T. C. ERCĠYES ÜNĠVERSĠTESĠ ECZACILIK FAKÜLTESĠ. HALK ARASINDA BÖBREK TAġI TEDAVĠSĠNDE KULLANILAN BĠTKĠLER. Hazırlayan Önder ÇELEBĠ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T. C. ERCĠYES ÜNĠVERSĠTESĠ ECZACILIK FAKÜLTESĠ. HALK ARASINDA BÖBREK TAġI TEDAVĠSĠNDE KULLANILAN BĠTKĠLER. Hazırlayan Önder ÇELEBĠ"

Transkript

1 1 T. C. ERCĠYES ÜNĠVERSĠTESĠ ECZACILIK FAKÜLTESĠ HALK ARASINDA BÖBREK TAġI TEDAVĠSĠNDE KULLANILAN BĠTKĠLER Hazırlayan Önder ÇELEBĠ DanıĢman Yrd. Doç. Dr. Perihan GÜRBÜZ Bitirme Ödevi Haziran 2014 KAYSERĠ

2 2 T. C. ERCĠYES ÜNĠVERSĠTESĠ ECZACILIK FAKÜLTESĠ HALK ARASINDA BÖBREK TAġI TEDAVĠSĠNDE KULLANILAN BĠTKĠLER Hazırlayan Önder ÇELEBĠ DanıĢman Yrd. Doç. Dr. Perihan GÜRBÜZ Bitirme Ödevi Haziran 2014 KAYSERĠ

3 i BĠLĠMSEL ETĠĞE UYGUNLUK Bu çalışmadaki tüm bilgilerin, akademik ve etik kurallara uygun bir şekilde elde edildiğini beyan ederim. Aynı zamanda bu kurallar ve davranışların gerektirdiği gibi, bu çalışmanın özünde olmayan tüm materyal ve sonuçları tam olarak aktardığımı ve referans gösterdiğimi belirtirim. Önder ÇELEBĠ

4 ii Halk Arasında Böbrek TaĢı Tedavisinde Kullanılan Bitkiler adlı bitirme ödevi Erciyes Üniversitesi Lisansüstü Tez Önerisi ve Tez Yazma Yönergesi ne uygun olarak hazırlanmış ve FARMAKOGNOZĠ Anabilim Dalında Bitirme Ödevi olarak kabul edilmiştir. Tezi Hazırlayan Önder ÇELEBİ Danışman Yrd. Doç. Dr. Perihan GÜRBÜZ Farmakognozi Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Müberra KOŞAR ONAY: Bu tezin kabulü Eczacılık Fakültesi Dekanlığı nın tarih ve.. sayılı kararı ile onaylanmıştır. / /. Prof. Dr. Müberra KOġAR Dekan

5 iii TEġEKKÜR Bitirme ödevimin tüm aşamalarında desteğini esirgemeyen, çalışmalarımı yönlendiren, tecrübelerinden yararlandığım, her çalışmamızdan sonra yanından huzurlu bir şekilde ayrıldığım değerli danışman hocam Yrd. Doç. Dr. Perihan GÜRBÜZ e çok teşekkür ederim. Tezimin yazım aşamasında moral kaynağım olan sevgili kardeşlerim Sadrettin ÇELEBİ ve Gamze ÇELEBİ ye, hayatım boyunca bana hep destek olan sevgili anneme, tecrübeleriyle beni aydınlatan babama en içten teşekkürlerimi sunarım. Eğitimime katkısı olan tüm hocalarıma teşekkür ederim. Önder ÇELEBĠ Kayseri, Haziran 2014

6 iv HALK ARASINDA BÖBREK TAġI TEDAVĠSĠNDE KULLANILAN BĠTKĠLER Önder ÇELEBĠ Erciyes Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Bitirme Ödevi, Haziran 2014 DanıĢman: Yrd. Doç. Dr. Perihan GÜRBÜZ ÖZET Bu tez çalışması kapsamında ScienceDirect, Pub-Med, Yök Tez Veri Tabanı Google Scholar veri tabanlarında kidney stones and medicinal plants traditionally used medicinal plants and kidney stones anahtar kelimeleri kullanılarak gerçekleştirilen ayrıntılı halk ilaçları literatürleri taraması sonucu böbrek taşı tedavisinde kullanılan bitkilerle ilgili olarak halk arasında kullanılış, bitkinin yayılışı, botanik özellikleri, kimyasal içeriği ve etki ve kullanılışı belirlenerek derlenmiştir. Gerçekleştirilen bu tez çalışmasında 26 familyaya ait toplam 36 tane taksonun halk arasında infüzyon, dekoksiyon, taze olarak ve merhem halinde böbrek taşı ile ilgili rahatsızlıklarda kullanıldığı belirlenmiştir. Bu bitkilerden kayıtlarda en fazla adı geçen 10 bitki daha ayrıntılı literatür taramasına tabi tutulmuş ve bitkilerin kimyasal özellikleri ve farmakolojik aktiviteleri ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bu inceleme sonucunda bu 10 bitkinin daha çok taşıdıkları flavonoit iskeletine sahip bileşiklerden ötürü diüretik amaçla kullanıldığı saptanmıştır. Dolayısıyla böbrek taşının tedavi önerilerinden biri olan bol su tüketimi, bu 10 bitkinin toksik olmayan doz çalışmaları yapıldıktan sonra belirtilen şekillerde kullanımı ile birleşince tedavinin hızlandırılmasının mümkün olduğu düşünülmüştür.

7 v TRADITIONALLY USED MEDICINAL PLANTS ON KIDNEY STONES Önder ÇELEBĠ Erciyes University, Faculty of Pharmacy Graduation Project, June 2014 Advisor: Assistant Professor Perihan GÜRBÜZ ABSTRACT In this study the keywords "kidney stones and medicinal plants" "traditionally used medicinal plants and kidney stones" were screen edusing the common databases "ScienceDirect", "Pub-Med", "Yök Tez Veri Tabanı", "Google Scholar". detailed folk medicine literature were screeneding thetreatment of kidney stones as a result of the public regarding the use of the plant' s distribution, botanical characteristics, chemical composition and effect and determining usage has been compiled. As a result 36 taxons belonging to 26 different families were established which people are using this species as infusion, decoction, freshandas ointment in disorders associated with kidney stones. 10 plants were subjected tomore detailed literature research, chemical properties and pharmacological activities. It has seen that most of these plants carry flavonoidal compounds which have diuretic effects. One of thetreatment of renal stone hence water consumption recommendations, the 10 plants at nontoxic doses and a suitable form can be used at renal stone disorders.

8 vi ĠÇĠNDEKĠLER BĠLĠMSEL ETĠĞE UYGUNLUK... i KABUL VE ONAY... ii TEġEKKÜR... iii ÖZET... iv ABSTRACT... v ĠÇĠNDEKĠLER... vi KISALTMALAR... vii ġekġller LĠSTESĠ... viii TABLOLAR LĠSTESĠ... viii RESĠMLER LĠSTESĠ... viii 1. GĠRĠġ VE AMAÇ GENEL BĠLGĠLER BÖBREK VE BÖBREK TAŞI İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER Böbrek Anatomisi Böbreğin Komşulukları Böbreğin Damar ve Lenfatikleri Böbreğin Anatomik ve Vasküler Varyasyonları Üriner Sistem Taş Hastalığı Epidemiyoloji Taş Oluşumunda Predispozan Faktörler (10, 13) Üriner Sistem Taş Hastalığının Sınıflandırılması HALK ARASINDA BÖBREK TAŞI RAHATSIZLIKLARINDA KULLANILAN BİTKİLER İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER TARTIġMA VE SONUÇ KAYNAKLAR ÖZ GEÇMĠġ... 39

9 vii C 0 cm mm Prof Dr ESWL PNL RİRC Sp g mg yy M KISALTMALAR : Derece : Santimetre : Milimetre : Profesör : Doktor : Ekstra Korporeal Şok Dalga Litotropisi : Perkütan Nefrolitotomi : Retrograd İntreal : Species : Gram : Miligram : Yüzyıl : Musculus M. Ö. : Milattan Önce cc : Santimetre küp

10 viii ġekġller LĠSTESĠ ġekil I : Böbreklerin Genel Görünümü... 3 TABLOLAR LĠSTESĠ Tablo I : Böbrek Taşlarının Sınıflandırılması... 8 Tablo II : Türkiye de Böbrek Tedavisinde Kullanılan Bitkiler... 9 RESĠMLER LĠSTESĠ Resim I : Zea mays Resim II : Ceterach officinarum Resim III : Helichrysum plicatum Resim IV : Equisetum telmateia Resim V : Elaeagnus angustifolia Resim VI : Rosa canina Resim VII : Petroselinum crispum Resim VIII : Platanus orientalis Resim IX : Malva sylvestris Resim X : Viburnum opulus... 31

