Prof. Dr. Orhan ERMAN

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Prof. Dr. Orhan ERMAN"

Transkript

1 BĠYOLOJĠ ARAġTIRMALARI, TEKNOLOJĠYE AKTARIMI VE ÖNCELĠKLERĠMĠZ Prof. Dr. Orhan ERMAN FIRAT ÜNĠVERSĠTESĠ, FEN FAKÜLTESĠ, BĠYOLOJĠ BÖLÜMÜ

2 1 GĠRĠġ ĠÇERĠK BĠYOLOJĠ BĠLĠMĠNĠN GELĠġĠMĠ MODERN BĠYOLOJĠNĠN BAġLANGICI BĠYOLOJĠNiN TEKNOLOJĠYE AKTARIMI BĠYOTEKNOLOJĠ NEDĠR? REKOMBĠNANT DNA TEKNOLOJĠSĠ GENETĠĞĠ DEĞĠġTĠRMĠġ ORGANĠZMALAR (GDO) ĠNSAN GENOM PROJESĠ 9 KÖK HÜCRE ÇALIġMALARI 10 ÖNCELĠKLERĠMĠZ

3 1. GĠRĠġ Güneş, her gün çok büyük miktarda enerjiyi dünya ve ay ile güneş sistemimizdeki diğer tüm gezegenlere doğru yayar. Ve yine her gün gezegenler bu enerjiyi uzay boşluğuna geri yansıtır. Bunlar arasında sadece dünya aldığı enerjinin küçük bir kısmını çok az bir süre için bile olsa hapseder ve depolar. Kozmik enerji akışındaki bu minicik gecikme yaşam gücünü sağlar.

4 Bitkiler güneş ışığını alır almaz bu enerjiyi gövde, yaprak ve tohumlarını oluşturabilmek için kullanırken, hayvanlarda bitkileri yiyerek veya bitkileri yiyen hayvanları yiyerek bu enerjiyi kendi bünyelerinde hapsederler.

5 Yaşam ve ölüm arasındaki süreçte her basamakta, enerjinin tekrar uzaya dönme zincirini tamamlayacak halka olan atık ısı ortaya çıkar.

6 Biyoloji; kısaca canlıları çeģitli yönleriyle inceleyen bir bilimdir. Dünya yaģam ıģığı ile doludur. Milyonlarca organizma dünyanın çeģitli bölgelerine dağılmıģtır. Bunlar, doğrudan ya da dolaylı olarak güneģ gibi canlı olmayan enerji kaynakları üzerinden beslenirler.

7 Bu karmaşık çeşitlilikte tüm biyolojiyi bir bütün haline getiren şey nedir? Örneğin amipler, süngerler ve insanlar arasında biyoloji bilimi için ortak olan nedir? Canlı ve canlı olmayanlar birbirinden nasıl ayrılır?

8 Aslında kısacası yaşam nedir? Sözlüklerde yaģam; canlı ve ölü arasındaki özellik farkı, ölüm de; yaģamın sona ermesi Ģeklinde tanımlanır.

9 Bakterilerden insanlara kadar tüm organizmalarda ortak bazı nitelikler bulunur. Ferdiyet Gen Gen Organizasyon-Hücreler-Organlar-Sistemler Kimyasal yapı Metabolizma Hareket Duyarganlık Büyüme Üreme Gen Gen Gen Gen Gen Gen Uyum Ölüm Gen

10 2. BĠYOLOJĠ BĠLĠMĠNĠN GELĠġĠMĠ Bilim; temel anlamda doğayı anlama gayretidir. Muhtemelen, bitkiler ne zaman gelişir, yağmur ne zaman yağar gibi ilk insanların günlük hayatlarında gözlemledikleri bir takım olayları, pratikte uygulanabilir halde bir araya getirdikleri zaman gelişmeye başlamıştır.

11 Bilimsel yöntem ve modern bilimin geliģiminden çok daha önceleri bu neden-sonuç iliģkileri üzerine yapılan gözlemler, bilimsel düģüncenin ortaya çıkmasına yol açmıģtır.

12 Bilimdeki en önemli gelişmeler Eski Yunan da başlamıştır. Bu dönemde evrenin, insanları kendi kapris ve gönüllerince yöneten bazı tanrılar tarafından koyulan keyfi kurallara bağlı olmadığını, bunun yerine dünyanın tutarlı, belirli kanunlara sahip ve doğa üstü güçlerden bağımsız bir yer olduğu düşüncesi doğmaya başlamıştır.

13 Böylece filozoflar evrenin uyduğu bazı doğa kanunlarını ya da kendi deyimleriyle filozofik esasları keşfetmeye çalışmışlardır.

14 Aristotales, sistematik gözlemler yapmıştır. Aristotales in evreni, mükemmellik, güzellik ve armoni ile doludur. Dünya bunun tam ortasında yer alır. Ay, güneş, gezegen ve yıldızlar dünyanın etrafında dolaşan mükemmel, şeffaf, tek merkezli kürecikler halindedir.

15 Nocolaus Copernicus, güneşin dünya etrafında değil, tersine, dünyanın güneş etrafında belirli bir yörüngede döndüğünü ileri sürmüştür.

16 Galileo, gökyüzünü teleskopla inceleyen ilk bilim adamıdır. Ayın küre şeklinde olmadığını, üzerinde dağların, kraterlerin bulunduğunu, güneşin mükemmel ve sabit olmayıp, üzerinde lekelerin var olduğunu, bunların hareket edip, ara sıra gözden kaybolduğunu, Venüs ün sadece gelen ışınları yansıttığını ve dünya merkezli bir yörüngeyi izlemediğini söylemiştir.

17 Kepler, gezegenlerin yörüngelerini 5 mükemmel geometrik şekille açıklamıştır. Sonunda güneş sisteminin gerçek düzenini bulmayı başarmıştır.

18 Yani gezegenlerin güneş etrafında elips biçimli yörüngelerde ve güneşe olan uzaklıklarına göre döndüklerini anlamıştır. Keplerin çalışmaları doğada belirli bir düzen olduğunu açıklayan en iyi yaklaşımlardan birisidir.

19 Eğer belirli bir düzen olmasaydı, bilim bir vakit kaybından başka bir şey olmayacaktı. Fiziksel dünyanın tanrıların istekleri, büyücüler ya da şeytani güçler tarafından yönetilmediği, bunun yerine anlaşılması mümkün, kişisel yaklaşımlara bağlı olmayan evrensel kural ve ilişkiler içerisinde olduğuna dair inanç kuvvetlenmiştir.

20 Isaac Newton gibi daha sonraki bilim adamlarına güç veren bu düşünceler, mekanik, matematik, optik ve yer çekimi kanunlarının bulunmasında büyük katkıları olmuştur.

21 3. MODERN BĠYOLOJĠNĠN BAġLANGICI Modern biyoloji araştırmalarının ilk izleri Copernicus ve Galileo nun çalışmaları ile aynı döneme rastlar. Yaşam bilimindeki en önemli adımlar aşağıda bahsedilen kişiler tarafından atılmıştır.

22 Andreas Vesaliu: Cesetler üzerinde çalışarak insan anatomisini incelemiş, insan vücudunun sayısız karmaşık alt birimlerden oluştuğunu ve bunların her birinin kendi fonksiyonları olduğunu saptamış, daha sonra da diğer hayvanları inceleyerek karşılaştırmalı olarak bu anatomik birimlerin görev ve organizasyonlarını anlamaya çalışmıştır.

23 Bu konuda bulduğu en önemli şeylerden birisi, beyinden gırtlağa giden sinirin pek çok hayvanda ses çıkarma fonksiyonunu kontrol ettiğini anlamasıdır. Yaptığı deneyde, bir domuzun sinirini keserek almış, ses çıkarma organları sağlam olmasına karşın hayvanın ses çıkartamadığını gözlemiştir.

24 Bu karşılaştırmalı ve deneysel çalışma biçimi kalbin kanı pompaladığını ve kan dolaşımını bulan İngiliz fizikçi William Harvey tarafından daha da geliştirilmiştir. Kalp metafiziksel anlamda sevgi duygusunun merkezi değil, aslında fonksiyonu belirli olan mekanik bir aygıttır. Bu araştırmalar sunucunda anatomi çalışmaları hızlanmıştır.

25 1590 yılında Jhanssen tarafından mikroskop icat edildi.

26 Antony Van Leeuwenhoek, mikroskopla mikroorganizmaları (bakteriler dahil), sperm ve dölledikleri yumurtaları ve kendisine göre tüm canlıların meydana geldiği hücreleri bulmuştur. Aynı şekilde Robert Hooke (30 kez büyütme yapan), Malpighi ve Swammerdam gibi bilim adamları mikroskobu botanik ve zoolojiye uygulayarak önemli bulgulara ulaştılar.

27 Fiziğin aksine, biyolojide temel genellemelerin yapılabilmesi için çok uzun çalışmalar gerektiren zahmetli gözlemlerin yapılması gerekir. Hücre ismi ilk defa Robert Hooke (1665) tarafından mikroskop altında şişe mantarı kesidi üzerinde görülen içi boş odacıklar için kullanılmıştır.

28 Mikroskobun icadı canlılarla uğraşan bilim adamlarına geniş bir ufuk açtı. Hiç bilinmeyen mikroorganizmalar ile büyük organizmaların ince kısımlarını görmek oldu. ve incelemek mümkün

29 Gittikçe zenginleşen hayvan çeşitlerinin arasındaki ilişkileri görebilmek için hayvanların bilimsel mantıki esaslara dayanarak sınıflandırılmasını zorunlu kıldı.

30 Bu konuda Linne, 1753 te yaptığı suni sınıflandırma ile daha sonraki bilimsel denemelere öncülük yapmıştır. İki kelime ile isimlendirme kuralını o koydu.

31 Schleiden (1838), bitki hücreleri üzerinde çalışmış ve bütün bitki dokularının hücrelerden oluştuğunu teori olarak ortaya atmıştır. Schwann, 1839 da hayvan hücreleri üzerinde araştırmalar yapmış ve o da hücre teorisi kelimesini kullanmıştır.

32 Schleiden ve Schwann ın hücreyi buldukları söylenemez. Onlar sadece daha önceki bilim adamlarından daha açık olarak şu temel fikri ortaya atmışlardır: Bütün canlılar hücrelerden meydana gelir ve hücreler bağımsız oldukları halde birlikte iş görürler. İşte bu temel fikre hücre teorisi adı verilir ve 19. asrın en büyük keşiflerinden birisi olarak kabul edilir.

33 19. yüzyılın başında mikroskop ile çalışmalar en büyük meyvesini verdi. Bütün canlı organizmaların hücrelerden oluştuğu, organizmanın gelişmesinde ve büyümesinde hücrelerin başlıca rolü oynadığı anlaşıldı.

34 1862 de Lois Pasteur, kendi kendine oluşum teorisinin yanlış olduğunu kanıtlamıştır (Biyogenez). Pastör ve Koch hastalık amillerinin mikroplar olduğunu buldular. Bu sayede hastalıkların biyolojik kontrolleri yapılmaya başlandı.

35 Charles Darwin, doğal seçilim yoluyla evrim teorisini açıklamaya çalıştı. Daha önce fosil kayıtların alternatif açıklamasını yapan bilim adamı Lamarck olmuştur. Ancak yüzyılın sonuna doğru Weismann ın deneyleri, kazanılmış karakterlerin kalıtsal olamayacağını gösterdi.

36 Morgan ve talebeleri Ancak 1990 yılına kalıtım Genetik, Gregor kadar, bu sonuçlar mekanizmasının Mendel in 1865 de tekrar keşfedilinceye temellerini yayınladığı kalıtım kadar önemi oluşturdular. deneyleri ile başlar. anlaşılamadı.

37 Biyoloji, insan ruhunda vardır. İnsanlar evde hayvan besler, bitki yetiştirir. Arka bahçelerine koydukları yuvalara kuşları davet eder, hayvanat bahçelerini ve doğal koruma alanlarını gezmeye giderler. İnsanlar her çeşit hayat formuna karşı yakınlık duyma ve merak etme eğilimindedirler.

38 İşte biyoloji bu insani eğilimin bilimsel uzantısı ve serüven düşkünü zihinlerin bilimidir. Bu bilim bizi bizzat ya da bir başkasının yerine ormanlara, çöllere, denizlere ve diğer ortamlara gitmeye zorlar. Canlılığı araştırmak bizi, canlıların nasıl işlev gördüklerini daha yakından incelemek için laboratuarlara yöneltir.

