Besinler (karbonhidrat, yağ, protein), Su, Canlılığın devamı için organizmanın gereksinim duyduğu vazgeçilmez faktörlerdir.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "11.10.2012. Besinler (karbonhidrat, yağ, protein), Su, Canlılığın devamı için organizmanın gereksinim duyduğu vazgeçilmez faktörlerdir."

Transkript

1 Basınç Isı, Oksijen, Besinler (karbonhidrat, yağ, protein), Su, Canlılığın devamı için organizmanın gereksinim duyduğu vazgeçilmez faktörlerdir. 1 2 Su, yaşayan sistemlerde büyük ölçüde bulunan bir bileşiktir. Bir çok organizmanın %70 den fazlası sudan oluşur. Şüphesiz, ilk canlı organizmalar sıvı ortamlardan çıkmıştır ve evrimsel süreç yaşamın başladığı sıvı medyum ile şekillenmiştir. Su yaşam için gereklidir. Bütün hücreleri dolduran su, besin maddelerinin taşındığı, metabolizmanın enzimatik tepkimelerinin ve kimyasal enerjinin gerçekleştiği ortamı oluşturur. Su molekülü ile suyun iyonizasyon ürünleri olan H ve OH iyonları, enzimler ve diğer proteinler, nukleik asitler ve lipidler gibi hücrelerin tüm bileşenlerinin yapılarını, birbiriyle ilişkilerini ve çeşitli özelliklerini etkilemektedir. Vücut neredeyse tüm yağ dokusunu ve proteinlerinin yarıdan fazlasını bile kaybetse yaşamaya devam eder %10-15 oranında su kaybı ölümle sonuçlanır 3 4 SUYUN GÖREVĐ besin maddelerinin taşınması enzimatik tepkimelerinin gerçekleşmesi kimyasal enerjinin oluşumu Bir çok biyolojik molekül için çözgen Metabolik ısıyı absorblar Vücut ısısının düzenlenmesinde yardımcı Suyun özellikleri: Yüksek yüzey gerilimi: Yüksek kaynama noktası: Moleküler ağırlığına göre kaynama noktası en yüksek sıvı sudur. Örneğin, amonyak molekül ağırlığı yaklaşık 17 olmasına karşın -30 C de kaynarken suyun molekül ağırlığı 18 dir ve 100 C de kaynar. Yoğunluk sıcaklığa bağlıdır: Katı su (buz) sıvı sudan daha az yoğundur. Bu özellik göllerin üstten itibaren donmasına neden olur, böylece balıkların yaşamasına olanak sağlar

2 Buz su üzerinde bir örtü oluşturarak sucul yaşamın devamlılığını sağlar 7 8 SUYUN YÜKSEK YÜZEY GERĐLĐMĐ Su, bir dipoldür. Oksijenin 6 dış elektronundan ikisi hidrojen ile kovalent bağ oluşturur. Diğer dört elektron bağ oluşturmaz ve iki çift oluşturur. Bu çiftler kısmi negatif yükün bir odağıdırlar ve hidrojen atomları kısmen pozitif yüklü hale gelir. Pozitif ve negatif yükler birbiriyle bağlanır ve hidrojen ve oksijen atomları arasında hidrojen bağları oluşur. Yapısındaki H bağları ile : (a) Yüzey gerilimi örümcek ağlarında suyu damla haline getirir (b) Bazı böcekler su üzerinde yürüyebilir 9 10 BĐR SU MOLEKÜLÜNÜN OLUŞUMU SUYUN VE HĐDROJEN BAĞININ ÖZELLĐKLERĐ Oluşan küme, suya yapışkansızlık özelliğini verir. Bu sıvı fazda moleküllerin yerleşimi düzensiz H-bağları nedeniyle düzensizdir. Su donduğunda H-bağları kafes şeklinde su molekülleri oluşturur

3 Su molekülleri arasında oluşan hidrojen bağları, oda sıcaklığında suyun sıvı halde bulunmasını ve kristal su (buz) için karakteristik olan aşırı düzenli moleküllerin oluşmasını sağlar. Buz içinde her bir su molekülü maksimum 4 hidrojen bağı oluşturur. Böylece düzenli bir kristal kafes şekli oluşur. Oysa oda sıcaklığı ya da atmosferik basınç altındaki sıvı fazda her bir su molekülü ortalama 3,4 H bağı oluşturur. Buzdaki kristal kafes yapısı, sıvı sudaki aynı sayıda su moleküllerinden daha fazla yer kapladığı için buz, sıvı haldeki 17 sudan daha az yoğundur ve bu 18 nedenle suyun üzerinde kalmaktadır 3

4 Sıvıların çoğu donduklarında, yapılarında bulunan moleküller birbirine daha çok yakınlaşır. Su donduğunda ise moleküller birbirinden uzaklaşır ve sıvı haldekine göre daha fazla yer kaplar. Bu nedenle buzun yoğunluğu, yani ağırlığı sıvı haldeki suya göre azalır ve buz suda yüzer. Katı su (buz) Sıvı su Gaz su Buzda su molekülleri hidrojen bağları aracılığı ile rijit durumdadır Su molekülleri hareket ederken hidrojen bağları sürekli olarak yıkılır Gaz durumunda su hidrojen bağı oluşturmaz SIVI SĐSTEMLERDEKĐ ZAYIF ETKĐLEŞĐMLER Polar biyomoleküller suda kolaylıkla çözülür, çünkü bu moleküller su-su etkileşimlerini su-solut etkileşimleri haline getirir. Non-polar biyomoleküller su-su etkileşimlerine engel olurlar, ancak su-solut etkileşimi oluşturamazlar. Bunun sonucu olarak da nonpolar moleküller suda çözülmezler. Sıvı solüsyonlarda nonpolar moleküller birlikte kümeler oluştururlar. 23 Suda kolaylıkla çözülen bileşenlere hidrofilik denir. Bunun tersine, kloroform ve benzen gibi nonpolar çözücülerde çözülen bileşenlere hidrofobik adı verilir. Amfipatik bileşenler polar (ya da yüklü) ve nonpolar bölgeler içerirler. Amfipatik bileşenler su ile karıştırıldığında iki zıt durumla karşılaşır: polar ya da yüklü hidrofilik bölge solventle etkileşir ve çözülmeye gider, ancak nonpolar hidrofobik bölge tam tersi bir davranışla su ile etkileşmekten Doç.Dr.Erdal kaçınır. BALCAN 24 4

5 Su, solusyonları oluşturur Solvent Bir solüsyon iki ya da daha fazla bileşenin homojen olarak karışımından meydana gelir. Çözücü ajan (çözgen) Su Solvent + Solute Solusyon Metan Şekerli su, tuzlu su, Pepsi Solüt Çözülen bileşen Hydrofilik Moleküller (su-seven) Tuzlu sudaki tuz Şekerli sudaki şeker Suda çözülen bileşenler tuz, şeker Hidrofobik Moleküller (sudan korkan) Suda çözünmezler yağlar, mumlar SUYUN ĐYONĐZASYONU, ZAYIF ASĐTLER ve ZAYIF BAZLAR Su moleküllerinde çok küçük oranlarda hidrojen (H+) ya da hidroksil (OH-) iyonlarına ayrışma olmaktadır. Çözeltilerine H iyonu verebilen maddeler asit Çözeltilerinden H iyonu alabilen maddeler baz