11 1 1. GĠRĠġ VE AMAÇ Böbrek taşları metabolik, endokrinolojik ve ürolojik nedenlere bağlı olarak böbreklerde veya üriner geçiş içerisinde bulunan protein ve lipitlerle karışmış kristalize kitlelerdir (1). Ürolitiyazis adıyla da bilinen bu üriner sistem taş hastalığı insanlık tarihi kadar eskidir. Tarihsel gelişim içerisinde Eski Roma, Yunan, Çin, Mısır ve Mezopotamya da taş hastalığı ile ilgili birçok teori ortaya atılmıştır. Sık görülmesinin yanı sıra verdiği rahatsızlık ile üroloji pratiğinde üriner sistem enfeksiyonları ve prostatla ilgili patolojilerden sonra üçüncü en sık yakınma sebebidir (2). Klasik semptomları karın ve kaburga ile kalça arası ağrı, renal kolik, mikroskopik veya makroskopik hematüri, sık sık ve kesik kesik idrara çıkma ve idrar yolu enfeksiyonudur (1). Üriner sistem taş hastalığı yüksek oranda tekrar eden bir hastalıktır. İlk ataktan sonra 3 yıl içinde yaklaşık %50 rekürrens oranına sahiptir. Üriner sistem taş hastalığının medikal tedavisinde amaç bu hastalığın rekürrensinin önlenmesi ve var olan taş yükünün azaltılmasıdır. Üriner taş hastalığı oluşumuna neden olan birçok hastalık genetiktir. Hastalığa neden olan çeşitli genetik bozukluklar tanımlanmış ancak en önemli taş grubunu oluşturan kalsiyum içerikli taşların genetik patogenezi tam olarak aydınlatılamamıştır (3). Böbrek taşlarına yol açan bir takım metabolizma hastalıkları da vardır; hiperparatiroidizm, sistinüri, D vitamini fazlalığı, süt-alkali sendromu, yıkıcı kemik hastalıkları, oksalüri, Cushing sendromu ve sarkoidoz (sarkoid birikimi ile tanımlanan sistemik bir hastalık) bunlar arasındadır (4). Böbrek taşı dünya çapında insan populasyonunun %5-15 ni etkilemekte (5), aynı zamanda böbrek taşları, endüstriyel toplumun %1 5 ine etki eden bir hastalıktır. Geçmişte taş oluşumu nerdeyse yalnızca idrar kesesinde görülürken, günümüzde ise taşların çoğu böbreklerde oluşmaktadır (4). Erkeklerde hayat boyu taş oluşma riski %20, bayanlarda ise %5 10 arasındadır. Böbrek taşı hastalığı en çok 30 ile 60 yaşları arasında görülür (6). Giderek artan şekilde bir toplumsal sorun haline gelen böbrek

12 2 taşının tedavisinde artık önleyici faaliyetler de ön plana çıkmaktadır. Sıvı tüketiminin artırılması, idrarı artırıcı bitkisel çayların kullanılması ve sedanter yaşam tarzından uzaklaşma faydalı olabilecek yöntemlerdir. Ancak taş oluştuktan sonra konservatif işlemler haricinde kesin sonuç veren bir medikal tedavi alternatifi bulunmamaktadır. Özellikle büyük boyutlu taşlarda ekstra korporeal şok dalga litotiripsi (ESWL) de etkisiz veya yetersiz olacağı için cerrahi tedaviler gündeme gelecektir. Böbrek taşlarının cerrahi tedavisinde eskiden nefrektomiye varan agresif yaklaşımlar yapılmaktaydı. Günümüzde ise noninvazif ve minimal invazif tedaviler yerleşmiş durumdadır. Yapılacak tedavilerde taşsızlık sonucunun yanı sıra en az cerrahi müdahale ve en az hastanede yatış süreleri başarıda önemli ölçütlerdir. Artan cerrahi tecrübe ve teknik, günümüz teknolojisinin de yardımıyla böbrek taşlarının tedavisinde ESWL, perkütan nefrolitotomi (PNL), retrograd intrarenal cerrahi (RİRC), laparoskopi, kombinasyon tedavileri ve açık cerrahi yöntemleri kullanılmaktadır. Açık cerrahi seçeneği giderek azalmış ve günümüzde %0.7 4 gibi düşük bir oranda uygulanmaktadır (7). Tarih boyunca insanlar bitkilerle iç içe olmuş ve bitkileri birçok amaçla kullanmışlardır. Bitkilerden gıda, baharat, boyar madde, süs bitkisi gibi gereksinim duyulan pek çok alanda yararlanmalarının yanında bitkiler tıbbi amaçla da kullanılmış ve günümüzde hala çeşitli tıbbi amaçlarla kullanılmaktadırlar. Son zamanlarda ilaçlarla tedaviden istenilen sonuçların alınamaması, sentetik ilaçların pahalı oluşu, birçok yan etkiye sahip olması, ilaca karşı ön yargının olması, hastaların bitkisel ilaçları güvenlik açısından tercih etmesi ve drogların birkaç etkiye birden sahip olabilmeleri bitkisel ilaçlara yönelişi artırmaktadır. Gerçekleştirilen bu tez çalışması kapsamında ScienceDirect, Pub-Med, Yök Tez Veri Tabanı, Google Scholar veri tabanlarında kidney stones and medicinal plants traditionally used medicinal plants and kidney stones anahtar kelimeleri kullanılarak gerçekleştirilen ayrıntılı halk ilaçları literatürleri taraması sonucu böbrek taşı tedavisinde kullanılan bitkilerle ilgili olarak halk arasında kullanılış, bitkinin yayılışı, botanik özellikleri, kimyasal içeriği ve etki ve kullanılışının belirlenerek derlenmesi amaçlanmıştır.

13 3 2. GENEL BĠLGĠLER BÖBREK VE BÖBREK TAġI ĠLE ĠLGĠLĠ GENEL BĠLGĠLER Böbrek Anatomisi İnsan böbreği organizmada anatomik olarak oldukça iyi korunmuştur. Posteriorunda kalın sırt kasları, superior ve lateralde 11. ve 12. kostalar, anterior ve lateralde karın duvarı kaslarıyla çevrelenmiştir. Böbrekler çok iyi kanlanan organlardır. Normal şartlarda kalbin pompaladığı kanın 1/5 i böbreklere gider. Retroperitondaki en büyük organlar böbreklerdir. Ortalama ağırlıkları erkeklerde 150 g, kadınlarda 135 g, uzunluğu cm, eni 5 7 cm ve kalınlığı 3 4 cm dir. Böbrek boyutları cinsiyet ve vücut yapısına bağlı olarak değişiklik gösterir. Düşük kilolu ve ufak yapılı kişilerde böbrek boyutları daha küçüktür. Doğumda böbrek boyutları daha büyük ve konturları düzensizdir (8, 9). ġekil 1: Böbreklerin genel görünümü İdrar ekskrete eden organlar olarak böbrekler, insanlarda su elektrolit ve asit -baz dengesinde önemli rol oynamalarının yanı sıra renin, eritropoetin yapımı ve D vitamini

14 4 metabolizması gibi endokrin sistem fonksiyonunda da rol oynarlar. Böbrek parankimi korteks ve medulla olmak üzere iki bölümdür. Medulla 8 18 adet çizgili görünümlü piramidden oluşur. Piramidlerin tabanı kortekse bakar. Tepeleri papilla adını alır ve minör kalikslere açılır. Papilla yüzeyine 7 ana kollektor kanal açılır ve bunlara Bellini kanalları adı verilir. Renal korteks ise piramidlerin etrafında yer alır. Bertini kolonları korteksin renal piramidler arasındaki bölümlerine verilen isimdir. Sağ böbrek genellikle karaciğerden dolayı sol böbreğe göre 1 2 cm daha aşağı yerleşmiş konumdadır, sağ böbrek L1 L3, sol böbrek T12 L3 seviyesindedir (Şekil1) (8) Böbreğin KomĢulukları Böbrekler batın arka duvarındaki kaslarla aynı düzlemde seyreder. Sağ böbrek üstte surrenal, önde karaciğer ve hilum yakınlarında duodenum, vena cava inferior, altta kolonla komşuluk eder. Sol böbrek üstte surrenal, üst dışta dalak, hilum dolayında pankreas kuyruğu, ön üstte mide, altta jejenum ve kolonla komşudur. Her iki böbrek arkada diyafram, M. Quadratus lumborum ve M. psoasa bitişiktir. Böbreğin mediali longitudinal aksta öne doğru 30 açı yapar. Damarlar ve pelvis göreceli olarak anterior konumda bulunurlar bunun sebebi böbreklerin medial longitudinal aksta öne doğru 30 açı yapmasıdır. Sağ böbrek karaciğerin arkasından uzanır ve karaciğerden periton uzantısıyla ayrılır. Böbrekler, adrenaller ve onları saran perinefrik ve pararenal yağ dokusu perirenal Gerota fasyası ile gevşekçe sarılmıştır. Bu fasya böbreğin etrafında bir bariyer oluşturarak böbrek kaynaklı patolojik durumların yayılmasını önler (8, 9) Böbreğin Damar ve Lenfatikleri Böbreğin arterleri end arter (uç atardamar) yapısındadır. %70 oranında aorttan tek sağ ve sol renal arter olarak çıkar ve sağın çıkışı biraz daha yukarıdadır. Aksesuar sağ renal arter olasılığı yaklaşık olarak %30 dur. Bunlar ana arterin alt ya da üstünde ve ona paralel uzanarak hiluma girerler. Renal arter anterior ve posterior dallara ayrılır. Posterior dal arka yüzün orta segmentine giderken, anterior dal hem üst, hem alt ve hem