39 Biyoloji bizi, canlılığın temel birimleri olan hücrelerin mikroskobik dünyasına ve hücreleri kuran moleküllerin submikroskobik ortamına sürükler.

40 Zihinsel gezimiz bizi geçmiş zamanlara da götürür. Çünkü biyoloji sadece günümüzde yaşayan canlılarla değil, geçmişi hemen hemen 4 milyar yıl öncesine uzanan eski hayat formlarının tarihçesiyle de ilgilenir.

41 Şu anda biyolojinin en heyecanlı dönemiyle karşı karşıyayız. Tarihteki en büyük ve en donanımlı bilim adamları topluluğu, bir zamanlar çözümsüz gibi görünen biyolojik bilinmezleri çözümlemeye başlıyor.

42 Bizler tek bir hücrenin nasıl bir bitki ya da hayvan haline geldiğini, insan zekasının nasıl çalıştığını, bitkilerin güneş enerjisini kimyasal enerjiye nasıl dönüştürdüklerini, ormanlar ya da mercan adaları gibi biyolojik komünitelerde organizmaların nasıl etkileşim ağları oluşturduklarını anlamaya şimdi daha yakınız.

43 Modern biyoloji hem önemli, hem de heyecan vericidir. Genetik ve hücre biyolojisi, tarımda devrim yapmaktadır. İçinde bulunduğumuz dönem, aynı zamanda biyoloji öğrenmenin en zor olduğu dönemdir. Modern biyolojiyi çok heyecan verici kılan buluş patlaması aynı zamanda, profesyonel biyologlar için bile korkutucu olabilmektedir.

44 O halde biyolojiyi yeni öğrenmeye baģlayan öğrenciler bilgi ve buluģ selinde boğulmamak için, baģlarını suyun üstünde tutmayı nasıl ümit edebilirler?

45 Biyolojide 20. y.y. ın ikinci yarısı ve 21 y.y. ın başlarında insanlığı yakından ilgilendiren birçok gelişme oldu. Örneğin:

46 DNA nın üç boyutlu yapısının ikili sarmal şeklinde olduğu ilk kez 1953 te Cambridge Üniversitesi nde çalışan James ĠÇERĠK Watson ve Francis Crick tarafından öne sürülmüştür. GiriĢ Deneysel ÇalıĢmalar Bulgular ve TartıĢma Sonuçlar

47 James Watson ve Francis Crick tarafından 25 Nisan ĠÇERĠK 1953 de Nature da yayınlanan makale GiriĢ Deneysel ÇalıĢmalar Bulgular ve TartıĢma Sonuçlar

48 Bu çalışma, James Watson ve Francis Crick in daha sonra (1962 yılında) Fizyoloji-Tıp dalında Nobel ödülü almasını sağladı ĠÇERĠK GiriĢ Deneysel ÇalıĢmalar Bulgular ve TartıĢma Sonuçlar

49 HIV virüsü tanımlandı.

50 Çalışma, Mayıs 1983 de yayınlandı

51 Çalışma, sahiplerine 2008 de Nobel ödülü kazandıracaktır

52 Memeli hayvanların klonlanabileceği gösterildi.

53 Çalışma, Mart 1997 de Time Magazine de yayınlandı..

54 DNA nın keşfinin 50. yılında İnsan Genom Projesi tamamlandı.

55 Kök hücre çalışmaları hız kazandı.

56 1998 yılının en önemli olayı, ABD Madison Kentinde Wisconsin Üniversitesi nden James Thomson ve ekibinin, IVF laboratuvarında dondurulmuş ya da taze 36 tane embriyondan 5 adet insan embriyonik kök hücre serisi ürettiklerini rapor etmesiydi. Bu olaydan sonra embriyonik kök hücre araştırmaları hız kazandı.

57 Bazı canlı türlerinin gen haritası çıkarıldı.

58 4. BĠYOLOJĠ ARAġTIRMALARININ TEKNOLOJĠYE AKTARIMI Elektronik ortamın yaşamımızı etkilemesi ve bilgiye ulaşmanın kolaylığı ile biyolojik ve teknolojik araştırmaların çeşitliliği artmış ve bilimde çok ciddi ilerlemeler kaydedilmiştir. Biyoloji araştırmalarının gelişmesi teknolojik gelişmelerle yakından ilgilidir.

59 Biyolojik organizmaların, biyolojik sistemlerin veya biyolojik proseslerin üretim ve hizmet endüstrilerine uygulanması biyoteknolojiyi ifade eder.

60 5. BĠYOTEKNOLOJĠ NEDĠR? Bir ürün veya işlemi özel bir amaç için oluşturmak veya değiştirmek için biyolojik sistemleri, canlı organizmaları veya bunların türevlerini kullanan herhangi bir teknolojik uygulama, Biyolojik sistem ve süreçleri kullanarak sorunlara çözüm bulunması ve yararlı ürünler üretilmesi,

61 5. BĠYOTEKNOLOJĠ NEDĠR? Bilgi, mal ve hizmet üretmek amacıyla canlı ve cansız malzemeleri değiştirmek için, bilim ve teknolojinin canlı organizmalara ve bunlara ilişkin parça, ürün ve modellere uygulanması,

62 5. BĠYOTEKNOLOJĠ NEDĠR? Endüstriyel ya da sanayi uygulamalarında bakteri ya da küf benzeri canlı organizmaların kullanılması,

63 5. BĠYOTEKNOLOJĠ NEDĠR? Özel bir kullanıma yönelik olarak ürün veya işlemleri dönüştürmek veya meydana getirmek için biyolojik sistem ve canlı organizmaları veya türevlerini kullanan teknolojik uygulamalardır.

64 Biyoteknolojinin ilk kullanımı; 6000 yıl önce mayaların kullanıldığı ekmek, peynir, şarap ve bira yapımıydı. Şarap ya da peynir yapımındaki maya kullanımı, bazı deterjanlarda enzim kullanımı ve bazı antibiyotiklerin üretimi gibi canlı organizmaların yapılarının değiştirilmeden kullanıldığı teknolojiler klasik biyoteknoloji olarak tanımlanır.

65 Modern biyoteknoloji, organizmaya gen manipulasyonu, genetik mühendislik, tıpta gen tedavilerinden, tarımda daha dayanıklı ve verimli ürünler elde edilmesi, tekstil ve kozmetik sanayine kadar çok geniş bir yelpazede kullanılmaktadır. Rekombinant DNA teknolojisindeki ilerlemelerle birlikte biyoteknoloji genetik mühendisliği ile birlikte çalıştı.

66 Modern biyoteknoloji özellikle bitkisel çalışmalarda rutin olarak kullanılabilir hale gelmiş, hatta modern biyoteknolojinin son aşaması olan doğrudan gen transferi tekniği de kullanılmaya başlanmıştır.

67 Biyoteknolojide amaç; genetik ve moleküler DNA teknikleriyle, canlıların genetik haritalarını çıkartmak, çoğaltmak, ıslah etmek, değiştirmek, geliştirmek, yeni ve az bulunan ürünleri yine canlılara (organizma, hücre ve dokulara) ürettirmek veya bunları daha fazla elde etmektir. Dolayısıyla tıpta, tarımda, hayvancılıkta, ilaç ve gıda endüstrilerinde birçok soruna çözüm bulmaktır.

68 Biyoteknolojinin uygulama alanları renklerle ifade edilmektedir: Kırmızı Biyoteknoloji: Biyoteknolojinin sağlık bilimlerinde uygulanması, ilaç üretimi ve genetik tedaviler. Beyaz Biyoteknoloji: Biyoteknolojinin sanayi süreçlerine uygulanması. YeĢil Biyoteknoloji: Biyoteknolojinin tarımda uygulanması.

69 6. REKOMBĠNANT DNA TEKNOLOJĠSĠ Belirli bir geni çalışan moleküler biyolog, bir mücadeleyle yüz yüze gelir. Doğal olarak bulunan DNA molekülleri oldukça uzundur ve tek bir molekül, genellikle çok sayıda gen taşır. Dahası, genler kromozomal DNA nın küçük bir bölümünü işgal eder. Geri kalan bölüm, kodlama yapmayan nükleotid dizilerini içerir. Örneğin bir insan geni, bir kromozomal DNA molekülünün sadece 1/ ni oluşturabilir.

70 Bilim adamları, özgül genleri doğrudan çalışabilmek için, iyi tanımlanmış gen boyutundaki DNA parçalarının çok sayıda benzer kopyasının elde dildiği yöntemlerin geliştirilmesine ihtiyaç duyar. Başka bir ifadeyle, bilim adamları gen klonlanması ile ilgili tekniklere ihtiyaç duymuştur.

71 Gen klonlamasının aģamaları Plazmidlerin bakteriden izole edilmesi 1 Transformasyon Klonlanacak genin organizmadan izole edilmesi 5 2 Rekombinant DNA Teknolojisi 4 Ligasyon (Gen ve plazmidin bağlanması) 3 Gen ve plazmide yapıģkan uçların takılması

72 Plazmidler bakterial kromozomlardan bağımsız olarak bakteri hücreleri içerisinde kendini eşleyen küçük, halkasal DNA molekülleridir.

73 Genlerin ya da diğer DNA parçalarının klonlanabilmesi için, ilk önce plazmidler bakteri hücresinden izole edilir.

74 Bir sonraki aşamada klonlanması istenilen gen organizmadan izole edilir.

75 Gen ve plazmidin bir sonraki aşamada birbirine bağlanması için her ikisinde yapışkan uçlar oluşturulur.

76 İstenilen genin takıldığı plazmid, bakteri hücresine geri aktarılır. Burada DNA kombinasyonu değişmiştir. Artık bir rekombinant DNA molekülüdür.

77 Bakteri, daha sonra hücre klonu oluşturmak üzere çoğalır. Plazmidin taşıdığı yabancı gen aynı zamanda klonlanmış olur. Normal koşullar altında bu bakterial klon yabancı gen tarafından kodlanan proteini üretecektir.

78 Klonlanan genlerin potansiyel kullanımı iki genel kategoride toplanır:

79 Amaç, araştırma ya da bazı pratik kullanımlar açısından protein ürününün elde edilmesi olabilir. Örneğin; ilaç üreten firmalar büyüme sorununu tedavi etmede kullanılan hormonunun büyük miktarda üretiminde, bu geni taşıyan bakterileri kullanmaktadır.

80 Ayrıca, amaç genin kendisinin çok sayıda kopyasını hazırlamak da olabilir. Bir bilim insanı, genin nükleotid dizisini belirlemek isteyebilir. Ya da bu geni canlıya yeni bir metabolik yetenek kazandırmak için kullanabilir. Örneğin; mahsulü yapılan bir bitki türünden elde edilmiş ve zararlılara karşı dirençli olan klonlanmış bir gen, diğer bitki türlerine aktarılabilir. Pek çok gen genomda sadece bir kopya halinde bulunur (DNA nın milyonda biri). Bu nedenle, nadir olarak bulunan DNA parçalarını klonlayabilmek oldukça fazla değerli olacaktır.

81 REKOMBĠNANT DNA TEKNOLOJĠSĠNĠN UYGULAMA ALANLARI TIP TARIM ECZACILIK ÇEVRE ADLĠ UYGULAMALAR

82 Rekombinant DNA teknolojisiyle ilgili bir haberin yer almadığı gün sayısı çok nadirdir. Hikayenin konusu çoğunlukla medikal (tıbbi) bir problem için yeni ve umut verici uygulamadır

83 Rekombinant DNA teknolojisi; Hastalıkların tanısı ve eczacılık ürünlerinin geliştirilmesinde tıbbi açıdan sayısız katkılar yapmaktadır. Genetik hastalıklardan sorumlu gen mutasyonlarının belirlenmesi ve bu şekilde tanı ve tedavisi için kullanılmaktadır.

84 Tıp konusunda çalışan bilim insanları şimdi rekombinant DNA teknolojisini kullanarak insanlardaki hemofili, kistik fibrosis, Duchenne Kas distrofisi gibi yüzlerce genetik bozukluğu teşhis edebilmektedir.

