BENTONĐT NEDĐR? Y. Ziya KAYIR. KOSGEB Sincan Đşletme Geliştirme Merkezi, Ankara E-posta:

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BENTONĐT NEDĐR? Y. Ziya KAYIR. KOSGEB Sincan Đşletme Geliştirme Merkezi, Ankara E-posta: ziya.kayir@kosgeb.gov.tr"

Transkript

1 BENTONĐT NEDĐR? Y. Ziya KAYIR KOSGEB Sincan Đşletme Geliştirme Merkezi, Ankara E-posta: Bu bildiri 4 Mayıs 2007 tarihinde Sakarya da Endüstriyel Fırınlar ve Refrakter Sempozyumunda sunulmuştur. ÖZET Bentonit, smektit gruptan bir kil mineralidir ve esas olarak montmorillonitten oluşmuştur. Smektit kil minerali suyu veya organik molekülleri emdiğinde şişer ve ayni zamanda önemli bir iyon değiştiricidir. Bentonit 1000 ürünün üretiminde kullanılır. Bentonit, bağlayıcı olarak refrakter üretiminde kullanılmakta malzemenin mukavemetini, yoğrulma ve biçimlenme özelliğini artırmaktadır. En çok dökümcülükte kalıp kumu yapıştırıcısı olarak kullanılır. Bentonitin en yeni gelişen kullanım alanı ise polimer katkısıdır. Bentonite clay has ability to absorb and bind toxins, poisons, and viruses. One chemically-modified nano-bentonite exhibited significant reductions in the HIV, Influenza H3N2 and Influenza H5N1 viruses. Bentonit kilinin toksinleri, zehirleri ve virüsleri emme ve yapıştırma yeteneği vardır. Kimyasal olarak değiştirilmiş nano bentonitlerle HIV ( Aids ) ve grip virüsleri önlenmiştir. Amcol firması, bu deney sonuçlarını 2005 yılında dünyaya duyurdu. Anahtar sözcükler: bentonit, döküm, kimya, nanoteknoloji, refrakter, kimya ve tıp. WHAT IS BENTONITE? ABSTRACT Bentonite is a clay mineral of the smectite group and is composed mainly of montmorillonite. The smectites are a group of minerals that swell as they absorb water or organic molecules within the structural layers; they also have considerable cationic exchange properties. Bentonite is a mineral for one thousand uses. Bentonite uses in refractory production as as a binding agent and increases resistance and plasticity of the material. The largest tonnage's of Bentonite are to bond foundry sands for metal casting. A most recent development in the use of Bentonite is as a polymer additive. Bentonite clay has ability to absorb and bind toxins, poisons, and viruses. One chemically-modified nano-bentonite exhibited significant reductions in the HIV,

2 Influenza H3N2 and Influenza H5N1 viruses. experimental results to the world in Amcol company announced the Keywords bentonite, foundry, chemistry, nanotechnology, refraktory and medicine. 1. GĐRĐŞ Ekonomik kalkınmanın asıl desteğini yeraltı zenginlikleri ve sanayileşme oluşturmaktadır. Madenlerimizi ve her çeşit hammadde kaynaklarımızı gerektiği ölçüde değerlendirebilmenin koşullarından birisi de halkımızı bu konularda yayınlar yoluyla aydınlatmaktır. Bu makale bu amaçla hazırlanmıştır. 2. BENTONĐT NEDĐR? Bentonit 1000 üründe kullanılır. Bentonit nedir? Neden bentonitin eşi benzeri yoktur, neden emsalsizdir? Bu soruların yanıtı 100 milyon yıl önce verildi. 100 milyon yıl önce, dünyamızda yoğun yanardağ faaliyetleri oldu. Bu patlamalarda denize dökülen yanardağ külleri, deniz suyunun etkisiyle yavaş yavaş değişime uğrayarak bentonit diye bildiğimiz killeri oluşturdu. Kısaca, bentonit yanardağ küllerinden denizde doğmuştur. Ülkemizin çeşitli yörelerinde halkımızın kullandığı baş kili, çamaşır kili, bebe toprağı ve pekmez toprağı gibi killer genellikle bentonittir. Bentonit, dökümcülükte, renk açmakta, sabun ve diğer temizleme malzemelerinin yapımında, ıslandığı zaman kabarıp gözenekleri kapadığı için sondaj kuyularında kullanılır. Montmorillonitin ticari adı olan bentonit, ilk kez, 1898 yılında Knight tarafından, ABD Wyoming'de Fort Benton yakınındaki killer için kullanılmıştır. Montmorillonit adı Güney Fransa da Montmorillon daki bentonit yataklarından gelmektedir. [1] Dünya bentonit rezervi milyon ton olup ABD, Rusya, Türkiye, Yunanistan, Almanya, Japonya, Đtalya, Đspanya ve Đngiltere de bulunmaktadır. Türkiye, 280 milyon tonluk bentonit rezervleriyle toplam dünya rezervinin yüzde 15 ine sahiptir. [2] 1 Avrupa Bentonit Üreticileri Derneği, 2 Sekizinci Kalkınma Planı Bentonit ÖĐK Raporu, 2

3 3. BENTONĐTĐN TARĐHÇESĐ [3] Bentonit, ilk kez, MÖ yıllarında Kıbrıs ta yünlerin yağını almak için kullanıldı. Nemlendirilmiş bentonit gıcırtı çıkarsın diye kağnı tekerleğine sürüldü. Đzolasyon malzemesi olarak kullanıldı. Kızılderililer bentoniti sabun olarak kullandılar yılında, Fullers Earth ( Đngiltere de bentonite verilen ad ) ile parafinin arıtılması konusunda patent alınmıştır. Ayni mucit sonradan hidrokarbonların, bitkisel ve hayvansal yağların arıtılması konusunda patent almıştır yılında, bentonit ABD de yemeklik yağların kısmen arıtılmasında ve bazen ağartılmasında kullanıldı yılından beri bentonit delme çamuru olarak kullanıldı, hala delme ve tünel işinde kullanılmaktadır yılında, Almanya da, ağartma toprakları asitlerle aktive edildi. Bentonit hidroklorik asitle aktive edilerek, yağların arıtılmasında veya renklerinin ağartılmasında kullanıldı. Bu ürün bugün de asitle aktive edilmiş kil olarak satılmakta olup son yıllarda daha nitelikli katalizörler keşfedilene kadar petrolün parçalanmasında kullanılmaktaydı yılından beri bentonit döküm sanayinde kalıp kumlarını yapıştırmak için kullanılmaktadır. Döküm sektörü bentonitin en çok kullanıldığı alan olup yıllık tüketimi 3.5 milyon tona ulaşmaktadır yılında bentoniti, su olmayan ortamlarda kullanabilmek için bentonitin özellikleri değiştirildi, elde edilen organokiller delme sıvısı ve kaplamaların kalınlaştırıcısı olarak kullanıldı yılından beri bentonit kedi kumu olarak kullanılmaktadır. Tutkal, hayvan yemi, demir cevherinin peletlenmesi, kağıt üretimi, kısmen su arıtma işlemi, kağıtta hamuru koruma ve homojenliği sağlama, karbonsuz kopye kağıdı üretiminde, atık su arıtmada katkı olarak, nükleer atıkları çevrelemekte, çamaşırın yıkanmasında, kumaş yumuşatıcı, nem alıcı ve yağ emici, su bazlı ürünlerde kalınlaştırıcı olarak ve çok sayıda başka uygulamada bentonit kullanılmaktadır. Bentonitin en yeni gelişen kullanım alanı ise polimer katkısı olarak kullanılmasıdır. Bentonit katkısıyla polimerin gaz engelleme ve sıcaklık savuşturma özelliği artırılarak polimerin alev alması ve tutuşması geciktirilmektedir. Bentonitten üretilen alev geciktiriciler örneğin plastikten elektrik prizi gibi sıcağa ve aleve dayanıklılık isteyen ürünlerde kullanılmaktadır. 12 Eylül 2005 tarihinde, bentonitlerle, HIV ( Aids ) ve grip virüslerinin önlendiğini gösteren deney sonuçları Amcol firmasınca dünyaya duyuruldu. [4] 4. BENTONĐTĐN ÖZELLĐKLERĐ [5] Doğal şekli, tane inceliği ve ham haliyle bentonit, yumuşak bir kayaçtır. Kırılmaya elverişli, ele yumuşak ve yağlı bir izlenim verir ve ağızda (tükürükte) hemen dağılma özelliği gösterir. Rengi beyaz, hafif sarı, sarı, bej, pembemsi, yeşilimtırak sarı veya açık 3 Avrupa Bentonit Üreticileri Derneği, 4 Amcol firmasının bildirisi, 5 Türkiye Bentonit Envanteri, 1982, MTA Yayını No:184, sayfa 2 3