15 5 de böbreğin ön yüzünün tamamını besler. Böbrek arterlerinin tümü end arterler olduğundan tıkanıklıklarında böbreğin beslenmesi bozulur. Bu arterlerden çıkan segmental arterler böbreği beş vasküler bölüme ayırır. Bunlar apikal, ön üst, ön arka, alt ve arka segmentlerdir. Segmentel arterler arasında anastomoz yoktur. Bu arterlerin tıkanması o segmentte infarktüse sebep olur. Bu segmenter dağılım, böbreğin postero lateral bölümünde avasküler bir çizgi oluşturur. (Brödel hattı beyaz çizgi) bu çizgi dış yüzde renal pelvisin alt giriş noktasına döner (8, 9) Böbreğin Anatomik ve Vasküler Varyasyonları Böbreğin olması gereken anatomik pozisyonundan 2 4 cm aşağıda olması normal bir varyasyon olarak kabul edilir. Kadın populasyonunda erkek populasyonuna oranla on kat daha sık oranda görülür. Doğumsal anomalilerin en sık rastlananı at nalı böbrektir. At nalı böbrek, böbrek alt kutuplarının intrauterin göç sırasında ayrışmaması ile oluşur. Bazen intrauterin hayatta böbrek normal yerine yükselişini tamamlayamaz ve kemik pelvis içersinde yerleşir ve pelvik böbrek olarak adlandırılır. Böbreklerin normalde tek arteri ve veni bulunur fakat değişik varyasyonlarda mevcuttur. Düşük oranda (%15-30), iki, üç hatta dört arteri olan böbrekler vardır ve genellikle böbreğin alt kutbuna girer. Bu durum üretero pelvik bölgede drenaj bozukluklarına yol açabilir. Nadir olarak, daha çok sağda olmak üzere böbrek üst kısmına bası yapan vasküler oluşumlar söz konusu olabilir. Böylece üst kutbun kısmen bası altında kalmasına yol açabilir (8, 9) Üriner Sistem TaĢ Hastalığı Epidemiyoloji Üriner sistem taş hastalığı M. Ö lü yıllardan beri bilinen ve üriner hastalıklar içinde oldukça geniş bir yere sahip olan patolojik bir durumdur lardan sonra taş teşekkülü ile ilgili bir takım fizyolojik gözlem ve araştırmaların sonuçları sunulmaya başlanmış olup ürik asit ve kalsiyumun önemi, idiopatik hiperkalsiürinin hiperparatroidizmden ayrılması ve taşın böbrekte teşekkül yerleri, taşların kristaloid ve kolloid yapıları belirlenmiştir. Böbrek taşı hastalığı tek bir nedenle değil, kompleks ve

16 6 birbiriyle ilişkili birçok faktörün beraberce meydana getirdiği olaylar bütünüdür. Böbrek taşları gelişmiş toplumların %1 5 ine etki etki eden bir hastalıktır. Endüstriyel toplumlarda en sık görülen tipi öncelikle kalsiyum oksalat ya da bunun hidroksiapatit birleşimidir. Renal taşların %75 ini kalsiyum geri kalan %25 lik bölümü ise ürik asit, struvit ya da sistin taşlarıdır. Hayat boyu böbrek taşı olma ihtimali beyaz erkeklerde yaklaşık %20 iken bayanlarda %5 10 arasındadır. Böbrek taşı hastalarında rekürrens oranı ilk taş oluşumundan itibaren 5 yıllık süre içerisinde %50 den daha fazladır (6, 10). Yetişkin siyah erkeklerde taş hastalığı beyaz erkeklere oranla 1/3 ya da 1/4 oranında daha azdır. En çok 30 ile 60 yaşları arasında üriner sistem taş hastalığı görülür. Börek taşı meydana gelen hastaların% 67 sinde 1,5 ile 8 yıl içerisinde tek veya mükerrer (tekrarlayan) nükse rastlanır. Tekrarlayan vakalar idiyopatik kalsiyum taşları ve ürik asit taşlarıdır. Her üç erkeğe karşılık bir kadında görülür. Kadın idrarındaki sitrat miktarının yüksekliği taştan koruyucu bir faktör olarak rol oynar. Böbrek taşı hastalığında kalıtsal olarak poligenik defekt bulunmuştur. Taş hastalığının bazı coğrafik bölgelerde daha sık görüldüğü tespit edilmiştir. İskandinavya, Akdeniz ülkeleri, Kuzey Hindistan, Pakistan ve Orta Avrupa da sık görülürken Güney Amerika ve Afrika da seyrektir (11). Ülkemizde Akdeniz, Karadeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde sık görülür. Taş hastalığının iklim ile ilişkisi tam olarak açıklanamamış olsa da sıcaklığın yüksek olduğu bölgelerde ve yaz mevsiminde daha sık görülmektedir. Sıcak iklimde yaşamanın bir risk faktörü oluşturduğu kesindir. Sıcak iklimde terle su kaybı idrar konsantrasyonunun yükselmesine ve idrar volümünün azalmasına sebep olur. Bu durumda idrar asiditesi arttığı gibi moleküllerin konsantrasyonu da artarak taş yapmaya eğilimli insanlarda bu moleküllerin kristalizasyonuna sebep olur. Sıvı tüketimi de taş etyolojisinde çok önemlidir. Fazla miktarda sıvı alımı idrar miktarını artırarak taş yapılımına olan eğilimi azaltır. Günlük idrar miktarının 800 cc den 1200 cc ye çıkarılması taş oluşumunu %86 azaltır (10). Diürezin idrardaki iyon aktivitesini artırarak kristal oluşumunu artırdığı gösterilmiştir. Fakat diürez idrarda serbest kristal parçacıklarının böbrekte kalma süresini kısaltıp idrarla bunların atılmasını hızlandırarak yararlı olur. Su yükleme birçok yönden taş nükslerini önlemeye yardımcı bir yöntem olarak kabul edilmektedir. Özellikle sıcak iklimlerde terle su kaybedilen durumlarda önemi daha fazladır (11). Mineral yönünden zengin olan sularla ilgili konu tam olarak netliğe kavuşmamıştır. Bazı araştırmalarda kalsiyum fosfat gibi maddeleri içeren aşırı sert suların taş oluşumunu kolaylaştırdığı bildirilirken diğer bazı araştırmalarda sodyum

17 7 karbonat gibi maddeleri içeren yumuşak sularında bu olayı artırdığı bildirilmektedir. Pürin, oksalat, kalsiyum, fosfat ve diğer maddelerin diyetle aşırı miktarda alınması idrarla bu maddelerin aşırı atılımına ve sonuç olarak taş oluşumunun kolaylaşmasına yol açar (12). Çinko gibi kalsiyum kristalizasyonunun inhibitörü olan maddelerin suda az bulunması taş oluşumunu artırır. Endemik bölgelerde diyetin düzenlenmesi ile taş insidansının azaldığı bildirilmiştir. Bu proteinler idrardaki inhibitor aminoasitlerin kaynağıdır. Diyetle alınan fazla miktardaki şeker ve alkolünde üriner sistem taş insidansını arttırdığı ileri sürülmektedir. Taş oluşumunda mesleki faktörler de önemli rol oynar. Yüksek sıcaklıkta çalışan ve büro hizmeti yapanlarda oran daha yüksek görülürken aktif görevi olanlarda ve tarım işçilerinde daha az sıklıkta rastlanır. Heredite, diyet ve aktivitenin hiçbiri primer faktör olarak etkilemez fakat beraberce etki göstererek taş oluşumunu kolaylaştırırlar (12) TaĢ OluĢumunda Predispozan Faktörler (10, 13) 1-İdrar ph sındaki değişiklikler 2-Fokal ve yaygın üriner enfeksiyonlar 3-Konjenital 4-Ürostaz 5-Böbrekteki kalsifikasyonlar 6-Üriner sistemdeki yabancı cisimler 7-Üriner sistemle ilişkili olan fistüller 8-Üriner sistem tümörleri-nekrotik doku parçaları 9-Hiperkalsiüri Üriner Sistem TaĢ Hastalığının Sınıflandırılması Üriner sistem taşları kimyasal içerikleri ve patofizyolojik nedenlerinden dolayı heterojen bir grup oluşturmaktadırlar. Üriner sistem taşları kalsiyum içeren ve içermeyen olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Kalsiyum içeren taģlar: Kalsiyum okzalat, hidroksiapatit ve brushite. Kalsiyum içermeyen taģlar: Ürik asit, struvit (Mg-amonyum fosfat), sistin, triamteren, silika ve 2, 8 dihidroksiadenin (Tablo 1)(14).

