Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download ""

Transkript

1 TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. KÜRESEL EKONOMİDE KÜÇÜK VE ORTA BÜYÜKLÜKTE İŞLETMELER VE REKABET SORUNLARI A. HAKAN ATİK Kd. Uzman GA ARAŞTIRMA MÜDÜRLÜĞÜ Mart 2003 ANKARA

2 İ Ç İ N D E K İ L E R Sayfa No. TABLOLAR LİSTESİ... iii GİRİŞ KÜÇÜK VE ORTA BÜYÜKLÜKTEKİ İŞLETME KOBİ KAVRAMI Çeşitli Ülkelerde ve İktisadî Entegrasyonlarda Kullanılan KOBİ Tanımları KOBİ LERİN GELİŞTİRİLMESİNİN SOSYO-EKONOMİK ÖNEMİ KOBİ lerin Stratejik Önemi KOBİ lerin Dış Ticarete Katkısı KOBİ lerin Dış Ticarette Karşılaştığı Sorunlar KOBİ lerin Desteklenmesinde Hükümetlere ve Uluslararası Topluma Düşen Yükümlülükler Finansal Hizmetler Finansal Olmayan Hizmetler KALKINMA İKTİSADI VE KOBİ LER: Girişimcinin ve KOBİ Sektörünün Yeniden Keşfi KOBİ LER VE İKTİSADÎ GELİŞME Ülke ve Ülke Gruplarının (Entegrasyonlar) KOBİ Deneyimi KOBİ-İktisadî Gelişme Etkileşimi: Asya Deneyiminden Bazı Gözlemler AZ GELİŞMİŞ ÜLKELERDE MİKRO VE KÜÇÜK ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİN BÜYÜMESİ SORUNU TÜRKİYE EKONOMİSİNDE KOBİ LER Türkiye deki KOBİ lerin Operasyonel Özellikleri Türkiye de KOBİ Sektörünün Verimliliğini ve Büyümesini Kısıtlayan Faktörler KÜRESELLEŞME VE TEKNOLOJİK DEĞİŞİM: KOBİ ler İçin Yeni Fırsatlar Teknolojik Yenilikçilik ve Teknolojik Yenilikçilik Vasıtasiyle KOBİ lerin Rekabetçiliğinin Artırılması KOBİ Yenilikçiliğine Yönelik Politika Engelleri KOBİ Yenilikçiliğini Teşvik Etmek İçin Hükümetlere Düşen Görevler KÜRESEL EKONOMİDE KOBİ LER VE REKABETÇİLİK KOBİ lerin Uluslararası Rekabete Dönük Olarak Güçlendirilmesi KOBİ lerin Karşılaştığı Rekabet Sorunları KOBİ Rekabetçiliğinde Profesyonel Uzmanlığın Önemi Geçiş Sürecindeki Ekonomilerde ve Gelişmekte Olan Ülkelerde KOBİ lerin i

3 Rekabetçiliğinin Artırılması ve OECD Ülkelerindeki KOBİ lerle Ortaklıklar KOBİ Entegrasyonunun Küresel Ekonomiye Dahil Edilmesinde Uluslararası İşbirliğinin Rolü KOBİ ler ve Daha Büyük Ölçekli Firmalarla Rekabet KOBİ LERİN TEŞVİK EDİLMESİ VE BAZI ÜLKE UYGULAMALARI Genel Olarak Teşvik Kavramı KOBİ ler Niçin Teşvik Edilmelidir? Bazı Ülkelerde Kullanılan KOBİ Teşvik Yöntemleri Endüstriyel Bölge Modeli (Industrial District Model) Türkiye de KOBİ leri Teşvik Politikası YENİ EKONOMİ (NEW ECONOMY) VE KOBİ LER Yeni Ekonomi Kavramı Neyi İfade Ediyor? Yeni Ekonomi Niçin Farklıdır? Yeni Ekonomi de KOBİ ler Yeni Ekonomi de KOBİ ler İçin Yeni Yönelimler ve Teşvikler Küçük Firmaları Desteklemeye Dönük Tedbirler MİKROFİNANSMAN VE KOBİ FİNANSMANI Mikrofinansman-KOBİ Finansmanı Farklılığının Temel Argümanları Mikroişletme ve Mikrofinansman KOBİ Finansmanı KOBİ Finansmanında Geleneksel Yaklaşım KOBİ Finansmanında Piyasa-Yönelimli (Market-Oriented) Yaklaşım KOBİ Finansmanını Kısıtlayan Faktörler Dünyada KOBİ Finansmanında Karşılaşılan Güçlükler ve Yeni Çözümler KOBİ ler, Internet ve Elektronik Finansman (E-finance) Gelişmekte Olan Ülkelerde Yaşanan Elektronik Finansman Deneyimleri KOBİ FİNANSMANINI KÂRLILAŞTIRAN TEKNİK VE MEKANİZMALAR: Gelişmiş Ülkelerde Kullanılan Yöntemler Finansmanın Tamamlayıcı Unsurları Sigorta (Insurance) Kiralama (Leasing) Risk Sermayesi (Venture Capital) GENEL DEĞERLENDİRME YARARLANILAN KAYNAKLAR ii

4 TABLOLAR LİSTESİ Sayfa No. TABLO 1: AVRUPA BİRLİĞİ KOBİ TANIMLARI... 8 TABLO 2: TÜRKİYE EKONOMİSİNDE KOBİ LERİN ÖLÇEKSEL DAĞILIMI (1992) TABLO 3: KOBİ LERE İLİŞKİN OECD İNCELEMESİNDE YER ALAN BULGULAR (1) TABLO 4: BAZI DOĞU ASYA ÜLKELERİNDE VE GELİŞMİŞ ÜLKELERDE KOBİ LERİN EKONOMİDEKİ ROLÜ TABLO 5: KOBİ LERE İLİŞKİN OECD İNCELEMESİNDE YER ALAN BULGULAR (2) TABLO 6: KOBİ YATIRIM TEŞVİK BELGELERİNDE ÖNGÖRÜLEN YATIRIM VE İŞLETME KREDİLERİNİN BÖLGESEL DAĞILIMI (2002) TABLO 7: KOBİ YATIRIM TEŞVİK BELGELERİNDE ÖNGÖRÜLEN YATIRIM VE İŞLETME KREDİLERİNİN MAHİYETLERİNE GÖRE DAĞILIMI (2002) iii

5 Yarım yüzyıl ya da daha uzun bir süredir, küçük şirketin ortadan kalkmaya mahkum olup olmadığı, bir başka deyişle, ekonominin kaçınılmaz eğiliminin büyük ölçekli girişimler doğrultusunda olup olmadığı tartışılmaktadır. Neo-klasik öğretinin sadık savunucuları, küçük şirketin sistem açısından taşıdığı önem konusunda her zaman için ikna edilirler. Bu, piyasa sisteminin belirsizliği en az olan görüntüsüdür. Söz konusu savunucular, eğilimlerine göre ikiye ayrılır: Bir bölümü küçük şirketin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunduğunu, dolayısiyle devletin etkin koruma ve desteğine ihtiyaç duyduğunu ileri sürerken, bir bölümü de küçük şirketin (ve dolayısiyle kendi sistemlerinin) geleceğinin güvende olduğunu savunur. J. K. GALBRAITH, Ekonomi Kimden Yana? GİRİŞ Rüçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin (bundan böyle kısaca KOBİ) işsizliğin azaltılmasına, iktisadî büyümeye, sürdürülebilir kalkınmaya olan büyük katkısı, günümüz gelişmiş ekonomileri tarafından sergilenmekte olan başarılı örneklerle ispatlanmış durumdadır. KOBİ lerin gelişimi, imalât sanayiinin boyutuna derinlik kazandırabildiği gibi, rekabetçiliği de teşvik edebilmektedir. KOBİ ler, aynı zamanda, iktisadî büyümenin nimetlerinin toplum içinde daha eşitlikçi bir düzeyde paylaşımının sağlanmasına, bu suretle adaletsiz gelir dağılımının hafifletilerek toplumun bir bütün olarak refah seviyesinin yükseltilmesine de yardımcı olabilmektedir. 90 lı yılların başlarından itibaren, farklı sosyal, siyasal ve kültürel yapılara sahip gerek gelişmiş gerekse gelişmekte olan ülkeler, KOBİ lere daha büyük bir önem atfetmeye başlamıştır. KOBİ lerin önem kazanmasındaki başlıca etmen, bu işletmelerin, ülke ekonomilerinde toplam üretim ve istihdamın hayli büyük bir bölümünü gerçekleştiriyor olmasıdır. Nitekim, dünya ölçeğinde cereyan eden iktisadî aktivitelerden en fazla etkilenen gelişmekte olan ve/veya geçiş sürecindeki ülkelere önerilen temel çözümler, KOBİ ler için gereken elverişli ortamın tesisi suretiyle onların desteklenmesi, güçlendirilmesi ve teşvik edilmesi hususlarına odaklanmaktadır. Dünya ölçeğinde konuya yaklaşıldığında, KOBİ lerin iktisadî gelişmeye olan katkısı, bu katkının gerçekleştirilmesi aşamasında sahip olduğu avantajlar, ana başlıklar itibariyle şöyle sıralanmaktadır:

