Ünite CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Ünite CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ"

Transkript

1 Ünite 6 CANLILAR CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ VE ENERJİ İLİŞKİLERİ Sayfa No Besin Zincirinde Enerji Akışı Test Test Test Etkinlik (1 7) Madde Döngüleri Test Test Test Etkinlik(8 14) Enerji Kaynakları ve Geri Dönüşümü Test Test Test Etkinlik(15 17) Karma Test Karma Test Karma Test Karma Test Karma Test

2 KAZANIMLAR 1. Besin zincirindeki canlılarla ilgili olarak öğrenciler; 1.1. Besin zincirlerinin başlangıcında üreticilerin bulunduğu çıkarımını yapar Üreticilerin fotosentez yaparak basit şeker ve oksijen ürettiğini belirtir Fotosentez için nelerin gerekli olduğunu sıralar Fotosentezde ışığın gerekliliğini deney yaparak gözlemler Fotosentezi denklemle ifade eder Fotosentezin canlılar için önemini tartışır Üreticilerin, fotosentez ile güneş enerjisini kullanılabilir enerjiye dönüştürdüğünü ifade eder Canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için enerjiye ihtiyaç duyduklarını açıklar Besin zincirindeki tüketicilerin enerji ihtiyacını üreticilerden karşıladığını açıklar Solunumun canlılar için önemini tartışır Oksijenli solunum sonucunda oluşan ürünleri deney yaparak gösterir Gözlemleri sonucunda oksijenli solunumun denklemini tahmin eder Bazı canlıların yaşamlarını sürdürebilmek için gerekli enerjiyi oksijen kullanmadan sağladığını açıklar Günlük yaşamdan oksijensiz solunum ile ilgili örnekler verir Oksijenli solunum denklemi ile fotosentez denklemini karşılaştırarak ilişki kurar Beslenme ve enerji akışı açısından üreticiler ve tüketiciler arasındaki ilişkiyi açıklar Besin zincirindeki enerji akışına paralel olarak madde döngülerini açıklar. 2. Geri dönüşüm, yenilebilir ve yenilenemez enerji kaynakları ile ilgili olarak öğrenciler; 2.1.Yenilenebilir ve yenilenemez enerji kaynaklarına örnekler verir Yenilenebilir ve yenilenemez enerji kaynaklarının kullanıma ilişkin araştırma yapar ve sunar Yenilenebilir enerji kaynakları kullanmanın önemini vurgular Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımına örnek olabilecek bir tasarım yapar Geri dönüşümün ne olduğunu ve gerekliliğini örneklerle açıklar Yaşadığı çevrede geri dönüşüm uygulamalarını hayata geçirir.

3 Besin Zincirinde Enerji Akışı BESİN ZİNCİRİNDE ENERJİ AKIŞI Canlılar yaşadıkları çevreyle sürekli olarak etkileşim halindedir. Canlılar arasında karşılıklı olarak madde ve enerji alışverişi gerçekleşir. Bu alışverişte cansız çevreninde etkileri vardır. 1. I Besin zincirinin ilk halkasını üreticiler oluşturur. 3. Test GÜNEŞ 1 II Üreticiler fotosentez yaparak kendi besinlerini üretirler. 1 Doğadaki canlılar başka bir canlıyı besin olarak kullanırken, kendileri de diğer canlılar için besin olurlar. Canlıların birbirlerini tüketmelerine göre sıralamaları ile oluşan zincire besin zinciri denir. Besin zincirinin ilk halkasını üreticiler oluşturur. GÜNEŞ III IV Solunumu sadece tüketiciler yapar. Güneş enerjisinden ilk yararlanan canlılar üreticilerdir. Yukarıdaki verilen ifadelerden hangisi yanlıştır? A) I B) II C) III D) IV 2 3 SÖĞÜT KOYUN Ölüm Ölüm Ölüm ASLAN ÜRETİCİLER Isı 4 Ölüm TÜKETİCİLER Ölüm Isı Isı 2. Ceyda aşağıdaki gibi bir besin zinciri oluşturuyor. Fakat? olan yere hangi canlıyı getireceğini bilmiyor. Ot Çekirge? Kertenkele Yılan MANTAR VE BAKTERİLER Topraktaki inorganik maddeler AYRIŞTIRICILAR Topraktaki inorganik maddeler Doğadaki üreticiler bitkilerdir ve fotosentez yaparak kendi besinlerini kendileri üretirler. Buna göre Ceyda? olan yere aşağıdaki canlılardan hangisini getirirse besin zinciri doğru bir şekilde tamamlanmış olur? A) Koyun B) Kurbağa C) Mantar D) Bakteri Yukarıdaki besin zincirinde numaralandırılmış ekosistemin canlı ögeleri verilmiştir. Buna göre hangi numara ile gösterilen canlı grubu ayrıştırıcılar olarak görev yapar? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 254

4 Besin Zincirinde Enerji Akışı Ünite 6 4. Aşağıda verilen canlılardan hangisi güneş enerjisini en verimli şekilde kullanarak besin üretir? 5. A) Mantar B) Çekirge C) Kavak D) Kurbağa 1 Klorofil 2 Işık 7. İrem Kloroplastın içinde bulunan yeşil renkli moleküllerdir. Güneş enerjisini soğurarak kimyasal enerjiye çevirir. Yukarıda İrem in açıklamasını yaptığı yapı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? A) Klorofil B) Basit şeker C) Nişasta D) Ribozom Canlıların temel enerji kaynağı Güneş tir. Bitkiler bu Güneş enerjisini kullanarak fotosentez yaparlar. Otçul canlılar bitkileri tüketerek besin ihtiyaçlarını karşılarlar. Etçil canlılar ise otçul canlıları tüketerek beslenirler. Bu canlılara tüketici adı verilir. Yukarıda da anlatıldığı gibi enerji, bir canlıdan diğer bir canlıya besin yoluyla aktarılır. Canlılar öldüklerinde yapılarında bulunan organik maddeler ayrıştırıcılar tarafından inorganik maddelere dönüştürülürek bitkilerin kullanabileceği hale getirilirler. FOTOSENTEZ Canlılar arasında enerjinin bir canlıdan diğer canlıya aktarıldığını söylemiştik. Bitkilerdeki enerji, besin yoluyla hayvanlara geçtiğine göre sizce bitkiler bu enerjiyi nereden alırlar? 3 4 Besin Karbondioksit Bir bitkinin fotosentez yapması için yukarıda verilenlerden hangilerine ihtiyacı vardır? A) 1 ve 2 8. Cam fanus Karbondioksit Işık enerjisi Oksijen B) 2 ve 3 C) 1, 2 ve 4 D) 1, 2, 3 ve 4 Yukarıdaki aydınlık ortamda bulunan cam fanusta fareler bulunmaktadır. Buna göre aşağıdaki canlılardan hagisi cam fanusa konulursa fareler daha uzun süre yaşayabilir? A) B) 6. Işık İnorganik maddeler I klorofil Glikoz Yukarıdaki şemada I numara ile gösterilen olay aşağıdakilerden hangisidir? C) Mantar D) Yılan Bitkiler kendi besinlerini kendileri yaparlar ve besin yaparken de enerjiye ihtiyaç duyarlar. Bu enerjiyi Güneş ışığından karşılarlar. Yani bitkiler Güneş ışığındaki enerjiyi kullanarak besin üretimi gerçekleştirirler. Bitkinin ışıklı ortamda, topraktaki su ile havadaki karbondioksiti kullanarak basit şeker (glikoz) ve oksijen oluşturmasına fotosentez adı verilir. A) Oksijenli solunum B) Fermantasyon C) Fotosentez D) Yadımlama Tavşan Yeşil yapraklı bitki Not Fotosentezin amacı besin ve oksijen üretmektir. 255

5 Ünite 6 Besin Zincirinde Enerji Akışı Kloroplast 2 Test Çoğu bitkilerde yapraklar fotosentezin gerçekleştiği organlardır. Ayrıca yapraklar yeşil rengini klorofil pigmentinden alırlar Güneş ışığı Klorofil Işık Klorofil Glikoz + Oksijen bir kaba konuluyor ve üzeri deney tüpü sımdır. III. Depoladığı kimyasal enerjiyi glikoz Buna göre Güneş ışığı altında belli bir süre bekletilen düzenekteki cam kapta hangi gaz birikir? üretiminde kullanır. Buna göre verilen ifadelerden hangileri doğrudur? A) Oksijen A) Yalnız I B) I ve II B) Karbondioksit C) II ve III D) I,II ve III C) Azot C6H12O6 + 6O2 Fotosentez olayı için kullanılan ve üretilen maddeler yukarıdaki denklemlerde verilmiştir. ile kapatılıyor. II. Işıklı ortamlarda fotosentez yapar. 2. Zeynep fen ve teknoloji ödevi için aşağıdaki düzenekleri hazırlıyor. 6CO2 + 6H2O Işık Klorofil Yukarıdaki şekilde bir saksı bitkisi cam I. Hücrede besin ve oksijen üretilen kı- Bitkinin yeşil renkli kısımlarında besin üretiminden sorumlu kloroplast organeli bulunur. Klorofil ise kloroplast içerisinde yer alan ve fotosentezde önemli rolü bulunan bir moleküldür. Karbondioksit + su Yukarıda resmi verilen organel ile ilgili aşağıda bazı bilgiler verilmiştir. D) Hidrojen 4. Güneş Peki; sizce doğada bitkilerden başka fotosentez yapan canlılar var mıdır? L Karanlık ortam Fotosentetik alg Siyanobakteri Bazı bakteriler (siyanobakterileri) ve algler bitkiler dışındaki fotosentez yapan canlılardır. Fotosentez yapan bakterilerin kloroplast organelleri yoktur. Bu canlıların klorofil pigmentleri sitoplazmalarında yer alır. Ayrıca mor sülfür ve hidrojen bakterileri de fotosentez yapan canlılardır. Klorofil Kloroplast 256 K Aydınlık ortam Zeynep yukarıdaki gibi biri karanlık biri aydınlık olan ortamlara özdeş bitkiler koyuyor. Belli bir süre bitkileri gözlemliyor. Buna göre Zeynep in ortamların oksijen ve karbondioksit miktarları ile ilgili yaptığı yorumlardan hangisi doğrudur? Karanlık Ortam Aydınlık Ortam A) Oksijen miktarı Karbondioksit artar. miktarı artar. B) Oksijen miktarı Karbondioksit azalır. miktarı artar. C) Karbondioksit Oksijen miktamiktarı artar. rı artar. D) Karbondioksit Oksijen miktamiktarı azalır. rı azalır. N M Yukarıdaki şekilde bir bitkinin yeşil yaprağının fotosentezde kullandığı ve ürettiği maddeler K, L, M, N olarak gösterilmiştir. Buna göre K, L, M, N ile gösterilen maddeler aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? K L M N A) O2 Su CO2 Glikoz B) CO2 Su Glikoz O2 C) CO2 Glikoz O2 Su D) Glikoz O2 Su CO2

