Uzaktan Algõlama Ve Yerbilimlerinde Uygulamalarõ

Ebat: px

Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Uzaktan Algõlama Ve Yerbilimlerinde Uygulamalarõ"

Gülistan Aldemir
10 yıl önce
İzleme sayısı:

1 Uzaktan Algõlama Ve Yerbilimlerinde Uygulamalarõ Bölüm 3 Spektrometre, Kullanõm Alanlarõ, Hiperspektral Analiz Yöntemleri ve Uygulamalar B.Taner SAN [email protected] Engin Ö. SÜMER [email protected] Mart, 2003

Hiperspektral Analiz Yöntemleri ve Uygulamalar B.

2 Spektrometre Spektrometre, doğal (güneş õşõğõ) veya yapay õşõğõn minerallerden veya maddelerden yansõma ve absorbe olma değerlerini ölçen ve bu ölçümleri grafiksel olarak sunan bir araçtõr. Mineraller atomik, kristal yapõsõna ve kimyasal kompozisyonlarõna bağlõ olarak farklõ yansõma değeri vermektedir. İlk ticari amaçlõ yer gözlem g uydularõndan olan LANDSAT yörüngeye fõrlatf rlatõlõrken rken bunun yalnõz yer hakõnda normal görüntü bilgisi göndermesinde öte yeryüzündeki farklõ kayaçlar hakkõnda da bilgi gönderebilmesi içini in tasarlanmõş õştõr. Bu bilgi kayaçlar larõn n veya objelerin µm cinsinden dalgaboyu veya yansõma yüzdesinin mikron olarak XY koordinatõ cinsinden grafiksel olarak ifade edilebilmesi ile yansõma spektrumunu ortaya çõkarõlmõştõr. Arazi Spektrometresi

İlk ticari amaçlõ yer gözlem g uydularõndan olan LANDSAT yörüngeye fõrlatf rlatõlõrken rken bunun yalnõz yer hakõnda normal görüntü bilgisi göndermesinde öte yeryüzündeki farklõ kayaçlar

3 Spektrometre Spektrometre nm ( µm) arasõndaki elektromanyetik spekrum değerini ölçmektedir (yakõn kõzõlötesi dalga boyu-vnir, kõsa dalga kõzõlötesi dalga boyu-swir). Böylece arazide spektral özelliğini bildiğimiz bir mineralin uydu görüntüsü üzerinde nerede yayõlõm gösterdiği saptanabilmektedir.

kõzõlötesi dalga boyu-vnir, kõsa dalga kõzõlötesi dalga boyu-swir).

4 Hiperspektral Görüntüleme Hiperspektral görüntüleme algõlayõcõlarõ uçak veya uyduya monte edilmiş çok hassas tarayõcõlardõr. Hiperspektral veriler kullanõlarak mineral (kayaç ve toprak) haritalamasõ yapõlabilmektedir. İnceleme alanõnõn jeofizik, ik, jeokimya, mineralojik-petrografik özellikleri tanõmlanmadan alan hakkõnda geniş bir bilgi sahibi olmamõza yaramaktadõr. Özellikle Hidrotermal alterasyon alanlarõnda ve buna bağlõ maden yataklarõnõn tespitinde son yõllarda kullanõlan en etkili metodtur. Hiperspectral görüntüleme ile talk, dolomit, klorit,, beyaz mika, tremolit gibi çok ayrõntõlõ mineral haritalamasõ yapõlabilmekte, ayrõca minerallerin cinsleri ve alansal yüzde miktarlarõ dahil ayrõntõlar hakkõnda bilgi sahibi olunabilmektedir.

İnceleme alanõnõn jeofizik, ik, jeokimya, mineralojik-petrografik özellikleri tanõmlanmadan alan hakkõnda geniş bir bilgi sahibi olmamõza yaramaktadõr.

5 Hiperspektral Görüntüleme ve Diğer Sensörlere Avantajlarõ Algõlayõcõ Adõ Hyperion Aviris CASI SFSI Orbimage Spektral Bant Çözünürlük (m) Görüntü Büyüklüğü (km) 7.5 x x x 2 2 x 2 8 x 8

Spektral Bant 220 224 15 240 200 Çözünürlük (m) 30 17 4 4

Hiperspektral Görüntüleme Uydu tabanlõ Hyperspektral görüntüleme ilk olarak 2000 yõlõnda y EO-1 1 platformuna yerleştirilen HYPERION adlõ sistemle geliştirilmi tirilmiştir. tir. Bu sistemde 400 2500 nm (0.

6 Hiperspektral Görüntüleme Uydu tabanlõ Hyperspektral görüntüleme ilk olarak 2000 yõlõnda y EO-1 1 platformuna yerleştirilen HYPERION adlõ sistemle geliştirilmi tirilmiştir. tir. Bu sistemde nm ( µ) dalgaboyu aralõğõ õğõnda 220 spektral bant bulunmaktadõr. 30 m çözünürl rlüğe e sahip, 7.5 alansal görüntü elde edilebilmektedir. ARGUS, Uçağa a monte edilmiş alõcõ aracõlõğõ õğõ ile 200 spectral banta aralõğõ õğõna sahiptir. Spectral bant aralõklar klarõ nm dalgaboyu dadõr. 100 den fazla bandõ TIR (termal kõzõlötesi) özelliğine ine sahiptir. Aviris, NASA ya ait özel bir uçağa (airborne) monte edilmiş görünür kõzõlötesi görüntü sağlayan bir spektrometredir. Deniz seviyesinden yaklaşõk 20 km yükseklikten 730 km/saat hõzla uçmaktadõr. Amerika, Kanada ve Avrupa dahil olan bir uçuş rotasõna sahiptir. Tek bir optik algõlayõcõsõ bulunmaktadõr. Dalgaboyu 400 ile 2500 nm arasõnda değişen 224 adet banta sahiptir. Küresel çevre ve iklim değişimini araştõrdõğõ gibi, ekoloji, oşinografi, jeoloji (toprak tipleri, mineraloji, kil mineralleri), kar hidrolojisi, bulut ve atmosfer çalõşmalarõnda oldukça yararlõ bilgiler sunmaktadõr. Aviris görüntüsü 11 x 11 km lik alansal genişliğe sahip olup, 20 m çözünürlüğü bulunmaktadõr.