6 KOBİ ler esas itibariyle emek-yoğun organizasyonlardır. Dolayısiyle, nitelikli işgücüne duyulan ihtiyaç, büyük-ölçekli işletmelere göre daha azdır. KOBİ ler, büyük işletmelere göre, harcanan sermaye birimi başına daha fazla istihdam imkânı yaratabilir. KOBİ ler, çoğunlukla hız kazandırdıkları kalkınma sürecinde, çarpan etkisine (multiplier effect) sahiptir. KOBİ ler, üretimleri büyük ölçüde iç kaynaklara dayalı olmasına karşılık, çok düşük düzeyde dış kaynak kullanır. KOBİ ler, yeni piyasalar yaratabileceği gibi, mevcut piyasalardan önemli boyutlarda pay edinebilir. KOBİ lerin değişen koşullara uyum sağlayabilme yeteneği, esnekliği, eğer doğru şekilde finanse ediliyorlarsa, uzun süre hayatta kalmalarına yardımcı olabilir. KOBİ ler, birbirleriyle yakın ilişkiler tesis edebildikleri tüketicilerin arzu ve isteklerinin anlaşılmasında son derece başarılıdır. KOBİ lerin, yurtiçi bürokrasiden etkilenme özelliği çok düşük düzeydedir. Türkiye nin iktisadî kalkınmasında, reel olarak büyümesinde; sanayileşme sürecinin ne kadar büyük, hayatî bir rol üstlenmiş olduğu, hemen her fırsat ve platformda sıklıkla vurgulanmaktadır. Söz konusu süreçte; dinamik yapılarıyla gerek istihdamın artırılmasına ve üretim imkânlarının genişletilmesine katkıları, gerekse karşılaştıkları sorunlar ve sayıca oluşturdukları çoğunluk, küçük ve orta büyüklükteki sanayi işletmelerinin önemli bir sosyo-ekonomik gündem maddesi olmaya devam edeceğine işaret etmektedir. Türkiye nin iktisadî yaşantısında küçük ve orta-ölçekli sanayinin üstlenmiş olduğu anahtar rol, bu işletmelerin sadece sayıca fazla olmasından, çeşitliliğinden değil, aynı zamanda, bünyelerinde barındırmakta oldukları şu özelliklerden kaynaklanmakta; bu nedenden ötürü de KOBİ ler teşvik edilmektedir: ekonominin hemen tüm yönleriyle ilişkili olması; sanayileşmeye ve bölgesel kalkınmaya katkı sağlaması; işsizlik sorununun hafifletilmesinde etkili olması; 2

7 büyük ölçekli sanayi ile entegre olması ve tamamlayıcılığı; imalât sanayiinin çeşitli konularında esneklik taşıması; piyasa güçlerine karşılık verebilmesi; yeni teknolojilere kolaylıkla uyum sağlayabilmesi; iktisadî dalgalanmalara hızla tepki verebilmesi; sermaye ve becerili işgücü kaynaklarının mobilizasyonunda başarılı olması; ve siyasî, iktisadî ve sosyal yapıdaki istikrarı. Bu özellikler analiz edildiğinde; henüz iktisadî gelişme sürecini tamamlayamamış olan ülkemizde, KOBİ lerin doğup büyüyebileceği, serpilip gelişebileceği, kendisinden beklenen performansa tam anlamıyla ulaşabileceği bir iş atmosferinin tesisi ve bunun için gerekli olan koşulların sağlanmasının önemli bir görev olduğu da kendiliğinden ortaya çıkmaktadır. Bu görevin lâyıkiyle yerine getirilmesi, iktisadî gelişme sürecinin tamamlanmasının, tam üye olarak içinde yer alma isteğimizi her daim dile getirdiğimiz Avrupa Birliği yle ekonominin hemen her alanında rekabet edebilir olabilmemizin önemli bir ön koşulu olarak gözükmektedir. Bu çalışmada, ilk olarak, küçük ve orta büyüklükteki işletme kavramı üzerinde durulmakta; çeşitli ülke ve iktisadî entegrasyonlarda benimsenen ve kullanılan tanımlar, baz alınan kriterlere göre açıklanmaktadır. İkinci olarak, KOBİ lerin stratejik önemi, dış ticarete katkıları ele alınmak suretiyle, her ülke için sosyo-ekonomik gelişimin sağlanması, sürdürülmesi çabalarında KOBİ lerin katkılarına değinilmektedir. Takip eden iki bölümde, sırasıyla, KOBİ lerin kalkınma iktisadı içinde nereye oturtulduğu konusuna kısaca göz atılarak, burada girişimciliğin oynadığı rol üzerinde durulmakta; daha sonra ise KOBİ-iktisadî gelişme etkileşmesi ve bazı ülkelerde, entegrasyonlarda, özellikle de Güneydoğu Asya da yaşanan deneyimler ve bu deneyimlerin sonucunda elde edilen bulgular tartışılmaktadır. Az gelişmiş ülkelerde mikro ve küçük ölçekli işletmelerin büyümesi sorunu, beşinci bölümün konusunu oluşturmaktadır. 3

8 Gelişme-sanayileşme sürecindeki ülkelerin pek çoğunda olduğu gibi, ülkemizde de KOBİ ler, söz konusu süreçte önemli bir fonksiyon üstlenmiştir. Türkiye de faaliyet gösteren KOBİ ler, özellikleri ve sorunları altıncı bölümde yer almaktadır. Küreselleşme, 21. yüzyılın başlarında en sık telaffuz edilen kavramların başında gelmektedir. Bu olgu, KOBİ ler için yeni fırsatların yanında, rekabetçi bir yeni dünya düzeninin kaçınılmaz sorunlarını da beraberinde getirmektedir. Yedinci ve sekizinci bölümlerde, birbiriyle yakın ilişki içinde olan iki konu, teknolojik yenilikçilik ve rekabetçilik ele alınmaktadır. Sosyo-ekonomik yaşamda son derece önemli yer işgal eden KOBİ lerin ortaya çıkması, varlığını sürdürebilmesi ve içinde yer aldığı topluma her bakımdan anlamlı katkı sağlayabilmesi için, imkânlar ölçüsünde seçici ve dinamik teşvik politikalarıyla desteklenmesi zorunludur. KOBİ leri teşvik politikaları, Türkiye nin de içinde yer aldığı çeşitli ülke deneyimleri ile birlikte, dokuzuncu bölümde işlenmektedir. Onuncu bölümde, Yeni Ekonomi kavramı, içerdiği anlam ve KOBİ ler için sunmuş olduğu yeni açılımlar değerlendirilmektedir. Günümüzde, gerek gelişmiş ülkelerde gerekse gelişmekte olan ülkelerde, küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin karşı karşıya kaldığı temel problem, finansman kaynaklarına elverişli koşullar altında erişimdir. Bu problemin çözümüne yönelik olarak sergilenen farklı yaklaşımlar, mikrofinansman ve KOBİ finansmanının birbirinden ayrıldığı temel noktalar, yeni bir kavram olan elektronik finansman, on birinci bölümün konularını oluşturmaktadır. On birinci bölümle bağlantılı olarak, on ikinci bölümde KOBİ finansmanını kârlılaştıran teknik ve mekanizmalara yer verilmekte; risk sermayesi kavramı üzerinde durulmaktadır. Çalışma, genel değerlendirmenin yapıldığı on üçüncü bölümle tamamlanmaktadır. 4

