Hukuk Devletinde Bireyin Özgürlüğü ve Devletin Güvenliği Çatışması

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Hukuk Devletinde Bireyin Özgürlüğü ve Devletin Güvenliği Çatışması"

Transkript

1 Hukuk Devletinde Bireyin Özgürlüğü ve Devletin Güvenliği Çatışması GİRİŞ Modern devletlerde ortaya çıkan çatışmalar arasında en başat olanlarından biri de bireyin özgürlüğü ile devlet güvenliğinin çatışmasıdır. Bu çatışmanın temelinde iktidar olgusu ve iktidarın toplumu biçimlendirmek üzere kullandığı hukuk, birey algısı, devlet, devlet algısı ve bu algılar bağlamında işleyen dinamikler yatmaktadır. Bu dinamikler bireyin ve devletin toplumsal konumlarını belirlerken ana eksen olarak sadece iktidarı baz aldıkları için böyle bir çatışma meydana gelmektedir. Bu bağlamda sözü geçen çatışmayı, bu çatışmanın topluma etkilerini ve bu etkilerin özellikle de modern hukuk devleti çerçevesi içerisinde doğurduğu patolojik durumu anlayabilmek için bu sorunun açımlanması elzemdir. Bu açımlama için ilk yapılması gereken iktidar olgusu ışığında sorunun kökenlerine inmektir. Bu doğrultuda temel sorunu açıklamadan önce sorunun kökenindeki iktidar olgusunun çatışmanın iki ekseni olan bireyin özgürlüğü ve devletin güvenliği bağlamında incelenmesi gerekmektedir. Bu yaklaşım doğrultusunda ileriki bölümlerde Özgür AKAN Stajyer Avukat Ankara Barosu Yayın Alt Kurulu Üyesi öncelikle size iktidar olgusunu daha sonra birey ve devletin bu olguyla girdiği ilişkileri açıklayacağım. Bu açıklama sayesinde elimizde asıl çatışmaya dair bir arka plan mevcut olacak, bu sayede de asıl çatışmayı inceleyebilmek ve onun şekillendirdiği toplumsal dinamikleri çözebilmek mümkün olacaktır. A. HUKUK DEVLETİ Hukuk devletini anlayabilmek için modern devletlerdeki iktidar olgusunu anlamamız gerekmektedir. Dolayısıyla öncelikle iktidar olgusu kavramının içini açmamız gerekecektir. a. İktidar Olgusu: İktidar, yani dar anlamıyla devlet, aslında, insanın insana başka bir anlam yüklemesi, emretme/itaat etme bölümlenmesinde bir küme insanın bir diğer küme insana yabancılığı anlamına gelmektedir. 1 Toplumun olduğu her yerde iktidar hep var olmuştur.2 Çünkü birinin 1 Marcel Gauchet, Anlam Borcu ve Devletin Kökenleri. İlkellerde Din ve Siyaset, çev. Ozan Erözden, Devlet kuramı, der. Cemal Bali Akal, Dost yay., Ankara 2000, s.36 2 Abdurrahman Saygılı, Modern Devletin Çıplak Sureti, s Hukuk Gündemi Haziran 2011

2 yöneten birinin yönetilen olması iktidarın doğasında vardır. Dolayısıyla bir küçük toplulukta dahi her zaman sivrilen kişi veya kişiler yönetme istenciyle diğerlerinin üzerinde tahakküm kurma ihtiyacı hissetmişlerdir. Bunun en belirli amacı ise güç istencidir. Güçlü olan iktidara sahip olur. Bunun adına da tarih sürecinde genel olarak biz bu yetkiyi tanrıdan aldık, tanrı bizi görevlendirdi temelinde şekillendirilen savlarla egemen olmayı sağlamak istemişlerdir. Çünkü en kestirme yol tanrı olgusunu kullanmaktır. Böylece insanlar tanrıdan korktukları için dünyadaki tanrının gölgesinden de korkacaklardı. Dolayısıyla egemenlik sağlamak bu insanlar için çocuk oyuncağına dönüşecekti. İktidar, bir kontrol mekanizması bir yönetim aygıtı olarak insanların yararına kullanılma gayesini kendisinde açık olarak modern devlette bulmuştur. Modern devlet öncesi dönemde iktidar ve kaynaklar iktidar sahipleri için kullanılıyordu. Ancak modern devletle beraber bu anlayış kırıldı ve artık iktidar, iktidar idaresinde halk için kullanılmaya başlandı. Devletsiz toplumlarda yasa ile uygulama birbirinden ayrılmamış, yani siyasal iktidar farklılaşmamıştır. Yasayı söyleyen de onu denetleyen de toplumun kendisidir. Dolayısıyla, bu toplum tipinde bir öndere rastlanmaz.3 Devletsiz toplumlarda, Önder, iktidarsız bir önderdir. Onun tek özelliği, söz sahibi olmasıdır ki, söz, hem teknik bir üstünlüğün ifadesidir hem de bir ödev niteliğindedir. Eni sonu önder denilen kişi, bir hakemden başka bir şey değildir.4 Kutsallaşmış toplumlar, bölünmüş toplumlardır. Toplum içinde bazı kişiler Yasa yı söy- 3 Abdurrahman Saygılı, Modern Devletin Çıplak Sureti, s.67 4 Abdurrahman Saygılı, Modern Devletin Çıplak Sureti, s.68 leyen olarak, kutsallığı temsil ederler ve bu yüzden de diğer kişilerden farklılaşırlar. İşte bu yüzden, toplum yöneten-yönetilen şeklinde ayrılmış, farklılaşmış, bölünmüş olurlar.5 Kurumsallaşmış siyasi iktidar ise, siyasi iktidarın kılıcı eline geçirmesi, zorlayıcı gücü de eline geçirmesi anlamına gelir ki yasa ile uygulama bir kaynakta birleşmiştir. Meşru şiddet kullanma tekeli siyasi iktidarın bir parçasıdır. Eğer laikleşme Papanın otoritesiyle (auctoritas) yasayı uygulayan kralın gücünün (potestas) birbirine karıştırılmamasıysa, bu külliyen yalandır. Çünkü ancak devletsiz toplumlarda ve kutsallaştırılmış toplumlarda yasa ile uygulama birbirinden ayrılmıştır. VIII. yy a kadar Katolik Kilisesi, Tanrısal olanla dünyevi olanın kesinlikle birbirinden ayrılmasını savunmuştur. Papa nın deyişiyle, ancak şeytan bu iki işlevi birleştirmeye çalışır.6 Modern devlet iktidar anlamında iplerin en sıkı elinde tutan yapıdır. Meşru şiddet tekeli, hakların dağıtımı, özgürlüklere saygı, örgütlenme, ceza ve infaz vs. olarak elinde güçlü silahları olan coğrafi açıdan sınırları belirli anayasal düzlemde kurumsallaşmış bir organizmadır. b. İktidar ve Hukuk Devleti: Hukuk devleti fikri, modern devleti hukuktan hareketle temellendirme ve örgütleme eğilimiyle belirlenir ve en kaba haliyleesasını, devlet kudretinin sınırlanması ve denetlenmesi oluşturur. Hukuk devletinde hukuk, devlet kudretinin hem temeli/meşruluk kaynağı hem de sınırı durumundadır.7 Dolayısıyla hukuk devleti ile hukuklu devlet 5 Abdurrahman Saygılı, Modern Devletin Çıplak Sureti, s.69 6 Abdurrahman Saygılı, Modern Devletin Çıplak Sureti, s.71 7 Mithat Sancar, Şiddet, Şiddet Tekeli ve Demokratik Hukuk Devleti, Doğu Batı, s Haziran 2011 Hukuk Gündemi 23

3 ya da devletin hukuku arasındaki fark buradan kaynaklanmaktadır. Hukuk devletinde siyasal iktidar dizginlenmiş bir siyasal iktidardır. Egemen güç hukuk kurallarının çizdiği meşru hattan ayrılmadan hareket etme ve hukuk devletine zarar vermeme koşuluyla vardır. Hukuk devleti fikrinin kurumsal olarak somutlaşmasının merkezi unsurlarını; bireylerin kamu erki karşısında hukuk öznesi olarak kabul edilmesi, özellikle devletin tasarrufundan çıkarılmış bireysel özgürlüklerin hukuken tanınması ve yargısal yoldan korunması, hukuksal eşitlik, siyasal sistemden ayrışmış bağımsız yargı, yasallık ilkesi, hukuk üretiminin (yasamanın) hukuken düzenlenmesi olarak özetlemek mümkün.8 Diğer yandan Max Stirner gibi yazarlara göre, hukukun yönetimi ile kişilerin yönetimi arasında fark yoktur. Sadece birincisinde, daha kaba bir kölelik varken, ikincisinde hukuksal form içinde bir kölelik söz konusudur. Her iki durumda da birey, bir başkasının iradesine tabi olmaktadır.9 İşte bu noktada hukuk devleti sanılanın aksine bireye geniş bir özgürlük yelpazesi içerisinde hareket alanı tanırken diğer yandan devleti sınırlı bir biçimde de olsa korumaya alır. Çünkü liberalizm tacının en değerli mücevheri 10 olan hukuk devleti bireylere son derece geniş haklar tanırken devletin de devamlılığını arzular. Locke un meşhur benzetmesiyle devlet, hizmetlerine ancak düzen içinde varoluş tehdit edildiğinde 8 Mithat Sancar, Şiddet, Şiddet Tekeli ve Demokratik Hukuk Devleti, Doğu Batı, s.39 9 M.Stirner, The Ego and His Own, trans. S.T.Byington, New York: Libertarian Book Club, 1963, s A. C. Hutchinson and P. Monathan, Introduction to A. C. Hutchinson & P. Monahan (eds.), The Rule of Law: İdeal or İdeology, Toronto: Carswelle, 1987, s.ix. başvurulan bir gece bekçisi olarak faaliyet gösterir.11 Dolayısıyla devlet, liberal düzenin devamlılığı ve koruyuculuğu görevi açısından önemlidir. Lord Acton un Güç yozlaştırmaya eğilimlidir, mutlak güç ise mutlak olarak yozlaştırır. 12 sözü tarihsel süreç içerisinde kesin olarak doğrulanmış ve Hayek in de dediği gibi iktidarın etkili bir şekilde sınırlandırılması, sosyal düzenin en önemli sorunudur 13 düşüncesi bizleri iktidarın sınırlandırılması yönünde hukuk devleti araçlarına yönlendirmiştir. Örneğin; seçimler, referandumlar, anayasa mahkemelerinin kurulması, idarenin mali sorumluluğu, kazanılmış haklara saygı, sivil toplum kuruluşlarının faaliyetleri gibi araçlarla iktidar minimalize edilerek bireylerin hukuksal güvenlikleri korunmaya çalışılmıştır. B. HUKUK DEVLETİ VE BİREY ÖZGÜRLÜĞÜ ÇATIŞMASI Devleti kendinde amaç olarak gören ve meşruluğunu kendi üreten bir siyasal kurum olarak algılayan Hegelci gelenek nihai analizde, iyi düzenlenmiş bir toplum, bireysel hak ve özgürlükler kavramına dayanmalıdır şeklindeki liberal önermeyi kabul etmez.14 Devlet, liberal siyasi gelenekte Hegelci kutsallaştırılmış devlet anlayışının aksine araç konumundadır. Bu araçla 11 Andrew Heywood, Siyaset, s Lord Acton, The History of Freedom and Other Essays, J.Neille ve R.V. Lawrence (eds.), (London, 1907), s.504 Aktaran R. Yumner, Devlet Kuramında Liberal Temalar: Devletin Sınırları (I), Toplum ve Bilim, 31/39 (Güz Güz 1987) : 45-57, s F. A. Hayek, Law, Legislation and Liberty, Vol. 3, London: Routledge & Kegan Paul, 1982, s A. W. Wood, Introduction to Hegel s Elements of The Philosophy of Right, s.xvi 24 Hukuk Gündemi Haziran 2011