85 Rekombinant DNA teknolojisi çoğunlukla protein olmak üzere, yararlı pek çok eczacılık ürününün elde edilmesinde kullanılmaktadır. İstenilen bir proteini kodlayan gen, kültürde kolaylıkla üretilebilen bir bakteri, maya ya da farklı bir hücreye aktarılarak, doğal olarak sadece az miktarlarda bulunan bir proteini fazla miktarlarda üretilebilir. Örneğin; memeli hormonlarının bakterilerde üretimi. Bunlardan insan insülini ve insan büyüme hormonu en eski örneklerdir.

86 Genetik mühendisliği ile üretilen diğer önemli eczacılık ürünü doku plazminojen aktivatörüdür (TPA). İlk ataktan kısa bir süre sonra alınmışsa, bu protein kan pıhtısını çözer ve daha sonraki kalp krizi riskini azaltır. Yine HIV in beyaz kan hücrelerine girmesi yerine, bağlandığı reseptör proteininin taklidi yapılmış ve HIV akyuvar yerine, verilen (üretilen) ilaç molekülüne bağlanır ve kan hücrelerine giremez.

87 Bir aşı, patojeni yok etmek üzere bağışıklık sistemini uyaran patojenin zararsız bir tipi ya da türevidir. Rekombinant DNA tekniği ile bu patojenin yüzeyindeki spesifik protein molekülü fazla miktarda üretilebilir. Alt birim olarak adlandırılan bu protein, eğer bağışıklık sistemini patojene karşı uyarabiliyorsa bir aşı olarak kullanılabilir. Aynı şekilde, genetik mühendisliği metodları, zayıflatma işleminde, patojen genomunun değiştirilmesinde kullanılabilir.

88 Eczacılık endüstrisinde rekombinant DNA teknolojisinin kullanıldığı tamamen yeni bir gelişme ise aşı ve nadiren de medikal önemi olan insan proteinlerini üretmek üzere bitkileri genetik olarak değişikliğe uğratmaktadır.

89 Şiddet uygulanmış olaylarda, olay yerinde kurbanın ya da saldırganın elbisesi veya diğer malzemeleri üzerinde kan veya diğer dokulardan az miktarda örnek kalmış olabilir.

90 Tecavüz durumunda ise kurbanın vücudundan az miktarda semen (meni) elde edilebilir. Eğer yeteri kadar doku ya da semen mevcutsa, kriminal laboratuarlarında antikorlar kullanılmak suretiyle özgün hücre yüzey proteinleri test edilerek kan grubu ya da doku tipi belirlenebilir.

91 Diğer taraftan her bireyin DNA dizisi kendine özgü olduğu için (monozigotik ikizler hariç) suçlu birey DNA testi ile çok daha yüksek bir doğrulukla belirlenir. Souther blotting yoluyla gerçekleştirilen RFLP analizi, DNA örneklerindeki benzerlik ya da farklılıkların kriminal tespitinin yapılabildiği güçlü bir metoddur ve sadece az miktarda kan ya da diğer doku örneğine ihtiyaç duyar. Bu metodda DNA nın seçilen birkaç bölgesi incelenir.

92 Ayrıca annenin, çocuğun ve babası olduğu düşünülen kişinin DNA sı karşılaştırılarak babalık konusu kesin olarak çözülebilir.

93 Rekombinant DNA teknolojisi günümüzde transgenik bitki, hayvan ve mikroorganizmalar ya da diğer bir adıyla genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO) elde etmek için kullanılmaktadır.

94 7. GENETĠĞĠ DEĞĠġTĠRMĠġ ORGANĠZMALAR (GDO) İnsanlık tarihiyle eşdeğer bir geçmişe sahip olan geleneksel biyoteknoloji, gerçekleşen bilimsel gelişmelerin güncel uygulamalara da yansımasıyla, son yılların evrensel boyutlu en önemli teknolojisi halini almıştır (Modern biyoteknoloji).

95 Gıda, tarım, sağlık (tıp ve eczacılık), tekstil, kimya, madencilik, enerji, çevre, sosyal ve etik alanlarla doğrudan etkileşim halinde olan bu dal, uygulamayı da içine alan ve pek çok mesleki disiplinin birarada çalışmasını gerektiren yaşamsal bir alan konumundadır.

96 Son yıllarda biyoteknolojik uygulamalar arasında en çok tartıģılan konu genetik mühendisliğidir.

97 Genetik mühendisliği, genetik materyalin manipülasyonu için belirli genlerin transformasyonu ile bir organizmanın özelliklerinin bilinçli olarak değiştirildiği bir bilimdir.

98 DNA çeşitli yollarla manipüle edilerek ve bir organizmadan diğerine rekombinant DNA teknolojisi ile transfer edilerek hemen hemen her organizmanın özelliklerini bir bitkiye, hayvana, bakteri veya virus gibi mikroorganizmalara mümkün olmaktadır. aktarmak

99 Genetik mühendisliği teknolojisi ile modifiye edilen veya üretilen organizmalar literatürde genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO), genetiği değiştirilmiş ürünler (GD), genetik olarak modifiye edilmiş organizmalar (GMO), genetik olarak modifiye edilmiş ürünler (GM), gen aktarımlı organizmalar, transgenik organizmalar, biyomühendislik organizmaları vb. adlarla tanımlanmaktadır. Bu organizmalara aktarılan genler ise transgen olarak ifade edilmektedir.

100 Çoğu organizmaların genetiği çeşitli amaçlar için değiştirilebilmektedir. Günümüzde böyle organizmalar enzimleri, monoklonal antikorları, gıdaları, hormonları, ilaç ve aşı gibi çeşitli farmakolojik ürünleri içeren çeşitli maddeleri bol miktarda üretmek için programlanmıştır. Bu şekilde ticari olarak üretilen diğer bileşikler gıdalar, pestisitler, hücreler, dokular, organlar ve biyokimyasallardır.

101 Aynı zamanda genetik mühendisliği ile bakteriler, bitkiler, balıklar ve hatta çiftlik hayvanları gibi bazı organizmaları klonlamak mümkün olmuştur. Günümüzde ise bu teknoloji gıda olarak kullandığımız bitki ve hayvanları klonlamak veya modifiye etmek için kullanılmaktadır.

102 Yetişkin bir koyunun meme bezi hücresinden Dolly adlı kuzunun klonlanması genetiği değiştirilmiş hayvanlar elde etmek için bir adım olmuştur.

103 Genetiği değiştirilmiş hayvanlar biyomedikal araştırmaların çoğu alanlarında gerekli olmuştur. Örneğin; Polly isimli ilk genetiği değiştirilmiş kuzuya, insanlarda eksikliğinde hemofiliye neden olan kan pıhtılaştırıcı faktör-9 u kodlayan insan geni aktarılmıştır. Böylece bu proteinin hayvanın sütünde ticari olarak bol miktarda üretilmesi sağlanmıştır.

104 Dolayısıyla transgenik hayvanlar, az miktarda bulunan biyolojik bir maddeyi tıbbi amaçla fazla miktarlarda üretmek üzere eczacılık ürünlerinin fabrikası olarak kullanılabilmektedir.

105 Şimdiye kadar pek çok olguda, hormon ya da kan pıhtılaştırma faktörü gibi istenen bir insan proteinini kodlayan gen, bir çiftlik memeli hayvanının genomuna aktarılarak genin ürününün hayvanın sütüne salgılanması sağlanmıştır. Bu ürün, hücre kültüründen ya da transgenik bitkiden elde edilene göre daha kolay bir şekilde saflaştırılabilir.

106 Rekombinant DNA teknolojisi günümüzde, çiftlik hayvanlarının tedavisi amacıyla kullanılan aşıların ve büyüme hormonlarının yapımında rutin olarak kullanılmaktadır.

107 Ayrıca ıslah çalışmaları (transgenik bir hayvan elde etme) yapılmaktadır. Örneğin; daha iyi kalitede yüne sahip bir koyun, az yağlı ete sahip bir domuz veya kısa sürede döl verebilen bir inek elde etmek gibi. Örneğin; bilim insanları bir sığır varyetesinde fazla kas gelişimine neden olan bir geni belirleyebilir ve klonlayabilir ve bu geni diğer bir sığıra veya koyuna aktarabilir.

108 Bitkileri genetik olarak değiştirmek, pek çok hayvana göre, çarpıcı bir şekilde daha kolaydır. Pek çok bitkinin tek bir doku hücresi, kültürde gelişerek olgun bir bitki oluşturulabilir. Bu yüzden genetik manipulasyonlar, tek bir hücre üzerinde yapılabilir ve bu hücre daha sonra yeni özelliklere sahip bir canlının elde edilmesinde kullanılır.

109 Tarımsal alanda çalışan bilim insanları, halihazırda, geç olgunlaşma, bozunma ve hastalıklara karşı dirençlilik gösterme gibi istenen özellikleri kodlayan genlere sahip olan bir takım ürün bitkisine sahiptir.

110 Bitkilerde genetik mühendisliği teknolojisi uygulamaları ürün kalitesini, zararlı organizmalara direnç gelişimini ve agronomik özellikleri geliştirmek amacıyla yapılmaktadır.

111 Genetik değiştirme çalışmaları mısır, pamuk, patates vb. bitkisel ürünlerde zararlılara dayanıklılık; soya, pamuk, mısır, kolza, çeltik vb. bitkisel ürünlerde yabani ot ilaçlarına dayanıklılık; patates, çeltik, mısır vb. bitkisel ürünlerde viral bitki hastalıklarına dayanıklılık; ayçiçeği, soya, yerfıstığı vb. bitkisel ürünlerde bitkisel yağ kalitesinin artırılması; domates, çilek vb. bitkisel ürünlerde olgunlaşmanın geciktirilmesi ve dolayısıyla raf ömrünün uzatılması; domateste aromanın artırılmasına yönelik olarak kullanılmaktadır.

112 Son yıllarda ise bilim insanları, belli vitaminler bakımından zenginleştirilmiş genetiği değiştirilmiş tarım ürünleri geliştirmişlerdir. Bunun en iyi bilinen örneği, pirince beta karoten (provitamin A) üreten genlerin aktarılmasıdır. Dünya nüfusunun yarısının temel besin maddesi olan pirinç, vitamin açısından zengin bir besin değildir. Örneğin pirincin en çok tüketildiği Güney ve Güneydoğu Asya da 5 yaşın altındaki çocukların % 70 i A vitamini eksikliği çekmektedir ve bu durum bir çoğunun sağlığının bozulmasına ve kör olmalarına neden olmaktadır.

113 Fotosentez için gerekli bir pigment olan beta karoten, pirinç bitkisinin yeşil dokusunda bulunmakla beraber tohum gibi fotosentez yapmayan dokularda genellikle bulunmamaktadır. Tohum hücrelerinin beta karoten üretmesi için pirinç bitkisinin genomuna, beta karoten sentezinde anahtar enzimlerden sorumlu olan üç gen aktarılmıştır. Gen aktarımlı bu pirincin daneleri parlak sarı-yeşil renkte olup altın pirinç adı verilmiştir.

114 Dünya populasyonunun beslenmesini daha iyi duruma getirmede rekombinant DNA teknolojisinin önemli bir potansiyel kullanım alanı, azot fiksasyonunu gerektirir. Azot fiksasyonu bitkilerin kullanamadığı atmosferdeki gazının, azotlu bileşiklere dönüştürülmesidir. azot

115 Bitkiler bu azotlu bileşikleri aminoasitler gibi azot içeren temel bileşiklere dönüştürebilir. Doğada azot fiksasyonu, toprakta ya da bitki köklerinde yaşayan bazı bakteriler tarafından gerçekleştirilir. Bu durumda bile topraktaki azotlu maddelerin miktarı çoğunlukla çok düşük olduğu için, ürün bitkilerinin yetiştirilmesi için, gübrelerin kullanılması gerekir. Azotlu gübreler maliyetlidir ve su kirliliğine neden olur. Rekombinant DNA teknolojisi azot fiksasyonunun arttırılmasına ilişkin yollar sunmaktadır. Sonuçta muhtemelen bu yolla geliştirilmiş olan ürün bitkileri, kendi azotunu fikse etme yeteneği kazanacaktır.

