız YENİLENEBİLİR ENERJİ POTANSİYELİ

Detaylı

Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri

Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri Enerji Sektörüne İlişkin Yatırım Teşvikleri 5 Kasım 2015 Ekonomi Bakanlığı 1 Enerji Sektöründe Düzenlenen Teşvik Belgeleri V - 20.06.2012-30.06.2014 Döneminde Düzenlenen Yatırım Teşvik Belgelerinin Kaynaklarına

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ M E H M E T A Ş K E R, 2 5. 0 9. 2 0 1 3 I S T A N B U L TÜRKİYE'NİN YENİLENEBİLİR ENERJİ POLİTİKALARI : Elektrik enerjisi üretmek için yenilenebilir kaynakların kullanımını

Detaylı

TÜRKİYE DE GÜNEŞ ENERJİSİ

TÜRKİYE DE GÜNEŞ ENERJİSİ TÜRKİYE DE GÜNEŞ ENERJİSİ ALİ BÜLENT KAPCI Elektrik-Elektronik Mühendisi ETKB - Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (YEGM) Muhtelif sektör/alanlarda gelişimin takip

Detaylı

Türkiye de Rüzgar Enerjisi. www.euas.gov.tr 1

Türkiye de Rüzgar Enerjisi. www.euas.gov.tr 1 Türkiye de Rüzgar Enerjisi www.euas.gov.tr 1 Enerjinin Önemi Günümüz dünyasında bir ülkenin sürdürülebilir kalkınma hamlelerini gerçekleştirmesi, toplumsal refahı yükseltmesi ve global ölçekte rekabet

Detaylı

Rüzgar Enerjisinin Türkiye deki Durumu ve Çanakkale nin Yeri

Rüzgar Enerjisinin Türkiye deki Durumu ve Çanakkale nin Yeri Rüzgar Enerjisinin Türkiye deki Durumu ve Çanakkale nin Yeri Murat Durak Yönetim Kurulu Başkanı (Türkiye Rüzgar Enerjisi Birliği) 21 Kasım 2009, ÇANAKKALE Giriş Ülkemiz ve Çanakkale rüzgar potansiyeli

Detaylı

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr ENERJİ 2011 yılı sonu itibarıyla dünyadaki toplam enerji kaynak tüketimi 12.274,6 milyon ton eşdeğeri olarak gerçekleşmiştir. 2011 yılı itibarıyla dünyada enerji tüketiminde en yüksek pay %33,1 ile petrol,

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynakları ve Türkiye

Yenilenebilir Enerji Kaynakları ve Türkiye Yenilenebilir Enerji Kaynakları ve Türkiye EPDK EPDK kimdir? EPDK, elektrik, doğal gaz ve petrol piyasasının düzenleyicisi ve denetleyicisi olan bağımsız bir idari otoritedir. EPDK ne iģ yapar? Ġkincil

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI Dr. Gülnur GENÇLER ABEŞ Çevre Yönetimi ve Denetimi Şube Müdürü Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü 06/02/2016 YENİLENEBİLİR ENERJİ NEDİR? Sürekli devam eden

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

www.olcaykincay.net www.olcaykincay.net www.olcaykincay.net www.olcaykincay.net www.olcaykincay.net

www.olcaykincay.net www.olcaykincay.net www.olcaykincay.net www.olcaykincay.net www.olcaykincay.net RÜZGAR ENERJİSİ II. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY Y. Doç. Dr. Zehra YUMURTACI Y. Doç. Dr. Nur BEKİROĞLU İ ç e r i k Türkiye nin Rüzgar Potansiyeli İşletmede olan RES Rüzgar Gücü Hesaplaması RES Birim Elektrik

Detaylı

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ POTANSİYEL MEVZUAT VE DESTEK MEKANİZMALARI MEVCUT DURUM SONUÇ Türkiye Enerji

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkanı Enerji İhtiyacımız Katlanarak Artıyor Enerji ihtiyacımız ABD, Çin ve Hindistan

Detaylı

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisine olan ihtiyaç, sanayileşme, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden

Detaylı

Kanun No. 6094 Kabul Tarihi: 29/12/2010

Kanun No. 6094 Kabul Tarihi: 29/12/2010 YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARININ ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİMİ AMAÇLI KULLANIMINA İLİŞKİN KANUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN Kanun No. 6094 Kabul Tarihi: 29/12/2010 MADDE 1-10/5/2005 tarihli ve 5346