18 8 Tablo 1: Böbrek taşlarının sınıflandırılması Oran(%) Etyoloji Kalsiyum içeren taģlar Kalsiyum okzalat 60 Hiperkalsiüri, hipositratüri, hiperürikozüri, hiperokzalüri, düşük idrar ph sı, hiperokzalüri Hidroksiapatit 20 Hiperkalsiüri, hipositratüri, hiperürikozüri Brushite 2 Hiperkalsiüri, hipositratüri, hiperürikozüri Kalsiyum içermeyen taģlar Ürik asit 7 Düşük idrar ph sı, hiperürikozüri Struvite 7 Üreyi parçalayan organizmaların oluşturdukları İYE Sistin 3 Sistinüri Triamteren <1 Triamteren tedavisi Silika <1 Trisilikat tedavisi 2, 8 dihidroksiadenin <1 2, 8 dihidroksiadenin 2.2. HALK ARASINDA BÖBREK TAġI RAHATSIZLIKLARINDA KULLANILAN BĠTKĠLER ĠLE ĠLGĠLĠ GENEL BĠLGĠLER Bu kısımda yer verilen bitkiler iki başlık altında derlenmiştir. Bunlardan ilki ayrıntılı bir halk ilaçları literatürü taraması sonucunda bu yayınlarda böbrek taşına etkisi olduğu belirlenen bitkilerin, isimlerinin, Türkçe isimlerinin, kullanılış ve etkilerinin yer aldığı Türkiye de Böbrek Taşları Tedavisinde Kullanılan Bitkiler tablosudur. İkinci başlıkta ise bu bitkilerden yayınlarda en fazla sayıda adı geçenlerin ayrıntılı kimyasal içerik, botanik özellikleri, yayılış, etki ve kullanılışının değerlendirildiği Böbrek Taşı Tedavisinde Sıklıkla Kullanılan Bitkiler başlığıdır.

19 9 Tablo 2: Türkiye de Böbrek TaĢları Tedavisinde Kullanılan Bitkiler Bitki Adı Drog Familya HazırlanıĢ KullanılıĢ Referans Alceae calvertii Kök Malvaceae İnfüzyon (15) Agropyron repens Herba Gramineae Dekoksiyon Hemoroit (16) Amygdalus communis Tohum Rosaceae Kardiyak hastalık, romatizma, üriner (17) sistem hastalıkları Anthemis cretica Yaprak Asteraceae İnfüzyon Mide ağrısı (18) Aslenium adiantum Herba Aspleniaceae Dekoksiyon Astım, mide ağrısı, diüretik (19) Cardaria draba Çiçek Brassicaceae İnfüzyon Diüretik (17) Carduus mutans Herba Compositae Dekoksiyon Hemoroit, diyabet (20) Ceterach officinarum Yaprak Aspleniaceae İnfüzyon Astım, dizüri (19) Citrus lemon Meyve suyu Rutaceae Antiemetik (19) Crataegus momogyna Meyve Rosaceae Dekoksiyon (19)

20 10 Cydonia oblanga Yaprak, Tohum Rosaceae İnfüzyon, Hemoroit, diüretik, öksürük, astım, (20) dekoksiyon diyare Dryopteris filix-mas Yaprak Aspleniaceae Dekoksiyon (19) Elaeagnus angustifolia Yaprak Elaeagnaceae Dekoksiyon (19) Eryngium campestre Herba Umbelliferae Dekoksiyon (21) Equisetum spc. Herba Equisetaceae Dekoksiyon Prostat, diüretik, sistit, mide ağrısı (22) Hordenum bulbosum Rizom Poaceae Dekoksiyon (23) Hypericum perforatum Herba, çiçek Guttiferae Dekoksiyon merhem Üriner hastalıklar, hipertansiyon, diyabet, antifungal, yaralarda (20) Helichrysum plicatum Yaprak Asteraceae İnfüzyon Kolagog, diyabet, diüretik (23) Juncus inflexus Herba Juncaceae Dekoksiyon (19) Juniperus oxycedrus Meyve Cupressaceae Dekoksiyon Astım, romatizma (19)

21 11 Malva sylvestris Yaprak, herba, Malvaceae İnfüzyon, Astım, çıban, tonsillit (20) Kök dekoksiyon Matricaria chamomilla Kapitulum Compositae İnfüzyon Öksürük, astım, bronşit, mide ağrısı, (20) grip Petroselium crispum Kök, yaprak Apiaceae Dekoksiyon, infüzyon Mide problemleri, egzama (24) Petroselinum sativum Yaprak Apiaceae Dekoksiyon, Diyabet, profilaktik (19) infüzyon Phillyrea latifolia Genç yaprak Oleaceae Dekoksiyon Keratitis (hayvanlar için) (19) Platanus orientalis Meyve, yaprak Platanaceae İnfüzyon, Diyabet (21) dekoksiyon Prunus avium Rosaceae Dekoksiyon (16) Rheum ribes Herba, kök Polygonaceae Dekoksiyon, taze Diyabet, üriner enfeksiyon (23) olarak Rhus coriaria Yaprak, meyve Anacardiaceae Dekoksiyon Ülser, ayak yarları (17)

22 12 Rosa canina Meyve Rosaceae Dekoksiyon Tonik, diyabet, malarya, hemoroid, bronşit (25) Ruscus hypoglossum Meyve, kök Liliaceae Taze olarak, Diüretik, çıban, yaralanma, antipruritik (25) dekoksiyon Thymus longicaulis Herba Lamiaceae İnfüzyon Mestrüel ağrı (19) Tribulus terrestris Zygophyllaceae Dekoksiyon (16) Urtica dioica Tohum, yaprak, Urticaceae Dekoksiyon, taze Hemoroid, kanser, romatik ağrı, (22) kök olarak, egzama Viburnum opulus Meyve Caprifoliaceae Taze olarak Böbrek rahatsızlıkları (26) Zea mays Püskül Poaceae Dekoksiyon, infüzyon Enurezis, kolesterol, safra ve idrar kesesi problemlerinde (23)

23 13 HALK ARASINDA BÖBREK TAġI TEDAVĠSĠNDE SIKLIKLA KULLANILAN BĠTKĠLER Zea mays Resim 1 Familya: Poaceae Latince adı: Zea mays Türkçe adı: Mısır Ġngilizce adı: Corn Kullanılan kısım: Püskül (stylus) YayılıĢ: Mısır binlerce yıldır tarımı yapılan birkaç ender bitkiden bir tanesidir. Orjini ve gen merkezi Güney Amerika olup buradan dünyanın her yerine dağıldığı bilinmektedir. Yapılan çalışmalar mısır bitkisinin yıllık bir geçmişe sahip olduğunu göstermektedir. Mısır, diğer bitki türlerine kıyasla üretim koşulları bakımından daha az seçiciliğe sahip olduğu için dünyada geniş bir yayılım alanına sahiptir. Tropik kökenli olmasına rağmen Kanada, Şili ve Amazon Ormanları gibi birçok farklı coğrafik iklimde yetişebilmektedir. Dünyada buğday ve çeltikten sonra en çok ekimi yapılan ve üretilen üçüncü tahıl bitkisidir. Mısır bitkisinin yetiştiriciliği, ülkemizde başlıca Karadeniz Bölgesi olmak üzere pek çok ilimizde yapılmaktadır. Başlıca mısır çeşitleri: sert mısır, at dişi mısır, patlak mısır, unlu mısırdır (27). Halk arasında kullanılıģ: Halk arasında diüretik ve taş düşürücü olarak kullanılmaktadır (28). Botanik özellikleri: Mısır bitkisi 2n=20 kromozoma sahip tek yıllık otsu bir bitkidir. Bitki tek evcikli (monoik) yani erkek ve dişi çiçekler aynı bitki üzerinde fakat farklı yerlerdedir. Gelişmiş bir kök sistemine sahip olmasına rağmen esas kök sistemi, erken fide evresinde ilk yaprağın çıkışından sonra gövdenin toprak yüzeyinin 3-5 cm altındaki

24 14 boğumlarından çıkan ek kök ve toprağın hemen üzerindeki 1-3. boğumdan çıkan destek köklerden oluşur. Mısır bitkisi 1-2 m yüksekliğe ulaşabilen, gövdesi genelde 8-9 boğum ve bunların aralarından oluşan bir tahıl bitkisidir. Erkek çiçekler tepede salkım şeklindeki başakçıklarda toplanırlar bunlara tepe püskülü denir. Çiçekler kapuz adı verilen yaprakçıklarla örtülüdür. Dişi çiçekler gövdenin orta kısımlarınki yaprakların koltuğundan çıkan ve taşıyıcı yaprakları barındıran bir eksen üzerinde toplanırlar. Bitkide öncelikle tepe püskülü oluşur ve 1-2 gün sonra altlardaki koçanların uçlarından dişi çiçeklerin stigmaları (uzun yeşil püsküller) çıkar. Tozlaşma rüzgâr yardımıyla gerçekleşir. Mısır bitkisi yabancı tozlaşan bir bitkidir. Danelerin oluşturduğu koçan boyu ortam koşulları ve çeşidine bağlı olarak cm arasındadır. Bir mısır koçanında arasında tohum oluşur. Yapraklar uzunluğuna paralel damarlı yaprak kını ve uzun bir yaprak ayasından oluşur. Kulakçık belirsizdir. Stomalar yaprak ayasının yüzeyinde daha fazla bulunur. Sıcak iklim bitkisi olmasına rağmen aşırı sıcaklığa ihtiyaç duymaz. Sahip olduğu adaptasyon yeteneği ile farklı iklim ve toprak koşullarında yetişebilir. En uygun büyüme sıcaklığı C dir ve C de çimlenmeye başlar; toprak sıcaklığı 15 C nin üzerine çıktığında ise çimlenmesi hızlanır (29). Kimyasal bileģimi: Mısır püskülü %2 kadar sabit yağ, %0.1 uçucu yağ, flavonlar, %12 kadar polifenolik (tanen), şeker, müsilaj, sodyum, kalsiyum ve potasyum tuzları içermektedir. Mısır tanesi yaklaşık olarak %70 nişasta, %10 protein, %5 yağ ihtiva eder (30). Etki ve kullanılıģ: Zengin potasyum içeriği nedeniyle diüretik etkilidir, sistit ve romatizmada, böbrek taşlarında ve gutta kullanılmaktadır. Mısırdan insan beslenmesi ve hayvan yemi olarak kullanılmasının yanı sıra yağ, nişasta, şeker, alkol yapımında endüstriyel amaçlı kullanılmaktadır. Mısır yağı doymuş yağ asidi miktarının düşük olması sebebiyle damar sertliği yaşayan insanlara tavsiye edilir. Mısır sapları da hayvan yemi olarak kullanılır. Mısır püskülünün bileşimindeki karbonhidrat, potasyum, sodyum ve kalsiyum tuzlarının bulunmasından ötürü idrar söktürücü ve taş düşürücü olarak tedavi amaçlı kullanılırlar. İnfüzyon veya dekoksiyon (%3-10) halinde 3 bardak veya daha fazla içilir (27).