9 1. KÜÇÜK VE ORTA BÜYÜKLÜKTEKİ İŞLETME KOBİ KAVRAMI KOBİ ler, kısımları veya içindeki firmaları birbirinden farklı, hepsi aynı türden olmayan bir grup olma özelliğine sahiptir: El sanatlarıyla uğraşanlar, küçük tezgâh sahibi dükkânlar, lokantalar, bilgisayar yazılım firmaları vb. gibi çok geniş bir firma çeşitliliğini kapsayarak, yine çok geniş bir incelikli iş becerisiyle hayli farklı piyasa ve sosyal çevrelerde faaliyette bulunurlar. KOBİ sahipleri yoksul olabilir veya olmayabilir. Bir bölümü dinamik, yenilikçi (innovative), büyüme-yönelimli (growth-oriented) olabilirken; diğer bir bölümü de küçük olarak kalmakla yetinen, geleneksel yaşam tarzı (lifestyle) işletmelerdir. Bazı ülkelerde, KOBİ sahipleri ile çalışanlar, Endonezya daki yerli Pribumiler veya Bolivya daki yerli gruplar gibi, belirli etnik grup üyelerinden oluşmakta, bunlar tarafından idare edilmektedir. Günümüzde, iktisat ya da işletmecilik literatüründe mikro, küçük ve orta-ölçekli işletmeler kavramlarını tanımlayan evrensel ölçekte kabul görmüş standart ifadelere rastlamak mümkün olamadığı gibi, firmalar, sektörler veya farklı ölçekte ve gelişmenin farklı aşamasındaki ekonomiler arasındaki ayrılıkları yansıtabilecek tek bir tanım da bulunmamaktadır. KOBİ tanımının çeşitlilik kazanmasına neden olan ve KOBİ tanımını etkileyen temel faktörler şu şekilde sıralanmaktadır: Zaman; Ekonomik düzey; Sanayileşme düzeyi; Kullanılan teknoloji düzeyi; Pazarın büyüklüğü; Faaliyet gösterilen işkolu; Kullanılan üretim tekniği; Üretilen malın özellikleri; Çalışan sayısı. Konu tartışma kaynağı olmaya devam etmektedir. Herhangi bir ülke ekonomisi dikkate alındığında küçük olarak tanımlanabilen bir işletme, bir başka ülke ekonomisinde muhtemelen büyük işletme kategorisinde yer alabilecektir. 5

10 1.1. Çeşitli Ülkelerde ve İktisadî Entegrasyonlarda Kullanılan KOBİ Tanımları KOBİ lerin, ekonomilerinde büyük bir ağırlığa sahip olduğu gelişmişlik düzeyi birbirinden farklı ülkelerde ve iktisadî entegrasyonlarda, bir takım kriterler göz önüne alınarak konuya ilişkin çeşitli tanımlamalar getirilmiş bulunmaktadır. Söz konusu tanımlamalarda temel referans noktası olarak, nicel ve nitel unsurlar dikkate alınmaktadır. KOBİ lerin istatistikî tanımlamaları ülkeden ülkeye değişmekte, bu tanımlamalar genellikle çalışan sayısına veya aktif değerler büyüklüğüne dayandırılmaktadır. Küçük-ölçekli işletmeler için, genellikle, en alt limit 5 ile 10 arasında çalışan; en üst limit ise 50 ile 100 arasında çalışan olmaktadır. Orta-ölçekli işletmeler için en üst limit, çoğu kez, 100 ile 250 arasında çalışan olarak belirlenmektedir. İstatistikî tanımlamaların çeşitlilik arz etmesi nedeniyle, ülkeler arasında ölçek karşılaştırması yapmak son derece güç olmaktadır. Bununla beraber, çalışan sayısına bağlı KOBİ tanımlamalarında tutarlılık bulunmadığına ilişkin aşırı şüpheye kapılmamak yerinde olacaktır. Zira, çalışan sayısı, piyasaların veya ekonominin büyüklüğünden izole olmak anlamında değerlendirildiğinde, yanıltıcı olabilecektir. Örneğin, A.B.D. nde 50 çalışanı olan bir firma, (A.B.D. ekonomisinin büyüklüğüne oranla), Bolivya da 50 çalışanı bulunan bir firmadan daha küçük olarak nitelendirilebilecektir. Dahası, firmanın gayri resmîlik derecesi ya da teknolojik gelişmişlik düzeyi gibi kendine has özellikleri, sahip olunan ölçek büyüklüğünün açığa çıkmasında, çalışan sayısından daha önemli olabilmektedir. Dünya genelinde, ekonomistler, ölçülmesi nispeten kolay kriterler kullanmayı tercih etmektedir. Örneğin, çalışan sayısı, sermaye yatırımı, ciro veya satışlar ya da bilanço toplamı gibi. Çeşitli ülkelerde, iktisadî entegrasyonlarda kullanılan tanımlamalara, dayanak oldukları kriterlere kısaca göz atmak, KOBİ kavramının açıklık kazanmasına katkı sağlayacaktır. İngiltere de, 1971 tarihli Bolton Komitesi nin Küçük Firmalar Raporu nda, kendi sahibi tarafından ya da kısmî-sahiplerince idare edilen, küçük bir pazar payına sahip işletme, küçük olarak tanımlanmıştır. Bolton Raporu, aynı zamanda, bir dizi farklı istatistikî tanımı da benimsemiştir. Rapor, işletme ölçeğinin sektöre bağlı olarak 6

11 değerlendirilmesi gerektiğini kabul etmiştir. Örneğin, pazarın hayli geniş, çok sayıda rakip firmanın olduğu bir sektör dikkate alındığında, veri ölçekteki bir işletme küçük olarak değerlendirilebilecek; buna karşın, benzer büyüklükteki bir işletme, az sayıda firmanın faaliyet gösterdiği ve/veya genellikle daha küçük ölçekli işletmelerin içinde bulunduğu başka bir sektörde büyük olarak kabul edilebilecektir. Benzer şekilde, rapor, bazı sektörlerde firma ölçeğinin belirlenmesinde çalışan sayısının, başka sektörlerde ise ciro büyüklüğünün baz alınmasının daha uygun olabileceğini kabul etmiştir. Diğer taraftan, 1985 tarihli Şirketler Yasası na göre, eğer bir şirket aşağıdaki kriterlerden en az ikisini karşılıyorsa, o şirket küçük olarak değerlendirilmektedir: 2,8 milyon tan fazla olmayan bir ciro; 1,4 milyon tan fazla olmayan bir bilanço toplamı; 50 den fazla çalışanı bulunmama. Aynı yasaya göre, orta-ölçekli bir şirket, aşağıdaki kriterlerden en az iki tanesini karşılamak zorundadır: 11,2 milyon tan fazla olmayan bir ciro; 5,6 milyon tan fazla olmayan bir bilanço toplamı; 250 den fazla çalışanı bulunmama. İstatistikî amaçlar için, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı, genellikle aşağıdaki tanımları kullanmaktadır: mikro firma: 0-9 çalışan küçük firma: 0-49 çalışan (mikro firmayı da içermektedir) orta büyüklükte firma: çalışan büyük firma: 250 nin üzerinde çalışan Ne var ki, uygulamada, firma amaçlarına bağlı olarak çeşitli çalışan tanımları benimsenmekte, dolayısiyle firma büyüklükleri de değişebilmektedir. 7

12 Şubat 1996 da, Avrupa Komisyonu, tüm KOBİ ler için tek bir tanım getiren tebliği (communication) kabul etmiştir. Komisyon, bu tebliği, tüm Topluluk program ve önergelerinde uygulamaya koyacaktır. Söz konusu tebliğ, aynı zamanda, üye devletlere, Avrupa Yatırım Bankası na (European Investment Bank), Avrupa Yatırım Fonu na, kendi programlarında aynı KOBİ tanımlarını benimsemelerini teşvik eden, bağlayıcı olmayan bir tavsiye de içermektedir. Tebliğ, üye devlet ve bahsedilen kurumlara, arzu ettikleri takdirde daha düşük eşik değerler kullanmaları iznini de vermektedir. Tebliğ, Topluluk programlarında yer alan mevcut KOBİ tanımlarının 31 Aralık 1997 tarihine kadar yürürlükte kalabileceğini beyan etmektedir. Bu tarihten sonra, tek tanım kullanmak zorunluluğu getirilmektedir. Avrupa Birliği nde kullanılacak KOBİ tanımları ve esas alınacak kriterler Tablo 1 de yer almaktadır. TABLO 1: AVRUPA BİRLİĞİ KOBİ TANIMLARI FİRMA ÖLÇEĞİ KRİTER MİKRO KÜÇÜK ORTA Maksimum çalışan sayısı Maksimum yıllık ciro - 7 milyon euro 40 milyon euro Maksimum yıllık bilanço toplamı - 5 milyon euro 27 milyon euro Aynı kriteri taşımayan bir (veya daha - fazla) işletme(ler)ce sahip olunabilecek %25 %25 maksimum % pay NOT: Bir işletmeyi KOBİ olarak nitelendirebilmek için, çalışan sayısı ve bağımsızlık (independence) kriterlerlerinin her ikisi birden ve ciro ya da toplam bilanço büyüklüğü kriterlerinden bir tanesi yerine getirilmelidir. Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD - United Nations Conference on Trade and Development), Asya deneyiminden çıkartılacak dersleri konu alan bir konferansa ilişkin yayınladığı el kitabında, KOBİ yi, genellikle, 500 den daha az çalışanı bulunan bir firma olarak tanımlamaktadır. Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Bölgesi nde (APEC - Asia-Pacific Economic Cooperation Region), KOBİ tanımları bir ülkeden diğerine farklılık göstermekle birlikte, pratikte, benimsenen tanımlamalar KOBİ lere ilişkin temel bir aykırılık 8

