YENİ ANNELERİN DENEYİM REHBERİ

Transkript

1 YENİ ANNELERİN DENEYİM REHBERİ 2016

2 ELLE SAĞMA İŞLEMİ 1- Sağma işlemine geçmeden önce eller iyice yıkanır. 2- Rahat bir yere oturduktan sonra parmak uçları ile yumuşak bir biçimde memeye dıştan içe, meme başının etrafındaki kahverengi bölgeye doğru masaj yapılır. Önceden ısıtılmış bir havlu memenin üzerine konursa sütün akışı kolaylaşacaktır. 3- Meme, başparmak üstte diğer parmaklar altta kalacak biçimde tutulur. Eğer meme büyükse bir el memenin üstüne diğer el memenin altına gelecek şekilde tutulmalıdır. Süt sağılması için baş ve diğer parmaklar yavaşça içe, göğüs duvarına doğru ve ardından birbirine doğru bastırılır. Bastırma işlemi el göğüs duvarından uzaklaştırılırken devam ettirilir. Bu şekilde süt meme başına doğru iletilir. Süt sağma işlemi sırasında acı hissedilmemesi gerekir, acı duyuyorsa teknik hatalıdır. İşlem tekrarlandıktan sonra süt akmaya başlar. Sağma hareketi sütün akması için tekrarlanmalıdır. Sağma işlemi sırasında parmak hareketleri yuvarlama şeklinde olmalı, parmaklar ile meme derisi ovuşturulmalıdır. El meme etrafında döndürülmeli masaj koltukaltı da dahil olmak üzere tüm memeye uygulanmalıdır. Memeleri elle sağarak boşaltma süresi yaklaşık dakikadır. Sıcak ıslak havlu, sıcak duş alma, öne doğru eğilerek memeleri hafifçe sallama süt akımını kolaylaştırır. Öne doğru eğilmek alt bölgenin de boşalmasını sağlar.

3 ANNELER İÇİN GENEL BİLGİLER Bebeğiniz altını günde 5-6 defa ıslatıyorsa günde 1-2 kez kakasını yapıyorsa ve ayda en az 600 gr kilo artışı oluyorsa anne sütü yeterlidir. Bebeğinizin ilk kakası koyu yeşil renkli, şekilli olabilir. 24 saatten sonra sararır, sonrası yumuşak, sulu, haki renklidir. 48 saatten sonra da altın sarısı renge döner. Bebeğinizi her istediğinde emzirin.her emzirmeden sonra gazını kontrol edin. Karnı tokken ağlıyorsa altını kontrol edin. Kız bebeklerin altını her zaman önden arkaya doğru temizletin. Bebeğinizin bulunduğu ortamın temiz olmasına dikkat edin. Bebeğinizin oda duvarlarının nefes alır olmasını sağlayın. Bebeğinizin odasını her gün havalandırın. Bebeğinizin cildini özellikle ilk 15 gün bebek yağı ile nemlendirin. Bebeğinizin göz, kulak ve burun temizliğine pamuklu çubuk kullanmayın. Banyo suyunun sıcaklığı vücut ısınıza eşit olmalıdır. Suyun sıcaklığını dirseğinizle kontrol edebilirsiniz.sabun yerine bebek şampuanı kullanın.bebeğinizin banyo sırasında ne çok aç ne de çok tok olmalıdır. Bu nedenle banyosunu iki emzirme arasında yaptırın. Bebeğinizin ilk ayında kendi giyindiğinizin 2 katı giydirin. Bebeğinizin başında oluşan konakları (kavlamış kabuklanmış deriyi) çıkarmak için zorlamayınız; bebek yağı sürüp biraz bekleyiniz, hafifçe tarayıp yıkayınız. Günde iki kez meme ucunu önceden kaynatılmış ılınmış su ile temizleyin ve bir damla sütü meme ucunda bırakın. Gaz yapıcı yemekler yemeyiniz; bebeğiniz bundan etkilenecektir. Bebeğinizle konuşunuz, onunla ten temasında bulunun.

