ÖDEMİŞ RES (20 MW) PROJESİ

Transkript

1 TAYF ENERJİ YATIRIM ÜRETİM VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ ÖDEMİŞ RES (20 MW) PROJESİ PROJE TANITIM DOSYASI İzmir İli, Tire İlçesi, Çatal Tepe, Kovşu Tepe, Kapakkaya Sırtı, Melik Tepe, Dallık Köyü, Aktaş Tepe, Gülyeri Tepe, Başerik Tepe ve Küçükovacık Yaylası ppm kirlilik önleme ve yönetimi dan. müh. inş. taah. san. ve tic. ltd. şti. Sümer-2 Sokak No:34/15, Kızılay/ANKARA Tel: (312) Fax: (312) e-posta : [email protected] www. ppm.com.tr EYLÜL 2010 İZMİR

2 Proje Sahibinin Adı : Adresi : TAYF ENERJİ YATIRIM ÜRETİM VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ Turan Güneş Bulvarı 15. Cad. No: 11 Yıldız ÇANKAYA - ANKARA Telefon Numarası : +90 (312) Faks Numarası : +90 (312) Projenin Adı : Proje Bedeli: Proje İçin Seçilen Yerin Açık Adresi (İli, İlçesi, Mevkii) : Projenin İçin Seçilen Yerin Koordinatları, Zone : Euro İzmir İli, Tire İlçesi, Çatal Tepe, Kovşu Tepe, Kapakkaya Sırtı, Melik Tepe, Dallık Köyü, Aktaş Tepe, Gülyeri Tepe, Başerik Tepe ve Küçükovacık Yaylası Datum: ED-50 Türü: UTM D.O.M.: 27 Zon: 35 Ölçek Faktörü: 6 Derecelik (COĞRAFİK KOORDİNATLAR RAPOR İÇERİSİNDE MEVCUTTUR) TRİBÜN ADI Nokta Adı Y X T T T T T T T T T T T T T T T SANTRAL SAHASI Nokta Adı Y X K K K K K K K K K K K K

3 Projenin ÇED Yönetmeliği Kapsamındaki Yeri (Sektörü, Alt Sektörü) PTD Raporu nu Hazırlayan Kuruluşun Adı : PTD Raporu nu Hazırlayan Kuruluşun Adresi, Telefon ve Faks Numaraları : PTD Raporunu Hazırlayan Kuruluşun Yeterlik Belgesi No su, Tarihi: PTD Raporu nun Tarihi (Gün, Ay,Yıl): K K K K K K K K K K K K K K ŞALT SAHASI SM S S S S ŞANTİYE SAHASI SA SA SA SA Söz konusu proje, tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği Ek-II Listesi Enerji, turizm, konut başlığında Madde MW ve üzeri rüzgâr enerji santralleri kapsamında yer almaktadır. Bu bağlamda söz konusu RES tesisi için hazırlanmıştır. PPM Kirlilik Önleme ve Yönetimi Dan. Müh. İnş.Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. Sümer-2 Sok. No: 34/15 Kızılay/ANKARA Tel No: (312) (312) Faks No: (312) Belge No: 33 Tarih:

4 İÇİNDEKİLER Sayfa No: 1. PROJENİN ÖZELLİKLERİ... 1 a) Projenin İş Akış Şeması, Kapasitesi, Kapladığı Alan, Teknolojisi, Çalışacak Personel Sayısı... 1 b) Doğal Kaynakların Kullanımı (Arazi Kullanımı, Su Kullanımı, Kullanılan Enerji Türü vb.) c). Atık Üretimi Miktarı (Katı, Sıvı, Gaz vb.) ve Atıkların Kimyasal, Fiziksel ve Biyolojik Özellikleri ç). Kullanılan Teknoloji ve Malzemelerden Kaynaklanabilecek Kaza Riski d. Projenin Olası Çevresel Etkilerine Karşı Alınacak Tedbirler PROJENİN YERİ a). Mevcut Arazi Kullanımı ve Kalitesi (Tarım Alanı, Orman Alanı, Planlı Alan, Su Yüzeyi v.b.) b). EK-V deki Duyarlı Yöreler listesi dikkate alınarak; sulak alanlar, kıyı kesimleri, dağlık ve ormanlık alanlar, tarım alanları, milli parklar, özel koruma alanları, nüfusça yoğun alanlar, tarihsel, kültürel, arkeolojik ve benzeri önemi olan alanlar, erozyon alanları, heyelan alanları, ağaçlandırılmış alanlar, potansiyel erozyon ve ağaçlandırma alanları ile 16/12/1960 tarihli ve 167 sayılı yer altı suları hakkında kanun gereğince korunması gereken akiferler PROJENİN ve YERİN ALTERNATİFLERİ (PROJE TEKNOLOJİSİNİN VE PROJE ALANININ SEÇİLME NEDENLERİ) SONUÇLAR EKLER LİSTESİ NOTLAR VE KAYNAKLAR PROJE TANITIM DOSYASINI HAZIRLAYANLAR iii