116 Genetiği değiştirilmiş bitkisel ve hayvansal ürünler doğrudan kullanılmakla beraber, genetiği değiştirilmiş mikroorganizmalar (bakteriler, mayalar ve küfler) ekmek, bira, peynir, bağcılık ürünleri vb. çeşitli üretimlerde, enzim ve gıda katkı maddesi olarak amino asit elde etmek için kullanılmaktadır. Böylece mayalanma teknolojisi, biyodegradasyon süreçleri, ayrıştırma metotları gibi alanlarda kullanılan mikroorganizmalar yeni özellikler kazandırılarak veya istenmeyen özellikler elemine edilerek endüstriyel üretime katkı sağlanmaktadır.

117 Genetiği değiştirilmiş mikroorganizmalar özellikle çevre sektöründe biyolojik temizleme (biyoremediasyon) ve koruma çalışmalarında uygulama alanı bulmuştur. Mikroorganizmaların kimyasal maddeleri değişikliğe uğratma yetenekleri vardır. Günümüzde bilim insanları, bazı çevresel problemlerin çözümüne yardımcı olacak canlılara bu metabolik yetenekleri aktarmaktadırlar. Örneğin; pek çok bakteri, bakır, kurşun ve nikel gibi ağır metalleri çevreden alır ve bu metalleri bakır sülfat ya da demir sülfat gibi bileşiklerin yapısına katarlar; bu bileşikler kolayca geri kazanılabilir.

118 Genetik mühendisliği ile elde edilen mikroplar, hem mineral madenciliğinde ve hem de oldukça toksik atıkların temizlenmesinde önemli hale gelebilmektedir. Lağım suyunun atıldığı sistemlerde pek çok organik bileşiği toksik olmayan forma parçalayan mikropların yeteneğine güvenilir. Bununla beraber bitkilere gen aktarımında, konukçu hücreye girerek yolunu kendisi bulan ve genleri ona aktaran genetiği değiştirilmiş virus ve bakteriler kullanılmaktadır.

119 8. ĠNSAN GENOM PROJESĠ ĠNSAN GENOM PROJESĠ İnsan Genom Projesi resmi olarak 1990 yılında başlamıştır. Projenin amaçlarından bazıları; İnsan kromozomlarının fiziksel haritasını çıkarmak, İnsan DNA sında bulunan baz çiftlerinin dizilimini ve bunları oluşturan genlerin yerini tespit etmek, Diğer organizmaların da genom dizilerini belirleyerek insanın genom dizisi ile karşılaştırmak, Elde edilecek bilgileri tarım, sağlık, çevre, enerji gibi alanlarda değerlendirmektir.

120 Şubat 2001 de International ĠNSAN Human GENOM Genome PROJESĠ Sequencing Corsortium (IHGSC) ve Celera Genomics Şirketi nin her birinin ayrı ayrı yayınladığı raporlar insan genomunun ilk ayrıntılı taslak dizisini ortaya koymuştur: Konsorsiyum, insan genomunda yaklaşık olarak 32 bin protein kodlayan genin bulunduğunu rapor etmiştir. Celera Genomics, insan genlerinin toplamının 26 bin civarında olduğunu ve geçerli genom dizisinin 2.91 milyar nükleotid kapsadığını rapor etmiştir.

121 ĠNSAN GENOM PROJESĠ Nisan 2003 de DNA nın keşfinin 50. yılının kutlanmasının ardından İnsan Genomunun tamamen yapıldığı açıklanmıştır.

122 ĠNSAN GENOM PROJESĠ International Human Genome Sequencing Corsortium (IHGSC), insan genomunda bin protein kodlayan genin bulunduğunu, geçerli genom dizisinin nükleotidi (2,85 milyar nükleotid) kapsadığını rapor etmiştir.

123 ĠNSAN GENOM PROJESĠ İnsan genom projesinin şu ana kadar ki en sürpriz ve mütevazı sonucu, var olan gen sayısının azlığıdır. İnsan gen sayısı, daha önce tahmin edildiği gibi 100 bin civarında olmayıp, beklenenden daha az olduğu (20-25 bin) belirlenmiştir. Şu ana kadar çalışılan diğer canlılara göre insan DNA sının çok küçük bir bölümü gendir. İnsan genomunda kodlama yapmayan DNA nın büyük bir bölümü tekrarlanmış DNA dır.

124 ĠNSAN GENOM PROJESĠ Genom haritalanması ve dizi analizi (Genomiks) ndeki başarı, bilim insanlarını, genom tarafından kodlanan tüm protein tabanlarının (Proteon) sistematik olarak çalışması anlamına gelen proteomiks e yönlendirmiştir.

125 ĠNSAN GENOM PROJESĠ Genom karşılaştırılması ve genlerin fonksiyonlarını anlaşılması çalışmaları için, genetiğe ve diğer biyolojik bilgilere, bilgisayar biliminin ve matematiğin uygulanması olan etkin bili ağlarının (biyoinformatik) kurulması ve biyoinformatikteki ilerlemeler bilime önemli katkı sağlamıştır.

126 ĠNSAN GENOM PROJESĠ Ġnsan genom projesinin tamamlanmasının ardından; İnsan genomundaki bireysel farklılıkların bulunarak kanser, diyabet gibi birden fazla genin etkili olduğu hastalıkların genetik temellerinin anlaşılabileceği, Genetik hastalıkların tanısı için test sistemlerinin oluşturulabileceği, Haritalanan genlerin fonksiyonlarının anlaşılabileceği, Genom bilgisinden yararlanarak kişiye özel ilaç geliştirilebileceği, hastalık yatkınlığının ve ilaçlara olan duyarlılığın belirlenmesi ile gen tedavisi,

127 ĠNSAN GENOM PROJESĠ Doku ve organ nakillerinde, doku uygunluğunun tespit edilmesinde iyileşmeler, Her türlü cinayetlerde ve adli vakalarda failin yerde bıraktığı hücre örneklerinden, herkesin kendine has olarak yaratılmış DNA programını kullanarak gerçek suçluyu belirleme imkanında büyük ilerlemeler olacağı umutları ortaya çıkmıģtır.

128 İnsan genom projesinin tamamlanmasının ardından diğer omiks bilimleri ĠNSAN GENOM PROJESĠ devam etmektedir. Genomiks den sonra popülarite kazanan diğer omiksler: Yapısal Genomiks: Her protein ailesinden en az bir proteinin üç boyutlu yapısının aydınlatılıp, işlev ve biyolojik hedeflerinin belirlenmesi; bilgilerin yeni ilaç tasarımında değerlendirilmesi. KarĢılaĢtırmalı Genomiks: İnsan genomu ve diğer model organizmalara ait genom dizilerini karşılaştırarak insan genlerinin ve moleküler evrimin incelenmesi. Proteomiks: Protein sentez ve işlevlerinin incelenerek hücre içindeki süreçlerinin aydınlatılmaları. Transkriptomiks: mrna'ların ve genlerin; kodladıkları proteinleri, ne zaman, nerede ve hangi koşullarda, sentezlediğinin belirlenmesi amacıyla geniş ölçekte incelenmesi. Metabolomiks: Metabolitlerin incelenmesi,

129 9. KÖK HÜCRE ÇALIġMALARI Kök hücreler vücudumuzda bütün dokuları ve organları olusturan ana hücrelerdir. Henüz farklılaşmamış olan bu hücreler sınırsız bölünebilme ve kendini yenileme, organ ve dokulara dönüşebilme yeteneğine sahiptir.

130 Kök hücreler üç kaynaktan elde edilir: Embriyon EriĢkin Fetüs

131 EriĢkin kök hücrelerden sinir, kas karaciğer, kan gibi hücreler elde edilemiyor. Büyümesi ve çoğalması için daha uzun zaman gerektiriyor. Kolay elde edilemezler ve birçok dokuda bu hücreleri bulmak oldukça zordur.

132 Embriyonel kök hücrelerden tüm hücreler elde edilebiliyor. Kültür ortamında yetiştirilmesi daha kolay. EriĢkin kök hücrelerin bölünme ve değişim potansiyelinin oldukça az olması ve zor elde edilmesi nedeniyle bilimsel araştırmalarda tüp bebek ünitelerinden sağlanan embriyonal kök hücreler tercih ediliyor.

133 Fetusdan elde edilen kök hücreler sınırsız sayıda bölünme ve kendilerini yenileme potansiyeline sahipler. Embriyolardan elde edilen bu hücreler pluripotent yapıdalar. (yani şartlar sağlandığında kas, sinir, karaciğer gibi her hücre türüne değişebiliyorlar.) Çoğalma potansiyeli biraz daha düşük olmasına rağmen embriyonik kök hücreye alternatiftirler. Çünkü kültür ortamında her türlü hücreye dönüşebiliyorlar. Ancak düşüklerden elde edilen fetuslar etik açıdan tartışma konusudur.

134 Kök hücre araştırmalarında son yılda gözlenen gelişmeler başta nöro-musküler dejeneratif hastalıklar olmak üzere bu gün için geleneksel medikal yöntemlerle tam olarak tedavisi mümkün olmayan birçok sağlık sorunundan muzdarip insanlar için umut olmuştur.

135 Normal görevini yapamayan veya ölen hücrelerin yerine yenileri gelmediği zaman organlar çalışamıyor ve çeşitli hastalıklar meydana geliyor. Ölüm nedenlerin başında gelen kronik hastalıklar, organ yetmezliği, kanserler ve sinir sistemi etkileyen parkinson, alzheimer gibi hastalıklar; kök hücreyle tedavinin ilk hedefidir.

136 Kalp krizi geçirip kalp kaslarının büyük bir kısmını kaybeden hastaya, kök hücrelerden üretilen sağlıklı kalp kası hücreleri nakledilebilecektir. Ameliyat yapmadan damardan enjekte yoluyla hasarlı bölge onarılabilecektir.

137 10. BĠYOLOJĠ ARAġTIRMALARINDA ÖNCELĠKLERĠMĠZ TÜBA (Türkiye Bilimler Akademisi) tarafından hazırlanan Moleküler Yaşam Bilimleri ve Teknolojileri (MYBT) Öngörü Çalışması ( ) raporuna göre: Moleküler Yaşam Bilimleri ve Teknolojileri (MYBT), insan, hayvan, bitki ve mikrooganizmaların genetik olarak belirlenmiş moleküler yapı ve işleyişleri ile ilgili araştırmaları ve bu araştırmaların sağladığı bilgiyi doğal çevre ile uyumlu bir biçimde sosyo-ekonomik faydaya dönüştürmeyi amaçlayan teknolojileri kapsayan bir kavramı ifade eder.

138 10. BĠYOLOJĠ ARAġTIRMALARINDA ÖNCELĠKLERĠMĠZ MYBT, insan genomunun okunmasından, kuzu Dolly'nin klonlanmasına, rekombinant ilaçlardan genetik olarak değiştirilmiş bitkilere kadar çok geniş bir yelpaze içinde günlük yaşamımızı etkilemektedir. Bunların da ötesinde, MYBT, gelişmiş ülkelerde kısaca "modern biyoteknoloji" olarak tanımlanan, önemli ve dinamik bir endüstriyel faaliyet alanı haline gelmiştir. MYBT'nin etkileri gelişmiş ülkelerle sınırlı değildir.

139 Gelişmekte olan ülkelerin başlıca ekonomik değeri olan bitkisel üretim, genetik olarak değiştirilmiş bitkilerin ekimine başlanması ile, artık bu teknolojilerin etki alanına girmiştir. Rekombinant ilaçlar, bir yandan kanser, hepatit, diyabet ve böbrek yetmezliği gibi bir çok hastalığın tedavisinde eşi görülmemiş başarılara ulaşılmasını sağlarken, diğer yandan, bu tür ilaçları çok yüksek fiyatlarla ithal etmek zorunda olan Türkiye gibi ülkelerde, tedavi giderlerini aşırı biçimde arttırmakta, sosyal sigorta sistemlerindeki dengeleri sarsmaktadır. Kısacası, Moleküler Yaşam Bilimleri ve Teknolojileri (MYBT) artık sadece gelişmiş ülkelerin bir uğraş alanı değildir ve gelişmekte olan ülkelerin de sosyo-ekonomik yapılarını etkiler hale gelmiştir.