4 İSİLİK NASIL GEÇER? Kış aylarında ortamı çok sıcak tutmayın. Evin içinde bebeğinizi çok kalın giydirmeyin. Seçtiğiniz bebek giysilerinin çok sıkı ve naylon olmamasına özen gösterin. Yaz aylarında ortamı serin tutmaya çalışın, sık sık havalandırın. Bebeğinizi sık, ılık banyo yaptırın. BEBEKLER NEDEN HIÇKIRIR, HIÇKIRIK NASIL KESİLİR? Bebekler diyafram adı verilen kasın gelişmesi nedeniyle hıçkırırlar. Tamamen normal, fizyolojik birolaydır. Hıçkırığın geçmesi için; Bekleyin. Bebeği dik tutun. Ayaklarının altına masaj yapın. Bebeği kısa süreli emzirin. Bebeğin hıçkırık süresi 1 dakika da sürebilir, 1 saate kadar da uzayabilir. Eğer bebeğin hıçkırığı 1 saatigeçtiyse yapılan önlemlere rağmen geçmiyorsa ve emmesine engel olacak düzeyde çok yoğun ise doktorunuza danışmalısınız.

5 EMZİRMEYE NE ZAMAN BAŞLAMALISINIZ? Emzirmeye doğumdan hemen sonra kendinize gelir gelmez başlamanız gerekir. Doğumdan sonra ilk birkaç gün içerisinde gelen koyu süt bebeğe mutlaka verilmelidir. Ağız sütü, bebeğin büyümesine ve hastalıklara karşı koruyucu madde almasına yardımcı olur. Doğumdan sonra 1-2 gün süt gelmese bile mamaya geçilmemeli, biberon verilmemeli, bebek emzirilmelidir. Bebek sık sık memeye tutulunca 3-4 gün sonra bile süt içebilir. Yenidoğan ve sarılığı olan bebekte da emzirme sürdürülmelidir. Yalancı meme verilmemelidir. BEBEK MEMEYE NASIL YERLEŞTİRİLMELİ? Bebek ağzını iyice açarak ve dilini hareket ettirerek emer. Bebeğinizi yavaşça memeye yaklaştırınız.ağzını meme başına dokundurunuz. Emzirmenin başlangıcında anne meme ucunda acı hissedebilir. Ancak emzirme süresi boyunca meme ucunun devamlı acıması bebeğin memeyi doğru kavramadığını gösterir. Meme ucunda acı duyulmasının nedeni bebeğin dilini meme yerine meme ucuna karşı hareket ettirmesidir. Ağız yeterince açılmamışsa dil meme ucuna sürtünerek zedelenmesine yol açacaktır. Bebek emdikten sonra doymuş görünmüyorsa memeyi kavramasında sorun var demektir. Bebeğin süt ile dolu kanallara ulaşabilmesi için ağzını iyice açması gerekir.

6 ANNE SÜTÜNÜ ARTTIRMAK VE YENİDEN BAŞLATMAK Annenin hasta olup emzirmeyi kesmesi bebeğin hasta olması, bebeğin yapay beslenmeye geçiş yapması gibi nedenlerle annenin sütü azalmış ise arttırmaya ihtiyacı vardır tekrar başlamak isteyebilir. Bundan sonra anne bebeğini çok sık emzirmeli, iyi beslenmeli, bol sıvı almalı ve her şeyden önce emzirmeyi çok istemelidir. Bebeğin emmeye başlamasında birkaç gün sonra annenin sütünde düzenli artış görülecektir. ANNE NASIL BESLENMELİ? Emziren annenin salgıladığı sütün büyük bir kısmı yediklerinden sağlanır. Sağlıklı bir annenin günde ortalama ml süt salgıladığı esas alındığında emziren annenin diğer kadınlara göre besin gereksinimi daha fazladır. Emziren anneler kilo vermemek için acele etmemeliler. Bu süre 6 ay ya da daha fazla sürebilir. Emziren annelerin kilo vermeleri, emzirmeyen annelere göre daha kolay olacaktır. Ayda 2 kilodan fazla ağırlık kaybı doğru değildir. Hızlı kilo vermeyi vadeden diyet ve ilaç uygulamalarından kaçınmalı, halk arasında süt yapsın diye anneye bol bol şerbet, süt, yulaf, tahin helvası, pekmez, baklava gibi tatlılar yedirilir. Bu besinlerin süt yapımını arttırıcı hiçbir etkisi olmaz., sadece kilo alınmasına yardımcı olur. Sütü arttıran en önemli besin sudur. Günde en az litre su içilmelidir. Çünkü sütün önemli bir kısmı sudur. Emziren anneler öğün atlamamalı süt verirken sigara alkol içmemeli, çay ve kahve gibi içeceklerin tüketimi azaltılmalı bunların yerine bitki çayları tercih edilmelidir.