5 TABLOLAR DİZİNİ Sayfa No: Tablo 1. Türbinlerin Teknik Özellikleri... 2 Tablo 2. Rüzgar Türbinleri Yaklaşık Koordinatları... 2 Tablo 3. Türbinlerin Bulunduğu Proje Alanı (Santral Sahası) Köşe Koordinatları... 3 Tablo 4. Şalt Sahası ve Şantiye Sahası Köşe Koordinatları... 4 Tablo 5. Proje Karakteristikleri... 6 Tablo 6. Proje Karakteristikleri (1 MW için)... 7 Tablo 7. Lisans Uygunluk Yazısı Lisans Arası (Hazırlık Dönemi) Dönemi Tahmini Termin Programı-Gant Şeması... 8 Tablo 8. Lisans-İnşaat Dönemi Arası Tahmini Termin Programı-Gant Şeması... 9 Tablo 9. İnşaat Dönemi ve İşletme Dönemine Geçiş Tahmini Termin Programı-Gant Şeması Tablo 10.Proje Alanının Yerleşim Yerlerine Olan Uzaklığı Tablo 11.Arazi Kullanımları Tablo 12. Hesaplamalarda Kullanılan Emisyon Faktörleri (Economopoulos, 1993) Tablo 13. Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak Emisyon Faktörleri Tablo 14. Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri Tablo 15.İnşaat Aşamasında Kullanılacak Makine ve Ekipmanların Motor Güçleri Tablo 16. Teçhizat Tipi ve Bunların Net Güç Seviyesine Uygun Olarak Tanımlanan Ses Gücü Seviyeleri Tablo 17. İnşaat Aşamasında Muhtemel Gürültü Kaynakları ve Gürültü Düzeyleri Tablo 18. İnşaat Sahasındaki Greyder ve Yükleyici İçin 4 Oktav Bandında Ses Basıncı Düzeyi Tablo 19. Mesafelere Göre Her Bir Oktav Bandı İçin Atmosferik Yutuş Hesabı Tablo 20. İnşaat Sahasında Mesafelere Göre 4 Oktav Bandı İçin Net Ses Düzeyi Tablo 21. Düzeltme Faktörleri Tablo 22. Düzeltilmiş Net Ses Basıncı Düzeyi Tablo 23. İnşaat Sahasında Bütün Gürültü Kaynaklarının 4 Oktav Bandında Mesafelere Göre Toplam Ses Düzeyi Tablo 24. Endüstriyel Tesisler için Çevresel Gürültü Sınır Değerleri Tablo 25. Proje Alanında Muhtemel Gürültü Kaynakları ve Gürültü Düzeyleri Tablo 26. İşletmedeki Türbin İçin 4 Oktav Bandında Ses Basıncı Düzeyi Tablo 27. İşletmede Mesafelere Göre 4 Oktav Bandı İçin Net Ses Düzeyi Tablo 28. Düzeltilmiş Net Ses Basıncı Düzeyi Tablo 29. Tesis Sahasında Bütün Gürültü Kaynaklarının 4 Oktav Bandında Mesafelere Göre Toplam Ses Düzeyi Tablo 30.Proje Alanının Konumu Tablo 31. Proje Alanı ve Yakın Çevresinde Tespit Edilen Bitki Türleri Tablo 32. Proje Alanı ve Yakın Çevresinde Tespit Edilen İkiyaşamlı Türleri (Amphibia) 66 Tablo 33. Proje Alanı ve Yakın Çevresinde Tespit Edilen Sürüngen Türleri (Reptilia) Tablo 34. Proje alanı ve Yakın Çevresinde Tespit Edilen Kuş Türleri (Aves) Tablo 35. Proje Alanı ve Yakın Çevresinde Tespit Edilen Memeli Hayvan Türleri (Mammalia) iv