6 Besin Zincirinde Enerji Akışı Ünite 6 5. Bir bitkide gerçekleşen aşağıdaki olaylardan hangisi gece ve gündüz sürekli gerçekleşmez? A) B) ATP üretimi Oksijen tüketimi 7. Alüminyum folyo Fotosentez sırasında güneş ışığı yaprak üzerine düşer ve oradan kloroplast organeline aktarılır. Kloroplast organelindeki klorofiller sayesinde güneş ışığı soğurulur (emilir) ve yaşamsal faaliyetlerin gerçekleşmesi için kimyasal enerjiye dönüştürülür. Oluşan kimyasal enerjiyi bitkiler (üreticiler) glikoz üretmek için kullanırlar. C) D) Glikoz üretimi Karbondioksit üretimi 6. Aşağıda verilen düzeneklerde bazı canlılar bulunmaktadır. Buna göre hangi düzenekteki canlılar daha uzun süre yaşayabilir? A) Şapkalı mantar Yukarıdaki deneyde ışık alan bir bitkinin yaprağının yarısı alüminyum folyo ile kapatılıyor. Bitki bir hafta bu şekilde bekletiliyor. Bir hafta sonra dalından koparılan yaprak önce kaynar suya daldırılıp sonra alkolde bekletiliyor. Son olarak tekrar sıcak suya konulan yaprak sudan çıkarılıyor ve her iki tarafına da iyot damlatılıyor. Alüminyum folyo ile kapatılan kısımda renk değişimi olmazken, diğer kısımda mavi renk gözleniyor. Buna göre deneyde aşağıda verilen hangi soruya cevap aranmaktadır? A) Fotosentezde karbondioksit kullanılır mı? B) Işığın rengi fotosentez hızını etkiler mi? C) Fotosentez sonucunda oksijen oluşur mu? D) Işıksız ortamda fotosentez gerçekleşir mi? Bitkiler sadece güneş ışığında mı fotosentez yapar? Işık, fotosentez için çok önemli bir unsurdur. Üreticiler fotosentez için sadece güneş ışığını kullanmazlar. Işık şiddetinin yeterli olduğu ışık kaynaklarında fotosentezin gerçekleşmesini sağlar. Uyarı Bir bitkinin fotosentez yapıp yapmadığını anlamak için bazı yöntemler kullanılır. Bunlardan biri yapraklara iyot çözeltisinin damlatılmasıdır. İyot, nişastasının ayıracıdır. Yaprağa iyot damlatıldığında, damlatılan kısım mavi mor renge dönüşüyorsa yaprakta nişasta var demektir. Yani bitki fotosentez yaparak besin üretmiştir. B) Fotosentez Hızını Etkileyen Faktörler 1. Işık Şiddeti Nane Fotosentez hızı C) D) Fare Fare Nane 8. Aşağıda verilenlerden hangisi fotosentez hızını etkileyen çevresel faktörlerden biridir? A) Işık şiddeti B) Kloroplast miktarı C) Stoma sayısı Işık şiddeti Işık şiddetine bağlı olarak fotosentez hızı belli bir seviyeye kadar artar sonra sabit kalır. D) Yaprak sayısı 257

7 Besin Zincirinde Enerji Akışı 2. Işığın dalga boyu (rengi) Fotosentez hızı belli bir seviyeye kadar artar sonra sabit kalır. Test 3 Fotosentez hızı 1. Aşağıda fotosentez hızı ile ilgili verilen grafiklerden hangisi doğru değildir? 3. Yeşil ışık Mavi Işık A) Fotosentez hızı Mor Yeşil Kırmızı Işığın dalga boyu II II Mor Işık Bitkilerin yeşil ışığın çoğunu yansıtması yeşil ışıkta fotosentez hızının az olmasına sebep olur. Sıcaklık( C) III 3. Karbondioksit miktarı Fotosentez hızı CO 2 miktarı B) C) Fotosentez hızı Fotosentez hızı CO 2 miktarı Yukarıdaki düzeneklerde özdeş bitkiler aynı sıcaklıktaki ortamlarda tutuluyor. bitkilerden I. sine yeşil, II. sine mavi, III. süne ise mor ışık gönderiliyor ve III. bitkinin fotosentez hızının en fazla olduğu görülüyor. Buna göre deneyi yapan öğrenci aşağıdakilerden hangisini araştırıyor olabilir? A) Işık şiddeti fotosentez hızını etkiler Fotosentez hızı belli bir seviyeye kadar artar sonra sabit kalır. mi? B) Bitkinin klorofil miktarı fotosentez hızını etkiler mi? 4. Sıcaklık Fotosentez hızı Yüksek ışık şiddeti D) Fotosentez hızı Işık şiddeti C) Fotosentez hızını ışığın rengi etkiler mi? D) Sıcaklık artarsa fotosentez hızı artar mı? 4. Fotosentez hızı Düşük ışık şiddeti Sıcaklık Enzim miktarı X Yüksek ışık şiddetinde sıcaklık artışı fotosentez hızını belli bir değere kadar artırır. Bu değerden sonraki sıcaklıklarda enzimlerin yapısı bozulacağından fotosentez hızı düşer. 5. Su miktarı : Fotosentezin gerçekleşmesi için mutlaka su gereklidir. Ortamdaki suyun artışı fotosentez hızını belli bir değere kadar artırır. Bu değerden sonra su artışı fotosentez hızını 2. I. Işığın rengi II. Kloroplast miktarı III. Sıcaklık IV. Işık miktarı Yukarıda verilenlerden hangisi bitkinin genetik yapısı ile ilgilidir? A) I B)II C) III D) IV Yukarıdaki grafikte X ile gösterilen yere; I. Işık şiddeti II. Karbondioksit miktarı III. Işığın dalga boyu IV. Sıcaklık faktörlerinden hangileri gelebilir? A) I ve II B) II ve III C) III ve IV D) I ve IV 258

8 Besin Zincirinde Enerji Akışı Ünite Işık Su Gaz kabarcıkları Su bitkisi Ezgi bir su bitkisini yukarıdaki gibi su ile dolu kapalı kaba koyuyor ve bu kabı bir süre ışık kaynağı ile aydınlatıyor. Bu sürede bitkiden gaz kabarcıklarının çıktığını gözlemliyor. Buna göre Ezgi bu düzeneği karanlık ortama getirip kabın kapağını açarsa aşağıdakilerden hangisi gerçekleşebilir? A) ATP üretimi sona erer. B) Bitkinin solunumu durur. C) Gaz kabarcıklarının çıkışı durur. D) Bitki karbondioksit üretmeye belli bir süre devam eder. Magnezyum, fosfor, kalsiyum, azot, demir gibi mineraller fotosentezde etkilidir. 7. Işık Işık Işık I II III KOH Şapkalı mantar (KOH : Karbondioksit tutucu özelliktedir.) Yukarıdaki düzeneklerde özdeş bitkiler cam fanus içine konulmuştur. Cam fanuslara eşit miktarda ışık düşürüldüğüne göre bitkilerin yaptığı fotosentez hızının doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir? A) I > II > III B) II > III > I C) III > II > I D) II > I > III artırmaz. Eğer ortamdaki su miktarı %15 in altına düşerse enzimler görev yapamayacağı için fotosentez gerçekleşmez. 6. Ortamdaki ph değeri ph değeri ortamın asit, baz veya nötr olduğunu gösterir. Fotosentezin gerçekleşmesi için bitkinin ph sinin belirli bir düzeyde olması gerekir. 7. Mineraller Bitki gelişimi ve fotosentezde minerallerin etkisi vardır. Bitkiler mineral tuzlarını çözünmüş olarak topraktan alırlar. Demir, magnezyum, kalsiyum, sodyum, fosfor, azot ve kükürt gibi mineraller fotosentez de etkili olan maddelerdir. Bitkinin fotosentez hızını genetik faktörler de etkiler. Bitkinin kloroplast sayısı, yaprak genişliği, stomalarının (gözenek) sayısı, yapısı ve kütiküla kalınlığı fotosentez hızını etkiler. Tuğçe Hüseyin Banu Kütikula kalınlığı bitkinin fotosentez hızını etkilemez. Bitkinin gözenek sayısı artarsa fotosentez hızı azalır. Yukarıdaki öğrencilerden hangilerinin verdiği bilgi doğrudur? A) Yalnız Tuğçe B) Tuğçe ve Hüseyin C) Hüseyin ve Banu D) Tuğçe, Hüseyin ve Banu 8. Mor Işık Ceyda yukarıdaki cam fanus içerisine nane bitkisini koyuyor ve bitkiye mor ışık gönderiyor. Ortamın sıcaklığı 20 C olduğuna göre Ceyda fanus içindeki oksijen miktarını artırmak için aşağıdakilerden hangisini yapabilir? A) Bitkiye yeşil ışık göndermelidir. B) Ortamın sıcaklığını 50 C ye çıkarmalıdır. C) Cam fanus içerisine karbondioksit gazı ilave etmelidir. D) Bitkiye kırmızı ışık göndermelidir. Stoma CO 2 O 2 Kütiküla, bitkilerde su kaybını azaltan ve yaprak yüzeyini örten koruyucu bir tabakadır. Kurak ortamlarda yaşayan bitkilerin kütiküla tabakası kalındır. Not Fotosentez yapan canlıların ürettiği besinler doğadaki tüm canlıların beslenmesi için kullanılır. Mısır, arpa, buğday gibi bitkiler, yaptıkları fotosentezle doğadaki tüm insanların yıllık besin ihtiyacının %60 ını karşılar. Ayrıca fotosentez yapan canlılar korbondioksiti kullanmasaydı bu karbondioksit atmosferde kalacaktı ve atmosferi her yönüyle olumsuz olarak etkileyecekti. 259