4 oluşturmaya çalıştığı zeminde kullandığı en önemli dinamik hukuk devleti dir. Bu kavramla devlet, kendi koyduğu kurallara uyma yükümü altında tutulmakta ve bireyin devlet gücü karşısında keyfiliğe maruz kalması engellenmektedir. Hukuk devleti anlayışının hâkim olması, gerçekten de devletin keyfi işlemlerine karşı bir güvence olarak görülmektedir.15 Hiç kuşkusuz liberal düşünce geleneği içinde hukuk devleti kavramına en büyük katkıyı yapan düşünürlerin başında yasa yapmak insanlık tarihindeki en büyük devrimdir diyen Hayek gelmektedir.16 Hayek in temel felsefesi özgürlük düşüncesidir. Hayek klasik liberallere benzer biçimde özgürlüğü negatif anlamda tanımlamıştır. Siyasal güç elde etme ya da metafiziksel anlamdaki özgürlük tanımlarını reddeden Hayek, özgürlüğü bireyin bir dış faktörün zorlamasına maruz kalmaksızın kendi kendisinin efendisi olarak kendi seçimini kendisinin yapması anlamında kabul etmektedir.17 Ona göre bireysel özgürlükler ancak kanun teminatı altında yaşanabilir. Bu bakımdan Hayek in özgürlük için gerekli gördüğü kanunların temel özelliği tarafsız ve özgürlüğün önünü açıcı mahiyette olmasıdır.18 Bu anlamda hukuk devleti ile mutlak egemenlik kavramları birbirlerini karşıtlar. Buradan yola çıkarak şu sonuca varabiliriz: hukuk devleti özgürlük kavramı üzerine inşa edilmiş sui generis 15 R. A. Cosgrove, The Rule of Law: Albert Venn Dicey, Victorian Jurist, London: Macmillan, 1980, s Ömer Çaha, İdeoloji İle Hukuk Arasında Devlet, Doğu Batı, s F. A. Hayek, The Constitution of Liberty, London and Henley: Routledge and Kegan Paul, 1976, s Ömer Çaha, İdeoloji İle Hukuk Arasında Devlet, Doğu Batı, s. 109 bir kavramdır. Bunun özünde de iktidar ile toplumun dikey değil yatay düzlemde konumlanmış olması yatar. Hukuk devletinde iktidar bireyin alanına müdahale ettiği anda çatışma da bu andan itibaren başlar. İktidar, yasama faaliyeti ile bireyin özel alanına etki eder. Kant a göre, hukuk kurallarına uyan birey, aslında oluşumuna doğrudan ya da dolaylı olarak katıldığı iradeye uymaktadır. Diğer bir deyişle birey neticede kendi iradesine uymaktadır. Hayek de genel soyut kurallar bütünü anlamında hukuka uyduğumuzda, bir başka kişinin iradesine tabi olmuyoruz; dolayısıyla özgürüz. 19 diyerek Kant a katılmaktadır. Bu düşünceler, temelinde doğru olmakla birlikte iktidarı elinde bulunduranların davranış biçimlerine göre de anlam kazanmaktadır. Bu açıdan, eldeki iktidar erki bireyin özgürlük alanını daraltabileceği gibi oldukça genişletebilir de. Burada önemli olan birey özgürlüğü bağlamında iktidar erkinin kötü ellere geçip geçmemesi sorunudur. C. HUKUK DEVLETİ VE DEVLET GÜVENLİĞİNİN ÇATIŞMASI Merkezinde iktidar olan bu çatışmayı incelerken öncelikle devlet kavramını tanımlayıp ardından bu çatışmayı derinlemesine inceleyeceğiz. Modern devletin ortaya çıkmasında önemli etkileri olan Hobbes düşüncesinde, devlet in ilk ve tek amacı yurttaşların güvenliğini sağlamaktır ve Artefact ı kuran Sosyal Sözleşme nin nedeni de bunun sağlanmasıdır. Bu yüzden Hobbes, Egemen e itaat yükümlülüğünün sınırını güvenlikle 19 F. A. Hayek, The Constitution of Liberty, London and Henley: Routledge and Kegan Paul, 1976, s. 153 Haziran 2011 Hukuk Gündemi 25

5 çizer: Güvenliğin sağlanmadığı yerde itaat beklenemez.20 Zira insanın, hayatını koruma ve fizik varlığını sürdürme eğilimi, onu, bu amaç ardında, diğer insanlarla anlaşmaya, mutlak eşitlik ve özgürlüğünden vazgeçmeye yönelmiştir. Hukuk devleti, en kısa ifadesiyle hukukla sınırlandırılmış devlet olmakla beraber hukuk devletinin başlıca amacı bireyin ve toplumun devlete karşı korunmasıdır. Liberal düşüncenin ürünü olan hukuk devletinde devletten beklenen sadece yaşam güvenliğinin sağlanmasıdır. Bunun dışında devletin müdahaleci yaklaşımı kabul edilmez. Locke un bekçi devlet benzetmesiyle anlatmak istediği de budur. Bu açıdan bakıldığında Locke un toplumsal sözleşmesi, devletin güvenliği sağlama yükümünün ihlali noktasında bireye itaatsizlik özgürlüğü getirmektedir. Devletin güvenliği bağlamında Max Weber in devlet düşüncesine de değinmek gerekir. Weber e göre devlet, meşru şiddet kullanma tekeli olarak tanımlanır. Bu doğrultuda, şiddetin devletin tekeline verilmesinin anlamı toplumsal çatışmaların varlığı halinde bunu sonlandıracak üst yapının devlet olarak görülmesinden ibarettir. Şiddet tekelinin iç barışı sağlama karşılığında devlete verildiği düşünüldüğünde, devletin en önemli görevi de toplumdaki çatışma ve uyuşmazlıkların tarafların şiddete başvurmalarına gerek kalmayacak şekilde çözülmesini sağlamak olarak belirlenecektir.21 Hukuk devletini modern devletin sertliğine karşı geliştirilmiş bir emniyet kemeri olarak düşünebiliriz. Malum, 20 Cemal Bali Akal, Sivil Toplumun Tanrısı, Engin Yay.,İstanbul 1995, s Mithat Sancar, Şiddet, Şiddet Tekeli ve Demokratik Hukuk Devleti, Doğu Batı, s.39 emniyet kemerinin tasarlanıp geliştirilebilmesi için, önce otomobilin icat edilmesi gerekmiştir. 22 Ancak bu noktada da hukuk devletinin emniyet kemeri olarak vazifesini kendisinden beklenen biçimde tam olarak yerine getirebilmesi ise otomobil in hız limitini aşmamasına bağlıdır. Bu çerçevede düşünüldüğünde hukuk devleti ve onun kurumları tek başına emniyet kemeri vazifesi görmeye muktedir değildir. Çünkü hukuk devleti, tarihsel süreçte edindiğimiz tecrübelerle, egemenin hukuk devletinin en önemli enstrümanı olan yasa yapma faaliyetinde güttüğü amaç ve yasanın içeriğini belirleme yetkisi sebebiyle bireyin özgürlüğünü ve güvenliğini hiçe sayan bir düzenin kurulmasına engel olamamıştır. Hitler Almanyası nın baş hukukçusu ve teorisyeni Carl Schmitt in ifadesi bütün anlatılanları özetler niteliktedir. Ona göre, olağanüstü halde devlet, hukuku, kendini koruma hakkına dayanarak askıya alır. 23 Başka bir anlatımla, devlet her şeyin üstündedir. Hukuk devleti sınırları içerisinde ortaya çıkabilecek olağanüstü tehlikede devletin güvenliği bireyin özgürlüğü ve güvenliğine tercih edilecektir. Machiavelli, Bodin, Hegel ve Hobbes un devleti gibi Schmitt in devleti de kutsal ve bir o kadar da otoriter bir yapı sergiler. Aynı şekilde Machiavelli de, Prens adlı eserinin 18. bölümünde de belirttiği gibi devletin bekası söz konusu olduğunda prense, sadakat ve merhametten vazgeçebileceği konusunda telkinler vermektedir. Bu hususta Bodin in egemeni mutlak ve devredilmez; Hegel in devleti 22 Jack Donnelly, Teoride ve Uygulamada Evrensel İnsan Hakları, çev. Mustafa Erdoğan Levent Korkut, Yetkin Yay., Ankara 1995, s Carl Schmitt, Siyasi İlahiyat Egemenlik Kuramı Üzerine Dört Bölüm, Dost Yay., Ankara 2002, s Hukuk Gündemi Haziran 2011