25 15 Ceterach officinarum (Asplenium ceterach) Resim 2 Familyası: Aspleniaceae Latince adı: Ceterach officinarum Türkçe adı: Altın otu Ġngilizce adı: Golden grass, Miltwaste Kullanılan kısım: Yaprak YayılıĢ: Akdeniz kıyılarında, Anadolu' da, Avrupa nın batısı ve merkezinde yayılış gösterir. Kaya yarıklarının içerisinde ve taş duvarların kenarlarında büyümektedirler. Halk arasında kullanılıģı: Halk arasında idrar söktürücü, böbrek taşı düşürücü ve safra artırıcı olarak kullanılmaktadır (28). Botanik özellikleri: Kayalar arasında yayılış gösteren, çok yıllık, çiçeksiz, otsu, rizomlu, cm büyüklüğünde bir bitkidir, Yaprakları pennatifit, alt yüzü açık renkte, zarımsı tüylerle kaplı olup altın renginde görülür. Sorus linear, induzyum körelmiş veya yoktur. Yapraklar gençken kendi üzerine sarılmış ve saplı haldedir. Yapraklar 5-20 cm uzunluğunda, üst yüz çıplak, alt yüz ve yaprak sapı pullar ile kaplıdır. Kızılımsı renkli, kokusuz ve biraz acımsı lezzetlidir (28). Kimyasal bileģimi: Uçucu yağ, tanen ve müsilaj taşımaktadır. Etki ve kullanılıģ: Diüretik (idrar söktürücü), kabız etkilere sahiptir. Ülkemizde haricen bilhassa basura karşı kullanılmaktadır. İnfüzyon (%5-10) günde 2-3 bardak içilir. Basur memeleri bu infüzyonla yıkanır ve pansuman yapılır (28).

26 16 Helichrysum plicatum Resim 3 Familyası: Asteraceae (Compositae) Latince adı: Helichrysum plicatum Türkçe adı: Ölmez çiçek, Sesum, Gudema otu Ġngilizce adı: Everlasting flower Kullanılan kısım: Yaprak YayılıĢ: Akdeniz Bölgesi, Ön Asya, Tropik Afrika, Güney Afrika, Madagaskar ve Avustralya bölgelerinde 500 den fazla Helichrysum türü bulunmaktadır. Türkiye nin Batı ve Güney bölgelerinde yetişir. Türkiye de 15 den fazla Helichrysum türü yetişmektedir. Bunların çiçek durumları, aralarında bir fark gözetilmeksizin tedavide kullanılmaktadır (28). Halk arasında kullanılıģı: Helichrysum cinsine dahil olan türler, başlıca antimikrobiyal, antienflamatuvar, sindirim kolaylaştırıcı, safra artırıcı, böbrek taşı düşürücü, spazm çözücü ve diüretik özellikleri nedeniyle halk ilacı olarak kullanılmaktadırlar. Pek çok türünün çay halinde ya da pirince, sebzelere ve meze türü gıdalara eklenen yemeklik baharatlar olarak kullanımları da mevcuttur. Bitkinin çiçekli bas kısmı, antienflamatuvar ve antialerjik özellikleri nedeniyle ilaç olarak; ayrıca güneş yanıklarının tedavisi için de kullanılmaktadır. Helichrysum cinsine dahil olan, H. litoreum gibi türlerin halk ilacı olarak kullanımı Yunan-Roma devrinden beri bilinmektedir. Günümüzde de bitkinin güneşte kurutulmuş çiçek kısımları bronşiyal astıma karşı tütsü olarak ve ezilmiş hali diş taşlarına karsı kullanılmaktadır (31). Helichrysum türlerinin genellikle kapitulumları Anadolu da halk ilacı olarak yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Helichrysum türlerinin genellikle infüzyon veya dekoksiyonu

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ LIQUIDAMBAR ORIENTALIS ANADOLU SIĞLA AĞACI Muğla Relikt Tarihteki Önemi Kleopatra aşk iksiri ve parfüm olarak kullanmıştır Hipokrat döneminden beri ilaç olarak kullanılmıştır.

Detaylı

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ SÜRGÜN YAPRAK ÇİÇEK MEYVELER 10 Bitkisel Ürünlerden Yararlanma Şekilleri Şifalı bitkilerden aşağıda belirtilen yöntemler kullanılarak yararlanılmaktadır. İnfusyon (Infusion):

Detaylı

BİTKİ TANIMA I. P E P 1 0 1 _ H 0 4 C h a m a e c y p a r i s l a w s o n i a n a ( L a v z o n Ya l a n c ı S e r v i s i ) Yrd. Doç. Dr.

BİTKİ TANIMA I. P E P 1 0 1 _ H 0 4 C h a m a e c y p a r i s l a w s o n i a n a ( L a v z o n Ya l a n c ı S e r v i s i ) Yrd. Doç. Dr. 1 BİTKİ TANIMA I Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR P E P 1 0 1 _ H 0 4 C h a m a e c y p a r i s l a w s o n i a n a ( L a v z o n Ya l a n c ı S e r v i s i ) C r y p t o m e r i a j a p o n i c a ( K a d i f

Detaylı

Porsuk. Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L.

Porsuk. Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L. Porsuk Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L. Genel olarak 15-20 m boylanır. 2-2.5 m çap yapabilir. Yenice - Karakaya (Karabük)

Detaylı

Juglans (Cevizler), Pterocarya (Yalancı cevizler), Carya (Amerikan cevizleri)

Juglans (Cevizler), Pterocarya (Yalancı cevizler), Carya (Amerikan cevizleri) JUGLANDACEAE 6-7 cinsle temsil edilen bir familyadır. Odunları ve meyveleri bakımından değerlidir. Kışın yaprağını döken, çoğunlukla ağaç, bazıları da çalı formundadırlar. Yaprakları tüysü (bileşik) yapraklıdır.

Detaylı

Defne ağacı, bahçeye güzellik verir. Defne yaprağı, yemeklerinize lezzet katar. Defne yağlı sabunu ise cildinizi güzelleştirir

Defne ağacı, bahçeye güzellik verir. Defne yaprağı, yemeklerinize lezzet katar. Defne yağlı sabunu ise cildinizi güzelleştirir DEFNE Latince ismi : Laurus nobilis Defne ağacı, bahçeye güzellik verir. Defne yaprağı, yemeklerinize lezzet katar. Defne yağlı sabunu ise cildinizi güzelleştirir Defne Bitkisi: Anavatanı Asya olan Defne,

Detaylı

BETULACEAE. Alnus cinsleri vardır.

BETULACEAE. Alnus cinsleri vardır. BETULACEAE Jeolojik devirlerde daha fazla sayıda cins ve türlere sahip olan bu familyanın, bugün 6 cins ve bu cinslerin kışın yaprağını döken 100 kadar türü, Kuzey Yarımkürenin ılıman ve serin bölgelerinde

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

BİTKİ TANIMA I. Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR

BİTKİ TANIMA I. Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR BİTKİ TANIMA I Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR 1 PEP101_H02 Abies (Göknar); A. pinsapo (İspanyol Göknarı), A. concolor (Gümüşi Göknar, Kolorado Ak Gökn), A. nordmanniana (Doğu Karadeniz-Kafkas Göknarı), A. bornmülleriana

Detaylı

C e d r u s ( S e d i r ) C e d r u s a t l a n t i c a C e d r u s b r e v i f o l i a C e d r u s d e o d o r a C e d r u s l i b a n i

C e d r u s ( S e d i r ) C e d r u s a t l a n t i c a C e d r u s b r e v i f o l i a C e d r u s d e o d o r a C e d r u s l i b a n i 1 BİTKİ TANIMA I PEP101_H03 C e d r u s ( S e d i r ) C e d r u s a t l a n t i c a C e d r u s b r e v i f o l i a C e d r u s d e o d o r a C e d r u s l i b a n i Sakarya Üniversitesi İbreliler 2 C

Detaylı

GENUS: ABİES (GÖKNARLAR)

GENUS: ABİES (GÖKNARLAR) Bitki tanıma I 1 GENUS: ABİES (GÖKNARLAR) Yaklaşık 35-40 türü bulunur. Ülkemizde doğal olarak 4 türü yetişir. Herdem yeşildir. Dallar gövdeye çevrel dizilir. Kabuk gençlerde düzgün yaşlılarda çatlaklıdır.