9 Besin Zincirinde Enerji Akışı Etkinlik 1 Kurt Kartal Kuş Yılan Kurbağa Çekirge Tavşan Arı Böcek Bitki Papatya Yukarıda bazı canlıların oluşturduğu besin ağı verilmiştir. Buna göre besin ağı ile ilgili aşağıda verilen soruların cevaplarını altlarındaki boşluklara yazınız. 1. Hangi canlılar üreticidir? 2. Hangi canlılar tüketicidir? 3. Hangi canlılar gündüz atmosferdeki karbondioksit gazını kullanır? 4. Besin ağı birden fazla besin zincirinden oluşmuştur. Buna göre besin zincirlerine örnekler veriniz. 5. Hangi canlılar etle beslenirler? 6. Hangi canlılar otla beslenirler? 7. Besin zincirleri hangi canlı grubuyla başlamaktadır? 260

10 Besin Zincirinde Enerji Akışı Ünite 6 Etkinlik 2 a) Aşağıda resimleri verilen kara ekosistemdeki canlıları üreticiden son tüketiciye doğru numaralarını yazarak sıralayınız. 1 2 Fare 4 3 Papatya Kartal 5 Yılan Çekirge b) Aşağıda resimleri verilen su ekosistemindeki canlıları, üreticiden son tüketiciye doğru numaralarını yazarak sıralayınız. 1 2 Balina 4 3 Küçük balık Bitkisel plankton 5 Hayvansal plankton Büyük balık 261

11 Besin Zincirinde Enerji Akışı Etkinlik 3 Aşağıda ki verilen ifadelerin doğru veya yanlış olup olmadıklarını karşılarında verilen kutucuğa D veya Y şeklinde yazınız. 1. Fotosentez yapan canlılar ışık enerjisini kimyasal bağ enerjsiine dönüştürür. 2. Besin zincirinin ilk halkasında ayrıştırıcılar bulunur. 3. Kloroplast bitki hücrelerinde besin üretiminden sorumlu organeldir. 4. Fotosentez sonucunda bitkiler karbondioksit ve su oluştururlar. 5. Canlı ve ölü organizmaları ayrıştıran canlılar bitkilerdir. 6. Bitkilerde yer alan klorofiller yaprak hücrelerindeki kloroplastlarda bulunur. 7. Bitki ışıksız ortamda fotosentez yapamaz. 8. Yeşil ışıktaki fotosentez hızı, mor ışıktaki fotosentez hızından fazladır. 9. Fotosentezin amacı besin ve oksijen üretmektir. 10. Bitkinin ışık alan yapraklarına iyot damlatıldığında yaprakta mavi mor renk gözlenir. 11. Fotosentez hızı sıcaklık arttıkça sürekli artar. 12. Bitkilerin sağlıklı yaşayabilmesi için gerekli olan mineralleri topraktan alır. 13. Üreticiler geceleri de fotosentez yaparlar. 14. Fotosentez için mutlaka klorofil gereklidir. 15. Işık şiddeti fotosentez hızını etkilemez. 16. Fotosentez ökaryot canlılarda kloroplastta gerçekleşir. 17. Fotosentez canlı ağırlığında artışa neden olur. 18. Minerallerin bitki gelişiminde ve fotosentezde rolü yoktur. 19. Fotosentezin gerçekleşmesi için mutlaka su gereklidir. 20. Bitkinin yapraklarındaki gözenek sayısı fotosentez hızını etkiler. 21. Bitkilerde fotosentez sonucu oluşan glikoz, nişastaya çevrilerek depolanır. 262

12 Besin Zincirinde Enerji Akışı Ünite 6 Etkinlik 4 Işık Işık Işık KOH Şapkalı mantar I II III Yukarıdaki ortamları hazırlayan Sinem bu ortamlarda bulunan özdeş bitkilere eşit sürede ve eşit miktarda ışık gönderiyor. Buna göre Sinem in aşağıda sorduğu soruları cevaplayınız. 1. Kaç numaralı ortamda bulunan bitki daha uzun yaşar? 2. I numaralı ortamda bulunan KOH maddesi bitkiye nasıl bir etki yapar? Açıklayınız. 3. II numaralı ortama mantar yerine böcek konulsaydı ortamda ne gibi değişiklikler olurdu? Açıklayınız. Etkinlik 5 Yeşil ışık Mavi Işık Mor Işık I II III Özdeş ortamlardaki üç özdeş bitkiye yukarıdaki gibi aynı şiddette ve farklı renklerde ışıklar gönderiliyor. Buna göre bitkilerin fotosentez hızını büyükten küçüğe doğru sıralayınız. 263

13 Besin Zincirinde Enerji Akışı Etkinlik 6 Aşağıdaki bir bitki yaprağının B bölgesi alüminyum folyo ile kapıtılırken, A bölgesi fotosentez için uygun şartların bulunduğu bir ortamda 24 saat aydınlatılıyor. 24 saat ışık A bölgesi B bölgesi Alimunyum folyo Buna göre yapılan deneyle ilgili aşağıda verilen soruları cevaplayarak altlarındaki boşluklara yazınız. 1. Yaprağın hangi bölgesinde nişasta sentezi gözlenir? 2. Yaprağın hangi bölgesinde oksijen üretimi görülür? 3. Yaprağın hangi bölgesinde karbondioksit tüketimi daha fazladır? 4. Hangi bölgede klorofil ışık enerjisini soğurup kimyasal bağ enerjisine çevirir? 5. Alüminyum folyonun yaprağa sarılmasının nedeni nedir? 6. Yapılan deneyde fotosentezle ilgili hangi soruya cevap aranmaktadır? 7. A ve B bölgelerinden hangisine iyot çözeltisi damlatıldığında yaprakta mavi mor renk gözlenir? 264

14 Besin Zincirinde Enerji Akışı Ünite 6 Etkinlik 7 Aşağıdaki soruların cevaplarını altlarındaki boşluklara yazınız. 1. Aşağıda verilen fotosentez denkleminde boş bırakılan yerleri doldurunuz. Işık + + Klorofil 2. Fotosentez olayında hangi enerji dönüşümü gerçekleşir? Açıklayınız. 3. Bir bitkiye eşit miktarda ve zamanda kırmızı, mor ve yeşil ışık gönderiliyor. Buna göre; a. Hangi renkteki ışıkta fotosentez en hızlı olur? b. Hangi renkteki ışıkta fotosentez en yavaş olur? 4. Klorofil nedir? Kısaca açıklayınız. 5. Fotosentez hızını etkileyen çevresel faktörler nelerdir? 6. Fotosentez hızını etkileyen genetik faktörlerden beş tanesini yazınız. 265

15 Madde Döngüleri MADDE DÖNGÜLERİ OKSIJENLI SOLUNUM Canlılar yaşamlarını sürdürebilmek için enerjiye ihtiyaç duyarlar. Ancak bu enerjiyi besin maddelerinden sağlarlar. Canlıların, besin maddelerinden oksijen kullanarak veya oksijen kullanmadan enerji elde etmelerine solunum denir. 1. Yukarıdaki ATP molekülü ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Adenin bazı bulunur. B) Riboz şekeri bulunur. C) Fosfat grubu yer alır. D) Hücrede üretilen ATP diğer hücrelerede taşınır. Test 4. Tüm canlılarda ortak olarak gerçekleşen solunumun amacı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? A) Besin üretmek B) Oksijen alıp vermek C) ATP üretmek D) Glikoz sentezlemek 4 ATP nin Moleküler Yapısı 5. I. Adenin miktarı Yaşamsal faaliyetlerimiz için gerekli olan enerji solunum ile sağlanır. Bu enerji ATP (adenozintrifosfat) molekülünde saklıdır. Bir ATP molekülünde üç tane riboz şekeri (fosfat grubu) ve bir adenin bazı bulunur. Bu fosfat grubu arasında bulunan bağların kırılması ile enerji açığa çıkar. Açığa çıkan bu enerji de yürürken, konuşurken, koşarken beslenirken vb. harcanır. 2. Aşağıda verilen ifadelerden hangisi oksijenli solunumun amacıdır? A) Besin üretmek B) Enerji üretmek II. Riboz miktarı Zaman Adenin Riboz Fosfat grubu C) Karbondioksit çıkışını sağlamak D) Oksijen üretmek Zaman 123 ATP III. Fosfat miktarı Zaman IV. Enzim miktarı ENERJİ 3. Aşağıda verilenlerden hangisi hücredeki mitokondride gerçekleşen ATP üretimi için gerekli değildir? ENERJİ Yukarıdaki şekilde bir ATP molekülünde enerjinin ortaya çıkması gösterilmiştir. A) Glikoz B) Oksijen C) Enzim D) Karbondioksit Zaman Yukarıdaki grafiklerde verilen bir hücredeki ATP üretimi sırasında gerçekleşen olaylardan hangisi yanlıştır? A) I B) II C) III D) IV 266