6 ise kutsallaştırılmış ve bireyin karşısında mutlak hakka sahip bir varlık olarak telakki edilmiştir. Bu da bize gösteriyor ki devleti, bireyin üzerinde ve bireyi devlet içinde bir unsur olarak gören düşüncelerde hukuk devleti sınırlı kalmaktadır. D. BİREYİN ÖZGÜRLÜĞÜ VE DEVLETİN GÜVENLİĞİ ÇATIŞMASI Dostoyevski, tanrı olmasaydı her şey mubah olurdu diye yazmıştı. (işte bu söz, varoluşçuluğun çıkış noktasıdır.) Gerçekten de, tanrı yok ise her şey yeğdir (mubahtır), hiçbir şey yasak değildir.24 Bu cümleden olarak üç büyük baba yı anımsayabiliriz. İnsan var olduğundan beri güç ve otorite kavramlarıyla özdeşleşen baba ya biat etmiştir. Bu anlamda büyük büyük baba tanrı, büyük baba devlet, baba ise aile babası (peter familias) olarak görülmüştür. Bu saptama ile eğer devlet varsa, tıpkı tanrı ve aile reisinin kaçınılmaz otoritesini kabul ettiğimiz gibi her şey serbest olmaz denilebilir. Çünkü devleti kabul ediyorsak tanrıyı da kabul ederiz. Tanrı varsa o zaman uyulacak kurallar da vardır. Devlet varsa özgürlük bir yere kadardır. Bu noktada toplumsal sözleşme ile tam özgür doğa durumundan uygar topluma geçişi sağlayan ve bireyin özgürlüğü ve devletin varlığını sürdürmesi karşıtlığını toplum sözleşmecileri bağlamında değerlendirecek olursak Hobbes düşüncesinde özgürlük, insanın davranışlarını kısıtlayan dış engellerin bulunmamasıdır. Özgür insan da zekâ ve gücünün elverdiği ölçüde dilediğini yapan kişidir. Yasa insanın davranışlarını sınırlandırdığına göre devlet düzeni içinde 24 J. P. Sartre, Varoluşçuluk, çev. Asım Bezirci, Yazko Yay. İstanbul 1980, s.63 kişinin ancak yasanın yasaklamadığı şeyleri yapmak ve yalnızca onları yapmak özgürlüğü vardır.25 Özgürlük Hobbes ta yasa ile sınırlanmıştır. Ayrıca devlet, kendi koyduğu kurallarla da bağlanmamış olduğundan devlete yani Leviathan a karşı da direnme hakkı yoktur bireyin. Çünkü Hobbes un devleti mutlak monarşik bir devlet olup birey, sosyal sözleşme yoluyla özgürlüğünü güvenliği ile değiş-tokuş etmiştir. Dolayısıyla devlete karşı direnme hakkını da kaybetmiştir. Ancak Locke un toplum sözleşmesi Hobbes unkinden farklıdır. Bu bağlamda Locke, siyasi topluluğu meydana getiren sosyal sözleşmeyi, her iki taraf için de uyulması mecburi hükümler ihtiva eden, her iki tarafa da karşılıklı mükellefiyetler yükleyen ve bunların yerine getirilmemesi halinde feshi mümkün olan gerçek bir sözleşme olarak kabul etmektedir.26 Locke a göre devlet bireylerin hak ve özgürlüklerini koruma yükümlülüğünü ihlal edecek olursa, halk ona itaat etme yükümlülüğünü yerine getirmek zorunda olmayacaktır. Yani halkın, Hobbes ta olmayan bir hakkı, devlete karşı direnme hakkı gibi bir silahı vardır. Bununla beraber geçmişi çok eskilere dayanan direnme hakkını en ciddi anlamda irdeleyen St. Thomas d Aquin olmuştur. Ona göre, halk, iktidarı zorbalıkla ele geçiren veya meşru yoldan gelmekle beraber sonradan zulüm yoluna sapan hükümdarlara karşı ayaklanmak ve onu devirmek hakkına sahiptir.27 Saint Thomas ın yanı sıra ortaçağda bu fikre 1324 yılında yazmış olduğu Defensor Pacis adlı eseri 25 Thomas Hobbes, Leviathan, çev. Selim Lim, Yapı Kredi Yay., İstanbul 2005, bölüm xiv, s.128, bölüm xxi, s.221,223 vd. 26 A. D. Ritchie, British Philosophers, (London, 1950), s Janet, op. cit., c.i, s , Haziran 2011 Hukuk Gündemi 27

7 ile Marcillius Patavinus da temas etmiştir. Marcillius, egemenliğin asıl sahibi olan halkın, yürütme organı iktidarını kötüye kullandığı takdirde onu değiştirmek veya devirmek hakkına sahip olduğu görüşünü savunmuştur. 18.yy.ın büyük şöhretleri Rousseau ve Montesquieu, direnme hakkına hiç temas etmemişlerdir. Rousseau, kurmuş olduğu sistemin mantığı icabı direnme hakkına zaten yer vermezdi. Çünkü ona göre bütün iktidar genel irade dedir, başka bir deyişle toplumdadır. Yasama iktidarı doğrudan doğruya toplumda olunca, toplumun hukuka aykırı kanunlar çıkararak kendi kendisine baskı yapması diye bir şey elbette bahis konusu olamaz ve gene, toplumun kendi kendisine karşı ayaklanması da elbette düşünülemez.28 Montesquieu, direnme sorunsalını Rousseau ya göre daha farklı nedenden görmezden gelmiştir. Ona göre, asıl mesele, bir baskı ve zulüm rejiminin kurulmasını önlemektir. Bunun tılsımı da, kuvvetlerin ayrılması prensibinde saklıdır. Bu prensibin tam olarak uygulandığı ve iktidarın iktidarı durdurduğu bir rejimde hürriyetler teminat altına alınmış ve zulüm önlenmiş olacağından, zulme karşı direnme diye bir mesele de ortaya çıkmayacaktır. Montesquieu bundan o kadar emindir ki, mekanizmanın işlememesi ihtimali üzerinde durmayı bile lüzumsuz saymıştır.29 Tam özgürlük hali olarak değerlendirebileceğimiz doğa durumu na bir göz atacak olursak, Hobbes bu durumu insan insanın kurdudur (homo homini lupus) cümlesiyle bir kaos hali olarak tanımlar. Çünkü 28 Duguit, Traité, c. iii, s.744; Barthelemy et Duez, op.eit., s Burdeau, Traité, c,iii, s.486 ona göre insanlar arasındaki mücadele üç nedendendir: rekabet, güvensizlik ve herkesten üstün olma tutkusu. Bu nedenler insanları sürekli savaşmaya itecektir. Bu savaş herkesin herkesle, herkesin herkese karşı savaşıdır ve geçici bir hal değildir. Böyle bir savaş ortamında güvenliğin olmayacağı, sanat ve edebiyatın gelişemeyeceği, teknikte, bilimde ve sanayide hiçbir ilerlemenin olmayacağı ve toplum hayatının da devam edemeyeceği açıktır.30 Rousseau, İnsanlar özgür doğarlar, oysa her yerde zincire vurulmuşlardır. sözleri ile başlayan Toplum Sözleşmesi eserinde insanların tabiat hali döneminde özgür ve eşit olduklarını ancak zaman içerisinde evrilerek mülkiyet düşüncesi ile beraber çatışmaya başlamışlardır. Rousseau, insanlar arasındaki eşitsizliğin kaynağını mülkiyetin toplumdaki barış durumunu ortadan kaldırmış olmasına bağlar ve uygar topluma ise bir sözleşmeyle geçildiğini söyler. Locke a göre de tabiat hali bir kaos halidir. Çünkü insanların can ve mal güvenliği, özgürlükleri tehlikededir. Dolayısıyla insanların bundan kurtulmak istemesinin gayesini de şöyle açıklar: insanların devletlerde birleşmelerinin ve kendilerini yönetimlerin altına sokmalarının asıl amacı, benim mülkiyet genel adı altında topladığım, canlarının, özgürlüklerinin ve mallarının korunmasıdır. 31 Locke un da ifade ettiği gibi bireysel özgürlüklerin, özellikle mülkiyet hakkının ve güvenliğin sağlanması adına birey toplum sözleşmesi ile devlete 30 Thomas Hobbes, Leviathan, çev. Selim Lim, Yapı Kredi Yay., İstanbul 2005, bölüm xiii, s John Locke, Uygar Yönetim Üstüne İkinci İnceleme Sivil Toplumda Devlet, çev. Serdar Taşçı-Hale Akman,Metropol Yay., Ankara Hukuk Gündemi Haziran 2011

