U L Uv!> L AJK, AIx AJjl ILIŞ KİLER. "Giriş, Kavram ve Teoriler"

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "U L Uv!> L AJK, AIx AJjl ILIŞ KİLER. "Giriş, Kavram ve Teoriler""

Transkript

1 U L Uv!> L AJK, AIx AJjl ILIŞ KİLER "Giriş, Kavram ve Teoriler"

2 Editör: Prof. Dr. Haydar ÇAKMAK ULUSLARARASI İLİŞKİLER : Giriş, Kavramlar ve Teoriler Banş Kitapevi LTD. ŞTİ., 2007, Ankara, Birinci Baskı. Tüm haklan saklıdır. Yayıncının izni olmadan kısmen de olsa fotokopi, film, vb. elektronik ve mekanik yöntemlerle çoğaltılamaz, hiçbir şekilde kopya edilemez. Sayfa Düzeni : Serdal ÜNAL - Barış Kitap LTD. ŞTİ. Kapak : Repro Karizma - Tel: Baskı ve Cilt: BRC Matbaacılık - Tel: ISBN: Yayın : BARIŞ KİTAP LTD. ŞTİ. Zafer Çarşısı No: Yenişehir/ANKARA Tel: Faks: Genel Dağıtım : Platin Basın Yayın Dağıtım Bayındır 2 Sokak 39/3 Kızılay / ANKARA Tel: Faks:

3 roller üstlendiler. Günümüzde Birleşmiş Milletlerin alt kuruluşlarında yer alan pek çok Sivil Toplum Örgütleri, seslerini ve amaçlarını duyurarak gündem yaratabiliyorlar ve aynı zamanda çözüm arayışları için çaba sarf ediyorlar. Sivil Toplum Örgütleri yapılan, büyüklükleri ve hedefleri açısından ne kadar birbirlerinden farklı olsalar da ana mantık konusunda birleşirler. Sivil Toplum Örgütleri'ne üye bireyler, insani ve çevresel sorunları çözmek için ellerindeki güçleri kullanırlar. Bu çerçevede bir çok Sivil Toplum Örgütü, küresel kampanyalarda yerlerini almaktadırlar. Yaptıkları çalışmalarla insan hakları, kadın hakları ve nükleer silahlar gibi konularda seslerini duyurup gerek siyasal kararların alınmasında gerek toplumun yaşam kalitesinin artması gibi pek çok konuda önemli roller üstlenirler. 20. yüzyılın sonlanndan itibaren hükümetlerin pek çoğu Sivil Toplum Örgütlerinin büyüyen gücüne karşı cephe almaya başlamışlardır. Haklılıklarını ispatlamak ve söylemlerini desteklemek için Sivil Toplum Örgütlerini, demokratik olmamakla suçlamaktan geri kalmamışlardır. Dönem dönem Sivil Toplum Örgütlerinin, Uluslararası karar alma süreçlerine ve forumlara katılmalarını önlenmeye çalışılmıştır. Fakat her şeye rağmen Sivil Toplum Örgütleri küresel norm ve kuralların gelişiminde önemli bir rol oynamaya devam etmektedirler. 4- ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Yrd. Doç. Dr. Kenan DAĞCI 124 Bilgi teknolojisindeki son gelişmeler, fiyatların serbestleşmesi ve dünya genelinde piyasanın liberalleşmesi ile birleşti ve daha önce hiç görülmemiş bir şekilde Çok Uluslu Şirketlerin (ÇUŞ) sayısının artmasında patlama etkisi yaptı. Bazıları onlara merhametsiz birer sömürücü olarak bakarken diğerleri ise refahın lokomotifi olarak 124 Yrd. Doç.Dr. Kocaeli Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi

4 baktılar. Fakat bugünün çok uluslu şirketleri daha önceki emsallerine çok az benzemektedirler. Çünkü kendilerini farklı yöntemlerle yeniden keşfederek onları destekleyen ya da eleştirenleri şaşkına çevirmektedirler. ( Stopford, 12) Günümüzde bu kadar ön plana çıkan ÇUŞ'un bir tanımı yapılabilmesi için her şeyden önce onu diğer şirketlerden ayıran temel özelliklerin tespit edilmesi gerekir. ÇUŞ'ların kendine has belirli bazı özellikleri vardır. İlk olarak, ÇUŞ'lar yabancı ülkelere doğrudan yatırım yapar. Portföy yatırımını aksine, doğrudan yatırım yabancı bir ülkede bağlı bir şirket ya da şubenin kurulması ya da yabancı bir firmanın devralınması şeklinde gerçekleşir. Yatırımın amacı yabancı bir ülkedeki üretim biriminin idari anlamda kontrolünün sağlanmasıdır (Gilpin, 1976: 184). İkinci olarak ÇUŞ genel merkezi belli bir ülkede olduğu halde, faaliyetlerini bir veya birden fazla ülkede kendi tarafından koordine edilen şubeler, yavru şirketler veya bağlı şirketler aracılığıyla ve gene merkez tarafından kararlaşünlan bir işletme politikasına uyg olarak yürüten büyük şirketlerdir. Bu şirketlerin yatırım, üret araştırma faaliyetleri ve personel politikası ile ilgili stratejik kara ana merkezin bulunduğu genel merkezde alınmaktadır (Kutal Büyükuslu, 1996: ) O halde bir tanım yapılacak olunursa, iki veya daha fa ülkede mülkiyeti kısmen veya tamamen kendisine ait olarak üretim ve pazarlama faaliyetlerini yürüten, kendisine ait işletme stratejileri olan ve bu stratejileri tüm bağlı kuruluşları ve şubelerinde uygulayan işletmelere Çok Uluslu Şirketler denir (Mutlu, 1999: 10). Çok uluslu şirketler bazen ulus ötesi şirketler olarak da bilinirler ve modern, küresel ekonominin önemli bir parçası durumundadırlar. Çok uluslu şirketler, yukarıda belirtildiği gibi merkezden yönetilmekle birlikte üretim ve hizmet tesisleri merkez ülkenin dışında olan şirketlerdir (Jones, 2006). Tipik bir şekilde bir ÇUŞ yeni ürünlerini anavatanında geliştirir fakat bunların üretimlerini başka ülkelerde, çoğunlukla da üçüncü dünya ülkelerinde, gerçekleştirir. Böylece ÇUŞ'lar nispeten emek ve diğer üretim faktörleri daha ucuz olan ülkelerin kaynaklarını kullanarak ticari avantajlar elde ederler

5 Tutarlı şekilde sınıflandırılmış veriler olmamasına karşılık ÇUŞ'lann tarihinin 1600'da kurulan Britanya Doğu Hindistan Şirketi (the British East India Company) ile başladığı söylenebilir. îlk olarak Avrupa şirketleri daha sonra bazı ABD şirketleri birçok ülkede işlev görmeye başlamışlardır. ÇUŞ'in yayılmalarında ilk yıllarda hammaddenin coğrafî dağılımı önem taşırken (Kutal-Büyükuslu, 1996,35), günümüzde global rekabetin artması ve pazar payı sorunu temel belirleyici olmuştur (Tokol, 2001) Günümüzde büyük ÇUŞ'lann çoğunluğu Amerikan, Japon ya da Batı Avrupalı şirketlerdir. Bu tür şirketler dünya çapında, diğer iş çevrelerinde ya da hükümetler üzerinde, etkinliğe sahiptirler. 20. yüzyılın son yirmi yılında birçok küçük şirket de ÇUŞ haline gelmiştir. Bunlardan bazılan gelişmekte olan ülkelerdendir. Bu tür teşebbüsleri destekleyenler istihdam ve refah gibi gelişmelere acil ihtiyaçlan olan ülkeler için istihdam ve refah ürettiklerini, yeni teknolojiler geliştirdiklerini iddia etmektedirler. Bununla birlikte eleştirenler ise, ÇUŞ'lann ülkeler üzerindeki aşın politik etkilerine, gelişmekte olan ülkeleri sömürmelerine ve anavatanlannda işsizliği artmasına neden olduklanna işaret etmektedirler (Jones, 2006). Her iki görüşün de kendine göre haklı gerekçeleri olmakla birlikte bu çalışmanın konusunu daha çok ÇUŞ'lann uluslararası ilişkiler bakımından etkileri oluşturduğu için detaylara inilmeyecektir. Çok Uluslu Şirketlerin Uluslararası İlişkilerdeki Rolü Uluslararası ilişkilerin cereyan ettiği yere hipotetik olarak uluslararası sistem ya da uluslararası yapı denmektedir (Araş, 2006: 239). Uluslararası ilişkilerin konusu başlangıçta devletler arasındaki ilişkilerden ibaretti. Örneğin, Britanya'nın Hindistan ile ilişkileri gibi. Ekonomik ve sosyal gruplara (örneğin bankalar, sanayi kuruluşlan, öğrenciler, çevreciler ve kadın örgütleri) devlet dışı aktörler olarak ikincil bir statü verilmekteydi. Bu ikili bakış özellikle küreselleşmenin etkisiyle farklı bir boyut kazanmıştır. Çünkü devleti tek aktör olarak gören bakış günümüz dünyasının gerçekleri ile uyuşmayan bir hal almıştır. ÇUŞ'lann ekonomik faaliyetleri göz önünde bulundurulduğunda - 103