4 pembe olabilir. Bentonitin teorik formülü (Na 0.7 ) (Al 3.3 Mg 0,7 Si 8 O 20 (OH) 4 nh 2 O den oluşmaktadır.[6] Bentonitin kimyasal ve mineralojik analizleri Tablo 1 de verilmiştir. Analiz sonuçlarından görüldüğü gibi bentonit silisyum dioksit, alüminyum oksit (alümina) ve manyezit gibi sıcağa dayanıklı bileşenlerden oluşmuştur. Montmorillonit smektit olarak adlandırılan şerit silikatlar ailesinin bir türüdür. Bentonitin en önemli özelliği şişmesi ve suyu emmesidir. Bentonit ince tanelidir ve gözenekli bir yapıya sahiptir. Bentonit, yoğunluğu gr/cm 3, su emince şişen ve yüksek biçimlenme özelliğine ( plastisiteye ) sahip olan doğal bir kildir. Bentonitin yapıştırıcı özelliği vardır. Ateşe ve sıcağa dayanıklıdır, iyon değiştirme özelliğine sahiptir. Tablo 1. Kütahya ve Ünye Beyaz Bentonit Analizleri % Kütahya Ünye A.Z. 7,6 9,9 SiO 2 70,9 74,9 Al 2 O 3 15,7 14,0 Fe 2 O 3 0,9 1,1 TiO 2 0,1 0,2 CaO 2,1 1,7 MgO 1,4 1,9 Na 2 O 0,2 0,6 K 2 O 1,2 0,8 Şişme Hacmi 3,0 4,0 Beyazlık 82,0 84,0 Yağ emme 35,0 35,0 Montmorilonit Kristobalit 12, Bentonitin kristal yapısı, şerit şeklinde ve üç katlıdır. Bu katlar, dizilmiş sekizyüzlü ve dörtyüzlüden oluşmuştur. Dörtyüzlünün merkezinde Silisyum, sekizyüzlünün merkezinde ise Al, Mg, Na, Ca, Fe, Li vb gibi katyonlar bulunur. Hidrojen molekülü 1 Angström ( metrenin 10 milyarda biri veya 0,1 nanometre ) dir. Tek bir smektit ( bentonit ) kristalinin tane boyutu 2 mikrondan ( metrenin milyonda birinden ) daha küçüktür. Đnce taneli ve gözenekli bir yapıya sahip olan bentonit, nanoteknolojinin benzersiz bir elemanıdır. 6 Yaylalı Günay, Seyfi Değirmenci, Bülent Şirin, Nusret Akarlar-DÖKTAŞ, Türkiye de Döküm Bentonitlerinin 2000 lerde Đyileştirilmesi, Metalurji Dergisi Sayı 126, Sayfa 13 4

5 Şekil 1. Bentonitin Yapısı En önemli özelliklerinden biri suyu emince, kabarıp şişmesi, jelimsi bir kitle meydana getirmesidir. % 1-2 ölçüsünde bentonit, su içine konularak kuvvetli şekilde çalkalanırsa, dibe çökmeden suda askıda kalır. Bentonitin kıvamlılık ( tiksotropi ) özelliği, su ile temasa geçtiğinde jel, çalkalandığında sıvı hale gelebilme özelliğidir. Çok değişik renklerde gözlenebilen bentonitin iyon (katyon) değiştirme kapasitesi oldukça yüksektir. Süspansiyon halindeki koloid bentonit taneleri negatif yüklüdür. Şekil 2. Bentonitin elektron mikroskobu görüntüsü Şekil 3. Bentonitin teorik yapısı Bentonit, sindirim sistemindeki bakterileri, parazitleri ve toksinleri mıknatıs gibi çeken bir sünger özelliğine sahiptir. Nano Bentonit, HIV ( Aids ) ve grip virüslerini yok etmektedir. 5. BENTONĐTĐN ÇEŞĐTLERĐ VE STANDARTLARI [7],[ 8] Bentonit Çeşitleri; a-) Kalsiyum-Bentonit ( Ca-Bentonit ) b-) Aktive Edilmiş Bentonit, c-) Doğal Sodyum Bentonit, ( Na- Bentonit) 7 Avrupa Bentonit Üreticileri Derneği, 8 VIII. Kalkınma Planı Bentonit ÖĐK Raporu, 5

6 d-) Organik Bentonit e-) Asitle Aktive Edilmiş Bentonit olmak üzere 5 gruba ayrılır. Ülkemizdeki bentonit rezervleri, kalsiyum bentonit ve kalsiyum-sodyum (ara tip) bentonitlerden oluşmaktadır. Yalnızca Reşadiye ( Tokat ) yöresinde sodyum bentonit yatakları bulunmaktadır. Kalsiyum-Bentonit ( Ca-Bentonit ) ( Aktive edilmemiş bentonit ) : Orta katında çoğunlukla kalsiyum (Ca 2+ ) veya Mağnezyum ( Mg 2+ ) yer alan bentonitlere verilen addır. Aktive Edilmiş Bentonit : Kalsiyum bentonitlerin alkali aktivasyonuyla sodyum bentonite dönüştürülmesiyle oluşan bentonite verilen addır. Kısacası soda külü katkısıyla orta kattaki Ca 2+ -iyonları Na + iyonlarıyla yer değiştiren bentonittir. Doğal Sodyum Bentonit : Orta katında ağırlıklı olarak Na 2+ iyonları bulunan ayrıca değişen yoğunluklarda Ca 2+ ve Mg 2+ -iyonları da içerebilen bentonitlerdir. Organik Seven Bentonit ( organokil ) : Orta kattaki katyonları, örneğin alkil amonyum gibi polar organik moleküllerle yer değiştirmiş bentonitlerdir. Bu bentonitler suyu sevmezler, organik çözücülerle şişerler. Asitle aktive edilmiş bentonit : Yapısı asitlerle muamele edilerek; aktivasyon derecesine göre orijinal Ca 2+ ve Mg 2+ ve Na + katyonlarının çoğu alınmış, kafesteki alüminyum, demir, mağnezyum ve silisyum kısmen arıtılmış bentonitlerdir. Bu bentonitlerin bir gramı 200 m 2 gibi geniş yüzey alanına ve mikro gözeneklere sahiptir. Bentonitle ilgili TSE Standartları : Türkiye de bentonit için kullanılan ürün standartları TSE tarafından hazırlanmış olup bu güne kadar aşağıdakiler yayınlanmıştır. TS 977 Sondaj çamuru hammaddesi, TS 5360 Döküm Bağlayıcısı, TS Lastik sanayinde kullanılan, TS Deterjan sanayinde kullanılan, TS Seramik Sanayinde Kullanılan, TS Kağıt Sanayinde Kullanılan Bentonit Ayrıca yağ ağartma standardı olarak 1 gr tonsilin ağartma gücü eş değer alınıp hazırlanan TS 2583 ü de sayabiliriz. 6. TÜRKĐYE NĐN BAŞLICA BENTONĐT YATAKLARI [9] Ülkemizin başlıca bentonit yatakları Biga yarımadası, Gelibolu yarımadası ve kuzeyi, Eskişehir-Ankara yöreleri, Çankırı-Tokat bölgesi, Ordu-Trabzon bölgesi, Kayseri- Nevşehir-Niğde bölgesi Malatya-Elazığ bölgesindedir. 9 Aydoğan AKBULUT, Bentonit, 1996, MTA Eğitim Serisi No:32, sayfa 33 6

7 Şekil 4. Türkiye'de Bentonit Sahaları Bu bölgeler ile yakın çevrelerinde irili ufaklı pek çok bentonit yatağı bulunur. Bilinen bu bentonit yataklarına ilaveten Giresun ve Konya illerinde de bentonit yatakları bulunmaktadır. Türkiye, 280 milyon tonluk bentonit rezervleriyle, toplam dünya rezervinin yüzde 15 ine sahiptir. Tablo 2. Türkiye nin Bentonit Yatakları Yeri Rezerv, Ton Ankara-Kalecik-Hançılı (1+2) Ankara-Keskin-Besler (1+2) Artvin-Derinköy (k) Çankırı-Çerkeş-Bayındır (1+2) Çankırı-Eldivan-Küçük Hacıbey Köyü (1+2) Çankırı-Eldivan-Büyük Hacıbey Köyü (1+2) Çankırı-Ilgaz-Kızılibrik (1+2) Çankırı-Eskipazar-Başpınar (1+2) Çorum-Sungurlu-Mecitözü (1+2) Edirne-Enez (1+2) Giresun-Tirebolu (1+2) Đstanbul-Şile-Kızılcaköy-Çamaşırdere (3) Konya-Sağlık (1+2) Konya-Sille (1+2) Ordu-Fatsa-Ünye (3) Tokat-Reşadiye-Akdoğmuş-Kaşpınar (k) Trabzon-Araklı-Arsin-Yolüstü (2) Toplam Bentonit Rezervi ( R ) Potansiyel Rezerv ( T ) Kaynak TOPLAM : Görünür Rezerv, 2: Muhtemel rezerv, 3: Mümkün Rezerv Kaynak:Türkiye Bentonit Envanteri 7

8 Ünye-Fatsa (Ordu) Bentonit Yatağının mümkün rezervi tondur. Son yıllarda önemi gittikçe artan beyaz bentonitler Ünye, Fatsa, Giresun-Tirebolu, Harşit vadisi, Tekkiraz Yaylası ve Kütahya Başören de bulunmaktadır.[10 ] 7. BENTONĐTĐN MADENCĐLĐĞĐ VE AKTĐVASYONU Şekil 5. Bentonit maden işletmeciliği Bentonit yataklarının çok büyük bir bölümü açık işletme yöntemiyle işletilmektedir. Üretim teknolojisinde lastik tekerlekli kepçe, skreyper ve paletli kepçeler ile geniş taşıma hacimli kamyon ve vagonlar ilk aşamayı oluşturur. Đkinci aşama da kurutma alanına yakın bir yerde kurulmuş kırma, ufalama, öğütme, aktiflendirme ve ambalajlama tesisidir.[11] Bentonitler, doğadan ham olarak Na-Ca veya sadece Na veya Ca-Bentoniti olarak çıkarılır. Yaklaşık 80 santimlik topaklar halinde açık madencilik şartlarında çıkarılan bentonit, daha sonra ya çubuklu değirmenler kullanılarak ya da başka mekanik işlemlerle 6-8 cm. lik parçalar halinde küçültülür. Bentonitin nemi yaklaşık % civarındadır. Bu nem oranı aktivasyon için en uygun nem oranı olarak verilmektedir. Topaklar kırılırken veya sonra otomatik yöntemlerle yaklaşık % oranında Na 2 CO 3 (soda külü) bentonite katılır. Belirli aralıklarla karıştırılır. Bu şekilde 20 gün bekletilir. Aktivasyon sırasında buharlaşma ile nem % seviyelerine düşer. Hazırlanan bentonit katmanlarından dikine kesitler alınarak, bentonit akışkan yataklı bir kurutucuya veya bir döner fırına beslenerek, nemi istenilen seviyelere indirilir (yaklaşık % 10). Aktivasyon reaksiyonu; Ca-Bentoniti + Na 2 CO 3 Na-Bentoniti + CaCO 3 şeklindedir. Bu reaksiyon sonucu oluşan CaCO 3 oranı yüzde 8-9 civarındadır.[12] 10 VIII Kalkınma Planı Bentonit ÖĐK Raporu Sayfa 11 VIII Kalkınma Planı Bentonit ÖĐK Raporu Sayfa 12 Yaylalı Günay, Seyfi Değirmenci, Bülent Şirin, Nusret Akarlar-DÖKTAŞ, Türkiye de Döküm Bentonitlerinin 2000 lerde Đyileştirilmesi, Metalurji Dergisi Sayı 126, Sayfa 17 8