8 bağlanmıştır. Bu fikirler doğrultusunda bugünkü liberal demokratik düzen tesis edilmiştir. SONUÇ Temelde devlet, iktidar ve hukuk devleti kavramlarını kullanmak suretiyle açıklamaya çalıştığım bireyin özgürlüğü ve devlet güvenliği çatışması, modern devletin kurulmasından beri süregelen en önemli çatışmalardan birisidir. Bugünkü modern devletin temellerini atan toplum sözleşmecileri yönünden özellikle liberal kuramın ilk temsilcilerinden Locke açısından aslolan bireyin özgürlüğüdür. Devlet güvenliği ise ikincil bir kavram olmakla beraber kendisini, bireyin özgürlüğü ve güvenliği tehdit edildiği anda göstermektedir. Buradaki temel sorun, bu çatışmanın yönetiliş tarzıdır. Bunun için de kullanılan argüman hukuk devleti ve onun mekanizmalarıdır. Birey, özgür olamadığı müddetçe devletin varlığının bir anlamı yoktur. Bu anlamda hukuk devleti bireyin özgürlüğünün teminatıdır. Özgürlük, ancak, başta anayasa olmak üzere yasalar ve bilinçli toplum fertleriyle tüm kurumları iyi işletilebilen bir hukuk düzeninde korunabilir. Bu bağlamda gücün rasyonel yönetiminin önemi burada ortaya çıkmaktadır ve devletin yetkilerini kullanmasında da onu denetleyen bir mekanizmanın varlığı, özgürlüklerin korunması ve gelişmesi bakımından kati suretle gerekli olmaktadır. Bibliyografya AKAL Cemal Bali, Sivil Toplumun Tanrısı, 2. Baskı, Engin Yayıncılık, İstanbul 1995 BURDEAU, traité COSGROVE R. A., The Rule of Law: Albert Venn Dicey, Victorian Jurist, London: Macmillan, 1980 ÇAHA Ömer, İdeoloji İle Hukuk Arasında Devlet, Doğu Batı Sayı 13 DUGUIT Leon, traité DONNELLY Jack, Teoride ve Uygulamada Evrensel İnsan Hakları, çev. Mustafa Erdoğan-Levent Korkut, Yetkin Yayınevi, Ankara 1995 GAUCHET Marcel, Anlam Borcu ve devletin kökenleri. İlkellerde din ve siyaset, çev. Ozan Erözden, Devlet Kuramı, der. Cemal Bali Akal, Dost Yay., Ankara 2000 HOBBES Thomas, Leviathan, çev. Selim Lim, Yapı Kredi Yay., İstanbul 2005 HEYWOOD Andrew, Siyaset, çev. Bekir Berat Özipek-Bican Şahin-Mete Yıldız-Zeynep Kopuzlu-Bahattin Seçilmişoğlu- Atilla Yayla, Liberte Yay., Ankara 2006 HAYEK Friedrich A., The Constitution of Liberty, London and Henley: Routledge and Kegan Paul, 1976 LOCKE John, Uygar Yönetim Üstüne İkinci İnceleme Sivil Toplumda Devlet, çev. Serdar Taşçı-Hale Akman,Metropol Yay., Ankara 2002 RITCHIE A. D., British of Philosophers,(London, 1950) SAYGILI Abdurrahman, Modern Devletin Çıplak Sureti, Ankara Üniversitesi Basımevi 2010 SANCAR Mithat, Şiddet, Şiddet Tekeli ve Demokratik Hukuk Devleti, DOĞU BATI, Ankara 2008 SARTRE Jean Paul, Varoluşçuluk, çev. Asım Bezirci, Yazko Yay., İstanbul 1980 STIRNER Max, The Ego and His Own, trans. S. T. Byington, New York: Libertarian Book Club, 1963 SCHMITT Carl, Siyasi İlahiyat: Egemenlik Kuramı Üzerine Dört Bölüm, çev. Emre Zeybekoğlu, Dost Yay., Ankara 2002 WEBER Max, Sosyoloji Yazıları, çev. Taha Parla, İletişim Yay., İstanbul 2006 WOOD A. W., Introduction to Hegel s Elements of the Philosophy of Right Haziran 2011 Hukuk Gündemi 29

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Genel Kamu Hukuku I Law 151 1 2+0 2 2 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Türkçe Dersin Seviyesi Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler Lisans Zorunlu

Detaylı

Locke'un Siyasal Toplum Anlayışı

Locke'un Siyasal Toplum Anlayışı Locke'un Siyasal Toplum Anlayışı John Locke, on yedinci yüzyıl sonuyla on sekizinci yüzyil başlarının en etkili İngiliz düşünürlerinden biridir. 07.04.2016 / 08:14 SÖZLEŞME VE SİYASAL TOPLUM A. Sözleşme

Detaylı

Türk-Alman Üniversitesi. Hukuk Fakültesi. Ders Bilgi Formu

Türk-Alman Üniversitesi. Hukuk Fakültesi. Ders Bilgi Formu Türk-Alman Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ders Bilgi Formu Dersin Adı Dersin Kodu Dersin Yarıyılı Devlet Kuramı HUK 310 6 ECTS Ders Uygulama Laboratuar Kredisi (saat/hafta) (saat/hafta) (saat/hafta) 3 2

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ ANAYASA HUKUKU HAKKINDA GENEL BİLGİLER BİRİNCİ BÖLÜM DEVLET

İÇİNDEKİLER GİRİŞ ANAYASA HUKUKU HAKKINDA GENEL BİLGİLER BİRİNCİ BÖLÜM DEVLET İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...III GİRİŞ ANAYASA HUKUKU HAKKINDA GENEL BİLGİLER I-ANA YASA HUKUKUNUN KONUŞU VE ÖNEMİ...1 II-ANAYASA HUKUKU VE SİYASİ KURUMLAR...2 III-ANAYASA HUKUKUNUN METODU VE KAYNAKLARI...4 1-

Detaylı

ANAYASAL ÖZELLİKLER. Federal Devlet

ANAYASAL ÖZELLİKLER. Federal Devlet ANAYASAL ÖZELLİKLER Ulus devlet, belirli bir toprak parçası üzerinde belirli bir nüfus ve egemenliğe sahip bir örgütlenmedir. Ulus-devlet üç unsura sahiptir: 1) Ülke (toprak), 2) Nüfus, 3) Egemenlik (Siyasal-Yönetsel

Detaylı

Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ. Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar

Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ. Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER...v GİRİŞ... 1 Birinci Bölüm Antik Demokrasi I. ANTİK DEMOKRASİNİN

Detaylı

ÜNİTE:1. Vergi Hukukuna İlişkin Genel Bilgiler ÜNİTE:2. Vergi Hukukunun Kaynakları ÜNİTE:3. Vergi Kanunlarının Uygulanması ÜNİTE:4

ÜNİTE:1. Vergi Hukukuna İlişkin Genel Bilgiler ÜNİTE:2. Vergi Hukukunun Kaynakları ÜNİTE:3. Vergi Kanunlarının Uygulanması ÜNİTE:4 ÜNİTE:1 Vergi Hukukuna İlişkin Genel Bilgiler ÜNİTE:2 Vergi Hukukunun Kaynakları ÜNİTE:3 Vergi Kanunlarının Uygulanması ÜNİTE:4 Vergi Hukukunda Yorum ÜNİTE:5 1 Vergi Mükellefiyeti ve Sorumluluğu ÜNİTE:6

Detaylı

İNSAN HAKLARI SORULARI

İNSAN HAKLARI SORULARI 1. 1776 Amerikan ve 1789 Fransız belgelerine yansıyan doğal haklar öğretisinin başlıca temsilcisi kimdir? a) J. J. Rousseau b) Voltaire c) Montesquieu d) John Locke 4. Aşağıdakilerden hangisi İngiliz hak

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Engin ŞAHİN Fatih Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Öğretim Üyesi KURUCU İKTİDAR. politik bir yaklaşım

Yrd. Doç. Dr. Engin ŞAHİN Fatih Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Öğretim Üyesi KURUCU İKTİDAR. politik bir yaklaşım Yrd. Doç. Dr. Engin ŞAHİN Fatih Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Öğretim Üyesi KURUCU İKTİDAR politik bir yaklaşım İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR...XIII GİRİŞ...1

Detaylı

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ Yazar : Erdem Denk Yayınevi : Siyasal Kitabevi Baskı : 1. Baskı Kategori : Uluslararası İlişkiler Kapak Tasarımı : Gamze Uçak Kapak

Detaylı

Dr. Serdar GÜLENER TÜRKİYE DE ANAYASA YARGISININ DEMOKRATİK MEŞRULUĞU

Dr. Serdar GÜLENER TÜRKİYE DE ANAYASA YARGISININ DEMOKRATİK MEŞRULUĞU Dr. Serdar GÜLENER TÜRKİYE DE ANAYASA YARGISININ DEMOKRATİK MEŞRULUĞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V İÇİNDEKİLER...IX KISALTMALAR... XVII TABLOLAR LİSTESİ... XIX ŞEKİLLER LİSTESİ...XXIII GİRİŞ...1 Birinci Bölüm

Detaylı

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI I. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2.

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI I. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ 2015 2016 ÖĞRETİM YILI I. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2. DERS SAATİ 28.09.2015 30.09.2015 05.10.2015 07.10.2015 12.10.2015 TANIŞMA

Detaylı

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ 209 ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 20 Aralık 1993 tarihli ve 47/135 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

Faruk TURİNAY. Suçta ve Cezada. Kanunilik İlkesinin Anayasal Temelleri

Faruk TURİNAY. Suçta ve Cezada. Kanunilik İlkesinin Anayasal Temelleri Faruk TURİNAY Suçta ve Cezada Kanunilik İlkesinin Anayasal Temelleri İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V İÇİNDEKİLER...VII KISALTMALAR...XIII GİRİŞ...3 Birinci Bölüm Kanunilik İlkesinde Terminoloji ve Kavramların İncelenmesi

Detaylı

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI I. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI I. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ 2014 2015 ÖĞRETİM YILI I. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2. DERS SAATİ 15.09.2014 TANIŞMA DERSİ TANIŞMA DERSİ 17.09.2014 22.09.2014

Detaylı

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 Adı Soyadı : No: Sınıf: 11/ SĠYASET Siyaset; ülke yönetimini ilgilendiren olayların bütünüdür.