6 devletin egemenliğini yitirdiğini görebilmekteyiz. Hükümet dışı örgütler dünya genelinde kurduğu ilişkiler ağı ile, diplomasiye katılım da dahil olmak üzere, küresel ilişkiler ile meşgul olmaktadırlar, ki bu noktada hükümetler politik bağımsızlıklarını yitirmekte ve bağımlı hale gelmektedirler. Dolayısıyla şunu söyleyebiliriz: "Küresel politika yapım sürecinin her hangi bir alanındaki hadiseler hükümetlerin, şirketlerin ve Hükümet Dışı Örgütlerin (HDÖ) bir arada etkileşimlerini içeren kompleks bir sistem açısından anlaşılmalıdır (Willetts, 2001). Bu bakımdan günümüzde devletlerin dışında Hükümetler Arası Örgütler (HAÖ), Hükümet Dışı Örgütler ve Çok Uluslu Şirketler gibi aktörleri de uluslararası sistemde meydana gelen hadiselerin analiz çerçevesine dahil etmemiz gerekir. Çünkü gerçek şu ki, küresel sistemde 200'den az hükümet varken, aşağı yukan civannda Shell, Barclays Bank, Coca Cola, Ford, Microsoft, ya da Nestle gibi ÇUŞ vardır ve bunlann da dünyanın değişik ülkelerinde faaliyet gösteren 'den fazla şirketleri vardır (Willetts, 2001). Küresel düzeyde ekonomik faaliyetleri ile birlikte ele alındığında ÇUŞ'lar karşımıza önemli bir aktör olarak çıkmaktadır. Dolayısıyla, 1970'li yıllann modernistlerinin öngördüğü gibi, ÇUŞ'lar, HDÖ'ler ve küresel finans piyasalan son derece önemli hale gelmiştir (Keohane and Nye, 1998: 81-82). İthalat ya da ihracat yapan tüm şirketler bir şekilde ulusötesi ekonomik faaliyetlerle meşgul olmaktadır. Çoğu kez sağlık ve güvenlik standartlarında, iletişim hizmetleri düzenlemelerinde ya da yabancı hükümetlerin ekonomi politikalannda meydana gelen değişiklikler ÇUŞ'lann ticaret yapma yeteneklerini etkiler. Eğer söz konusu bu değişiklikler ÇUŞ'lar için faydalı ise ister istemez buna tepki göstermezler, fakat eğer mali olarak bir kayıplan söz konusu ise yabancı hükümete yönelik lobi yapma konusunda karar alırlar. Willetts'e göre bu dört yolla yapılabilir: 1. Dolaylı olarak şirketin kendi hükümetinden yabancı hükümet üzerinde baskı yapılmasını istemesi ile;