16 Madde Döngüleri Ünite Tuğçe Sitoplazma Not ATP molekülü tüm canlı hücrelerde enerjinin temel kaynağı olarak kullanılır. Ayrıca ATP bir hücrede sentezlenip başka bir hücreye taşınıp kullanılamaz. Her hücre ürettiği ATP yi tüketir. Yukarıda verilen organelde aşağıdaki olaylardan hangisi gerçekleşir? A) Fotosentez B) Oksijensiz solunum C) Fermentasyon D) Oksijenli solunum Hakan Lizozom Koful Hücre içinde glikozun oksijen kullanılarak parçalanması ve bunun sonucunda karbondioksit ve su ile birlikte enerjinin açığa çıkmasına oksijenli solunum denir. Bazı bakteriler ve hücrelerinde mitokondri bulunan tüm ökaryot canlılarda oksijenli solunum gerçekleşir. Okan Mitokondri Mitokondri 7. ATP Banu Canlıların besinlerini yakarak enerji oluşturdukları yapı yukarıdaki öğrencilerden hangisi tarafından doğru söylenmiştir? Mitokondri, hücredeki oksijenli solunumun gerçekleştiği ve bunun sonucunda enerjinin üretildiği çift zarlı ve kıvrımlı bir organeldir. Peki oksijenli solunumda kullanılan ve açığa çıkan maddeler nelerdir? Aşağıdaki denklemde bu maddeleri görelim. Gökhan Glikoz A) Tuğçe B) Hakan C) Okan D) Banu Glikoz + Oksijen C 6 H 12 O 6 +6O 2 Karbondioksit + su + ENERJİ 6CO 2 +6H 2 O + 38ATP Hazal Tuğçe Oksijen 9. Aşağıda denklemi verilen olay mitokondri de gerçekleşmektedir. Glikojen + Oksijen Su + X+ Enerji Verilen oksijenli solunum denkleminde de görüldüğü gibi oksijenli solunumda glikoz oksijenle parçalanarak karbondioksit, su ve oldukça yüksek enerji açığa çıkar. Not Oksijenli solunum bir yavaş yanma olayıdır. Yukarıdaki öğrencilerden hangilerinin söylediği maddenin miktarı oksijenli solunum sırasında artar? A) Yalnız Göktuğ B) Göktuğ ve Hazal C) Yalnız Tuğçe D) Hazal ve Tuğçe Buna göre denklemde X ile gösterilen kavram aşağıdakilerden hangisidir? A) Karbondioksit B) Glikoz C) Azot D) Karbon Solunumda enerji kaynağı olarak karbonhidratlar, yağlar ve proteinler kullanılabilir. Ancak canlılarda enerji kaynağı olarak öncelikle karbonhidratlar C 6 H 12 O 6 + 6O 2 kullanıldığı için oksijenli solunumda da öncelikle glikoz kullanılır. Not Prokaryot canlılarda oksijenli solunum sitoplazmada, ökaryot canlılarda ise sitoplazma ve mitokondri de gerçekleşir. 267

17 Madde Döngüleri Oksijensiz Solunum Doğada sadece oksijenli solunum yapan canlılar mı bulunur? Test 5 Yukarıdaki soruya vereceğimiz cevap hayır olur. Çünkü bazı canlılar yaşamlarını sürdürebilmek için gerekli olan enerjiyi oksijen kullanmadan sağlayabiliyorlar. 1. Aşağıdaki öğrenciler oksijensiz solunum ile ilgili bazı bilgiler veriyorlar. 3. I Sirke üretimi Hücrede oksijen kullanmadan ATP üretilmesine oksijensiz solunum denir. ATP üretimi gerçekleşir. II Soya sosu üretimi Mayalanmış Hamur Yoğurt Bakterilerin birçoğu, maya mantarları ve bazı tek hücreli canlılar oksijensiz solunum yaparlar. Hayvan hücreleri de bazı gerekli durumlarda bir süre için oksijensiz solunum yapabilirler. Hamurun mayalanması, sütten peynir ve yoğurt yapılması, turşu, soya sosu üretimi, üzümden sirke ve şarap yapılmasında baz bakteri ve mantarların oksijensiz solunum yapmalarından yararlanılır. Genellikle oksijensiz solunumu enerji ihtayacı az olan canlılar yapar. Oksijensiz solunum oluşan ürüne göre adlandırılır. Etil alkol ve laktik asit fermantasyonu oksijensiz solunum çeşitlerindendir. Gökçe Büşra Melek Batuhan Maya hücrelerinde bazı bakterilerde ve yetersiz oksijen durumunda çizgili kas hücrelerinde gerçekleşir. Glikoz kullanılır. Mitokondride gerçekleşir. III Mayalanma Yukarıdaki olaylardan hangilerinde oksijensiz solunum görülür? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I, II ve III 1) Etil Alkol Fermantasyonu Glikozdan etil alkol ve karbondioksit oluşarak enerji elde edilmesidir. Yani bu oksijensiz solunum çeşidinde ortamda etil alkol meydana gelir. Maya mantarları ve bazı bakteriler tarafından gerçekleştirilen etil alkol fermantasyonu; ekmek hamuru, bira ve şarap yapımında kullanılır. 2) Laktik asit Fermantasyonu Bu oksijensiz solunum çeşidinde ortamda laktik asit oluşur. Mantarlar ve bakterilerin bazılarında görülen laktik asit fermantasyonu süt endüstrisinde, peynir ve yoğurt oluşumunda kullanılır. Buna göre hangi öğrencinin verdiğibilgi yanlıştır? A) Batuhan B) Burak C) Büşra D) Gökçe 2. Üzüm suyundan şarap yapılması istenen bir ortama aşağıdaki canlılardan hangisinin konulması gereklidir? A) Bira mayası B) Şapkalı mantar C) Nilüfer bitkisi D) Çekirge 4. Ekmek hamuru yapımı Şarap yapımı Bira yapımı Peynir yapımı Yukarıda verilen olaylardan hangisinde etil alkol fermantasyonu görülmez? A) B) C) D) 268

18 Madde Döngüleri Ünite 6 5. Uzun süredir spor yapan bir sporcunun çizgili kas hücrelerinde gerçekleşen olaylardan hangisinin değişim grafiği yanlış verilmiştir? A) B) C) D) Glikoz miktarı Isı miktarı Laktik asit miktarı Enzim miktarı Zaman Zaman Zaman Zaman 7. Oksijensiz solunum aşağıdaki hücre organel ve yapılarından hangisinde gerçekleşir? 8. A) Mitokondri B) Kloroplast C) Endoplazmik retikulum D) Sitoplazma Organik besinlerin oksijen kullanılmadan enzimler yardımı ile daha küçük moleküllere parçalanması sonucu ATP üretilmesine ne denir? Yukarıdaki tahtada yazan soruya dört öğrenci cevap veriyor. Fulya Yiğit Fotosentez Metabolizma Fermantasyon Oksijenli ve Oksijensiz Solunum Arasındaki Farklar Oksijenli Solunum Oksijensiz Solunum Bazı bakterilerde bitki Maya hücrelerinde ve hayvan gibi ökaryot bazı bakterilerde ve çok hücreli canlılarda oksijen eksikliğinde ve protistlerin çoğunda görülür. de görülür. çizgili kas hücrelerin- Enerji ihtiyacı fazla Genellikle enerji ihtiyacı az olan canlılar- olan canlılarda görülürda görülür. Oksijen kullanılır. Oksijen kullanılmaz. Sitoplazma ve mitokondride gerçekleşir. leşir. Sitoplazmada gerçek- Net 38 ATP üretilir. Net 2 ATP üretilir. Glikoz,,su ve karbondioksite tamamen yonunda karbon- Etilalkol fermantas- parçalanır. dioksit ve etil alkol oluşur. Laktik asit fermentasyonunda sadece laktik asit meydana gelir. Yukarıdaki tabloda oksijenli ve oksijensiz solunum arasındaki farklar verilmiştir. Fotosentez Işıklı ortamda gerçekleşir. Ökaryot canlılarda kloroplastla gerçekleşir. Klorofil gereklidir. Besin ve oksijen üretilir. Oksijenli Solunum Işıkta ve karanlıkta kesintisiz olarak gerçekleşir. Ökaryot canlılarda mitokondri de gerçekleşir. Klorofil gerekli değildir. Karbondioksit ve su açığa çıkar. 6. Aşağıda verilen olayların hangisinde bazı bakteri ve mantarların oksijensiz solunum yapmasından faydalanılmaz? A) Sütün mayalanması B) Üzümden şarap yapılması C) Soya sosu üretimi D) Besinin oksijen kullanarak parçalanması Can Rüya Oksijenli solunum Buna göre hangi öğrencinin verdiği cevap doğrudur? A) Fulya B) Yiğit C) Can D) Rüya Karbondioksit ve su tüketilir. Amacı, besin ve oksijen üretmektir. Besin ve oksijen tüketilir. Amacı, ATP (enerji) üretmektir. Yukarıdaki tabloda fotosentez ve oksijenli solunum arasındaki farklar verilmiştir. Fotosentez ile oksijenli solunum arasında nasıl bir ilişki vardır? Glikoz + Oksijen Karbondiksit + Su + Enerji Oksijenli Solunum Denklemi Işık Karbondioksit + su Klorofil Glikoz + Oksijen Fotosentez Denklemi 269

19 Madde Döngüleri Yukarıdaki denklemleri incelediğimizde fotosentez ve oksijenli solunumun çok yakın ilişkisi olduğunu anlayabiliriz. Test 6 Işık enerjisi 1. CO 2 H 2 O Işık 3. Ot ile beslenmektedir. K L Ot yiyen canlılarla beslenmektedir. Besin Oksijen Aktarılan enerji en azdır. Karbondioksit + Su Kloroplastlardaki Fotosentez Mitokondrideki oksijenli solunum ATP ENERJİ Glikoz + Oksijen Enerji dönüşümlerini başlatan temel kaynak Güneş tir. Güneş ışığı sayesinde fotosentezle üretilen glikoz ve oksijen tüketiciler tarafından oksijenli solunumda kullanılıp ATP(Enerji) üretilir. Oksijenli solunumda açığa çıkan karbondioksit ve su üreticiler tarafından fotosentezde kullanılır. Yukarıdaki şemada gösterilen K ve L yerine gelebilecek organeller aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? K A) Koful Mitokondri B) Mitokondri Kloroplast C) Mitokondri Ribozom D) Klorplast Mitokondri L Karbondioksit kullanarak besin üretmektedir. Yukarıda dört faklı canlı ile ilgili bazı bilgiler verilmiştir. Buna göre aşağıdaki piramitlerden hangisinde canlılar doğru yazılmıştır? A) B) C) D) 2. I Glikoz yapımı II ATP üretimi 4. Aşağıdaki canlılardan hangisi kendi besinini kendi üretmez? III Enzim üretimi A) Armut Ağacı Yukarıdaki besin piramidinde bulunan papatya güneş enerjisini kullanarak besin üretir. Ürettiği besinin bir kısmını da kendi tüketir. Çekirge enerjisinin bir kısmını kendi tüketir ve kalan kısmını onu yiyen fareye aktarır. Fare de enerjinin bir kısmını kendi için kullanılır ve kalan kısmını, onu yiyen yılana aktarır. Papatyayı yiyen çekirgenin doku- IV Işık kullanılması Yukarıda verilen olaylardan hangisi mitokondri organelinde gerçekleşir? A) I B) II C) III D) IV B) C) D) Öglena Böcekçil bitki Mantar 270