9 Şekil 6. Bentonit işletmesi Şekil 7. Bentonit Üretimi 8. AĞARTMA TOPRAKLARININ ASĐTLE AKTĐFLENDĐRĐLMESĐ [13] Yemeklik yağların ilk durumda koyu renkli veya fazla klorofilli olmaları renklerinin açılmasını ve berraklaştırılmasını gerektirir. Yemeklik yağların renginin giderilmesinde kullanılan doğal bentonitlerin ağartma gücü genelde düşüktür. Bu nedenle özellikle kalsiyum bentonitler asitle aktiflendirilerek ağartma gücü arttırılır ve yağ sanayinde kullanılır. Bunun sonucu olarak da kilin yapısı bozulmadan yüzey alanı artar, porozitesi gelişir ve kimyasal aktivitesi artar. Bu olayda ağartma topraklarının gözenekleri % 80 artar. Yüzeyi en uygun ölçüde arttıran asit miktarı Fatsa-Ünye bentoniti için % 40 olarak saptanmıştır. (Sarıkaya ve diğerleri, 1985). Asitlendirilecek bentonit öğütülerek kuru ağırlığının % 30'u kadar Hidroklorik Asit (HC1) veya Sülfürik Asit ( H 2 SO 4 ) ile 105 C'de 2-3 saat kaynatılır. Asitle tepkime olayının sonunda aktiflendirilmiş bentonitin asit derecesini düşürmek için yıkama işlemine geçilir. Daha sonra, yıkanmış bentonit kurutulur ve öğütülür. Bentonitin asitlik derecesi ve kurutma hızı, ağartma kalitesini önemli ölçüde etkiler. Tane boyu da süzme oranı vb. özellikleri etkilediğinden önemlidir. Yağların ağartılmasında kullanılacak kil miktarı hem uygulanan yönteme hem de yağın cinsine göre değişir. Yemeklik yağlar için genelde % oranında kil kullanılırken koyu renk yağlarda bu oran % 2-4 olabilmektedir. 9. BENTONĐTĐN KULLANIM ALANLARI [14] Döküm sektörü bentonitin en çok kullanıldığı alan olup yıllık tüketimi 3.5 milyon tona ulaşmaktadır. Deterjan, kağıt ve seramik endüstrisi bentonitin çok kullanıldığı diğer alanlardır. Daha sonra ise sondaj, dolgu ve zirai ilaç alanında kullanılmaktadır. Her sektör için kullanım amacı farklı olup dolayısıyla bentonitten istenen özellikler de farklı olmaktadır. Bentonitin sağlık, güzellik ve tıpta virüs tedavisinde kullanımı da hızla gelişen alanlardır. Çok çeşitli özellikler gösterenj sodyum bentonit, kalsiyum bentonit, aktive edilmiş killer, organik killer 1000 ürün ve uygulamada kullanılmaktadır. 13 Aydoğan AKBULUT, Bentonit, 1996, MTA Eğitim Serisi No:32, sayfa Avrupa Bentonit Üreticileri Derneği, 9

10 Sodyum Bentonitin Kullanım Alanları : Bu kapsamda sodyum bentonitin, kullanım alanları Şekil 8 de şematik ve açıklamalı olarak verilmiştir. Şekil 8. Sodyum Bentonitin Kullanım Alanları Çözeltilerde asılı tutucu özelliği Boyalar, Püskürtmeli tarım ilaçları X-Işınları incelemesi, Petrol Sondajı Kozmetik, Eczacılık, Đlaç, Çamaşır deterjanı Kıvamlılık ve yoğrulabilirlik özelliği (Viskozite, plastisite ) Portland çimentosu ve harç yapımı Bulamaç yapıcı özelliği Bitümlü (ziftli ) bulamaç boyalar Emme ve çekme özelliği Kağıt üretiminde nokta sıklığı sağlama Su arıtma Yapıştırıcı özelliği Mineral yünleriyle izolasyon maddesi yapımı Çömlek sırları, Ateşe dayanıklı malzemelerin üretimi Dökümcülükte kalıp kumlarının yapıştırılması Tekstil ve kalem üretimi Cevher, kömür ve uçucu tozların briketlenmesi, Grafit pota ve elektrot yapımı 10

11 Kalsiyum Bentonitin Kullanım Alanları : Doğal kalsiyum bentonitin; doğal ağartma toprağının ve etkinleştirilmiş ( aktive edilmiş ) ağartma toprağının kullanım alanları Şekil 9 da şematik ve açıklamalı olarak aşağıda verilmiştir. Şekil 9. Kalsiyum Bentonitin ve Aktive edilmiş Bentonitin Kullanım Alanları A. Doğal Ağartma Toprağının Kullanım Alanları Emme özelliği Böcek Đlacı, Deterjan Kozmetik ve ilaç yapımı Diğer Yapı malzemeleri Yapıştırıcı özelliği Dökümcülükte kalıp kumlarının yapıştırılması Kalem üretimi Cevher, kömür ve uçucu tozların briketlenmesi Yapay buğu B. Etkinleştirilmiş ( aktive edilmiş ) Ağartma Toprağının Kullanım Alanları: Kataliz özelliği Petrol Çekme özelliği-safsızlıkları Giderme Yağların arıtılması ve ağartılması, 11

12 Çözücülerin arıtılması ve ağartılması Yoğunlaştırma Bitki özlerinden böcek ilacı yapımı, Boya maddesi Cilalar Metal Đyonları Atık parçalama ürünleri 12

13 1. Döküm sektörü : Bentonit dökümcülükte, kalıp kumunun hazırlanmasında yapıştırıcı olarak kullanılmaktadır. Bentonitin emsalsiz yapıştırıcı ve sıcağa dayanıklılık özelliği sayesinde, kum kalıpların iyi akışkanlık, sağlamlık ve sıcağa gösterdiği kararlılıkla yüksek kaliteli dökümlerin üretimi mümkün olmaktadır. Döküm sektörü bentonitin en çok kullanıldığı alan olup yıllık tüketimi 3.5 milyon tona ulaşmaktadır. 2. Pelet Yapımı: Bentonit, demir çelik sanayinde demir tozlarının topak (pelet) yapılarak yüksek fırınlarda pik demir üretiminde veya doğrudan indirgenmiş demir üretiminde ( DRI ) yapıştırıcı ve topaklayıcı olarak kullanılır. 3. Đnşaat Mühendisliği Uygulamaları: Bentonit baraj duvarları, temeller, tüneller, yatay delme ve boru bağlantıları gibi inşaat mühendisliği uygulamalarında; tiksotropik, destek ve yağlayıcı olarak kullanılır. Bentonit kıvamı ve şekil alma özelliğinden dolayı portland çimentosunda ve harçlarda da kullanılır. 4.Çevre Temizleme / Atık Arıtma : Bentonit, atık suların arıtılmasında kullanılmaktadır. Bentonit toprakta geçirgenliği azaltır. Yeraltı sularının kirlenmemesi için doğal olarak bentonit içeren düşük geçirgenlikli topraklar tavsiye edilmektedir. Toprağa bentonit katılarak su geçirgenliği düşülür ve kirlilik önlenmiş olur. 13

14 5. Petrol Sondajları: Bentonitin bir başka geleneksel kullanım alanı da petrol sondaj çamurundaki kullanımıdır. sondaj kuyularında Bentonit ıslandığı zaman kabarıp sondaj deliğinin duvarındaki delikleri gözenekleri kapadığı için delme ürünlerinin ve sondaj suyunun bu deliklerden kaçmasını ve sızmasını önler. Böylece, bentonit sondaj deliğinde iyi bir delme ortamı ve sondaj ucunun yağlanmasını sağlar. 6. Yemeklik Yağ ve Gıda Pazarları : Ayçicek, soya, hurma ve kolza yağı gibi yemeklik yağlarda bentonitin emici özelliğinden yararlanılarak safsızlıklar giderilir, yağın rengi ağartılır. Bira, şarap, maden suyu ve şeker ve balda bentonit renk ağartıcı olarak kullanılır. 7. Tarım ve Hayvancılık : Bentonit hayvan yemi ilavesi ve yem üretiminde pellet yapıştırıcı olarak kullanılmaktadır. Bentonit toprağın iyileştirilmesi ve geliştirilmesinde iyon değiştirici olarak da kullanılır. Bentonit pişirildiğinde gözenekli bir seramik oluşur böcek ilacı ve yabancı ot öldürücü ilaçlar için bu seramik malzeme taşıyıcı olarak kullanılır. 14

