Ünite CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Ünite CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ"

Transkript

1 Ünite 6 CANLILAR CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ VE ENERJİ İLİŞKİLERİ Sayfa No Besin Zincirinde Enerji Akışı Test Test Test Etkinlik (1 7) Madde Döngüleri Test Test Test Etkinlik(8 14) Enerji Kaynakları ve Geri Dönüşümü Test Test Test Etkinlik(15 17) Karma Test Karma Test Karma Test Karma Test Karma Test

2 KAZANIMLAR 1. Besin zincirindeki canlılarla ilgili olarak öğrenciler; 1.1. Besin zincirlerinin başlangıcında üreticilerin bulunduğu çıkarımını yapar Üreticilerin fotosentez yaparak basit şeker ve oksijen ürettiğini belirtir Fotosentez için nelerin gerekli olduğunu sıralar Fotosentezde ışığın gerekliliğini deney yaparak gözlemler Fotosentezi denklemle ifade eder Fotosentezin canlılar için önemini tartışır Üreticilerin, fotosentez ile güneş enerjisini kullanılabilir enerjiye dönüştürdüğünü ifade eder Canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için enerjiye ihtiyaç duyduklarını açıklar Besin zincirindeki tüketicilerin enerji ihtiyacını üreticilerden karşıladığını açıklar Solunumun canlılar için önemini tartışır Oksijenli solunum sonucunda oluşan ürünleri deney yaparak gösterir Gözlemleri sonucunda oksijenli solunumun denklemini tahmin eder Bazı canlıların yaşamlarını sürdürebilmek için gerekli enerjiyi oksijen kullanmadan sağladığını açıklar Günlük yaşamdan oksijensiz solunum ile ilgili örnekler verir Oksijenli solunum denklemi ile fotosentez denklemini karşılaştırarak ilişki kurar Beslenme ve enerji akışı açısından üreticiler ve tüketiciler arasındaki ilişkiyi açıklar Besin zincirindeki enerji akışına paralel olarak madde döngülerini açıklar. 2. Geri dönüşüm, yenilebilir ve yenilenemez enerji kaynakları ile ilgili olarak öğrenciler; 2.1.Yenilenebilir ve yenilenemez enerji kaynaklarına örnekler verir Yenilenebilir ve yenilenemez enerji kaynaklarının kullanıma ilişkin araştırma yapar ve sunar Yenilenebilir enerji kaynakları kullanmanın önemini vurgular Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımına örnek olabilecek bir tasarım yapar Geri dönüşümün ne olduğunu ve gerekliliğini örneklerle açıklar Yaşadığı çevrede geri dönüşüm uygulamalarını hayata geçirir.

3 Besin Zincirinde Enerji Akışı BESİN ZİNCİRİNDE ENERJİ AKIŞI Canlılar yaşadıkları çevreyle sürekli olarak etkileşim halindedir. Canlılar arasında karşılıklı olarak madde ve enerji alışverişi gerçekleşir. Bu alışverişte cansız çevreninde etkileri vardır. 1. I Besin zincirinin ilk halkasını üreticiler oluşturur. 3. Test GÜNEŞ 1 II Üreticiler fotosentez yaparak kendi besinlerini üretirler. 1 Doğadaki canlılar başka bir canlıyı besin olarak kullanırken, kendileri de diğer canlılar için besin olurlar. Canlıların birbirlerini tüketmelerine göre sıralamaları ile oluşan zincire besin zinciri denir. Besin zincirinin ilk halkasını üreticiler oluşturur. GÜNEŞ III IV Solunumu sadece tüketiciler yapar. Güneş enerjisinden ilk yararlanan canlılar üreticilerdir. Yukarıdaki verilen ifadelerden hangisi yanlıştır? A) I B) II C) III D) IV 2 3 SÖĞÜT KOYUN Ölüm Ölüm Ölüm ASLAN ÜRETİCİLER Isı 4 Ölüm TÜKETİCİLER Ölüm Isı Isı 2. Ceyda aşağıdaki gibi bir besin zinciri oluşturuyor. Fakat? olan yere hangi canlıyı getireceğini bilmiyor. Ot Çekirge? Kertenkele Yılan MANTAR VE BAKTERİLER Topraktaki inorganik maddeler AYRIŞTIRICILAR Topraktaki inorganik maddeler Doğadaki üreticiler bitkilerdir ve fotosentez yaparak kendi besinlerini kendileri üretirler. Buna göre Ceyda? olan yere aşağıdaki canlılardan hangisini getirirse besin zinciri doğru bir şekilde tamamlanmış olur? A) Koyun B) Kurbağa C) Mantar D) Bakteri Yukarıdaki besin zincirinde numaralandırılmış ekosistemin canlı ögeleri verilmiştir. Buna göre hangi numara ile gösterilen canlı grubu ayrıştırıcılar olarak görev yapar? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 254

4 Besin Zincirinde Enerji Akışı Ünite 6 4. Aşağıda verilen canlılardan hangisi güneş enerjisini en verimli şekilde kullanarak besin üretir? 5. A) Mantar B) Çekirge C) Kavak D) Kurbağa 1 Klorofil 2 Işık 7. İrem Kloroplastın içinde bulunan yeşil renkli moleküllerdir. Güneş enerjisini soğurarak kimyasal enerjiye çevirir. Yukarıda İrem in açıklamasını yaptığı yapı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? A) Klorofil B) Basit şeker C) Nişasta D) Ribozom Canlıların temel enerji kaynağı Güneş tir. Bitkiler bu Güneş enerjisini kullanarak fotosentez yaparlar. Otçul canlılar bitkileri tüketerek besin ihtiyaçlarını karşılarlar. Etçil canlılar ise otçul canlıları tüketerek beslenirler. Bu canlılara tüketici adı verilir. Yukarıda da anlatıldığı gibi enerji, bir canlıdan diğer bir canlıya besin yoluyla aktarılır. Canlılar öldüklerinde yapılarında bulunan organik maddeler ayrıştırıcılar tarafından inorganik maddelere dönüştürülürek bitkilerin kullanabileceği hale getirilirler. FOTOSENTEZ Canlılar arasında enerjinin bir canlıdan diğer canlıya aktarıldığını söylemiştik. Bitkilerdeki enerji, besin yoluyla hayvanlara geçtiğine göre sizce bitkiler bu enerjiyi nereden alırlar? 3 4 Besin Karbondioksit Bir bitkinin fotosentez yapması için yukarıda verilenlerden hangilerine ihtiyacı vardır? A) 1 ve 2 8. Cam fanus Karbondioksit Işık enerjisi Oksijen B) 2 ve 3 C) 1, 2 ve 4 D) 1, 2, 3 ve 4 Yukarıdaki aydınlık ortamda bulunan cam fanusta fareler bulunmaktadır. Buna göre aşağıdaki canlılardan hagisi cam fanusa konulursa fareler daha uzun süre yaşayabilir? A) B) 6. Işık İnorganik maddeler I klorofil Glikoz Yukarıdaki şemada I numara ile gösterilen olay aşağıdakilerden hangisidir? C) Mantar D) Yılan Bitkiler kendi besinlerini kendileri yaparlar ve besin yaparken de enerjiye ihtiyaç duyarlar. Bu enerjiyi Güneş ışığından karşılarlar. Yani bitkiler Güneş ışığındaki enerjiyi kullanarak besin üretimi gerçekleştirirler. Bitkinin ışıklı ortamda, topraktaki su ile havadaki karbondioksiti kullanarak basit şeker (glikoz) ve oksijen oluşturmasına fotosentez adı verilir. A) Oksijenli solunum B) Fermantasyon C) Fotosentez D) Yadımlama Tavşan Yeşil yapraklı bitki Not Fotosentezin amacı besin ve oksijen üretmektir. 255

5 Ünite 6 Besin Zincirinde Enerji Akışı Kloroplast 2 Test Çoğu bitkilerde yapraklar fotosentezin gerçekleştiği organlardır. Ayrıca yapraklar yeşil rengini klorofil pigmentinden alırlar Güneş ışığı Klorofil Işık Klorofil Glikoz + Oksijen bir kaba konuluyor ve üzeri deney tüpü sımdır. III. Depoladığı kimyasal enerjiyi glikoz Buna göre Güneş ışığı altında belli bir süre bekletilen düzenekteki cam kapta hangi gaz birikir? üretiminde kullanır. Buna göre verilen ifadelerden hangileri doğrudur? A) Oksijen A) Yalnız I B) I ve II B) Karbondioksit C) II ve III D) I,II ve III C) Azot C6H12O6 + 6O2 Fotosentez olayı için kullanılan ve üretilen maddeler yukarıdaki denklemlerde verilmiştir. ile kapatılıyor. II. Işıklı ortamlarda fotosentez yapar. 2. Zeynep fen ve teknoloji ödevi için aşağıdaki düzenekleri hazırlıyor. 6CO2 + 6H2O Işık Klorofil Yukarıdaki şekilde bir saksı bitkisi cam I. Hücrede besin ve oksijen üretilen kı- Bitkinin yeşil renkli kısımlarında besin üretiminden sorumlu kloroplast organeli bulunur. Klorofil ise kloroplast içerisinde yer alan ve fotosentezde önemli rolü bulunan bir moleküldür. Karbondioksit + su Yukarıda resmi verilen organel ile ilgili aşağıda bazı bilgiler verilmiştir. D) Hidrojen 4. Güneş Peki; sizce doğada bitkilerden başka fotosentez yapan canlılar var mıdır? L Karanlık ortam Fotosentetik alg Siyanobakteri Bazı bakteriler (siyanobakterileri) ve algler bitkiler dışındaki fotosentez yapan canlılardır. Fotosentez yapan bakterilerin kloroplast organelleri yoktur. Bu canlıların klorofil pigmentleri sitoplazmalarında yer alır. Ayrıca mor sülfür ve hidrojen bakterileri de fotosentez yapan canlılardır. Klorofil Kloroplast 256 K Aydınlık ortam Zeynep yukarıdaki gibi biri karanlık biri aydınlık olan ortamlara özdeş bitkiler koyuyor. Belli bir süre bitkileri gözlemliyor. Buna göre Zeynep in ortamların oksijen ve karbondioksit miktarları ile ilgili yaptığı yorumlardan hangisi doğrudur? Karanlık Ortam Aydınlık Ortam A) Oksijen miktarı Karbondioksit artar. miktarı artar. B) Oksijen miktarı Karbondioksit azalır. miktarı artar. C) Karbondioksit Oksijen miktamiktarı artar. rı artar. D) Karbondioksit Oksijen miktamiktarı azalır. rı azalır. N M Yukarıdaki şekilde bir bitkinin yeşil yaprağının fotosentezde kullandığı ve ürettiği maddeler K, L, M, N olarak gösterilmiştir. Buna göre K, L, M, N ile gösterilen maddeler aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? K L M N A) O2 Su CO2 Glikoz B) CO2 Su Glikoz O2 C) CO2 Glikoz O2 Su D) Glikoz O2 Su CO2