20 Madde Döngüleri Ünite 6 5. Aşağıda bazı canlılardan oluşan bir besin zinciri verilmiştir. 7. Işık larında papatyadan aldığı enerjinin sadece %10 u sonraki basamağında yer alan fareye aktarılır. Fare çekirgeyi yediğinde çekirgenin yapısındaki enerjinin %10 unu vücudunda depolar. Buğday Çekirge Besin zincirinin her basamağında, enerjinin küçük bir bölümü üst basamağa aktarılır. Kertenkele 10 J 100 J Atmaca Yukarıdaki besin piramidinde yukarıdan aşağıya doğru gidildikçe; I. Birey sayısı artar. II. Enerji akışı artar. III. Toplam biyokütle azalır. IV. Vücut büyüklüğü genellikle azalır. ifadelerinden hangisi yanlıştır? A) I B) II C) III D) IV Yukarıdaki besin zinciri ile ilgili aşağıda yapılan yorumlardan hangisi yanlıştır? A) Güneş enerjisinden en fazla buğday yararlanır. B) Kertenkele 2. dereceden tüketicidir. C) Çekirge sayısının azalması atmaca sayısının artmasına yol açar. D) En fazla biyokütleye sahip canlı buğdaydır J J Üreticilerden tüketicilere doğru aktarılan enerji miktarı yukarıdaki enerji piramidi ile gösterilimiştir. Piramidin tepesine doğru gidildikçe daha az enerji aktarılır. Not Besin piramidinde veya zincirinde üreticiden tüketiciye doğru aktarılan enerji azalır. 6. Doğadaki azot döngüsü ekosistemdeki canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için oldukça önemlidir. Yukarıdaki tahtada yazan nota göre toprakta bulunan azotlu organik bileşikleri aşağıda verilen canlılardan hangisi amonyağa çevirir? A) Üreticiler B) Tüketiciler C) Otçullar D) Ayrıştırıcılar 8. I Ot Çekirge Kertenkele I I I Yılan Kaplan Ot Geyik Kaplar Ot Koyun Kaplan Ot Böcek Fare Kaplan Yukarıda verilen besin zincirlerinin hangisinde Kaplan a aktarılan enerji miktarı daha azdır? A) I B) II C) III D) IV Besin zincirindeki bir başka canlı grubu da ayrıştırıcılardır. Bakteriler ve bazı mantar türleri bu grupta yer alır. Peki ayrıştırıcıların enerji piramidine ne gibi katkıları bulunur. Ayrıştırıcılar bitki ve hayvan ölülerini ayrıştırarak basit kimyasal maddelere dönüştürürler. Bu kimyasal maddelerde üreticiler tarafından tekrar kullanılır. Böylece üreticilerin kullandıkları maddelerin döngüsü sağlanmış olur. Doğada hayatsal önem taşıyan maddelerin canlı ve cansız çevre arasındaki hareketi ile bazı döngüler oluşur. Buna madde döngüsü denir. Bu maddelerden bazıları su, karbon, azot ve oksijendir. Şimdi verilen su, karbon, azot maddelerinin doğaya yeniden nasıl kazandırılacağını öğrenelim. 271

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ Besin Zincirindeki Enerji Akışı Madde Döngüleri Enerji Kaynakları ve Geri Dönüşüm Hazırlayan; Arif Özgür ÜLGER Besin Zincirindeki Enerji Akışı Bütün canlılar yaşamlarını devam

Detaylı

1. Üreticiler 2. Tüketiciler. 3. Ayrıştırıcılar

1. Üreticiler 2. Tüketiciler. 3. Ayrıştırıcılar BESİN ZİNCİRİ VE ENERJİ AKIŞI Doğada canlıların birbiriyle beslenmesi ve enerjinin ayrıştırıcılara kadar geçmesiyle oluşan döngüye besin zinciri denir. Birbirlerine bağlı besin zincirine besin ağı denir.

Detaylı

Fen ve Teknoloji 8. 6.Ünite : Canlılar ve Enerji İlişkileri 2.Madde Döngüleri

Fen ve Teknoloji 8. 6.Ünite : Canlılar ve Enerji İlişkileri 2.Madde Döngüleri 6.Ünite : Canlılar ve Enerji İlişkileri 2.Madde Döngüleri Anahtar Kavramlar: Oksijenli solunum Oksijensiz solunum Madde döngüleri ATP 1.8. Canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için enerjiye ihtiyaç

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri Ayrıca bitkilerin yapraklarına yeşil rengi de klorofil adı verilen bu yapılar verir. Besin Zinciri: - Aynı ekosistemde yaşayan canlıların

Detaylı

Fen ve Teknoloji 8. bakteri, protist ve bitkiler üreticileri oluşturur. 1.Ünite : Canlılar ve Enerji İlişkileri 1.Besin Zincirinde Enerji Akışı

Fen ve Teknoloji 8. bakteri, protist ve bitkiler üreticileri oluşturur. 1.Ünite : Canlılar ve Enerji İlişkileri 1.Besin Zincirinde Enerji Akışı 1.Ünite : Canlılar ve İlişkileri 1.Besin Zincirinde Akışı Anahtar Kavramlar: Üretici Tüketici Ayrıştırıcı Fotosentez Klorofil 1.1. Besin zincirlerinin başlangıcında üreticilerin bulunduğu çıkarımını yapar

Detaylı

EKOSİSTEM. Cihangir ALTUNKIRAN

EKOSİSTEM. Cihangir ALTUNKIRAN EKOSİSTEM Cihangir ALTUNKIRAN Ekosistem Nedir? Bir bölge içerisinde bulunan canlı ve cansız varlıkların karşılıklı oluşturdukları sisteme ekosistem denir. Ekosistem Bileşenleri Canlı Öğeler Üreticiler

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ B FOTOSENTEZ : 1 Güneş Enerjisinin Dönüştürülüp Depolanması 2 Fotosentez Olayı (Karbondioksit Özümlemesi) 3 Fotosentez Hızını Etkileyen

Detaylı

6. ÜNİTE: CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ

6. ÜNİTE: CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ 6. ÜNİTE: CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ Bir bölgede canlı ve cansızlardan oluşan sisteme ekosistem denir. Canlılar doğrudan veya dolaylı olarak beslenmek için, birbiriyle etkileşmesi sonucu besin zinciri

Detaylı

ENERJİ VE YAŞAM NEJLA ADA

ENERJİ VE YAŞAM NEJLA ADA ENERJİ VE YAŞAM 1 NEJLA ADA 2010282058 CANLILAR VE ENERJİ GÜNEŞ 2 Yakıt olarak kullandığımız kömür ve odun bitkilerden elde edilir. Petrol ise bitki ve hayvan artıklarından oluşur. O halde yakıtlarımızdaki

Detaylı

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ Ekosistem, birbiriyle ilişkili canlı ve cansız unsurlardan oluşur. Ekosistem, bu unsurlar arasındaki madde ve enerji dolaşımı ile kendini besler ve yeniler. Madde döngüsü

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 11. Sınıf 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 11. Sınıf 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 11. Sınıf 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ Fotosentez ile ışık enerjisi kimyasal bağ enerjisine dönüştürülür. Kloroplastsız hücreler fotosentez yapamaz. DOĞRU YANLIŞ SORULARI

Detaylı

13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU

13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU 13 HÜCRESEL SOLUNUM LAKTİK ASİT FERMANTASYONU Laktik Asit Fermantasyonu Glikozdan oksijen yokluğunda laktik asit üretilmesine LAKTİK ASİT FERMANTASYONU denir. Bütün canlılarda sitoplazmada gerçekleşir.

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ C MADDE DÖNGÜLERİ (6 SAAT) 1 ATP Enerjisi 2 ATP Molekülünün Yapısı 3 Solunum 4 Solunum Çeşitleri 5 ATP Enerjisinin Hücrelerde Kullanılması

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ D ENERJİ KAYNAKLARI VE GERİ DÖNÜŞÜM (5 SAAT) 1 Enerji ve Enerji Kaynakları 2 Yenilenemez Enerji Kaynakları 3 Yenilenebilir Enerji

Detaylı

8. sınıf - Ünite 6: Canlılar ve Enerji İlişkileri 1. Bölüm: Besin Zincirinde Enerji Akışı ve Fotosentez

8. sınıf - Ünite 6: Canlılar ve Enerji İlişkileri 1. Bölüm: Besin Zincirinde Enerji Akışı ve Fotosentez 8. sınıf - Ünite 6: Canlılar ve Enerji İlişkileri 1. Bölüm: Besin Zincirinde Enerji Akışı ve Fotosentez Bir bölgede canlı ve cansızlardan oluşan sisteme ekosistem denir. Canlılar doğrudan veya dolaylı

Detaylı

YGS ANAHTAR SORULAR #5

YGS ANAHTAR SORULAR #5 YGS ANAHTAR SORULAR #5 1) 2) Yağ + Lipaz %30 Nişasta + %40 Aminoasit + Su %20 Aminoasit + %5 İyot + %5 Amilaz + Su İçinde yağ ve yağı sindiren enzim bulunan bir bağırsak parçası saf suyla dolu olan cam