15 8. Đlaç, Kozmetik ve Tıbbi Pazarlar Bentonit ilaçlarda dolgu olarak kullanılır. Emme ve yüze çekme özelliğiyle macun oluşumuna izin verir. Koruyucu kremler, kalamin losyonu, yaş kompres, ekzama için tahriş önleyici ilaçlarda bentonit kullanılır. Tıpta bentonit ağır metal zehirlenmelerinde panzehir olarak kullanılmaktadır. Yüz maskesi gibi bakım ürünleri, güneş yanığı boyası, bebek ve yüz pudrası ve yüz kremleri hep bentonit içerir. 9. Deterjanlar Çamaşır deterjanları ve sıvı ve katı el sabunlarında temizleme özelliği bentonite dayanır. Deterjan ve sabunlardaki bentonit tanecikleri kirleri emerek çamaşırı temizler, çamaşırı yumuşatır ve gevşetir. 10. Boyalar, boyar maddeler ve cilalar : Bentonit ve organik killer, verniklerde su ve çözücü esaslı boyalarda kalınlaştırıcı ve askıda tutucu olarak kullanılır. Bentonit ve organokiller tiksotropik özelliklerinden dolayı su ve solvent bazlı boyalarda kıvamlaştırıcı ve süspansiyon elamanı olarak katılır. Bentonitin emme özelliğinden giysilerin çivitlenmesinde, boya ve duvar kağıdında kullanılır. 15

16 11. Kedi Kumu: Bentonit kedi kumu olarak da kullanılmaktadır. Kullanılan kedi kumu şişer ve temiz kısımdan kolayca ayrılır, kalanı tekrar kullanılır. Avrupa Bentonit Üreticileri Derneğine göre bentonitin içinde kristalin silika bulunduğu ve bunun kediler için tehlikeli olduğu şeklinde iddialar vardır Kağıt: Bentonit çoğu kâğıt imalâtçıları tarafından tüketilir, ince bünyeli temiz yüzeyli kâğıt imaline imkân verir. Eski gazete kâğıtlarının yeniden işlenmesinde bentonitin mürekkep çekme özelliğinden yararlanılır. Asitle aktive edilmiş bentonit karbonsuz kopye kağıdı yapımında kullanılır. 13. Seramikler: Đnce, ileri ve teknik seramiklerin yapımında bentonit dengeleyici üründür. Bentonit sır yapımında, cüruf yapıcı ve biçimlendirici olarak seramiklerde kullanılır. 16

17 14. Katalizör : Kimyasal olarak değiştirilmiş killer, anahtar mekanizması asit katalizörü olmak üzere çok çeşitli uygulamalarda; özellikle akaryakıt katkıları üretiminde alkilleme işleminde kullanılır. 15. Alev Geciktirici : Bentonitin en yeni gelişen kullanım alanı ise polimer katkısı olarak kullanılmasıdır. Bentonit katkısıyla polimerin gaz engelleme ve sıcaklık savuşturma özelliği artırılarak polimerin alev alması ve tutuşması geciktirilmektedir. Bentonitten üretilen alev geciktiriciler örneğin plastikten elektrik prizi gibi sıcağa ve aleve dayanıklılık isteyen ürünlerde kullanılmaktadır. 10. SONUÇLAR VE DEĞERLENDĐRME Dünya ülkelerinin toplam bentonit ve ağartma toprağı üretimleri 1980 li yılların ikinci yarısından sonra iki kat artmış olarak yılda 12 milyon ton düzeyine çıkmış, 90 lı yıllarda ise yıllık milyon ton düzeyinde seyretmiştir. Bu üretimin yaklaşık 10 milyon tonu bentonit, 4 milyon tonu ağartma toprağıdır. Bentonit grubu mineraller zengin rezervlere sahip olduğumuz mineraller arasında yer almaktadır. Ülkemizin toplam bentonit rezervleri, 280 milyon ton civarındadır. Ülkemizin 2005 yılı bentonit üretimi miktar olarak ton, değer olarak YTL dir yılı bentonit ihracatı, miktar olarak ton, değer olarak 13.5 milyon dolardır. Bentonitin tonunun ortalama ihraç birim fiyatı, son yıllarda artarak 44 dolardan 57 dolara yükselmiştir yılı bentonit tüketimi, ton olarak gerçekleşmiştir yılında dünyada üretilen bentonitin yüzde 25 i ( 2.6 milyon ton ) Avrupa Birliği nde üretilmiştir. Avrupa Birliği metal madenlerde net ithalatçı konumundadır. Özellikle bentonit, feldispat, perlit, tuz, talk, ve bir gübre hammaddesi olan potas konusu ise net ihracatçı konumda olduğu ürünlerin başında yer almaktadır. Ayni yıl ülkemizde üretilen bentonit miktarı ton olup bu miktar AB üretiminin çeyreğine eşittir. 17

18 2010 yılında bentonit talebi ton, ihracat projeksiyonu ton olarak öngörülmüştür. Bentonit ihracatı değer olarak 16,5 milyon dolar tahmin edilmektedir.[15] Ülkemizin aktiflendirme tekniklerine yeterince önem vermesi durumunda, büyük bentonit potansiyelini yurt içi ve yurt dışı pazarlarda değerlendirilmesi mümkündür. Demiryolu ulaşım ağının geliştirilmesi bu rekabet ortamına girebilmek için kaçınılmazdır. Diğer yandan bentonitin kağıt, kedi kumu, deterjan ve sabun sanayi ile ilaç sanayinde tüketimlerinin artışı, ilgili bentonit işleme teknolojisinde gelişme sağlanmasıyla mümkündür. Ülkemiz tüm sektörlere yetecek miktarda bentonit yataklarına sahiptir. Döküm sektörünün ihtiyacı olan bentonitin, istenen özelliklere getirilmesi için aktivasyon da dahil olmak üzere, bilimsel yöntemler de kullanılmak kaydıyla üretilmeleri şarttır. Bunun için bentonit firmalarının gerekli araştırma ve yatırımlarını yapmalarına ihtiyaç vardır ürünün üretiminde kullanılan bentonit, kimya sanayimizin gelişmesine öncülük ederek gençlerimiz için istihdam, halkımız için refah artışına yardımcı olacaktır. KAYNAKLAR 1. Avrupa Bentonit Üreticileri Derneği, 2.VIII. Kalkınma Planı Bentonit ÖĐK Raporu, 3. Avrupa Bentonit Üreticileri Derneği, 4.Amcol Firmasının Bildirisi, MALTA%20Poster.pdf 5.Türkiye Bentonit Envanteri, 1982, MTA Yayını No:184, sayfa 2 6.Yaylalı Günay, Seyfi Değirmenci, Bülent Şirin, Nusret Akarlar-DÖKTAŞ, Türkiye de Döküm Bentonitlerinin 2000 lerde Đyileştirilmesi, Metalurji Dergisi Sayı 126, Sayfa 13 7.Avrupa Bentonit Üreticileri Derneği, 8.VIII. Kalkınma Planı Bentonit ÖĐK Raporu, 9.Aydoğan AKBULUT, Bentonit, 1996, MTA Eğitim Serisi No:32, Sayfa VIII. Kalkınma Planı Bentonit ÖĐK Raporu, 11.VIII. Kalkınma Planı Bentonit ÖĐK Raporu, 12.Yaylalı Günay, Seyfi Değirmenci, Bülent Şirin, Nusret Akarlar-DÖKTAŞ, Türkiye de Döküm Bentonitlerinin 2000 lerde Đyileştirilmesi, Metalurji Dergisi Sayı 126, Sayfa Aydoğan AKBULUT, Bentonit, 1996, MTA Eğitim Serisi No:32, sayfa Avrupa Bentonit Üreticileri Derneği, 14.VIII. Kalkınma Planı Bentonit ÖĐK Raporu, 15. Dokuzuncu Kalkınma Planı Madencilik ÖĐK Raporu 18

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. Bentonit Bilgi Notu

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. Bentonit Bilgi Notu Trakya Kalkınma Ajansı www.trakyaka.org.tr Bentonit Bilgi Notu Ek 7: EDİRNE YATIRIM DESTEK OFİSİ BENTONİT MADENİ EDİRNE İLİ İÇİN BİR İNCELEME Giriş Bentonit sanayi, tarım, madencilik ve mühendislik jeolojisinde

Detaylı

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir.

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. EVDE KİMYA SABUN Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. CH 3(CH 2) 16 COONa: Sodyum stearat (Beyaz Sabun) CH 3(CH 2) 16 COOK:

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

TÜRKİYEDE KİMYA ENDÜSTRİSİ

TÜRKİYEDE KİMYA ENDÜSTRİSİ ALİ UZUN FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENİ TÜRKİYEDE KİMYA ENDÜSTRİSİ Yaşadığınız ortamı incelediğinizde kullandığınız pek çok malzemenin kimya endüstrisi sayesinde üretildiğini görürsünüz. Duvarlarda, kapılarda

Detaylı

MADEN SEKTÖRÜ/ AKSARAY

MADEN SEKTÖRÜ/ AKSARAY MADEN SEKTÖRÜ/ AKSARAY Ramazan ÖZDEMİR T.C.AHİLER KALKINMA AJANSI AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ İçindekiler 1. MADENCİLİK... 3 1.1. Aksaray ın Maden Potansiyeli... 3 1.2. Aksaray daki Maden Kaynaklarının

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJĐ DERSĐ 3. ÜNĐTE: MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ KONU: BAZLAR ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

ÇANKIRI İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

ÇANKIRI İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI ÇANKIRI İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Çankırı ili, Orta Anadolu'nun kuzeyinde, Kızılırmak ile Batı Karadeniz ana havzaları arasında yer almaktadır. Çankırı-Çorum havzası İç Anadolu nun Tersiyer deki en

Detaylı

Gaz arıtımı sonucu oluşan ve tehlikeli maddeler içeren çamurlar ve filtre kekleri dışındaki gaz arıtımı sonucu oluşan çamurlar

Gaz arıtımı sonucu oluşan ve tehlikeli maddeler içeren çamurlar ve filtre kekleri dışındaki gaz arıtımı sonucu oluşan çamurlar Düzenli Depolama - 1. Sınıf (Tehlikeli Atık Düzenli Depolama) 01 03 04* Sülfürlü cevherlerin işlenmesinden kaynaklanan asit üretici maden atıkları 01 03 05* Tehlikeli madde içeren diğer maden atıkları

Detaylı

T.C. BURSA VALİLİĞİ Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü TESİSE KABUL EDİLECEK TEHLİKESİZ ATIK KODLARI LİSTESİ