140 TÜBA (TÜRKĠYE BĠLĠMLER AKADEMĠSĠ) MOLEKÜLER YAġAM BĠLĠMLERĠ ve TEKNOLOJĠLERĠ (MYBT) ÖNGÖRÜ PROJESĠ Moleküler YaĢam Bilim ve Teknolojileri Öngörü Raporu: Türkiye'de Moleküler Yaşam Bilimleri ve Teknolojileri Kritik Araştırma Alanları (KAA), Öncelikli Bilim ve Teknoloji Faaliyet Konuları (ÖBTFK) ve Çalışma Alanları ile İlgili Bulgular a dayanarak 7 alanda önceliklerimiz belirlenmiştir: Sağlık Alanı Bitkisel Üretim Alanı Hayvancılık Alanı Gıda Alanı Endüstri Alanı Genetik Kaynaklar Alanı Çevre Alanı

141 SAĞLIK ALANINDA ÖNCELĠKLERĠMĠZ Üreme amaçlı olmayan, tedavi amaçlı klonlama teknolojilerinin rejeneratif tıptaki uygulamaları araştırılmalı, yapay hücre, doku ve organların geliştirilmesi ve tıpta kullanımı uygulamalarına öncelik tanınmalıdır. İlaç tasarımı, ilaç üretim teknolojileri, rekombinant DNA teknolojisine dayalı tanı kitleri ve aşıların üretimi, rekombinant DNA teknolojisinin endüstriyel üretimde kullanımı, ülkemizde sık görülen kanserlerde gen tedavisi uygulamaları teknoloji geliştirmede öncelikli olmalıdır.

142 SAĞLIK ALANINDA ÖNCELĠKLERĠMĠZ Biyoteknoloji endüstrisinde patentli ürünlerin üretimine geçilmeli, bunun için patent almaya yönelik biyoteknoloji araştırmaları ve patent kurumları güçlendirilmelidir. Yabancı mikroçip üreticisi firmaların Türkiye'de yatırım yapmaları kolaylaştırılmalı, mikroçip teknolojisini kullanan bölgesel referans laboratuvar/merkezleri kurulmalıdır.

143 SAĞLIK ALANINDA ÖNCELĠKLERĠMĠZ Moleküler biyoloji tekniklerinin tıpta kullanımı yaygınlaşmalı, teknoloji üreten firmaların Türkiye'de yatırım yapmaları kolaylaştırılmalı, biyoteknolojik ürünlerin patentlenebilirliği konusunda yasal düzenlemeler gözden geçirilerek gelişmelere göre yeniden düzenlenmelidir.

144 BĠTKĠSEL ÜRETĠM ALANINDA ÖNCELĠKLERĠMĠZ In vitro melezleme teknikleri geliştirilmeli ve elde edilen yeni çeşitlerin kitle çoğaltımı için yapay tohum olanakları araştırılmalıdır. Katma değer yaratan, toplum sağlığı ve talepleri doğrultusunda zenginleştirilmiş (baklagillerde methionin, buğdayda lizinden zenginleştirme gibi) bitki çeşitleri geliştirilmelidir. Bitki gen kaynaklarının kültür ortamlarında uzun süreli muhafazaları için gerekli teknikler geliştirilmelidir.

145 BĠTKĠSEL ÜRETĠM ALANINDA ÖNCELĠKLERĠMĠZ Bitki tür ve çeşitlerinin mikroçoğaltma ve kitle çoğaltım tekniklerinin ve tarımsal ürünler için kloroplast transformasyon tekniklerinin geliştirilmesi ve uygulaması sağlanmalıdır. Ulusal ve yabani gen kaynakları korunmalı, bunlarla ilgili veritabanları kurulmalı ve bitki DNA kütüphaneleri oluşturulmalıdır. Patent geliştirme çalışmalarında ekonomik değeri yüksek ürünlerde genlerin klonlanması, pamuk, buğday, baklagiller, yağ bitkileri gibi stratejik bitkilerin doku kültüründe rejenerasyon ve gen transferi teknikleri ile optimize edilmesine öncelik verilmelidir.

146 HAYVANCILIK ALANINDA ÖNCELĠKLERĠMĠZ Kapsamlı bir proje çerçevesinde, Türkiye'ye özgün olan bir çiftlik hayvanı ırkının (mesela Ankara keçisi) genomu belirlenmelidir. Bunu takiben diğer yerli ırk hayvanlarının genom analizleri de devreye girmelidir. Hayvancılıkta önemi olan ve verimi artıran genler ile ilgili moleküler işaretleyiciler belirlenmeli, bunlar dolaylı seleksiyon kriteri olarak kullanılmalı, kantitatif özelliklerden sorumlu olan gen bölgeleri belirlenmeli, yerli ırklar ile kültür ırkları bu özellikler bakımından karşılaştırılmalı, ülkemizde mevcut olan evcil ve yabani hayvanlara ait genlerin izolasyonu ve korunması sağlanmalıdır.

147 HAYVANCILIK ALANINDA ÖNCELĠKLERĠMĠZ Üreme teknolojileri alanında, yüksek verimli dişi hayvan yumurtalarının dondurma olanaklarının araştırılması, genetik kaynaklarının, embriyo, sperma veya ekonomik özellikleri aktarılmış materyal olarak korunma yöntemlerinin, tür içi ve yakın türler arasında nükleer transfer teknolojisinin geliştirilmesi, embriyo transferinin yaygınlaştırılması yapılmalıdır.

148 HAYVANCILIK ALANINDA ÖNCELĠKLERĠMĠZ Genetik markırların tanımlanıp hayvancılıkta kullanılması, seçilen erken damızlıklarda genetik analizler ile verimi etkileyen genlerin belirlenmesi, yerli ırk hayvanların farklı gamet ve somatik hücrelerin korunarak gen kütüphaneleri oluşturulması, kalite-verim ilişkileri, kalite ile ilgili genlerin belirlenmesi ve bunlardan yararlanılması konuları dikkati çekmektedir.

149 GIDA ALANINDA ÖNCELĠKLERĠMĠZ Transgenik gıda, yem ve hammaddelerinin yasal denetim sistemleri geliştirilmelidir. Yemlerde GDO izleme stratejilerinin oluşturulabilmesi için yeni moleküler biyolojik yöntemlerin geliştirilmesi, gıda alanında ulusal kültür koleksiyonu ağının kurulması ve veri tabanı olarak kullanıma sunulması öne çıkmaktadır.

150 ENDÜSTRĠ ALANINDA ÖNCELĠKLERĠMĠZ Bitkisel üretim endüstrisi alanında, tuzluluğa, kuraklığa, soğuğa, patojenlere ve metalllere dirençli dayanıklı bitkiler üretilmesi; transgenik bitkilerin üretimine ilişkin yasal düzenlemelerin öncelikle yapılması ve yol haritasının çizilmesi; Tedavi alanında, antibiyotik üretiminde biyoteknolojik yöntemlerin geliştirilmesi; ileri saflaştırma ve analitik yöntemler kullanılarak insan büyüme hormonu, sitokin, vb. bileşiklerin geliştirilmesi ve üretilmesi, tedavi amaçlı DNA aşıları; ilaç tasarımı; ilaç içeren mikrokapsüllerin taşınabilmesi için biyosürfaktanların ve yönlendirilmesi için nano partiküllerin geliştirilmesi;

151 ENDÜSTRĠ ALANINDA ÖNCELĠKLERĠMĠZ İnsan ve hayvanlarda kullanılmak üzere yeni ve kolay uygulanan viral aşıların geliştirilerek ticarete sunulması; Türkiye'nin genetik kaynaklarının ekonomik değere dönüştürülmesi kapsamında, özellikle ekonomik değeri olan türler başta olmak üzere Türkiye florasındaki bitki ve hayvan türlerinin DNA parmak izlerinin çıkarılması; çiftlik hayvanlarının gen kaynağı olarak önemlerinin belirlenmesi; doğal alanlar, hayvanlar, bitkiler, ormanlar, kültür bitkileri kaynaklarının saptanarak herbaryum, bakteri, maya ve mantar kültür kolleksiyonları ve zooloji müzeleri kurulması, endemik türlerin envanterinin çıkarılması.

152 GENETĠK KAYNAKLAR ALANINDA ÖNCELĠKLERĠMĠZ Özellikleri az bilinen ve ekonomik değere sahip genetik kaynakların çaprazlanması, kültüre alınması ve genom analizlerinin yapılması; Sistematiği ve yapısı tam olarak bilinmeyen virüs, bakteri, alg, mantar ve liken gibi sistematik grupların genom analizleri; Ülkemizin ekonomik açıdan potansiyele sahip ve kültüre alınmış canlılarla ilgili filogenetik ve genom analizi çalışmaları;

153 GENETĠK KAYNAKLAR ALANINDA ÖNCELĠKLERĠMĠZ Türlerin hayatını devam ettirebileceği en düşük birey sayısı (effective population size) hakkında araştırmalar; Tehlike altında olan ve hassas türler ile hassas ekosistemlerin izlenmesi ile ilgili araştırmalar; İstenen karakterlerin var olan kültür bitkisine aktarılması; Ülke genelinde genetik kaynak adaptasyon denemelerinin yapılması;

154 GENETĠK KAYNAKLAR ALANINDA ÖNCELĠKLERĠMĠZ Farklı türler için ekosistem esaslı sürdürülebilir yöntemlerin geliştirilmesi; Biyoçeşitliliğimizi oluşturan özellikle endemik bitki ve hayvanların populasyon yoğunluluklarını izleme tekniklerinin geliştirilmesi; Yetiştirme ve tohumluk üretim tekniklerinin geliştirilmesi; Ulusal olarak stratejik öneme sahip öncelikli genetik türlerin belirlenmesi, morfolojik, genetik ve moleküler tanımlaması.

155 ÇEVRE ALANINDA ÖNCELĠKLERĠMĠZ Doğal yaşam alanlarının moleküler değerlendirilmesinin yapılması; Fitohormonlar ve etki mekanizmalarının çalışılması; Fizyoloji ve üreme biyolojilerinin çalışılması; Genomik çalışmalarında gelişmeler ve yöntemlerin optimizasyonu; Mikroflora ve makroflora ilişkilerinin nedensellik analizi;

156 ÇEVRE ALANINDA ÖNCELĠKLERĠMĠZ Mikroorganizmaların ekosistem işlevlerindeki rolünün araştırılması; Ekosistem ve habitatlara özgü canlıların türlerinin moleküler genetik teknolojiler ile çeşitliliklerinin saptanması; Kaybolma tehlikesi altındaki endemik bitkilerimizin moleküler tanısı ve bunlar için DNA bankası kurulması gerekmektedir.

157 FIRAT ÜNİVERSİTESİ FEN FAKÜLTESİ BİYOLOJİ BÖLÜMÜ TEŞEKKÜRLER

12. SINIF KONU ANLATIMI 7 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI

12. SINIF KONU ANLATIMI 7 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI 12. SINIF KONU ANLATIMI 7 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI GENETİK MÜHENDİSLİĞİ Belirli bir amaca yönelik olarak genetik madde üzerinde yapılan çalışmaları içerir. Canlıların genlerine

Detaylı

ADIM ADIM YGS- LYS 92. ADIM KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI

ADIM ADIM YGS- LYS 92. ADIM KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI ADIM ADIM YGS- LYS 92. ADIM KALITIM 18 GENETİK MÜHENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJİ ÇALIŞMA ALANLARI GENETİK MÜHENDİSLİĞİ Belirli bir amaca yönelik olarak genetik madde üzerinde yapılan çalışmaları içerir. Canlıların

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ

FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ 1 Genetik mühendisliği canlıların kalıtsal özelliklerinin değiştirilerek onlara yeni işlevler kazandırılmasına yönelik araştırmalar yapan bilim dalıdır. Genetik mühendisleri

Detaylı

ADIM ADIM YGS LYS. 93. Adım KALITIM -19 MODERN GENETİK UYGULAMALAR

ADIM ADIM YGS LYS. 93. Adım KALITIM -19 MODERN GENETİK UYGULAMALAR ADIM ADIM YGS LYS 93. Adım KALITIM -19 MODERN GENETİK UYGULAMALAR GEN KLONLAMA Seçilmiş bir genin plazmit ya da bir virüs içerisine yerleştirilerek bir bakteriye aktarılması ve bakteri aracılığı ile birçok

Detaylı

Meyve ve Sebze ile ilgili kavramlar ve GDO

Meyve ve Sebze ile ilgili kavramlar ve GDO Meyve ve Sebze ile ilgili kavramlar ve GDO Doğal Ürünler! Bu ürünler tamamen doğal koşullarda üretilen ürünlerdir. Kimyasal gübre ve tarım ilacı kullanmadan, doğal tohumlarla üretilirler. Organik Ürünler!

