Qidaya həssaslıq ya allergiya? Food test nədir?

Transkript

1 Qidaya həssaslıq ya allergiya? Food test nədir? Qidaların səbəb olduğu hər cür mənfi təsirlər cəmiyyətdə qida allergiyası düşüncəsi olaraq olduqca məşhurdur amma döğru olmayan bir fikirdir. Qida və qida qatqı maddələrinin immun sisteminə göstərdiyi müsbət təsirlə bərabər ciddi yan təsirləridə mövcuddur. İmmun sistemimiz uzun müddət gərəksiz yerə bizi qorumaga çalışdıqda vaxt öttükcə bədənimizi xəstəliklərdən qorumaq yerinə sağlamlığımız üçün təhlükəyə çevrilə bilər. Bu yan təsirləri iki qrupa ayırmaq lazımdı: Qida allergiyası və Qida həssaslığı. Bu qrupları bir-birindən fərqləndirmək lazımdı. Qida allergiyası qida qəbulundan dərhal sonra tipik allergik simptomlarla ortaya çıxır və bu reaksiyaya İgE əkscisimləri cavabdehdir. Gecikmiş qida allergiyası kimi ortaya çıxan qidaya həssaslıq isə daha uzun müddət ərzində ortaya çıxır və buna İgG əkscisimləri cavabdehdir. Həssaslıq zamanı əlamət və şikayətlər çox müxtəlif ola bilər. Qida qəbulundan şikayətin üzə

2 çıxmasına qədər saatlar hətta günlər keçməsi, qəbul edilən qidayla şikayətin arasında isə ağıla gəlməz bağlantı qurmaq son dərəcə çətindir. Həzm sisteminin mütəmadi olaraq qıcıqlanması müxtəlif simptomların yaranması ilə nəticələnir. Əsas simptomları çəki artımı, ümumi letargiya, dermatit, artrit və yorğunluqdur. Qida həssaslığı zamanı organizmin həssaslıq göstərdiyi qida maddələri immun sistemninə təsir edərək ilk öncə gücsüzlük yaradır daha sonra isə bütün bu şikayətlər xroniki xəstəliklərə səbəb olur. Allergiya Həssaslıq Qida növü Yer fındığı Portağal, İnək südü Vasitəçi IgE IgG Reaksiya Qəbuldan dərhal sonra Qəbuldan 72 saata qədər Mexanizm Sürətli Histamin sintezi Ag-Ab komplekslərinin mərhələli sintezi Simptomlar Klassik Alergik reaksiya Vücudun müxtəlif nahiyələrində yaranan reaksiyalar Nəticə Ölümə səbəb ola bilər Həyati təhlükə yaratmaz Dövr Ömür boyu davam edər Qida növlərinin kənarlaşdırması ilə müalicə olunur Diaqnoz Əsasən şəxsin özü müəyyənləşdirir Dəri testi Müsbət Mənfi Nadir hallarda şəxsin özü müəyyənləşdirir Bəzi insanlar xroniki qida həssaslığına sahib olurlar. Hal-hazırda bir çox xəstəliklərin qidaya qarşı həssaslığa bağlı olduğu bildirilir və bu məqsədlə çeşidli kliniki tədqiqatlar aparılmaqdadır. Son illərdə mikroçip texnologiyasına əsaslananaraq İgG əkscisimlərinin ölçümü üçün tədbiq edilən Genarrayt Microarray Qida həssaslığı sınağı (Food test) Qızıl standarta sahib bir test texnologiyasıdır. Qidaya həssaslıq sınağının aparılması növbəti hallarda məsləhət görülür: Xroniki mədə-bağırsaq xəstəlikləri

3 Bağırsaq problemləri (qəbzlik, kolit, qaz, qarın şişkinliyi, ishal və digər bağırsaqla bağlı problemlər Artıq çəki Oynaq iltihabı, oynaq ağrısı Miqren, baş ağrısı Sızanaqlar, dəridə qızartılar, xroniki ekzema, sədəf xəstəliyi və s. Xroniki yorğunluq, yuxu problemi, depressiya, taxikardiya Diqqət dağınıqlığı və ya hiperaktivlik Enurez və ya xroniki sidik yolları infeksiyası Autoimmun dəyişikliklər Astma, faringit, qrip və s. Laboratoriyamızda Qida həssaslığı testi 200-dən artıq qida məhsullarının üzərində aparılır. Əsas hədəf əkscisimlər təyin olduqdan sonra uyğun diyet proqrammının tədbiqi və pasientlərdə bu həssaslığın qarşısını almaqdır. Test zamanı təyin olunan məhsullar növbəti qruplardandır: Süd və süd məhsulları, yumurta Ət məhsulları Balıqlar, dəniz məhsulları Taxıl məhsulları Tərəvəzlər Meyvələr Çərəzlər Otlar və ədviyyatlar Göbələk, maya və digərləri Xüsusi diaqnostik proqram sayəsində nəticə kitabçamızda yer alan məhsullara həssaslıq sayısal və diyetoloq tərəfindən dəyərləndirilmiş şəkildə verilir və nümünə olaraq bir qismini aşağıda sizə təqdim edirik