7 2. Dolaylı olarak bir uluslararası örgütte genel bir politika sorunu ortaya atarak; 3. Doğrudan kendi ülkesindeki diplomatik temsilcilik aracılığı ile; 4. Doğrudan öteki ülkede ilgili bakanlık aracılığıyla. Ticari Dernekler (örneğin Türkiye'de TÜSİAD) ve daha karmaşık doğrudan yöntemler gibi başka baskı uygulama yöntemleri de kullanılabilir. Bu şekilde bir ülkede yerleşik olan tek bir şirket bile kayda değer bir ulus-ötesi politik aktör olabilir. Ancak, yine de iş - hükümet etkileşimi ÇUŞ'lar için çok karmaşıktır. Şöyle ki, öncelikle ÇUŞ'lar birçok farklı ülkede şubelere sahiptir. Bu nedenle de faaliyette bulunduğu ülkedeki diğer şirketlerle rekabet etmek zorundadır. Diğer taraftan başka ülkelerdeki şirketlerle de rekabet etmek zorundadır. Dolayısıyla ÇUŞ'lar, beklenenden daha fazla hükümetlerle ilişki kurmak zorundadır. Bilindiği gibi küresel piyasada her hükümet kendi ülkelerinde ticaretle meşgul olan yabancı şirketler için farklı kanunları ve aynı zamanda farklı ideolojileri olan hükümetler olabilmektedir. Bu nedenle her ÇUŞ çok yönlü karmaşık ilişkileri en iyi şekilde yönetmek zorundadır (Blumenttrit ve Nigh, 2002: 57-58). Dolayısıyla, Dünya ölçeğinde iyi formüle edilmiş ve uygulanmış politik faaliyetler ÇUŞ'ların stratejik olarak başarılı olmalarına yardımcı olabilir. Uluslararası İş ve Hükümet ilişkilerini inceleyen çalışmaların çoğu ÇUŞ'ların karmaşık oluşlarını hesaba katmamaktadırlar. Bu alanda yapılan çalışmalar ÇUŞ'ların bütünüyle neden farklı derecede ve şekilde uluslararası politik faaliyetleri kullanmayı tercih ettiği üzerinde yoğunlaşmaktadır. Ancak gözden kaçmaması gereken bir nokta vardır ki, o da ÇUŞ'ların tekil bir yapıda olmadıklarıdır. Yönetim kararlan tek merkezden alınsa bile, yukanda da izah edildiği gibi şubelerin bulunduğu her ülkenin şartları farklıdır. Bu nedenle de ÇUŞ'lar farklı politik argümanlan ve stratejileri kullanmaktadırlar. 105

8 Küreselleşme sürecinde* sermayenin ana motoru haline gelen ÇUŞ'lar doğrudan yabancı yatırım yapmaları nedeniyle etkili bir konuma gelmişleridir. ÇUŞ'lann özellikle 1960'lardan sonra hızla yaygınlaştıklarını görmekteyiz Günümüzde Çok Uluslu Şirketler dünya genelinde sahip oldukları imkân ve kabiliyetleri ile uluslararası sistemin önemli bir aktörü haline gelmiştir. Devlet merkezli bakış açısını yansıtan Realist teoride uluslararası sistemin temel aktörü devlet olarak tanımlanmış olsa da, özellikle bilgi devrimi ve teknolojideki gelişmeler ÇUŞ'lann sayısının artmasına ve önemli bir aktör olarak ön plana çıkmalanna neden olmuştur. Uluslararası sistemdeki hükümet sayısının çok üstünde olan ÇUŞ'lar birçok devletin bütçe ve GSYİH'nın üstünde olan varlıklan ile uluslararası siyasette etkili bir aktör konumuna gelmiştir. Ellerindeki geniş yatınm kapasiteleri sebebiyle devletler çok uluslu şirketleri kendi ülkelerine çekebilmek için düşük vergiler ya da vergi muafiyetleri verme yansına girmişler, ÇUŞ'lann taleplerine uygun iş yasalan uygulamaya başlamışlardır. Bu açıdan bakıldığında devletler özellikle ekonomi politikalan üzerindeki kontrollerine kaybetmeye başlamışlardır. ÇUŞ'lar sahip olduklan varlıklarla yaünm yapmak istedikleri ülkelerde en düşük maliyetlerle üretim yapıp daha fazla kar elde etme amacını taşımakta bu nedenle de yaünm yapacakları ülkedeki hükümetler üzerinde baskı kurabilmektedirler. Teknolojideki gelişmeler, özellikle bilgisayar ve fiber optik kablolann icat edilmesi iletişim teknolojilerinde çığır açmışür. Bu nedenle ulusal şirketlerin çok uluslu hale gelmeleri daha da kolaylaşmışür. Aynı şekilde içinde bulunduğumuz çağda da teknolojilerin gelişmesi kaçınılmazdır ve bu süreç ÇUŞ'lann sayısını daha da artüracakür. Bu da bizi ÇUŞ'lann gittikçe daha da etkin hale geleceği sonucuna götürmektedir