Detaylı

Taxim Hill Hotel İstanbul 20 Ocak 2012

Taxim Hill Hotel İstanbul 20 Ocak 2012 GENSED Güneşin Güçbirliği Prof. Dr. Engin TÜRE GENSED Yönetim Kurulu Başkanı Taxim Hill Hotel İstanbul 20 Ocak 2012 Kuruluş Tarihi 01 Ekim 2009 Kuruluş Tarihi 01 Ekim 2009 Kuruluş Amacı Türkiye de güneş

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat. Hulusi KARA Grup Başkanı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat. Hulusi KARA Grup Başkanı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarımız ve Mevzuat Hulusi KARA Grup Başkanı Sunum Planı Yenilenebilir Enerji Kaynakları Potansiyelimiz ve Mevcut Durum İzmir ve Rüzgar Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına İlişkin

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

Kurulu Kapasite (MW) Denizli, Kızıldere 15,00 82.500.000 Faaliyette

Kurulu Kapasite (MW) Denizli, Kızıldere 15,00 82.500.000 Faaliyette TÜRKİYE DE JEOTERMAL KAYNAKLI ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİM TESİSİ KURULMASI 1. Türkiye de Jeotermal Potansiyel Türkiye jeotermal potansiyel açısından Avrupa da birinci, Dünyada ise yedinci sırada yer almaktadır.

Detaylı

SAYILI CETVEL YEK BELGESĠ YEKDEM ESASLARI YEKDEM

SAYILI CETVEL YEK BELGESĠ YEKDEM ESASLARI YEKDEM YEKDEM BAġLIKLARI YENĠLENEBĠLĠR ENERJĠ KAYNAKLARI YEK DESTEKLEME MEKANĠZMASI I ve II SAYILI CETVEL YEK BELGESĠ YEKDEM ESASLARI YEKDEM den YARARLANMA ESASLARI YEKDEM BAġVURUSU GÜNLÜK ve AYLIK YEKDEM ĠġLEMLERĠ

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisi ihtiyacı, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden dolayı hızla artmaktadır. Gıda miktarlarında, artan talebin karşılanamaması sonucunda

Detaylı

Mustafa Serdar ATASEVEN TÜREB Başkanı

Mustafa Serdar ATASEVEN TÜREB Başkanı Mustafa Serdar ATASEVEN TÜREB Başkanı TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ BİRLİĞİ (TÜREB) HAKKINDA; Türkiye Rüzgar Enerjisi Birliği (TÜREB), kar gayesi gütmeden, rüzgar enerjisi ile ilgili bilimsel, teknik ve uygulamalı

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KONFERANSI. Mehmet KOÇAN Bağlantı Görüş Uzmanı Kasım 2015

YENİLENEBİLİR ENERJİ KONFERANSI. Mehmet KOÇAN Bağlantı Görüş Uzmanı Kasım 2015 YENİLENEBİLİR ENERJİ KONFERANSI Mehmet KOÇAN Bağlantı Görüş Uzmanı Kasım 2015 1- Lisans kapsamında üretim faaliyeti - Ön lisans, üretim lisansı, OSB üretim lisansı 2- Lisanssız / muafiyetli üretim - Lisans

Detaylı

TÜRKİYE'DE YENİLENEBİLİR ENERJİ

TÜRKİYE'DE YENİLENEBİLİR ENERJİ TÜRKİYE'DE YENİLENEBİLİR ENERJİ Enerji İşleri Genel Müdürlüğü 18 Haziran 2009, Ankara YEK Potensiyeli Yenilenebilir Enerji Üretimi Yenilenebilir Kurulu Güç Kapasitesi YEK Hedefleri YEK Mevzuatı YEK Teşvik

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİSİ SEKTÖRÜ

GÜNEŞ ENERJİSİ SEKTÖRÜ GÜNEŞ ENERJİSİ SEKTÖRÜ Ramazan ÖZDEMİR T.C. AHİLER KALKINMA AJANSI AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ İçindekiler 1. Enerji Kaynakları... 3 1.1. Güneş Enerjisi... 3 1.2. Neden Güneş Enerjisi... 4 1.3. Dünya