13 yaratmamaktadır. Tanımlar farklılık arz etse de, tümünün ortak bir noktası vardır: KOBİ lerin büyük çoğunluğu nispeten küçüktür ve bölgedeki KOBİ lerin yüzde 95 ten fazlası 100 kişiden az çalışana sahiptir. İdeal olarak, tüm istatistiklerin ortak bir tanıma dayanması arzu edilirse de, bu pek mümkün gözükmemektedir. Zira, KOBİ lerin yüzde 95 ten fazla bölümü 100 kişiden az çalışan istihdam ederken, pek çoğunda bu sayı 50 kişinin altına inmektedir. Bazı APEC ülkelerinde benimsenen KOBİ tanımlamalarında kullanılan kriterler ise şöyledir: Avustralya: imalât sanayiinde, 100 çalışandan daha düşük istihdam; hizmetler sektöründe 20 çalışandan daha düşük istihdam; G. Kore: imalât sanayiinde, 300 çalışandan daha düşük istihdam; hizmetler sektöründe, 20 çalışandan daha düşük istihdam; Kanada: imalât sanayiinde 500 çalışandan daha düşük istihdam; hizmetler sektöründe 50 çalışandan daha düşük istihdam; Çin Halk Cumhuriyeti: Endüstriden endüstriye değişmekle birlikte, genellikle, 100 çalışandan daha düşük istihdam. Endonezya: 100 çalışandan daha düşük istihdam. Japonya: 300 çalışandan daha düşük istihdam veya 10 milyon aktif büyüklüğü. toptan ticarette: 50 çalışandan daha düşük istihdam, veya 30 milyon aktif büyüklüğü; perakende ticarette: 50 çalışandan daha düşük istihdam veya 10 milyon aktif büyüklüğü. Singapur: imalât sanayiinde: 12 milyon S den daha küçük sabit kıymet; hizmetler sektöründe: 100 çalışandan daha düşük istihdam. 9

14 Amerika Birleşik Devletleri: 500 çalışandan daha düşük istihdam. Avrupa Birliği üyesi bir ülke olan İtalya da KOBİ lerin tanımlanmasında kullanılan büyüklük limitleri, faaliyet gösterilen sektöre göre sanayi şirketleri ve ticarî girişimler olarak farklılık göstermektedir. Bu iki kategorinin özellikleri şöyledir: Sanayi şirketleri Çalışan sayısı 250 nin altında olan; Yıllık ciro büyüklüğü 40 milyon eurodan daha küçük olan veya yıllık bilanço toplamı 27 milyon eurodan daha büyük olmayan; Bağımsızlık kriterine uyan; hisselerinin ya da oy haklarının yüzde 25 ten fazlasına, KOBİ kriterlerine uymayan tek bir girişimin veya birden fazla girişimin sahip olmadığı şirket, bağımsız olarak kabul edilir. Bu limit, aşağıdaki durumlarda aşılabilir: - Şirket, kamu yatırım şirketleri, risk-sermayesi şirketleri veya kurumsal yatırımcılarca, üzerinde bu şirketlerce bireysel ya da ortak kontrol uygulanmamak kaydiyle sahiplenilmişse. - Sermaye, şirketin kimin tarafından sahiplenildiğini imkânsızlaştıracak bir şekilde dağıtılmışsa ve bağımsızlık koşullarının varlığının meşru olarak varsayılabileceği şirket tarafından beyan edilmişse. Ticarî girişimler Çalışan sayısı 20 den az olan; Yıllık ciro büyüklüğü 2,7 milyon eurodan büyük olmayan veya yıllık bilanço büyüklüğü 1,9 milyon eurodan fazla olmayan; Sanayi ve Ticaret Bakanlığı nın tarihli kararnamesinde tanımlanan bağımsızlık kriterine uyan. Şartlara göre, hisselerinin ya da oy haklarının yüzde 25 ten fazlasına, KOBİ kriterlerine uymayan tek bir girişimin veya birden fazla girişimin sahip olmadığı bir şirket, bağımsız olarak kabul edilmekte; bu nedenle, bağımsızlık kriterleriyle uygunluğunu doğrulamak için, sermaye stokundaki tüm pay sahiplikleri veya daha büyük şirketlerin oy hakları beraberce hesaba katılmak durumundadır. Bu limit, aşağıdaki durumlarda aşılabilir: 10

15 - Şirket, kamu yatırım şirketleri, risk-sermayesi şirketleri ya da kurumsal yatırımcılarca, üzerinde bu şirketlerce bireysel veya ortak kontrol uygulanmamak kaydı ile sahiplenilmişse. - Sermaye, şirketin kimin tarafından sahiplenildiğini imkânsızlaştıracak bir şekilde dağıtılmışsa, bağımsızlık koşullarının varlığının meşru olarak varsayılabileceği şirket tarafından beyan edilmişse. Geçiş sürecindeki ülkelerde (transition countries), KOBİ tanımı bazı tutarsızlıklar sergilemektedir. Merkezî Avrupa nın en çok gelişmiş geçiş ekonomileri, piyasa ekonomilerinde kullanılan metod ve kategorileri uygulamaya çaba göstermektedir. Bu ekonomilerde kabul gören bazı farklı KOBİ tanımları aşağıdaki gibidir: Estonya da bir KOBİ, 80 kişiden az çalışanı olan ve 15 milyon EEK dan daha düşük bir yıllık ciroya sahip işletmedir. Macaristan da, istatistikçiler, personeli bulunan işletmeleri küçük; 300 çalışanı bulunan işletmeleri ise büyük olarak tanımlamaktadır. Bununla beraber, KOBİ ler için kullanışlı olan tercihli kredi ve garanti sistemleri, mikro işletmeleri en fazla 10 çalışan sayısıyla; küçük-ölçekli işletmeleri en fazla 60 çalışan sayısıyla; ve orta-ölçekli işletmeleri de çalışan sayısıyla sınırlandırmak suretiyle tanımlamaktadır. Durum, Muhasebe Yasası na bakıldığında daha da renklilik kazanmaktadır. Söz konusu yasa, küçük firmalardan gelen basitleştirilmiş yıllık raporun hazırlanmasında aşağıdaki kriterlerden iki tanesinin karşılandığı durumları yeterli görmektedir: toplam bilanço büyüklüğünün 150 milyon HUF den daha düşük olması; yıllık net satış gelirlerinin 300 milyon HUF den daha düşük olması; çalışan sayısının 100 den az olması. Slovakya da, Küçük ve Orta-Ölçekli İşletmelere Devlet Desteği Yasası nın kriterlerinin hazırlanmasında, çalışan sayısı şu şekilde tarif edilmektedir: 25 çalışan sayısına kadar olanlar küçük-ölçekli işletme; hisselerinin yüzde 50 den fazlasının özel mülkiyete ait olduğu ve 25 ile 500 arasında çalışanı olan firmalar orta-ölçekli işletme. 11