6 ŞEKİLLER DİZİNİ Sayfa No: Şekil 1. Rüzgar Türbininin Genel Yapısı... 5 Şekil 2. Bir Türbin İç Yapısı... 8 Şekil 3. Projenin İş Akış Şeması Şekil 4.İnşaat Sahasında Mesafeye Bağlı Olarak Gürültü Seviyeleri Şekil 5. İşletme Alanında Mesafeye Bağlı Olarak Gürültü Seviyeleri Şekil 6. Doğal Afet ve Kaza, Sabotaj ve Benzeri Durumlarda Uygulanacak Müdahale Planı Şekil 7. Rüzgar Türbinlerinin Kurulacağı Alanı Gösterir Fotoğraflar Şekil 8.Yaklaşık Proje Yerini ve Ormanlık Alanları Gösterir Harita Şekil 9. Proje Yerini Gösterir Çevre Düzen Planı Şekil 10. Proje Yerini Gösterir Korunan Alanlar Haritası Şekil 11. Türkiye Fitocoğrafik Bölgeleri EKLER LİSTESİ Ek 1: Yer Bulduru Haritası Ek 2: 1/ Ölçekli Genel Yerleşim Planı (Vaziyet Planı) Ek 3: Proje Alanını Gösterir Deprem Haritası Ek 4: Proje Alanını Gösterir Uydu Görüntüleri Ek 5: Proje Alanını Gösterir 1/ Ölçekli Onaylı Çevre Düzen Planı & Lejantı Ek 6: Sızdırmasız Fosseptik Planı Ek 7: Kuş Göç Yolları Haritası Ek 8: EPDK Bilgi Formu v

7 1. PROJENİN ÖZELLİKLERİ a) Projenin İş Akış Şeması, Kapasitesi, Kapladığı Alan, Teknolojisi, Çalışacak Personel Sayısı Tayf Enerji Yatırım Üretim ve Tic. A.Ş. tarafından İzmir İli, Tire İlçesi, Çatal Tepe, Kovşu Tepe, Kapakkaya Sırtı, Melik Tepe, Dallık Köyü, Aktaş Tepe, Gülyeri Tepe, Başerik Tepe ve Küçükovacık Yaylası Mevkii lerinde, rüzgardan elektrik enerjisi üretmek amacıyla azami 15 adet rüzgar türbini; 5 adet kw ve 10 adet kw olmak üzere; toplam 20 MW kurulu gücünde Rüzgar Enerjisi Santrali (RES) yapılması planlanmaktadır. Söz konusu proje alanı İZMİR-L19-c4, İZMİR-L19-d3 paftalarında yer almaktadır. Proje alanına ait Yer Bulduru Haritası Ek-1 ve 1/ ölçekli Vaziyet Planı Ek-2 de verilmiştir. Söz konusu proje, tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği Ek-II Listesi Enerji, turizm, konut başlığında Madde MW ve üzeri rüzgâr enerji santralleri kapsamında yer almaktadır. Bu doğrultuda söz konusu tesis için hazırlanmıştır. Yapılması planlanan projesinin özellikleri aşağıda ayrıntılı olarak verilmiştir: Tesis türü Yenilenebilir Enerji kaynağı Rüzgar Ünite sayısı 15 adet Ünite kurulu güçleri 5 adet kw ve 10 adet kw Tesis toplam kurulu gücü 20 MW Öngörülen ortalama yıllık üretim miktarı kwh/yıl Öngörülen sisteme bağlantı noktası ve gerilim seviyesi (tek hat şemasına uygun) TİRE TM Orta gerilim 20 MW lık enerji üretimi için belirtilen sahada (santral sahası) toplam 15 adet rüzgar tribünü kurulması planlanmaktadır. 5 adet kw ve 10 adet kw gücünde toplam kurulu gücü 20 MW olan proje ile öngörülen ortalama yıllık kwh/yıl enerji üretimi sağlanacak olup, tek hat şemasına uygun olarak TİRE TM Orta gerilim bağlantı noktasına bağlanacaktır. Kurulması planlanan tribünlerin teknik detayları ve kaç MW kurulu gücünde olduğunu açıklayan bilgiler Tablo 1 de verilmiştir. Öngörülen ortalama yıllık üretim miktarı şu şekilde hesaplanmıştır: Proje Kurulu Gücü ( kw) x Bir Yıldaki Saat Sayısı (8760 saat) x Öngörülen Proje Kapasite Faktörü (0,42) : kwh/yıl Kapasite faktörü; bir projenin teknik detaylarının çalışılmasıyla hesaplanan yıllık üretebileceği enerji miktarının, yıllık toplam saat sayısına (8760 saat) ve projenin kurulu gücüne bölünmesiyle elde edilen değerdir. Rüzgar enerjisi projelerinde; 1-2 sene boyunca proje sahasında rüzgar ölçümü yapılması gerekmektedir. Bu ölçümler neticesinde, rüzgar ve türbin karakteristiklerine göre yapılan hesaplamalar sonucunda, projenin yıllık enerji 1

