Karadeniz hamsisi Ali Cemal GÜCÜ

Transkript

1 Karadeniz hamsisi Ali Cemal GÜCÜ ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü

2 TÜBİTAK 1007 KAMU PROJESİ Ulusal Balıkçılık Veri Toplama Programı İçin Karadeniz de Hamsi Stoklarının Akustik Yöntem İle Belirlenmesi Ve Sürekli İzleme Modelinin Oluşturulması Proje sahibi Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Proje Yürütücüleri ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü Trabzon Su Ürünleri Merkez Araştırma Enstitüsü

3 Av miktarı (ton) Karadeniz den elde edilen yıllık hamsi av miktarları Son 20 yıl dikkate alındığında ~ ton/yıl (TUIK, )

4 Neden stok değerlendirme çalışmasına gerek var? Orkinos örneği Kota tona düşürülürken 2013 yılı için ICCAT ın için Türkiye ye verdiği kota 500 ton. 102 orkinos teknesinden ancak 9 una dağıtılabildi.

5

6 Daily Spawning Mean Female Sex Batch Spawning Spawning Egg Production Area Weight Ratio Fecundity Frequency Biomass P o A W R F S Estimate (eggs/m 2 ) (m 2 ) (gr) (eggs/batch) (day 1) (Tm) X X X ) Niermann et al. (1994) 2) Einarson and Gürtürk (1960) Total landing in 1993 was tons

7 Karadeniz deki ilk akustik stok büyüklüğü tahmin çalışması (Johannesson & Losse, 1973)

8 1973 yılıda yapılan çalışmanın sonuçları (Johannesson & Losse, 1973) ~ ton Tarih Bölge Biokütle (ton) 26 Mart Mart 30 Mart 31 Mart Samsun körfezi Sinop körfezi Çaltı brn Ünye Ordu Toplam Nisan 3-4 Nisan 4 Nisan Sinop körfezi Sinop brn. Inceburun Inceburun un batisi Toplam 276

9 ODTÜ DBE nin arasında yürüttüğü çalışma ODTÜ-DBE nin sonuçları ton

10 CPUE (kg/boat) Bir gırgır teknesinin günlük ortalama av miktarının değişimi Observed 1st group 2nd group Jan-12 2-Jan Dec Dec-11 3-Dec Nov Nov-11 3-Nov Oct Oct-11 4-Oct-11

11 Geçen sezon boyunca gözlenen sorunlar - Av gücü çok yüksek Hamsi avlama ruhsatı alan 303 teknenin toplam motor gücü HP; bu boyutun mazot tükemine çevrimi yaklaşık 1.3 milyon litre / gün = 200 milyon TL / sezon (ÖTVsiz) - Hamsi çok hızlı stoklardan çekiliyor Hamsi avcılığı 9 Ekim tarihinde başladı ve 16 Aralık tarihinde son buldu. Toplam sezon 68 gün - Hızlı avlanması piyasada kısa süreli doygunluk yaratıyor - Doygunluk hamsinin piyasa değerini düşürüyor Yoğun avcılığın yapıldığı dönem (Kasım) 1 kasa (12 kg) hamsinin tekneden çıkış fiyatı 6-7 TL - Balık unu yağı fabrikalarına giden miktar artıyor (%76) Hamsinin balık unu ve yağına dönüştürülmesi doğru bir kullanım mı? Önce halkın doğrudan kullanımının sağlanması; arta kalanın işlenmesi gerekmez mi?

12 Ne yaptık?

13 Ne yaptık?

14

15 CTD istasyonları ve uydu görüntüleri

16 av sezonunda hamsinin dağılımı

17 av sezonunda karaya çıkartılan günlük hamsi miktarının zamana ve karaya çıkış noktasına göre dağılımı

18 frequency Pazar örneklemesi ve denizde örnekleme sonucu elde edilen boy dağılımları Length (cm)

19 Resampled discarded anchovies

20 Fish graders

21 anchovy fishing season Landing (in weight) Landing (in numbers) Discard (in weight) Discard (in numbers) November 85% 55% 0% 0% December 15% 45% 15% 77% Season - - 5% 35% Fishmeal and fish oil processing factories ( 13)

22 av sezonu için yapılan akustik seferde izlenen rota ve akustik hatlar Uydu verilerinden elde edilen Kasım ın 2. Haftasına ait yüzey sıcaklık dağılımı ([ C] = [K] )

23 Hamsi projesi kapsamında hidrografik ölçüm yapılan istasyonlardan bazılarındaki (sol) ve bir önceki sene aynı dönemde ölçülen dikey sıcaklık profilleri yılları arasında Kasım ayında alınan dikey sıcaklık ölçümleri

24 Karadeniz hamsisi Engraulis encrasicolus ponticus Azak hamsisi Engraulis encrasicolus maeoticus Shulman G.E., Anchovies of the Azov and the Black Sea: regularities of wintering migrations. Marine Ecology Journal 2002;1:67-77.