6 ASĐT-BAZ ve TAMPON SĐSTEM KAVRAMI Vücutta asit-baz dengesinin düzenlenmesi aslında hidrojen iyon konsantrasyonunun düzenlenmesi anlamına gelir. H iyon konsantrasyonundaki çok küçük sapmalar bile hücrelerdeki kimyasal reaksiyonlarda belirgin değişimler yaratarak bazı tepkimeleri baskılar bazılarını da hızlandırır. Bu nedenle H iyon konsantrasyonunun düzenlenmesi homeostasis için büyük önem taşır. Kimyada Tampon çözeltiler Organizmalarda Tampon sistemler 31 ASĐT-BAZ ve TAMPON SĐSTEM KAVRAMI Asit: proton verici molekül ya da iyonlar. H + düzeyini arttırarak ph yı düşürürler. Baz: proton alıcısı molekül ya da iyonlar. H + düzeyini düşürerek ph yı arttırırlar 32 Tampon çözelti: bir asit ya da baz ilavesiyle ph ı önemli ölçüde değiştirmeden H + iyonu ekleyen ya da çıkartan çözeltilerdir. Bir zayıf asit ile onun konjuge bazından ya da zayıf bir baz ile onun kojuge asidinden oluşur. Yani tampon madde bir eriyiğe kuvvetli bir asit ya da baz eklendiğinde olabilecek değişikliği en aza indirir. Konjuge asit-baz çiftinin bulunduğu ve ph değişimlerine karşı direnç gösteren çözeltilerdir. 33 Asit HA B - + H + HCO 3 + H H + + Baz H + + A - (A; HA nın konjuge bazıdır, HA; A nın konjuge asididir) (A ve HA asit-baz çiftidir) BH (B; BH nin konjuge bazıdır, BH; B nin konjuge asididir) (B ve BH asit-baz çiftidir) H 2 CO 3 (karbonik asit-bikarbonat T.S.) Vücutta asit-baz dengesinin düzenlenmesi aslında hidrojen iyon konsantrasyonunun düzenlenmesi anlamına gelir. H iyon konsantrasyonundaki çok küçük sapmalar bile hücrelerdeki kimyasal reaksiyonlarda belirgin değişimler yaratarak bazı tepkimeleri baskılar bazılarını da hızlandırır. Bu nedenle H iyon konsantrasyonunun 34 düzenlenmesi homeostasis için büyük önem taşır. ph [H + ] Alkalemi Asidemi 36 6

7 37 38 VÜCUT SUYU Bir insanın ortalama %60-80 i sudan oluşur. VÜCUT SIVISININ KAYNAĞI VÜCUT SIVISINI ETKĐLEYEN FAKTÖRLER 1. Besinler, içkiler 1. Genotip 2. Metabolik olaylar 2. Yaş 3. Ortam sıcaklığı 4. Beslenme kalitesi 5. Fizyolojik koşullar VÜCUT SIVISININ KAYBI 1.Đdrar 2. Feçes 3. Ter 4. Fizyolojik (laktasyon, gebelik)

8 ĐNTRASELLÜLER SIVI (ISS) Toplam vücut sıvısının 2/3 sini oluşturur. Major katyonu K + dur. TOPLAM VÜCUT SIVISI EKSTRASELLÜLER SIVI (ESS) Toplam vücut sıvısının 1/3 ünü oluşturur. Major katyonu Na +2 dur Đntrasellüler sıvı Đnterstisyel sıvı Plazma Ekstrasellüler sıvı Đnterstisyel sıvı ESS nin ¾ ünü oluşturur Plazma ESS nin ¼ ünü oluşturur Ortalama ağırlıkta (70 kg) bir kişide toplam su miktarı yaklaşık 40 litre (vücut ağırlığının %57 si) kadardır. Vücut 43 sıvıları su ve su içinde çözünmüş maddeleri içerir. Đntrasellüler: hücre içindeki sıvı Ekstrasellüler: hücre dışındaki sıvı Đnterstisyel: doku hücrelerini çevreleyen sıvı Plazma: kanın sıvı kısmı 44 VÜCUT SIVILARININ DAĞILIMI Diğer Plazma Đnterstisyel Đntrasellüler Toplam vücut sıvısı yüzdesi VÜCUT SIVILARI Đntrasellüler Sitoplazma Yaşamın sürdürülebilmesi için gerekli reaksiyonlar Ekstrasellüler Plazma Lenfatik sıvı Serebrospinal sıvı Đdrar Sindirim sıvıları Destek ürünlerinin, atıkların ve bilginin taşınması Besinlerin yıkımı

9 VÜCUT SIVILARINDAKĐ ĐYONLAR Hücre içerisinde potasyum ve fosfat Đnterstisyel sıvıda sodyum ve klorür Plazmada sodyum ve klorür Đnterstisyel sıvı ile plazma arasındaki değişimler hidrostatik ve onkotik (osmotik) basınca bağlıdır. Hidrostatik basınç ve osmotik basınç ters yönde etkilidir. Hidrostatik basınç etkin olduğunda sıvıyı zarın öteki tarafına iter, osmotik basınç ise zarın öteki tarafından sıvıyı kendi tarafına çeker. Normalde kanın hidrostatik ve onkotik basıncı interstisyel sıvınınkinden çok daha yüksek 49 olduğu için madde ve gaz alışverişinde önem kazanırlar Herhangi bir su kitlesinde, suyun yüzeyindeki basınç atmosfer basıncına eşittir, fakat yüzeyden aşağıya doğru her 13.6 mm mesafede basınç 1 mm Hg yükselir. Suyun ağırlığından kaynaklanan bu basınca hidrostatik basınç denir. Kapiller yatağının artere yakın bölümünde hidrostatik basınç yüksektir (35 mmhg), sıvı damardan dokuya geçer. Venüle yakın kapiller bölümünde osmotik basınç ön plana geçer ve doku sıvısını damara çeker. Bu arada doku 52 sıvısının elektrolitleri ve küçük moleküllü proteinleri de damara girer. Ekstrasellüler ve intrasellüler sıvıların normal hacim ve bileşimlerinin devamlılığı yaşamın sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşır. Bu sürdürülebilirlikte rol alan üç tip homeostasis bulunur: Hacim=Sıvı dengesi (ödem, dehidratasyon, hiperemi) Elektrolit dengesi (hipo-hipernatremi, hipohiperkalemi, hipo-hiperkalsemi.) Hücre içi O.B. >hücre dışı O.B. Hücre içi O.B. = hücre dışı O.B. Hücre içi O.B. < hücre dışı O.B. Asit-baz dengesi Doç.Dr.Erdal (asidoz, BALCANalkaloz)

10 HACĐM = SIVI DENGESĐ Hücrelerin normal yapı ve fonksiyonlarını sürdürebilmeleri için onları besleyen vücut sıvılarının, Belirli bir hacimde Belirli bir kimyasal yapıda olmaları Belirli bir hızda hareket etmeleri gerekir. Hücre dışındaki Osmotik Doç.Dr.Erdal basınç BALCAN daha fazla Vücut sıvılarının bu özelliklerindeki bozukluklar sonucunda çeşitli patolojik tablolar ortaya çıkar ÖDEM: Hücre içi sıvının artışı ve seröz boşluklarda sıvı birikimi DEHĐDRATASYON: Vücuttaki su miktarının normalin altına düşmesi HĐPEREMĐ: Dokunun damarları içindeki kan miktarının artması (Aktif Hiperemi: arteriollerin genişlemesi ile dokuya gelen kan miktarının artması, Pasif Hiperemi: venalardaki kan akımının ödem ödem yavaşlaması) 57 hiperemi 58 ASĐT-BAZ DENGESĐ Vücut sıvılarının kimyasal yapıları ya da ph değeri, enzimlerin katalitik aktiviteleri ve biyolojik makromoleküller üzerine etkilidir. Bu nedenle kan ve idrarda ph ölçümü hastalıkların tanınmasında yararlı olur. Normal koşullarda ekstrasellüler sıvıların ph ı (ortalama 7.4) arasındadır. 59 Vücudun intrasellüler kısmında metabolik faaliyetler sonucu oluşan ürünler (fosforik asit, sülfirik asit, HCl, laktik asitler gibi organik asitler) vücudun reaksiyonunu asit tarafa kaydırır. Organizmanın bunu önlemesi (yani ph ın 7.4 de sabit tutulması) 3 temel mekanizma ile olur: A.Kan ve hücreler içindeki tampon sistemler B.Solunum (CO 2 atılımı) C.Böbrekler (inorganik asit atılımı) 60 10