Detaylı

Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş

Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TAB 101 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 12. Hafta (03.12.2013) 1 Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar (GDO) 2 Genetik: Biyolojinin

Detaylı

BİYOLOJİ SORU BANKASI

BİYOLOJİ SORU BANKASI BİYOLOJİ SORU BANKASI Bölüm: 1 Biyolojiye Giriş ve Bilimsel Düşünce ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ SORULAR 1. Biyoloji biliminin, bazı alt dallarına ait özellikler aşağıda verilmiştir; Hayatın başlangıcını

Detaylı

TÜBİTAK MAM GEN MÜHENDM HENDİSLİĞİ VE BİYOTEKNOLOJB YOTEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ (GMBE) TANITIMI IKEV Türkiye için Biyoteknoloji Toplantısı 8 Kasım m 2007 1 GMBE Personeli Araştırmacı 50 Toplam Personel 65 Teknisyen

Detaylı

Biyoteknolojinin Tarihçesi

Biyoteknolojinin Tarihçesi Biyoteknolojinin Tarihçesi Ekmek mayalanması M.Ö. 3000 Alkolik mayalanma M.Ö. 3000 Sirke yapımının öğrenilmesi M.Ö. 3000 Mezopotamyada şarap üretimi M.Ö. 2000 Sümerler, Babiller ve Mısırlılar M. Ö.300

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Tuba ŞANLI

Yrd. Doç. Dr. Tuba ŞANLI Yrd. Doç. Dr. Tuba ŞANLI Genel olarak gözle net olarak görülemeyecek kadar küçük canlıları inceleyen ve onları konu olarak ele alan bilim dalıdır. Gözle ayırt edilemeyen canlılar; Virüsler, bakteriler,

Detaylı

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi

Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi BİYOLOJİDEKİ TEKNOLOJİK GELİŞMELER VE ÖNCELİKLERİMİZ Dr. Aslı Tolun Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi KLONLAMA / KOPYALAMA Tanım Yöntem Amaç: Kopya birey yaratma Kök hücre oluşturma

Detaylı

Prof. Dr. Nermin Gözükırmızı

Prof. Dr. Nermin Gözükırmızı Biyoloji Araştırmaları, Moleküler Boyutu ve Önceliklerimiz Prof. Dr. Nermin Gözükırmızı İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi, Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü nermin@istanbul.edu.tr, http://www.istanbul.edu.tr/fen/mbg/personel.php?id=30

Detaylı

Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş

Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TAB 101 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 14. Hafta (17.12.2013) 1 -GDO ların olası fayda ve zararları 2 GDO ların olası faydalarını

Detaylı

TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİYE GİRİŞ

TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİYE GİRİŞ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİYE GİRİŞ Bitki Doku Kültürü Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TB101 Çiğdem Yamaner (Yrd. Doç. Dr.) 4. Hafta (08.10.2013) ADÜ Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü

Detaylı

Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş

Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TAB 101 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 13. Hafta (10.12.2013) 1 Neden GDO Üretilir? 2 Neden GDO Üretilir? GDO lar doğal

Detaylı

Gen haritasının ne kadarı tamamlandı DNA'nın şimdiye kadar yüzde 99'u deşifre edildi.

Gen haritasının ne kadarı tamamlandı DNA'nın şimdiye kadar yüzde 99'u deşifre edildi. Bilim dünyası, yaşamı alt üst edecek yeni bir gelişmeye daha imza atarak insan DNA'sının şifresini çözmeyi başardı. Çıkarılan 'gen haritası' sayesinde kalp ve kanser hastalığı tarihe karışacak ve insan

Detaylı

ENDÜSTRİYEL BİYOTEKNOLOJİ

ENDÜSTRİYEL BİYOTEKNOLOJİ ENDÜSTRİYEL BİYOTEKNOLOJİ Prof. Fazilet VARDAR SUKAN EBİLTEM 3 Nisan 2013, Ankara Tanımlar Biyoteknoloji Biyoekonomi Giriş Endüstriyel Biyoteknoloji sınırları, ürünlerin niteliği ve hangi sektöre hizmet

Detaylı

10. Sınıf Biyoloji Konuları Hücre Bölünmeleri Kalıtımın Genel İlkeleri Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre Sorunları

10. Sınıf Biyoloji Konuları Hücre Bölünmeleri Kalıtımın Genel İlkeleri Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre Sorunları 10. Sınıf Biyoloji Konuları Hücre Bölünmeleri Mitoz ve Eşeysiz Üreme Canlılarda hücre bölünmesinin gerekliliği Mayoz ve Eşeyli Üreme Kalıtımın Genel İlkeleri Kalıtım ve Biyolojik Çeşitlilik Kalıtımın genel

Detaylı

GMO GDO. Halime Nebioğu. İstanbul Üniversitesi

GMO GDO. Halime Nebioğu. İstanbul Üniversitesi GMO GDO Halime Nebioğu İstanbul Üniversitesi Canlıların genetik özellikleri, bir canlının DNA sının belli bir bölümünde değişiklik yapılarak ya da bir canlıya başka bir canlı türüne ait bir gen aktarılarak

Detaylı

Moleküler biyolojiye giriş. Doç.Dr.Pınar AKSOY SAĞIRLI

Moleküler biyolojiye giriş. Doç.Dr.Pınar AKSOY SAĞIRLI Moleküler biyolojiye giriş Doç.Dr.Pınar AKSOY SAĞIRLI Molecular biology terimi ilk kez Warren Weaver tarafından 1938 de kullanıldı. Hayatın fiziksel ve kimyasal olarak açıklanması olarak tanımlandı. 1977

Detaylı

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) TARIMSAL AR-GE PROJE DESTEKLERİ

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) TARIMSAL AR-GE PROJE DESTEKLERİ BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) TARIMSAL AR-GE PROJE DESTEKLERİ Selin ŞEN Şubat 2015 SUNUM PLANI I. TARIMSAL AR-GE PROJE DESTEKLERİ II. TARIMSAL AR-GE PROJELERİ DESTEK SÜRESİ VE TUTARI III. DESTEKLENEN

Detaylı

MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİKÇİ (MOLEKÜLER BİYOLOG)

MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİKÇİ (MOLEKÜLER BİYOLOG) TANIM Canlı hücre içindeki malzemeleri (DNA, Protein, Enzim vb.), hücre yapısının işlevini ve hücreler arasındaki etkileşimi laboratuvar ortamında inceleyerek ortaya çıkaran kişidir. A- GÖREVLER - Canlıları

Detaylı

22.04.2015 MBG 112 BİYOLOJİ II BİTKİLERDE ÜREME VE BİYOTEKNOLOJİ YRD. DOÇ. DR. YELDA ÖZDEN. Döl almaşı

22.04.2015 MBG 112 BİYOLOJİ II BİTKİLERDE ÜREME VE BİYOTEKNOLOJİ YRD. DOÇ. DR. YELDA ÖZDEN. Döl almaşı MBG 112 BİYOLOJİ II BİTKİLERDE ÜREME VE BİYOTEKNOLOJİ YRD. DOÇ. DR. YELDA ÖZDEN Döl almaşı Angiospermlerde; Baskın döl sporofit, Gametofit indirgenmiş, Sporofit üreme yapısı olan çiçeği oluşturur. Ovaryum

Detaylı

*Biyoteknoloji: Canlılar ve Canlıların ürünleri üzerinde, bilimsel teknikler uygulayarak yapılan çalışmalara; biyoteknoloji denir.

*Biyoteknoloji: Canlılar ve Canlıların ürünleri üzerinde, bilimsel teknikler uygulayarak yapılan çalışmalara; biyoteknoloji denir. BİYOTEKNOLOJİ *Biyoteknoloji: Canlılar ve Canlıların ürünleri üzerinde, bilimsel teknikler uygulayarak yapılan çalışmalara; biyoteknoloji denir. Biyoteknolojik çalışmalarda, en çok bakteriler kullanılır.

Detaylı

1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10

1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10 İçindekiler 1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10 1. BÖLÜM: BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI ve BİYOLOJİ... 12 A. BİLİMSEL ÇALIŞMA YÖNTEMİ... 12 1. Bilim İnsanı ve Bilim... 12 B. BİLİMSEL YÖNTEMİN AŞAMALARI...

Detaylı

Modern Bitki Biyoteknolojisi

Modern Bitki Biyoteknolojisi Modern Bitki Biyoteknolojisi Ali TETİK Eylül, 2001 AJANDA: Biyoteknoloji Nedir? Biyoteknolojinin Genel Kullanım Alanları Bitki Islahında Biyoteknoloji ve Gen Tekniği Biyoteknoloji ile Yeni Bitkilerin elde

Detaylı

Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri

Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri GENETĐK 111-503 Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri Doç.Dr. Hilâl Özdağ Rekombinant DNA Teknolojisi Amaç Spesifik DNA dizilerinin yerlerinin belirlenmesi. DNA nın belirli noktalardan kesilmesi Belirli

Detaylı

DNA ve DNA GÜNÜ Lütfi TUTAR 27 Nisan 2015

DNA ve DNA GÜNÜ Lütfi TUTAR 27 Nisan 2015 DNA ve DNA GÜNÜ Lütfi TUTAR 27 Nisan 2015 www.dna-gunu.com Organizma = İnsan = Homo sapiens İnsan Kromozomları (Karyotip) Deoksiribo Nükleik Asit GEN İFADESİ DNA KEŞFİNDE ÖNEMLİ OLAYLAR 1863 te

Detaylı

MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİKÇİ (MOLEKÜLER BİYOLOG)

MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİKÇİ (MOLEKÜLER BİYOLOG) MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİKÇİ (MOLEKÜLER BİYOLOG) TANIM Canlı hücre içindeki malzemeleri (DNA, Protein, Enzim vb.), hücre yapısının işlevini ve hücreler arasındaki etkileşimi laboratuar ortamında inceleyerek

Detaylı

2005 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI

2005 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 2005 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. Aşağıdaki tabloda I, II, III, IV olarak numaralandırılan bakteri, mantar, bitki ve hayvan hücrelerinin bazı yapısal özellikleriyle ilgili bilgiler verilmiştir.

Detaylı

Neden GDO ya İhtiyaç Duyuyoruz?

Neden GDO ya İhtiyaç Duyuyoruz? Neden GDO ya İhtiyaç Duyuyoruz? İnsanoğlu avcı-toplayıcı yaşamdan yerleşik düzene geçtiği yani tarım devrimini başlattığı günden beri doğaya müdahale etmekte ve geçen 10 000 senedir evcilleştirdiği hayvanların

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Kök Hücre Biyolojisi Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim(

Detaylı

Biyoloji bilimi kısaca; canlıları, bu canlıların birbirleriyle ve çevreleri ile olan ilişkisini inceleyen temel yaşam bilimidir.

Biyoloji bilimi kısaca; canlıları, bu canlıların birbirleriyle ve çevreleri ile olan ilişkisini inceleyen temel yaşam bilimidir. . Biyoloji bilimi kısaca; canlıları, bu canlıların birbirleriyle ve çevreleri ile olan ilişkisini inceleyen temel yaşam bilimidir. Biyolojik Çeşitlilik ise; Populasyonların gen havuzlarındaki gen çeşitliliği

Detaylı

Kategori Alt Kategori Program İçeriği Kazanımlar Dersler Arası İlişki I. HAYATSAL OLAYLAR

Kategori Alt Kategori Program İçeriği Kazanımlar Dersler Arası İlişki I. HAYATSAL OLAYLAR 200 Kategori Alt Kategori Program İçeriği Kazanımlar Dersler Arası İlişki I. HAYATSAL OLAYLAR I.1. Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji İnsan için önemli olan birçok ürünlerin üretimi biyoteknolojinin

Detaylı

Doç. Dr. Tijen Talas-Oğraş. TÜBĐTAK - Marmara Araştırma Merkezi Gen Mühendisliği ve Biyoteknoloji Enstitüsü

Doç. Dr. Tijen Talas-Oğraş. TÜBĐTAK - Marmara Araştırma Merkezi Gen Mühendisliği ve Biyoteknoloji Enstitüsü Bitki Biyoteknolojisi ve Açılımları YIBO-2009 Doç. Dr. Tijen Talas-Oğraş TÜBĐTAK - Marmara Araştırma Merkezi Gen Mühendisliği ve Biyoteknoloji Enstitüsü BĐYOTEKNOLOJĐ Biyoteknoloji; ürün oluşumu için biyolojik

Detaylı

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir.