KOBİ LERİN TEMEL SORUNLARI VE SAĞLANAN DESTEKLER

KOBİ LERİN TEMEL SORUNLARI VE SAĞLANAN DESTEKLER T.C. SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI K O S G E B KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ SANAYİ GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI KOBİ LERİN TEMEL SORUNLARI VE SAĞLANAN DESTEKLER Yrd. Doç. Dr. Tahir AKGEMCİ Haziran

Detaylı

ÖRGÜTLERDE İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

ÖRGÜTLERDE İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ T.C. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ YAYINI NO: 2846 AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ YAYINI NO: 1803 ÖRGÜTLERDE İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ Yazarlar Prof.Dr. Ramazan GEYLAN (Ünite 2, 6) Prof.Dr. Deniz TAŞÇI (Ünite 4, 5) Doç.Dr.

Detaylı

DOSYA. Değişen Dünyayı Anlamak İçin Önemli Bir Kavram: Yönetişim. Süleyman Demirel Üniversitesi, Kamu Yönetimi Bölümü

DOSYA. Değişen Dünyayı Anlamak İçin Önemli Bir Kavram: Yönetişim. Süleyman Demirel Üniversitesi, Kamu Yönetimi Bölümü Değişen Dünyayı Anlamak İçin Önemli Bir Kavram: Yönetişim Doç. Dr. Murat Okçu Süleyman Demirel Üniversitesi, Kamu Yönetimi Bölümü GİRİŞ 1999 Marmara depremi hayatımızda çok ciddi acılar bıraktı. Ama bir

Detaylı

YÖNETİM VE ORGANİZASYON. Ders Notları METİN ARSLAN

YÖNETİM VE ORGANİZASYON. Ders Notları METİN ARSLAN YÖNETİM VE ORGANİZASYON Ders Notları METİN ARSLAN HARRAN ÜNİVERSİTESİ BİRECİK MESLEK YÜKSEKOKULU 2014 Yönetim Ve Organizasyon Önsöz Metin Arslan ÖNSÖZ İnsanlar diğer varlıklardan farklı olarak toplu olarak

Detaylı

TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A. Ş. ÇOKULUSLU ŞİRKETLER VE DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI GA-04-1-2 Mehmet HARMANCI Kd. Uzman ARAŞTIRMA MÜDÜRLÜĞÜ Mart 2004 ANKARA İÇİNDEKİLER GİRİŞ 1. ÇOK ULUSLULUĞUN

Detaylı

TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. KÜRESEL EKONOMİDE KÜÇÜK VE ORTA BÜYÜKLÜKTE İŞLETMELER VE REKABET SORUNLARI A. HAKAN ATİK Kd. Uzman GA-03-3-4 ARAŞTIRMA MÜDÜRLÜĞÜ Mart 2003 ANKARA İ Ç İ N D E K İ L E R Sayfa

Detaylı

T.C. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ YAYINI NO: 3018 AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ YAYINI NO: 1970 İŞ PLANI

T.C. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ YAYINI NO: 3018 AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ YAYINI NO: 1970 İŞ PLANI T.C. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ YAYINI NO: 3018 AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ YAYINI NO: 1970 İŞ PLANI Yazarlar Yrd.Doç.Dr. B. Tuğberk TOSUNOĞLU (Ünite 1, 8) Yrd.Doç.Dr. B. Kağan ÖZDEMİR (Ünite 2) Arş.Gör.Dr. Tuğba

Detaylı

GLOBALLEŞME SÜRECİNDE ÇOKULUSLU ŞİRKETLER. Coşkun Can Aktan & İstiklal Y. Vural

GLOBALLEŞME SÜRECİNDE ÇOKULUSLU ŞİRKETLER. Coşkun Can Aktan & İstiklal Y. Vural GLOBALLEŞME SÜRECİNDE ÇOKULUSLU ŞİRKETLER Coşkun Can Aktan & İstiklal Y. Vural I. GİRİŞ Teknolojik gelişmeler ve uluslararası düzeydeki serbestleştirme faaliyetleri sonucunda, son yıllarda, üretim, tüketim