T.C. BURSA VALİLİĞİ Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü TESİSE KABUL EDİLECEK TEHLİKESİZ ATIK KODLARI LİSTESİ TESİSE KABUL EDİLECEK TEHLİKESİZ ATIK KODLARI LİSTESİ EK-2 01 01 01, Metalik maden kazılarından kaynaklanan 01 01 02, Metalik olmayan maden kazılarından kaynaklanan 01 03 08, 01 03 07 dışındaki diğer tozumsu

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü TESİSE KABUL EDİLECEK ATIKLAR VE KODLARI

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü TESİSE KABUL EDİLECEK ATIKLAR VE KODLARI TESİSE KABUL EDİLECEK ATIKLAR VE KODLARI 01 03 09 01 03 07 dışındaki alüminyum oksit üretiminden çıkan kırmızı çamur 01 04 10 01 04 07 dışındaki tozumsu ve pudramsı atıklar 01 05 04 Temizsu sondaj ı ve

Detaylı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 7 Seramikler. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 7 Seramikler. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı MMT113 Endüstriyel Malzemeler 7 Seramikler Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı Aşınmaya dayanıklı parçalar Kesici takımlar Dekorasyon ve sanat Yalıtkan malzemeler Elektronik http://www.flickr.com

Detaylı

Pik (Ham) Demir Üretimi

Pik (Ham) Demir Üretimi Pik (Ham) Demir Üretimi Çelik üretiminin ilk safhası pik demirin eldesidir. Pik demir için başlıca şu maddeler gereklidir: 1. Cevher: Demir oksit veya karbonatlardan oluşan, bir miktarda topraksal empüriteler

Detaylı

ÇİMENTO FABRİKALARINDA ALTERNATİF YAKIT OLARAK KULLANILACAK ATIK KODLARI

ÇİMENTO FABRİKALARINDA ALTERNATİF YAKIT OLARAK KULLANILACAK ATIK KODLARI ÇİMENTO FABRİKALARINDA ALTERNATİF YAKIT OLARAK KULLANILACAK ATIK KODLARI ATIK KODU ATIK AÇIKLAMASI 16 01 03 Ömrünü tamamlamış lastikler 08 03 19* Dağıtıcı yağ 08 04 17* Reçine yağı KULLANILMIŞ LASTİKLER

Detaylı

YAPI MALZEMESİ. Romalılar devrinde ise su kireci bulunmuş ve su içi inşaatlarında kullanılmıştır.

YAPI MALZEMESİ. Romalılar devrinde ise su kireci bulunmuş ve su içi inşaatlarında kullanılmıştır. Bilinen en eski bağlayıcılardan birisi olan kireç, eski Babil, Mısır, Finikeliler, Hitit ve Persler tarafından hava kireci olarak yapıda kullanılmıştır. Romalılar devrinde ise su kireci bulunmuş ve su

Detaylı

ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ

ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ Melike YILDIRIM, Berkay İLYAS Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Kurupelit / Samsun mellike_yldrm@hotmail.com, berkayilyas@gmail.com Bu

Detaylı

DÖKÜM KUMLARININ NEM VE MUKAVEMET TAYİNİ

DÖKÜM KUMLARININ NEM VE MUKAVEMET TAYİNİ DÖKÜM KUMLARININ NEM VE MUKAVEMET TAYİNİ 1. DENEYİN AMACI Döküm kalıbı ve maçası yapmakta kullanılan kumların özelliklerinin öğrenilmesi ve bu kumlara bu özellikleri veren mekanizmaların incelenmesi 2.

Detaylı

HAYATIMIZDA ASİTLER VE BAZLAR

HAYATIMIZDA ASİTLER VE BAZLAR HAYATIMIZDA ASİTLER VE BAZLAR Yaygın Olarak Kullanılan Bazı Asitler 1) Sülfürik asit (H 2 SO 4 ) Halk arasında zaç yağı veya dumanlı asit olarak bilinir. Yoğun kıvamlı, renksiz, kokusuz bir sıvıdır. Suda

Detaylı

OKULDA KİMYA KAĞIT. Kağıdın ana maddesi doğal bir polimer olan selülozdur.

OKULDA KİMYA KAĞIT. Kağıdın ana maddesi doğal bir polimer olan selülozdur. OKULDA KİMYA KAĞIT Kağıdın ana maddesi doğal bir polimer olan selülozdur. Selüloz bitkilerin gövde ve yapraklarında bol bulunur, bu nedenle kağıt çoğunlukla ağaç gövdelerinden üretilir. Kağıt üretimi:

Detaylı

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ

SEKTÖRÜN TANIMI TÜRKİYE TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ SEKTÖRÜN TANIMI Tablo-1: Temizlik Maddeleri Sektöründe Yer Alan Ürünler GTİP Ürün Adı 3401 Sabunlar, Yüzey Aktif Organik Maddeler 3402 Yıkama, Temizleme Müstahzarları-Sabunlar Hariç 3403 Yağlama Müstahzarları,

Detaylı

GÜNLÜK YAŞAM OLAYI: Kedi kumunun emici, koku giderici ve toksik tutucu özelliklerinin kaynağını açıklama

GÜNLÜK YAŞAM OLAYI: Kedi kumunun emici, koku giderici ve toksik tutucu özelliklerinin kaynağını açıklama KEDĐM VE TUVALETĐ GÜNLÜK YAŞAM OLAYI: Kedi kumunun emici, koku giderici ve toksik tutucu özelliklerinin kaynağını açıklama KĐMYA KONUSUYLA ĐLGĐSĐ: Günlük hayatımızda minerallerin kullanım yeri alanı ve

Detaylı

KONYA İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

KONYA İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI KONYA İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Konya ili, toprak, nüfus, ekonomi ve maden kaynakları bakımından Orta Anadolu Bölgesinin önemli illerinden biridir. Türkiye nin tek alüminyum fabrikası Seydişehir de

Detaylı

KALIP KUMLARI. Kalıp yapımında kullanılan malzeme kumdur. Kalıp kumu; silis + kil + rutubet oluşur.

KALIP KUMLARI. Kalıp yapımında kullanılan malzeme kumdur. Kalıp kumu; silis + kil + rutubet oluşur. KALIPLAMA Modeller ve maçalar vasıtasıyla, çeşitli ortamlarda (kum, metal) kalıp adı verilen ve içerisine döküm yapılan boşlukların oluşturulmasına kalıplama denir. KALIP KUMLARI Kalıp yapımında kullanılan

Detaylı

YOZGAT İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

YOZGAT İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI YOZGAT İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Yozgat ili Kızılırmak Nehrinin İç Anadolu Bölgesinde çizmiş olduğu yay içerisinde yer alan Bozok yaylası üzerindedir. Coğrafi bakımdan Başkent'e yakın olması ve Doğu

Detaylı

Türkiye de Bor Madenciliği ve Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğünün Faaliyetleri. M.S.Uğur BİLİCİ (Maden Yük. Müh.)

Türkiye de Bor Madenciliği ve Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğünün Faaliyetleri. M.S.Uğur BİLİCİ (Maden Yük. Müh.) Türkiye de Bor Madenciliği ve Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğünün Faaliyetleri M.S.Uğur BİLİCİ (Maden Yük. Müh.) BOR Simge : B Atom Numarası : 5 Atom Ağırlığı : 10,81 Yoğunluğu : 2,84 gr/cm 3 Ergime

Detaylı

FARKLI BAĞLAYICILARIN KALSİYUM ALÜMİNAT ÇİMENTOSU ESASLI HARÇLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. Prof. Dr. İsmail Özgür YAMAN

FARKLI BAĞLAYICILARIN KALSİYUM ALÜMİNAT ÇİMENTOSU ESASLI HARÇLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. Prof. Dr. İsmail Özgür YAMAN FARKLI BAĞLAYICILARIN KALSİYUM ALÜMİNAT ÇİMENTOSU ESASLI HARÇLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Prof. Dr. İsmail Özgür YAMAN SUNUM İÇERİĞİ Kalsiyum Alüminat Çimentosu (KAÇ) PÇ KAÇ KAÇ Uygulama Alanları KAÇ Hidratasyonu

Detaylı

I.BÖLÜM TEMİZLİK MADDELERİ

I.BÖLÜM TEMİZLİK MADDELERİ I.BÖLÜM TEMİZLİK MADDELERİ Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. Zeytinyağlı sabun Kükürtlü sabun Yosunlu sabun Isırgan özlü

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 9.Çözünmüş İnorganik ve Organik Katıların Giderimi Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK İnorganiklerin Giderimi Çözünmüş maddelerin çapları

Detaylı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 4 Metaller, Aluminyum ve Çinko. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 4 Metaller, Aluminyum ve Çinko. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı MMT113 Endüstriyel Malzemeler 4 Metaller, Aluminyum ve Çinko Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı Al Aluminium 13 Aluminyum 2 İnşaat ve Yapı Ulaşım ve Taşımacılık; Otomotiv Ulaşım ve Taşımacılık;

Detaylı

İNŞAAT SEKTÖRÜ. 1. Duvar blokları 2. Asmolen bloklar 3. Yapıştırma harcı 4. Sıva kumu 5. Şap kumu 6. Dolgu malzemesi

İNŞAAT SEKTÖRÜ. 1. Duvar blokları 2. Asmolen bloklar 3. Yapıştırma harcı 4. Sıva kumu 5. Şap kumu 6. Dolgu malzemesi İNŞAAT SEKTÖRÜ 1. Duvar blokları 2. Asmolen bloklar 3. Yapıştırma harcı 4. Sıva kumu 5. Şap kumu 6. Dolgu malzemesi Pomza, inşaat sektöründe hafif beton elde edilmesinde agrega olarak kullanılmaktadır.