6 Besin Zincirinde Enerji Akışı Ünite 6 5. Bir bitkide gerçekleşen aşağıdaki olaylardan hangisi gece ve gündüz sürekli gerçekleşmez? A) B) ATP üretimi Oksijen tüketimi 7. Alüminyum folyo Fotosentez sırasında güneş ışığı yaprak üzerine düşer ve oradan kloroplast organeline aktarılır. Kloroplast organelindeki klorofiller sayesinde güneş ışığı soğurulur (emilir) ve yaşamsal faaliyetlerin gerçekleşmesi için kimyasal enerjiye dönüştürülür. Oluşan kimyasal enerjiyi bitkiler (üreticiler) glikoz üretmek için kullanırlar. C) D) Glikoz üretimi Karbondioksit üretimi 6. Aşağıda verilen düzeneklerde bazı canlılar bulunmaktadır. Buna göre hangi düzenekteki canlılar daha uzun süre yaşayabilir? A) Şapkalı mantar Yukarıdaki deneyde ışık alan bir bitkinin yaprağının yarısı alüminyum folyo ile kapatılıyor. Bitki bir hafta bu şekilde bekletiliyor. Bir hafta sonra dalından koparılan yaprak önce kaynar suya daldırılıp sonra alkolde bekletiliyor. Son olarak tekrar sıcak suya konulan yaprak sudan çıkarılıyor ve her iki tarafına da iyot damlatılıyor. Alüminyum folyo ile kapatılan kısımda renk değişimi olmazken, diğer kısımda mavi renk gözleniyor. Buna göre deneyde aşağıda verilen hangi soruya cevap aranmaktadır? A) Fotosentezde karbondioksit kullanılır mı? B) Işığın rengi fotosentez hızını etkiler mi? C) Fotosentez sonucunda oksijen oluşur mu? D) Işıksız ortamda fotosentez gerçekleşir mi? Bitkiler sadece güneş ışığında mı fotosentez yapar? Işık, fotosentez için çok önemli bir unsurdur. Üreticiler fotosentez için sadece güneş ışığını kullanmazlar. Işık şiddetinin yeterli olduğu ışık kaynaklarında fotosentezin gerçekleşmesini sağlar. Uyarı Bir bitkinin fotosentez yapıp yapmadığını anlamak için bazı yöntemler kullanılır. Bunlardan biri yapraklara iyot çözeltisinin damlatılmasıdır. İyot, nişastasının ayıracıdır. Yaprağa iyot damlatıldığında, damlatılan kısım mavi mor renge dönüşüyorsa yaprakta nişasta var demektir. Yani bitki fotosentez yaparak besin üretmiştir. B) Fotosentez Hızını Etkileyen Faktörler 1. Işık Şiddeti Nane Fotosentez hızı C) D) Fare Fare Nane 8. Aşağıda verilenlerden hangisi fotosentez hızını etkileyen çevresel faktörlerden biridir? A) Işık şiddeti B) Kloroplast miktarı C) Stoma sayısı Işık şiddeti Işık şiddetine bağlı olarak fotosentez hızı belli bir seviyeye kadar artar sonra sabit kalır. D) Yaprak sayısı 257

7 Besin Zincirinde Enerji Akışı 2. Işığın dalga boyu (rengi) Fotosentez hızı belli bir seviyeye kadar artar sonra sabit kalır. Test 3 Fotosentez hızı 1. Aşağıda fotosentez hızı ile ilgili verilen grafiklerden hangisi doğru değildir? 3. Yeşil ışık Mavi Işık A) Fotosentez hızı Mor Yeşil Kırmızı Işığın dalga boyu II II Mor Işık Bitkilerin yeşil ışığın çoğunu yansıtması yeşil ışıkta fotosentez hızının az olmasına sebep olur. Sıcaklık( C) III 3. Karbondioksit miktarı Fotosentez hızı CO 2 miktarı B) C) Fotosentez hızı Fotosentez hızı CO 2 miktarı Yukarıdaki düzeneklerde özdeş bitkiler aynı sıcaklıktaki ortamlarda tutuluyor. bitkilerden I. sine yeşil, II. sine mavi, III. süne ise mor ışık gönderiliyor ve III. bitkinin fotosentez hızının en fazla olduğu görülüyor. Buna göre deneyi yapan öğrenci aşağıdakilerden hangisini araştırıyor olabilir? A) Işık şiddeti fotosentez hızını etkiler Fotosentez hızı belli bir seviyeye kadar artar sonra sabit kalır. mi? B) Bitkinin klorofil miktarı fotosentez hızını etkiler mi? 4. Sıcaklık Fotosentez hızı Yüksek ışık şiddeti D) Fotosentez hızı Işık şiddeti C) Fotosentez hızını ışığın rengi etkiler mi? D) Sıcaklık artarsa fotosentez hızı artar mı? 4. Fotosentez hızı Düşük ışık şiddeti Sıcaklık Enzim miktarı X Yüksek ışık şiddetinde sıcaklık artışı fotosentez hızını belli bir değere kadar artırır. Bu değerden sonraki sıcaklıklarda enzimlerin yapısı bozulacağından fotosentez hızı düşer. 5. Su miktarı : Fotosentezin gerçekleşmesi için mutlaka su gereklidir. Ortamdaki suyun artışı fotosentez hızını belli bir değere kadar artırır. Bu değerden sonra su artışı fotosentez hızını 2. I. Işığın rengi II. Kloroplast miktarı III. Sıcaklık IV. Işık miktarı Yukarıda verilenlerden hangisi bitkinin genetik yapısı ile ilgilidir? A) I B)II C) III D) IV Yukarıdaki grafikte X ile gösterilen yere; I. Işık şiddeti II. Karbondioksit miktarı III. Işığın dalga boyu IV. Sıcaklık faktörlerinden hangileri gelebilir? A) I ve II B) II ve III C) III ve IV D) I ve IV 258

8 Besin Zincirinde Enerji Akışı Ünite Işık Su Gaz kabarcıkları Su bitkisi Ezgi bir su bitkisini yukarıdaki gibi su ile dolu kapalı kaba koyuyor ve bu kabı bir süre ışık kaynağı ile aydınlatıyor. Bu sürede bitkiden gaz kabarcıklarının çıktığını gözlemliyor. Buna göre Ezgi bu düzeneği karanlık ortama getirip kabın kapağını açarsa aşağıdakilerden hangisi gerçekleşebilir? A) ATP üretimi sona erer. B) Bitkinin solunumu durur. C) Gaz kabarcıklarının çıkışı durur. D) Bitki karbondioksit üretmeye belli bir süre devam eder. Magnezyum, fosfor, kalsiyum, azot, demir gibi mineraller fotosentezde etkilidir. 7. Işık Işık Işık I II III KOH Şapkalı mantar (KOH : Karbondioksit tutucu özelliktedir.) Yukarıdaki düzeneklerde özdeş bitkiler cam fanus içine konulmuştur. Cam fanuslara eşit miktarda ışık düşürüldüğüne göre bitkilerin yaptığı fotosentez hızının doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir? A) I > II > III B) II > III > I C) III > II > I D) II > I > III artırmaz. Eğer ortamdaki su miktarı %15 in altına düşerse enzimler görev yapamayacağı için fotosentez gerçekleşmez. 6. Ortamdaki ph değeri ph değeri ortamın asit, baz veya nötr olduğunu gösterir. Fotosentezin gerçekleşmesi için bitkinin ph sinin belirli bir düzeyde olması gerekir. 7. Mineraller Bitki gelişimi ve fotosentezde minerallerin etkisi vardır. Bitkiler mineral tuzlarını çözünmüş olarak topraktan alırlar. Demir, magnezyum, kalsiyum, sodyum, fosfor, azot ve kükürt gibi mineraller fotosentez de etkili olan maddelerdir. Bitkinin fotosentez hızını genetik faktörler de etkiler. Bitkinin kloroplast sayısı, yaprak genişliği, stomalarının (gözenek) sayısı, yapısı ve kütiküla kalınlığı fotosentez hızını etkiler. Tuğçe Hüseyin Banu Kütikula kalınlığı bitkinin fotosentez hızını etkilemez. Bitkinin gözenek sayısı artarsa fotosentez hızı azalır. Yukarıdaki öğrencilerden hangilerinin verdiği bilgi doğrudur? A) Yalnız Tuğçe B) Tuğçe ve Hüseyin C) Hüseyin ve Banu D) Tuğçe, Hüseyin ve Banu 8. Mor Işık Ceyda yukarıdaki cam fanus içerisine nane bitkisini koyuyor ve bitkiye mor ışık gönderiyor. Ortamın sıcaklığı 20 C olduğuna göre Ceyda fanus içindeki oksijen miktarını artırmak için aşağıdakilerden hangisini yapabilir? A) Bitkiye yeşil ışık göndermelidir. B) Ortamın sıcaklığını 50 C ye çıkarmalıdır. C) Cam fanus içerisine karbondioksit gazı ilave etmelidir. D) Bitkiye kırmızı ışık göndermelidir. Stoma CO 2 O 2 Kütiküla, bitkilerde su kaybını azaltan ve yaprak yüzeyini örten koruyucu bir tabakadır. Kurak ortamlarda yaşayan bitkilerin kütiküla tabakası kalındır. Not Fotosentez yapan canlıların ürettiği besinler doğadaki tüm canlıların beslenmesi için kullanılır. Mısır, arpa, buğday gibi bitkiler, yaptıkları fotosentezle doğadaki tüm insanların yıllık besin ihtiyacının %60 ını karşılar. Ayrıca fotosentez yapan canlılar korbondioksiti kullanmasaydı bu karbondioksit atmosferde kalacaktı ve atmosferi her yönüyle olumsuz olarak etkileyecekti. 259