16 Litvanya da, Küçük İşletmeler Yasası na göre, 50 den fazla çalışanı olmayan, toplam yıllık geliri 500 bin litayı geçmeyen bir işletme küçük olarak kabul edilmektedir. Diğer taraftan, geçiş sürecinde bulunan bir başka ülke Rusya Federasyonu nda, 14 Haziran 1995 tarihli KOBİ Teşvik Yasası na göre, küçük-ölçekli işletmeler için kriterler şu şekilde belirlenmiştir: sanayi sektörü için en fazla 100 çalışan; inşaat sektörü için en fazla 200 çalışan; bilim ve bilim hizmetleri sektörü için en fazla 60 çalışan; perakende satışlar sektörü için en fazla 15 çalışan. Dünya Bankası nın kabul ettiği tanıma göre, 50 emekçiye istihdam sağlayan işletmeler küçük ölçekli, emekçi istihdam eden girişimler ise orta ölçekli sınıfına girmektedir. Türkiye de ise yürürlükte olan KOBİ tanımları, ilgili kuruluşlara göre bir ölçüde de olsa bazı farklılıklar arz etmektedir. Şöyle ki: KOSGEB (Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı), 3624 sayılı Kanun a göre, 1-50 işçi çalıştıran imalât sanayii işletmelerini küçük, işçi çalıştıran imalât sanayii işletmelerini ise orta-ölçekli sanayi işletmeleri kapsamında değerlendirmektedir. Türkiye Halk Bankası (HALKBANK), KOBİ Teşvik Fonu için işçi sayısını 1-9; 10-49; ve olarak belirlemekte; KOBİ Sanayi Kredisi için ise en çok 250 ile sınırlandırmaktadır. Sabit yatırım tutarını ise 600 milyar TL. ile sınırlı tutmaktadır. Türkiye İhracat ve Kredi Bankası A.Ş. (TÜRK-EXIMBANK), kısa vadeli TL. kredileri kapsamında, Küçük ve Orta Boy İşletmeler İhracat Kredisi için, işçi çalıştıran imalât sanayii işletmelerini müşteri portföyüne almaktadır. 12

17 Hazine Müsteşarlığı nca, imalât sanayiinde faaliyette bulunan, yasal defter kayıtlarında arsa ve bina hariç makine ve teçhizat, tesis, taşıt araç ve gereçleri, demirbaşlar vb. toplamının net tutarı 600 milyar TL. nı aşmayan; 1-9 işçi çalıştıran işletmeler mikro ölçekli; işçi çalıştıran işletmeler küçük ölçekli; işçi çalıştıran işletmeler orta ölçekli işletmeler olarak tanımlanmaktadır. Diğer taraftan, en fazla 600 milyar TL. tutarında sabit yatırım harcaması yapan işletmelerin tüm yatırımları KOBİ kapsamında değerlendirilmektedir. Dış Ticaret Müsteşarlığı benimsediği tanımda, 28 Ocak 2000 tarih ve sayılı Resmî Gazete nin 45. sayfasında yayımlanan Tebliğe göre; imalât sanayiinde faaliyet gösteren, işçi çalıştıran, gerçek usulde defter tutan, arsa ve bina hariç sabit sermaye tutarı bilanço net değeri itibariyle 2 milyon A.B.D. doları karşılığı TL. nı aşmayan işletmeler ifadesine yer vermektedir. Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı (DİE) ve Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı (DPT) tanımlamalarına göre; 1-9 işçi çalıştıran işletmeler çok küçük ölçekli; işçi çalıştıran işletmeler küçük ölçekli; işçi çalıştıran işletmeler orta ölçekli işletmeler olarak değerlendirilmektedir. TOSYÖV (Türkiye Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler, Serbest Meslek Mensupları ve Yöneticileri Vakfı) tanımlaması çerçevesinde ise; 1-5 işçi çalıştıran işletmeler çok küçük ölçekli; işçi çalıştıran işletmeler küçük ölçekli; işçi çalıştıran işletmeler orta ölçekli işletmelerdir. 13

18 Türkiye Kalkınma Bankası A.Ş. (TKB), KOBİ kredilerine ilişkin gerçekleştirmekte olduğu proje değerlendirme çalışmalarında, Hazine Müsteşarlığı nca benimsenen ve tebliğ edilen KOBİ tanımı doğrultusunda uygulama yapmaktadır. 2. KOBİ LERİN GELİŞTİRİLMESİNİN SOSYO-EKONOMİK ÖNEMİ 2.1. KOBİ lerin Stratejik Önemi Pek çok ülkede, KOBİ lere, iktisadî kalkınmanın başlıca itici güçleri arasında ve ön sıralarda yer verilmektedir. Özel şirket sahipliğini ve girişimcilik becerilerini büyük ölçüde teşvik eden KOBİ ler, piyasa ekonomisi uygulayan hemen tüm iktisadî birleşmeler ve/veya devletler için global ölçekte özel bir anlam kazanmış bulunmaktadır. Şöyle ki: Avrupa Ekonomik Alanı nda (European Economic Area) ve İsviçre de, 16 milyondan fazla işletme vardır. Bunların yüzde birden daha azı büyük ölçekli işletme, geri kalanı ise KOBİ dir. Bu bölgedeki tüm istihdamın üçte ikisi KOBİ lerce gerçekleştirilmekte iken, sadece üçte biri büyük işletmelerce sağlanmaktadır. KOBİ ler, Asya Pasifik Bölgesi nde ekonominin belkemiği olup aynı zamanda, tüm şirketlerin yüzde 90 ını oluşturmakta; toplam istihdamın yüzde 32 si ile yüzde 48 ini gerçekleştirirken, her bir Asya Pasifik ekonomisinin GSYİH sının yüzde 80 ile yüzde 60 ı arasında bir bölümünü üretmektedir. Amerika Birleşik Devletleri nin yakın geçmişte sergilemiş olduğu güçlü iktisadî performans, büyük ölçüde, yılları arasında net iş yaratımının yüzde 43 ünü gerçekleştiren KOBİ lerin ortaya çıkışı sayesinde olmuştur. Geçiş sürecindeki pek çok ülke, KOBİ lerin sanayinin yeniden yapılanmasında oynadığı kritik rolün önemini kavramış ve ulusal KOBİ politikaları, programları, teşebbüs geliştirme politikaları uygulamaya başlamıştır. Uyumlu bir KOBİ politikası, belli başlı engellerin tespitine ihtiyaç göstermektedir: Yasaların olmayışı, teşvik yetersizliği ve altyapı noksanlığı, finansman araçlarını da içine alacak şekilde, 14

19 KOBİ lerin daha fazla gelişmesinin önünde duran başlıca engeller olarak sıralanmaktadır. Küreselleşme etkilerinin her geçen gün daha da arttığı yeni dünya düzeninde; KOBİ lere, gelişmiş, gelişmekte olan ve geçiş sürecindeki ekonomilerde stratejik önem atfedilmesinin nedenleri de şu şekilde ortaya konulmaktadır. Küçük ve orta-ölçekli işletmelerin istihdamın artırılmasına olan katkısı, büyük firmalardan daha yüksek oranda gerçekleşmektedir. Uzun dönemde KOBİ ler, tüm istihdamın çok önemli bir yüzdesini sağlayabilmektedir. Avrupa Birliği ekonomisinde faaliyette bulunan işletmelerin yaklaşık yüzde 99.9 u KOBİ olup bunların yüzde 93 ü de mikro-işletmelerden oluşmaktadır. (1992 yılında, Topluluğun tarım-dışı sektöründe yer alan özel işletmelerin sayısı 15,7 milyon dolayında bulunuyordu.) Özel sektör ve özellikle de KOBİ ler, bir piyasa ekonomisinin belkemiğini oluşturur ve geçiş sürecindeki ekonomiler için, uzun dönemde, (Avrupa Birliği nde olduğu gibi) istihdamın önemli bir bölümünü sağlayabilir. Dünya Bankası nca hazırlanan bir sektör çalışmasında, küçük işletmeler için emek yoğunluğunun 4-10 kat daha fazla olduğu ifade edilmektedir. KOBİ lerin desteklenmesi, birincil faaliyetlerle doğrudan ilişkili olmayan birimler ayrı ayrı tasfiye edilirken, imalât kompleksleri daha elverişli hale getirilmek suretiyle, büyük işletmelerin yeniden yapılanmasına yardımcı olmaktadır. Bu süreç vasıtasiyle, KOBİ kapsamına girmeyen işletmelerin etkililiği de artırılabilecektir. KOBİ ler, büyük işletmelerin tekelci eğilimlerini kırar, onlara tamamlayıcılık hizmetleri sunar, modern bir ekonominin düzensiz değişimlerini absorbe eder. KOBİ ler, işletmeler-arası işbirliği sayesinde, esnek ve yenilikçi doğalarıyla beceri düzeyini yükseltir. Nitekim, KOBİ ler, becerili bir endüstriyel zemin ve 15

