SORULARI ve YANITLARI

Transkript

1 Hüseyin ŞEN Ersan ÖZ MÜFETTİŞLİK, UZMANLIK, DENETÇİLİK, İDARİ YARGI HÂKİMLİĞİ, KAYMAKAMLIK VE BENZERİ SINAVLARDA SORULMUŞ MALİYE SORULARI ve YANITLARI ( ) Kamu Maliyesi ve Kamu Ekonomisi Vergi Teorisi ve Politikası Vergi Hukuku ve Türk Vergi Sistemi Devlet Bütçesi Devlet Borçları Maliye Politikası Uluslararası Mali Kurum ve Kuruluşlar

2 ii Hüseyin ŞEN Ersan ÖZ ISBN YAYIMA HAZIRLIK Hüseyin ŞEN Ersan ÖZ KAPAK DİZAYNI Sinan KACIR SAYFA DÜZENİ Hüseyin ŞEN BASKI Azim Matbaacılık (0312) BU KİTAP T.C. KÜLTÜR BAKANLIĞI BANDROLÜ İLE SATILMAKTADIR. Yazışma ve İsteme Adresi Bursa Caddesi No: 117 Kınıklı/ DENİZLİ Tel: (0.258) Faks: (0.258) COPYRIGHT GÖKÇE KİTABEVİ Yayım Hakkı Bu kitabın her türlü yayım hakkı Gökçe KİTABEVİ ne aittir. Bu kitabın baskısından 5846 ve 2936 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasası hükümleri gereğince kaynak gösterilerek bile olsa alıntı yapılamaz, herhangi bir şekilde çoğaltılamaz, genel ağ ve diğer elektronik ortamlarda yayımlanamaz.

3 iii ÖNSÖZ Başlangıcı 2007 yıllarına ulaşan bir çalışmayla karşı karşıyasınız Gerek arkadaşlarımızın, gerekse öğrencilerimizin teşviki ile işe söz konusu tarihten bu yana iş sınavlarında sorulan soruları derleyerek başladık. Tabi işimiz soruları derlemekle bitmedi. Daha sonra söz konusu soruları, maliyenin ilgili alanlarına ve ünitelerine göre tasnif ettik. Bundan sonra, her bir soruyu en ince ayrıntısını dahi dikkate alarak cevaplandırmaya çalıştık. Bu bağlamda doğru seçeneğin tespiti ve açıklanması ile yetinmeyip, diğer tüm seçeneklerin de neden doğru olmadığını ayrıntılı olarak açıklamaya çalıştık. Dolayısıyla karşımıza, bir soru ve beş açıklama çıktı. Böylece, her bir soruda beş farklı konuyu göz önüne sermek suretiyle derinlemesine bir soru-cevap tahlili gerçekleştirmiş olduk. Çalışmada bazı hatalar veya yanlışlıklar mutlaka olacaktır. Ama bu konuda titiz davranmaya azami itina gösterdiğimizi belirtmek isteriz. Gözden kaçırdığımız ancak okuyucunun farkedeceği bu türden hataların, yetersiz açıklamaların ve/veya anlaşılmayan kısımların tarafımıza bildirilmesi bizlere daha iyisini yapma adına güç katacaktır. Çalışmanın okuyucuya faydalı olması umudu ile Hüseyin ŞEN Ersan ÖZ Ankara/ Denizli Kasım 2014

4 iv Hüseyin ŞEN, 1968 yılında Çorum İskilip te doğdu. Hacettepe Üniversitesi İİBF Maliye Bölümü nden 1990 yılında mezun oldu yılında Bradford Üniversitesi Kalkınma, Proje ve Planlama Merkezi nden yüksek lisans derecesini aldı. Doktorasını ise, Haziran 2002 de Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü nde tamamladı. Bonn Üniversitesi Kalkınma Araştırmaları Merkezi, TCMB, Berlin de yerleşik bulunan Alman Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü, Hague de yerleşik bulunan Sosyal Çalışmalar Enstitüsü ve Viyana da bulunan IMF Enstitüsü nde akademik kurslara katıldı ve araştırmalarda bulundu. Afyon Kocatepe Üniversitesi İİBF, Maliye Bölümü nde görev yaptı. Haziran 2010-Ocak 2013 tarihleri arasında da T.C. Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı nın kurucu Genel Sekreterliği görevini üstlendi. Halen Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Maliye Bölümü Mali İktisat Anabilim Dalı nda görev yapan yazarın akademik çalışmaları; Kamu Maliyesi, Kamu Ekonomisi, Maliye Politikası, Para Politikası ve Kalkınma Makroekonomisi alanlarında yoğunlaşmaktadır. Ersan ÖZ, 1975 yılında Manisa Gölmarmara da doğdu yılında Karadeniz Teknik Üniversitesi İİBF Maliye Bölümü nden mezun oldu yılında, aynı üniversitenin Sosyal Bilimler Enstitüsü nde yüksek lisansını tamamladı. Doktorasını ise Eylül 2004 te Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü nde yaptı. Pamukkale Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Yüksek Okulu Kurucu Müdürlüğü başta olmak üzere üniversite bünyesinde senato üyeliği, yönetim kurulu üyelikleri, dekan yardımcılığı, sosyal bilimler enstitüsü müdür yardımcılığı, Mali Hukuk Anabilim Dalı başkanlığı gibi çeşitli görevler ifa etti. Halen Pamukkale Üniversitesi İİBF Maliye Bölümü Mali Hukuk Anabilim Dalı nda görev yapan yazarın çalışmaları Türk Vergi Hukuku, Türk Vergi Sistemi, Türk Vergi Yargısı ve Uluslararası Vergilendirme alanlarında yoğunlaşmaktadır.