9 Besin Zincirinde Enerji Akışı Etkinlik 1 Kurt Kartal Kuş Yılan Kurbağa Çekirge Tavşan Arı Böcek Bitki Papatya Yukarıda bazı canlıların oluşturduğu besin ağı verilmiştir. Buna göre besin ağı ile ilgili aşağıda verilen soruların cevaplarını altlarındaki boşluklara yazınız. 1. Hangi canlılar üreticidir? 2. Hangi canlılar tüketicidir? 3. Hangi canlılar gündüz atmosferdeki karbondioksit gazını kullanır? 4. Besin ağı birden fazla besin zincirinden oluşmuştur. Buna göre besin zincirlerine örnekler veriniz. 5. Hangi canlılar etle beslenirler? 6. Hangi canlılar otla beslenirler? 7. Besin zincirleri hangi canlı grubuyla başlamaktadır? 260

10 Besin Zincirinde Enerji Akışı Ünite 6 Etkinlik 2 a) Aşağıda resimleri verilen kara ekosistemdeki canlıları üreticiden son tüketiciye doğru numaralarını yazarak sıralayınız. 1 2 Fare 4 3 Papatya Kartal 5 Yılan Çekirge b) Aşağıda resimleri verilen su ekosistemindeki canlıları, üreticiden son tüketiciye doğru numaralarını yazarak sıralayınız. 1 2 Balina 4 3 Küçük balık Bitkisel plankton 5 Hayvansal plankton Büyük balık 261

11 Besin Zincirinde Enerji Akışı Etkinlik 3 Aşağıda ki verilen ifadelerin doğru veya yanlış olup olmadıklarını karşılarında verilen kutucuğa D veya Y şeklinde yazınız. 1. Fotosentez yapan canlılar ışık enerjisini kimyasal bağ enerjsiine dönüştürür. 2. Besin zincirinin ilk halkasında ayrıştırıcılar bulunur. 3. Kloroplast bitki hücrelerinde besin üretiminden sorumlu organeldir. 4. Fotosentez sonucunda bitkiler karbondioksit ve su oluştururlar. 5. Canlı ve ölü organizmaları ayrıştıran canlılar bitkilerdir. 6. Bitkilerde yer alan klorofiller yaprak hücrelerindeki kloroplastlarda bulunur. 7. Bitki ışıksız ortamda fotosentez yapamaz. 8. Yeşil ışıktaki fotosentez hızı, mor ışıktaki fotosentez hızından fazladır. 9. Fotosentezin amacı besin ve oksijen üretmektir. 10. Bitkinin ışık alan yapraklarına iyot damlatıldığında yaprakta mavi mor renk gözlenir. 11. Fotosentez hızı sıcaklık arttıkça sürekli artar. 12. Bitkilerin sağlıklı yaşayabilmesi için gerekli olan mineralleri topraktan alır. 13. Üreticiler geceleri de fotosentez yaparlar. 14. Fotosentez için mutlaka klorofil gereklidir. 15. Işık şiddeti fotosentez hızını etkilemez. 16. Fotosentez ökaryot canlılarda kloroplastta gerçekleşir. 17. Fotosentez canlı ağırlığında artışa neden olur. 18. Minerallerin bitki gelişiminde ve fotosentezde rolü yoktur. 19. Fotosentezin gerçekleşmesi için mutlaka su gereklidir. 20. Bitkinin yapraklarındaki gözenek sayısı fotosentez hızını etkiler. 21. Bitkilerde fotosentez sonucu oluşan glikoz, nişastaya çevrilerek depolanır. 262

12 Besin Zincirinde Enerji Akışı Ünite 6 Etkinlik 4 Işık Işık Işık KOH Şapkalı mantar I II III Yukarıdaki ortamları hazırlayan Sinem bu ortamlarda bulunan özdeş bitkilere eşit sürede ve eşit miktarda ışık gönderiyor. Buna göre Sinem in aşağıda sorduğu soruları cevaplayınız. 1. Kaç numaralı ortamda bulunan bitki daha uzun yaşar? 2. I numaralı ortamda bulunan KOH maddesi bitkiye nasıl bir etki yapar? Açıklayınız. 3. II numaralı ortama mantar yerine böcek konulsaydı ortamda ne gibi değişiklikler olurdu? Açıklayınız. Etkinlik 5 Yeşil ışık Mavi Işık Mor Işık I II III Özdeş ortamlardaki üç özdeş bitkiye yukarıdaki gibi aynı şiddette ve farklı renklerde ışıklar gönderiliyor. Buna göre bitkilerin fotosentez hızını büyükten küçüğe doğru sıralayınız. 263

13 Besin Zincirinde Enerji Akışı Etkinlik 6 Aşağıdaki bir bitki yaprağının B bölgesi alüminyum folyo ile kapıtılırken, A bölgesi fotosentez için uygun şartların bulunduğu bir ortamda 24 saat aydınlatılıyor. 24 saat ışık A bölgesi B bölgesi Alimunyum folyo Buna göre yapılan deneyle ilgili aşağıda verilen soruları cevaplayarak altlarındaki boşluklara yazınız. 1. Yaprağın hangi bölgesinde nişasta sentezi gözlenir? 2. Yaprağın hangi bölgesinde oksijen üretimi görülür? 3. Yaprağın hangi bölgesinde karbondioksit tüketimi daha fazladır? 4. Hangi bölgede klorofil ışık enerjisini soğurup kimyasal bağ enerjisine çevirir? 5. Alüminyum folyonun yaprağa sarılmasının nedeni nedir? 6. Yapılan deneyde fotosentezle ilgili hangi soruya cevap aranmaktadır? 7. A ve B bölgelerinden hangisine iyot çözeltisi damlatıldığında yaprakta mavi mor renk gözlenir? 264

14 Besin Zincirinde Enerji Akışı Ünite 6 Etkinlik 7 Aşağıdaki soruların cevaplarını altlarındaki boşluklara yazınız. 1. Aşağıda verilen fotosentez denkleminde boş bırakılan yerleri doldurunuz. Işık + + Klorofil 2. Fotosentez olayında hangi enerji dönüşümü gerçekleşir? Açıklayınız. 3. Bir bitkiye eşit miktarda ve zamanda kırmızı, mor ve yeşil ışık gönderiliyor. Buna göre; a. Hangi renkteki ışıkta fotosentez en hızlı olur? b. Hangi renkteki ışıkta fotosentez en yavaş olur? 4. Klorofil nedir? Kısaca açıklayınız. 5. Fotosentez hızını etkileyen çevresel faktörler nelerdir? 6. Fotosentez hızını etkileyen genetik faktörlerden beş tanesini yazınız. 265

15 Madde Döngüleri MADDE DÖNGÜLERİ OKSIJENLI SOLUNUM Canlılar yaşamlarını sürdürebilmek için enerjiye ihtiyaç duyarlar. Ancak bu enerjiyi besin maddelerinden sağlarlar. Canlıların, besin maddelerinden oksijen kullanarak veya oksijen kullanmadan enerji elde etmelerine solunum denir. 1. Yukarıdaki ATP molekülü ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Adenin bazı bulunur. B) Riboz şekeri bulunur. C) Fosfat grubu yer alır. D) Hücrede üretilen ATP diğer hücrelerede taşınır. Test 4. Tüm canlılarda ortak olarak gerçekleşen solunumun amacı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? A) Besin üretmek B) Oksijen alıp vermek C) ATP üretmek D) Glikoz sentezlemek 4 ATP nin Moleküler Yapısı 5. I. Adenin miktarı Yaşamsal faaliyetlerimiz için gerekli olan enerji solunum ile sağlanır. Bu enerji ATP (adenozintrifosfat) molekülünde saklıdır. Bir ATP molekülünde üç tane riboz şekeri (fosfat grubu) ve bir adenin bazı bulunur. Bu fosfat grubu arasında bulunan bağların kırılması ile enerji açığa çıkar. Açığa çıkan bu enerji de yürürken, konuşurken, koşarken beslenirken vb. harcanır. 2. Aşağıda verilen ifadelerden hangisi oksijenli solunumun amacıdır? A) Besin üretmek B) Enerji üretmek II. Riboz miktarı Zaman Adenin Riboz Fosfat grubu C) Karbondioksit çıkışını sağlamak D) Oksijen üretmek Zaman 123 ATP III. Fosfat miktarı Zaman IV. Enzim miktarı ENERJİ 3. Aşağıda verilenlerden hangisi hücredeki mitokondride gerçekleşen ATP üretimi için gerekli değildir? ENERJİ Yukarıdaki şekilde bir ATP molekülünde enerjinin ortaya çıkması gösterilmiştir. A) Glikoz B) Oksijen C) Enzim D) Karbondioksit Zaman Yukarıdaki grafiklerde verilen bir hücredeki ATP üretimi sırasında gerçekleşen olaylardan hangisi yanlıştır? A) I B) II C) III D) IV 266