Detaylı

MADDE DÖNGÜLERİ SU, KARBON VE AZOT DÖNGÜSÜ SELİN HOCA

MADDE DÖNGÜLERİ SU, KARBON VE AZOT DÖNGÜSÜ SELİN HOCA MADDE DÖNGÜLERİ SU, KARBON VE AZOT DÖNGÜSÜ SELİN HOCA Ekosistemde kimyasal elementler sınırlı sayıda bulunur. Bu nedenle bu kimyasal elementeler organik ve inorganik formlarda devir halindedir. Bu devre,

Detaylı

12 HÜCRESEL SOLUNUM GLİKOLİZ VE ETİL ALKOL FERMANTASYONU

12 HÜCRESEL SOLUNUM GLİKOLİZ VE ETİL ALKOL FERMANTASYONU 12 HÜCRESEL SOLUNUM GLİKOLİZ VE ETİL ALKOL FERMANTASYONU HÜCRESEL SOLUNUM HÜCRESEL SOLUNUM Besinlerin hücre içerisinde parçalanması ile ATP üretimini sağlayan mekanizmaya HÜCRESEL SOLUNUM denir. Canlılar

Detaylı

Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri

Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri On5yirmi5.com Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri Bir bölgedeki canlı varlıklarla cansız varlıkların oluşturduğu bütünlüğe ekosistem denir. Ekosistemdeki canlı ve cansız varlıklar birbiriyle

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1 CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 1.Hücresel yapıdan oluşur 2.Beslenir 3.Solunum yapar 4.Boşaltım yapar 5.Canlılar hareket eder 6.Çevresel uyarılara tepki gösterir 7.Büyür ve gelişir (Organizasyon) 8.Üreme

Detaylı

12. SINIF KONU ANLATIMI 23 BİTKİLERDE BESLENME BİTKİLERDE TAŞIMA

12. SINIF KONU ANLATIMI 23 BİTKİLERDE BESLENME BİTKİLERDE TAŞIMA 12. SINIF KONU ANLATIMI 23 BİTKİLERDE BESLENME BİTKİLERDE TAŞIMA BİTKİLERDE BESLENME Bitkiler inorganik ve organik maddelere ihtiyaç duyarlar. İnorganik maddeleri hazır almalarına rağmen organik maddeleri

Detaylı

Ekosistem ve Özellikleri

Ekosistem ve Özellikleri Ekosistem ve Özellikleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Ekosistem Belirli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim halindeki canlılar (biyotik faktörler) ve cansız

Detaylı

TEST 1. Ekosistem Ekolojisi ÜNİTE 3. faktörlerinden biri değildir? DÜNYAMIZ

TEST 1. Ekosistem Ekolojisi ÜNİTE 3. faktörlerinden biri değildir? DÜNYAMIZ Soru Aşağıdakilerden hangisi faktörlerinden biri değildir? B) İklim D) Su 2. abiyotik 5. Çay r l k a l a n O rm a n l k a la n C) Ayrıştırıcılar DÜNYAMIZ A) Sıcaklık ekosistemin ÜNİTE 3 1. TEST 1 E) Işık

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 1) Bakterilerin gerçekleştirdiği, I. Kimyasal enerji sayesinde besin sentezleme II. Işık enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürme III. Kimyasal bağ enerjisini ATP enerjisine

Detaylı

5. ÜNİTE CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ. Besin Zinciri. Besin Ağı BESİN ZİNCİRİ VE ENERJİ AKIŞI

5. ÜNİTE CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ. Besin Zinciri. Besin Ağı BESİN ZİNCİRİ VE ENERJİ AKIŞI 5. ÜNİTE CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ BESİN ZİNCİRİ VE ENERJİ AKIŞI Canlılar yaşamlarını devam ettirebilmeleri için enerjiye ihtiyaç duyarlar. Bu enerjiyi de besinlerden sağlarlar. Bazı canlılar ihtiyaç

Detaylı

TEOG DENEME SINAVI Adı Soyadı : Sınıf : No : 1. 3.

TEOG DENEME SINAVI Adı Soyadı : Sınıf : No : 1. 3. TEOG DENEME SINAVI Adı Soyadı : Sınıf : No : 1. 3. Bir ekosistemde beslenme ilişkisini gösteren besin zinciri yukarıdaki gibidir. Buna göre 1 ve 2 numaralı canlılar aşağıdakilerden hangileri olabilir?

Detaylı

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI HATUN ÖZTÜRK 20338647 Küresel Isınma Küresel ısınma, dünya atmosferi ve okyanuslarının ortalama sıcaklıklarında belirlenen artış için kullanılan bir terimdir. Fosil yakıtların

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

BİTKİLERDE FOTOSENTEZ OLAYI

BİTKİLERDE FOTOSENTEZ OLAYI ÖZEL EGE İLKÖĞRETİM OKULU BİTKİLERDE FOTOSENTEZ OLAYI Proje Öğretmenimiz: Münire SAVRANOĞLU Hazırlayanlar: Begüm UYSALEFE Fatma ÖZÜM Gamze TÜRK Nihan PAZARCIOĞLU Salih YÜCE Seda TOZDUMAN İÇİNDEKİLER Sayfa

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI. 11. Sınıf

YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI. 11. Sınıf YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI 11. Sınıf 1) Oksijenli solunumda, oksijen molekülleri, I. Oksidatif fosforilasyon II. Glikoliz II. Krebs Evrelerinden hangilerinde kullanılır? A) Yalnız I B) Yalnız II C)

Detaylı

Öğr. Gör. Dr. İlker BÜYÜK (Botanik, 10. Hafta): Fotosentez FOTOSENTEZ

Öğr. Gör. Dr. İlker BÜYÜK (Botanik, 10. Hafta): Fotosentez FOTOSENTEZ FOTOSENTEZ Elektron Koparılması ve Floresans Enerjisi Elektronlar negatif (e - ) ve protonlar pozitif (p + ) yüklüdür. Bu nedenle protonlar elektronları çekerler. Elektronlar ise, belli bir enerjiye sahiptir

Detaylı

Bitkilerde C3, C4 ve CAM Mekanizmaları, Farkları ve Üstünlükleri

Bitkilerde C3, C4 ve CAM Mekanizmaları, Farkları ve Üstünlükleri Bitkilerde C3, C4 ve CAM Mekanizmaları, Farkları ve Üstünlükleri Bitkilerde C3 Yolu Calvin döngüsünün ilk tanımlanabilir ürünü 3-C lu PGA molekülü olduğu için bu metabolik yol C 3 yolu olarak adlandırılır.

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 2. ADIM CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ

ADIM ADIM YGS-LYS 2. ADIM CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ ADIM ADIM YGS-LYS 2. ADIM CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ HÜCRESEL YAPI: Tüm canlılarda temel yapı ve görev birimi hücredir. Canlılar hücre sayılarına ve hücre yapılarına göre gruplandırılır.

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI Dr. Gülnur GENÇLER ABEŞ Çevre Yönetimi ve Denetimi Şube Müdürü Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü 06/02/2016 YENİLENEBİLİR ENERJİ NEDİR? Sürekli devam eden

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 1 BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 1 BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf 1 BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ DOĞRU YANLIŞ SORULARI Bilimsel problemlerde hipotezler her zaman bir sonuca ulaşır. Bir problemle ilgili gözlem

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı Hayvan hücreleri mikroskop ile incelendiğinde hücre şekillerinin genelde yuvarlak

Detaylı

2003 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI

2003 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 2003 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. Bir hücrede oksijenli solunum, protein sentezi, fotosentez olaylarının tümünün gerçekleşebilmesi için, bu hücrede; I. ribozom, II. kloroplast, III. mitokondri,

Detaylı

Ekosistem Ekolojisi Yapısı

Ekosistem Ekolojisi Yapısı Ekosistem Ekolojisi, Ekosistemin Yapısı Ekosistem Ekolojisi Yapısı A. Ekoloji Bilimi ve Önemi Ekoloji canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle olan etkileşimlerini inceleyen bilim dalıdır. Günümüzde teknolojinin

Detaylı

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir.

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir. DERS: BİYOLOJİ KONU: C.T.B(Vitaminler e Nükleik Asitler) VİTAMİNLER Bitkiler ihtiyaç duydukları bütün vitaminleri üretip, insanlar ise bir kısmını hazır alır. Özellikleri: Yapıcı, onarıcı, düzenleyicidirler.

Detaylı

ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI

ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI KONULAR 1-Güneş Enerjisi i 2-Rüzgar Enerjisi 4-Jeotermal Enerji 3-Hidrolik Enerji 4-Biyokütle Enerjisi 5-Biyogaz Enerjisi 6-Biyodizel Enerjisi 7-Deniz Kökenli Enerji 8-Hidrojen

Detaylı

2005 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI

2005 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 2005 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. Aşağıdaki tabloda I, II, III, IV olarak numaralandırılan bakteri, mantar, bitki ve hayvan hücrelerinin bazı yapısal özellikleriyle ilgili bilgiler verilmiştir.

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ)

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 9. Sınıf 2 KARBONHİDRAT LİPİT (YAĞ) DOĞRU YANLIŞ SORULARI Depo yağlar iç organları basınç ve darbelerden korur. Steroitler hücre zarının yapısına katılır ve geçirgenliğini artırır.

Detaylı

BĐTK TKĐLER NASIL BESLENĐR???

BĐTK TKĐLER NASIL BESLENĐR??? BĐTK TKĐLER NASIL BESLENĐR??? ÖĞRETĐMDE PLANLAMA ve DEĞERLENDĐRME GÜNLÜK YAŞAM OLAYLARI DERSĐN SORUMLUSU: PROF.DR.ĐNCĐ MORGĐL HAZIRLAYAN:ESRA ÇECE NUMARA:20338465 HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ANKARA 2008 GÜNLÜK

Detaylı

Canlılarda Enerjitik Olaylar, Fotosentez ve Kemosentez, Aerobik Solunum ve Fermantasyon

Canlılarda Enerjitik Olaylar, Fotosentez ve Kemosentez, Aerobik Solunum ve Fermantasyon Canlılarda Enerjitik Olaylar, Fotosentez ve Kemosentez, Aerobik Solunum ve Fermantasyon SOLUNUM İki çeşit solunum vardır HÜCRE DIŞI SOLUNUM: Canlıların dış ortamdan O 2 alıp, dış ortama

Detaylı

1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10

1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10 İçindekiler 1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10 1. BÖLÜM: BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI ve BİYOLOJİ... 12 A. BİLİMSEL ÇALIŞMA YÖNTEMİ... 12 1. Bilim İnsanı ve Bilim... 12 B. BİLİMSEL YÖNTEMİN AŞAMALARI...