Detaylı

KİREÇ. Sakarya Üniversitesi

KİREÇ. Sakarya Üniversitesi KİREÇ Sakarya Üniversitesi KİREÇ Kireç, kireç taşının çeşitli derecelerde (850-1450 C) pişirilmesi sonucu elde edilen, suyla karıştırıldığında, tipine göre havada veya suda katılaşma özelliği gösteren,

Detaylı

TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ

TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ TEMİZLİK MADDELERİ SEKTÖRÜ HS No: 34.01, 34.02, 34.03, 34.04, 34.05, 34.06, 34.07 DÜNYA TEMİZİLİK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ Temizlik maddeleri deterjanlar ve sabunlardan oluşmaktadır. Bu sektörün üretmekte olduğu

Detaylı

TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 23.02.2007

TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 23.02.2007 TÜRKĐYE DE DÖKÜM SEKTÖRÜ 1 23.02.2007 Demir ve Çelik Döküm Sanayi sektörü; endüksiyon, ark veya kupol ocaklarında, çeşitli pik demiri, çelik hurdaları ve ferro alaşımların ergitilerek, kalıplama tesislerinde

Detaylı

Kireçtaşlarından Çöktürülmüş Kalsiyum Karbonat Üretimi Doç. Dr. Özen KILIÇ

Kireçtaşlarından Çöktürülmüş Kalsiyum Karbonat Üretimi Doç. Dr. Özen KILIÇ Kireçtaşlarından Çöktürülmüş Kalsiyum Karbonat Üretimi Doç. Dr. Özen KILIÇ Ç.Ü. Müh. Mim. Fak. Maden Müh. Bölümü e-posta: zenkilic@cu.edu.tr PCC (ÇKK) NEDİR? PCC (Precipitated Calcium Carbonate), çöktürülmüş

Detaylı

Grafik 14 - Yıllara Göre Madencilik ve Taş Ocakçılığı Faaliyetlerinin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla İçerisindeki Payı ( )

Grafik 14 - Yıllara Göre Madencilik ve Taş Ocakçılığı Faaliyetlerinin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla İçerisindeki Payı ( ) MADEN Madencilik sektörünün ülke üretimindeki payı giderek artmaktadır. TÜİK Ulusal Hesaplar İstatistiklerine göre 1998 fiyatlarıyla iktisadi faaliyet kollarına göre incelendiğinde; Grafik 14 te de görüldüğü

Detaylı

FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI

FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI ---------------------------------------Boşluk Doldurma Soru

Detaylı

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Başlık KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Tanım İki veya daha fazla malzemenin, iyi özelliklerini bir araya toplamak ya da ortaya yeni bir özellik çıkarmak için, mikro veya makro seviyede

Detaylı

KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT

KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi KALSİYUM SİLİKAT Yüksek mukavemetli,

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü Sayı: 43986390-150//5134 24.04.2015 Konu: Geçici Faaliyet Belgesinin Yeniden Düzenlenmesi SOM ATIK DEPOLAMA LAB. İNŞ. SAN.VE TİC. A.Ş. ÇALTILIDERE KÖYÜ DÜMBÜLDEKTEPE MEVKİİ ALİAĞA ALİAĞA / İZMİR İlgi:

Detaylı

Eczacıbaşı Topluluğu

Eczacıbaşı Topluluğu Eczacıbaşı Topluluğu Eczacıbaşı Topluluğu toplam 41 kuruluşu, 12.115 çalışanı ve 2013 sonu itibariyle 6,7 milyar TL cirosu ile Türkiye nin önde gelen sanayi toplulukları arasında yer almaktadır. Eczacıbaşı

Detaylı

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir.

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. AKTİF KARBON NEDİR? TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. Bu nitelikler aktif karbona çok güçlü adsorpsiyon özellikleri

Detaylı

BİTLİS İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

BİTLİS İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI BİTLİS İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Bitlis ili, Doğu Anadolu Bölgesinde yer almakta olup, engebeli bir topoğrafyaya sahiptir. Ahlat Ovasıyla, bir düzlük gibi Bitlis in kuzeydoğusundan Van Gölüne doğru

Detaylı

KURU İNCİR DÜNYA ÜRETİMİ TÜRKİYE ÜRETİMİ

KURU İNCİR DÜNYA ÜRETİMİ TÜRKİYE ÜRETİMİ KURU İNCİR DÜNYA ÜRETİMİ İncir, ilk kültüre alınan meyvelerden birisi olarak, anavatanı Anadolu dan, önce Suriye ve Filistin e sonrasında buradan da Çin ve Hindistan a yayılmıştır. Dünya kuru incir üretimine

Detaylı

EKOBEYAZ. yapı kimyasalları. Hem ekonomik, hem yüksek beyazlık!

EKOBEYAZ. yapı kimyasalları. Hem ekonomik, hem yüksek beyazlık! EKOBEYAZ yapı kimyasalları Hem ekonomik, hem yüksek beyazlık! Çimsa Ekobeyaz Çimento Yapı Kimyasalları Uygulamaları Beyaz Portland Çimentosu, 100 yılı aşkın süredir dünyada; gerek estetik görüntüler elde

Detaylı

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş KİMYA-IV Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş Organik Kimyaya Giriş Kimyasal bileşikler, eski zamanlarda, elde edildikleri kaynaklara bağlı olarak Anorganik ve Organik olmak üzere, iki sınıf altında toplanmışlardır.

Detaylı

KİRLİLİK KATSAYISI. 4 KOİ, AKM, Yağ-Gres, ph

KİRLİLİK KATSAYISI. 4 KOİ, AKM, Yağ-Gres, ph SEKTÖR GIDA SANAYİ ALT SEKTÖR KİRLİLİK KATSAYISI KİRLİLİK PARAMETRELERİ Nişasta,Un ve Makarna Üretimi 4 KOİ, AKM, ph Maya Üretimi KOİ, AKM, Yağ-Gres, Top-N, Top-P, ph Sitrik Asit Üretimi KOİ, AKM, Yağ-Gres,

Detaylı

YAPI MALZEMESİ PUZOLANLAR

YAPI MALZEMESİ PUZOLANLAR PUZOLANLAR İçinde fazla miktarda kolloidal elemanlar, özellikle aktif silis içeren maddelerdir. Puzolanların tek başına bağlayıcı özelliği ya çok azdır yada hiç yoktur. Ancak başka bir bağlayıcı ile örneğin

Detaylı

Türkiye Hazır Beton Birliği İktisadi İşletmesi Deney / Kalibrasyon Laboratuvarı. Deney Listesi

Türkiye Hazır Beton Birliği İktisadi İşletmesi Deney / Kalibrasyon Laboratuvarı. Deney Listesi REVİZYON GÜNCELLEME DOKÜMAN NO YAYIN L27 01.01.2008 13.01.2014-06 08.05.2014 1/8 GÜNCELLEŞTİRMEYİ GERÇEKLEŞTİREN (İSİM / İMZA / TARİH) : DENEYLERİ A01 İri agregaların parçalanmaya karşı direnci Los Angeles

Detaylı

KAYSERİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

KAYSERİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI KAYSERİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Kayseri ili, Orta Anadolu Bölgesinde gelişmiş sanayisi ile önemli bir yöremizdir. Genel Müdürlüğümüzün il ve yakın çevresinde yaptığı çalışmalar sonucunda çok sayıda

Detaylı

YAPI MALZEMESİ YAPI MALZEMESİNE GİRİŞ

YAPI MALZEMESİ YAPI MALZEMESİNE GİRİŞ YAPI MALZEMESİNE GİRİŞ KAYNAK KİTAPLAR 1.) Yapı Malzemesi-II (Bülent BARADAN) DEU 2.) Yapı Malzemesi ve Beton (M. Selçuk GÜNER, Veli SÜME) 3.) Yapı Malzemesi (Bekir POSTACIOĞLU) 4.) Yapı Malzemesi Problemleri

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ 7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri Çalışma Yaprağı Konu Anlatımı-Değerlendirme çalışma Yaprağı- Çözümlü

Detaylı

PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU

PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU MMP Ön Raporu EK 2E PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU MEVCUT DURUM: Dünyada olduğu gibi Türkiye de de plastiğin, geleneksel malzemeler olan demir, cam, kağıt, tahta gibi malzemeye alternatif olarak ortaya

Detaylı

T.C. İSTANBUL VALİLİĞİ Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü TEHLİKESİZ ATIKLAR TOPLAMA-AYIRMA BELGESİ. Belge No: 2014/ 243

T.C. İSTANBUL VALİLİĞİ Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü TEHLİKESİZ ATIKLAR TOPLAMA-AYIRMA BELGESİ. Belge No: 2014/ 243 TEHLİKESİZ ATIKLAR TOPLAMA-AYIRMA BELGESİ EK-1 Belge No: 2014/ 243 İşbu Belge, 17.06.2011 tarih ve 27967 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Bazı Tehlikesiz Atıkların Geri kazanımı Tebliği

Detaylı

Hazırlayan: İnş.Yük.Müh. Yasin Engin yasin.engin@gmail.com www.betonvecimento.com

Hazırlayan: İnş.Yük.Müh. Yasin Engin yasin.engin@gmail.com www.betonvecimento.com ATIK SU ARITMA TESIİSIİ UÇUCU KUÜ L KULLANIMI Hazırlayan: İnş.Yük.Müh. Yasin Engin yasin.engin@gmail.com www.betonvecimento.com 12/1/2014 1. GİRİŞ Atık su arıtma tesislerinde özellikle atık su ile temas

Detaylı

KURU İNCİR. Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

KURU İNCİR. Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KURU İNCİR Hazırlayan Çağatay ÖZDEN 2005 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KURU İNCİR Türkiye de Üretim İncir, ilk kültüre alınan meyvelerden birisi olarak, anavatanı

Detaylı

Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Đnci MORGĐL Hazırlayan: Ebru AYSAN 20338408

Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Đnci MORGĐL Hazırlayan: Ebru AYSAN 20338408 PUDRAMDAKĐ MĐNERAL PUDRAMDAKĐ MĐNERAL Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Đnci MORGĐL Hazırlayan: Ebru AYSAN 20338408 Günlük Yaşam Olayı: Günlük hayatta kullandığımız talk pudranın içerdiği mineralden yola çıkarak

Detaylı

SÜPER BEYAZ. yapı kimyasalları. Yüksek performanslı beyaz çimento!