16 Madde Döngüleri Ünite Tuğçe Sitoplazma Not ATP molekülü tüm canlı hücrelerde enerjinin temel kaynağı olarak kullanılır. Ayrıca ATP bir hücrede sentezlenip başka bir hücreye taşınıp kullanılamaz. Her hücre ürettiği ATP yi tüketir. Yukarıda verilen organelde aşağıdaki olaylardan hangisi gerçekleşir? A) Fotosentez B) Oksijensiz solunum C) Fermentasyon D) Oksijenli solunum Hakan Lizozom Koful Hücre içinde glikozun oksijen kullanılarak parçalanması ve bunun sonucunda karbondioksit ve su ile birlikte enerjinin açığa çıkmasına oksijenli solunum denir. Bazı bakteriler ve hücrelerinde mitokondri bulunan tüm ökaryot canlılarda oksijenli solunum gerçekleşir. Okan Mitokondri Mitokondri 7. ATP Banu Canlıların besinlerini yakarak enerji oluşturdukları yapı yukarıdaki öğrencilerden hangisi tarafından doğru söylenmiştir? Mitokondri, hücredeki oksijenli solunumun gerçekleştiği ve bunun sonucunda enerjinin üretildiği çift zarlı ve kıvrımlı bir organeldir. Peki oksijenli solunumda kullanılan ve açığa çıkan maddeler nelerdir? Aşağıdaki denklemde bu maddeleri görelim. Gökhan Glikoz A) Tuğçe B) Hakan C) Okan D) Banu Glikoz + Oksijen C 6 H 12 O 6 +6O 2 Karbondioksit + su + ENERJİ 6CO 2 +6H 2 O + 38ATP Hazal Tuğçe Oksijen 9. Aşağıda denklemi verilen olay mitokondri de gerçekleşmektedir. Glikojen + Oksijen Su + X+ Enerji Verilen oksijenli solunum denkleminde de görüldüğü gibi oksijenli solunumda glikoz oksijenle parçalanarak karbondioksit, su ve oldukça yüksek enerji açığa çıkar. Not Oksijenli solunum bir yavaş yanma olayıdır. Yukarıdaki öğrencilerden hangilerinin söylediği maddenin miktarı oksijenli solunum sırasında artar? A) Yalnız Göktuğ B) Göktuğ ve Hazal C) Yalnız Tuğçe D) Hazal ve Tuğçe Buna göre denklemde X ile gösterilen kavram aşağıdakilerden hangisidir? A) Karbondioksit B) Glikoz C) Azot D) Karbon Solunumda enerji kaynağı olarak karbonhidratlar, yağlar ve proteinler kullanılabilir. Ancak canlılarda enerji kaynağı olarak öncelikle karbonhidratlar C 6 H 12 O 6 + 6O 2 kullanıldığı için oksijenli solunumda da öncelikle glikoz kullanılır. Not Prokaryot canlılarda oksijenli solunum sitoplazmada, ökaryot canlılarda ise sitoplazma ve mitokondri de gerçekleşir. 267

17 Madde Döngüleri Oksijensiz Solunum Doğada sadece oksijenli solunum yapan canlılar mı bulunur? Test 5 Yukarıdaki soruya vereceğimiz cevap hayır olur. Çünkü bazı canlılar yaşamlarını sürdürebilmek için gerekli olan enerjiyi oksijen kullanmadan sağlayabiliyorlar. 1. Aşağıdaki öğrenciler oksijensiz solunum ile ilgili bazı bilgiler veriyorlar. 3. I Sirke üretimi Hücrede oksijen kullanmadan ATP üretilmesine oksijensiz solunum denir. ATP üretimi gerçekleşir. II Soya sosu üretimi Mayalanmış Hamur Yoğurt Bakterilerin birçoğu, maya mantarları ve bazı tek hücreli canlılar oksijensiz solunum yaparlar. Hayvan hücreleri de bazı gerekli durumlarda bir süre için oksijensiz solunum yapabilirler. Hamurun mayalanması, sütten peynir ve yoğurt yapılması, turşu, soya sosu üretimi, üzümden sirke ve şarap yapılmasında baz bakteri ve mantarların oksijensiz solunum yapmalarından yararlanılır. Genellikle oksijensiz solunumu enerji ihtayacı az olan canlılar yapar. Oksijensiz solunum oluşan ürüne göre adlandırılır. Etil alkol ve laktik asit fermantasyonu oksijensiz solunum çeşitlerindendir. Gökçe Büşra Melek Batuhan Maya hücrelerinde bazı bakterilerde ve yetersiz oksijen durumunda çizgili kas hücrelerinde gerçekleşir. Glikoz kullanılır. Mitokondride gerçekleşir. III Mayalanma Yukarıdaki olaylardan hangilerinde oksijensiz solunum görülür? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I, II ve III 1) Etil Alkol Fermantasyonu Glikozdan etil alkol ve karbondioksit oluşarak enerji elde edilmesidir. Yani bu oksijensiz solunum çeşidinde ortamda etil alkol meydana gelir. Maya mantarları ve bazı bakteriler tarafından gerçekleştirilen etil alkol fermantasyonu; ekmek hamuru, bira ve şarap yapımında kullanılır. 2) Laktik asit Fermantasyonu Bu oksijensiz solunum çeşidinde ortamda laktik asit oluşur. Mantarlar ve bakterilerin bazılarında görülen laktik asit fermantasyonu süt endüstrisinde, peynir ve yoğurt oluşumunda kullanılır. Buna göre hangi öğrencinin verdiğibilgi yanlıştır? A) Batuhan B) Burak C) Büşra D) Gökçe 2. Üzüm suyundan şarap yapılması istenen bir ortama aşağıdaki canlılardan hangisinin konulması gereklidir? A) Bira mayası B) Şapkalı mantar C) Nilüfer bitkisi D) Çekirge 4. Ekmek hamuru yapımı Şarap yapımı Bira yapımı Peynir yapımı Yukarıda verilen olaylardan hangisinde etil alkol fermantasyonu görülmez? A) B) C) D) 268

18 Madde Döngüleri Ünite 6 5. Uzun süredir spor yapan bir sporcunun çizgili kas hücrelerinde gerçekleşen olaylardan hangisinin değişim grafiği yanlış verilmiştir? A) B) C) D) Glikoz miktarı Isı miktarı Laktik asit miktarı Enzim miktarı Zaman Zaman Zaman Zaman 7. Oksijensiz solunum aşağıdaki hücre organel ve yapılarından hangisinde gerçekleşir? 8. A) Mitokondri B) Kloroplast C) Endoplazmik retikulum D) Sitoplazma Organik besinlerin oksijen kullanılmadan enzimler yardımı ile daha küçük moleküllere parçalanması sonucu ATP üretilmesine ne denir? Yukarıdaki tahtada yazan soruya dört öğrenci cevap veriyor. Fulya Yiğit Fotosentez Metabolizma Fermantasyon Oksijenli ve Oksijensiz Solunum Arasındaki Farklar Oksijenli Solunum Oksijensiz Solunum Bazı bakterilerde bitki Maya hücrelerinde ve hayvan gibi ökaryot bazı bakterilerde ve çok hücreli canlılarda oksijen eksikliğinde ve protistlerin çoğunda görülür. de görülür. çizgili kas hücrelerin- Enerji ihtiyacı fazla Genellikle enerji ihtiyacı az olan canlılar- olan canlılarda görülürda görülür. Oksijen kullanılır. Oksijen kullanılmaz. Sitoplazma ve mitokondride gerçekleşir. leşir. Sitoplazmada gerçek- Net 38 ATP üretilir. Net 2 ATP üretilir. Glikoz,,su ve karbondioksite tamamen yonunda karbon- Etilalkol fermantas- parçalanır. dioksit ve etil alkol oluşur. Laktik asit fermentasyonunda sadece laktik asit meydana gelir. Yukarıdaki tabloda oksijenli ve oksijensiz solunum arasındaki farklar verilmiştir. Fotosentez Işıklı ortamda gerçekleşir. Ökaryot canlılarda kloroplastla gerçekleşir. Klorofil gereklidir. Besin ve oksijen üretilir. Oksijenli Solunum Işıkta ve karanlıkta kesintisiz olarak gerçekleşir. Ökaryot canlılarda mitokondri de gerçekleşir. Klorofil gerekli değildir. Karbondioksit ve su açığa çıkar. 6. Aşağıda verilen olayların hangisinde bazı bakteri ve mantarların oksijensiz solunum yapmasından faydalanılmaz? A) Sütün mayalanması B) Üzümden şarap yapılması C) Soya sosu üretimi D) Besinin oksijen kullanarak parçalanması Can Rüya Oksijenli solunum Buna göre hangi öğrencinin verdiği cevap doğrudur? A) Fulya B) Yiğit C) Can D) Rüya Karbondioksit ve su tüketilir. Amacı, besin ve oksijen üretmektir. Besin ve oksijen tüketilir. Amacı, ATP (enerji) üretmektir. Yukarıdaki tabloda fotosentez ve oksijenli solunum arasındaki farklar verilmiştir. Fotosentez ile oksijenli solunum arasında nasıl bir ilişki vardır? Glikoz + Oksijen Karbondiksit + Su + Enerji Oksijenli Solunum Denklemi Işık Karbondioksit + su Klorofil Glikoz + Oksijen Fotosentez Denklemi 269

19 Madde Döngüleri Yukarıdaki denklemleri incelediğimizde fotosentez ve oksijenli solunumun çok yakın ilişkisi olduğunu anlayabiliriz. Test 6 Işık enerjisi 1. CO 2 H 2 O Işık 3. Ot ile beslenmektedir. K L Ot yiyen canlılarla beslenmektedir. Besin Oksijen Aktarılan enerji en azdır. Karbondioksit + Su Kloroplastlardaki Fotosentez Mitokondrideki oksijenli solunum ATP ENERJİ Glikoz + Oksijen Enerji dönüşümlerini başlatan temel kaynak Güneş tir. Güneş ışığı sayesinde fotosentezle üretilen glikoz ve oksijen tüketiciler tarafından oksijenli solunumda kullanılıp ATP(Enerji) üretilir. Oksijenli solunumda açığa çıkan karbondioksit ve su üreticiler tarafından fotosentezde kullanılır. Yukarıdaki şemada gösterilen K ve L yerine gelebilecek organeller aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? K A) Koful Mitokondri B) Mitokondri Kloroplast C) Mitokondri Ribozom D) Klorplast Mitokondri L Karbondioksit kullanarak besin üretmektedir. Yukarıda dört faklı canlı ile ilgili bazı bilgiler verilmiştir. Buna göre aşağıdaki piramitlerden hangisinde canlılar doğru yazılmıştır? A) B) C) D) 2. I Glikoz yapımı II ATP üretimi 4. Aşağıdaki canlılardan hangisi kendi besinini kendi üretmez? III Enzim üretimi A) Armut Ağacı Yukarıdaki besin piramidinde bulunan papatya güneş enerjisini kullanarak besin üretir. Ürettiği besinin bir kısmını da kendi tüketir. Çekirge enerjisinin bir kısmını kendi tüketir ve kalan kısmını onu yiyen fareye aktarır. Fare de enerjinin bir kısmını kendi için kullanılır ve kalan kısmını, onu yiyen yılana aktarır. Papatyayı yiyen çekirgenin doku- IV Işık kullanılması Yukarıda verilen olaylardan hangisi mitokondri organelinde gerçekleşir? A) I B) II C) III D) IV B) C) D) Öglena Böcekçil bitki Mantar 270