7 SÜT NASIL SAĞILIR? Sütün elle sağılmasını tüm annelerin bilmesi gerekir. Bir çok durumlarda da sütün sağılması gerekebilir. Sütün sağılması şu durumlarda yararlıdır: Tıkanık, şiş memeyi rahatlatmak için. Çökük bir meme başından emmeyi öğreninceye kadar bebği beslemek için. Memeyi istemeyen bir bebeği, emmekten hoşlanmayı öğrenene kadar beslemek için. Düşük doğum tertılı ve kuvvetli ememeyen bir bebeği beslemek için. Bebek yeterli miktarda ememiyorsa, sütün boşuna akmamasını önlemek için. Anne ya da bebek hasta ise sütün akmasını önlemek için. Anne çalışıyor ise; Elle boşaltma, süt sağmak en iyi yoldur. Alet gerektirmez ve her yerde, her zaman yapılabilir. Sütün sağılacağı kabın temiz olması gerekir. Bunun için geniş ağızlı fincan ya da bardak seçilir. Kap su ve sabun ile yıkanır. Daha sonra kaynatılır ya da kaba kaynar su konur ve birkaç dakika bekletildikten sonra boşaltılır. Kaynar su mikropların çoğunu yok edecektir.

8 ANNE SÜTÜNÜN ÖNEMİ Bebeğin vücut ve ruh sağlığı için en uygun besin annenin kendi sütüdür. Emzirmenin doğumdan hemen sonra başlatılması ve sık emzirmeyle süt yapımı kolaylaşır. Erken emzirmeyle annede doğum sonu kanamalar çabuk kesilir, memelerde şişme ve iltihaplanma olmaz lohusalık kolaylaşır. Anne sütüyle beslenen bebeğin D vitamini dışında; su dahil hiçbir ek sıvıya, ek besine, vitamine gereksinimi yoktur. Bebeğe ek sıvı ya da besinlerin verilmesi, annenin süt yapımını azaltır. İlk 6 ay yalnız anne sütüyle beslenen bebekler sağlıklı büyür ve gelişirler. Bağışıklıkları gelişir, başta ishal olmak üzere mikroplu hastalıklara yakalanmazlar, bebeklik döneminden sonra da daha az hastalanırlar. Annenin bebeğini emzirmesiyle anne bebek ilişkisi güçlenir, annenin bebeğini benimsemesi bebeğin sağlıklı bir kişilik kazanması kolaylaşır. Sağlıklı her anne bebeği için yeterli süt üretebilir.

9 ANNE SÜTÜNÜN FAYDALARI NELERDİR? Doğumdan sonra gelen sarı süte ağız sütü/klostrum denir. Bebeği hastalıklardan korur. İlk sütün miktarı az olmasına karşın ilk günlerde bebeğin beslenmesi ve bağırsaklarının çalışması için yeterlidir. Anne sütü bebeğin beslenmesi için ideal besindir. Anne sütü en doğal ve taze besindir. Anne sütü her zaman temiz ve mikropsuzdur. Anne sütü daima hazır ve ekonomiktir. Anne sütü kolaylıkla sindirilir. Anne sütü alan bebeklerde karın ağrısı ve kabızlık daha az görünür. Anne sütü bebek ile anne arasında özel sevgi bağı kurulmasını sağlar. Anne sütü alan bebekler diğer besinlerle beslenen bebeklerden daha zeki olurlar. Emziren annenin doğum sonrası kanamaları daha az olur. Emziren anne metabolizması hızlanacağından hamilelik sırasında aldığı kiloları daha kolay verir. Emziren annenin meme, rahim ve rahim ağzı kanserlerine yakalanma riski azalır.

10 BEBEĞİNİZİ NE SIKLIKLA BESLEMELİSİNİZ? Emzirmeye zaman sınırı koymaya gerek yoktur. Gelen süt miktarının arttırılması için bebek sık sık emzirilmelidir. Bebek her ağladığında emzirilmelidir. Yeni doğan bebekler genellikle günde 8-10 öğün emmek isterler, öğün sayısı daha sonra giderek azalır. Sık emzirme bol süt gelmesini sağladığı gibi göğüslerin şişmesini ve acımasını da önler. Bebeğinizin sağlığı ve mutluluğu için onu ilk 6 ay sadece anne sütü ile besleyiniz. 6 aydan sonra bebeğiniz 2 yaşına gelene kadar uygun ek besinlerle birlikte emzirmeye devam edebilirsiniz. Anne sütü bebek için gerekli tüm besinleri ve suyu yeterli miktarda içerir. Çok sıcak havalarda bile anne sütü bebeğinizin susuzluğunu giderir. Bebeğe su verilecek olursa bebeğin midesi su ile dolacağından anne sütü almak istemeyecektir. Bunun sonucu olarak da bebek memeyi daha az emecek ve memede süt yapımı azalacaktır. DAHA ÇOK EMZİRME = DAHA ÇOK UYARI = DAHA ÇOK SÜT Bebek ne kadar çok emerse anne o kadar çok süt üretir.