11 Vücut metabolizması sırasında üç çeşit asit üretilir: Karbondioksit (karbonik asit) atılırlar akciğerlerden Organik asitler (laktik asit ve keton cisimleri) vücut tarafından kullanılırlar Đnorganik asitler (kükürtlü amino asitlerden ve organik fosfor içeren bileşiklerden kaynaklanırlar) böbreklerden atılırlar 61 Asit Kaynak Normal Akıbet Günlük Üretim (mmol) CO 2 (karbonik asit) Organik Asitler Laktik asit Keton cisimleri Mineral Asitler Sülfirik asit Fosforik asit Đnsanlarda üretilen asitler Hücresel solunum Anaerobik glikoliz Yağ asidi oksidasyonu Kükürtlü amino asitler Organik fosfor içeren bileşikler Akciğerlerle atılır Glukoneogenez Doku oksidasyonu Böbreklerle atılır Organizmanın ph ı 7.4 de sabit tutmasındaki 3 temel mekanizma: A.Kan ve hücreler içindeki tampon sistemler B.Solunum (CO 2 atılımı) C.Böbrekler (inorganik asit atılımı) 63 A. KAN VE EKSTRASELLÜLER SIVIDAKĐ TAMPONLAR: Ekstrasellüler ve intrasellüler sıvıda dört ana tampon grup vardır: 1. Karbonik asit-bikarbonat tampon sistemi 2. Protein tampon sistemi 3. Hemoglobin tampon sistemi 4.Fosfat tampon sistemi Tampon (Baz) H + + HCO 3 H + + HPO 4 H + + Hb - H + + Prot - H tampon (asit) H 2 CO 3 CO 2 +H 2 O H 2 PO 4 H.Hb (deoksihemoglobin) H.Prot 64 Biyolojik Tampon Sistemleri TAMPON SĐSTEMLER ISS ESS Karbonik asit-bikarbonat tampon sistemi: ESS nin en önemli tampon sistemidir Fosfat tampon sistemi: idrar ve ISS nın ph nın tamponlanmasında görevlidir. FOSFAT T.S. PROTEĐN TAMPON SĐSTEMLER KARBONĐK ASĐT- BĐKARBONAT T.S. Protein tampon sistem: ESS ve ISS deki ph ın düzenlenmesine yardımcı olur. Bu tampon sistemi diğer tampon sistemleriyle etkileşir. 65 Hemoglobin TS (sadece eritrositler) HÜCRE Amino asit TS (tüm proteinler) Plazma protein TS 66 11

12 KARBONĐK ASĐT ASĐT--BĐKARBONAT TAMPON SĐSTEMĐ -Kan plazması ile akciğerler arasında görev yapar. -Primer görevi, ESS deki organik ve fikse asitler gibi etkenlerin neden olduğu ph değişikliğini önlemektir. -Proton vericisi olarak H2CO3, proton alıcısı olarak HCO3 bulunur. -Denge eşitliği: H+ + HCO3- = H2CO3 -Bu denklemde H+ eklenmesi dengeyi sağa kaydırır. Karbonik asit göreceli olarak kuvvetli bir asittir. Bu yüzden oluşabilecek problemler karbonik asidin erimiş CO2 ile dengeye girmesi ile çözümlenebilir: H2CO3 = CO2 + H2O -Bu sistem yaklaşık ph 7.4 de tamponlama yapar OH- + H eritrosit HHb eritrosit HHb H2O HbO2 O2 O2 CO2 HbO2 H+ HCO3 - H+ CO2 + H2O H2CO3 HCO3- H2CO3 Kapiller akciğerler : Karbonik anhidraz HHb: deoksihemoglobin HbO2: oksihemoglobin (oksijenlenmiş hemoglobin) Doç.Dr.Erdal BALCAN HCO3 : H+ iyonlarını tamponlar. (karbonik asit-bikarbonat T.S.) Dokular Klorid iyonları elektrolit dengesini sürdürmek için içeriye girer : Karbonik anhidraz 71 HHb: deoksihemoglobin (H+ iyonlarını tamponlar-hemoglobin T.S.) O2 salınımı 72 HbO2: oksihemoglobin (oksijenlenmiş hemoglobin 12

13 HEMOGLOBĐN ve CO 2 TRANSPORTU Hemoglobin, CO 2 nin akciğerlere transportunda sınırlı bir rol oynar. Mevcut CO 2 nin yaklaşık %25 i bir hemoglobin kompleks olan karbaminohemoglobin olarak transfer edilir: HB + CO 2 HbCO 2 %5 plazmada çözünmüş olarak taşınır %70 i ise bikarbonat iyonu (HCO 3- ) şeklinde akciğerler tarafından alınır. 2. FOSFAT TAMPON SĐSTEMĐ -Bütün hücrelerin sitoplazmalarında görev alır. -Önemli bir idrar tamponudur. -Proton vericisi olarak H 2 PO 4- (dihidrojen fosfat) proton alıcısı olarak HPO 4-2 (monohidrojen fosfat) bulunur. - ph arasında tamponlama yapar. Asidik bir solüsyonda monohidrojen fosfat ortamdan bir proton alarak tamponlama yapar 1. Bazik bir ortamda dihidrojen fosfat proton salarak tamponlama yapar 2. Bu nedenle fosfat tampon sistemi içinde bulunduğu solüsyona bağlı olarak hidrojen iyonu alır ya da verir PROTEĐN TAMPON SĐSTEMĐ ESS ve ISS de ph düzenlenmesini yapan bir tampon sistemdir. Proteinler tampon olarak görev yaparlar. Bikarbonat iyonu oluşumu sırasında ortaya çıkan H + iyonları kan proteinleri tarafından absorbe edilir. Nötral solüsyonlarda (ph= 7.0) amino asitler çift iyonize formda olur. Böyle dipolar iyonlara zwitterionik (Almanca hibrit) denir. Düşük ph lı solüsyonlarda karboksilat iyonları (-COO - ) bol hidrojen iyonları ile rekombine olur (katyon). H H NH + 3 C R NH 3 + C R COO - COOH Yüksek ph lı solüsyonlarda H iyonlarının azlığı, amino grubunun ya da karboksilat iyonunun hidrojen iyonu bağlama şansını azaltır (anyon) COO H NH 2 C R Plazma proteinleri kanın tamponlama kapasitesini arttırırlar. Đnterstisyel sıvı ph nın düzenlenmesine yardımcı ekstrasellüler protein fibrilleri ve amino asitler içerir. Aktive bir hücrenin ISS da yapısal proteinler ve diğer proteinler hücresel metabolizma ile oluşturulan piruvik asit, laktik asit gibi organik asitlerin neden olduğu yıkıcı ph değişikliklerini önlerler. ESS ile ISS arasında bir değişim olduğu için protein tampon sistemi ESS nın ph ının stabilitesine de yardımcı olur. Örneğin: ESS nın ph ı azaldığı zaman hücreler H iyonlarını ESS nın dışına pompalarlar ya da ISS ya alarak hücre içi proteinlerle tamponlanmasına neden olurlar. ESS nın ph ı arttığında hücre içinden hücre dışına H iyonları pompalanır. 4. HEMOGLOBĐN TAMPON SĐSTEMĐ ISS nın yaklaşık %5 ini oluşturan eritrositler normalde plazma içerisinde bulunur. Bu hücreler yoğun olarak hemoglobin ve karbonik anhidraz enzimi içerir. Bu hücrelerin (eritrositlerin) ESS da ph ya önemli bir etkisi vardır, çünkü bu hücreler CO 2 i absorblar ve onu karbonik aside dönüştürür. CO 2 eritosit membranını kolaylıkla geçer. Karbonik asit disosiye olurken HCO 3 iyonları klorür kayması yoluyla plazmaya geçer. H iyonları ise hemoglobin molekülleri tarafından tamponlanır. Bu, hemoglobin tampon sistem olarak adlandırılır. Bu tampon sistemi, ESS nın ph sı üzerine ani etkili tek ISS tampon sistemidir. Hb tampon sistemi, plazma PCO 2 düzeyi düştüğünde ya da yükseldiğinde ortaya çıkan şiddetli ph değişikliklerinin engellenmesinde yardımcı olur

14 HHb O 2 HbO 2 - : Karbonik anhidraz eritrosit H + HCO 3 - Kapiller CO 2 + H 2 O H 2 CO 3 HHb: deoksihemoglobin (H + iyonlarını tamponlar) O 2 salınımı HbO 2 : oksihemoglobin (oksijenlenmiş Doç.Dr.Erdal hemoglobin) BALCAN Dokular Klorid iyonları elektrolit dengesini sürdürmek için içeriye girer 79 HHb O 2 H 2 O CO 2 HbO 2 H + H 2 CO 3 HCO 3 : Karbonik anhidraz HHb: deoksihemoglobin (H+ iyonlarını tamponlar) O2 salınımı HbO 2 : oksihemoglobin (oksijenlenmiş hemoglobin) 80 HEMOGLOBĐN TAMPON SĐSTEM H + düzeyinin düzenlenmesinde önemli bir rol oynar. Tamponlama yeteneği, yapısındaki amino asitlerin polar gruplarına bağlıdır. Oksijenin yaklaşık %98 i hemoglobin tarafından taşınır. Oksihemoglobin Deoksihemoglobin oksijenli form oksijensiz form Ortalama bir kişi her 100 ml kanda yaklaşık 15 gram hemoglobin taşır ESS nın ph ı üzerine ani etkili tek ISS tampon sistemidir. Hb tampon sistemi plazma PCO 2 düzeyi düştüğünde ya da yükseldiğinde ortaya çıkan şiddetli ph değişikliklerinin engellenmesinde yardımcı olur Karbonik asit/bikarbonat tampon sistemi Protein tampon sistemi Ekstrasellüler sıvı Organizmanın ph ı 7.4 de sabit tutmasındaki 3 temel mekanizma: A.Kan ve hücreler içindeki tampon sistemler Protein tampon sistemi Fosfat tampon sistemi Hemoglobin tampon sistemi Đntrasellüler sıvı 83 B.Solunum (CO 2 atılımı) C.Böbrekler (inorganik asit atılımı) 84 14