20 Madde Döngüleri Ünite 6 5. Aşağıda bazı canlılardan oluşan bir besin zinciri verilmiştir. 7. Işık larında papatyadan aldığı enerjinin sadece %10 u sonraki basamağında yer alan fareye aktarılır. Fare çekirgeyi yediğinde çekirgenin yapısındaki enerjinin %10 unu vücudunda depolar. Buğday Çekirge Besin zincirinin her basamağında, enerjinin küçük bir bölümü üst basamağa aktarılır. Kertenkele 10 J 100 J Atmaca Yukarıdaki besin piramidinde yukarıdan aşağıya doğru gidildikçe; I. Birey sayısı artar. II. Enerji akışı artar. III. Toplam biyokütle azalır. IV. Vücut büyüklüğü genellikle azalır. ifadelerinden hangisi yanlıştır? A) I B) II C) III D) IV Yukarıdaki besin zinciri ile ilgili aşağıda yapılan yorumlardan hangisi yanlıştır? A) Güneş enerjisinden en fazla buğday yararlanır. B) Kertenkele 2. dereceden tüketicidir. C) Çekirge sayısının azalması atmaca sayısının artmasına yol açar. D) En fazla biyokütleye sahip canlı buğdaydır J J Üreticilerden tüketicilere doğru aktarılan enerji miktarı yukarıdaki enerji piramidi ile gösterilimiştir. Piramidin tepesine doğru gidildikçe daha az enerji aktarılır. Not Besin piramidinde veya zincirinde üreticiden tüketiciye doğru aktarılan enerji azalır. 6. Doğadaki azot döngüsü ekosistemdeki canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için oldukça önemlidir. Yukarıdaki tahtada yazan nota göre toprakta bulunan azotlu organik bileşikleri aşağıda verilen canlılardan hangisi amonyağa çevirir? A) Üreticiler B) Tüketiciler C) Otçullar D) Ayrıştırıcılar 8. I Ot Çekirge Kertenkele I I I Yılan Kaplan Ot Geyik Kaplar Ot Koyun Kaplan Ot Böcek Fare Kaplan Yukarıda verilen besin zincirlerinin hangisinde Kaplan a aktarılan enerji miktarı daha azdır? A) I B) II C) III D) IV Besin zincirindeki bir başka canlı grubu da ayrıştırıcılardır. Bakteriler ve bazı mantar türleri bu grupta yer alır. Peki ayrıştırıcıların enerji piramidine ne gibi katkıları bulunur. Ayrıştırıcılar bitki ve hayvan ölülerini ayrıştırarak basit kimyasal maddelere dönüştürürler. Bu kimyasal maddelerde üreticiler tarafından tekrar kullanılır. Böylece üreticilerin kullandıkları maddelerin döngüsü sağlanmış olur. Doğada hayatsal önem taşıyan maddelerin canlı ve cansız çevre arasındaki hareketi ile bazı döngüler oluşur. Buna madde döngüsü denir. Bu maddelerden bazıları su, karbon, azot ve oksijendir. Şimdi verilen su, karbon, azot maddelerinin doğaya yeniden nasıl kazandırılacağını öğrenelim. 271

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ Besin Zincirindeki Enerji Akışı Madde Döngüleri Enerji Kaynakları ve Geri Dönüşüm Hazırlayan; Arif Özgür ÜLGER Besin Zincirindeki Enerji Akışı Bütün canlılar yaşamlarını devam

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri Ayrıca bitkilerin yapraklarına yeşil rengi de klorofil adı verilen bu yapılar verir. Besin Zinciri: - Aynı ekosistemde yaşayan canlıların

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ B FOTOSENTEZ : 1 Güneş Enerjisinin Dönüştürülüp Depolanması 2 Fotosentez Olayı (Karbondioksit Özümlemesi) 3 Fotosentez Hızını Etkileyen

Detaylı

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ Ekosistem, birbiriyle ilişkili canlı ve cansız unsurlardan oluşur. Ekosistem, bu unsurlar arasındaki madde ve enerji dolaşımı ile kendini besler ve yeniler. Madde döngüsü

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ C MADDE DÖNGÜLERİ (6 SAAT) 1 ATP Enerjisi 2 ATP Molekülünün Yapısı 3 Solunum 4 Solunum Çeşitleri 5 ATP Enerjisinin Hücrelerde Kullanılması

Detaylı

8. sınıf - Ünite 6: Canlılar ve Enerji İlişkileri 1. Bölüm: Besin Zincirinde Enerji Akışı ve Fotosentez

8. sınıf - Ünite 6: Canlılar ve Enerji İlişkileri 1. Bölüm: Besin Zincirinde Enerji Akışı ve Fotosentez 8. sınıf - Ünite 6: Canlılar ve Enerji İlişkileri 1. Bölüm: Besin Zincirinde Enerji Akışı ve Fotosentez Bir bölgede canlı ve cansızlardan oluşan sisteme ekosistem denir. Canlılar doğrudan veya dolaylı

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ D ENERJİ KAYNAKLARI VE GERİ DÖNÜŞÜM (5 SAAT) 1 Enerji ve Enerji Kaynakları 2 Yenilenemez Enerji Kaynakları 3 Yenilenebilir Enerji

Detaylı

Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri

Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri On5yirmi5.com Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri Bir bölgedeki canlı varlıklarla cansız varlıkların oluşturduğu bütünlüğe ekosistem denir. Ekosistemdeki canlı ve cansız varlıklar birbiriyle

Detaylı

Ekosistem ve Özellikleri

Ekosistem ve Özellikleri Ekosistem ve Özellikleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Ekosistem Belirli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim halindeki canlılar (biyotik faktörler) ve cansız

Detaylı

TEOG DENEME SINAVI Adı Soyadı : Sınıf : No : 1. 3.

TEOG DENEME SINAVI Adı Soyadı : Sınıf : No : 1. 3. TEOG DENEME SINAVI Adı Soyadı : Sınıf : No : 1. 3. Bir ekosistemde beslenme ilişkisini gösteren besin zinciri yukarıdaki gibidir. Buna göre 1 ve 2 numaralı canlılar aşağıdakilerden hangileri olabilir?

Detaylı

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI HATUN ÖZTÜRK 20338647 Küresel Isınma Küresel ısınma, dünya atmosferi ve okyanuslarının ortalama sıcaklıklarında belirlenen artış için kullanılan bir terimdir. Fosil yakıtların

Detaylı

BİTKİLERDE FOTOSENTEZ OLAYI

BİTKİLERDE FOTOSENTEZ OLAYI ÖZEL EGE İLKÖĞRETİM OKULU BİTKİLERDE FOTOSENTEZ OLAYI Proje Öğretmenimiz: Münire SAVRANOĞLU Hazırlayanlar: Begüm UYSALEFE Fatma ÖZÜM Gamze TÜRK Nihan PAZARCIOĞLU Salih YÜCE Seda TOZDUMAN İÇİNDEKİLER Sayfa

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

Ekosistem Ekolojisi Yapısı

Ekosistem Ekolojisi Yapısı Ekosistem Ekolojisi, Ekosistemin Yapısı Ekosistem Ekolojisi Yapısı A. Ekoloji Bilimi ve Önemi Ekoloji canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle olan etkileşimlerini inceleyen bilim dalıdır. Günümüzde teknolojinin

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI Dr. Gülnur GENÇLER ABEŞ Çevre Yönetimi ve Denetimi Şube Müdürü Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü 06/02/2016 YENİLENEBİLİR ENERJİ NEDİR? Sürekli devam eden

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

BĐTK TKĐLER NASIL BESLENĐR???

BĐTK TKĐLER NASIL BESLENĐR??? BĐTK TKĐLER NASIL BESLENĐR??? ÖĞRETĐMDE PLANLAMA ve DEĞERLENDĐRME GÜNLÜK YAŞAM OLAYLARI DERSĐN SORUMLUSU: PROF.DR.ĐNCĐ MORGĐL HAZIRLAYAN:ESRA ÇECE NUMARA:20338465 HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ANKARA 2008 GÜNLÜK

Detaylı

EKOSİSTEMLERİN İŞLEYİŞİ. Veli&Sümeyra YILMAZ

EKOSİSTEMLERİN İŞLEYİŞİ. Veli&Sümeyra YILMAZ EKOSİSTEMLERİN İŞLEYİŞİ Belli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim içinde bulunan canlılar (biyotik) ile bunların cansız çevrelerinin (abiyotik) oluşturduğu bütüne EKOSİSTEM denir. EKOSİSTEM

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

ayxmaz/lisebiyoloji.com

ayxmaz/lisebiyoloji.com Adı/Soyadı: Sınıf/No: / Fotosentez İnceleme Çalışma 1. Verilen terimleri kullanarak aşağıdaki ifadeleri tamamlayın. A.Terimler: Klorofil, Kloroplast, Mavi ve kırmızı ışık dalgalarının,yeşil ışık dalgalarının,

Detaylı

Hücre canlının en küçük yapı birimidir.

Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Bitkilerde bulunan hücredir.bu hücrelerde hücre duvarı bulunduğundan hayvan hücresinden ayrılır. Hücre duvarı vardır. Kofulu büyük ve az sayıdadır. Şekli dikdörtgen

Detaylı

-...sentezlenemezse; - ortamda... birikir. - ortamda... oluşmadığından

-...sentezlenemezse; - ortamda... birikir. - ortamda... oluşmadığından 2014 2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 9. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI Ödevin Veriliş Tarihi:12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 1.Aşağıda verilen özelliklerden hangisi canlılarda

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir.