20 sanayi[ler] yaratılmasına, GSMH ya daha yüksek katma değer artışı sağlamak suretiyle destek verebilecek yetenekte iyi-hazırlanmış bir hizmet sektörü geliştirilmesine dayanarak, önemli faydalar yaratabilir. Küçük-ölçekli endüstriyel işletmelerin bir karakteristiği, ulusal kaynakları kullanmak suretiyle, öncelikli olarak yurtiçi piyasalara dönük üretim yapmasıdır. KOBİ ler, öncelikli olarak yurtiçi teknoloji ve becerileri kullanır, geliştirir. Bu sayede, iç kaynaklar en verimli biçimde kullanılarak dışa bağımlı bir ekonomik sistem oluşumunun önüne geçilebilir. KOBİ sayısının artması, topluma, ekonomiye daha fazla esneklik getirecek; yeni fikirlerin-yeteneklerin gelişimine yönelik önemli fırsatlar sunmanın yanı sıra, teknolojik yenilikçiliği de kolaylaştırabilecektir. KOBİ ler, esas üretim faaliyetleri dışında kalan faaliyetlerin terk edilmesini ve/veya satılmasını sağlamak, işsizliği absorbe etmek suretiyle, büyük devlet işletmelerinin yeniden yapılanmasına, daha modern bir çizgi yakalamasına yardımcı olur. Böylelikle, kamu işletmelerinin hantal yapısı kırılarak verimli işletmeler olması yolunda önemli bir fonksiyon görülmektedir. KOBİ ler, bölgesel kalkınma programlarına önemli katkı sağlayabilir KOBİ lerin Dış Ticarete Katkısı Yerel ve bölgesel boyutlarda, işletmelerin önemli bir bölümünün KOBİ lerce oluşturulmasına rağmen, bunların pek çoğu, uluslararası ticaret ve yatırım konularıyla ilgilenmemektedir. KOBİ ler, genellikle, finansman, teknoloji, insan kaynaklarının gelişimi ve bağlantıları konularında dezavantajlı konumdadır. Ne var ki, dış ticaretle ilgilenen KOBİ lerin son derece dinamik olduğu da bir gerçektir. Örneğin, OECD üyesi ülkelerdeki KOBİ ler, OECD ülkeleri ihracatının yaklaşık yüzde 26 sını ve Asya çıkışlı ihracatın da yüzde 35 ini gerçekleştirmektedir. 16

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies (guldem.okem@ceps.eu) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies(CEPS) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği ne Üyelik

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI!

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! Birleşmiş Milletler Genel Kurulu; kooperatiflerin sosyo-ekonomik kalkınmaya, özellikle yoksulluğun azaltılmasına, istihdam yaratılmasına ve sosyal bütünleşmeye olan

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101]

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] 5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] KARAR ADI NO E 2011/101 Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri ĠLGĠLĠ DĠĞER KARARLA R T...... 2005/201 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sisteminin

Detaylı

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler ECA Bölge Perspektifi Marius Koen TÜRKİYE: Uygulama Destek Çalıştayı 6-10 Şubat 2012 Ankara, Türkiye 2 Kapsam ve Amaçlar

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

KREDİ KEFALET SİSTEMİ

KREDİ KEFALET SİSTEMİ Dünya da Kredi Kefalet Sistemi KREDİ KEFALET SİSTEMİ Kredi Kefalet Sistemi dünya çapında küçük ve orta ölçekli, maddi varlığı yeterli olmayan ancak başarılı olan işletmelerin finansmanında kullanılmaktadır.

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı

GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ

GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ Genellikle profesyoneller tarafından oluşturulan Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı sistemi genç, dinamik, hızlı büyüme ve yüksek karlılık potansiyeli olan

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

K O B İ. Büyüyen Ekonomik Güç

K O B İ. Büyüyen Ekonomik Güç K O B İ Büyüyen Ekonomik Güç Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde işsizliğin azaltılması ve yeni istihdam alanlarının yaratılmasında oynadıkları rol, dengeli ekonomik ve sosyal kalkınmaya yaptıkları

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 PLANLAMAYI GEREKTİREN UNSURLAR Sosyalist model-kurumsal tercihler Piyasa başarısızlığı Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunları 2

Detaylı

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 HÜKÜMETİN YAPISI VE BAKANLIKLAR EKONOMİ YÖNETİMİ; REFORMLAR İLE HIZLI EKONOMİK

Detaylı

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 28. Toplantısı. Yeni Kararlar Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 8. Toplantısı Yeni Kararlar İÇİNDEKİLER. Yeni Kararlar.. Üniversitelerin Ar-Ge Stratejilerinin Geliştirilmesine Yönelik Çalışmalar Yapılması [05/0].. Doktora Derecesine

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı

Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. Ücretlendirme Politikası

Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. Ücretlendirme Politikası Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. Ücretlendirme Politikası Bu politika, Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. nin (Banka) faaliyetlerinin kapsamı ve yapısı ile stratejileri, uzun vadeli hedefleri ve risk yönetim yapısına

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

TÜRKİYE SINAİ KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş.

TÜRKİYE SINAİ KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRKİYE SINAİ KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. TÜRK EXİMBANK (TÜRKİYE İHRACAT KREDİ BANKASI A.Ş.) DÜNYA BANKASI AVRUPA YATIRIM BANKASI İSLAM KALKINMA BANKASI Ortaklık Yapısı İlk özel

Detaylı

Yapı Kredi Finansal Kiralama A. O. Ücretlendirme Politikası

Yapı Kredi Finansal Kiralama A. O. Ücretlendirme Politikası Yapı Kredi Finansal Kiralama A. O. Ücretlendirme Politikası Bu politika, Yapı Kredi Finansal Kiralama A.O. nın ( Şirket ) faaliyetlerinin kapsamı ve yapısı ile stratejileri, uzun vadeli hedefleri ve risk

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı PERAKENDE. nerden, nereye? Sarp Kalkan. 20 Kasım 2013

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı PERAKENDE. nerden, nereye? Sarp Kalkan. 20 Kasım 2013 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı PERAKENDE nerden, nereye? Sarp Kalkan 20 Kasım 2013 Slayt 3 GSYH ile Perakende ve Toptan Ticarette Reel Büyüme (1998 fiyatlarıyla) 140,000 130,000 15,000

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI Sürdürülebilirlik vizyonumuz 150 yıllık bir süreçte inşa ettiğimiz rakipsiz deneyim ve bilgi birikimimizi; ekonomiye, çevreye, topluma katkı sağlamak üzere kullanmak, paydaşlarımız

Detaylı

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu Doğu Avrupa, Orta Asya ve Türkiye de İnsana Yakışır İstihdamın Geliştirilmesi Alena Nesporova Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktör Yardımcısı Uluslararası Çalışma Ofisi, Cenevre Sunumun yapısı Kriz öncesi

Detaylı

KOBĐ lerin Türkiye Ekonomisindeki Yeri

KOBĐ lerin Türkiye Ekonomisindeki Yeri KOBĐ LERDE ĐŞ PLANI HAIRLANMASI ve KOBĐ DESTEK KREDĐLERĐ 30 Nisan Đktisadi ve Đdari Bilimler Fakültesi Bankacılık ve Finans Bölüm Başkanı Okan Universitesi KOBĐ LER NEDEN ÖNEMLĐDĐR? KOBĐ lerin ekonomiye

Detaylı

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI Hazırlayan Hasan KÖSE 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI TÜRKİYE DE ÜRETİM Tanımı Tekstil makinaları, tekstil sanayinin

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit)

GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN Girişimcinin finansman ihtiyacı: Finansman ihtiyacının karşılanmasında

Detaylı

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI BİRİNCİ BÖLÜM FRANCHISING SİSTEMİNİN TANIMI, KAPSAMI VE ÇEŞİTLERİ 1. FRANCHISING KAVRAMI VE TANIMI... 1 1.1. Franchising Kavramı.. 1 1.2. Franchising Sistemi 2

Detaylı

1. EKONOMİK YAPI. 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler

1. EKONOMİK YAPI. 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler 1. EKONOMİK YAPI 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler Bölge sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralamasına göre 26 Bölge arasında son sırada bulunmaktadır. İller arasında bir karşılaştırma yapıldığında 81 il içersinde

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

08 Kasım 2012. Ankara

08 Kasım 2012. Ankara 08 Kasım 2012 Ankara KOBİ ler ve KOSGEB Türkiye de KOBİ tanımı KOBİ tanımı 250 den az çalışan istihdam eden, Yıllık bilanço veya net satış hasılatı 25 milyon TL yi geçmeyen işletmeler Ölçek Çalışan Sayısı

Detaylı

SPK Konferansõ-Abant Aralõk-2003

SPK Konferansõ-Abant Aralõk-2003 SPK Konferansõ-Abant Aralõk-2003 VADELİ İŞLEM VE OPSİYON BORSASI TÜRK FİNANSAL PİYASALARINDA YENİ BİR SIÇRAMA İçindekiler 1) VOB Hakkõnda 2) Dünyada Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsalarõ 3) Neden Vadeli İşlemler?