Detaylı

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları Hidroelektrik Enerji Enerji Kaynakları Türkiye de kişi başına yıllık elektrik tüketimi 3.060 kwh düzeylerinde olup, bu miktar kalkınmış ve kalkınmakta olan ülkeler ortalamasının çok altındadır. Ülkemizin

Detaylı

12. ENERJİ İSTATİSTİKLERİ

12. ENERJİ İSTATİSTİKLERİ 12. ENERJİ İSTATİSTİKLERİ 12.1. 12.1.1. Üretim Santral ve Kurulu Güç 2007-2011 Türkiye TR41 Bursa Eskişehir Bilecik Toplam Santral 612 21 14 4 3 Toplam Kurulu Güç (MW) 49515,4 3132,9 2671,5 319,4 142,0

Detaylı

TÜRKİYE RÜZGAR VE GÜNEŞ ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili

TÜRKİYE RÜZGAR VE GÜNEŞ ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili TÜRKİYE RÜZGAR VE GÜNEŞ ENERJİSİ POTANSİYELİ Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili Dünya nüfusunun, kentleşmenin ve sosyal hayattaki refah düzeyinin hızla artması,

Detaylı

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği Enerjiye Yönelik Bölgesel Teşvik Uygulamaları Enerji Verimliliği 5. Bölge Teşvikleri Enerjiye Yönelik Genel Teşvik Uygulamaları Yek Destekleme Mekanizması Yerli Ürün Kullanımı Gönüllü Anlaşma Desteği Lisanssız

Detaylı

Rüzgar Enerji Santrallerinin Türkiye nin Enerji Çeşitliliğindeki Yeri. İstanbul, Kasım 2013

Rüzgar Enerji Santrallerinin Türkiye nin Enerji Çeşitliliğindeki Yeri. İstanbul, Kasım 2013 Rüzgar Enerji Santrallerinin Türkiye nin Enerji Çeşitliliğindeki Yeri İstanbul, Kasım 2013 TÜRKİYE DE RÜZGAR ENERJİ SANTRALLERİ Türkiye de ilk Rüzgar Enerji Santrali Otoprodüktör Lisansı ile Üretim EPDK

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (YEGM)

YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (YEGM) 1 ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI 03.02.2013 YENİLENEBİLİR ENERJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (YEGM) E.Emel Dilaver, 22 Ocak 2013 Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü 2 03.02.2013 TÜRKİYENİN ENERJİ KONUSUNDAKİ

Detaylı

Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri

Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı TIREC 2010 Türkiye Uluslararası Yenilenebilir Enerji Kongresi Türkiye Biyoenerji Piyasası

Detaylı

Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı

Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı Dr. Rüstem KELEŞ SASKİ Genel Müdürü ADASU Enerji AŞ. YK Başkanı Konunun önemi Belediyelerin enerji kaynakları; Hidrolik Bio kütle Bu kaynaklardan belediyeler nasıl yararlanabilir, Yenilenebilir enerji

Detaylı

Gayri Safi Katma Değer

Gayri Safi Katma Değer Artıyor Ekonomik birimlerin belli bir dönemde bir bölgedeki ekonomik faaliyetleri sonucunda ürettikleri mal ve hizmetlerin (çıktı) değerinden, bu üretimde bulunabilmek için kullandıkları mal ve hizmetler

Detaylı

TÜRK TESİSAT MÜHENDİSLERİ DERNEĞİ (TTMD) Türkiye deki Enerji Durumu, Önemi ve TTMD Görüşleri

TÜRK TESİSAT MÜHENDİSLERİ DERNEĞİ (TTMD) Türkiye deki Enerji Durumu, Önemi ve TTMD Görüşleri TÜRK TESİSAT MÜHENDİSLERİ DERNEĞİ (TTMD) Türkiye deki Enerji Durumu, Önemi ve TTMD Görüşleri 1 TARİHTE BU PROBLEM NASIL ÇÖZÜLMÜŞ Bilinen insanlık tarihi boyunca, doğal malzemeler kullanılarak yapılan yapılarda;