15 B. SOLUNUM Solunum sisteminin asıl görevi kan gazları diye tanımlanan oksijen(o 2 ) ve karbondioksit (CO 2 ) in değiştirilmesidir. Akciğerler, karbondioksidi uzaklaştırarak ya da muhafaza ederek asit-baz dengesinin düzenlenmesinde yardımcı olur. ph solunum hızının ve derinliğinin değişimi ile düzenlenebilir. Hiperventilasyon: solunumun hızının ve derinliğinin artması. Kanda CO 2 azalır, ph Hipoventilasyon: solunum hızının ve derinliğinin azalması. Kanda CO 2 artar, ph Akciğerde hava değişiminin (ventilasyon ventilasyon) sağlanması, alveollerde kan gazlarının değişimi, Kanda gazların taşınması, Dokuda gazların değişimi ve Hücrede solunum. 1. PERĐFERĐK DOKULAR AKCĐĞERLER PERĐFERĐK DOKULAR Eritrositler periferik dokulara oksijen sağlarlar ve CO 2 metabolizmasında anahtar bir rol oynarlar. Hücre içinde oluşan CO 2 ekstrasellüler sıvıya difüze olarak PCO 2 nı arttırır. Eritrositlere geçen CO 2 burada karbonik anhidraz enzimi ile hidrolize edilerek H + ve HCO 3- a ayrılır. Arteryel kana göre kısmi basıncı (PO 2 ) dokularda daha düşük olduğu için oksijen hemoglobinden ayrılarak dokulara geçer (PO 2 O 2 ile bağlanan Hb yüzdesi ) 87 HHb O 2 HbO 2 - : Karbonik anhidraz eritrosit H + HCO 3 - Kapiller CO 2 + H 2 O H 2 CO 3 HHb: deoksihemoglobin (H + iyonlarını tamponlar) O 2 salınımı HbO 2 : oksijenlenmiş hemoglobin 1. PERĐFERĐK DOKULAR (PO 2 ) (PCO 2 ) Dokular Klorid iyonları elektrolit dengesini sürdürmek için içeriye girer 88 AKCĐĞERLER 2. AKCĐĞERLER Gazların taşınma işlemi akciğerlerde tersine döner. PCO 2 akciğerlerde düşük olduğu için karbondioksit ekstrasellüler sıvıdan alveollere difüze olur. Bikarbonat gradient farkından dolayı eritrositlere difüze olur ve klorür iyonu ekstrasellüler ortama döner. Alveollerde PO 2 venöz kana göre daha yüksek olduğu için oksijen eritrositlere difüze olarak Hb e bağlanır. Karbondioksit sudan başka Hb ile de reaksiyona girerek karbominohemoglobin (HbCO 2 ) bileşiğini oluşturarak da salınır. 89 HHb O 2 H 2 O CO 2 HbO 2 H + H 2 CO 3 HCO 3 (PO 2 ) : Karbonik anhidraz HHb: deoksihemoglobin (H+ iyonlarını tamponlar) O 2 salınımı HbO 2 : oksihemoglobin (oksijenlenmiş hemoglobin) (PCO 2 ) 90 15

16 Karbondioksidin alveollerden atılması ve hemoglobinin oksijenlenmesi solunum merkezi tarafından kontrol edilen solunum hızına bağlıdır. Hipotalamusta yer alan merkezdeki reseptörler karbondioksit ve H+ miktarlarındaki artışlara yanıt verir Böylece PCO 2 yükseldiğinde veya ph düştüğünde solunum hızı artar. Ayrıca aorta ve karotis damarlarında oksjen basıncındaki değişikliklere duyarlı kemoreseptörler vardır. HEMOGLOBĐN ve OKSĐJEN TAŞINIMI Akciğerlerde O 2 hemoglobin tarafından tutulur. Kan hücrelere ulaştığı zaman O 2 hemoglobinden ayrılır: HEMOGLOBĐN ve CO 2 TRANSPORTU Hemoglobin, CO 2 nin akciğerlere transportunda sınırlı bir rol oynar. Mevcut CO 2 nin yaklaşık %25 i bir hemoglobin kompleks olan karbaminohemoglobin olarak transfer edilir: HB + CO 2 HbCO 2 %5 plazmada çözünmüş olarak taşınır %70 i ise bikarbonat iyonu (HCO 3- ) şeklinde akciğerler tarafından alınır. KAN GAZLARI VE ÖNEMĐ: Oksijen ve karbon dioksidin arter, ven veya kapiller kandaki kısmi basınçlarına kan gazları adı verilir. 1.Tanı amaçlı akciğerlerin oksijenlenme kapasitesinin değerlendirilmesi. 2.Tanı amaçlı kandaki oksijen basıncının değerlendirilmesi. 3.Solunum yeterliliğinin değerlendirilmesi 4.Asit-baz dengesinin değerlendirilmesinde önemlidir Referans değerler: PO 2 (arteriyel): mmhg PCO 2 (arteriyel): mmhg Arttığı Haller: PO 2 : oksijen tedavisi PCO 2 : Solunumsal asidoz, kompanse metabolik alkoloz. Azaldığı Haller: PO 2 : Hipoksemi, kardiyak outputun azalması, karbon monoksit zehirlenmesi, anestezi, solunumsal distres sendromu, alveolar hipoventilasyon. PCO 2 : Solunumsal alkaloz, kompanse metabolik asidoz 95 Organizmanın ph ı 7.4 de sabit tutmasındaki 3 temel mekanizma: A.Kan ve hücreler içindeki tampon sistemler B.Solunum (CO 2 atılımı) C.Böbrekler (inorganik asit atılımı) 96 16

17 C. BÖBREKLER Böbrekler, bikarbonat geri emilimi ve H + iyonları ile asidik anyonların atılması başta olmak üzere asit-baz dengesinde bir çok önemli role sahiptir. Asidik durumlarda H + iyonlarının fazlalığı atılır, daha fazla bikarbonat iyonları yapılır ve kan ph ı artar. Bazik durumlarda bikarbonat iyonları elimine edilerek kan ph ı azaltılır. ph dengesinin düzenlenmesi uzun sürer. Böbrekler, bikarbonat ve hidrojen iyonlarının salınımına ya da tutulmasına neden olarak dengeyi sağlar. KAYNAKLAR 1. Lehninger Principles of Biochemistry. Nelson DL, Cox MM, 4th ed. W. H. Freeman ed Basic Concepts in Biochemistry. HF second ed. McGraw Hill Biochemistry. Berg JM, Tymoczko JL, Stryer L. 5th ed. Freeman and Com Molecular Biology of the Cell Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P. 5th ed

TAMPONLAR-pH ve pk HESAPLAMALARI

TAMPONLAR-pH ve pk HESAPLAMALARI Genel tanımlamalar TAMPONLAR-pH ve pk HESAPLAMALARI YRD. DOÇ.DR SEDAT MOTOR Tamponlarla ilgili açıklamalara geçmeden önce asit, baz, ph ve pk kavramlarını hatırlayalım. Suda çözündügü zaman (H + ) iyonu

Detaylı

ph = 6,1 + log [CO 2 ]

ph = 6,1 + log [CO 2 ] ASİT-BAZ DENGESİ Asit-baz dengesi tanımı Biyolojik reaksiyonların hepsi optimum bir ph ortamında normal olarak cereyan ederler; ortamın ph değerinin değişmesi, önemli bozukluklara neden olur. Organizmada

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU

SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU Suyun polaritesinin etkileri Su molekülünün polar olması hidrojen bağlarının oluşmasına neden olur. 2 Su molekülü Oldukça basit yapılıdır. Tekli bağla bağlı olup

Detaylı

SOLUNUM SİSTEMİ VE EGZERSİZ

SOLUNUM SİSTEMİ VE EGZERSİZ SOLUNUM SİSTEMİ VE EGZERSİZ Egzersiz sırasında çalışan kaslar, ihtiyaç duydukları enerji için oksijen (O 2 ) kullanır ve karbondioksit (CO 2 ) üretir. Akciğerler, hava ile kanın karşılaştığı ı organlardır.