SÜPER BEYAZ. yapı kimyasalları. Yüksek performanslı beyaz çimento! SÜPER BEYAZ yapı kimyasalları Yüksek performanslı beyaz çimento! Süper Beyaz Çimento Yapı Kimyasalları Uygulamaları Beyaz Portland Çimentosu, 100 yılı aşkın süredir dünyada; gerek estetik görüntüler elde

Detaylı

SIVI YALITIM MALZEMELERİ

SIVI YALITIM MALZEMELERİ SIVI YALITIM MALZEMELERİ Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi SIVI YALITIM MALZEMELERİ 1. Bitüm 2. Asfalt 3. Sika 4.

Detaylı

AFYONKARAHİSAR İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

AFYONKARAHİSAR İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI AFYONKARAHİSAR İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Afyon ili sahip olduğu jeolojik yapı gereği çeşitli maden yatakları oluşumu için uygun bir ortam sunmaktadır. Bu nedenle hem maden rezervleri, hem de maden

Detaylı

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ.

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. BİYOGAZ NEDİR? Anaerobik şartlarda, organik atıkların çeşitli mikroorganizmalarca çürütülmesi sonucu

Detaylı

Ülkemizdeki başlıca madenler nelerdir?

Ülkemizdeki başlıca madenler nelerdir? On5yirmi5.com Ülkemizdeki başlıca madenler nelerdir? Türkiyedeki madenler ve kullanım alanları nelerdir? Yayın Tarihi : 14 Kasım 2012 Çarşamba (oluşturma : 1/7/2016) Ülkemizdeki başlıca madenler a. Demir

Detaylı

KİLİN YAPISI. Şekil 1) (a) Tetrahedral yapı, (b) silikat tabakası

KİLİN YAPISI. Şekil 1) (a) Tetrahedral yapı, (b) silikat tabakası KİLİN YAPISI Kil; kayaçların ve maden kütlelerinin yavaş aşınmasıyla oluşan, su ihtiva eden aliminyum silikatlardır. Kil mineralleri tetrahedron (düzgün dört yüzlü) ve oktahedron (düzgün sekiz yüzlü) olarak

Detaylı

ATIK BİTKİSEL YAĞLARIN YÖNETİMİNDE YASAL SORUNLAR

ATIK BİTKİSEL YAĞLARIN YÖNETİMİNDE YASAL SORUNLAR ATIK BİTKİSEL YAĞLARIN YÖNETİMİNDE YASAL SORUNLAR Prof. Dr. Bülent KESKİNLER Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü bkeskinler@gyte.edu.tr Nisan 2012 BİTKİSEL ATIK YAĞLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ 19.04.2005 ve

Detaylı

TİCARİ BOR MİNERALLERİ

TİCARİ BOR MİNERALLERİ TİCARİ BOR MİNERALLERİ Esma CARUS, Sinem ARIĞ Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 55139 Kurupelit-Samsun e.carus19@hotmail.com.tr, sinem.arq@hotmail.com Bu çalışmada

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 8.Kolloid Giderimi Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK Çapları 10-6 mm 10-3 mm ( 0.001-1μm) arasındadır. Kil, kum, Fe(OH) 3, virusler (0.03-0.3μm) Bir maddenin kendisi için

Detaylı

ÇİNKO ALAŞIMLARI :34 1

ÇİNKO ALAŞIMLARI :34 1 09.11.2012 09:34 1 Çinko oda sıcaklıklarında bile deformasyon sertleşmesine uğrayan birkaç metalden biridir. Oda sıcaklıklarında düşük gerilimler çinkonun yapısında kalıcı bozunum yaratabilir. Bu nedenle

Detaylı

KALSİYUM KARBONAT (KALSİT)

KALSİYUM KARBONAT (KALSİT) 1. KİMYASAL ÜRÜN VE FİRMA TANITIMI Ürünün Adı : KALSİYUM KARBONAT Ürünün Kimyasal Formülü : CaCO 3 Yapı malzemelerinin üretiminde; kimyasal proseslerde; metalürji ve cam Kullanım Alanları : üretiminde;

Detaylı

Youtube:Kimyafull Gülçin Hoca Serüveni 5.ÜNİTE Tuzlar kullanim ALANLARI

Youtube:Kimyafull Gülçin Hoca Serüveni 5.ÜNİTE Tuzlar kullanim ALANLARI Serüveni 5.ÜNİTE Tuzlar kullanim ALANLARI YAYGIN KULLANILAN TUZLAR ÖZELLİKLER- KULLANIM ALANLARI Yemek tuzu arasında adı NaCI Suda çözünür. Nötral tuz SODYUM KLORÜR Dericilik Hayvan Besiciliği Suyu yumuşatma

Detaylı

ARES 1-ASİTLER. MADDENĠN YAPISI VE ÖZELLĠKLERĠ 4-ASĠTLER ve BAZLAR 8.SINIF FEN BĠLĠMLERĠ

ARES 1-ASİTLER. MADDENĠN YAPISI VE ÖZELLĠKLERĠ 4-ASĠTLER ve BAZLAR 8.SINIF FEN BĠLĠMLERĠ ARES EĞĠTĠM [Metni yazın] MADDENĠN YAPISI VE ÖZELLĠKLERĠ 4-ASĠTLER ve BAZLAR 8.SINIF FEN BĠLĠMLERĠ 1-ASİTLER Suda çözündüklerinde ortama H + iyonu verebilen bileşiklere asit denir. ASİTLERİN ÖZELLİKLERİ

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 6.Endüstriyel Kirlenme Kontrolü - Nötralizasyon Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK Birçok endüstrinin atıksuyu asidik veya bazik olduğundan alıcı ortama veya kimyasal ve/veya

Detaylı

BATUHAN ATIK YÖNETİMİ

BATUHAN ATIK YÖNETİMİ BATUHAN ATIK YÖNETİMİ Tesise Kabul Edilecek Atıklar ve Kodları 120120*:Tehlikeli maddeler içeren öğütme parçaları ve öğütme maddeleri 150110*:Tehlikeli maddelerin kalıntılarını içeren ya da tehlikeli maddelerle

Detaylı

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ENDÜSTRİYEL SÜREÇLER MEVCUT VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Erhan ÜNAL 10.03.2010 1 4. ENDÜSTRİYEL PROSESLER 4.1. Genel Çimento Üretimi Kireç Üretimi Kireçtaşı ve Dolomit Kullanımı Soda Külü Üretimi ve Kullanımı

Detaylı

TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI

TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI Toprak Bilgisi Dersi Prof. Dr. Günay Erpul erpul@ankara.edu.tr Toprak Oluşumunda Kimyasal Ayrıştırma Etmenleri Ana kayanın kimyasal bileşimini değiştirmek

Detaylı

Tesise Kabul edilen Atık Kodlarımız

Tesise Kabul edilen Atık Kodlarımız Tesise Kabul edilen Atık Kodlarımız 01 03 08 01 03 07 dışındaki diğer tozumsu ve pudramsı atıklar 01 03 09 01 03 07 dışındaki alüminyum oksit üretiminden çıkan kırmızı çamur 01 05 04 Temizsu sondaj çamurları

Detaylı

ENDÜSTRİYEL HAMMADDELER 9.HAFTA

ENDÜSTRİYEL HAMMADDELER 9.HAFTA ENDÜSTRİYEL HAMMADDELER 9.HAFTA 17. ZİRKON 17.1. Mineralojik, kimyasal ve fiziksel özellikler Zirkonyum ( Zr ) elementi periyodik cetvelin 4. grubunda olup, atom numarası 40, atom ağırlığı 91.22 dir. Doğada

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

Çimento Fazları ve Etkileri

Çimento Fazları ve Etkileri Çimento Fazları ve Etkileri Çimsa Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Ocak, 2017 Kalsiyum Alüminat / Portland Çimentosu - Faz Yapıları ve Etkileri 1. Kalsiyum Alüminat Çimentosu Fazları ve Etkileri 2.

Detaylı

1.ÜNİTE:KİMYA BİLİMİ KİMYA NE İŞE YARAR? KİMYA DİSİPLİNLERİ KİMYANIN BAŞLICA UYGULAMA ALANLARI

1.ÜNİTE:KİMYA BİLİMİ KİMYA NE İŞE YARAR? KİMYA DİSİPLİNLERİ KİMYANIN BAŞLICA UYGULAMA ALANLARI Serüveni 1.ÜNİTE:KİMYA BİLİMİ KİMYA NE İŞE YARAR? KİMYA DİSİPLİNLERİ KİMYANIN BAŞLICA UYGULAMA ALANLARI KİMYA DİSİPLİNLERİ KİMYA ALT BİLİM DALLARI ORGANİK KİMYA: Karbon kimyasıda denir.h,o,n,p,s elementlerinin

Detaylı

KİMYEVİ MADDELER, PLASTİKLER VE MAMULLERİ

KİMYEVİ MADDELER, PLASTİKLER VE MAMULLERİ KİMYEVİ MADDELER, PLASTİKLER VE MAMULLERİ SEKTÖR RAPORU EYLÜL 2015 TÜRKİYE DE KİMYA VE PLASTİK SEKTÖRÜ Türk kimya endüstrisi, ağırlıklı olarak petrokimya, sabun, deterjan, gübre, ilaç, boya-vernik, sentetik

Detaylı

İthal Edilen Kimyasallar İhraç Edilen Kimyasallar Kimya Temelli Meslekler

İthal Edilen Kimyasallar İhraç Edilen Kimyasallar Kimya Temelli Meslekler İthal Edilen Kimyasallar İhraç Edilen Kimyasallar Kimya Temelli Meslekler KİMYA SEKTÖRÜ : Kimya sektörü ürünleri oldukça geniş bir ürün yelpazesine sahiptir. Sektör; mineral yakıtlar/yağlar, inorganik