Detaylı

FOTOSENTEZ. 1. Fotosentez, güneş enerjisini, besin içindeki saklı kimyasal bağ enerjisine çeviren olaydır.

FOTOSENTEZ. 1. Fotosentez, güneş enerjisini, besin içindeki saklı kimyasal bağ enerjisine çeviren olaydır. 1 FOTOSENTEZ *Fotosentez: Klorofilli canlıların, ışık enerjisini kullanarak; inorganik maddelerden organik besin sentezlemesine fotosentez denir. 1. Fotosentez, güneş enerjisini, besin içindeki saklı kimyasal

Detaylı

Biyokütle Nedir? fosil olmayan

Biyokütle Nedir? fosil olmayan Biyokütle Enerjisi Biyokütle Nedir? Yeşil bitkilerin güneş enerjisini fotosentez yolu ile kimyasal enerjiye dönüştürerek depolaması sonucu oluşan biyolojik kütle, biyolojik kökenli fosil olmayan organik

Detaylı

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 1 METABOLİZMA Hücrede meydana gelen tüm reaksiyonlara denir Anabolizma: Basit moleküllerden kompleks moleküllerin sentezlendiği enerji gerektiren reaksiyonlardır X+Y+ENERJİ

Detaylı

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM

CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM CANLILAR DÜNYASINI GEZELİM TANIYALIM Bulut Kuş OKUL Ağaç Çimenler Taş Ayşe Çocuklar Kedi Top Çiçekler Göl Yukarıdaki şekilde Ayşe nin okula giderken çevresinde gördüğü canlı ve cansız varlıkları inceleyelim.

Detaylı

SU HALDEN HALE G İ RER

SU HALDEN HALE G İ RER SU HALDEN HALE GİRER Doğada Su Döngüsü Enerji Kaynağı Güneş Suyun yeryüzünde, buharlaşma, yağış, yeraltına süzülme, kaynak ve akarsu olarak tekrar çıkma, bir göl veya denize akma vs gibi hareketlerine

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

A) Z>Y>X B) X>Y>Z C) X>Y=Z D) Z=Y>X

A) Z>Y>X B) X>Y>Z C) X>Y=Z D) Z=Y>X AD-SOYAD: SINIF-NO:8/ 1. 201..-201.. EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI ORTA OKULU 8. SINIM 2. DÖNEM 3. YAZILI SINAV TARİHİ:...05.201.. 5. Düşey kesiti şekildeki gibi olan kap, L musluğu açılarak su ile dolduruluyor.

Detaylı

5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI

5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI 5.SINIF FEN VE TEKNOLOJİ KİMYA KONULARI MADDENİN DEĞİŞMESİ VE TANINMASI Yeryüzündeki sular küçük damlacıklar halinde havaya karışır. Bu damlacıklara su buharı diyoruz. Suyun küçük damlacıklar halinde havaya

Detaylı

Suyun yeryüzünde, buharlaşma, yağış, yeraltına süzülme, kaynak ve akarsu olarak tekrar çıkma, bir göl veya denize akma vs gibi hareketlerine su

Suyun yeryüzünde, buharlaşma, yağış, yeraltına süzülme, kaynak ve akarsu olarak tekrar çıkma, bir göl veya denize akma vs gibi hareketlerine su Suyun yeryüzünde, buharlaşma, yağış, yeraltına süzülme, kaynak ve akarsu olarak tekrar çıkma, bir göl veya denize akma vs gibi hareketlerine su döngüsü denir. Su döngüsünü harekete geçiren güneş, okyanuslardaki

Detaylı

EKOSİSTEMLERİN İŞLEYİŞİ. Veli&Sümeyra YILMAZ

EKOSİSTEMLERİN İŞLEYİŞİ. Veli&Sümeyra YILMAZ EKOSİSTEMLERİN İŞLEYİŞİ Belli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim içinde bulunan canlılar (biyotik) ile bunların cansız çevrelerinin (abiyotik) oluşturduğu bütüne EKOSİSTEM denir. EKOSİSTEM

Detaylı

BELKİDE BİYOLOJİNİN EN TEMEL KONUSU EN ZEVKLİ KONUSUNA BAŞLAYALIM ARKADAŞLAR!!!

BELKİDE BİYOLOJİNİN EN TEMEL KONUSU EN ZEVKLİ KONUSUNA BAŞLAYALIM ARKADAŞLAR!!! DERS : BİYOLOJİ KONU: HÜCRE BELKİDE BİYOLOJİNİN EN TEMEL KONUSU EN ZEVKLİ KONUSUNA BAŞLAYALIM ARKADAŞLAR!!! Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimidir.( Virüsler hariç) Şekil: Bir hayvan

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 46. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-6 PROTİSTA ALEMİ

ADIM ADIM YGS-LYS 46. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-6 PROTİSTA ALEMİ ADIM ADIM YGS-LYS 46. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-6 PROTİSTA ALEMİ PROTİSTA ALEMİ Koloni, tek ve çok hücreli ökaryot canlıların bir arada bulunduğu karışık bir gruptur. Protista alemindeki canlılar

Detaylı

Enerji Kaynakları ENERJİ 1) YENİLENEMEZ ENERJİ KAYNAKLARI 2) YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

Enerji Kaynakları ENERJİ 1) YENİLENEMEZ ENERJİ KAYNAKLARI 2) YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Enerji, iş yapabilme kabiliyetidir. Bir sistemin enerjisi, o sistemin yapabileceği azami iştir Enerji Kaynakları 1) YENİLENEMEZ ENERJİ KAYNAKLARI 2) YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEMEZ ENERJİ

Detaylı

ÇEVREMİZDEKİ VARLIKLARI TANIYALIM

ÇEVREMİZDEKİ VARLIKLARI TANIYALIM ÇEVREMİZDEKİ VARLIKLARI TANIYALIM Bulut Kuş OKUL Ağaç Çimenler Taş Ayşe Çocuklar Kedi Top Çiçekler Göl Yukarıdaki şekilde Ayşe nin okula giderken çevresinde gördüğü canlı ve cansız varlıkları inceleyelim.

Detaylı

KADIKÖY BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIKÖY BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA MÜDÜRLÜĞÜ KADIKÖY BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA MÜDÜRLÜĞÜ ÇEVRE NEDİR? İçinde bulunduğumuz canlı, cansız tüm varlıkların birbirleri ile ilişkilerini içine alan ortam. Çevrenin doğal yapısını ve bileşiminin bozulmasını,

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

Doğru - Yanlış Soruları. Etkinlik - 1. ÜNİTE 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ BÖLÜM 1 Fotosentez

Doğru - Yanlış Soruları. Etkinlik - 1. ÜNİTE 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ BÖLÜM 1 Fotosentez Etkinlik - 1 Fotosentez Doğru - Yanlış Soruları Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların yanına ''D'', yanlış olanların yanına ''Y'' harfi yazınız. 1. ATP'nin sentezi bir fosforilasyon olayıdır. 2. İnorganik

Detaylı

ayxmaz/lisebiyoloji.com

ayxmaz/lisebiyoloji.com Adı/Soyadı: Sınıf/No: / Fotosentez İnceleme Çalışma 1. Verilen terimleri kullanarak aşağıdaki ifadeleri tamamlayın. A.Terimler: Klorofil, Kloroplast, Mavi ve kırmızı ışık dalgalarının,yeşil ışık dalgalarının,

Detaylı

Işık şiddetindeki Sıcaklıktaki değişme yönü değişme yönü

Işık şiddetindeki Sıcaklıktaki değişme yönü değişme yönü 1999 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. "Bitkilerde nişastanın yıkımını sağlayan enzimler vardır" hipotezini doğrulamak için düzenlenen deneyde, bitki özütünün, aşağıdaki karışımlardan hangisinin bulunduğu

Detaylı

Ötrifikasyon. Ötrifikasyonun Nedenleri

Ötrifikasyon. Ötrifikasyonun Nedenleri Ötrifikasyon Ötrifikasyon, göllerin olgunlaşma aşamalarında meydana gelen dogal bir olay. Genç göller düşük oranlarda besin içermekte dolayısıyla biyolojik aktivite az..oligotrofik göller Yaşlı göller,

Detaylı

1) Sol tarafta Ali ve sağ tarafta Veli düdük sesiyle bayrağa

1) Sol tarafta Ali ve sağ tarafta Veli düdük sesiyle bayrağa 1) Sol tarafta Ali ve sağ tarafta Veli düdük sesiyle bayrağa kadar yarışa başlıyorlar. 3) A ortamından X ortamına doğru gönderilen ışın şekilde görüldüğü gibi bir yol izliyor. (ortamlar saydamdır) Ali

Detaylı

Hücre canlının en küçük yapı birimidir.

Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Bitkilerde bulunan hücredir.bu hücrelerde hücre duvarı bulunduğundan hayvan hücresinden ayrılır. Hücre duvarı vardır. Kofulu büyük ve az sayıdadır. Şekli dikdörtgen

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #2

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #2 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #2 1) Aşağıdaki grafikte, ph derecesi ile X, Y ve Z enzimlerin tepkime hızı arasındaki ilişki gösterilmiştir. 2) Aşağıdaki şemada kloroplast ile mitokondri arasındaki madde alış

Detaylı

9. SINIF KONU ANLATIMI 5 CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU

9. SINIF KONU ANLATIMI 5 CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU 9. SINIF KONU ANLATIMI 5 CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ -İNORGANİK MADDELER 1- SU Canlıların yapısına katılan maddeler çeşitli özellikler nedeni ile temel olarak iki grupta incelenir. Canlının Temel Bileşenleri

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #12

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #12 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #12 1) İnsanda döllenme sırasında, I. Spermdeki çekirdek, sentrozomun yumurtaya geçmesi II. Spermdeki akrozomun patlayarak zona pellusidayı eritmesi III. Yumurtadaki salgı maddelerinin

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

TEOG-2 DENEMESİ 23 3.