Detaylı

İZMİR VE RÜZGAR ENERJİSİ. Prof. Dr. M. Barış ÖZERDEM barisozerdem@iyte.edu.tr

İZMİR VE RÜZGAR ENERJİSİ. Prof. Dr. M. Barış ÖZERDEM barisozerdem@iyte.edu.tr 189 İZMİR VE RÜZGAR ENERJİSİ Prof. Dr. M. Barış ÖZERDEM barisozerdem@iyte.edu.tr GİRİŞ Sanayinin olduğu kadar insan yaşamının da vazgeçilmez girdilerinden olan enerjinin yeterli, zamanında, kaliteli, ekonomik,

Detaylı

İzmir Ekonomi Üniversitesi. Avrupa Birliği ve Türkiye Örnekleri. Sürdürülebilir Enerji Anabilim Dalı Başkanı

İzmir Ekonomi Üniversitesi. Avrupa Birliği ve Türkiye Örnekleri. Sürdürülebilir Enerji Anabilim Dalı Başkanı İzmir Ekonomi Üniversitesi RüzgarEnerjisi Sektörünün İstihdama Katkısı: Avrupa Birliği ve Türkiye Örnekleri YdD D Mh tef Bi li ğl Yrd.Doç.Dr. Mehmet Efe Biresselioğlu Sürdürülebilir Enerji Anabilim Dalı

Detaylı

Jeotermal Enerji ve Türkiye

Jeotermal Enerji ve Türkiye Jeotermal Enerji ve Türkiye Jeotermal Enerji Yatırımları Açısından Değerlendirme Adnan ŞAHİN asahin@mb.com.tr Elk. Y. Müh. Enerji Grup Başkanı Mayıs-2013 SUNUM İÇERİĞİ Jeotermal enerji hakkında genel bilgi,

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 18 Haziran 2014 İTÜDER SOMA dan Sonra: Türkiye de

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

Güneş Enerjisine İlişkin Yasal Mevzuat ve Yatırımcılar İçin Yol Haritası. Şaban DEMİR Enerji Uzmanı 25 Ekim 2013

Güneş Enerjisine İlişkin Yasal Mevzuat ve Yatırımcılar İçin Yol Haritası. Şaban DEMİR Enerji Uzmanı 25 Ekim 2013 Güneş Enerjisine İlişkin Yasal Mevzuat ve Yatırımcılar İçin Yol Haritası Şaban DEMİR Enerji Uzmanı 25 Ekim 2013 SUNUM PLANI Türkiye nin Enerji Görünümü/Yenilenebilir Enerji Kaynakları Güneş Enerjisine

Detaylı

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5 EİGM İstatistik & Analiz Enerji İşleri Genel Müdürlüğü http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/ Mayıs 2014 AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5 Esra KARAKIŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı İçindekiler

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek.

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ Tülin Keskin Danışman Kasım 2014 Ankara İklim Değişikliği 1. Ulusal Bildirim 1.Ulusal Bildirimde Enerji Sektörü

Detaylı

YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR

YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR TÜRKİYE RÜZGAR R ENERJİSİ POTANSİYEL YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR RÜZGAR ENERJİSİ VE SANTRALLERİ SEMİNERİ Rahmi Koç Müzesi Konferans Salonu - İstanbul (27 MAYIS 2011) MUSTAFA ÇALIŞKAN Makine Yüksek Mühendisi

Detaylı

Zafer KARAYILANOĞLU Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Proje Dairesi Başkanı

Zafer KARAYILANOĞLU Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Proje Dairesi Başkanı Zafer KARAYILANOĞLU Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Proje Dairesi Başkanı PROJE ORGANİZASYONU Proje Sahibi : Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Proje Yürütücüsü : TÜBİTAK MAM Enerji Enstitüsü Paydaş

Detaylı

NEDEN YENİLENEBİLİR ENERJİ TESİSLERİNE

NEDEN YENİLENEBİLİR ENERJİ TESİSLERİNE NEDEN YENİLENEBİLİR ENERJİ TESİSLERİNE YATIRIM YAPMALI ;07, 3, # ;,8,3 '& $9 ; 0 305x 2y0 ENERJİ Enerji insanlığın mal ve hizmet üretiminin her aşamasında kullandığı ve vazgeçemeyeceği en önemli girdidir.