5 v İÇİNDEKİLER Önsöz... iii Yazarların Özgeçmişi... iv İçindekiler... v-vi Kısaltmalar Listesi... vii BÖLÜMLER I. KAMU MALİYESİ VE KAMU EKONOMİSİ Kamu Maliyesi ve Kamu Ekonomisine İlişkin Temel Bilgiler Kamu Kesiminin Ulusal Ekonomi İçindeki Yeri Devletin Ekonomiye Müdahale Nedenleri: Piyasa Başarısızlıkları Kamu Harcamaları Devletin Ekonomiye Müdahalesinin Ortaya Çıkardığı Olumsuz Sonuçlar: Devletin Başarısızlığı Tezi ve Kamu Tercihi Teorisi KİT ler ve Özelleştirme Fayda - Maliyet Analizi Kamu Gelirleri II. VERGİ TEORİSİ VE POLİTİKASI Vergi Teorisi ve Politikasına İlişkin Temel Bilgiler Vergilerin Tasnifi Vergileme İlkeleri Vergileme Tekniği Vergi Yükü ve Vergide Yansıma Vergilerin Mali, Ekonomik ve Sosyal Etkileri III. VERGİ HUKUKU VE TÜRK VERGİ SİSTEMİ Vergi Hukuku ve Türk Vergi Sitemine İlişkin Temel Bilgiler Vergi Hukukunun Temel Kaynakları, İlkeleri ve Hukuki Uygulaması Mükellefin Ödevleri, Hakları ve Denetlenmesi Vergi İdaresi ve Vergilendirme Süreci Vergi Hukukunda Süreler Vergi Suç ve Cezaları Vergi Uyuşmazlıklarının Çözümü Kamu Alacaklarının Korunması ve Cebri Tahsil Türk Vergi Sistemi nde Uygulanan Vergiler

6 vi IV. DEVLET BÜTÇESİ Devlet Bütçesine ilişkin Temel Bilgiler Bütçe Sistemleri Bütçenin İşlevleri ve İlkeleri Bütçeleme Süreci A. Bütçelenin Hazırlanması ve Görüşülmesi B. Bütçenin Onaylanması ve Kanunlaşması C. Bütçenin Uygulanması D. Bütçenin Kapatılması E. Bütçenin İbrası Bütçenin Denetimi ve Sayıştay Sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu ve 5018 Sayılı KMYKK Çerçevesinde Bütçe ile İlgili Kavramlar, Kurumlar ve Veriler V. DEVLET BORÇLARI Devlet Borçlarına ilişkin Temel Bilgiler Devlet Borçlarının Sınıflandırılması Devlet Borçlarının Kaynakları: İç Borçlar, Dış Borçlar, Bağış ve Yardımlar Devlet Borçlarının Yönetimi Devlet Borçlarının İtfası Devlet Borçlarının Sürdürülebilirliği Türkiye de Devlet Borçları VI. MALİYE POLİTİKASI Maliye Politikasına ilişkin Temel Bilgiler Maliye Politikasının Amaç ve Araçları Maliye Politikasının Etkinliği Toplam Talep-Toplam Arz Analizi Maliye Politikasının Etkinliğine İlişkin Tartışmalar Maliye Politikasının Uygulanma Yöntemleri Bütçe Açıkları: Ölçümü, Finansmanı ve Etkileri Çarpan Mekanizması Türkiye de Maliye Politikası Maliye Politikasına İlişkin Diğer Konular VII. ULUSLARARASI MALİ KURUM VE KURULUŞLAR KAYNAKÇA

7 vii KISALTMALAR LİSTESİ AATUHK : Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun BİM : Bölge İdare Mahkemesi BM : Birleşmiş Milletler BSMV : Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi Kanunu DNŞ : Danıştay DPT : Devlet Planlama Teşkilatı : Avrupa Para Birimi, Avro, Euro FDF : Faiz Dışı Fazla GVK : Gelir Vergisi Kanunu İYUK : İdari Yargılama Usulü Kanunu KDV : Katma Değer Vergisi KİK : Kamu İhale Kurumu KMYKK : Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu KMS : Kamu Memurluk Sınavı KPSS : Kamu Personel Seçme Sınavı KVK : Kurumlar Vergisi Kanunu MDO : Marjinal Dönüşüm Oranı MİO : Marjinal İkame Oranı MM : Marjinal Maliyet MSF : Marjinal Sosyal Fayda MSM : Marjinal Sosyal Maliyet MTİO : Marjinal Teknik İkame Oranı MTV : Motorlu Taşıtlar Vergisi OSB : Organize Sanayi Bölgesi ÖTV : Özel Tüketim Vergisi TEFE : Toptan Eşya Fiyat Endeksi TMSF : Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu TSE : Türk Standartları Enstitüsü TSK : Türk Silahlı Kuvvetleri TÜBA : Türkiye Bilimler Akademisi TÜFE : Tüketici Fiyat Endeksi TÜİK : Türkiye İstatistik Kurumu KYK : Kredi ve Yurtlar Kurumu KDV : Katma Değer Vergisi Y : Gelir T : Vergi Tutarı TODAİE : Türkiye Orta Doğu Amme İdaresi TÜBA : Türkiye Bilimler Akademisi TÜBİTAK : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırmalar Kurumu $ : ABD Doları SDR : Özel Çekme Hakları TBMM : Türkiye Büyük Millet Meclisi TCMB : Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ÜGYS : Üniversite Görevde Yükselme Sınavı VİV : Veraset ve İntikal Vergisi VM : Vergi Mahkemesi VUK : Vergi Usul Kanunu YPK : Yüksek Planlama Kurulu YSK : Yüksek Seçim Kurulu

8 viii