25 Mevsimlik yüzey klorofil dağılımı (MODIS aqua)

26 Göçün başlatan faktröler I Sıcaklık Sıcaklık ya da enerji Vücuttaki yağ oranı en az % 14% hatta C (Shulman, 2002) Sıcaklık kışın kuzeyde 15 C nin altına düştüğünde Karadeniz hamsisi kışlama göçüne başlar. İlkbahar sonunda sıcaklık 10 C ın üstüne çıktığında kuzeye doğru üreme göçü başlar. Sıcaklık baharda 10 C nin üstüne çıktığında Azak hamsisi geri dönüşe başlar ve Azak ta sıcaklık üremeye uygun hale geldiğinde (17 C) göç tamamlanmış olur. Berdnikov, ve ark Trophodynamic model of the Black and Azov Sea pelagic ecosystem: consequences of the comb jelly, Mnemiopsis leidyi, invasion. Fisheries Research, 42:

27

28 p = p1 * p2 * p3 p1 = verilen koordinattaki sıcaklık değerine (temp) göre hamsi bulunma olasılığı olup temp >temp mig_üst ise p1 = 1-(temp- temp mig_üst )/temp max temp mig_alt temp temp mig_üst ise p1=1 temp < temp mig_alt ise p1 = 0, olduğu kabul edilmiştir. p2 =verilen koordinatın kor üreme alanına olarak kabul edilen noktaya (45.5⁰ N 31.0⁰ E) uzaklığına göre hamsi bulunma olasılığı olup p2 = 1-dist/dist max bağıntısı üzerinden hesaplanmıştır p3 = bir önceki en olası konuma ve optimum göç hızına göre hamsinin bulunma olasılığıdır; hamsinin optimum göç hızı toplam boyunun fonksiyonu olarak L *2/sn olarak alınmıştır.

29 Hamsinin göçü ile ilgili olarak yapılan analizde kullanılan başlangıç verisi tahmini yumurtlama alanı (Ivanov ve Beverton, 1985 [1] esas alınmış, sıcaklık ile birleştirilmiştir) Beklenen varış noktası itibarı ile 15 Kasım 2012 tarihi için yapılan olası hamsi bulunma alanı tahmini Kuzeyden inmesi beklenen hamsi sürülerinin bulunma olasılığın en yüksek bölgeler (batı Karadeniz hamsisi; doğu Azak hamsisi içindir)

30 Aralık 2012 de Güney Karadeniz de 0 yaş grubu hamsilerin dağılımı

31

32

33 15 Aralık 2012 tarihinde BSGM ne sunulan rapor 15 Aralık 2012 tarihi itibarı ile Karadeniz de örneklenen hamsi sürülerinin ortalama boyları ve boy kompozisyonları 1 Kasım 15 Aralık 2012 tarihleri arasında Karadeniz de örneklenen hamsi sürülerine ait boy dağılımı

34 % Length composition of the anchovies landed in and fishing season Length (cm)

35

36 1 Aralık 2012 Azak Denizi Kerç Boğazı

37 anchovy fishing season Landing (in weight) Landing (in numbers) Discard (in weight) Discard (in numbers) November 85% 55% 0% 0% December 15% 45% 15% 77% Season - - 5% 35% anchovy fishing season Landing (in weight) Landing (in numbers) Discard (in weight) Discard (in numbers) November 0% 0% 0% 0% Dec + Jan?? 41% 74% Season To be estimated at the end of the season

38 / / / I II III IV

39 Toplam kayıplar (mortalite) = Doğal kayıplar + Balıkçılık Predasyon Diğer

40 Büyük balık küçük balıktan uzun yaşar Daniel Pauly Metabolizması yüksek balık düşük olandan uzun yaşar Soğuk sudaki balık sıcak sudakinden uzun yaşar

41 / / / I II III IV

42 Years

43 Stoğa katılım Ebevyn stok Av Sömürülme oranı

44

45 Gözlenen ve modellenen CPUE'nin yıllara göre değişimi Referans değerlere göre hamsi stoğunun durumu MSY ye ulaşılabilmesi için mevcut F in 6.7 kat azaltılması gerekmektedir. Ancak bu şekilde son derece küçüldüğü görülen ebeveyn stoğun da büyümesine olanak sağlanabilecektir. Mevcut balıkçılık şiddetinin 2012 yılında önerilen F msy ye indirilmesi durumunda ise elde edilen toplam ürün 40 bin ton civarında olacaktır.