Detaylı

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANLATIM SORULARI 1- Bir siyasal düzende anayasanın işlevleri neler olabilir? Kısaca yazınız. (10 p) -------------------------------------------

Detaylı

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ 215 DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 25 Kasım 1981 tarihli ve 36/55 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi

T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ MÜFREDAT FORMU Ders İzlencesi Sayı : Tarih : 1.1.216 Diploma Program Adı : SOSYOLOJİ, LİSANS PROGRAMI, (AÇIKÖĞRETİM) Akademik Yıl : 21-216 Yarıyıl

Detaylı

DEMOKRASİ, LİBERALİZM VE SINIRLI DEVLET 1

DEMOKRASİ, LİBERALİZM VE SINIRLI DEVLET 1 DEMOKRASİ, LİBERALİZM VE SINIRLI DEVLET 1 Prof.Dr.Coşkun Can Aktan Liberalizm ve demokrasi birbirleriyle uyuşabilmelerine rağmen aynı şey değildirler. Liberalizm devlet gücünün kapsamı, demokrasi ise bu

Detaylı

Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Çift Numaralı Öğrenciler Bütünleme Sınavı CEVAP ANAHTARI

Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Çift Numaralı Öğrenciler Bütünleme Sınavı CEVAP ANAHTARI Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Çift Numaralı Öğrenciler Bütünleme Sınavı CEVAP ANAHTARI Tarih: 01/09/2016 Saat: 10:00 Sınavda ilan edilmiş olan, öğretim üyesinin öğrencinin derse devamı ve sınav kağıdında

Detaylı

BİRİNCİ KİTAP DENETİM MEKANİZMASI (KURUMSAL HÜKÜMLER) BirinciBölüm GİRİŞ

BİRİNCİ KİTAP DENETİM MEKANİZMASI (KURUMSAL HÜKÜMLER) BirinciBölüm GİRİŞ BİRİNCİ KİTAP DENETİM MEKANİZMASI (KURUMSAL HÜKÜMLER) BirinciBölüm GİRİŞ I. İNSAN HAKLARI KAVRAMI 3 II. İNSAN HAKLARININ ULUSLARARASI DÜZEYDE KORUNMASI 4 1. Birleşmiş Milletler Örgütü 4 2. İkinci Dünya

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI Uluslararası Arka Plan Uluslararası Arka Plan Birleşmiş Milletler - CEDAW Avrupa Konseyi - Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Detaylı

Dr. MURAT YILDIRIM ULUSLARARASI VERGİ HUKUKU NDA TAHKİM

Dr. MURAT YILDIRIM ULUSLARARASI VERGİ HUKUKU NDA TAHKİM Dr. MURAT YILDIRIM ULUSLARARASI VERGİ HUKUKU NDA TAHKİM İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...ix KISALTMALAR...xix 1.GİRİŞ...1 I. KAVRAM VE TERİM...1 1. Kavram...1 a. Tanım...1 b. Unsurlar...4 aa. Anlaşma...4

Detaylı

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19 09/04/2010 BASIN BİLDİRİSİ Anayasa değişikliğinin Cumhuriyetin ve demokrasinin geleceği yönüyle neler getireceği neler götüreceği dikkatlice ve hassas bir şekilde toplumsal uzlaşmayla değerlendirilmelidir.

Detaylı

Giriş. evre, çalkantılı bir dönem, ağır bir kriz dönemidir. Gerçekten de siyasal düşünceler tarihine

Giriş. evre, çalkantılı bir dönem, ağır bir kriz dönemidir. Gerçekten de siyasal düşünceler tarihine Giriş Cumhuriyete Devreden Düşünce Mirası: Tanzimat ve Meşrutiyet in Birikimi başlıklı bu çalışma, Cumhuriyet Türkiyesi nde siyasal düşünce hayatına etki eden düşünce akımlarını inceleyen kapsamlı bir

Detaylı

MEHMET AKİF ETGÜ Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi KAMU HUKUKUNDA MÜLKİYET HAKKI VE AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ NİN MÜLKİYET HAKKINA BAKIŞI

MEHMET AKİF ETGÜ Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi KAMU HUKUKUNDA MÜLKİYET HAKKI VE AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ NİN MÜLKİYET HAKKINA BAKIŞI Ayrıntılı Bilgi ve On-line Satış için www.hukukmarket.com MEHMET AKİF ETGÜ Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi KAMU HUKUKUNDA MÜLKİYET HAKKI VE AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ NİN MÜLKİYET HAKKINA BAKIŞI

Detaylı

MEHMET UTKU ÖZTÜRK 1961 KURUCU MECLİSİ

MEHMET UTKU ÖZTÜRK 1961 KURUCU MECLİSİ MEHMET UTKU ÖZTÜRK 1961 KURUCU MECLİSİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR... XIX GİRİŞ...1 1. DEMOKR AT PARTI İKTIDARININ SONUNA DOĞRU...9 1.1. DP nin Muhalefete Karşı Tutumu...9 1.1.1.

Detaylı

Ümit GÜVEYİ. Demokratik Devlet İlkesi Çerçevesinde. Seçimlerin Yönetimi ve Denetimi

Ümit GÜVEYİ. Demokratik Devlet İlkesi Çerçevesinde. Seçimlerin Yönetimi ve Denetimi Ümit GÜVEYİ Demokratik Devlet İlkesi Çerçevesinde Seçimlerin Yönetimi ve Denetimi İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR... XI GİRİŞ...1 Birinci Bölüm Teorik Boyutuyla Genel Kavramsal Çerçeve

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ 5 KISALTMALAR 21

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ 5 KISALTMALAR 21 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ 5 İÇİNDEKİLER II KISALTMALAR 21 GİRİŞ 25 A. ANAYASACIL1K VE ÖZGÜRLÜK 25 1. Giriş 25 2. Önceki Türk Anayasalarının Özgürlük Açısından İrdelenmesi 32 a. 1876 Kanuni Esasisi 32 b. 1921 Teşkilatı

Detaylı

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? Hukukun Dallara Ayrılması (Kamu Hukuku-Özel Hukuk) Kamu Hukuku Özel Hukuk Ayrımı Hukuk kuralları için yapılan eski ayrımlardan biri, hukukun kamu

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM TOPLUM VE HUKUK

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM TOPLUM VE HUKUK İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM TOPLUM VE HUKUK Toplum Hayatı...: 1 Hukukun Toplumdaki Fonksiyonu 2 Sosyal Dayanışma 3 Sosyal Hayatta Çekişme 5 Din Kuralları 6 Örf vc Âdet Kuralları 9 Görgü (Nezaket) Kuralları

Detaylı

KAMU YÖNETİMİ PROGRAMI

KAMU YÖNETİMİ PROGRAMI İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ PROGRAMI SİYASAL DÜŞÜNCELER TARİHİ YARD. DOÇ. DR. MUSTAFA GÖRKEM DOĞAN 7. ERKEN MODEN DÖNEMDE SİYASAL DÜŞÜNCE 7 ERKEN MODEN DÖNEMDE

Detaylı

Emrah URAN TÜRKİYE DEKİ BAĞIMSIZ İDARİ OTORİTELERİN İDARİ YAPTIRIM YETKİSİ

Emrah URAN TÜRKİYE DEKİ BAĞIMSIZ İDARİ OTORİTELERİN İDARİ YAPTIRIM YETKİSİ Emrah URAN TÜRKİYE DEKİ BAĞIMSIZ İDARİ OTORİTELERİN İDARİ YAPTIRIM YETKİSİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR... XIX GİRİŞ...1 Birinci Bölüm EKONOMİK KAMU DÜZENİ EKSENİNDE BAĞIMSIZ İDARİ

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM GENEL OLARAK EVLİLİK BİRLİĞİNİN KORUNMASI VE EVLİLİK BİRLİĞİNDE EŞLERİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM GENEL OLARAK EVLİLİK BİRLİĞİNİN KORUNMASI VE EVLİLİK BİRLİĞİNDE EŞLERİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ İÇİNDEKİLER Kısaltmalar Önsöz XVII XIX Giriş 1 BİRİNCİ BÖLÜM GENEL OLARAK EVLİLİK BİRLİĞİNİN KORUNMASI VE EVLİLİK BİRLİĞİNDE EŞLERİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ 1. EVLENME KAVRAMI İLE EVLENMENİN TANIMI VE HUKUKİ NİTELİĞİ

Detaylı

Editörler Prof.Dr. Mimar Türkkahraman & Yrd.Doç.Dr.Esra Köten SİYASET SOSYOLOJİSİ

Editörler Prof.Dr. Mimar Türkkahraman & Yrd.Doç.Dr.Esra Köten SİYASET SOSYOLOJİSİ Editörler Prof.Dr. Mimar Türkkahraman & Yrd.Doç.Dr.Esra Köten SİYASET SOSYOLOJİSİ Yazarlar Prof.Dr.Önder Kutlu Doç.Dr. Betül Karagöz Doç.Dr. Fazıl Yozgat Doç.Dr. Mustafa Talas Yrd.Doç.Dr. Bülent Kara Yrd.Doç.Dr.