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU. Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa

TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU. Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU Prof. Dr. Hüsamettin BULUT Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa KISA ÖZGEÇMİŞ Doç. Dr. Hüsamettin BULUT EĞİTİM

Detaylı

Marmara Üniversitesi Yeni Teknolojiler Araştırma ve Uygulama Merkezi Web: ytam.marmara.edu.tr; E-posta: ytam@marmara.edu.tr

Marmara Üniversitesi Yeni Teknolojiler Araştırma ve Uygulama Merkezi Web: ytam.marmara.edu.tr; E-posta: ytam@marmara.edu.tr Enerjide Çözüm: Enerjinin Etkin Kullanımı ve %100 Yenilenebilir Enerji Prof. Dr. Tanay Sıdkı UYAR Enerji Ana Bilim Dalı Başkanı EUROSOLAR Avrupa Yenilenebilir Enerji Birliği Türkiye Bölümü Başkanı WWEA

Detaylı

Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası. Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012

Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası. Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012 Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012 Yenilenebilir Enerji Türkiye için Neden Enerji Arz Güvenliği Önemli? Enerji ithalat oranı %70 in üzerinde (tüm ithalatın

Detaylı

ENERJİ TÜRKİYE-GÜNEY EGE BÖLGESİ SEKTÖREL KILAVUZ 2011. Hazırlayan: Emre Kemik

ENERJİ TÜRKİYE-GÜNEY EGE BÖLGESİ SEKTÖREL KILAVUZ 2011. Hazırlayan: Emre Kemik ENERJİ TÜRKİYE-GÜNEY EGE BÖLGESİ SEKTÖREL KILAVUZ 2011 Hazırlayan: Emre Kemik 1 Küreselleşme, hızla artan nüfus, kentleşme ve sanayileşme ile birlikte enerjiye olan talep gün geçtikçe artmaktadır. Uluslararası

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

Ülkemizde Elektrik Enerjisi:

Ülkemizde Elektrik Enerjisi: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik-Bilgisayar Bilim Kolu Eğitim Seminerleri Dizisi 6 Mart 8 Mayıs 22 Destekleyen Kuruluşlar: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Detaylı

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3 EİGM İstatistik & Analiz Enerji İşleri Genel Müdürlüğü http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/ Mart 2015 AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3 Esra KARAKIŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı İçindekiler

Detaylı

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili Dünya nüfusunun, kentleşmenin ve sosyal hayattaki refah düzeyinin hızla artması, Sanayileşmenin

Detaylı

TÜRKİYE DOĞAL GAZ MECLİSİ 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER

TÜRKİYE DOĞAL GAZ MECLİSİ 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER 2013-2014 KIŞ DÖNEMİ DOĞAL GAZ GÜNLÜK PUANT TÜKETİM TAHMİNİ VE GELECEK YILLARA İLİŞKİN ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER 2014 İÇİNDEKİLER 1. Talebe İlişkin Baz Senaryolar 2. Doğal Gaz Şebekesi Arz İmkânlarına

Detaylı

BÖLGEMİZİN YENİLENEBİLİR ENERJİ POTANSİYELİNİN KULLANILMASI İÇİN YAPILAN ÇALIŞMALAR

BÖLGEMİZİN YENİLENEBİLİR ENERJİ POTANSİYELİNİN KULLANILMASI İÇİN YAPILAN ÇALIŞMALAR BÖLGEMİZİN YENİLENEBİLİR ENERJİ POTANSİYELİNİN KULLANILMASI İÇİN YAPILAN ÇALIŞMALAR 1 Enerji de Politika ve Hedefler Vizyon 2023 Hedefleri 10. Kalkınma Planı (2014-2018) TR32 Düzey 2 Bölgesi (Aydın, Denizli,

Detaylı

Türkiye Elektrik Piyasası Yapısı, YEK Elektrik Üretimi ve İlgili Mevzuat Mustafa SEZGİN

Türkiye Elektrik Piyasası Yapısı, YEK Elektrik Üretimi ve İlgili Mevzuat Mustafa SEZGİN Türkiye Elektrik Piyasası Yapısı, YEK Elektrik Üretimi ve İlgili Mevzuat Mustafa SEZGİN Strateji ve Sektörel Politikalar Grup Başkanı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu 18.11.2015 Enerji Piyasası Düzenleme

Detaylı

2012 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2012 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARININ ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİMİ AMAÇLI KULLANIMINA İLİŞKİN KANUN