Detaylı

AR-GE harcamalarının önemi ve Türkiye deki durumu

AR-GE harcamalarının önemi ve Türkiye deki durumu AR-GE harcamalarının önemi ve Türkiye deki durumu GİRİŞ İngiliz düşünür Francis Bacon un daha 17. yüzyılın başlarında dile getirdiği "Bilgi güç kaynağıdır" deyişi, bilimin insanlığın refah ve gelişmesi

Detaylı

Uluslararası İnsan Kaynakları Yönetiminin Gelişimi

Uluslararası İnsan Kaynakları Yönetiminin Gelişimi Uluslararası İnsan Kaynakları Yönetiminin Gelişimi Nurgün Kul Parlak * Giriş Yirminci asır biterken teknolojide, iletişimde ve ulaşımda ortaya çıkan gelişmelerle, dünya ticaretinin artması küresel ekonomide

Detaylı

Bölgesel Kalkınma da Ar Ge ve İnovasyonun Önemi: Karşılaştırmalı Bir Analiz

Bölgesel Kalkınma da Ar Ge ve İnovasyonun Önemi: Karşılaştırmalı Bir Analiz Bölgesel Kalkınma da Ar Ge ve İnovasyonun Önemi: Karşılaştırmalı Bir Analiz Nihat IŞIK Doç. Dr., Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, İ.İ.B.F., İktisat Bölümü nihatis@kmu.edu.tr Efe Can KILINÇ Arş. Gör.,

Detaylı

E-DIŞ TİCARET VE GİRİŞİMCİLİK ÜZERİNE ETKİLERİ ELEKTRONIC FOREIGN TRADE AND EFFECTS OF IT ON ENTREPRENEURSHIP

E-DIŞ TİCARET VE GİRİŞİMCİLİK ÜZERİNE ETKİLERİ ELEKTRONIC FOREIGN TRADE AND EFFECTS OF IT ON ENTREPRENEURSHIP E-DIŞ TİCARET VE GİRİŞİMCİLİK ÜZERİNE ETKİLERİ ELEKTRONIC FOREIGN TRADE AND EFFECTS OF IT ON ENTREPRENEURSHIP Nedret ERBOY Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Özet Dış ticaret ile

Detaylı

BÜYÜME, KALİTE, ULUSLARARASILAŞMA: TÜRKİYE YÜKSEKÖĞRETİMİ İÇİN BİR YOL HARİTASI GÖKHAN ÇETİNSAYA

BÜYÜME, KALİTE, ULUSLARARASILAŞMA: TÜRKİYE YÜKSEKÖĞRETİMİ İÇİN BİR YOL HARİTASI GÖKHAN ÇETİNSAYA BÜYÜME, KALİTE, ULUSLARARASILAŞMA: TÜRKİYE YÜKSEKÖĞRETİMİ İÇİN BİR YOL HARİTASI GÖKHAN ÇETİNSAYA Yükseköğretim Kurulu Yayın No: 2014/2 BÜYÜME, KALİTE, ULUSLARARASILAŞMA: TÜRKİYE YÜKSEKÖĞRETİMİ İÇİN BİR

Detaylı

OECD Çok Uluslu Şirketler Rehberi

OECD Çok Uluslu Şirketler Rehberi OECD Çok Uluslu Şirketler Rehberi 1 Önsöz 1. OECD Çok Uluslu Şirketler Rehberi (Rehber), hükümetler tarafından çok uluslu şirketlere yapılan tavsiyelerdir. Rehber, çok uluslu şirketlerin faaliyetlerinin

Detaylı

AVRUPA YÖNETSEL ALANINA DOĞRU TÜRK KAMU YÖNETİMİ: ÇOK DÜZLEMLİ YÖNETİŞİM 1

AVRUPA YÖNETSEL ALANINA DOĞRU TÜRK KAMU YÖNETİMİ: ÇOK DÜZLEMLİ YÖNETİŞİM 1 AVRUPA YÖNETSEL ALANINA DOĞRU TÜRK KAMU YÖNETİMİ: ÇOK DÜZLEMLİ YÖNETİŞİM 1 [Avrupa] Birliği, yetkilerin Birlik ve Üye Devletler arasında nasıl paylaşılacağını gösteren açık ve kesin ilkelere ihtiyaç duymaktadır.