Detaylı

İLTİCA HAKKI NEDİR? 13 Ağustos 1993 tarihli Fransız Ana yasa mahkemesinin kararı uyarınca iltica hakkinin anayasal değeri su şekilde açıklanmıştır:

İLTİCA HAKKI NEDİR? 13 Ağustos 1993 tarihli Fransız Ana yasa mahkemesinin kararı uyarınca iltica hakkinin anayasal değeri su şekilde açıklanmıştır: İLTİCA HAKKI NEDİR? 27 Ekim 1946 tarihli Fransız Ana yasasının önsözü uyarınca özgürlük uğruna yaptığı hareket sebebiyle zulme uğrayan her kişi Cumhuriyet in sınırlarında iltica hakkına başvurabilir. 13

Detaylı

KAMU DÜZENİ K AVR AMI

KAMU DÜZENİ K AVR AMI Dr. Özge OKAY TEKİNSOY Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Görevlisi İDARE HUKUKUNDA KAMU DÜZENİ K AVR AMI İÇİNDEKİLER SUNUŞ... vii ÖNSÖZ...xi İÇİNDEKİLER... xiii KISALTMALAR...xxi GİRİŞ...1

Detaylı

ERDOĞAN TEZİÇ. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi E. Öğretim Üyesi ANAYASA HUKUKU (GENEL ESASLAR)

ERDOĞAN TEZİÇ. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi E. Öğretim Üyesi ANAYASA HUKUKU (GENEL ESASLAR) I ERDOĞAN TEZİÇ Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi E. Öğretim Üyesi ANAYASA HUKUKU (GENEL ESASLAR) Gözden Geçirilmiş ve Genişletilmiş ONYEDİNCİ BASI Beta II Yayın No. : 3128 Hukuk Dizisi : 1533 Birinci

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ DEMOKRASİ KAVRAMI AÇISINDAN DEVLET VE DİN İLİŞKİLERİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ DEMOKRASİ KAVRAMI AÇISINDAN DEVLET VE DİN İLİŞKİLERİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ DEMOKRASİ KAVRAMI AÇISINDAN DEVLET VE DİN İLİŞKİLERİ Enes SANAL Ankara, 2014 Giriş Siyasal iktidar ile din arasındaki ilişkiler, tüm çağlar boyunca toplumsal

Detaylı

İÇİNDEKİLER EDİTÖR NOTU... İİİ YAZAR LİSTESİ... Xİ

İÇİNDEKİLER EDİTÖR NOTU... İİİ YAZAR LİSTESİ... Xİ İÇİNDEKİLER EDİTÖR NOTU... İİİ YAZAR LİSTESİ... Xİ BİRLEŞMİŞ MİLLETLER GÜVENLİK KONSEYİ NİN SURİYE KRİZİNDEKİ TUTUMU... 1 Giriş... 1 1. BM Organı Güvenlik Konseyi nin Temel İşlevi ve Karar Alma Sorunu...

Detaylı

Dr. Serkan KIZILYEL TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİN KISITLANMASINDA KAMU GÜVENLİĞİ ÖLÇÜTÜ

Dr. Serkan KIZILYEL TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİN KISITLANMASINDA KAMU GÜVENLİĞİ ÖLÇÜTÜ Dr. Serkan KIZILYEL TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİN KISITLANMASINDA KAMU GÜVENLİĞİ ÖLÇÜTÜ Yay n No : 3075 Hukuk Dizisi : 1512 1. Baskı Şubat 2014 İSTANBUL ISBN 978-605 - 333-102 - 5 Copyright Bu kitab n bu

Detaylı

Fikret BABAYEV * * Azerbaycan Anayasa Mahkemesi Başkanı

Fikret BABAYEV * * Azerbaycan Anayasa Mahkemesi Başkanı Fikret BABAYEV * Sayın Başkan, değerli katılımcılar! Öncelikle belirtmek isterim ki, bugün bu faaliyete iştirak etmek ve sizlerle bir arada bulunmak benim için büyük bir mutluluktur. Bu toplantıya ve şahsıma

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Evra ÇETİN. İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi nin 8-11. maddeleri Bağlamında. Çalışanların Hakları

Yrd. Doç. Dr. Evra ÇETİN. İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi nin 8-11. maddeleri Bağlamında. Çalışanların Hakları Yrd. Doç. Dr. Evra ÇETİN İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi nin 8-11. maddeleri Bağlamında Çalışanların Hakları İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V İÇİNDEKİLER...VII GİRİŞ...1 I. Konunun Önemi...1 II. Çalışan Kavramının

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Siyasal Düşünceler Tarihi PSIR 201 3 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Siyasal Düşünceler Tarihi PSIR 201 3 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Siyasal Düşünceler Tarihi PSIR 201 3 3 + 0 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü Kadına Şiddet Raporu 1 MİRBAD KENT TOPLUM BİLİM VE TARİH ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ KADINA ŞİDDET RAPORU BASIN BİLDİRİSİ KADIN SORUNU TÜM TOPLUMUN

Detaylı

JOHN LOCKE UN LİBERALİZM KURAMI ÜZERİNE ON THE DOCTRINE OF LIBERALISM BY JOHN LOCKE

JOHN LOCKE UN LİBERALİZM KURAMI ÜZERİNE ON THE DOCTRINE OF LIBERALISM BY JOHN LOCKE JOHN LOCKE UN LİBERALİZM KURAMI ÜZERİNE ON THE DOCTRINE OF LIBERALISM BY JOHN LOCKE İdil Su EKMEKÇİ * Özet: Bu çalışmada 17. yüzyılın en önemli İngiliz düşünürlerinden ve siyasal düşünce tarihinin de en

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

Doç. Dr. Ahmet M. GÜNEŞ Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ÇEVRE HUKUKU

Doç. Dr. Ahmet M. GÜNEŞ Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ÇEVRE HUKUKU Doç. Dr. Ahmet M. GÜNEŞ Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ÇEVRE HUKUKU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR...XXI Birinci Bölüm Çevre Hukukunun Temelleri I. Genel Olarak...1

Detaylı

İnsanlık ailesinin tüm üyelerinde bulunan onuru ve onların eşit ve ayrılmaz haklarını tanımanın dünyada özgürlük, adalet ve barışın temeli olduğunu,

İnsanlık ailesinin tüm üyelerinde bulunan onuru ve onların eşit ve ayrılmaz haklarını tanımanın dünyada özgürlük, adalet ve barışın temeli olduğunu, İNSAN HAKLARI EVRENSEL BİLDİRGESİ* İnsanlık ailesinin tüm üyelerinde bulunan onuru ve onların eşit ve ayrılmaz haklarını tanımanın dünyada özgürlük, adalet ve barışın temeli olduğunu, İnsan haklarının

Detaylı

ESKİŞEHİR ATATÜRK MESLEK LİSESİ 2. DÖNEM 1. YAZILI YOKLAMA SORULAR.

ESKİŞEHİR ATATÜRK MESLEK LİSESİ 2. DÖNEM 1. YAZILI YOKLAMA SORULAR. SORULAR. 1. Anadolu bilgeliğinde ahlak anlayışının ortak özelliklerinden beş tanesini yazınız.(20 puan) 2. Ahlaki yargıları diğer yargılardan ayıran özellikleri karşılaştırmalı olarak yazınız.(16 puan)

Detaylı

EDEBİYAT VE SANATTA YARGI KARARLARININ KAYNAĞI VE MEŞRUİYETİNE FELSEFİ BİR BAKIŞ: HOBBESÇU TOPLUM SÖZLEŞMESİ

EDEBİYAT VE SANATTA YARGI KARARLARININ KAYNAĞI VE MEŞRUİYETİNE FELSEFİ BİR BAKIŞ: HOBBESÇU TOPLUM SÖZLEŞMESİ EDEBİYAT VE SANATTA YARGI KARARLARININ KAYNAĞI VE MEŞRUİYETİNE FELSEFİ BİR BAKIŞ: HOBBESÇU TOPLUM SÖZLEŞMESİ ÖZET ZEHRA TATLI * Pozitif hukuk sisteminde sanata ve edebiyata yönelik yargılama, sansür uygulama

Detaylı

ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00

ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00 ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00 A. ANLATIM SORUSU (10 puan) Temsilde adalet yönetimde istikrar kavramlarını kısaca açıklayınız. Bu konuda

Detaylı

İnsanların, sadece insan olması nedeniyle sahip oldukları devredilemez ve vazgeçilemez haklardır.

İnsanların, sadece insan olması nedeniyle sahip oldukları devredilemez ve vazgeçilemez haklardır. İNSAN HAKLARI İNSAN HAKLARI İnsanların, sadece insan olması nedeniyle sahip oldukları devredilemez ve vazgeçilemez haklardır. Bu haklara herhangi bir şart veya statüye bağlı olmadan doğuştan sahip oluruz

Detaylı

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci;

Öğrenim Kazanımları Bu programı başarı ile tamamlayan öğrenci; Image not found http://bologna.konya.edu.tr/panel/images/pdflogo.png Ders Adı : İNSAN HAKLARI VE DEMOKRASİ Ders No : 0310420098 Teorik : 2 Pratik : 0 Kredi : 2 ECTS : 3 Ders Bilgileri Ders Türü Öğretim

Detaylı

DEVLETİN SINIRLANDIRILMASI VE ANAYASAL DEMOKRASİ

DEVLETİN SINIRLANDIRILMASI VE ANAYASAL DEMOKRASİ DEVLETİN SINIRLANDIRILMASI VE ANAYASAL DEMOKRASİ Prof.Dr.Coşkun Can Aktan Bütün insanlarda bir tehlike mevcuttur. Özgür bir ülke için tek kural şu olmalıdır: Güce sahip olan herkes halkın özgürlüğü için

Detaylı

Dr. Hediye BAHAR SAYIN. Pay Sahibi Haklarının Korunması Kapsamında Anonim Şirket Yönetim Kurulu Kararlarının Butlanı

Dr. Hediye BAHAR SAYIN. Pay Sahibi Haklarının Korunması Kapsamında Anonim Şirket Yönetim Kurulu Kararlarının Butlanı Dr. Hediye BAHAR SAYIN Pay Sahibi Haklarının Korunması Kapsamında Anonim Şirket Yönetim Kurulu Kararlarının Butlanı İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR LİSTESİ... XIX Giriş...1 Birinci

Detaylı

1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi

1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi SOSYOLOJİ (TOPLUM BİLİMİ) 1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi Sosyoloji (Toplum Bilimi) Toplumsal grupları, örgütlenmeleri, kurumları, kurumlar arası ilişkileri,

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRK ANAYASA HUKUKU LAW

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRK ANAYASA HUKUKU LAW DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRK ANAYASA HUKUKU LAW 117 2 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

Yeni Bir Toplumsal Sözleşme, Yeni Anayasa ve Kuvvetler Ayrılığı GİRİŞ:

Yeni Bir Toplumsal Sözleşme, Yeni Anayasa ve Kuvvetler Ayrılığı GİRİŞ: Yeni Bir Toplumsal Sözleşme, Yeni Anayasa ve Kuvvetler Ayrılığı Ayhan KOÇ GİRİŞ: Anayasalar bir devletin yönetim şeklini ve bu yönetim şeklinde yöneticilerin yetkilerinin kaynağını gösteren en önemli yasalardır.