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop:  Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir. Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Gözümüzle göremediğimiz çok küçük birimleri (canlıları, nesneleri vs ) incelememize yarayan alete mikroskop denir. Mikroskobu ilk olarak bir kumaş satıcısı

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ 7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri Çalışma Yaprağı Konu Anlatımı-Değerlendirme çalışma Yaprağı- Çözümlü

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK NEDİR BU ENERJİ? İş Yapabilme Yeteneğidir. Canlı Tüm Organizmalar Enerjiye İhtiyaç Duyar. İnsanlık Enerjiye Bağımlıdır. Yaşam

Detaylı

Besin Zinciri, Besin Ağı ve Besin Piramidi

Besin Zinciri, Besin Ağı ve Besin Piramidi Besin Zinciri, Besin Ağı ve Besin Piramidi Besin Zinciri, Besin Ağı ve Besin Piramidi Bir ekosistemde üreticilerden tüketicilere doğru besin aktarımı meydana gelir. Üreticilerden başlayarak bir trafik

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ. Besinler ve Sindirim. Konu Testi. Sınıf Test-01. 1. Besin içeriği. 4. Sindirim. Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür.

FEN ve TEKNOLOJİ. Besinler ve Sindirim. Konu Testi. Sınıf Test-01. 1. Besin içeriği. 4. Sindirim. Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür. Besinler ve Sindirim Konu Testi Besin içeriği FEN ve TEKNOLOJİ 4. Sindirim Besinin kimyasal sonunda oluşan olarak sindirildiği yapıtaşları yer Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür. B ve K vitaminleri

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK

ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK ÜNİTE 3 YAŞAM KAYNAĞI TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprak Nedir? Toprağın Tanımı Toprağın İçindeki Maddeler Toprağın Canlılığı Toprak Neden Önemlidir? Toprağın İnsanlar İçin Önemi Toprağın Hayvanlar İçin Önemi

Detaylı

Fezalar Eğitim Kurumları MSO 2013. Matematik ve Fen Bilgisi Olimpiyatı 6. SINIF AÇIKLAMALAR. Bu soru kitapçığında, çoktan seçmeli 40 soru vardır.

Fezalar Eğitim Kurumları MSO 2013. Matematik ve Fen Bilgisi Olimpiyatı 6. SINIF AÇIKLAMALAR. Bu soru kitapçığında, çoktan seçmeli 40 soru vardır. GROUP A M S O Fezalar Eğitim Kurumları Matematik ve Fen Bilgisi Olimpiyatı (23 ŞUBAT 2013, CUMARTESİ) 2 0 1 3 6. SINIF AÇIKLAMALAR Bu soru kitapçığında, çoktan seçmeli 40 soru vardır. Matematik bölümünün

Detaylı

6. ÜNİTE İNSAN VE ÇEVRE. Bu ünitede öğrencilerin; Biyolojik çeşitliliğin önemini kavramaları, Bu üniteyi başarıyla tamamlayan her öğrenci;

6. ÜNİTE İNSAN VE ÇEVRE. Bu ünitede öğrencilerin; Biyolojik çeşitliliğin önemini kavramaları, Bu üniteyi başarıyla tamamlayan her öğrenci; İNSAN VE ÇEVRE İNSAN VE ÇEVRE Ekosistemler Ülkemizdeki Biyolojik Çeşitlilik Ülkemizdeki ve Dünyadaki Çevre Sorunları ve Etkileri Bu ünitede öğrencilerin; Ekosistem, tür, popülasyon ve habitat kavramlarını

Detaylı

www.demiraylisesi.com

www.demiraylisesi.com YÖNETİCİ MOLEKÜLLER C, H, O, N, P atomlarından meydana gelir. Hücrenin en büyük yapılı molekülüdür. Yönetici moleküller hücreye ait genetik bilgiyi taşır, hayatsal faaliyetleri yönetir, genetik bilginin

Detaylı

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur.

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur. Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının

Detaylı

Sunum ve Sistematik. Bu başlıklar altında uygulamalar yaparak öğrenciye yorum, analiz, sentez yetisinin geliştirilmesi hedeflenmiştir.

Sunum ve Sistematik. Bu başlıklar altında uygulamalar yaparak öğrenciye yorum, analiz, sentez yetisinin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Sunum ve Sistematik 1. BÖLÜM: BİTKİLERİN YAPISI ALIŞTIRMALAR Bu başlık altında her bölüm kazanımlara ayrılmış, kazanımlar tek tek çözümlü temel alıştırmalar ve sorular ile taranmıştır. Özellikle bu kısmın

Detaylı

FOTOSENTEZ C 6 H 12 O 6 + 6 O 2. Fotosentez yapan canlılar: - Bitkiler - Mavi yeşil algler - Bazı bakteriler - Bazı protistalar. Glikoz IŞIK KLOROFİL

FOTOSENTEZ C 6 H 12 O 6 + 6 O 2. Fotosentez yapan canlılar: - Bitkiler - Mavi yeşil algler - Bazı bakteriler - Bazı protistalar. Glikoz IŞIK KLOROFİL Fotosentez FOTOSENTEZ Işık enerjisinin kullanılarak organik bileşiklerin üretilmesidir. Yeşil yapraklı bitkilerin inorganik maddelerden (H 2 O, CO 2 ), ışık enerjisi ve klorofil yardımı ile organik besin

Detaylı

A. TOHUMLU BİTKİLERİN TEMEL KISIMLARI

A. TOHUMLU BİTKİLERİN TEMEL KISIMLARI Bitkilerin Yapısı Biyoloji Ders Notları A. TOHUMLU BİTKİLERİN TEMEL KISIMLARI Karasal bitkiler iki organ sistemine sahiptir. Toprakların su ve mineral alınmasını sağlayan toprak altı kök sistemi ve gövde,

Detaylı

Hafta Ünite Adı Konular Kazanımlar Etkinlik Kodu

Hafta Ünite Adı Konular Kazanımlar Etkinlik Kodu Hafta Ünite Adı Konular Kazanımlar Etkinlik Kodu 16. Hafta Madde ve Türkiye de Kimya Endüstrisi a) Ağırlıklı olarak ithal ve ihraç edilen kimyasal ürünleri karşılaştırarak Türkiye kimya endüstrisinin işleyişini

Detaylı

T.C. 8. SINIF II. DÖNEM. ORTAK (MAZERET) SINAVI 11 MAYIS 2014 Saat: 09.00

T.C. 8. SINIF II. DÖNEM. ORTAK (MAZERET) SINAVI 11 MAYIS 2014 Saat: 09.00 T.C. 8. SINIF II. DÖNEM ORTK (MZERET) SINVI 11 MYIS 2014 Saat: 09.00 F 1. Şekilde bir hidranın üremesi gösterilmiştir. 3. hmet, şekilde verilen yaşama ortamındaki canlıları gelişi güzel numaralandırıyor.

Detaylı

8. SINIF II. DÖNEM ORTAK SINAVI

8. SINIF II. DÖNEM ORTAK SINAVI T.C. 8. SINIF II. DÖNE ORT SINVI F 1. şağıda çeşitli canlıların üreme şekilleri gösterilmiştir. Bu canlı türlerinin hangisinde, elde edilen yavruların genetik yapısı ana canlıdan farklıdır? 2. Üç öğrenci,

Detaylı

Sunum ve Sistematik 1. ÜNİTE: HÜCRE, ORGANİZMA VE METABOLİZMA KONU ÖZETİ

Sunum ve Sistematik 1. ÜNİTE: HÜCRE, ORGANİZMA VE METABOLİZMA KONU ÖZETİ Sunum ve Sistematik 1. ÜNİTE: HÜCRE, ORGANİZMA VE METABOLİZMA KONU ÖZETİ Bu başlık altında, ünitenin en can alıcı bilgileri, kazanım sırasına göre en alt başlıklara ayrılarak hap bilgi niteliğinde konu

Detaylı

5. Sınıf Fen ve Teknoloji

5. Sınıf Fen ve Teknoloji KONU: Besinler ve Dengeli Beslenme Besinlerin gerekliliği Bütün canlılar büyümek, gelişmek, ve yaşamını sağlıklı bir şekilde devam ettirebilmek için beslenmeye ihtiyaç vardır. Canlılar koşmak, yürümek

Detaylı

7- Aşağıdakilerden hangisi hayatsal olayların tümünün gerçekleştiği canlının yapı birimidir? A-Kloroplast B-Mitokondri C-Hücre D-Doku

7- Aşağıdakilerden hangisi hayatsal olayların tümünün gerçekleştiği canlının yapı birimidir? A-Kloroplast B-Mitokondri C-Hücre D-Doku HÜCRE TEST 1- Aşağıdakilerden hangisi hücre zarının özelliklerinden değildir? A-Canlıdır B-Esnektir C-Tam geçirgendir D-Seçici geçirgendir 2- Aşağıdakilerden hangisi hücreye alınacak maddeleri kontrol

Detaylı

SIFIR KARBONDİOKSİT SALINIMI

SIFIR KARBONDİOKSİT SALINIMI SIFIR KARBONDİOKSİT SALINIMI HAZIRLAYAN ÖĞRENCİLER SARP BARIŞ ORHON (7-E) ARDA KÖROĞLU (7-E) DANIŞMAN ÖĞRETMEN Meral BEŞİRACI İZMİR 2014 İÇİNDEKİLER 1. Proje özeti...2 2. Projenin amacı...2 3. Giriş...2-3

Detaylı

2- Bileşim 3- Güneş İç Yapısı a) Çekirdek

2- Bileşim 3- Güneş İç Yapısı a) Çekirdek GÜNEŞ 1- Büyüklük Güneş, güneş sisteminin en uzak ve en büyük yıldızıdır. Dünya ya uzaklığı yaklaşık 150 milyon kilometre, çapı ise 1.392.000 kilometredir. Bu çap, Yeryüzünün 109 katı, Jüpiter in de 10