Detaylı

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SERAMİK SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye'de seramik ve çini yapımı, kökleri 8000 yıl öncesine uzanan

Detaylı

TÜRK PLASTİK SEKTÖRÜ 2010 YILI 9 AYLIK DEĞERLENDİRMESİ ve 2010 YILI BEKLENTİLERİ

TÜRK PLASTİK SEKTÖRÜ 2010 YILI 9 AYLIK DEĞERLENDİRMESİ ve 2010 YILI BEKLENTİLERİ 1 TÜRK PLASTİK SEKTÖRÜ 2010 YILI 9 AYLIK DEĞERLENDİRMESİ ve 2010 YILI BEKLENTİLERİ PLASTİK HAMMADDE: Plastik Hammadde Üretimi: Barbaros Demirci Genel Müdür Neslihan Ergün Teknik Uzman 2010 yılının 9 ayında,

Detaylı

Farklı piston yağlayıcılarının ısıl reaksiyonu ve bunun döküm kalitesine etkisi

Farklı piston yağlayıcılarının ısıl reaksiyonu ve bunun döküm kalitesine etkisi TRIBO-CHEMİE 2. Soğuk Kamaralı Döküm Makinelerinin Alüminyum Dozingi için Aalen Uygulama Günlerinde Dünyaca ünlü döküm uzmanı Prof.Dr.Dr.hc.Klein ın desteği ile System Shot Sleeve, Piston Yağlama(kısmı

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ Gelişen teknoloji ile beraber birçok endüstri alanında kullanılabilecek

Detaylı

PAKİSTAN PLASTİK VE PLASTİK İŞLEME MAKİNELERİ DIŞ TİCARETİ. Barbaros Demirci Genel Müdür - PAGEV

PAKİSTAN PLASTİK VE PLASTİK İŞLEME MAKİNELERİ DIŞ TİCARETİ. Barbaros Demirci Genel Müdür - PAGEV PAKİSTAN PLASTİK VE PLASTİK İŞLEME MAKİNELERİ DIŞ TİCARETİ EKONOMİK DURUM : Barbaros Demirci Genel Müdür - PAGEV Pakistan, 176,3 milyon nüfusu ve % 2,1 nüfus artış hızı ile dünyanın nüfus açısından ilk

Detaylı

Döküm kumu bileşeni olarak kullanılan silis kumunda tane büyüklüklerinin tespiti.

Döküm kumu bileşeni olarak kullanılan silis kumunda tane büyüklüklerinin tespiti. DÖKÜM KUMLARININ ELEK ANALİZİ 1. DENEYİN AMACI Döküm kumu bileşeni olarak kullanılan silis kumunda tane büyüklüklerinin tespiti. 2. TEORİK BİLGİLER Döküm tekniğinde ergimiş metalin içine döküldüğü kalıpların

Detaylı

Baumit ArtlineFarbe. Dekoratif Tasarım Boyası. Bileşimi Organik bağlayıcılar, mineral esaslı dolgu maddeleri, elyaflar, katkı maddeleri, su.

Baumit ArtlineFarbe. Dekoratif Tasarım Boyası. Bileşimi Organik bağlayıcılar, mineral esaslı dolgu maddeleri, elyaflar, katkı maddeleri, su. Baumit ArtlineFarbe Dekoratif Tasarım Boyası Ürün Dış ve iç cepheler için, organik bağlayıcılı, kullanıma hazır bir boyadır. Bileşimi Organik bağlayıcılar, mineral esaslı dolgu maddeleri, elyaflar, katkı

Detaylı

KIRKLARELİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

KIRKLARELİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI KIRKLARELİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Kırklareli ili Marmara Bölgesinin kuzeybatısında yer almakta olup, Dereköy sınır kapısıyla Türkiye yi Bulgaristan a bağlayan geçiş yollarından birine sahiptir.

Detaylı

Çin'in Gelişmiş Seramik Pazarı

Çin'in Gelişmiş Seramik Pazarı Çin'in Gelişmiş Seramik Pazarı Çin in gelişmiş seramik sanayi katlanarak büyümesini devam ettirmektedir. Coğrafi olarak, ülke; ileri düzey üretim uygulamalarında kullanılan ve dünyada nadir bulunan mineralleri

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2007 YRD. DOÇ. DR. ATİLLA EVCİN

Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2007 YRD. DOÇ. DR. ATİLLA EVCİN YRD. DOÇ. DR. ATİLLA EVCİN Çinko borat 1 Çinko borat polimer, ahşap, tekstil gibi sektörlerde kullanılan alev geciktirici inorganik bir katkı maddesidir. Değişik bileşimlerde çinko borat bulunmaktadır.

Detaylı

ÜRÜN TANIMI; arasında olmalıdır.! Derz uygulaması yapıştırma işleminden bir gün sonra yapılmalıdır.!

ÜRÜN TANIMI; arasında olmalıdır.! Derz uygulaması yapıştırma işleminden bir gün sonra yapılmalıdır.! ÜRÜN TANIMI; Granülometrik karbonat tozu, portlant çimentosu ve çeşitli polimer katkılar ( yapışma, esneklik, suya karşı direnç ve aşırı soğuk ve sıcağa dayanmı arttıran ) birleşiminden oluşan, seramik,

Detaylı

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması)

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) Gerek hayvansal yağlar gerekse bitkisel (nebati) yağlar, yağ asitlerinin gliserin (gliserol) ile oluşturdukları oldukça kompleks esterlerdir. Bu

Detaylı

ALANLARI AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ

ALANLARI AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ MERMER TOZU VE ATIKLARININ KULLANIM ALANLARI Doç Dr İsmail DEMİR Doç. Dr.İsmail DEMİR AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ GİRİŞ Bilindiği gibi ülkemiz Avrupa Birliği uyum süreci içindedir

Detaylı

Toprağın Katı ve Sıvı Fazı Arasındaki Etkileşimler

Toprağın Katı ve Sıvı Fazı Arasındaki Etkileşimler Toprağın Katı ve Sıvı Fazı Arasındaki Etkileşimler Toprakta bulunan katı (mineral ve organik madde), sıvı (toprak çözeltisi ve bileşenleri) ve gaz fazları sürekli olarak etkileşim içerisindedir. Bunlar

Detaylı

Örnek : 3- Bileşiklerin Özellikleri :

Örnek : 3- Bileşiklerin Özellikleri : Bileşikler : Günümüzde bilinen 117 element olmasına rağmen (92 tanesi doğada bulunur) bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı kimyasal özelliklere sahip milyonlarca yani

Detaylı

DENEY FİYAT LİSTESİ. MDN.KMY.0001 Kimyasal analiz boyutuna numune hazırlama ( 100 mikron)

DENEY FİYAT LİSTESİ. MDN.KMY.0001 Kimyasal analiz boyutuna numune hazırlama ( 100 mikron) BİRİM: LAB.: DENEY FİYAT LİSTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMY Kimya DENEY KODU DENEY ADI BİRİM FİYAT MDN.KMY.0001 Kimyasal analiz boyutuna numune hazırlama ( 100 mikron) 0,00 MDN.KMY.0002 Kimyasal analiz

Detaylı

TEHLİKELİ ATIK KODLARI 010506*:Tehlikeli maddeler içeren sondaj çamurları ve diğer sondaj atıkları 030104*:Tehlikeli maddeler içeren talaş, yonga,

TEHLİKELİ ATIK KODLARI 010506*:Tehlikeli maddeler içeren sondaj çamurları ve diğer sondaj atıkları 030104*:Tehlikeli maddeler içeren talaş, yonga, TEHLİKELİ ATIK KODLARI 010506*:Tehlikeli maddeler içeren sondaj çamurları ve diğer sondaj atıkları 030104*:Tehlikeli maddeler içeren talaş, yonga, kıymık, ahşap, kontraplak ve kaplamalar 030201*:Halojenlenmemiş

Detaylı

zeytinist mucahit@zeytin.org.tr www.mucahitkivrak.com.tr

zeytinist mucahit@zeytin.org.tr www.mucahitkivrak.com.tr 1 T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ EDREMİT MESLEK YÜKSEKOKULU Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Programı Öğr. Gör. Mücahit KIVRAK 0 505 772 44 46 kivrak@gmail.com www.mucahitkivrak.com.tr 2 3 4 KİMYASAL

Detaylı

- Bioanalytic; Biyokimya otoanalizörleri için test kitleri üretimi,

- Bioanalytic; Biyokimya otoanalizörleri için test kitleri üretimi, Testonic kitleri Colin Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. Tarafından üretilmektedir. Colin Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. - Colin; Tekstil yardımcı kimyasalları üretimi http://www.colin.com.tr - Vilso; Endüstriyel

Detaylı

BOR HİDRÜRLER. Yasemin Gül Çolak

BOR HİDRÜRLER. Yasemin Gül Çolak BOR HİDRÜRLER Yasemin Gül Çolak Bor Hidrür Nedir? Bor hidrür; formülü BH 3, mol kütlesi 13,84 g veya formülü B 2 H 4, mol kütlesi 27,7 g olan, alkolde bozunan renksiz bir gazdır. Bor hidrürler, boranlar

Detaylı

TÜRKİYE PET TERMOFORM SEKTÖR RAPORU PAGEV

TÜRKİYE PET TERMOFORM SEKTÖR RAPORU PAGEV TÜRKİYE PET TERMOFORM SEKTÖR RAPORU PAGEV 1. TÜRKİYE DE PLASTİK AMBALAJ MALZEMELERİ TÜKETİMİNDE KULLANILAN PLASTİK HAMMADDELER Türkiye de 2012 2016 yıllarını kapsayan son 5 yılda, yılda ortalama 2 milyon

Detaylı