Detaylı

9.Sınıf Sağlık Hizmetlerinde İletişim. 3.Ünte Toplumsal İletişim HUKUK KURALLARI / İNSAN HAKLARI 21.Hafta ( / 02 / 2014 )

9.Sınıf Sağlık Hizmetlerinde İletişim. 3.Ünte Toplumsal İletişim HUKUK KURALLARI / İNSAN HAKLARI 21.Hafta ( / 02 / 2014 ) 9.Sınıf Sağlık Hizmetlerinde İletişim 3.Ünte Toplumsal İletişim HUKUK KURALLARI / İNSAN HAKLARI 21.Hafta ( 17-21 / 02 / 2014 ) HUKUK KURALLARI 2 HUKUK : Bir toplum içinde yaşayan insanların;.) Birbirleriyle

Detaylı

Anayasa Hukuku (Genel İlkeler) (LAW 107) Ders Detayları

Anayasa Hukuku (Genel İlkeler) (LAW 107) Ders Detayları Anayasa Hukuku (Genel İlkeler) (LAW 107) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Anayasa Hukuku (Genel İlkeler) LAW 107 Güz 3 0 0 3 7 Ön Koşul Ders(ler)i

Detaylı

Genel Devlet Teorileri (LAW 423) Ders Detayları

Genel Devlet Teorileri (LAW 423) Ders Detayları Genel Devlet Teorileri (LAW 423) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Genel Devlet Teorileri LAW 423 Güz 3 0 0 3 4 Ön Koşul Ders(ler)i Dersin Dili

Detaylı

MEF ÜNİVERSİTESİ HUKUK LİSANS DERS PROGRAMI BİRİNCİ YIL. I. Yarıyıl II. Yarıyıl Kodu Dersin Adı T U AKTS Kodu Dersin Adı T U AKTS HUK 103

MEF ÜNİVERSİTESİ HUKUK LİSANS DERS PROGRAMI BİRİNCİ YIL. I. Yarıyıl II. Yarıyıl Kodu Dersin Adı T U AKTS Kodu Dersin Adı T U AKTS HUK 103 MEF ÜNİVERSİTESİ UK LİSANS DERS PROGRAMI BİRİNCİ YIL I. Yarıyıl. Yarıyıl Kodu Dersin Adı T U AKTS Kodu Dersin Adı T U AKTS 103 HISTR 201 101 105 107 TURK 101 ENG 101 Roma Hukuku: Genel Hükümler Atatürk

Detaylı

İş Yeri Hakları Politikası

İş Yeri Hakları Politikası İş Yeri Hakları Politikası İş Yeri Hakları Politikası Çalışanlarımızla olan ilişkilerimize değer veririz. İşimizin başarısı, küresel işletmemizdeki her bir çalışana bağlıdır. İş yerinde insan haklarının

Detaylı

TÜRK İŞ HUKUKUNDA İŞÇİNİN SADAKAT BORCU

TÜRK İŞ HUKUKUNDA İŞÇİNİN SADAKAT BORCU Yrd. Doç. Dr. Arzu ARSLAN ERTÜRK Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi TÜRK İŞ HUKUKUNDA İŞÇİNİN SADAKAT BORCU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ VE TEŞEKKÜRLER...

Detaylı

Türk Göç ve İltica Hukukunun Temelleri:

Türk Göç ve İltica Hukukunun Temelleri: Türk Göç ve İltica Hukukunun Temelleri: Yasal Statünün Belirlenmesine İlişkin Sorunlar Prof. Dr. Bülent ÇİÇEKLİ HSYK Sunum Planı 1) Terminoloji 2) Disiplin Olarak 3) Göç ve İltica Hukukunun Kaynakları

Detaylı

Biz de yazımızda bunu irdeleyelim, yani vergi aslında af olur mu sorusunun cevabını irdeleyelim istedik.

Biz de yazımızda bunu irdeleyelim, yani vergi aslında af olur mu sorusunun cevabını irdeleyelim istedik. Vergi barışı, Hazine'ye varlık barışından daha çok gelir getirir 23.11.2009 Bumin Doğrusöz Geçen günlerde yine vergi affı dedikoduları çıktı. Bu arada bir toplantıda Maliye Bakanı, vergide af olmayacağını

Detaylı

Tablo 4. Ders Programı 13 Ekim 2015 tarihli Akademik Kurul da değiştirilmiş metin BİRİNCİ YIL

Tablo 4. Ders Programı 13 Ekim 2015 tarihli Akademik Kurul da değiştirilmiş metin BİRİNCİ YIL Tablo 4. Ders Programı 13 Ekim 2015 tarihli Akademik Kurul da değiştirilmiş metin BİRİNCİ YIL I. Yarıyıl. Yarıyıl Kodu Dersin Adı T U AKTS Kodu Dersin Adı T U AKTS 103 HISTR 211 101 105 107 TURK 111 ENG

Detaylı

İNSAN HAKLARI EVRENSEL BEYANNAMESİ

İNSAN HAKLARI EVRENSEL BEYANNAMESİ 203 İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi İNSAN HAKLARI EVRENSEL BEYANNAMESİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 10 Aralık 1948 tarih ve 217 A(III) sayılı Kararıyla ilan edilmiştir. 6 Nisan 1949 tarih ve

Detaylı

M. Gözde ATASAYAN. Kamu Hizmetlerinin Süreklilik ve Düzenlilik İlkesi

M. Gözde ATASAYAN. Kamu Hizmetlerinin Süreklilik ve Düzenlilik İlkesi M. Gözde ATASAYAN Kamu Hizmetlerinin Süreklilik ve Düzenlilik İlkesi İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... XI KISALTMALAR...XXI GİRİŞ...1 A. «KAMU HİZMETİ» KAVRAMI...1 1. Kamu Hizmetinin Klasik Tanımı...1

Detaylı

Prof. Dr. Zehra ODYAKMAZ Ümit KAYMAK İsmail ERCAN THEMIS İDARE HUKUKU

Prof. Dr. Zehra ODYAKMAZ Ümit KAYMAK İsmail ERCAN THEMIS İDARE HUKUKU Prof. Dr. Zehra ODYAKMAZ Ümit KAYMAK İsmail ERCAN THEMIS İDARE HUKUKU İçindekiler IX 3. Tekliflerin Sunulması ve Değerlendirilmesi...100 4. İhale Kararının Alınması...100 5. Sözleşme Yapılması...101 D.

Detaylı

ERDOĞAN TEZİÇ. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi E. Öğretim Üyesi ANAYASA HUKUKU (GENEL ESASLAR) Gözden Geçirilmiş ve İlâveli ONDOKUZUNCU BASI

ERDOĞAN TEZİÇ. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi E. Öğretim Üyesi ANAYASA HUKUKU (GENEL ESASLAR) Gözden Geçirilmiş ve İlâveli ONDOKUZUNCU BASI I ERDOĞAN TEZİÇ Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi E. Öğretim Üyesi ANAYASA HUKUKU (GENEL ESASLAR) Gözden Geçirilmiş ve İlâveli ONDOKUZUNCU BASI Beta II Yayın No. : 3265 Hukuk Dizisi : 1581 Birinci

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI 6 1 TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI Kavramlar Türk Bayrağı Kanunu İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (11. Protokol ile Düzenlenen Metin) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (11.

Detaylı

LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi

LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1. HAFTA: OSMANLI ANAYASAL GELİŞMELERİ [Türk Anayasa Hukukukun Bilgi Kaynaklarının Tanıtımı:

Detaylı

(DEÜ Hukuk Fakültesi Kamu Hukuku Bölümü Anayasa Hukuku Anabilim Dalı)

(DEÜ Hukuk Fakültesi Kamu Hukuku Bölümü Anayasa Hukuku Anabilim Dalı) GAU AKADEMİK PERSONEL AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ FORMU Prof.Dr. Meltem DİKMEN CANİKLİOĞLU Kastamonu 01/08/1962 Profesör 07/12/2010 (DEÜ Hukuk Fakültesi Kamu Hukuku Bölümü Anayasa Hukuku Anabilim Dalı) İzmir Ekonomi

Detaylı

Gücün Değil Acizliğin Göstergesi Şiddet

Gücün Değil Acizliğin Göstergesi Şiddet Gücün Değil Acizliğin Göstergesi Şiddet Çisem Gürsoy * ÖZET: Bir insanın hayatı boyunca şiddetle karşı karşıya gelmemesi günümüzde maalesef çok düşük bir ihtimal haline gelmiştir. Burada bahsedilen şiddet

Detaylı

YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ

YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ Yıldız Teknik Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü, 24 Kasım 2011 Perşembe günü Üniversitemiz Merkez Kampüsü Hünkar Salonu nda, hem Üniversitemizin

Detaylı

Sosyal Düzen Kuralları. Toplumsal Düzen Kuralları. Hukuk Kuralları Din Kuralları Ahlak Kuralları Görgü Kuralları Örf ve Adet Kuralları

Sosyal Düzen Kuralları. Toplumsal Düzen Kuralları. Hukuk Kuralları Din Kuralları Ahlak Kuralları Görgü Kuralları Örf ve Adet Kuralları TEMEL HUKUK Sosyal Düzen Kuralları Toplum halinde yaşayan insanların yerine getirmek zorunda oldukları ödevleri ve kullanacakları yetkileri belirten kurallara, sosyal düzen kuralları veya sadece sosyal

Detaylı

TOPLUM SÖZLEŞMECİLER 2. JOHN LOCKE ve J.J. ROUSSEAU

TOPLUM SÖZLEŞMECİLER 2. JOHN LOCKE ve J.J. ROUSSEAU TOPLUM SÖZLEŞMECİLER 2 JOHN LOCKE ve J.J. ROUSSEAU JOHN LOCKE (1632-1704) İngiliz düşünür Kendi çağındaki mutlakıyetçi düşünceyi kökten sarsan bir düşünür Siyasi liberalizmin, liberal demokrasinin ve anayasal

Detaylı

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ I.SINIF I.YARIYIL FL 101 FELSEFEYE GİRİŞ I Etik, varlık, insan, sanat, bilgi ve değer gibi felsefenin başlıca alanlarının incelenmesi

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS SİYASİ DÜŞÜNCELER TARİHİ I SDT

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS SİYASİ DÜŞÜNCELER TARİHİ I SDT DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS SİYASİ DÜŞÜNCELER TARİHİ I SDT203 3 3 + 0 3 4 Ön Koşul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

ÖRNEK SORU: 1. Buna göre Millî Mücadele nin başlamasında hangi durumlar etkili olmuştur? Yazınız. ...