Detaylı

Akciğer ve Dokularda Gazların Değişimi ve Taşınması

Akciğer ve Dokularda Gazların Değişimi ve Taşınması Akciğer ve Dokularda Gazların Değişimi ve Taşınması Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER Fizyoloji Anabilim Dalı Tartışma konuları: Eksternal ve internal solunum Oksijenin kanda taşınması Karbondioksidin kanda taşınması

Detaylı

ARTER KAN GAZI ANALİZİNİN ORGANİZMAYA AİT YANSITTIKLARI; Klinikte AKG ne işe yarar?

ARTER KAN GAZI ANALİZİNİN ORGANİZMAYA AİT YANSITTIKLARI; Klinikte AKG ne işe yarar? ARTER KAN GAZI ANALİZİNİN ORGANİZMAYA AİT YANSITTIKLARI; Klinikte AKG ne işe yarar? AKCİĞERLERİN PRİMER GÖREVİ GAZ ALIŞVERİŞİNİ SAĞLAMAKTIR. AKG analizi ile Asit Baz dengesi Oksijenizasyon Gaz alışverişi

Detaylı

HÜCRE ZARINDA TAŞINIM

HÜCRE ZARINDA TAŞINIM HÜCRE ZARINDA TAŞINIM Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ YDÜ TIP FAKÜLTESİ BİYOFİZİK AD Küçük moleküllerin zardan geçişi Lipid çift tabaka Polar moleküller için geçirgen olmayan bir bariyerdir Hücre içindeki suda

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

Solunum Sistemi Fizyolojisi

Solunum Sistemi Fizyolojisi Solunum Sistemi Fizyolojisi 1 2 3 4 5 6 7 Solunum Sistemini Oluşturan Yapılar Solunum sistemi burun, agız, farinks (yutak), larinks (gırtlak), trakea (soluk borusu), bronslar, bronsioller, ve alveollerden

Detaylı

İLERİ KARDİYAK YAŞAM DESTEĞİ KURSU ASİT-BAZ DENGESİ VE KAN GAZI ANALİZİ

İLERİ KARDİYAK YAŞAM DESTEĞİ KURSU ASİT-BAZ DENGESİ VE KAN GAZI ANALİZİ İLERİ KARDİYAK YAŞAM DESTEĞİ KURSU ASİT-BAZ DENGESİ VE KAN GAZI ANALİZİ AMAÇ: Katılımcıların bu sunumun sonunda kan gazı ve asit baz dengesi ile ilgili bilgilerini artırmaları amaçlanmıştır. HEDEFLER:

Detaylı

5.111 Ders Özeti #21 21.1

5.111 Ders Özeti #21 21.1 5.111 Ders Özeti #21 21.1 AsitBaz Dengesi Bölüm 10 Okunsun Konular: Asit ve Bazların Sınıflandırılması, Suyun Öziyonlaşması, ph Fonksiyonları, Asit ve Baz Kuvvetleri, Zayıf Asit İçeren Dengeler. Asit ve

Detaylı

00220 Gıda Biyokimyası

00220 Gıda Biyokimyası 00220 Gıda Biyokimyası Hazırlayan: Doç.Gökhan DURMAZ 00220 Gıda Biyokimyası-Şubat 2013 1 Bu notların hazırlanmasında aşağıdaki eserlerden yararlanılmıştır; Biyokimya, Engin Gözükara, Nobel Tip Kitabevi,

Detaylı

5.111 Ders Özeti #22 22.1. (suda) + OH. (suda)

5.111 Ders Özeti #22 22.1. (suda) + OH. (suda) 5.111 Ders Özeti #22 22.1 Asit/Baz Dengeleri Devamı (Bölümler 10 ve 11) Konular: Zayıf baz içeren dengeler, tuz çözeltilerinin ph sı ve tamponlar Çarşamba nın ders notlarından 2. Suda Baz NH 3 H 2 OH Bazın

Detaylı

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır.

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır. CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi

Detaylı

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.-

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- 1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- Biyokimya sözcüğü biyolojik kimya (=yaşam kimyası) teriminin kısaltılmış şeklidir. Daha eskilerde, fizyolojik kimya terimi kullanılmıştır. Gerçekten de Biyokimya

Detaylı

Biyokimya. Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler)

Biyokimya. Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler) Biyokimya Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler) Bölüm 1: Biyokimya ve önemi: 1. Biyokimya tanımı, önemi ve boyutsal

Detaylı

ASİTLER VE BAZLAR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI M.DEMİR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI 1

ASİTLER VE BAZLAR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI M.DEMİR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI 1 ASİTLER VE BAZLAR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI M.DEMİR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI 1 Asit ve baz, değişik zamanlarda değişik şekillerde tanımlanmıştır. Bugün bu tanımların hepsi de kullanılmaktadır. Hangi tanımın

Detaylı

Metabolizma ATP ATP 19/11/2015. BESLENME, METABOLİZMA ve TERMOREGULASYON. Enerji için Protein Kullanımı. Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire

Metabolizma ATP ATP 19/11/2015. BESLENME, METABOLİZMA ve TERMOREGULASYON. Enerji için Protein Kullanımı. Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire Metabolizma BESLENME, METABOLİZMA ve TERMOREGULASYON Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire Metabolizma : Hücrelerin yaşamını sürdürebilmeleri için gerekli kimyasal süreçlerin tümüne metabolizma denir. Metabolik

Detaylı

ÇÖZELTİLERDE DENGE (Asit-Baz)

ÇÖZELTİLERDE DENGE (Asit-Baz) ÇÖZELTİLERDE DENGE (AsitBaz) SUYUN OTOİYONİZASYONU Saf suyun elektrik akımını iletmediği bilinir, ancak çok hassas ölçü aletleriyle yapılan deneyler sonucunda suyun çok zayıf da olsa iletken olduğu tespit

Detaylı

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ Karbonun önemi Hücrenin % 70-95ʼ i sudan ibaret olup, geri kalan kısmın çoğu karbon içeren bileşiklerdir. Canlılığı oluşturan organik bileşiklerde karbon atomuna

Detaylı

TAMPON ÇÖZELTİLER. Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1

TAMPON ÇÖZELTİLER. Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1 TAMPON ÇÖZELTİLER Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1 Tampon çözeltiler Kimyada belli ph larda çözelti hazırlamak ve bunu uzun süre kullanmak çok önemlidir. Ancak bu çözeltilerin saklanması

Detaylı

ELEMENT VE BİLEŞİKLER

ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri: a) Elementler: Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

TAMPON ÇÖZELTİLER-2. Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR(ADU) 12-TAMPON ÇÖZELTİLER-2 1

TAMPON ÇÖZELTİLER-2. Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR(ADU) 12-TAMPON ÇÖZELTİLER-2 1 TAMPON ÇÖZELTİLER-2 Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR(ADU) 12-TAMPON ÇÖZELTİLER-2 1 Tampon çözelti Tampon çözelti: Konjuge asit-baz çiftinin bulunduğu ve ph değişmelerine karşı direnç gösteren çözeltilere

Detaylı

SOLUNUM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ 19/11/2015 SOLUNUM SİSTEMİ MEKANİZMASI SOLUNUM SİSTEMİ MEKANİZMASI SOLUNUM SİSTEMİ MEKANİZMASI

SOLUNUM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ 19/11/2015 SOLUNUM SİSTEMİ MEKANİZMASI SOLUNUM SİSTEMİ MEKANİZMASI SOLUNUM SİSTEMİ MEKANİZMASI VE FİZYOLOJİSİ FİZYOLOJİSİ Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire Canlılığın sürdürülebilmesi için vücuda oksijen alınması gerekir. Solunumla alınan oksijen, kullanılarak metabolizma sonucunda karbondioksit açığa

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ CEVAP 1: (TOPLAM 9 PUAN) 1.1: Eğer terleme ve su emilimi arasındaki ilişkide ortam sıcaklığının etkisini öğrenmek istiyorsa; deneyi aynı sayıda yaprağa sahip aynı tür

Detaylı

Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır.

Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır. SOLUNUM SİSTEMLERİ Solunum, genel anlamda canlı organizmada gaz değişimini ifade etmek için kullanılır. 1. Dış Solunum Solunum organlarıyla dış ortamdan hava alınması ve verilmesi, yani soluk alıp vermeye

Detaylı

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ)

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ) T.C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3

Detaylı

5.111 Ders Özeti #23 23.1

5.111 Ders Özeti #23 23.1 5.111 Ders Özeti #23 23.1 Asit/Baz Dengeleri (Devam) Konu: Titrasyon Cuma günü ders notlarından Asidik tampon etkisi: Zayıf asit, HA, protonlarını ortamdaki kuvvetli bazın OH iyonlarına aktarır. Zayıf

Detaylı

ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK

ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK Prof. Dr. Mustafa DEMİR M.DEMİR 05-ÇÖZÜNME VE ÇÖZÜNÜRLÜK 1 Çözünme Olayı Analitik kimyada çözücü olarak genellikle su kullanılır. Su molekülleri, bir oksijen atomuna bağlı iki hidrojen

Detaylı

Beslenme Dersi sunusu

Beslenme Dersi sunusu Beslenme Dersi sunusu Beslenme ile ilgili kavramlar Besin (lat.aliment): Yenebilen bitki ve hayvan dokularıdır. Su, organik ve inorganik ögelerden oluşur. Hayvansal ve bitkisel olarak iki kaynaktan elde

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

Araş. Gör. Can GÜNGÖREN

Araş. Gör. Can GÜNGÖREN 1 ph KAVRAMI VE HESABI Araş. Gör. Can GÜNGÖREN 2 ph ın Önemi Sulu çözeltilerde hidrojen iyonu aktivitesi çok önemli bir rol oynar. Kimyada, çözünmüş hidrojen iyonu aktivitesinin ölçüsüne ph denir. ph bir

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJĐ DERSĐ 3. ÜNĐTE: MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ KONU: BAZLAR ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

8 Boşaltım Sistemi Fizyolojisi

8 Boşaltım Sistemi Fizyolojisi ÜNİTE 8 Boşaltım Sistemi Fizyolojisi Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Amaçlar Nefronların yapısını ve idrar oluşumunu, Glomerul filtrasyon hızı ve klirens kavramını, Jukstaglomeruler aparatus ve renin-anjiotensin

Detaylı

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar

5.111 Ders Özeti #12. Konular: I. Oktet kuralından sapmalar 5.111 Ders Özeti #12 Bugün için okuma: Bölüm 2.9 (3. Baskıda 2.10), Bölüm 2.10 (3. Baskıda 2.11), Bölüm 2.11 (3. Baskıda 2.12), Bölüm 2.3 (3. Baskıda 2.1), Bölüm 2.12 (3. Baskıda 2.13). Ders #13 için okuma:

Detaylı

Görevi: Bütün vücut hücrelerinin içindeki ve dışlarındaki suyun düzenlenmesi, kalp ritmi, sinir uyarılarının ve kaskasılmalarının

Görevi: Bütün vücut hücrelerinin içindeki ve dışlarındaki suyun düzenlenmesi, kalp ritmi, sinir uyarılarının ve kaskasılmalarının İNORGANİK BİLEŞİKLER Su Asit Baz Tuz Mineraller SU Özellikleri Yüksek yüzey gerilimine sahiptir Yüksek özgül ısı nedeniyle sıcaklık değişimine karşı dirençlidir Yüksek buharlaşma ısısı nedeniyle soğutma

Detaylı

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir.

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. EVDE KİMYA SABUN Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. CH 3(CH 2) 16 COONa: Sodyum stearat (Beyaz Sabun) CH 3(CH 2) 16 COOK:

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Atomlar Arası Bağlar 1 İyonik Bağ 2 Kovalent

Detaylı

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006 ASİT-BAZ VE ph MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Asitler ve bazlar günlük yaşantımızda sıkça karşılaştığımız kavramlardan biridir.insanlar, her nekadar asetil salisilik asit ve

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler KAN VE EGZERSİZ KAN VE EGZERSİZ ASİT-BAZ DENGESİ VE EGZERSİZ - Damarlarda dolaşan kırmızı renkli sıvıya kan adı verilir. - Vikoz bir sıvıdır. - Sudan daha koyu ve yoğundur. - Suyun vizkositesi 1.0 - Kanın

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm ORGANĠK BĠLEġĠKLER 2. ÜNİTE 6. Bölüm Organik ve Anorganik BileĢiklerin Ayırt Edilmesi Kimya bilimi temelde organik ve anorganik olmak üzere ikiye ayrılır. * Karbonun oksitleri (CO, CO 2 ) * Karbonatlar

Detaylı

7 Solunum Sistemi Fizyolojisi

7 Solunum Sistemi Fizyolojisi ÜNİTE 7 Solunum Sistemi Fizyolojisi Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Amaçlar Solunum sisteminin temel fonksiyonlarını, Solunum sisteminin fizyolojik anatomisini, Kanda oksijen ve karbondioksit taşınmasını,

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım.

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım. KONU: Kimyasal Tepkimeler Dersin Adı Dersin Konusu İYONİK BİLEŞİKLERİN FORMÜLLERİNİN YAZILMASI İyonik bağlı bileşiklerin formüllerini yazmak için atomların yüklerini bilmek gerekir. Bunu da daha önceki

Detaylı

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi KİMYASAL DENKLEMLER İki ya da daha fazla maddenin birbirleri ile etkileşerek kendi özelliklerini kaybedip yeni özelliklerde bir takım ürünler meydana getirmesine kimyasal olay, bunların formüllerle gösterilmesine

Detaylı

Prof. Dr. Şefik DURSUN

Prof. Dr. Şefik DURSUN 34 ĐÇĐNDEKĐLER Bölüm 1. ph ve Vücudun Normal Reaksiyonu Bölüm 2. AsitBaz Dengenin Düzenlenmesi Bölüm 3. AsitBaz Denge Bozuklukları AsitBaz Denge Bozukluklarının Kompansasyonu Bölüm 4. Kan Gazları Ölçüm

Detaylı

GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3

GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3 TOBB EKONOMİ VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ-27 Kasım 2013 Bütün Şubeler GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3 ÖNEMLİ! Ödev Teslim Tarihi: 6 Aralık 2013 Soru 1-5 arasında 2 soru Soru 6-10 arasında 2 soru Soru 11-15 arasında

Detaylı

Beyin Kan Akımı B.O.S. ve Beyin Metabolizması. Dr Şebnem Gülen sebnem@baskent.edu.tr

Beyin Kan Akımı B.O.S. ve Beyin Metabolizması. Dr Şebnem Gülen sebnem@baskent.edu.tr Beyin Kan Akımı B.O.S. ve Beyin Metabolizması Dr Şebnem Gülen sebnem@baskent.edu.tr Beyin kan akımı Kalp debisinin %15 i 750-900 ml/dk Akımı regüle eden ve etkileyen üç temel faktör; Hipoksi Hiperkapni

Detaylı

ÜNİTE 11. Asitler ve Bazlar. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler

ÜNİTE 11. Asitler ve Bazlar. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler ÜNİTE 11 Asitler ve Bazlar Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Asit ve baz kavramlarını bilecek, Zayıf asit, zayıf baz, kuvvetli asit, kuvvetli baz kavramlarını tanıyacak, Titrasyon ve ph kavramlarını

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI Hazırlayan: Hale Sümerkan Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.Đnci Morgil ANKARA 2008 ÇÖZELTĐLER Çözeltiler, iki ya da daha fazla

Detaylı

Kaynak Kitaplar. BESİN KİMYASI Prof.Dr. Halit KESKİN İstanbul Üniversitesi Yayınları-İstanbul

Kaynak Kitaplar. BESİN KİMYASI Prof.Dr. Halit KESKİN İstanbul Üniversitesi Yayınları-İstanbul Besin Biyokimyası Kaynak Kitaplar BESİN KİMYASI Prof.Dr. Halit KESKİN İstanbul Üniversitesi Yayınları-İstanbul BİLİMİN MUM IŞIĞINDA YEMEK Beslenmenin Biyokimyası Prof. Dr. Figen GÜRDOL Nobel Tıp Kitabevleri-İstanbul