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop:  Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir. Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Gözümüzle göremediğimiz çok küçük birimleri (canlıları, nesneleri vs ) incelememize yarayan alete mikroskop denir. Mikroskobu ilk olarak bir kumaş satıcısı

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #16

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #16 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #16 1) Topraktaki azotlu bileşik miktarını, I. Denitrifikasyon bakteri sayısındaki artış II. Saprofit bakterilerce gerçekleşen çürüme III. Şimşek ve yıldırım olaylarındaki artış

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 1 BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 1 BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf 1 BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ DOĞRU YANLIŞ SORULARI Bilimsel problemlerde hipotezler her zaman bir sonuca ulaşır. Bir problemle ilgili gözlem

Detaylı

T.C. ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ BİGA MESLEK YÜKSEKOKULU MÜDÜRLÜĞÜ DERS İÇERİKLERİ

T.C. ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ BİGA MESLEK YÜKSEKOKULU MÜDÜRLÜĞÜ DERS İÇERİKLERİ BÖLÜM: Bitkisel ve Hayvansal Üretim T.C. PROGRAM: Büyük ve Küçükbaş Hayvan Yetiştiriciliği I. YARIYIL 00101 Matematik I (2 0 2), Sayılar, Cebir, Denklemler ve Eşitsizlikler, Fonksiyonlar, Logaritma, Trigonometri,Geometri

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Genomik ve Proteomik Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim(

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 55. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-15 VİRÜSLER

ADIM ADIM YGS-LYS 55. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-15 VİRÜSLER ADIM ADIM YGS-LYS 55. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-15 VİRÜSLER Virüsler Hücresel yapı da dahil olmak üzere canlıların ortak özelliklerini göstermeyen canlılardır. Prokaryotlardan daha küçüklerdir.

Detaylı

2003 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI

2003 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 2003 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. Bir hücrede oksijenli solunum, protein sentezi, fotosentez olaylarının tümünün gerçekleşebilmesi için, bu hücrede; I. ribozom, II. kloroplast, III. mitokondri,

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

EKOSİSTEM. Cihangir ALTUNKIRAN

EKOSİSTEM. Cihangir ALTUNKIRAN EKOSİSTEM Cihangir ALTUNKIRAN Ekosistem Nedir? Bir bölge içerisinde bulunan canlı ve cansız varlıkların karşılıklı oluşturdukları sisteme ekosistem denir. Ekosistem Bileşenleri Canlı Öğeler Üreticiler

Detaylı

KLONLAMA. Prof. Dr. Fatma Savran Oğuz

KLONLAMA. Prof. Dr. Fatma Savran Oğuz KLONLAMA Prof. Dr. Fatma Savran Oğuz Tek yumurta ikizleri doğal klonlardır. Araştırıcılar ilk önceleri bu doğal olayı taklit ederek klonlama çalışmalarına başlamışlardır. Tek yumurta ikizlerinde embriyo

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 47. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-7 MANTARLAR ALEMİ

ADIM ADIM YGS-LYS 47. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-7 MANTARLAR ALEMİ ADIM ADIM YGS-LYS 47. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-7 MANTARLAR ALEMİ MANTARLAR (FUNGİ) ALEMİ Genellikle çok hücreli olan ökaryot canlılardır. Kloroplastları yoktur. Bu nedenle fotosentez yapamazlar.parazit

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #12

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #12 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #12 1) İnsanda döllenme sırasında, I. Spermdeki çekirdek, sentrozomun yumurtaya geçmesi II. Spermdeki akrozomun patlayarak zona pellusidayı eritmesi III. Yumurtadaki salgı maddelerinin

Detaylı

GIDA BİYOTEKNOLOJİSİNDE GÜVENLİK GIDA BİYOTEKNOLOJİSİNDE UYGULAMALARI. Neslihan ATLIHAN

GIDA BİYOTEKNOLOJİSİNDE GÜVENLİK GIDA BİYOTEKNOLOJİSİNDE UYGULAMALARI. Neslihan ATLIHAN GIDA BİYOTEKNOLOJİSİNDE GÜVENLİK GIDA BİYOTEKNOLOJİSİNDE VE GDO UYGULAMALARI GÜVENLİK VE GDO UYGULAMALARI Neslihan ATLIHAN Neslihan ATLIHAN Gıda Yüksek Mühendisi Gıda Yüksek Mühendisi Gıda ve Yem Kontrol

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1 CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1.Hücresel yapıdan oluşur 2.Beslenir 3.Solunum yapar 4.Boşaltım yapar 5.Canlılar hareket eder 6.Çevresel uyarılara tepki gösterir 7.Büyür ve gelişir (Organizasyon) 8.Üreme

Detaylı

Doğal Bileşikler ve Yeni İlaçların Keşfindeki Önemi

Doğal Bileşikler ve Yeni İlaçların Keşfindeki Önemi Doğal Bileşikler ve Yeni İlaçların Keşfindeki Önemi Doç. Dr. Ömer KOZ HO Bursa Teknik Üniversitesi, Kimya Bölümü HO BTÜ, 2014-2015 Güz Yarıyılı Seminerleri «Perşembe Seminerleri» 20 Kasım 2014 Bursa Başlıklar:

Detaylı

Biyoteknolojinin Bitkisel Üretimde Kullanımı

Biyoteknolojinin Bitkisel Üretimde Kullanımı Biyoteknolojinin Bitkisel Üretimde Kullanımı Prof. Dr. Sebahattin Özcan Doç.Dr. Cengiz Sancak Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Biyoteknolojinin Bitkisel Üretimde Kullanımı Canlılarda

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7 1) 48 saat karanlıkta bekletilen bir saksı bitkisinden bu sürenin sonunda bir yaprak kopartılmış (1. yaprak) ve bitki aydınlık ortamda 12 saat bekletilmiştir. Bu sürenin sonunda

Detaylı

GENETİĞİ DEĞİŞTİRİLMİŞ ORGANİZMALAR VE ETKİLERİ. Yunus KILIÇOĞLU Veteriner Hekim

GENETİĞİ DEĞİŞTİRİLMİŞ ORGANİZMALAR VE ETKİLERİ. Yunus KILIÇOĞLU Veteriner Hekim GENETİĞİ DEĞİŞTİRİLMİŞ ORGANİZMALAR VE ETKİLERİ Yunus KILIÇOĞLU Veteriner Hekim GDO TANIM: Modern biyoteknoloji teknikleri kullanılarak dogal süreçler ile edinilmesi mümkün olmayan yeni özellikler kazandırılmış

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Biyoinformatik Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim( ) Diğer

Detaylı

1.ÜNİTE:KİMYA BİLİMİ KİMYA NE İŞE YARAR? KİMYA DİSİPLİNLERİ KİMYANIN BAŞLICA UYGULAMA ALANLARI

1.ÜNİTE:KİMYA BİLİMİ KİMYA NE İŞE YARAR? KİMYA DİSİPLİNLERİ KİMYANIN BAŞLICA UYGULAMA ALANLARI Serüveni 1.ÜNİTE:KİMYA BİLİMİ KİMYA NE İŞE YARAR? KİMYA DİSİPLİNLERİ KİMYANIN BAŞLICA UYGULAMA ALANLARI KİMYA DİSİPLİNLERİ KİMYA ALT BİLİM DALLARI ORGANİK KİMYA: Karbon kimyasıda denir.h,o,n,p,s elementlerinin

Detaylı

Gıda Güvenliği, GDO lar ve Sağlıklı Beslenme. Yrd.Doç.Dr.Memduh Sami TANER (Ph.D.)

Gıda Güvenliği, GDO lar ve Sağlıklı Beslenme. Yrd.Doç.Dr.Memduh Sami TANER (Ph.D.) Gıda Güvenliği, GDO lar ve Sağlıklı Beslenme Yrd.Doç.Dr.Memduh Sami TANER (Ph.D.) SAĞLIKLI BESLENME Vücudumuzda dakikada 10 milyon hücre ölür ve bir o kadarı da yenilenir. Ortalama 100 günde (beyin ve

Detaylı

8. KONU: VİRAL KOMPONENTLERİN BİYOLOJİK FONKSİYONU Kodlama: Her virüs kendine özgü proteini oluşturmakla birlikte, proteinde nükleik asidi için

8. KONU: VİRAL KOMPONENTLERİN BİYOLOJİK FONKSİYONU Kodlama: Her virüs kendine özgü proteini oluşturmakla birlikte, proteinde nükleik asidi için 8. KONU: VİRAL KOMPONENTLERİN BİYOLOJİK FONKSİYONU Kodlama: Her virüs kendine özgü proteini oluşturmakla birlikte, proteinde nükleik asidi için koruyucu kalkan görevi görmektedir. Protein kendi kendine

Detaylı

ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMAKOGNOZİ

ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMAKOGNOZİ PROGRAM KOORDİNATÖRÜ Prof. Dr. İhsan ÇALIŞ, icalis@neu.edu.tr ECZACILIK FAKÜLTESİ YÜKSEK LİSANS DERSLERİ EFG 600 Uzmanlık Alanı Dersi Z 4 0 4 EFG 601 Farmakognozi Semineri Z 0 2 0 EFG 602 Doğal Bileşik

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik 2. Ders YB 205 Beslenme İkeleri 2015 Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr BESLENME Dünya Sağlık Örgütü (WHO-DSÖ)

Detaylı

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI DOKTORA PROGRAMI

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI DOKTORA PROGRAMI BİRİNCİ YIL BİRİNCİ YARIYIL BIO-6501 UZMANLIK ALAN DERSİ Z 8 0 8 0 9 BIO-6601 TEZ HAZIRLIK ÇALIŞMASI Z 0 1 1 0 1 20 1 21 12 30 İKİNCİ YARIYIL BIO-6502 UZMANLIK ALAN DERSİ Z 8 0 8 0 9 BIO-6602 TEZ HAZIRLIK

Detaylı

2004 TÜRKİYE İKTİSAT KONGRESİ BİLİM VE TEKNOLOJİ POLİTİKALARI ÇALIŞMA GRUBU RAPORU EK III

2004 TÜRKİYE İKTİSAT KONGRESİ BİLİM VE TEKNOLOJİ POLİTİKALARI ÇALIŞMA GRUBU RAPORU EK III 2004 TÜRKİYE İKTİSAT KONGRESİ BİLİM VE TEKNOLOJİ POLİTİKALARI ÇALIŞMA GRUBU RAPORU EK III 25 Aralık 2003 1 TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMİSİ Moleküler Yaşam Bilim ve Teknolojileri (MYBT) Araştırma Öngörü Çalışması

Detaylı

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER NÜKLEİK ASİTLER Nükleik asitler, bütün canlı hücrelerde ve virüslerde bulunan, nükleotid birimlerden

Detaylı

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir.

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir. DERS: BİYOLOJİ KONU: C.T.B(Vitaminler e Nükleik Asitler) VİTAMİNLER Bitkiler ihtiyaç duydukları bütün vitaminleri üretip, insanlar ise bir kısmını hazır alır. Özellikleri: Yapıcı, onarıcı, düzenleyicidirler.

Detaylı

İnsan Mikrobiyom Projesi. Prof. Dr. Tanıl Kocagöz

İnsan Mikrobiyom Projesi. Prof. Dr. Tanıl Kocagöz İnsan Mikrobiyom Projesi Prof. Dr. Tanıl Kocagöz Human Microbiome Project İnsan Mikrobiyom Projesi (İMP) 2007 yılında NIH tarafından başlatıldı 300 gönüllünün 5 vücut bölgesinden değişik zamanlarda, toplam

Detaylı

MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI

MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI 2014 2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 1. Bir canlının mitoza hazırlanan hücresinde

Detaylı

Doğaya Meydan Okuma mı? Doğa ile İşbirliği mi?