11 EMZİRİRKEN HER İKİ MEME DE VERİLMELİ Mİ? Her emzirmede ilk gelen süt daha az yağ içeren ön süt tür. Bebek emmeyi sürdürdükçe sütün bileşimi değişir, yağ miktarı artar. En fazla yağ içeren süt emzirmenin sonunda salgılanan süttür. Buna son süt denir. Bebeğin hem ön süte hem de son süte ihtiyacı vardır. Son sütteki yap inek sütündekine benzemez. Daha hafiftir. ve sindirimi daha kolaydır. Bu yağ bebek için çok değerli bir enerji kaynağıdır. Bebeğin tokluk duygusu oluşur ve yeterli kilo alması için bu yağın sağladığı enerji ihtiyacı vardır. Bebek memeye doğru yerleştirilip doyana ve memeyi kendisi bırakana kadar memede tutulursa hem ön sütü hem de son sütü alır. Bebek daha emmek istiyorsa ikinci meme de verilebilir. Eğer bebek bir meme ile beslenmiş ise bir sonraki emzirmede diğer meme verilmelidir. Bu arada emzirme sonrası kalan sütün sağılması uygundur. İki meme verilmişse bir sonraki öğüne son verilen taraftan başlanılmalıdır. Bir çok bebek tek memeyi 5-10 dakika emmekle doyar ve uyur. Bazı bebekler ise dakikadan önce memeyi bırakmazlar. GECELERİ EMZİRME GEREKLİ Mİ? Geceleri hormanların daha fazla salgılanması nedeniyle geceleri emzirmek süt üretimini arttırır. Süt üretimini arttıran hormonlar anneyi gevşetir ve bazen uykusunu getirir. Dolayısıyla geceleri emzirse bile genellikle iyi dinlenir. Bebekler gereksinimlerini sadece gündüzleri beslenmekle karşılayabilecek duruma gelene kadar geceleri de emmmek isterker. Gece öğünlerinin kesilme zamanı bebekten bebeğe farklılık gösterir. Genelde ilk aylardan sonra gece emzirme aralıkları uzar.

12 EMZİRDİKTEN SONRA BEBEĞİN GAZI NASIL ÇIKARILIR? Beslendikten sonra bebeği dakika dik tutmak gaz çıkarmasına yardımcı olur. Bebek memede uyumuş ve rahat görünüyorsa gaz çıkarmaya gerek yoktur. Bebek huzursuzsa kucakta dik durumda sırt sıvazlanarak gaz çıkarmasına yardımcı olur. MEME BAŞI TEMİZLİĞİ NASIL OLUR? Meme başındaki doğal yağlar ve süt meme başını koruyucu niteliktedir. Anne sütü bebeği hastalıklardan koruyucu madde taşıdığı için bu yolla mikrop bulaşması zordur. Bu nedenle memeyi her emzirmeden önce temizlemeye gerek yoktur. Emzirme dönemi boyunca günde 1-2 kez kaynatılıp ılıtılmış suyla meme başını silmek yeterlidir. Bu dönem içinde memeleri karbonatlı su ve ya da sabunla temizlemek cildin kurumasına ve çatlakların oluşmasına neden olacağı için kesinlikle önerilmemektedir. Her emzirme başlangıcında öncelikle eller iyice yıkanmalıdır. Bebek memeyi bıraktıktan sonra ise anne sütünün birkaç damlası meme ucunda ve etrafına sürerek meme ucunun yumuşak kalmasını sağlayabilir. ANNE SÜTÜNÜN SAĞILMASI, SAKLANMASI VE BEBEĞE VERİLMESİ Başarılı emzirmenin yapılmadığı her türlü durumda anne sütü yerine başka formül sütler kullanılmadan anne sütüne devam edilmelidir. Anneden ve bebekten kaynaklanan her türlü emzirme, emme probleminde elle sağma ya da elektrikli süt sağma pompası yardımıyla süt sağımı sağlanabilir.