Detaylı

Türkiye de Kurumsal Sosyal Sorumluluk Değerlendirme Raporu

Türkiye de Kurumsal Sosyal Sorumluluk Değerlendirme Raporu Türkiye de Kurumsal Sosyal Sorumluluk Değerlendirme Raporu Değerli Okur, Türkiye de Kurumsal Sosyal Sorumluluk (KSS) kavramının durumunu incelemeyi ve KSS konusunda Türkiye için bir dayanak noktası tanımlamayı

Detaylı

İŞLETMELERDE REKABET ÜSTÜNLÜĞÜ SAĞLAMADA FARKLI BİR YAKLAŞIM: DEĞER TEMELLİ PAZARLAMA

İŞLETMELERDE REKABET ÜSTÜNLÜĞÜ SAĞLAMADA FARKLI BİR YAKLAŞIM: DEĞER TEMELLİ PAZARLAMA V. Ulusal Üretim Araştırmaları Sempozyumu, İstanbul Ticaret Üniversitesi, 25-27 Kasım 2005 İŞLETMELERDE REKABET ÜSTÜNLÜĞÜ SAĞLAMADA FARKLI BİR YAKLAŞIM: DEĞER TEMELLİ PAZARLAMA Mahmut TEKİN Selçuk Üniversitesi

Detaylı

5302 Sayılı Kanun Sonrasında İl Özel İdarelerinde Yaşanan Sorunlar ve Çözüm Önerileri

5302 Sayılı Kanun Sonrasında İl Özel İdarelerinde Yaşanan Sorunlar ve Çözüm Önerileri Yönetim Bilimleri Dergisi Cilt: 10, Sayı: 20, ss. 61-92, 2012 5302 Sayılı Kanun Sonrasında İl Özel İdarelerinde Yaşanan Sorunlar ve Çözüm Önerileri Doç. Dr. Süleyman Yaman KOÇAK* & Veli KAVSARA** Özet

Detaylı

5355 SAYILI MAHALLİ İDARE BİRLİKLERİ KANUNU VE KÖY BİRLİKLERİ - TOPLUM KALKINMASI İLİŞKİSİ

5355 SAYILI MAHALLİ İDARE BİRLİKLERİ KANUNU VE KÖY BİRLİKLERİ - TOPLUM KALKINMASI İLİŞKİSİ Çalışmanın yayınlanmış son hali için lütfen bkz. Palabıyık, H., Kara, M., 5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu ve Köy Birlikleri-Toplum Kalkınması İlişkisi, Yerel Yönetimler Üzerine Güncel Yazılar-2:

Detaylı

TÜRKİYE NİN DIŞ BORÇ SORUNU VE KRİZ ETKİLERİ

TÜRKİYE NİN DIŞ BORÇ SORUNU VE KRİZ ETKİLERİ T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat Ana Bilim Dalı TÜRKİYE NİN DIŞ BORÇ SORUNU VE KRİZ ETKİLERİ Ayten OLCAR Yüksek Lisans Tezi Çorum 2013 TÜRKİYE NİN DIŞ BORÇ SORUNU VE KRİZ ETKİLERİ

Detaylı

PAZARLAMA PLANI EL KİTABI

PAZARLAMA PLANI EL KİTABI PAZARLAMA PLANI EL KİTABI SEDEF ÇETİNEL ANKARA-2005 ÖNSÖZ Baş döndürücü gelişmelerin yaşandığı içinde bulunduğumuz bilişim çağında ülkelerin karşılaştığı en önemli sorunlardan birisi şüphesiz işsizliktir.