ÖRNEK SORU: 1. Buna göre Millî Mücadele nin başlamasında hangi durumlar etkili olmuştur? Yazınız. ... ÖRNEK SORU: 1 1914 yılında başlayan Birinci Dünya Savaşı, Osmanlı Devleti açısından, 30 Ekim 1918 de, yenilgiyi kabul ettiğinin tescili niteliğinde olan Mondros Ateşkes Anlaşması yla sona erdi. Ancak anlaşmanın,

Detaylı

MODERN DEVLET İN ÇIPLAK SURETİ

MODERN DEVLET İN ÇIPLAK SURETİ MODERN DEVLET İN ÇIPLAK SURETİ The Bare Aspect of the Modern State Abdurrahman SAYGILI ÖZET Modern devlet dediğimiz yapıyı anlamak için, modern öncesi oluşumlara da bakmak gerekir. Böylece siyasal iktidarın

Detaylı

VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI MAYIS 2012, İSTANBUL

VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI MAYIS 2012, İSTANBUL VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI 28-30 MAYIS 2012, İSTANBUL Yargının Bağımsızlığı ve Yasama ve Yürütme Güçleriyle İşbirliği Türkiye Cumhuriyeti Hâkimler ve Savcılar

Detaylı

ÖZEN ÜLGEN ANAYASA YARGISINDA İPTAL KARARLARININ ETKİLERİ

ÖZEN ÜLGEN ANAYASA YARGISINDA İPTAL KARARLARININ ETKİLERİ ÖZEN ÜLGEN ANAYASA YARGISINDA İPTAL KARARLARININ ETKİLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR... XVII GİRİŞ...1 Birinci Bölüm ANAYASA MAHKEMESİ İPTAL KARARLARININ ZAMAN BAKIMINDAN ETKİSİ

Detaylı

KURAM VE ARAŞTIRMA. NEUMAN (2000), CHP-3 Theory and Research

KURAM VE ARAŞTIRMA. NEUMAN (2000), CHP-3 Theory and Research KURAM VE ARAŞTIRMA NEUMAN (2000), CHP-3 Theory and Research NEDEN? KURAM (TEORİ) NASIL? Hemen her araştırma bir kuram ile ilişkilidir. Kuramı nasıl kullanmalı? SOSYAL KURAM İDEOLOJİ İKİSİ DE olguları açıklar;

Detaylı

Yard. Doç. Dr. Sezgin Seymen ÇEBİ. Uluslararası Antalya Üniversitesi Hukuk Fakültesi. SOSYAL ADALET Tarihsel ve Kuramsal Bir Bakış

Yard. Doç. Dr. Sezgin Seymen ÇEBİ. Uluslararası Antalya Üniversitesi Hukuk Fakültesi. SOSYAL ADALET Tarihsel ve Kuramsal Bir Bakış Yard. Doç. Dr. Sezgin Seymen ÇEBİ Uluslararası Antalya Üniversitesi Hukuk Fakültesi SOSYAL ADALET Tarihsel ve Kuramsal Bir Bakış İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...IX GİRİŞ...15 Birinci Bölüm Antik

Detaylı

İDARİ YARGI DERSİ (VİZE SINAVI)

İDARİ YARGI DERSİ (VİZE SINAVI) SORULAR İDARİ YARGI DERSİ (VİZE SINAVI) 1- İdarenin denetim yollarından biri olarak, idari yargının gerekliliğini tartışınız (10 p). 2- Dünyadaki idari yargı sistemlerini karşılaştırarak, Türkiye nin mensup

Detaylı

Felsefe 1 N.Ö. Klasik Mantık II. Sema Önal Z-08 Z-08. Erken Dönem Türk Düşüncesi. Erken Dönem. Felsefesi. Kamil ŞAHİN Z-08. Ruh Sağlığı Psikolojisi

Felsefe 1 N.Ö. Klasik Mantık II. Sema Önal Z-08 Z-08. Erken Dönem Türk Düşüncesi. Erken Dönem. Felsefesi. Kamil ŞAHİN Z-08. Ruh Sağlığı Psikolojisi Felsefe N.Ö İngilizce İngilizce Tarihi Tarihi Klasik Mantık Klasik Mantık Korkut Aydın Korkut Aydın Bilgi Bilgi Ortaçağ Ortaçağ Türk Dili Türk Dili Sosyoloji Tarihi I Sosyoloji Tarihi I Sosyoloji Tarihi

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Anayasa Hukuku HUK

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Anayasa Hukuku HUK DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Anayasa Hukuku HUK120 2 2+0 2 2 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... Birinci Bölüm TÜRK ÖZEL HUKUKUNUN DAYANAKLARI

İÇİNDEKİLER. Önsöz... Birinci Bölüm TÜRK ÖZEL HUKUKUNUN DAYANAKLARI İÇİNDEKİLER Önsöz... v Birinci Bölüm TÜRK ÖZEL HUKUKUNUN DAYANAKLARI 1. TÜRK ÖZEL HUKUKUNUN DAYANAKLARI... 1 1.1. Hukukun Tanımı... 1 1.2. Hukukun Dayanağı İle İlgili Kuramlar... 1 1.3. Hukukun Kollara

Detaylı

KAMU YÖNETİMİ PROGRAMI

KAMU YÖNETİMİ PROGRAMI İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ PROGRAMI SİYASAL DÜŞÜNCELER TARİHİ YARD. DOÇ. DR. MUSTAFA GÖRKEM DOĞAN 5. ORTA ÇAĞDA SİYASET FELSEFESİ 5 ORTA ÇAĞDA SİYASET FELSEFESİ

Detaylı

Biz yeni anayasa diyoruz

Biz yeni anayasa diyoruz Biz yeni anayasa diyoruz Ocak 05, 2015-9:32:00 AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Mustafa Şentop, "Biz 'anayasa değişikliği' demiyoruz, 'yeni anayasa' diyoruz. Türkiye'nin anayasayla ilgili sorunu ancak

Detaylı

Demokrasiler ve Azınlık Talepleri

Demokrasiler ve Azınlık Talepleri Demokrasiler ve Azınlık Talepleri Üzerine Düşünceler Baskın Oran Başlıca kaynak: B.Oran, Küreselleşme ve Azınlıklar. 5. baskı, Ankara, İmaj Yayınevi, 2009 baskinoran@gmail.com www.baskinoran.com Azınlık:

Detaylı

Prof. Dr. TURAN YILDIRIM. Yrd. Doç. Dr. H. EYÜP ÖZDEMİR. Doç. Dr. MELİKŞAH YASİN İDARE HUKUKU II

Prof. Dr. TURAN YILDIRIM. Yrd. Doç. Dr. H. EYÜP ÖZDEMİR. Doç. Dr. MELİKŞAH YASİN İDARE HUKUKU II Prof. Dr. TURAN YILDIRIM Doç. Dr. MELİKŞAH YASİN Yrd. Doç. Dr. H. EYÜP ÖZDEMİR Yrd. Doç. Dr. GÜL ÜSTÜN Dr. ÖZGE OKAY İDARE HUKUKU II İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vii KISALTMALAR... xvii Birinci

Detaylı

BAŞKANLI PARLAMENTER SİSTEM

BAŞKANLI PARLAMENTER SİSTEM Yard. Doç. Dr. ŞULE ÖZSOY Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi BAŞKANLI PARLAMENTER SİSTEM Cumhurbaşkanının Halk Tarafından Seçildiği Parlamenter Hükümet Modeli ve Türkiye İçin Tavsiye

Detaylı

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2.

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ 2015-2016 ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2. DERS SAATİ 15.02.2016 Türk Hukukunun Bilgi Kaynakları - Mevzuat, Yargı

Detaylı

İYİ İDARE YASASI İÇDÜZENİ. BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar. İKİNCİ KISIM İyi İdarenin İlkeleri

İYİ İDARE YASASI İÇDÜZENİ. BİRİNCİ KISIM Genel Kurallar. İKİNCİ KISIM İyi İdarenin İlkeleri Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi nin 11 Kasım 2013 tarihli Onbirinci Birleşiminde Oybirliğiyle Kabul olunan İyi İdare Yasası Anayasanın 94 üncü maddesinin (1) inci fıkrası gereğince Kuzey

Detaylı

Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi 4 Aralık 2013. Dr. K. Ahmet Sevimli Yardımcı Doçent Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi

Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi 4 Aralık 2013. Dr. K. Ahmet Sevimli Yardımcı Doçent Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi 4 Aralık 2013 Dr. K. Ahmet Sevimli Yardımcı Doçent Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi K. Ahmet Sevimli Kimdir? 1972 yılında İstanbul da doğdu. 1990 yılında Bursa

Detaylı