Detaylı

tepav Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve satın alma işlemleri ne anlama geliyor? Haziran2014 N201419 POLİTİKANOTU

tepav Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve satın alma işlemleri ne anlama geliyor? Haziran2014 N201419 POLİTİKANOTU POLİTİKANOTU Haziran2014 N201419 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Selin ARSLANHAN MEMİŞ 1 Yaşam Bilimleri ve Sağlık Politikaları Analisti Biyoteknolojide son yıllarda artan birleşme ve

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU Berlin Ekonomi Müşavirliği Temmuz 2011 1 İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti...3 1. Almanya dan Türkiye ye Doğrudan Yatırım Hareketleri...4 2. Türkiye den

Detaylı

TEKNİK TEKSTİL SEKTÖRÜNE İLİŞKİN GÜNCEL BİLGİLER

TEKNİK TEKSTİL SEKTÖRÜNE İLİŞKİN GÜNCEL BİLGİLER TEKNİK TEKSTİL SEKTÖRÜNE İLİŞKİN GÜNCEL BİLGİLER Türkiye nin Teknik Tekstil Dış Ticareti Ürün Grupları Bazında İhracat ve İthalat Dünya da Teknik Tekstil İhracat ve İthalatı Önemli İhracatçılar ve İthalatçılar

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

Banka kredilerinde teminat sorunu çeken KOBİ lere hazine desteği kapsamında verilecek kredi garanti fonu kefaletleri

Banka kredilerinde teminat sorunu çeken KOBİ lere hazine desteği kapsamında verilecek kredi garanti fonu kefaletleri Banka kredilerinde teminat sorunu çeken KOBİ lere hazine desteği kapsamında verilecek kredi garanti fonu kefaletleri GİRİŞ; 1. KOBİLERİN FİNANSMAN SORUNLARI KOBİ lerin sorunları arasında finansal sorunlar

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İstanbul Ekonomi ve Finans Konferansı Dr. İbrahim Turhan Başkan Yardımcısı 20 Mayıs 2011 İstanbul 1 Sunum Planı I. 2008 Krizi ve Değişen Finansal Merkez Algısı II. III.

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler

Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler www.faktorgrup.com İşlerinizde Profesyonel Çözümler Değerli yöneticiler, Bildiğiniz gibi, içinde yaşadığımız yüzyılda modern işletmecilik kavramı beraberinde

Detaylı

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye

OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD Ticaretin Kolaylaştırılması Göstergeleri - Türkiye OECD, hükümetlerin sınır (gümrük dahil) prosedürlerini geliştirmeleri, ticaret maliyetlerini azaltmaları, ticareti artırmaları ve böylece uluslar

Detaylı

TÜRKİYE TAKIM TEZGAHLARI ALT SEKTÖRÜ

TÜRKİYE TAKIM TEZGAHLARI ALT SEKTÖRÜ TÜRKİYE TAKIM TEZGAHLARI ALT SEKTÖRÜ SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Şubat 2010 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 3 2. DÜNYA TAKIM TEZGAHLARI SEKTÖRÜ... 3 2.1. Dünya Takım Tezgâhları İhracatı... 3 2.2. Dünya Takım Tezgâhları

Detaylı

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u)

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u) 1.1. Ticaret Türkiye ye paralel olarak TR82 Bölgesi nde de hizmetler sektörünün ekonomideki payının artmasıyla öne çıkan alanlardan biri de ticarettir. 2010 TÜİK Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistiklerine

Detaylı

ALTIN MÜCEVHERAT. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

ALTIN MÜCEVHERAT. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ALTIN MÜCEVHERAT Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ALTIN MÜCEVHERAT Türk altın mücevherat üretim geleneği çok eskilere dayanmaktadır.

Detaylı

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI

KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI KOSGEB DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI KOSGEB DESTEKLERİ GENEL DESTEK PROGRAMI Programın Gerekçesi: Proje hazırlama kapasitesi düşük KOBİ ler ile KOSGEB hedef kitlesine yeni dahil olmuş sektörlerdeki

Detaylı

Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme. 30 Mayıs 2012

Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme. 30 Mayıs 2012 Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme 30 Mayıs 2012 Sürdürülebilir Kalkınma gelecek kuşakların kendi ihtiyaçlarını karşılayabilme olanağından ödün vermeksizin bugünün ihtiyaçlarını karşılayabilecek kalkınma

Detaylı

STANDART VE STANDARDİZASYON

STANDART VE STANDARDİZASYON STANDART VE STANDARDİZASYON İnsanoğlu yaratıldığı günden bu yana karışıklıktan kurtulma ve belirli bir düzen tesis etme gayreti içerisinde olmuştur. Bu düzenleme sürecinin tabiî bir neticesi olarak ortaya

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

Yapı Kredi olarak müşteri merkezli bir strateji izliyoruz. 6,5 milyon aktif müşteriye hizmet veriyoruz.

Yapı Kredi olarak müşteri merkezli bir strateji izliyoruz. 6,5 milyon aktif müşteriye hizmet veriyoruz. bankacılık ve sigortacılık Müşteri odaklı yaklaşımlarımız, güçlü finansal yapımız, milyonlarca aktif müşteri sayımızla Türkiye nin lider bankacılık ve sigortacılık grubu olarak anahtar biziz! Yapı Kredi

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

Özet Tanıtım Dokümanı

Özet Tanıtım Dokümanı Özet Tanıtım Dokümanı Istanbul, 2012 UME GLOBAL, kurumsal finansman / özel girişim sermayesi alanlarında danışmanlık hizmeti veren güvenilir bir ortaktır Geçmiş Deneyimler Toplamda 70 yılı aşkın endüstri,

Detaylı

www.novusens.com 2012, Novusens

www.novusens.com 2012, Novusens www.novusens.com İNOVASYON VE GİRİŞİMCİLİK ENSTİTÜSÜ Vizyon... Ulusal ve uluslararası paydaşları ile sürdürülebilir büyüme ve rekabeti amaçlayan, ekonomiye ve toplumsal kalkınmaya katma değer yaratacak

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU

EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı (ŞUBAT 2014) Ankara 0 Avrupa 2020 Stratejisi ve Eğitim de İşbirliğinin Artan Önemi Bilimsel ve teknolojik ilerlemeler

Detaylı

VE BİLGİ DENEYİMİ TÜRKİYE DE SANAYİLEŞME SORUNLARI VE KOBİ LERE YÖNELİK ÇÖZÜMLER. Hüseyin TÜYSÜZ KOSGEB Başkan Yardımcısı.

VE BİLGİ DENEYİMİ TÜRKİYE DE SANAYİLEŞME SORUNLARI VE KOBİ LERE YÖNELİK ÇÖZÜMLER. Hüseyin TÜYSÜZ KOSGEB Başkan Yardımcısı. X. KOBİ İ ZİRVESİİ İ REKABET GÜCÜ İÇİN ULUSLARARASILAŞMA VE BİLGİ DENEYİMİ TÜRKİYE DE SANAYİLEŞME SORUNLARI VE KOBİ LERE YÖNELİK ÇÖZÜMLER Hüseyin TÜYSÜZ KOSGEB Başkan Yardımcısı 13 Şubat 2014 KOSGEB KOSGEB,

Detaylı

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I KÜRESEL KRİZ SONRASI TÜRKİYE EKONOMİSİNDE İKTİSAT POLİTİKALARI Prof. Dr. Adem ahin TOBB-ETÜ Öğretim Üyesi 14 Mayıs 2010, İSTANBUL KRİZLER 2008 2001 İç Kaynaklı Finansal Derinliği Olan Olumlu Makro Ekonomik

Detaylı

Özet Tanıtım Dokümanı

Özet Tanıtım Dokümanı Özet Tanıtım Dokümanı İstanbul, 2012 Kutluşah, yönetim, finans ve süreç danışmanlığı alanlarında hizmet veren güvenilir bir iş ortağıdır Toplamda 85 yılı aşkın finansal kuruluşlar, girişimcilik ve yönetim

Detaylı

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ 1 İçerik Finansal Yönetim, Amaç ve İşlevleri Piyasalar, Yatırımlar ve Finansal Yönetim Arasındaki İlişkiler İşletmelerde Vekalet Sorunu (Asil

Detaylı

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU Güldem Berkman YASED Fikri Ve Sınai Mülkiyet Hakları Çalışma Grubu Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi YATIRIMLARIN

Detaylı

2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları

2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları 2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları Virpi Einola-Pekkinen 11.1.2011 1 Strateji Nedir? bir kağıt bir belge bir çalışma planı bir yol bir süreç bir ortak yorumlama ufku? 2 Stratejik Düşünme Nedir?