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARININ ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİMİ AMAÇLI KULLANIMINA İLİŞKİN KANUN 9385 YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARININ ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİMİ AMAÇLI KULLANIMINA İLİŞKİN KANUN Kanun Numarası : 5346 Kabul Tarihi : 10/5/2005 Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 18/5/2005 Sayı : 25819 Yayımlandığı

Detaylı

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ

BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ BİYOKÜTLE SİSTEMLERİ VE TÜRKİYE KAZAN SEKTÖRÜ KBSB Kazan ve Basınçlı Kap Sanayicileri Birliği - 2014 Ahmet Cevat Akkaya www.kbsb.org.tr Milyar Kaçınılmaz Son? Misyon? Tek gerçek kaynak - Dünya Dünya popülasyon

Detaylı

YÖNETMELİK. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından:

YÖNETMELİK. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından: 19 Haziran 2011 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 27969 Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından: YÖNETMELİK YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETEN TESİSLERDE KULLANILAN AKSAMIN YURT İÇİNDE

Detaylı

YÖNETMELİK YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETEN TESİSLERDE KULLANILAN AKSAMIN YURT İÇİNDE İMALATI HAKKINDA YÖNETMELİK

YÖNETMELİK YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETEN TESİSLERDE KULLANILAN AKSAMIN YURT İÇİNDE İMALATI HAKKINDA YÖNETMELİK 19 Haziran 2011 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 27969 Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından: YÖNETMELİK YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETEN TESİSLERDE KULLANILAN AKSAMIN YURT İÇİNDE

Detaylı

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) II. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY Y. Doç. Dr. Nur BEKİROĞLU Y. Doç. Dr. Zehra YUMURTACI Elektrik Üretim Sistemleri Elektrik Üretim Sistemleri Elektrik Üretim Sistemleri

Detaylı

RES YATIRIMLARI VE EKOSİSTEM TEBLİĞİ. Ergün AKALAN Enerji Yatırımları Daire Başkanı yatirim@enerji.gov.tr

RES YATIRIMLARI VE EKOSİSTEM TEBLİĞİ. Ergün AKALAN Enerji Yatırımları Daire Başkanı yatirim@enerji.gov.tr RES YATIRIMLARI VE EKOSİSTEM TEBLİĞİ Ergün AKALAN Enerji Yatırımları Daire Başkanı yatirim@enerji.gov.tr SUNUM PLANI 1. RES lerin Enerji Sektöründeki Durumu 2. Strateji Hedeflerimiz 3. RES Yatırım Süreci

Detaylı

Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu

Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu Altaca Çevre Teknolojileri ve Enerji Üretim A.Ş. Yönetim Kurulu

Detaylı

ELEKTRİK ENERJİSİ TALEP TAHMİNLERİ, PLANLAMASI ve ELEKTRİK SİSTEMİNİN DETAYLI İNCELENMESİ

ELEKTRİK ENERJİSİ TALEP TAHMİNLERİ, PLANLAMASI ve ELEKTRİK SİSTEMİNİN DETAYLI İNCELENMESİ ELEKTRİK ENERJİSİ TALEP TAHMİNLERİ, PLANLAMASI ve ELEKTRİK SİSTEMİNİN DETAYLI İNCELENMESİ YUSUF BAYRAK TEİAȘ APK Daire Bașkanlığı 1. GİRİȘ 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve sektörün yeniden yapılanmasından

Detaylı

Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı

Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı Fatih YAZITAŞ Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Yeni Teknolojiler ve Destek Daire Başkanı İstanbul, Kasım 2014 Son 10 Yılda Gelinen Nokta(2003-2013) Elektrik tüketimi yaklaşık 2 kat artışla 245 milyar

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK NEDİR BU ENERJİ? İş Yapabilme Yeteneğidir. Canlı Tüm Organizmalar Enerjiye İhtiyaç Duyar. İnsanlık Enerjiye Bağımlıdır. Yaşam

Detaylı

Türkiye de Biyoenerji Politikaları

Türkiye de Biyoenerji Politikaları Türkiye de Biyoenerji Politikaları 30 Eylül 2010, 14:00 Türkiye Uluslararası Yenilenebilir Enerji Kongresi Grand Cevahir Otel & Kongre Merkezi Şişli/İstanbul Erkan Erdoğdu Enerji Uzmanı & Doktora (PhD)