Detaylı

ASİT-BAZ DENGESİ ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR

ASİT-BAZ DENGESİ ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR 1. Amonyağın, NH 3, baz özelliği gösterdiğini açıklayan denklem aşağıdakilerden hangisidir? A) NH 3(gaz) NH 3(sıvı) B) N 2(gaz) + 3H 2(gaz) 2NH 3(gaz) C) 2NH 3(gaz) +5/2O 2(gaz) 2NO (gaz) + 3H 2 O (gaz)

Detaylı

GİRİŞ ASİT BAZ BOZUKLUKLARI. ph ve [H + ] İlişkisi 01.02.2012 ASİT DENGESİ PLAZMA ASİDİTESİNİN ÖLÇÜLMESİ

GİRİŞ ASİT BAZ BOZUKLUKLARI. ph ve [H + ] İlişkisi 01.02.2012 ASİT DENGESİ PLAZMA ASİDİTESİNİN ÖLÇÜLMESİ GİRİŞ ASİT BAZ BOZUKLUKLARI Dr. Şükrü GÜRBÜZ FIRAT ÜNİVERSİTESİ HASTANESİ ACİL TIP A.D. Yaşamsal denge spesifik asit baz aralığında iş gören protein fonksiyonlarına bağlıdır. Hayatı tehdit eden bir çok

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ. Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var.

HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ. Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var. HÜCRE ZAR SİSTEMLERİ Yüzey (plazma) zarı: Tüm hücrelerde var. İç zar: Ökaryotik hücrelerde var. HÜCRE ZARININ GÖREVLERİ Hücre içini çevresinden ayırır Hücrenin iç bölümlerini belirler Proteinlere bağlı

Detaylı

CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar

CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı CANLILIK NEDİR? Fizyolojide Temel Kavramlar Doç. Dr. Turgut GÜLMEZ CALILIK (hayat) NEDİR? FİZYOLOJİ Yaşamın başlangıcı- gelişimi ve ilerlemesini

Detaylı

Ekosistem ve Özellikleri

Ekosistem ve Özellikleri Ekosistem ve Özellikleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Ekosistem Belirli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim halindeki canlılar (biyotik faktörler) ve cansız

Detaylı

Bitki büyümesi, yayılışı ve verim Yeryüzünde su Hücrenin önemli bileşeni (%70-80) Kuraklığa dayanıklı bitkilerde % 20, tohumlarda % 5 Su-oksijen

Bitki büyümesi, yayılışı ve verim Yeryüzünde su Hücrenin önemli bileşeni (%70-80) Kuraklığa dayanıklı bitkilerde % 20, tohumlarda % 5 Su-oksijen BÖLÜM 2 SU VE HÜCRE SU Bitki büyümesi, yayılışı ve verim Yeryüzünde su Hücrenin önemli bileşeni (%70-80) Kuraklığa dayanıklı bitkilerde % 20, tohumlarda % 5 Su-oksijen Metabolizma-kimyasal reaksiyonlar

Detaylı

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur.

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur. Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının

Detaylı

Ayxmaz/biyoloji Homeostasi

Ayxmaz/biyoloji Homeostasi Homeostasi - Değişen dış koşullara rağmen nispeten sabit bir iç fizyolojik ortamı sürdürme sürecidir. -Böylece vücut organlarının, normal sınırlarda verimli bir şekilde çalışması sağlanır. İki ana kontrol

Detaylı

ELEMENTLER VE SEMBOLLERİ

ELEMENTLER VE SEMBOLLERİ ELEMENTLER VE SEMBOLLERİ Elementi oluşturmak için aynı tip atomlar bir araya gelir. Bir elementin bütün atomları birbiriyle aynı iken, farklı elementlerin atomları birbirinden farklıdır. Bazı elementleri

Detaylı

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ İdrar oluşturmak... Üriner sistemin ana görevi vücutta oluşan metabolik artıkları idrar yoluyla vücuttan uzaklaştırmak ve sıvı elektrolit dengesini korumaktır. Üriner

Detaylı

CANLILARIN KİMYASAL İÇERİĞİ

CANLILARIN KİMYASAL İÇERİĞİ CANLILARIN KİMYASAL İÇERİĞİ Prof. Dr. Bektaş TEPE Canlıların Savunma Amaçlı Kimyasal Üretimi 2 Bu ünite ile; Canlılık öğretisinde kullanılan kimyasal kavramlar Hiyerarşi düzeyi Hiyerarşiden sorumlu atom

Detaylı

ERİTROSİTLER ANEMİ, POLİSİTEMİ

ERİTROSİTLER ANEMİ, POLİSİTEMİ ERİTROSİTLER ANEMİ, POLİSİTEMİ 2009-2010,Dr.Naciye İşbil Büyükcoşkun Dersin amacı Eritrositlerin yapısal özellikleri Fonksiyonları Eritrosit yapımı ve gerekli maddeler Demir metabolizması Hemoliz Eritrosit

Detaylı

EYVAH DENEY TÜPÜMDE GAZ BĐRĐKTĐ

EYVAH DENEY TÜPÜMDE GAZ BĐRĐKTĐ EYVAH DENEY TÜPÜMDE GAZ BĐRĐKTĐ KĐMYA EĞĐTĐMĐNDE PROJE DESTEKLĐ DENEY UYGULAMALRI DERS SORUMLUSU: PROF.DR ĐNCĐ MORGĐL HAZIRLAYAN: ERKAM UYGUR PROJE HEDEF SORUSU: Kalsiyum karbonat ve hidroklorik asit kullanarak

Detaylı

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ Ekosistem, birbiriyle ilişkili canlı ve cansız unsurlardan oluşur. Ekosistem, bu unsurlar arasındaki madde ve enerji dolaşımı ile kendini besler ve yeniler. Madde döngüsü

Detaylı

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Outline (İzlence) 1. Hafta Biyokimya Nedir? Organizmadaki Organik Bileşiklerin Yapısı. 2. Hafta Enerji Sistemleri 3. Hafta

Detaylı

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir.

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir. Bir fuel cell in teorik açık devre gerilimi: Formülüne göre 100 oc altinda yaklaşık 1.2 V dur. Fakat gerçekte bu değere hiçbir zaman ulaşılamaz. Şekil 3.1 de normal hava basıncında ve yaklaşık 70 oc da

Detaylı

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV (5 Hafta) (04 Ocak-26 Şubat) DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM Biyokimya 36 10 46 Tıbbi Genetik 18 10

Detaylı

HEDEF VE DAVRANIŞLAR:

HEDEF VE DAVRANIŞLAR: HEDEF VE DAVRANIŞLAR: 1) Çözünürlük konusuna giriş yapılır ve günlük hayattan örnekler vererek anlaşılmasının sağlanır. 2) Çözünürlüğe etki eden faktörlerin anlatılır ve örneklerle pekiştirilir. 3) Çözünürlüğe

Detaylı

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Genel Kimya 101. Yrd.Doç.Dr.Zeynep OBALI e-mail: zobali@etu.edu.tr Ofis: z-83/2

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Genel Kimya 101. Yrd.Doç.Dr.Zeynep OBALI e-mail: zobali@etu.edu.tr Ofis: z-83/2 Genel Kimya 101 Yrd.Doç.Dr.Zeynep OBALI e-mail: zobali@etu.edu.tr Ofis: z-83/2 İyonik Bağ; İyonik bir bileşikteki pozitif ve negatif iyonlar arasındaki etkileşime iyonik bağ denir Na Na + + e - Cl + e

Detaylı

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar ALKALİNİTE Bir suyun alkalinitesi, o suyun asitleri nötralize edebilme kapasitesi olarak tanımlanır. Doğal suların alkalinitesi, zayıf asitlerin tuzlarından ileri gelir. Bunların başında yer alan bikarbonatlar,

Detaylı

DEĞİŞİK KOŞULLARDA SOLUNUM (İRTİFA VE SUALTI)

DEĞİŞİK KOŞULLARDA SOLUNUM (İRTİFA VE SUALTI) DEĞİŞİK KOŞULLARDA SOLUNUM (İRTİFA VE SUALTI) Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER Fizyoloji Anabilim Dalı Yüksek irtifa fizyolojisi İrtifa (metre) Atm.P (mmhg) At.PO 2 (mmhg) P A CO 2 (mmhg) P A O 2 (mmhg) Art.O 2