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

Eskişehir Sanayi Geliştirme Merkezi SANGEM 19 Ağustos 2009

Eskişehir Sanayi Geliştirme Merkezi SANGEM 19 Ağustos 2009 Eskişehir Sanayi Geliştirme Merkezi SANGEM 19 Ağustos 2009 SANGEM, bir ESO kuruluşudur Neden SANGEM? Eskişehir Sanayi Odası ESO nun öncü girişimiyle kurulan ve kâr amaçsız (non-profit) bir kuruluş olan

Detaylı

T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü

T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü KOSGEB T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Mehmet TEZYETİŞ OSTİM Hizmet Merkezi Müdürü KOSGEB VE KURULUŞ AMACI KOSGEB, 1990 yılında 3624 sayılı Kanun ile

Detaylı

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım?

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı 2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? 13. Enerji Arenası İstanbul, 8 Eylül 2011 Sayfa 2 Kısaca TEPAV Üç temel disiplinde araştırma kapasitesi

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

Şeffaflık, Sürdürülebilirlik ve Hesap Verilebilirlikte Yeni Yaklaşımlar: Finansal Raporlama ve Denetim Penceresinden Yeni TTK

Şeffaflık, Sürdürülebilirlik ve Hesap Verilebilirlikte Yeni Yaklaşımlar: Finansal Raporlama ve Denetim Penceresinden Yeni TTK Şeffaflık, Sürdürülebilirlik ve Hesap Verilebilirlikte Yeni Yaklaşımlar: Finansal Raporlama ve Denetim Penceresinden Yeni TTK Prof. Dr. Serdar ÖZKAN İzmir Ekonomi Üniversitesi İzmir Ticaret Odası Meclis

Detaylı

ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR. Bosad Genel Sekreterliği

ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR. Bosad Genel Sekreterliği ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Endüstriyel koruyucu boyalar talep hacminin %5 ini ve küresel boya satışlarının %7 sini oluşturmaktadır. Koruyucu boyaların hacimsel

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 ULUSLARARASI YATIRIMCILAR DERNEĞİ 16.10.200.2006 İSTANBUL DÜNYADA DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR (milyar $) 1600 1400 1396 1200 1092 1000 800 693 826 716 710 916 600 400 331

Detaylı

KAMU MALİ YÖNETİMİNDE SAYDAMLIK VE HESAP VEREBİLİRLİĞİN SAĞLANMASINDAKİ GÜÇLÜKLER VE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: EUROSAI-ASOSAI BİRİNCİ ORTAK KONFERANSI

KAMU MALİ YÖNETİMİNDE SAYDAMLIK VE HESAP VEREBİLİRLİĞİN SAĞLANMASINDAKİ GÜÇLÜKLER VE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: EUROSAI-ASOSAI BİRİNCİ ORTAK KONFERANSI KAMU MALİ YÖNETİMİNDE SAYDAMLIK VE HESAP VEREBİLİRLİĞİN SAĞLANMASINDAKİ GÜÇLÜKLER VE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: EUROSAI-ASOSAI BİRİNCİ ORTAK KONFERANSI Berna ERKAN Sunuş ASOSAI (Asya Sayıştayları Birliği) ve

Detaylı

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı. Dr. Vahdettin Ertaş. Finansal Erişim Konferansı. Açılış Konuşması. 3 Haziran 2014

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı. Dr. Vahdettin Ertaş. Finansal Erişim Konferansı. Açılış Konuşması. 3 Haziran 2014 Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Dr. Vahdettin Ertaş Finansal Erişim Konferansı Açılış Konuşması 3 Haziran 2014 Sn. Hazine Müsteşarım, Sn. BDDK Başkanım, Dünya Bankasının ülke direktörü Sn. Raiser, yurtiçinden

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU Şekil 1 Kırşehir Sanayi Rekabetçilik Eksenleri İş Yapma Düzeyi Yenilikçilik potansiyeli Girişimcilik Düzeyi Teşviklerden yararlanma

Detaylı

SERBEST BÖLGELER, YURTDIŞI YATIRIM VE HİZMETLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

SERBEST BÖLGELER, YURTDIŞI YATIRIM VE HİZMETLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI SERBEST BÖLGELER, YURTDIŞI YATIRIM VE HİZMETLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Mehmet ÇETİK Dış Ticaret Uzmanı 17 Serbest Bölgeler, İthalat Yurtdışı Genel Yatırım Müdürlüğü ve Hizmetler Genel Müdürlüğü

Detaylı

GT Türkiye İşletme Risk Yönetimi Hizmetleri. Sezer Bozkuş Kahyaoğlu İşletme Risk Yönetimi, Ortak CIA, CFE, CFSA, CRMA, CPA sezer.bozkus@gtturkey.

GT Türkiye İşletme Risk Yönetimi Hizmetleri. Sezer Bozkuş Kahyaoğlu İşletme Risk Yönetimi, Ortak CIA, CFE, CFSA, CRMA, CPA sezer.bozkus@gtturkey. GT Türkiye İşletme Risk Hizmetleri Sezer Bozkuş Kahyaoğlu İşletme Risk, Ortak CIA, CFE, CFSA, CRMA, CPA sezer.bozkus@gtturkey.com İşletme Risk Hakkında Risk, iş yaşamının ayrılmaz bir parçasıdır ve kaçınılmazdır.

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ Musa Yaşar Bilimsel ve teknolojik faaliyetler, ülkelerin kalkınmasında büyük bir öneme sahip olup, ulusal gelirden bu tür faaliyetlere

Detaylı

TEKSTĠL VE KONFEKSĠYON MAKĠNELERĠ SEKTÖR NOTU

TEKSTĠL VE KONFEKSĠYON MAKĠNELERĠ SEKTÖR NOTU TEKSTĠL VE KONFEKSĠYON MAKĠNELERĠ SEKTÖR NOTU Tekstil sanayiinin birçok alt dalında her çeşit iplik, kumaş, giyim eşyası, ev tekstili, hazır giyim tekstil ürünlerini üretebilen Türkiye nin son yıllar itibariyle

Detaylı

Dünya Bankası KOBİ & İhracat Finansmanı Aracılık Kredileri. Alper Oguz Finansal Sektor Uzmani Dunya Bankasi Ankara Ofisi

Dünya Bankası KOBİ & İhracat Finansmanı Aracılık Kredileri. Alper Oguz Finansal Sektor Uzmani Dunya Bankasi Ankara Ofisi Dünya Bankası KOBİ & İhracat Finansmanı Aracılık Kredileri Alper Oguz Finansal Sektor Uzmani Dunya Bankasi Ankara Ofisi Dünya Bankası Grubu Kuruluşları Dunya Bankası Grubu Uluslararası Imar ve Kalkınma

Detaylı

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI

II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI II. MALİ SEKTÖRÜN GENEL YAPISI Türk mali sektörü 27 yılının ilk altı ayında büyümesini sürdürmüştür. Bu dönemde bankacılık sektörüne yabancı yatırımcı ilgisi de devam etmiştir. Grafik II.1. Mali Sektörün

Detaylı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. İhracat Planı Hazırlanması Süreci

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. İhracat Planı Hazırlanması Süreci Trakya Kalkınma Ajansı www.trakyaka.org.tr İhracat Planı Hazırlanması Süreci 2013 İHRACAT PLANI HAZIRLANMASI SÜRECİ İhracat Planı Neden Hazırlanır? İhracattan ne beklendiğinin belirlenmesi, İhracat amaçlarına

Detaylı

GENEL BİLGİ. KOBİ ler ve KOSGEB

GENEL BİLGİ. KOBİ ler ve KOSGEB GENEL BİLGİ KOBİ ler ve KOSGEB 1 Türkiye de KOBİ tanımı KOBİ tanımı 250 den az çalışan istihdam eden, Yıllık bilanço toplamı veya net satış hasılatı 40 milyon TL yi geçmeyen işletmeler Ölçek Çalışan Sayısı

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 17 Mart 2015 SUNUM İÇERİĞİ 1. TÜRKİYE EKONOMİSİNİN YURTİÇİNDEN VE YURTDIŞINDAN GENEL GÖRÜNÜMÜ 2. ÜYE MEMNUNİYETİ VE LİDERLİK

Detaylı