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynakları

Yenilenebilir Enerji Kaynakları Yenilenebilir Enerji Kaynakları Türkiye Enerji Fırsatları Enerji Kaynakları Genel Görünümü Enerji Kaynaklarına Göre Maliyet Ve Fırsatları Enerji Sektöründeki Büyük Oyuncuların Yeri Türkiye de Enerji Sektörü

Detaylı

İSTANBUL (ANADOLU YAKASI) KOCAELİ BURSA İLLERİ ELEKTRİK ÜRETİM-TÜKETİM DURUMU

İSTANBUL (ANADOLU YAKASI) KOCAELİ BURSA İLLERİ ELEKTRİK ÜRETİM-TÜKETİM DURUMU İSTANBUL (ANADOLU YAKASI) KOCAELİ BURSA İLLERİ ELEKTRİK ÜRETİM-TÜKETİM DURUMU Türkiye elektrik sistemi enterkonnekte bir sistemdir. Bölgelerin veya illerin coğrafi sınırları ile elektrik sistemi işletme

Detaylı

Türkiye yi Güçlendirmek Pazar ve Politika Güncellemeleri

Türkiye yi Güçlendirmek Pazar ve Politika Güncellemeleri Türkiye yi Güçlendirmek Pazar ve Politika Güncellemeleri MÜNİB KARAKILIÇ Genel Müdür ETKB - Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü ENERJİ KAYNAKLARINA GÖRE KURULU GÜÇ DAĞILIMI ( Toplam: 73855 MW ) HİDROLİK

Detaylı

Kanun No. 5346 Kabul Tarihi : 10.5.2005

Kanun No. 5346 Kabul Tarihi : 10.5.2005 YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARININ ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİMİ AMAÇLI KULLANIMINA İLİŞKİN KANUN Kanun No. 5346 Kabul Tarihi : 10.5.2005 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Tanımlar ve Kısaltmalar Amaç MADDE 1. -

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARININ ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİMİ AMAÇLI KULLANIMINA İLİŞKİN KANUN

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARININ ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİMİ AMAÇLI KULLANIMINA İLİŞKİN KANUN YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARININ ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİMİ AMAÇLI KULLANIMINA İLİŞKİN KANUN Kanun Numarası : 5346 Kabul Tarihi : 10/5/2005 Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 18/5/2005 Sayı : 25819 Yayımlandığı

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARININ ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİMİ AMAÇLI KULLANIMINA İLİŞKİN KANUN

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARININ ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİMİ AMAÇLI KULLANIMINA İLİŞKİN KANUN 9385 YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARININ ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETİMİ AMAÇLI KULLANIMINA İLİŞKİN KANUN Kanun Numarası : 5346 Kabul Tarihi : 10/5/2005 Yayımlandığı R.Gazete : Tarih: 18/5/2005 Sayı : 25819 Yayımlandığı

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİLİ ELEKTRİK ÜRETİM TESİS KURULUMU

GÜNEŞ ENERJİLİ ELEKTRİK ÜRETİM TESİS KURULUMU GÜNEŞ ENERJİLİ ELEKTRİK ÜRETİM TESİS KURULUMU YEŞİL ENERJİ NEDİR? Yeşil Enerji, güneş, rüzgar jeotermal, hidroelektrik gibi yenilenebilir enerji kaynaklarından elde edilen enerji için kullanılan bir deyimdir.

Detaylı

Sebigas: Kaynaklarınızı enerjiye çeviriyor

Sebigas: Kaynaklarınızı enerjiye çeviriyor Sebigas: Kaynaklarınızı enerjiye çeviriyor Sebigas ve Maccaferri Endüstriyel Grubu Maccaferri Endüstriyel Grubu yüzyılı aşkın bir süredir aktif olup enerji alanı dahil birçok farklı endüstriyel sektörde

Detaylı

GÜRMAT GERMENCİK JEOTERMAL ENERJİ SANTRAL PROJELERİ

GÜRMAT GERMENCİK JEOTERMAL ENERJİ SANTRAL PROJELERİ GÜRMAT GERMENCİK JEOTERMAL ENERJİ SANTRAL PROJELERİ ŞİRKET PROFİLİ GÜRİŞ İNŞAAT VE MÜHENDİSLİK A.Ş. 1958 yılında kurulmuş ve kurulduğu tarihten bu yana yurtiçi ve yurtdışında birçok alanda hizmet vermektedir.