Doğaya Meydan Okuma mı? Doğa ile İşbirliği mi? Doğanın Gizemi Yücel Aksoy BD TEMMUZ 2016 Doğaya Meydan Okuma mı? Doğa ile İşbirliği mi? GENETİĞİ DEĞİŞTİRİLMİŞ ORGANİZMALAR BİR CANLI TÜRÜNE başka bir canlı türünden gen aktarılması veya mevcut genetik

Detaylı

Niçin PCR? Dr. Abdullah Tuli

Niçin PCR? Dr. Abdullah Tuli Niçin PCR? Dr. Abdullah Tuli 1980 lerin Başı Bir yöntem düşünün Tepkimeyi gerçekleştirmek kolay mıdır? Bu yöntem çok mu karmaşıktır, yoksa basit mi? Yöntemde kullanılan örnek, saf mı ya da son derece karmaşık

Detaylı

DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016)

DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016) DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016) DERS SAATİ DERS ADI DERS KONUSU DERSİ VEREN ÖĞRETİM ÜYESİ 4. DK 1. Hafta 07 Aralık Pazartesi Mikrobiyoloji Mikrobiyolojinin tarihçesi ve mikroorganizmalara genel

Detaylı

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BİYOLOJ İ ANABİLİM DALI DERS PLANI Güz Yarı yılı HAFTALIK DERSİN ADI. KREDİSİ T U L Topl. DERSİN

EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BİYOLOJ İ ANABİLİM DALI DERS PLANI Güz Yarı yılı HAFTALIK DERSİN ADI. KREDİSİ T U L Topl. DERSİN DERSİN KODU 2016-2017 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BİYOLOJ İ ANABİLİM DALI DERS PLANI Güz Yarı yılı HAFTALIK DERSİN ADI DERS SAATİ T U L Topl. AKTS FBY5101 Ekonomik Değeri Olan Bitkiler FBY5103 Herbaryum Teknikleri

Detaylı

ZİRAAT MÜHENDİSİ (TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ)

ZİRAAT MÜHENDİSİ (TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ) TANIM Tarımsal Biyoteknoloji, bitki, hayvan ve mikrobiyal organizmaların genleri, hücreleri, proteinleri, kültürleri ve dokuları üzerinde çalışarak, tarımsal üretimi, kaliteyi, verimi arttırmayı amaçlayan

Detaylı

ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ ENSTĠTÜ KURUL KARARLARI. Toplantı Tarihi: 12 Haziran 2013 Toplantı Sayısı : 2012-2013/2 Karar Sayısı: 1

ANKARA ÜNĠVERSĠTESĠ SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ ENSTĠTÜ KURUL KARARLARI. Toplantı Tarihi: 12 Haziran 2013 Toplantı Sayısı : 2012-2013/2 Karar Sayısı: 1 Toplantı Tarihi: 12 Haziran 2013 Toplantı Sayısı : 2012-2013/2 Karar Sayısı: 1 Enstitümüz doktora programı öğrencilerine, yönelik Bilimsel Araştırma ve Metodolojisi entegre dersinin araştırma görevlisi

Detaylı

9. SINIF KONU ANLATIMI 23 HÜCRE 1 - HÜCRENİN KEŞFİ PROKARYOT ÖKARYOT HÜCRE

9. SINIF KONU ANLATIMI 23 HÜCRE 1 - HÜCRENİN KEŞFİ PROKARYOT ÖKARYOT HÜCRE 9. SINIF KONU ANLATIMI 23 HÜCRE 1 - HÜCRENİN KEŞFİ PROKARYOT ÖKARYOT HÜCRE HÜCRE Canlıların en küçük yapı birimi hücredir. Tüm canlılar hücrelerden meydana gelmiştir. Hücrelerin şekilleri ve canlı içindeki

Detaylı

2006 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI

2006 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 2006 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. BÖLÜM 1. I. Adaptasyon II. Mutasyon III. Kalıtsal varyasyon Bir populasyondaki bireyler, yukarıdakilerden hangilerini "doğal seçilim ile kazanır? D) I veii E)

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

Değişen Dünya ve GDOlar

Değişen Dünya ve GDOlar Değişen Dünya ve GDOlar Prof. Dr. Selim ÇETİNER Sabancı Üniversitesi cetiner@sabanciuniv.edu 13 Kasım 2014 Biyoteknolojinin Gelişimi Modern Biyoteknoloji Monoklonal antikor üretimi Hayvanlarda embriyo

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı,

Detaylı

VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI. Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR

VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI. Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı,

Detaylı

Ege Sahil Kuşağına Uygun Kavuzsuz Yulaf Çeşidinin Geliştirilmesi Beslenme Yaklaşımı

Ege Sahil Kuşağına Uygun Kavuzsuz Yulaf Çeşidinin Geliştirilmesi Beslenme Yaklaşımı Ege Sahil Kuşağına Uygun Kavuzsuz Yulaf Çeşidinin Geliştirilmesi Beslenme Yaklaşımı 07.10.2016 Özge YILDIZ Gıda Yük. Müh. Aydın İMAMOĞLU, Seda PELİT Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü İzmir Proje:

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : GENEL BİYOLOJİ II Ders No : 0000000 Teorik : Pratik : Kredi : ECTS : 8 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim Dili Öğretim Tipi

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 1) Bakterilerin gerçekleştirdiği, I. Kimyasal enerji sayesinde besin sentezleme II. Işık enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürme III. Kimyasal bağ enerjisini ATP enerjisine

Detaylı

Mutasyon: DNA dizisinde meydana gelen kalıcı değişiklik. Polimorfizm: iki veya daha fazla farklı fenotipin aynı tür popülasyonunda bulunmasıdır.

Mutasyon: DNA dizisinde meydana gelen kalıcı değişiklik. Polimorfizm: iki veya daha fazla farklı fenotipin aynı tür popülasyonunda bulunmasıdır. Allel: Bir genin seçenekli biçimi Wild Tip: Normal allel. Bireylerin çoğunda bulunan Mutasyon: DNA dizisinde meydana gelen kalıcı değişiklik Polimorfizm: iki veya daha fazla farklı fenotipin aynı tür popülasyonunda

Detaylı

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BES114 2. BAHAR 3 0 0 2

Teori (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) BES114 2. BAHAR 3 0 0 2 TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK Dersin Adı Kodu Yarıyıl TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme çıktıları

Detaylı

BACTOGEN ORGANİK GÜBRELER,

BACTOGEN ORGANİK GÜBRELER, BACTOGEN ORGANİK GÜBRELER, mikrobiyal formülasyondan ve bitki menşeli doğal ürünlerden oluşur. Bu grupta yer alan gübreler organik tarım modelinde gübre girdisi olarak kullanılırlar. Bitkilerin ihtiyaç

Detaylı

Biyoteknolojinin Temelleri

Biyoteknolojinin Temelleri Biyoteknolojinin Temelleri KİM 458 Prof. Dr. Y. Murat ELÇİN KİM 458 Biyoteknolojinin Temelleri Biyoteknolojiye Genel Bakış Prof. Dr. Y. Murat ELÇİN BİYOTEKNOLOJİ Mikroorganizmaların, hücre ve doku kültürlerinin

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı Hayvan hücreleri mikroskop ile incelendiğinde hücre şekillerinin genelde yuvarlak

Detaylı

10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI

10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI Biyoloji Dersi Öğretim Programının temelleri üreme, kalıtım ve yaşadığımız çevre konularıyla ilgili somut ve öğrencileri motive edici örnekler üzerine kurulmuştur.

Detaylı

Biyoetik ve Sinema Dönem I Seçmeli Ders Kurulu II. Arş.Gör.Dr.Mustafa Hayırlıdağ

Biyoetik ve Sinema Dönem I Seçmeli Ders Kurulu II. Arş.Gör.Dr.Mustafa Hayırlıdağ Biyoetik ve Sinema Dönem I Seçmeli Ders Kurulu II Arş.Gör.Dr.Mustafa Hayırlıdağ Never Let Me Go (Beni Asla Bırakma) Yapım 2010, ABD Yönetmen: Mark Romanek Süre: 103 dakika Tür: Bilim Kurgu, Drama Filmde

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Moleküler Biyoloji Lab. Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim(

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. V. Ders Kurulu TIP 105 1 121 + 73 9 10. Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam.

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. V. Ders Kurulu TIP 105 1 121 + 73 9 10. Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam. DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS V. Ders Kurulu TIP 105 1 121 + 73 9 10 Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam Anatomi 25 29 54 Tıbbi Biyokimya 31 2 33 Tıbbi Biyoloji 13-13 Histoloji- Embriyoloji

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Biyokimya Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim( ) Diğer

Detaylı

Sağlıklı Tarım Politikası

Sağlıklı Tarım Politikası TARLADAN SOFRAYA SAĞLIKLI BESLENME Sağlıklı Tarım Politikası Prof. Dr. Ahmet ALTINDĠġLĠ Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü ahmet.altindisli@ege.edu.tr Tarım Alanları ALAN (1000 ha)

Detaylı

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ve ilgili kuruluşları, Araştırma Enstitüleri, Biyoteknoloji Enstitüleri, Tohumculuk, Fide-fidan, seracılık

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ve ilgili kuruluşları, Araştırma Enstitüleri, Biyoteknoloji Enstitüleri, Tohumculuk, Fide-fidan, seracılık Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ve ilgili kuruluşları, Araştırma Enstitüleri, Biyoteknoloji Enstitüleri, Tohumculuk, Fide-fidan, seracılık sektörleri, Tarımsal Analiz Laboratuvarları, Faaliyet alanı

Detaylı

KLONLAMA (the cloning)

KLONLAMA (the cloning) KLONLAMA (the cloning) Klonlama Nedir? Moleküler biyoloji teknikleri kullanarak bir DNA dizisine eş DNA üretmek veya bir hücreden yola çıkarak hücre bölünmesi ile genetik olarak birbirine eş hücre grubunun

Detaylı

Eco new farmers. Modül 1- Organik Tarıma Giriş. Bölüm 4- Organik Tarım ve Koruma

Eco new farmers. Modül 1- Organik Tarıma Giriş. Bölüm 4- Organik Tarım ve Koruma Eco new farmers Modül 1- Organik Tarıma Giriş Bölüm 4- Organik Tarım ve Koruma Modul 1- Organik Tarıma Giriş Bölüm 4 Organik Tarım ve Koruma www.econewfarmers.eu 1. Giriş Organik tarım kültür alanlarında

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR.

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. SEVİM BUDAK Katı Atıklar Dünya nüfusu gün geçtikçe ve hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

2013 YILI DESTEKLEME BİRİM FİYATLARI

2013 YILI DESTEKLEME BİRİM FİYATLARI 013 YILI DESTEKLEME BİRİM FİYATLARI 1 3 MAZOT, GÜBRE VE TOPRAK ANALİZİ DESTEĞİ Mazot Gübre Destekleme Ürün Grupları Destekleme Tutarı Tutarı Peyzaj ve süs bitkileri, özel çayır, mera ve orman emvali alanları,9

Detaylı

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hayvan Beslemede Vitamin ve Minerallerin Önemi Vitaminler, çiftlik hayvanlarının, büyümesi, gelişmesi, üremesi, kısaca yaşaması ve verim vermesi için gerekli metabolik

Detaylı

Fen ve Teknoloji 8. bakteri, protist ve bitkiler üreticileri oluşturur. 1.Ünite : Canlılar ve Enerji İlişkileri 1.Besin Zincirinde Enerji Akışı

Fen ve Teknoloji 8. bakteri, protist ve bitkiler üreticileri oluşturur. 1.Ünite : Canlılar ve Enerji İlişkileri 1.Besin Zincirinde Enerji Akışı 1.Ünite : Canlılar ve İlişkileri 1.Besin Zincirinde Akışı Anahtar Kavramlar: Üretici Tüketici Ayrıştırıcı Fotosentez Klorofil 1.1. Besin zincirlerinin başlangıcında üreticilerin bulunduğu çıkarımını yapar

Detaylı

TEMEL ZOOTEKNİ KISA ÖZET KOLAY AÖF

TEMEL ZOOTEKNİ KISA ÖZET KOLAY AÖF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. TEMEL ZOOTEKNİ KISA ÖZET KOLAY AÖF Kolayaöf.com

Detaylı

Ekosistem Ekolojisi Yapısı

Ekosistem Ekolojisi Yapısı Ekosistem Ekolojisi, Ekosistemin Yapısı Ekosistem Ekolojisi Yapısı A. Ekoloji Bilimi ve Önemi Ekoloji canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle olan etkileşimlerini inceleyen bilim dalıdır. Günümüzde teknolojinin

Detaylı