Detaylı

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ Hyoscyamus niger (Banotu) Batbatotu, Bengildek, Dağdağan, Diş otu, Gavurhaşhaşı Kullanılan Kısımları ve İçerikleri : Çiçekli halde iken toplanıp gölgede kurutulmuş yaprakları kullanılır.

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

ÖZET. Yüksek Lisans Tezi MAHLEP (PRUNUS MAHALEB L.) İN BİTKİ KISIMLARINDA MİNERAL BİLEŞİMİNİN BELİRLENMESİ. Seval Aknil MERALER

ÖZET. Yüksek Lisans Tezi MAHLEP (PRUNUS MAHALEB L.) İN BİTKİ KISIMLARINDA MİNERAL BİLEŞİMİNİN BELİRLENMESİ. Seval Aknil MERALER MAHLEP (PRUNUS MAHALEB L.) İN BİTKİ KISIMLARINDA MİNERAL BİLEŞİMİNİN BELİRLENMESİ Seval Aknil MERALER YIL: 2010 Sayfa: 56 Bu çalışmada, Mahlep (Prunus mahaleb L.) bitkisinin yaprak, çiçek, meyve, meyve

Detaylı

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Prof. Dr. Yasemen YANAR Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Avlama ve İşleme Teknolojisi Bölüm Başkanı Tarih boyunca medeniyetler

Detaylı

P E P 1 0 1 _ H 0 5 C

P E P 1 0 1 _ H 0 5 C Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR BİTKİ TANIMA I P E P 1 0 1 _ H 0 5 C u p r e s s u s s e m p e r v i r e n s ( A d i s e r v i - A k d e n i z s e r v i s i ) C u p r e s s u s a r i z o n i c a ( A r i z o n

Detaylı

Sedirler (Cedrus) Türkiye de doğal olarak yetişen. Türkiye de egzotik (yaygın ya da parklarda)

Sedirler (Cedrus) Türkiye de doğal olarak yetişen. Türkiye de egzotik (yaygın ya da parklarda) Sedirler (Cedrus) Türkiye de doğal olarak yetişen Toros (Lübnan) Sediri (C. libani) Türkiye de egzotik (yaygın ya da parklarda) Himalaya Sediri Atlas Sediri (C. deodora) (C. atlantica) Dünyada Kuzey Afrika,

Detaylı

KİŞNİŞ(Coriandrum sativum)

KİŞNİŞ(Coriandrum sativum) KİŞNİŞ(Coriandrum sativum) Tibbi Etkileri ve Kullanımı yöntemleri şöyle sıralanabilir: Eski Mısır papirüsleri, Çince ve Sanskritçe metinlerde ve hatta İncil'de sağlığa yararlı etkilerinden övgüyle söz

Detaylı

İSMAİL ŞENEL MADEN Y. MÜH. (ODTÜ) DOĞA VE KUŞ GÖZLEMCİSİ simsirsever@gmail.com 533 426 03 03

İSMAİL ŞENEL MADEN Y. MÜH. (ODTÜ) DOĞA VE KUŞ GÖZLEMCİSİ simsirsever@gmail.com 533 426 03 03 İSMAİL ŞENEL MADEN Y. MÜH. (ODTÜ) DOĞA VE KUŞ GÖZLEMCİSİ simsirsever@gmail.com 533 426 03 03 NELER GÖRECEĞİZ DEFNE MERSİN KOCAYEMİŞ SANDAL KEÇİBOYNUZU LADEN SUMAK ZAKKUM ERGUVAN ŞİMŞİR ZEYTİN İĞDE MAKİ

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III 1: DİYABET...1 Diabetes insipedius...2 Diabetes mellitus...2 Diyabetin Etkileri...3 Belirtiler...4 Nedenler...4 Tedavi...4 Bitkilerin Rolü...5 Tıbbi Faydaları...6 2: KARACİĞER

Detaylı

Mirosinaz - Glikozinat

Mirosinaz - Glikozinat Mirosinaz - Glikozinat Glikosinolatlar, mirosinaz enzimi tarafından katalizlenen reaksiyonlar sonucu ortaya çıkan parçalanma ürünleri, bitki ikincil metabolizması ile üretilen metabolitler arasında önemli

Detaylı

A. TOHUMLU BİTKİLERİN TEMEL KISIMLARI

A. TOHUMLU BİTKİLERİN TEMEL KISIMLARI Bitkilerin Yapısı Biyoloji Ders Notları A. TOHUMLU BİTKİLERİN TEMEL KISIMLARI Karasal bitkiler iki organ sistemine sahiptir. Toprakların su ve mineral alınmasını sağlayan toprak altı kök sistemi ve gövde,

Detaylı

Ekmeklik Buğdayda Başak

Ekmeklik Buğdayda Başak Ekmeklik Buğdayda Başak Ekmeklik Buğdayda Başak Ekmeklik Buğdayda Başak Ekmeklik Buğdayda Başak SARIPAS SARIPAS SARIPAS Çavdar ve Bezelye Ekili Tarla Buğday tarlası Yulafta Salkım Serin İklim

Detaylı

FAGACEAE. kürenin subtropik ve serin bölgelerinde ormanlar kuran 600 kadar türü vardır.

FAGACEAE. kürenin subtropik ve serin bölgelerinde ormanlar kuran 600 kadar türü vardır. FAGACEAE Fagaceae familyasının 6 cins (Fagus, Quercus, Castanea, Castanopsis, Lithofagus, Nothafagus) ve bu cnislerin her iki yarı kürenin subtropik ve serin bölgelerinde ormanlar kuran 600 kadar türü

Detaylı

Proje Koordinatörü : Prof. Dr. Ayla GÜRDAL

Proje Koordinatörü : Prof. Dr. Ayla GÜRDAL Proje Koordinatörü : Prof. Dr. Ayla GÜRDAL ÖZET Tekirdağ İlinde bulunan iğde bitkisinin farklı kullanım alanlarını bulmak ve bu sayede ekonomiye katkı sağlamak amaçlanmıştır.sanayide İğde bitkisinin meyvesi,çiçeği,çekirdeğinin

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI Türkiye beslenme durumu yönünden hem gelişmekte olan, hem de gelişmiş ülkelerin sorunlarını birlikte içeren bir görünüme sahiptir. Ülkemizde halkın beslenme

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

KAFEİN. HAZIRLAYANLAR Harun ÇOBAN Murat ALTINKAYA Soner SARUHAN

KAFEİN. HAZIRLAYANLAR Harun ÇOBAN Murat ALTINKAYA Soner SARUHAN KAFEİN HAZIRLAYANLAR Harun ÇOBAN Murat ALTINKAYA Soner SARUHAN KAFEİN NEDİR? Önemli fizyolojik etkileri olan alkoloid grubunun azotlu organik bir bileşiğidir. Kimyasal ismi trimethylxanthine dir ve formülü

Detaylı

VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup

VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup normal yaşamın sürdürülmesi için gerekli olan, yiyecekler içerisinde doğal olarak bulunan basit yapılı bileşiklerdir. VİTAMİNLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ=)

Detaylı

ACER BUXUS TİLİA FRAXİNUS

ACER BUXUS TİLİA FRAXİNUS ACER BUXUS TİLİA FRAXİNUS ACER AKÇAAĞAÇLAR Çoğunlukla kışın yaprağını döken boylu veya kısa boylu ağaçlardır. Yapraklar ve tomurcuklar sürgünlerde karşılıklı yer alır. Yapraklar sade, loplu veya tüysüdür.

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

Çayın Bitkisel Özellikleri

Çayın Bitkisel Özellikleri Çayın Bitkisel Özellikleri Bir asırlık bir ömre sahip bulunan çay bitkisi doğada büyümeye bırakıldığında zaman bir ağaç görünümünü alır. Görünüş itibarı ile dağınık bir görünüm arz eden bitki yapısı tek

Detaylı

BİTKİ MATERYALİ II: ANGIOSPERMAE

BİTKİ MATERYALİ II: ANGIOSPERMAE BİTKİ MATERYALİ II: ANGIOSPERMAE Prof.Dr. Yahya AYAŞLIGİL Yrd.Doç.Dr. Doğanay YENER İstanbul Üniversitesi, Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Bitki Materyali ve Yetiştirme Tekniği Anabilim Dalı 20.04.2015

Detaylı

BROKKOLİ (Brassica oleracea var. italica)

BROKKOLİ (Brassica oleracea var. italica) BROKKOLİ (Brassica oleracea var. italica) SİSTEMATİKTEKİ YERİ Takım: Brassicales Familya: Brassicaceae Cins: Brassica Tür: B. oleracea var. italica SAĞLIK VE BESLENME YÖNÜNDEN Brokkoli, A ve C vitamini,

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik 2. Ders YB 205 Beslenme İkeleri 2015 Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr BESLENME Dünya Sağlık Örgütü (WHO-DSÖ)

Detaylı

BAHÇE ÇİÇEKLERİ Perenniyal veya mevsimlik olan çok boylanmayan çiçeklerdir. Yer örtücü işlevi vardır Ağaç veya çalı gibi bitkilerin altında kullanılır

BAHÇE ÇİÇEKLERİ Perenniyal veya mevsimlik olan çok boylanmayan çiçeklerdir. Yer örtücü işlevi vardır Ağaç veya çalı gibi bitkilerin altında kullanılır BİTKİ TANIMA III BAHÇE ÇİÇEKLERİ Perenniyal veya mevsimlik olan çok boylanmayan çiçeklerdir. Yer örtücü işlevi vardır Ağaç veya çalı gibi bitkilerin altında kullanılır SINIFLANDIRILMALARI 1. Perenniyal

Detaylı

Tıp Tarihine Yaklaşım

Tıp Tarihine Yaklaşım Tıp Tarihine Yaklaşım Avcılık-Toplayıcılık Aşaması Mezopotamya Uygarlıklarında Tıp Eski Mısır Tıbbı Çin Tıbbı Eski Hint Tıbbı Yunan Tıbbı Modern Dönem (Batı) Tıbbı Avcılık-Toplayıcılık Aşaması Bütün gün

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular

Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular Romatizma ve Tedavisi Hakkında Yanlışlar ve Doğrular BR.HLİ.067 Romatizma hastalıkları toplumda oldukça sık görülen hastalıklardır. Bunların sıklıkla günlük yaşamı etkilemesi, kişinin yaşam kalitesini

Detaylı

SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Bu sunu Sincan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Hayatboyu Öğrenme Programı Grundtvig Öğrenme Ortaklığı Projesi kapsamında düzenlenen Eğitim Toplantıları için hazırlanmıştır.