4 Hörmətli Pasient _._._ tarixdə həyata keçirilən Qida Həssaslıq Testinin nəticələrinə görə riayət etməli olduğunuz lazımlı pəhriz təklifləri ilə bağlı hesabatınız aşağıda verilmişdir. A. Qida Həssaslıq Testinin nəticələrinə görə qırmızı sütunda verilən və həssaslığı (intolerans) müəyyən edilən qida maddələri və bu qida maddələrinin əlavə edildiyi yeməklərin istifadə edilməyəcəyi müddətlər: dəyərində olan qida maddələrindən: 8 həftə (2 Ay) dəyərində olan qida maddələrindən: 16 həftə (4 Ay) dəyərində olan qida maddələrindən: 32 həftə (8 Ay) -80-dən yuxarı dəyərdə olan qida maddələrindən 1 il (12 Ay) müddətində istifadə edilməməlidir.qida Həssaslığı Testinin NƏTİCƏSİNƏ GÖRƏ; Qida Həssaslıq Testinin nəticələrinə görə: 8 HƏFTƏ (2 AY) MÜDDƏTİNDƏ İSTİFADƏ EDİLMƏYƏCƏK QİDA MADDƏLƏRİ: 16 HƏFTƏ (4 AY) MÜDDƏTİNDƏ İSTİFADƏ EDİLMƏYƏCƏK QİDA MADDƏLƏRİ: 32 HƏFTƏ (8 AY) MÜDDƏTİNDƏ İSTİFADƏ EDİLMƏYƏCƏK QİDA MADDƏLƏRİ: 1 İL (12 AY) MÜDDƏTİNDƏ İSTİFADƏ EDİLMƏYƏCƏK QİDA MADDƏLƏRİ: Tamamlanmış hesabat: TEST Farah Akbarli Xəstə Nömrəsi: 0 Test Günü: Növ Yüksək (>30) Sərhəd dəyər (24-30) Normal (<24) SÜD ALFA LAKTALBUMİN (0) SÜD BETA LAKTOQLOBULİN (2) SÜD CAMIŞ SÜDÜ (0) SÜD KAZEİN (8) SÜD İNƏK SÜDÜ (17) SÜD YUMURTA AĞI (9) SÜD YUMURTA SARISI (24) SÜD KEÇİ SÜDÜ (0) SÜD QOYUN SÜDÜ (20) BALIQ/DƏNİZ MƏHSULLARI ESPAGUETTE ALG YOSUNU (0) BALIQ/DƏNİZ MƏHSULLARI WAKAME ALG YOSUNU (16) BALIQ/DƏNİZ MƏHSULLARI ONQOUS (OXŞAR XIRDA BALIQ) (0) BALIQ/DƏNİZ MƏHSULLARI İLBİZ (0) BALIQ/DƏNİZ MƏHSULLARI LEVRƏK BALIĞI (0) BALIQ/DƏNİZ MƏHSULLARI SAZAN BALIĞI (0) BALIQ/DƏNİZ MƏHSULLARI KÜRÜ (11) BALIQ/DƏNİZ MƏHSULLARI BALIQ QULAĞI (23)

5 TAXIL QRUPU Taxıllar çəmən bitki ailəsinə aid qrupun toxumlarıdır. Taxıllar insan və heyvan qidası olaraq yetişdirilib istifadə edilir. Buğda, çovdar, yulaf və qarğıdalı həm heyvan, həm insan; düyü əsasən insan; arpa isə heyvan qidası olaraq istifadə edilir. Gündəlik qida rasionundan gələn karbohidratlardan 55-60%-i, yəni əsas hissəsi taxıllardan gəlməlidir. Taxıllar B12 vitamini istisna olmaqla, thiamin başda olmaqla B qrupu vitaminləri ilə son dərəcə zəngin olan bir qida maddəsidir. Un, bulqur, makaron, əriştə, nişasta, çörək, tort, biskvit növündən xəmir yeməkləri də daxil olmaqla əsas 6 istifadə sahəsini özündə cəmləşdirir. QARA BUĞDA: Sizə bu tərkibdəki məhsulları... ay müddətində istifadə etməməyinizi təklif edirik. Məhsuldarlığı aşağı olan buğda növüdür. Tərkibi 13% protein, 79% karbohidrat və 8% yağdan ibarətdir. Maqnezium, mis, manqan və pəhriz lifi ilə zəngindir. Taxıl qrupuna daxil deyildir. Quzuqulağkimilər fəsiləsindəndir. Unundan heç bir maddə qatılmadan çörək bişirmək doğru hesab edilmir. Tərkibi taxıldan daha çox qabıqlı yemişə bənzəyir. Qara buğdanın qabığı seçilmiş və qovrulmuş formasına Kahsa deyilir. Tam və üyüdülmüş ola bilər. Özünəməxsus olan çox tünd və az acılıq verən fısdıq dadlıdır. QARĞIDALI: Sizə bu tərkibdəki məhsulları... ay müddətində istifadə etməməyinizi təklif edirik Dişi çiçəklərin günəşdə qurudulmuş stilusları (qarğıdalı saçaqları), dənələri və dənələrindən əldə edilən yağından (qarğıdalı yağı) istifadə edilir. Qarğıdalı dənələrində 78% karbohidrat, 10% protein və 12% yağ vardır. Qarğıdalı dənələri (meyvəsi) qida maddəsi olaraq və heyvan yemi olaraq istifadə edilir. Qarğıdalı dənələrindən əldə edilən yağ, yemək hazırlanmasında yağ olaraq və ya kosmetika sənayesində xammal olaraq istifadə edilir.