Detaylı

Beslenme Dersi sunusu

Beslenme Dersi sunusu Beslenme Dersi sunusu Beslenme ile ilgili kavramlar Besin (lat.aliment): Yenebilen bitki ve hayvan dokularıdır. Su, organik ve inorganik ögelerden oluşur. Hayvansal ve bitkisel olarak iki kaynaktan elde

Detaylı

T.C. 8. SINIF II. DÖNEM

T.C. 8. SINIF II. DÖNEM T.C. 8. SINIF II. DÖNEM F 1. şağıda çeşitli canlıların üreme şekilleri verilmiştir. Bu canlı türlerinin hangisinde, elde edilen yavruların genetik yapısı, ana canlıdan farklıdır? 3. Şekil, bir ekosistemdeki

Detaylı

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprağın Oluşumu Fiziksel Parçalanma Kimyasal Ayrışma Biyolojik Ayrışma Toprağın Doğal Yapısı Katı Kısım Sıvı Kısım ve Gaz Kısım Toprağın Katmanları

Detaylı

9. Sınıf Biyoloji Öğrenci Çalışma Kitabı

9. Sınıf Biyoloji Öğrenci Çalışma Kitabı 9. Sınıf Biyoloji Öğrenci Çalışma Kitabı Bu kitap Bilkent Universitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, CTE 504 Material Design dersi için, Elif Şengün, Hilal Şener ve Rükiye Altın tarafından 2010-2011 akademik

Detaylı

Sınav Süresi 85 Dakikadır

Sınav Süresi 85 Dakikadır Sınav Süresi 85 Dakikadır ŞEFKAT İMFO 6. SINIF SORU KİTAPÇIĞI ORTAOKUL 6. SINIF SORULARI ŞEFKAT KOLEJİ İMFO-2014 6.SINIF FEN SORULARI 1. Bir devredeki ampul parlaklığının iletkenin kesit alanına bağlılığını

Detaylı

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ SORU 1: A türüne ait bir bitki (Yaprakları koparılmış) B türüne ait bir bitki (Yapraklı) cam fanus cam fanus su su Ortam sıcaklığı 10 C Ortam sıcaklığı 25 C Bir araştırmacı,

Detaylı

Fotosentez Mekanizması

Fotosentez Mekanizması Fotosentez Mekanizması Tüm bitkilerin fotosentezde gerçekleşen ortak süreç C 3 yolu 5 karbonlu ribulose difosfat bir karbondioksit (CO2) ekleyerek altı karbonlu (6C) kararsız bileşik oluşur. Bu tepkime

Detaylı

2006-07 Öğretim Yılı Merkezi Ölçme-Değerlendirme I.Dönem Sonu 6.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Sınavı Sınav Başlama Saati:08:30 Tarih:22 Ocak 2007

2006-07 Öğretim Yılı Merkezi Ölçme-Değerlendirme I.Dönem Sonu 6.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Sınavı Sınav Başlama Saati:08:30 Tarih:22 Ocak 2007 2006-07 Öğretim Yılı Merkezi Ölçme-Değerlendirme I.Dönem Sonu 6.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Sınavı Sınav Başlama Saati:08:30 Tarih:22 Ocak 2007 İsim/ Soy isim: Sınıf:.. SORULAR 1. Yukarıdaki şekilde de

Detaylı

www.benimdershanem.esy.es BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE

www.benimdershanem.esy.es BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE HÜCRE Hücre ya da göze, bir canlının yapısal ve işlevsel özellikler gösterebilen en küçük birimidir. Atomların molekülleri,

Detaylı

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır.

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır. CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi

Detaylı

A) 1 250 B) 5 000 C) 10 000 D) 8 000. A) Yalnız I. B) I, II C) I, III D) I, II, III

A) 1 250 B) 5 000 C) 10 000 D) 8 000. A) Yalnız I. B) I, II C) I, III D) I, II, III 1) Bir gemiden deniz dibine gönderilen sesin yankısı 8 saniye sonra duyulmaktadır. Sesin sudaki hızının saniyede 1250 m olduğu bilindiğine göre denizin derinliği kaç metredir? A) 1 250 B) 5 000 C) 10 000

Detaylı

5. Sınıf Besinler ve Özellikleri Test 2

5. Sınıf Besinler ve Özellikleri Test 2 5. Sınıf Besinler ve Özellikleri Test 2 1-1.Düzenleyici olarak görev yaparlar. 2.Pek çok yaşamsal faaliyetlerin gerçekleşmesinde görev alırlar. 3. Vücuda besinlerle dışardan alınır 4.Bazıları suda bazıları

Detaylı

«TARIMA BİLİMSEL HİZMET»

«TARIMA BİLİMSEL HİZMET» «TARIMA BİLİMSEL HİZMET» Bitki fizyolojisi bitkilerin hayatları süresince meydana gelen çeşitli hayati olay ve belirtilerini inceleyen bir bilimdir. Bitkilerde meydana gelen hayat olayları ise, hücrenin

Detaylı

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi,

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi, ENERJİ SANTRALLERİ Enerji Enerji soyut bir kavramdır. Doğrudan ölçülemeyen bir değer olup fiziksel bir sistemin durumunu değiştirmek için yapılması gereken iş yoluyla bulunabilir. Enerjinin varlığını cisimler

Detaylı

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 1. Dünya mızın şekli neye benzer? Dünyamızın şekli küreye benzer. 2. Dünya mızın şekli ile ilgili örnekler veriniz.

Detaylı

Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine

Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine GERİ DÖNÜŞÜM Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine geri dönüşüm denir. Geri dönüşebilen maddeler;

Detaylı

SU, HALDEN HALE GİRER

SU, HALDEN HALE GİRER Atmosferde yükselen buhar soğuk hava tabakasıyla karşılaştığında yoğuşur. Gaz halindeki bir madde dışarıya ısı verdiğinde sıvı hale geçiriyorsa bu olaya yoğuşma denir. Sıcak Hava Yükselir ve Soğuyup Yağış

Detaylı

Bir organizmanın doğal olarak yaşadığı ve ürediği yere denir. Kısacası habitat bir organizmanın adresidir.

Bir organizmanın doğal olarak yaşadığı ve ürediği yere denir. Kısacası habitat bir organizmanın adresidir. 1.EKOSİSTEMLER TÜR HABİTAT POPÜLASYON EKOSİSTEM TÜR: Kendi aralarında üreyip verimli döller verebilen ve bir ortak atadan gelen benzer bireylerin oluşturduğu topluluğa denir. POPÜLASYON: Belli bir bölgede

Detaylı

Doğada yaşayan canlıların tamamı hücrelerden oluşmuştur. Canlılardan bazıları tek bir

Doğada yaşayan canlıların tamamı hücrelerden oluşmuştur. Canlılardan bazıları tek bir CANLILIK HÜCREYLE BAŞLAR 1- Canlıların Ortak Özellikleri : Çevremizdeki varlıklar canlı ve cansız varlıklar olarak iki grupta toplanırlar. Cansız varlıklar katı, sıvı ve gaz halindeki maddelerden oluşur.

Detaylı

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.-

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- 1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- Biyokimya sözcüğü biyolojik kimya (=yaşam kimyası) teriminin kısaltılmış şeklidir. Daha eskilerde, fizyolojik kimya terimi kullanılmıştır. Gerçekten de Biyokimya

Detaylı

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1. Su giderme 2. Kurutma 3. Boyut küçültme 4. Yoğunlaştırma 5. Ayırma Su giderme işleminde nem, sıvı fazda gideriliyor. Kurutma işleminde nem, buhar fazda gideriliyor.

Detaylı

ELEMENT VE BİLEŞİKLER

ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri: a) Elementler: Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı,

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

İKLİM VİDEO 3 Sera etkisi ne demek? Sera gazları hangileri? Sera gazı nedir? karbondioksit metan diazot monoksit

İKLİM VİDEO 3 Sera etkisi ne demek? Sera gazları hangileri? Sera gazı nedir? karbondioksit metan diazot monoksit İKLİM VİDEO 3 Sera etkisi ne demek? Güneşten dünyaya belli bir miktar enerji geliyor. Bu enerji dünyanın atmosferi olmayacak olsa dışarı kaçacak ve dünya şimdi olduğundan çok daha serin olacaktı. Fakat

Detaylı

FEN BÝLGÝSÝ TESTÝ. cam balon içindeki. X gazý ve borularda- ki cývalar þekildeki gibi dengededir.

FEN BÝLGÝSÝ TESTÝ. cam balon içindeki. X gazý ve borularda- ki cývalar þekildeki gibi dengededir. FEN BÝGÝSÝ TESTÝ 1. Þekil - I Þekil - II Bir ucu duara menteþelenmiþ çubuðunun diðer ucuna cismi Þekil - l deki gibi iple baðlanýyor. çubuðu serbest býrakýldýktan bir süre sonra cisminin aðýrlýðýnýn etkisiyle

Detaylı

KONU : BESİN ZİNCİRİ-ENERJİ AKIŞI-OKSİJENLİ SOLUNUM-FERMANTASYON

KONU : BESİN ZİNCİRİ-ENERJİ AKIŞI-OKSİJENLİ SOLUNUM-FERMANTASYON DERS : FEN VE TEKNOLOJİ ÜNİTE: CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ KONU : BESİN ZİNCİRİ-ENERJİ AKIŞI-OKSİJENLİ SOLUNUM-FERMANTASYON Güneş Enerjisi Üreticiler Otoburlar Etoburlar Besin zinciri Ayrıştırıcılar

Detaylı

Ökaryotik canlılarda klorofil pigmentini taşıyan plastidtir. Fotosentezle görevlidir.

Ökaryotik canlılarda klorofil pigmentini taşıyan plastidtir. Fotosentezle görevlidir. SELİN HOCA Ökaryotik canlılarda klorofil pigmentini taşıyan plastidtir. Fotosentezle görevlidir. Kloroplastta dış ve iç olmak üzere iki tane zar bulunur. İç zar düzdür. İki zar arasındaki boşluğa zarlar

Detaylı

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK Beslenme İle İlgili Temel Kavramlar Beslenme: İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması, Yaşam kalitesini artırması için

Detaylı

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU 2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU AYLAR HAFTALAR EYLEM VE ETKİNLİKLER 2 Okullarda Orman projesini

Detaylı

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE SERAGAZI EMİSYONU İklim değişikliği, nedeni olursa olsun iklim koşullarındaki büyük ölçekli (küresel) ve önemli yerel etkileri bulunan, uzun süreli ve yavaş gelişen değişiklikler olarak

Detaylı

BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ

BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ Bir fabrikanın çalışması ve üretimi için nasıl işçilere ve makinalara ihtiyaç varsa canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için de enerjiye ihtiyaçları vardır. Enerji, bir

Detaylı

Enerji kaynaklarını verimli kullanmalıyız.