13 YENİ SAĞILMIŞ ANNE SÜTÜNÜN SAKLANMASI Buzdolabında 24 saat saklanabilir. Buzdolabının buzluğunda 4 hafta saklanabilir. Derin dondurucuda 6 ay saklanabilir. Önceden dondurulmuş anne sütü buzdolabında 24 saat saklanabilir. Oda ısısında 6-8 saat bozulmadan durabilir. Önceden dondurulmuş anne sütü buzlukta asla tekrar dondurulmamalıdır. Buzdolabından çıkarılan süt oda ısısında çözünmeli sıcak suyun içinde çalkalayarak ılıtılmalı,doğrudan ateş üstünde veya mikrodalgada ısıtılmamalıdır. YENİDOĞANDA GÖBEK BAKIMI NASIL YAPILIR? Göbeğin bakımı oldukça kolaydır. Göbek kordonu kuru tutulmalıdır. Bebeğin bezini değiştirirken,iyileşmeyi geciktireceği için bezin göbek üzerine gelecek şekilde kapatılmamasına dikkat edilmelidir. Göbek bakımı için doktorunuzun başka bir önerisi olmadığı taktirde, %70 lik alkol ile pamuk ıslatılıp göbek kordonu silinerek yapılmalıdır. Göbek temizlerken, göbk kordonu çıkıntısını incitmeden tutarak göbeğin etrafından çıkıntıya doğru temizleyiniz. Bu şekilde, hem bu bölge temiz tutulmuş olacak hem de enfeksiyon tehlikesi ortadan kaldırılmış olacaktır. Bebeğinize göbek kordonu düşene kadar banyo yaptırmayın. Düzenli yapılan bakım ve temizliğe gösterilen özen ile göbek kordonu ortalama 7 gün içerisinde düşer. Bazı bebeklerde bu süre genetik farklılıklar nedeniyle 12 ile 15 günü bulabilir.

14 YENİDOĞAN BEBEK NASIL YATIRILMALI? Yenidoğan bebek sırt üstü ya da sırtı yastıkla desteklenerek yan yatırılmalıdır. Baş kontrolü gelişmemiz bebeklerde yüz üstü yatırmak sakıncalıdır. YENİDOĞAN BEBEK NASIL TUTULUR? Bebeği ister klasik kucağa yatırma yöntemi ile, ister kanguru biçimi göğsünüze yaslayarak isterseniz de omzuna başını yaslayarak taşıyın. En önemli faktör bebeği kaldırırken, bedeninin hepsini iki eliniz ile kavrayarak bedeninni ve boynunu desteklemektir. Bebeğinizi kesinlikle ellerinden tutarak ya da tek eliniz ile kaldırmayınız. PİŞİK NASIL GEÇER? Bebeğinizin cildinde pişik oluşmaması için tek kullanımlık hazır hijyenik bebek bezleri kullanmaya özen gösterin. İdrar ve dışkı bebeğin poposunda tahriş edici olacağından bebeğin altını sık sık değiştirmelisiniz. Talk pudrası, günümüzde çocuk sağlığı uzmanlarınca önerilmemektedir. İçine 1 2 damla bebek yağı ilave edilmiş ılık su ile hafifçe yıkayabilirsiniz. Bu alan daha sonra temizi yumuşak, emici bir bez ile temizlenir. Bebeğin altının değişimi sırasında dakika süre ile bez bağlanmadan, bebeğin altının açık olması ve hava ile teması da oldukça koruyucudur.

15 Bebeğin altı bağlanırken mümkün oldukça bel bölgesinde gevşek bağlanmalı ve havanın bez içinde dolaşması sağlanmalıdır. Bebeğin altı bağlandıktan sonra naylon bir külot (muşamba) veya sızdırmayı engelleyici katman koyulmamalıdır. Cildin hava almasını engellediği gibi neminde içeride kalmasına neden olarak pişiklerin oluşumuna neden olur. Eğer pişik varsa bebeğin altını içine 1-2 damla bebek yağı ilave edilmiş ılık su ile yıkayıp, durulayın ve kurulayın. Pişik olan bölgeleri, idrar ve dışkıdan korumak için kalın tabakalar halinde pişik için koruyucu kremlerden kullanınız. NOTLAR :

16 RANDEVU İÇİN