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

ÜNİTE 11 Su ve Minaral Metabolizması

ÜNİTE 11 Su ve Minaral Metabolizması ÜNİTE 11 Su ve Minaral Metabolizması Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Vücudumuzdaki su gereksinimini bilecek, Vücut sıvılarının içeriğini bilecek, Organizma fonksiyonları yerine getirmede önemli olan

Detaylı

ASĐTLER ve BAZLAR. Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK

ASĐTLER ve BAZLAR. Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK ASĐTLER ve BAZLAR Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK Asit-Baz Kimyası Asit-baz kavramı, farklı tanımlarla sürekli kapsamı genişletilen ender kavramlardan biridir. Đlk zamanlarda, tadı ekşi olan maddeler

Detaylı

Öğretimde Planlama ve Değerlendirme. DERS SORUMLUSU: Prof. Dr. Đnci MORGĐL

Öğretimde Planlama ve Değerlendirme. DERS SORUMLUSU: Prof. Dr. Đnci MORGĐL Öğretimde Planlama ve Değerlendirme DERS SORUMLUSU: Prof. Dr. Đnci MORGĐL LĐMONATAMI GAZLI ĐÇECEK YAPABĐLĐR MĐYĐM? Günlük Yaşam Olayı: Günlük hayatta pek çok kez içtiğimiz limonlu içeceklere karbonat katılmasıyla

Detaylı

6.4. Çözünürlük üzerine kompleks oluşumunun etkisi ------------ 6.5. Çözünürlük üzerine hidrolizin etkisi ---------------------------- 6.6.

6.4. Çözünürlük üzerine kompleks oluşumunun etkisi ------------ 6.5. Çözünürlük üzerine hidrolizin etkisi ---------------------------- 6.6. iii İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ ------------------------------------------------------------------- 2. TANIMLAR ------------------------------------------------------------ 2.1. Atom-gram -------------------------------------------------------

Detaylı

BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ

BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ Bir fabrikanın çalışması ve üretimi için nasıl işçilere ve makinalara ihtiyaç varsa canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için de enerjiye ihtiyaçları vardır. Enerji, bir

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... III

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... III İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... III İÇİNDEKİLER... V 1. LABORATUVARDA KULLANILAN MALZEME VE ALETLER... 1 1.1. Tüpler... 1 1.2. Beher... 1 1.3. Erlenmeyer... 2 1.4. Balonlar... 2 1.5. Mezur... 3 1.6. Pipetler...

Detaylı

SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ

SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ Sıcaklık düşürüldükçe kinetik enerjileri azalan gaz molekülleri sıvı hale geçer. Sıvı haldeki tanecikler birbirine temas edecek kadar yakın olduğundan aralarındaki çekim kuvvetleri

Detaylı

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 4. Hafta (07.03.

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 4. Hafta (07.03. Laboratuvar Tekniği Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 4. Hafta (07.03.2014) 1 4. Haftanın Ders İçeriği Biyoteknoloji de Moleküller ph kavramı ve ölçümü

Detaylı

Sfingozin türevi membran lipidleri

Sfingozin türevi membran lipidleri Dr. Suat Erdoğan Sfingozin türevi membran lipidleri Sfingolipidler Sfingomyelin Glikolipidler Kolesterol ve Steroidler Bu tür lipidler gliserol içermezler Yapıda bir amino alkol olan sfingozin bulunur

Detaylı

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ KİMYA

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ KİMYA YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ KİMYA SORU 1: 32 16X element atomundan oluşan 2 X iyonunun; 1.1: Proton sayısını açıklayarak yazınız. (1 PUAN) 1.2: Nötron sayısını açıklayarak yazınız. (1 PUAN) 1.3: Elektron

Detaylı

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı. EGZERSİZ Fizyolojisi. Dr. Sinan Canan sinancanan@gmail.com

Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı. EGZERSİZ Fizyolojisi. Dr. Sinan Canan sinancanan@gmail.com Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı EGZERSİZ Fizyolojisi Dr. Sinan Canan sinancanan@gmail.com Kaslarda güç, kuvvet ve dayanıklılık Maksimum kasılma kuvveti 3-4 kg/cm2 kesit alanı

Detaylı

EGZERSİZ SONRASI TOPARLAMA

EGZERSİZ SONRASI TOPARLAMA EGZERSİZ SONRASI TOPARLAMA Normale dönüş-performans ilişkisi Ne kadar hızlı? Egzersiz sonu toparlanmanın amacı... Tüm vücudu ve kasları dinlendirmek, egzersiz öncesi şartları yeniden hazırlamaktır. Kısa

Detaylı

RUMİNANT RASYONLARINDA MAYA KULLANIMI VE ÖNEMİ

RUMİNANT RASYONLARINDA MAYA KULLANIMI VE ÖNEMİ RUMİNANT RASYONLARINDA MAYA KULLANIMI VE ÖNEMİ Rumen mikroorganizmaların (bakteriler,protozoalar ve mayaların) bir denge içinde çalıştırdığı kusursuz bir makinedir. Yüksek et-süt verimi isterken bu hayvandaki

Detaylı

Redoks Kimyasını Gözden Geçirme

Redoks Kimyasını Gözden Geçirme Redoks Kimyasını Gözden Geçirme I. Yükseltgenme Durumu ya da Sayısı Bir bileşiğin yükseltgenme durumu ya da sayısı, ne derece yükseltgenmiş (elektronca fakir) ya da indirgenmiş (elektronca zengin) bir

Detaylı

00213 ANALİTİK KİMYA-I SINAV VE ÇALIŞMA SORULARI

00213 ANALİTİK KİMYA-I SINAV VE ÇALIŞMA SORULARI 00213 ANALİTİK KİMYA-I SINAV VE ÇALIŞMA SORULARI A) TANIMLAR, KAVRAMLAR ve TEMEL HESAPLAMALAR: 1. Aşağıdaki kavramları birer cümle ile tanımlayınız. Analitik kimya, Sistematik analiz, ph, Tesir değerliği,

Detaylı

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI.

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Hazırlayan: Sibel ÖCAL 0501150027 I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Eksikliği 1 2 Pantotenik asit (Vitamin

Detaylı

SOLUNUM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ

SOLUNUM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ SOLUNUM SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ Solunum Solunum kelimesi iki anlamda kullanılır. Hücresel düzeyde ve Organizma düzeyinde. Hücresel düzeyde hücresel oksidatif metabolizma anlamında kullanılmaktadır.

Detaylı

Sulu Çözeltiler ve Kimyasal Denge

Sulu Çözeltiler ve Kimyasal Denge Sulu Çözeltiler ve Kimyasal Denge Sulu Çözeltiler Çözelti: iki veya daha fazla maddenin meydana getirdiği homojen karışımdır. çözücü, Kütlece fazla olan (veya çözme işlemini yapan) bileşene çözücü denir.

Detaylı

5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ

5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ 5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ Birçok tuz suda çok az çözünür. Tuzların sudaki çözünürlüğünden faydalanarak çökelek oluşumu kontrol edilebilir ve çökme olayı karışımları ayırmak için kullanılabilir. Çözünürlük

Detaylı

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması)

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) Gerek hayvansal yağlar gerekse bitkisel (nebati) yağlar, yağ asitlerinin gliserin (gliserol) ile oluşturdukları oldukça kompleks esterlerdir. Bu

Detaylı

KONU: MOLEKÜLER BİYOLOJİDE TEMEL TEKNİKLER; Çözeltiler ve Tamponlar

KONU: MOLEKÜLER BİYOLOJİDE TEMEL TEKNİKLER; Çözeltiler ve Tamponlar KONU: MOLEKÜLER BİYOLOJİDE TEMEL TEKNİKLER; Çözeltiler ve Tamponlar AMAÇ: - Moleküler Biyoloji laboratuvarında kullanılan çözeltileri ve hazırlanışlarını öğrenmek. - Biyolojik tamponların kullanım amaçlarını,

Detaylı

www.demiraylisesi.com

www.demiraylisesi.com YÖNETİCİ MOLEKÜLLER C, H, O, N, P atomlarından meydana gelir. Hücrenin en büyük yapılı molekülüdür. Yönetici moleküller hücreye ait genetik bilgiyi taşır, hayatsal faaliyetleri yönetir, genetik bilginin

Detaylı

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ)

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ) ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ) Hazırlayan: Doç. Dr. Yusuf ÖZKAY 1. Organik bileşik kavramının tarihsel gelişimi

Detaylı