Enerji kaynaklarını verimli kullanmalıyız. siz Yapamayız Ana Tema Önerilen Süre Kazanımlar Öğrenciye Kazandırılacak Beceriler Yöntem ve Teknikler Araç ve Gereçler kaynaklarını verimli kullanmalıyız. ders saati Hangi enerji kaynaklarının kullanılmasının

Detaylı

Fen ve Teknoloji 7 6. ÜNİTE: İNSAN ve ÇEVRE

Fen ve Teknoloji 7 6. ÜNİTE: İNSAN ve ÇEVRE 6.1 EKOSİSTEMLER Anahtar Kavramlar Tür Habitat Popülasyon Ekosistem Canlı Öğeler EKOSİSTEM Cansız Öğeler Kazanım 6.1: Tür, habitat, popülasyon ve ekosistem kavramlarını örneklerle açıklar. 6.2: Bir ekosistemdeki

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 3: Güneş Enerjisi Güneşin Yapısı Güneş Işınımı Güneş Spektrumu Toplam Güneş Işınımı Güneş Işınımının Ölçülmesi Dr. Osman Turan Makine ve İmalat Mühendisliği Bilecik Şeyh Edebali

Detaylı

ÜNİTE 7:HÜCRESEL SOLUNUM

ÜNİTE 7:HÜCRESEL SOLUNUM ÜNİTE 7:HÜCRESEL SOLUNUM Hücreler iş yapabilmek için enerjiye gereksinim duyarlar. Enerji ekosisteme güneş enerjisi yoluyla gelir ve ototrof canlılar sayesinde güneş enerjisi besinlerdeki kimyasal bağ

Detaylı

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım.

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım. KONU: Kimyasal Tepkimeler Dersin Adı Dersin Konusu İYONİK BİLEŞİKLERİN FORMÜLLERİNİN YAZILMASI İyonik bağlı bileşiklerin formüllerini yazmak için atomların yüklerini bilmek gerekir. Bunu da daha önceki

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ E BİLEŞİKLER VE FRMÜLLERİ (4 SAAT) 1 Bileşikler 2 Bileşiklerin luşması 3 Bileşiklerin Özellikleri 4 Bileşik Çeşitleri 5 Bileşik

Detaylı

Bölüm 1.2, Faydalı Mikroplar, öğrencilere tüm

Bölüm 1.2, Faydalı Mikroplar, öğrencilere tüm Ana Aşama 2 Bl Ana 1: 1a, Aşama 1b, 2a, 2 2b, 2c, 2d, 2g, 2j Bl Bl 2:1a, 1: 1a, 2b, 1b, 2g, 2a, 5f 2b, 2c, 2d, 2g, 2j Bl 2:1a, 2b, 2g, 5f Çalışma Ünitesi Ünite Çalışma 6 Mikro-organizmalar Ünitesi Ünite

Detaylı

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqw ertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwer tyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwerty

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqw ertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwer tyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwerty qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqw 1 ertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwer tyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwerty Petrolden Başka Enerjı Kaynakları Var mıdır? uiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwertyui

Detaylı

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI

BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ EĞİTİM PLANI DİSİPLİN/ GELİŞİM ALANI: UZUN DÖNEMLİ AMAÇ: - Vücudumuz bilmecesini çözelim - Maddeyi tanıyalım - Kuvvet ve hareket - Işık ve ses - Canlılar dünyasını

Detaylı

Fotosentez Yapabilen Canlılar (Fotosentetikler)

Fotosentez Yapabilen Canlılar (Fotosentetikler) CANLI ve ENERJ L K S I Canlılarda gerçekle en kimyasal olaylara biyokimyasal olaylar denir. Canlılık, biyokimyasal olayların devamlılı ına ba lıdır. Biyokimyasal olayların gerçekle ebilmesi için enerji

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ CEVAP 1: (TOPLAM 9 PUAN) 1.1: Eğer terleme ve su emilimi arasındaki ilişkide ortam sıcaklığının etkisini öğrenmek istiyorsa; deneyi aynı sayıda yaprağa sahip aynı tür

Detaylı

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: 1. 2. 3. 4. 5. Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Kullanımı Üzerindeki etkileri ASİT YAĞMURLARI

Detaylı

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR.

Fen ve Teknoloji 7. BOŞALTIM SİSTEMİ. Hazırlayan: NİHAT BAHÇE HAYAL BİLİMDEN DAHA ÖNEMLİDİR. ÇÜNKÜ BİLİM SINIRLIDIR. KAZANIMLAR; BOŞALTIM SİSTEMİ. KARACİĞER: Proteinlerin kullanılması sonucunda amonyak açığa çıkmaktadır. Zehirli olan amonyağı daha az zararlı olması için üreye dönüştürmektedir. 1. Boşaltım sistemi ile

Detaylı

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D 1. DNA replikasyonu.. için gereklidir A) sadece mitoz B) sadece mayoz C) mitoz ve mayoz D) sadece gamet oluşumu E) sadece protein sentezi 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki

Detaylı

S. 1) Aşağıdakilerden hangisi biyolojik mücadele ye örnektir? A) Üreaz enziminin üretimi. B) Sadece böcekleri hasta eden virüs üretimi.

S. 1) Aşağıdakilerden hangisi biyolojik mücadele ye örnektir? A) Üreaz enziminin üretimi. B) Sadece böcekleri hasta eden virüs üretimi. S. 1) Aşağıdakilerden hangisi biyolojik mücadele ye örnektir? A) Üreaz enziminin üretimi. B) Sadece böcekleri hasta eden virüs üretimi. C) Tek hücre proteini üretimi. D) Melez bitkilerle bitki türünün

Detaylı

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisi ihtiyacı, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden dolayı hızla artmaktadır. Gıda miktarlarında, artan talebin karşılanamaması sonucunda

Detaylı

ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ BAŞKANI

ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ BAŞKANI ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ BAŞKANI BİRİNCİL ENERJİ KAYNAKLARININ GİDEREK AZALMASI ENERJİ KAYNAKLARI ÇEVRE KİRLİLİĞİNİN ARTMASI CO 2 EMİSYONU ELEKTRİK ENERJİSİNİN DEPOLANAMAMASI BİRİNCİL ENERJİ KAYNAKLARINDA

Detaylı

SORULAR. 2- Termik santrallerden kaynaklanan atıklar nelerdir? 4- Zehirli gazların insanlar üzerindeki etkileri oranlara göre nasıl değişir?

SORULAR. 2- Termik santrallerden kaynaklanan atıklar nelerdir? 4- Zehirli gazların insanlar üzerindeki etkileri oranlara göre nasıl değişir? SORULAR 1- Termik enerji nedir? 2- Termik santrallerden kaynaklanan atıklar nelerdir? 3- Gaz atıklar nelerdir? 4- Zehirli gazların insanlar üzerindeki etkileri oranlara göre nasıl değişir? 5- Bir termik

Detaylı

Termik Santrallerden Çıkan Atık Enerji ile Isıtılan Seralarda Sebze Yetiştirilmesi

Termik Santrallerden Çıkan Atık Enerji ile Isıtılan Seralarda Sebze Yetiştirilmesi Termik Santrallerden Çıkan Atık Enerji ile Isıtılan Seralarda Sebze Yetiştirilmesi Prof. Dr. H. Yıldız DAŞGAN Çukurova Üniversitesi Bahçe Bitkileri Bölümü dasgan@cu.edu.tr Elektrik enerjisi elde etmek

Detaylı

2- IŞIK ENERJİSİ: Yeryüzünün ışık kaynağı güneştir. Beyaz bir ışık prizmada kırıldığında mordan kırmızıya doğru renkler oluşur. GÜNEŞ IŞINIM ENERJİSİ

2- IŞIK ENERJİSİ: Yeryüzünün ışık kaynağı güneştir. Beyaz bir ışık prizmada kırıldığında mordan kırmızıya doğru renkler oluşur. GÜNEŞ IŞINIM ENERJİSİ CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMÜ Enerji ve Enerji Çeşitleri: Enerji, iş yapabilme kapasitesi yani maddenin yerçekimi ve sürtünme gibi zıt güçlere karşı hareket oluşturma yeteneğidir. Temel enerji kaynağı güneştir.

Detaylı

1. B HÜCRELER N YAPISI... 1 2. ENZ MLER VE LEVLER ... 19

1. B HÜCRELER N YAPISI... 1 2. ENZ MLER VE LEVLER ... 19 İÇİNDEKİLER 1. BİTKİ HÜCRELERİNİN YAPISI... 1 1.1. BİTKİ HÜCRELERİ VE YAPISI... 1 1.1.1. Meristematik Bitki Hücresi... 2 1.1.2. Olgun Bitki Hücresi... 3 1.1.3. Odunsu Bitki Hücresi... 4 1.1.4. Otsu Bitki

Detaylı

Fezalar Eğitim Kurumları MSO 2012. Matematik ve Fen Bilgisi Olimpiyatı 6. SINIF AÇIKLAMALAR. Üç yanlış cevap bir doğru cevabınızı iptal edecektir.

Fezalar Eğitim Kurumları MSO 2012. Matematik ve Fen Bilgisi Olimpiyatı 6. SINIF AÇIKLAMALAR. Üç yanlış cevap bir doğru cevabınızı iptal edecektir. S O Fezalar ğitim urumları SO atematik ve Fen Bilgisi Olimpiyatı (25 ŞUB, CURS) 2 0 1 2 6. SINIF ÇILLR Bu soru kitapçığında, çoktan seçmeli 40 soru vardır. atematik bölümünün cevaplarını optik formdaki

Detaylı