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hayvan Beslemede Vitamin ve Minerallerin Önemi Vitaminler, çiftlik hayvanlarının, büyümesi, gelişmesi, üremesi, kısaca yaşaması ve verim vermesi için gerekli metabolik

Detaylı

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ Protein Değerlendirilmesi Enerji Kullanımı Süt Kalitesi Karaciğer Fonksiyonları Döl Verimi Karlılık BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI

Detaylı

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR.

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR. KAZANIMLAR; BOŞALTIM SİSTEMİ. KARACİĞER: Proteinlerin kullanılması sonucunda amonyak açığa çıkmaktadır. Zehirli olan amonyağı daha az zararlı olması için üreye dönüştürmektedir. 1. Boşaltım sistemi ile

Detaylı

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

CUPRESSUS L. Serviler

CUPRESSUS L. Serviler CUPRESSUS L. Serviler Bu cinsin Kuzey Amerika, Oregon, Meksika, Akdeniz den Himalaya ve Çin e kadar yaklaşık 20 türü var. Herdem Yeşil ağaç ve çalılar. Sürgünler dört köşeli, yahut yuvarlakça. Yapraklar

Detaylı

İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü,

İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü, TOZ İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü, Termal Konfor gibi unsurlardan biriside Tozdur. Organik

Detaylı

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR?

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? Vücudun, büyümesi yenilenmesi çalışması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin yeterli miktarda alınmasıdır. Ş. İKİBUDAK BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ SAĞLIKLI BİR Y AŞAMIN

Detaylı

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi 1 Verim Arzının Zaman İçinde Değişimi Verim Arzının dış görünümü olan iş verimi işin tekrarlanması

Detaylı

Elma kış dinlenmesine ihtiyaç duyan meyve türü olup, soğuklama gereksinimi diğer meyvelere göre uzundur.

Elma kış dinlenmesine ihtiyaç duyan meyve türü olup, soğuklama gereksinimi diğer meyvelere göre uzundur. Elma Tarihçe İklim İstekleri Elma ılıman, özellikle soğuk ılıman iklim bitkisidir. Akdeniz Bölgesinde 800 m. den yukarı yerlerde yetişir. Yüksek ışık yoğunluğu elmada çok iyi renk oluşumunu sağlar. Elma

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN KARBONHİDRATLAR Normal diyet alan kişilerde enerjinin % 55-60 ı karbonhidratlardan sağlanır. Bitkiler karbonhidratları fotosentez yoluyla güneş ışığının yardımıyla karbondioksit ve sudan yararlanarak klorofilden

Detaylı

BAZI MEYVE VE SEBZELERDE C VİTAMİNİ TAYİNİ

BAZI MEYVE VE SEBZELERDE C VİTAMİNİ TAYİNİ Tübitak Eğitimde Bilim Danışmanlığı Projesi Kayseri deki Fen ve Teknoloji Öğretmenleri Bilim Danışmanlığı ve Eğitimi Yönünden Destekleme Çalıştayı 14-20 Haziran 2008 BAZI MEYVE VE SEBZELERDE C VİTAMİNİ

Detaylı

FENOLİK MADDELER (Resveratrol)

FENOLİK MADDELER (Resveratrol) FENOLİK MADDELER (Resveratrol) Fenolik madde nedir? Fenolik bileşikler ve daha yaygın olarak kullanılan ismi ile polifenoller benzen halkası içeren maddelerdir. Fenollerin en basit bileşikleri bir adet

Detaylı

KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER

KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER İsim: Centrum Silver Birim formülü Bir film tablet içeriği : % ÖGD** Vitaminler Lutein 1000 mcg * A Vitamini 800 mcg 100 (% 50 Beta Karoten) B1 Vitamini 1.65 mg 150 B2 Vitamini 2.1 mg 150 Niasinamid 24

Detaylı

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU 173 Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Hiçbir canlının beslenmeden yaşamını sürdürmesi mümkün değildir. Bu, her yaşta olmak üzere, insanlar için de geçerlidir. Özellikle bebekler ve

Detaylı

TÜRK GIDA KODEKSİ KİLO VERME AMAÇLI ENERJİSİ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2012/ )

TÜRK GIDA KODEKSİ KİLO VERME AMAÇLI ENERJİSİ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2012/ ) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: TÜRK GIDA KODEKSİ KİLO VERME AMAÇLI ENERJİSİ KISITLANMIŞ GIDALAR TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2012/ ) Amaç MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı, kilo verme amacıyla enerjisi

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

* Ülkemizde doğal olarak yetişmemekle birlikte park ve bahçelerde çok yaygın olarak iki türü kullanılmaktadır.

* Ülkemizde doğal olarak yetişmemekle birlikte park ve bahçelerde çok yaygın olarak iki türü kullanılmaktadır. Mazılar Thuja * Ülkemizde doğal olarak yetişmemekle birlikte park ve bahçelerde çok yaygın olarak iki türü kullanılmaktadır. * Mazılar sık dallı; çoğunlukla piramit biçimli; koyu yeşil görünümlüdürler.

Detaylı

BESLENME VE SAĞLIK AÇISINDAN KEÇİ SÜTÜNÜN NİTELİKLERİ

BESLENME VE SAĞLIK AÇISINDAN KEÇİ SÜTÜNÜN NİTELİKLERİ BESLENME VE SAĞLIK AÇISINDAN KEÇİ SÜTÜNÜN NİTELİKLERİ Keçi, kuru ve sıcak yerlerde ve özellikle tarımsal açıdan geri kalmış bölgelerde yaşayan insanlar için çok önemli bir besin ve gelir kaynağıdır. Gerek

Detaylı

BİTKİSEL İLAÇLAR VE ZEHİRLENMELER

BİTKİSEL İLAÇLAR VE ZEHİRLENMELER BİTKİSEL İLAÇLAR VE ZEHİRLENMELER Prof. Dr. Hülya Güven 1 Özellikle son 10 yıl içinde dünyada alternatif tıp olarak tanımlanan bitkisel ilaçlara ilginin arttığı görülmektedir 2 1 Bitkisel ilaçların yanlış

Detaylı

MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU

MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK Dünya nüfusundaki hızlı artış ile teknolojik gelişmeler insanları tarımsal

Detaylı

1-) Yaprak eksenin ucu, mukro veya arista, bitkiler daima çok yıllık, gövde kanatsız, çiçekler salkımsı

1-) Yaprak eksenin ucu, mukro veya arista, bitkiler daima çok yıllık, gövde kanatsız, çiçekler salkımsı LATHYRUS L. TEŞHİS ANAHTARI 1-) Yaprak eksenin ucu, mukro veya arista, bitkiler daima çok yıllık, gövde kanatsız, çiçekler salkımsı 2-) Yaprakçıklar pinnat ve retikulat damarlanma veya stipullar sagittat

Detaylı

GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008

GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 GRİP İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 GRİP HAKKINDA BİLMEMİZ GEREKENLER Gribin nasıl bir hastalık olduğunu, Gripten korunmak için neler yapmamız gerektiğini, Grip aşısını ve ne zaman aşı olmamız

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

Üriner Sistem Taş Hastalığında Metabolik Değerlendirmede Kullandığım Algoritmler

Üriner Sistem Taş Hastalığında Metabolik Değerlendirmede Kullandığım Algoritmler Üriner Sistem Taş Hastalığında Metabolik Değerlendirmede Kullandığım Algoritmler Hikaye: aşağıdaki özellikler sorulmalıdır. Diyet ve sıvı alımı ( et, süt, sodyum, potasyum, askorbik asit ) İlaç alımı :

Detaylı

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENAPOZDA VE YAŞLILIKTA BESLENME 1 MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENOPOZDA GÖRÜLEN SORUNLAR MENOPOZ DÖNEMİNDE BESLENME İLKELERİ YAŞLILIKTA BESLENME YAŞLILIKTA BESLENME İLKELERİ 2 3 YAŞAM BEBEKLİK ÇOCUKLUK

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. Ürünün İsmi. EUCARBON tablet. 2. Kalitatif ve Kantitatif Bileşimi. Etkin maddeler:

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. Ürünün İsmi. EUCARBON tablet. 2. Kalitatif ve Kantitatif Bileşimi. Etkin maddeler: KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. Ürünün İsmi EUCARBON tablet 2. Kalitatif ve Kantitatif Bileşimi Etkin maddeler: Bir tablette; 180,0 mg bitkisel kömür, 50,0 mg kükürt, 105,0 mg senne (sinameki) yaprağı tozu ve 25,0

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

RUS BUĞDAY AFİTLERİNE KARŞI BİYOLOJİK KORUMA

RUS BUĞDAY AFİTLERİNE KARŞI BİYOLOJİK KORUMA RUS BUĞDAY AFİTLERİNE KARŞI BİYOLOJİK KORUMA HAZIRLAYAN ÖĞRENCİLER 7-F Miray DAĞCI Ömür Mehmet KANDEMİR DANIŞMAN ÖĞRETMEN NİLÜFER DEMİR İZMİR - 2013 İÇİNDEKİLER 1. Projenin Amacı ve Hedefi.. 2 2. Afit

Detaylı

BADEM YETİŞTİRİCİLİĞİ

BADEM YETİŞTİRİCİLİĞİ BADEM YETİŞTİRİCİLİĞİ Badem Anadolu nun en eski meyve türlerinden birisidir. Ancak ülkemizde bademe gerekli önem verilmemekte, genellikle tarla kenarlarında sınır ağacı olarak yetiştirilmektedir. Ülkemizde

Detaylı

BAL TANIMI BALIN BİLEŞİMİNİ OLUŞTURAN MADDELER

BAL TANIMI BALIN BİLEŞİMİNİ OLUŞTURAN MADDELER BAL TANIMI Bal, Türk Gıda Kodeksi 2000/39 sayılı Bal Tebliğinde "Bal; bal arılarının çiçek nektarlarını, bitkilerin veya bitkiler üzerinde yaşayan bazı canlıların salgılarını topladıktan sonra, kendine

Detaylı

HAYVANSAL KAYNAKLI AMİNO ASİT İÇEREN ORGANİK GÜBRE. Çabamız topraklarımız için. www.letafet.co

HAYVANSAL KAYNAKLI AMİNO ASİT İÇEREN ORGANİK GÜBRE. Çabamız topraklarımız için. www.letafet.co HAYVANSAL KAYNAKLI AMİNO ASİT İÇEREN ORGANİK GÜBRE Çabamız topraklarımız için www.letafet.co LETAMİN BASE HAYVANSAL KAYNAKLI AMİNO ASİT İÇEREN SIVI ORGANİK GÜBRE Letafet Uluslararası Pazarlama Gıda Satış

Detaylı

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ Prostat her erkekte doğumdan itibaren bulunan, idrar torbasının hemen altında yer alan bir organdır. Yaklaşık 20 gr ağırlığındadır ve idrar torbasındaki idrarı

Detaylı

KURU İNCİR DÜNYA ÜRETİMİ TÜRKİYE ÜRETİMİ

KURU İNCİR DÜNYA ÜRETİMİ TÜRKİYE ÜRETİMİ KURU İNCİR DÜNYA ÜRETİMİ İncir, ilk kültüre alınan meyvelerden birisi olarak, anavatanı Anadolu dan, önce Suriye ve Filistin e sonrasında buradan da Çin ve Hindistan a yayılmıştır. Dünya kuru incir üretimine

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin Madde: Mepiramin maleat, lidokain hidroklorür, dekspantenol.

KULLANMA TALİMATI. Etkin Madde: Mepiramin maleat, lidokain hidroklorür, dekspantenol. KULLANMA TALİMATI STİDERM jel Cilde uygulanır. Etkin Madde: Mepiramin maleat, lidokain hidroklorür, dekspantenol. Yardımcı Maddeler: Benzalkonyum klorür, mentol kristali, karbomer 980, disodyum EDTA, sodyum

Detaylı

Bitkiler genel olarak 4 temel kategoride incelenir.

Bitkiler genel olarak 4 temel kategoride incelenir. Bitkiler -Herbs- Bitkiler - Herbs Bitkiler doğanın insanlığa bahşettiği en önemli kaynaklardan biridir. İnsanlar bu doğal kaynaklar sayesinde besin ihtiyaçlarını karşılayabilir, hastalıklar ve yaralanmalar

Detaylı

PROJE GRUBUMUZ. * Ayla TAMAÇ * * Ayşe AKPINAR * * Betül AYHAN * * Emre SEYHAN *

PROJE GRUBUMUZ. * Ayla TAMAÇ * * Ayşe AKPINAR * * Betül AYHAN * * Emre SEYHAN * PROJE GRUBUMUZ * Ayla TAMAÇ * * Ayşe AKPINAR * * Betül AYHAN * * Emre SEYHAN * PROJENİN AMACI Sivrisineklerle mücadelede doğal çözümler geliştirmek. PROJENİN HEDEFİ Biberiye, fesleğen, lavanta ve okaliptüs

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI VİTA B 250/250/1 mg enterik kaplı tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir enterik kaplı tablet 250 mg B 1 vitamini, 250 mg B 6 vitamini ve 1 mg B 12 vitamini içerir. Yardımcı madde(ler):

Detaylı

ARIKÖY TOPLU YAPI YÖNETİMİ BİTKİLER NE İSTER

ARIKÖY TOPLU YAPI YÖNETİMİ BİTKİLER NE İSTER ARIKÖY TOPLU YAPI YÖNETİMİ BİTKİLER NE İSTER Hazırlayan ZİRAAT MÜHENDİSİ:Murad Ali DEMİR İSTANBUL 2009 N (DAL) (AZOT) Bitkilerin en fazla ihtiyaç duyduğu besin maddelerinden biri olan azot vejetatif gelişmeyi

Detaylı

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler BESİNLER Yaşam için gerekli besin öğelerini sağlayan bitkisel ve hayvansal gıdalar BESİN olarak tanımlanır. Besinler, elde edildikleri kaynaklara göre iki gruba ayrılır: Süt, yumurta, peynir, et, tavuk,

Detaylı

Manda Ürünlerini Ekonomik Değeri Nasıl Artırılabilir Yrd. Doç. Dr. Zeki GÜRLER

Manda Ürünlerini Ekonomik Değeri Nasıl Artırılabilir Yrd. Doç. Dr. Zeki GÜRLER Manda Ürünlerini Ekonomik Değeri Nasıl Artırılabilir Yrd. Doç. Dr. Zeki GÜRLER Manda Ürünleri Süt ve Süt Ürünleri Manda sütü Afyon kaymağı Lüle kaymağı Manda yoğurdu Dondurma Manda tereyağı Manda peyniri

Detaylı

ALLERJİNİN NEDENİ NEDİR?

ALLERJİNİN NEDENİ NEDİR? Saman nezlesi tanımı yanlış isimlendirilmektedir. Çünkü saman bu olaya neden olmaz. Hastalık; akan / kaşınan burun ve göz, hapşırma, boğaz kaşıntısı ve burun, boğazda çok miktarda akıntıdan oluşmaktadır.

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ İdrar oluşturmak... Üriner sistemin ana görevi vücutta oluşan metabolik artıkları idrar yoluyla vücuttan uzaklaştırmak ve sıvı elektrolit dengesini korumaktır. Üriner

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA CIVCIV IÇIN OVOLYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA CIVCIV IÇIN OVOLYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta verimi Kabuk kalitesi Civciv kalitesi Döllülük Çıkım oranı Karaciğer sağlığı Bağırsak sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA

Detaylı

KURU İNCİR. Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

KURU İNCİR. Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KURU İNCİR Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KURU İNCİR Türkiye de Üretim İncir, ilk kültüre alınan meyvelerden birisi olarak, anavatanı

Detaylı

BOVİFİT FORTE İLE AVANTAJLARINIZ Optimal laktasyon başlangıcı Yüksek yem tüketimi İyi doğurganlık Yüksek süt verimi Uzun damızlık ömrü

BOVİFİT FORTE İLE AVANTAJLARINIZ Optimal laktasyon başlangıcı Yüksek yem tüketimi İyi doğurganlık Yüksek süt verimi Uzun damızlık ömrü BOVİFİT FORTE İLE AVANTAJLARINIZ Optimal laktasyon başlangıcı Yüksek yem tüketimi İyi doğurganlık Yüksek süt verimi Uzun damızlık ömrü BOVİFİT FORTE ÜRÜN ÖZELLİKLERİ Kurutulmuş bira mayası ve keten tohumu

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

Amino Asit Metabolizması Bozuklukları. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD

Amino Asit Metabolizması Bozuklukları. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD Amino Asit Metabolizması Bozuklukları Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD Amino Asit Metabolizması Bozuklukları Genelde hepsi kalıtsal ve otozomal resesifir

Detaylı

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr

EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr Ağacın kökü toprak İnsanın kökü EKMEK tir. 2 BİR AYDA 7-12 KG. VERMEK

Detaylı

CİVANPERÇEMİ(Achillea millefolium)

CİVANPERÇEMİ(Achillea millefolium) CİVANPERÇEMİ(Achillea millefolium) Diğer isimleri : Binyaprak, Yaşlı Adam Biberi, Asker Yarası, Şövalye Binyaprağı, Bin ot, Burun kanaması, Marangoz Otu, Kan değeri, Sağlam Ot Yetiştiği yer: Civanperçemi,

Detaylı