Detaylı

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ HİBRİT ENERJİ SANTRALİ ve 100 kw RÜZGAR TÜRBİNİ UYGULAMASI

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ HİBRİT ENERJİ SANTRALİ ve 100 kw RÜZGAR TÜRBİNİ UYGULAMASI GEDİZ ÜNİVERSİTESİ HİBRİT ENERJİ SANTRALİ ve 100 kw RÜZGAR TÜRBİNİ UYGULAMASI Doç. Dr. Selim SOLMAZ Gediz Üniversitesi Makine Müh. Bölümü selim.solmaz@gediz.edu.tr SUNUM PLANI Motivasyon Proje Geçmişi

Detaylı

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU 2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU AYLAR HAFTALAR EYLEM VE ETKİNLİKLER 2 Okullarda Orman projesini

Detaylı

Tanımlar ve kısaltmalar MADDE 3 (1) Bu Yönetmelikte geçen;

Tanımlar ve kısaltmalar MADDE 3 (1) Bu Yönetmelikte geçen; YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN ELEKTRİK ENERJİSİ ÜRETEN TESİSLERDE KULLANILAN MEKANİK VE/VEYA ELEKTRO-MEKANİK AKSAMA, BUNLARIN YURT İÇİNDE İMALATINA VE GÜNEŞ ENERJİSİNE DAYALI ELEKTRİK ÜRETİM TESİSLERİNE

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarından Elektrik Üretimi. Hakan Şener AKATA ETK Uzm. Yard.

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarından Elektrik Üretimi. Hakan Şener AKATA ETK Uzm. Yard. Yenilenebilir Enerji Kaynaklarından Elektrik Üretimi Hakan Şener AKATA ETK Uzm. Yard. Akış Yenilenebilir Enerji Kaynakları YEK Potansiyeli YEK Gelişim YEK Hedefler Lisanslı Elektrik Üretim Tesisleri Lisanssız

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARININ BELGELENDİRİLMESİ VE DESTEKLENMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK YEKDEM UZLAŞTIRMA HESAPLAMALARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARININ BELGELENDİRİLMESİ VE DESTEKLENMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK YEKDEM UZLAŞTIRMA HESAPLAMALARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARININ BELGELENDİRİLMESİ VE DESTEKLENMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK YEKDEM UZLAŞTIRMA HESAPLAMALARI 10 Ekim 2011, Ankara Ş.Kadir AYDEMİR Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi YEKDEM Yenilenebilir

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

ENERJİ SEKTÖRÜ RAPORU

ENERJİ SEKTÖRÜ RAPORU ENERJİ SEKTÖRÜ RAPORU EYLÜL 2012 0 S a y f a İÇİNDEKİLER TABLO LİSTESİ...3 ŞEKİL LİSTESİ...5 GİRİŞ...7 1. DÜNYA DA ENERJİ...8 1.1 YAKIT TÜRLERİNE GÖRE DÜNYADA ENERJİ... 10 2. TÜRKİYE DE ENERJİ... 12 2.1

Detaylı

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Ruanda ya ihracat yapan 1 firma bulunmaktadır. (AHENK KOZMETİK İÇ VE DIŞ TİC. A.Ş) 30.06.2015 tarihi

Detaylı

Enfaş Enerji Elektrik Üretim A.Ş. (Enfaş A.Ş bir Sütaş Grup Şirketidir.) Aksaray Atık Bertaraf (Biyogaz) Tesisi Proje Bilgi Notu

Enfaş Enerji Elektrik Üretim A.Ş. (Enfaş A.Ş bir Sütaş Grup Şirketidir.) Aksaray Atık Bertaraf (Biyogaz) Tesisi Proje Bilgi Notu Enfaş Enerji Elektrik Üretim A.Ş (Enfaş A.Ş bir Sütaş Grup Şirketidir.) Aksaray Atık Bertaraf (Biyogaz) Tesisi Proje Bilgi Notu Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisi ihtiyacı, ekonomik gelişme ve nüfus

Detaylı