Detaylı

TÜRKİYE DE KADIN GİRİŞİMCİLİĞİNE ELEŞTİREL BİR YAKLAŞIM

TÜRKİYE DE KADIN GİRİŞİMCİLİĞİNE ELEŞTİREL BİR YAKLAŞIM TÜRKİYE DE KADIN GİRİŞİMCİLİĞİNE ELEŞTİREL BİR YAKLAŞIM Yıldız Ecevit Uluslararası Çalışma Ofisi - ANKARA Copyright Uluslararası Çalışma Örgütü 2007 Birinci baskı 2007 Uluslararası Çalışma Ofisi yayınları,

Detaylı

T.C. KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERDE KRİZ YÖNETİMİ VE BİR ÖRNEK OLAY ANALİZİ

T.C. KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERDE KRİZ YÖNETİMİ VE BİR ÖRNEK OLAY ANALİZİ T.C. KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERDE KRİZ YÖNETİMİ VE BİR ÖRNEK OLAY ANALİZİ Hazırlayan Fatih ŞEN İşletme Ana Bilim Dalı İşletme Bilim Dalı

Detaylı

OTEL İŞLETMELERİNDE İLİŞKİSEL PAZARLAMA ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR ARAŞTIRMA

OTEL İŞLETMELERİNDE İLİŞKİSEL PAZARLAMA ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR ARAŞTIRMA OTEL İŞLETMELERİNDE İLİŞKİSEL PAZARLAMA ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR ARAŞTIRMA Mehmet Oğuzhan İLBAN Balıkesir Üniversitesi Gönen Meslek Yüksekokulu Murat DOĞDUBAY Balıkesir Üniversitesi Turizm İşletmeciliği

Detaylı

T.C. TEKİRDAĞ VALİLİĞİ STRATEJİK VİZYON GELİŞTİRME KONFERANSLARI

T.C. TEKİRDAĞ VALİLİĞİ STRATEJİK VİZYON GELİŞTİRME KONFERANSLARI STRATEJİK RAPOR NO: 1, AĞUSTOS 2008 T.C. TEKİRDAĞ VALİLİĞİ STRATEJİK VİZYON GELİŞTİRME KONFERANSLARI STRATEJİK RAPOR - 1 KÜRESELLEŞME VE KÜRESELLEŞMENİN TÜRKİYE'YE ETKİLERİ ED TÖR Caner SANCAKTAR Ç NDEK

Detaylı

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN KALKINMASINDA ÇOK ULUSLU ŞİRKETLERİN ETKİSİ Sonya SOLEYMANİ Yüksek Lisans Tezi İktisat Anabilim Dalı Prof. Dr.

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN KALKINMASINDA ÇOK ULUSLU ŞİRKETLERİN ETKİSİ Sonya SOLEYMANİ Yüksek Lisans Tezi İktisat Anabilim Dalı Prof. Dr. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN KALKINMASINDA ÇOK ULUSLU ŞİRKETLERİN ETKİSİ Sonya SOLEYMANİ Yüksek Lisans Tezi İktisat Anabilim Dalı Prof. Dr. Alaattin KIZILTAN 2014 Her Hakkı Saklıdır T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

Türkiye de Bölgesel Yönetim

Türkiye de Bölgesel Yönetim TESEV İYİ YÖNETİŞİM PROGRAMI Türkiye de Bölgesel Yönetim Bir Model Önerisi İYİ YÖNETİŞİM PROGRAMI Türkiye de Bölgesel Yönetim Bir Model Önerisi Fikret Toksöz Prof. Dr. Ferhan Gezici Türkiye de Bölgesel

Detaylı

Tü ke ti ci Ya zı la rı (III)

Tü ke ti ci Ya zı la rı (III) Editörler Prof. Dr. Müberra Babaoðul Prof. Dr. Arzu Þener Uzm. Esna Betül Buðday Tüketici Yazýlarý (III) Tüketici Yazýlarý (III) ISBN: 978-605-88778-2-5 Editörler Prof. Dr. Müberra Babaoðul Prof. Dr. Arzu

Detaylı

Ekonomi ve Dış Politika Araştırmalar Merkezi

Ekonomi ve Dış Politika Araştırmalar Merkezi Ekonomi ve Dış Politika Araştırmalar Merkezi Ekonomi ve Dış Politika Araştırmalar Merkezi NÜKLEER ENERJİYE GEÇİŞTE TÜRKİYE MODELİ Editör : Sinan Ülgen, EDAM Araştırmacılar : Sinan Ülgen, EDAM Prof. Dr.

Detaylı