TEOG-2 DENEMESİ 23 3. 1. TEOG-2 DENEMESİ 23 3. Yukarıdaki grafikte X,Y,Z,T,L,Q,R,O elementlerinin grup ve periyot numaraları verilmiştir. Buna göre bu elementler arasındaki kimyasal bağlar aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Detaylı

-...sentezlenemezse; - ortamda... birikir. - ortamda... oluşmadığından

-...sentezlenemezse; - ortamda... birikir. - ortamda... oluşmadığından 2014 2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 9. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI Ödevin Veriliş Tarihi:12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 1.Aşağıda verilen özelliklerden hangisi canlılarda

Detaylı

CANLININ İÇ YAPSINA YOLCULUK

CANLININ İÇ YAPSINA YOLCULUK CANLININ İÇ YAPSINA YOLCULUK EN KÜÇÜK OLANINDAN EN BÜYÜK OLANINA KADAR TÜM CANLILARIN YAPISINI OLUŞTURAN BİRİM: HÜCRE Canlıların tüm özelliklerini taşıyan en küçük birimine hücre denir. Canlı bir hücreden

Detaylı

Biyoloji Canlılarda Solunum Enerjinin Açığa Çıkışı

Biyoloji Canlılarda Solunum Enerjinin Açığa Çıkışı Biyoloji Canlılarda Solunum Enerjinin Açığa Çıkışı Canlılarda Enerji Dönüşümleri Canlılarda Solunum: Enerjinin Açığa Çıkışı Canlı hücrede gerçekleşen tüm metabolik olaylar enerji gerektirir. Hayvanlar

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7 1) 48 saat karanlıkta bekletilen bir saksı bitkisinden bu sürenin sonunda bir yaprak kopartılmış (1. yaprak) ve bitki aydınlık ortamda 12 saat bekletilmiştir. Bu sürenin sonunda

Detaylı

Mikroorganizmalara giriş. Yrd.Doç.Dr. Sema CAMCI ÇETİN

Mikroorganizmalara giriş. Yrd.Doç.Dr. Sema CAMCI ÇETİN Mikroorganizmalara giriş Yrd.Doç.Dr. Sema CAMCI ÇETİN CANLILAR ALEMİ Hayvanlar Bitkiler Protistler Prokaryotlar: ilkel tek hücreli bakteriler mavi algler Ökaryotlar: hücre yapısı hayvan ve bitkilere benzer

Detaylı

OKSİJENLİ SOLUNUM

OKSİJENLİ SOLUNUM 1 ----------------------- OKSİJENLİ SOLUNUM ----------------------- **Oksijenli solunum (aerobik): Besinlerin, oksijen yardımıyla parçalanarak, ATP sentezlenmesine oksijenli solunum denir. Enzim C 6 H

Detaylı

*Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir.

*Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir. Fen ve Teknoloji 1. Ünite Özeti Hücre Canlılarda Üreme, Büyüme ve Gelişme. *Canlıların canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir. *Hücrenin temel kısımları: hücre zarı, sitoplâzma ve

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ 7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri Çalışma Yaprağı Konu Anlatımı-Değerlendirme çalışma Yaprağı- Çözümlü

Detaylı

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir.

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop:  Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir. Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Gözümüzle göremediğimiz çok küçük birimleri (canlıları, nesneleri vs ) incelememize yarayan alete mikroskop denir. Mikroskobu ilk olarak bir kumaş satıcısı

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK NEDİR BU ENERJİ? İş Yapabilme Yeteneğidir. Canlı Tüm Organizmalar Enerjiye İhtiyaç Duyar. İnsanlık Enerjiye Bağımlıdır. Yaşam

Detaylı

9. SINIF KONU ANLATIMI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ-2

9. SINIF KONU ANLATIMI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ-2 9. SINIF KONU ANLATIMI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ-2 3 6) METABOLİZMA: Canlılarda meydana gelen hayatsal faaliyetlerin tamamıdır. Metabolizma anabolizma ve katabolizma olmak üzere ikiye ayrılır. ANABOLİZMA:

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

Doğadaki Enerji Akışı

Doğadaki Enerji Akışı Doğadaki Enerji Akışı Güneş enerjisi Kimyasal enerjisi ATP Fotosentez olayı ile enerjisi Hareket enerjisi Isı enerjisi ATP Enerjinin Temel Molekülü ATP + H 2 O ADP + H 2 O ADP + Pi + 7300 kalori AMP +

Detaylı

CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ

CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ 1 CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ Canlıların temel bileşenleri; inorganik ve organik bileşikler olmak üzere ikiye ayrılır. **İnorganik bileşikler: Canlılar tarafından sentezlenemezler. Dışarıdan hazır olarak

Detaylı

6. SINIF FEN BİLİMLERİ

6. SINIF FEN BİLİMLERİ Hücreyi Tanıyalım - 1 Test - 1 1. Protein üretir Hücrenin en küçük organelidir Yukarıda verilen şemada "?" ile gösterilen kısma aşağıdaki yapılardan hangisi gelmelidir? 4. I. Bitki hücrelerinde bulunur.

Detaylı

1)Isı ve Sıcaklık farklıdır Sıcak Madde Soğuk Maddeyi İletir

1)Isı ve Sıcaklık farklıdır Sıcak Madde Soğuk Maddeyi İletir ISI VE SICAKLIK 1)Isı ve Sıcaklık farklıdır Sıcak Madde Soğuk Maddeyi İletir Sıcak bir bardak çay içine çay kaşığı bıraktığımızda bir süre sonra çay kaşığının sıcaklığı artar. Buna göre sıcak maddeler

Detaylı

FOTOSENTEZ VE KEMOSENTEZ

FOTOSENTEZ VE KEMOSENTEZ FOTOSENTEZ VE KEMOSENTEZ FOTOSENTEZ Yeşil bitkilerin, sahip oldukları klorofil pigmenti yardımı ile havadan aldıkları karbondioksiti kullanarak kendileri için gerekli olan organik maddeleri üretmelerine

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 27. ADIM HÜCRE 4- HÜCRE ZARINDAN MADDE GEÇİŞLERİ

ADIM ADIM YGS-LYS 27. ADIM HÜCRE 4- HÜCRE ZARINDAN MADDE GEÇİŞLERİ ADIM ADIM YGS-LYS 27. ADIM HÜCRE 4- HÜCRE ZARINDAN MADDE GEÇİŞLERİ Hücre zarı canlıdır ve seçici-geçirgendir. Bu özelliği nedeniyle bazı maddeler hücre zarından geçebilirken bazı maddeler geçemez. Hücre

Detaylı

ŞEFKAT KOLEJİ İMFO SINIF FEN SORULARI

ŞEFKAT KOLEJİ İMFO SINIF FEN SORULARI ŞEFKAT KOLEJİ İMFO-201 7.SINIF FEN SORULARI 1. Kimyanın temel kanunları ile ilgili olarak etkinlikte verilen kişiler ve düşünceleri arasındaki eşleştirme çizgileri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ. Besinler ve Sindirim. Konu Testi. Sınıf Test-01. 1. Besin içeriği. 4. Sindirim. Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür.

FEN ve TEKNOLOJİ. Besinler ve Sindirim. Konu Testi. Sınıf Test-01. 1. Besin içeriği. 4. Sindirim. Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür. Besinler ve Sindirim Konu Testi Besin içeriği FEN ve TEKNOLOJİ 4. Sindirim Besinin kimyasal sonunda oluşan olarak sindirildiği yapıtaşları yer Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür. B ve K vitaminleri

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 47. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-7 MANTARLAR ALEMİ

ADIM ADIM YGS-LYS 47. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-7 MANTARLAR ALEMİ ADIM ADIM YGS-LYS 47. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-7 MANTARLAR ALEMİ MANTARLAR (FUNGİ) ALEMİ Genellikle çok hücreli olan ökaryot canlılardır. Kloroplastları yoktur. Bu nedenle fotosentez yapamazlar.parazit

Detaylı

Stres Koşulları ve Bitkilerin Tepkisi

Stres Koşulları ve Bitkilerin Tepkisi Stres Koşulları ve Bitkilerin Tepkisi Stres nedir? Olumsuz koşullara karşı canlıların vermiş oldukları tepkiye stres denir. Olumsuz çevre koşulları bitkilerde strese neden olur. «Biyolojik Stres»: Yetişme

Detaylı

2007 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI

2007 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 2007 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. BÖLÜM 1. Aşağıdaki tabloda bazı canlı türlerinin kromozom sayıları verilmiştir. Bu tablodaki bilgilere göre, I. İki canlı türünün kromozom sayılarına bakılarak

Detaylı

Besin Zinciri, Besin Ağı ve Besin Piramidi

Besin Zinciri, Besin Ağı ve Besin Piramidi Besin Zinciri, Besin Ağı ve Besin Piramidi Besin Zinciri, Besin Ağı ve Besin Piramidi Bir ekosistemde üreticilerden tüketicilere doğru besin aktarımı meydana gelir. Üreticilerden başlayarak bir trafik

Detaylı

ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ ÇALIŞMA YAPRAĞI

ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ ÇALIŞMA YAPRAĞI ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ ÇALIŞMA YAPRAĞI REAKSĐYON HIZINA ETKĐ EDEN FAKTÖRLER YASEMĐN KONMAZ 20338575 Çalışma Yaprağı Ders Anlatımı: REAKSĐYON HIZINA ETKĐ EDEN FAKTÖRLER: 1.Reaktif Maddelerin

Detaylı

ŞEFKAT KOLEJİ İMFO SINIF FEN SORULARI

ŞEFKAT KOLEJİ İMFO SINIF FEN SORULARI ŞEFKAT KOLEJİ İMFO-20 8.SINIF FEN SORULARI.. Aşağıdaki şema bazı canlılarda gözlenen döl almasını göstermektedir. Sporofit (2n) M P A T G 2 G S Replikasyon Sitokinez 6 0 0 0 0 spor (n) İnterfaz Yukarıdaki

Detaylı