ARGUS, Uçağa a monte edilmiş alõcõ aracõlõğõ õğõ ile 200 spectral banta aralõğõ õğõna sahiptir. Spectral bant aralõklar klarõ 400 2500 nm dalgaboyu dadõr.

7 ARGUS (Hiperspektral Analiz) talk karbonat (a) RGB = potasyum, toryum, uranyum (b) Manyetik mineral dağõlõmõ (c) Sayõsal Arazi Modeli

8 AVIRIS (Hiperspektral Analiz) Mineral Haritasõ Talk Klorit-Mika Dolomit Mineral Haritasõ

9 AVIRIS (Hiperspektral Analiz) Mineral Haritasõ

10 AVIRIS (Hiperspektral Analiz) Jarosit (Alünit) kaolinit Alünit karbonat illit

11 AVIRIS (Hiperspektral Analiz) Jips Sõnõflamasõ Karbonat Sõnõflamasõ İllit kaolinit Sõnõflamasõ

12 Hiperspektral Analiz AVIRIS Sõnõflamasõ Illite! Kaolinite SFSI Sõnõflamasõ İllite! Kaolinite

13 Hiperspektral Analiz Alünit, İllit Aviris Landsat TM Kil Mineralleri Olabilir % 65 Alünit, %35 İllit SFSI CASI

14 Termal Kõzõlötesi Görüntüleme Termal kõzõlötesi dalgaboyu özellikle haritalama için kullanõlmaktadõr. Örneğin, alterasyon bölgeleri, epitermal/porfiri alterasyon için önemli bilgiler vermektedir. Bunun dõşõnda, Pb-Zn Zn-Ag mineralizasyonuyla ilişkili Mn içeren granat veya Cu-Zn skarn sistemiyle ilişkili olan Fe içeren granatlarda uygulanabilir. Piroksen içeren kayaçlar, skarn yataklarõ için önemli bir belirleyicidir. Bununla birlikte, feldispatlar granitik kayaçlarõn veya granitle ilişkili kayaçlarõn belirlenmesi için önemli bir mineraldir. m Porfiri sistemlerde feldispat alterasyon haritasõ (albitleşme( albitleşme) ) bu yöntemle yapõlabilmektedir. Olivinlerin ve piroksenlerin Mg numaralarõ ve masif sülfit yataklarõnda plajiyoklazlarõn anortit içerikleri ve ultramafik kompleksler bu yöntemle tespit edilebilmektedir.

Piroksen içeren kayaçlar, skarn yataklarõ için önemli bir belirleyicidir. Bununla birlikte, feldispatlar granitik kayaçlarõn veya granitle ilişkili kayaçlarõn belirlenmesi için önemli bir mineraldir.

15 Termal Kõzõlötesi Analizi (ASTER Uygulamasõ) Aster gece / gündüz görüntü elde edilebililme kapasitesine sahiptir. 5. band termal kõzõlötesi görüntü sağlar. Bu özelliğinden dolayõ TIR (Termal Kõzõlötesi) analizlerinde kullanõlmaktadõr. Yandaki şekil Aster gece görüntüsüdür. Faya bağlõ gelişmiş olan sõcak su çõkõşõnõ gösteren termal anomaliyi vermektedir. Bu veri sayesinde bölgedeki yüzey suyunun sõcaklõğõ hakkõnda yaklaşõmda bulunulmaktadõr.

Bu özelliğinden dolayõ TIR (Termal Kõzõlötesi) analizlerinde kullanõlmaktadõr.

16 Hiperspektral Termal Kõzõlötesi Analizi Günümüzde Hiperspectral Termal Kõzõlötesi (TIR) µm dalgaboyunda görüntü alabilen, uçağa monte edilmiş algõlayõcõlar geliştirilmiştir.. MIRACO2LAS gibi TIR algõlayõcõlarõ (100 band 8-13 µm m görüntü üzerindeki mineral aralõğõnõ, granat-feldispat gibi OH içermeyen silikalarõ tanõmlamada kullanõlmaktadõr. Hiperspektral TIR spectrometresi, normal spektrometreye (SWIR) benzer bir prensipte çalõşmaktadõr

. MIRACO2LAS gibi TIR algõlayõcõlarõ (100 band 8-13 µm m görüntü üzerindeki mineral aralõğõnõ, granat-feldispat gibi

Benzer belgeler

UZAKTAN ALGILAMA YÖNTEMİ MADEN ARAŞTIRMA RAPORU

2014 UZAKTAN ALGILAMA YÖNTEMİ MADEN ARAŞTIRMA RAPORU, İhsanullah YILDIZ Jeofizik Mühendisi UZAKTAN ALGILAMA MADEN UYGULAMASI ÖZET İnceleme alanı Ağrı ili sınırları içerisinde bulunmaktadır.çalışmanın amacı