8 üretimi miktarı ve kapasite faktörü değerleri elde edilmektedir. projesi için de yapılan ölçümler sonucunda türbin karakteristikleri de dikkate alınarak kapasite faktörü belirlenmiştir. Rüzgar ölçümleri devam ettiğinden ve proje planlama aşamasında olduğundan dolayı yukarıdaki bilgiler ileride değişiklik gösterebilir. Tablo 1. Türbinlerin Teknik Özellikleri Türbin no Türbin Gücü Türbin rotor göbek Türbin kanat (MW) yüksekliği (m) çapı (m) ,60,69 61, ,60,69 61, ,60,69 61, ,60,69 61, ,60,69 61, ,60,69 61, ,60,69 61, ,60,69 61, ,60,69 61, ,60,69 61,4 Tablo 2. Rüzgar Türbinleri Yaklaşık Koordinatları Köşe No UTM Koordinatı (6 Derece) Y (sağa) X (yukarı) T T T T T T T T T T T T T T T Coğrafik Koordinatı (WGS-84) T T T T T T T T T T

9 T T T T T Tablo 3. Türbinlerin Bulunduğu Proje Alanı (Santral Sahası) Köşe Koordinatları Köşe No UTM Koordinatı (6 Derece) Y (sağa) X (yukarı) K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K Coğrafik Koordinatı (WGS-84) K K K K K K K K K K K K K K K K K K K K

10 K K K K K K Proje alanında kurulması planlanan Şantiye sahası ve Şalt Sahasının konumu Ek-2 1/ Ölçekli Vaziyet Planında gösterilmiş olup, koordinatları Tablo 4 de verilmiştir. Tablo 4. Şalt Sahası ve Şantiye Sahası Köşe Koordinatları Şalt Sahası UTM Koordinatı (6 Derece) Köşe No Y (sağa) X (yukarı) SM S S S S Coğrafik Koordinatı (WGS-84) SM S S S S Şantiye UTM Koordinatı (6 Derece) Sahası Köşe No Y (sağa) X (yukarı) SA SA SA SA Coğrafik Koordinatı (WGS-84) SA SA SA SA Şantiye Alanı: m 2 Projenin İş Akım Şeması ve Teknolojisi Proje kapsamında 15 adet rüzgar türbini yerleştirilecektir. Rüzgar türbinlerinin yerleştirileceği proje alanı koordinatları yukarıdaki Tablo 3 de verilmiştir. Ayrıca, türbinlerin yerleştirilmesi planlanan yerlerin koordinatları Tablo 2 de verilmiştir. Rüzgar enerjisinin kaynağı güneştir. Güneşin, yer yüzeyini ve atmosferi farklı derecede ısıtmasından hava akımı ve rüzgar oluşur. Dünya yüzeyine ulaşan güneş enerjisinin yalnızca küçük bir bölümü rüzgar enerjisine çevrilir. Rüzgar enerjisi en ucuz yenilenebilir enerji kaynaklarındandır. Son yıllarda yeni ve çevreyi daha az kirleten termik santrallerle rekabet edebilir düzeye gelmiştir. Rüzgar enerjisinin özellikleri genel olarak aşağıda verilmiştir: 1. Atmosferde bol ve serbest olarak bulunur. 2. Yenilenebilir ve temiz bir enerji kaynağıdır. 3. Enerjisi hızının küpü ile orantılıdır. 4. Yoğunluğu düşüktür. 4

11 5. Enerjisinin depolanması, başka bir enerjiye çevrilmesi ile mümkündür. Çevre kirliliği yaratmaz. Rüzgar türbini, rüzgarın sahip olduğu kinetik enerjiyi elektriğe dönüştüren çevirici düzenektir. Rüzgar türbini ana hatlarıyla aşağıdaki parçalardan oluşmaktadır; Pervane (rotor) o Kanatlar, o Göbek, Kafa (makine dairesi ), bu kısma nacelle de denir. o Ana şaft, o Dişli kutusu (Teknolojiye bağlı olarak bulunmayabilir), o Acil fren sistemi, o Yön motorları, o Jeneratör, o Soğutma sistemi, o Kontrol üniteleri, Kule o Merdiven veya asansör, o Elektrik kabloları, o Kontrol üniteleri ve iletişim kabloları, Temel o Zemin tablası, Beton ve çelik pabuç, Rüzgar Türbini Rüzgar Göbek (Hub) Rüzgarın geldiği yön Kafa (makine dairesi) Pervane (rotor) Kule Temel Şekil 1. Rüzgar Türbininin Genel Yapısı 5

12 Proje de Alman menseli ENERCON GmbH firması tarafından üretilen E-82 model rüzgar türbini kullanılacaktır. Rüzgar türbinlerinin teknik özellikleri, ENERCON E-82 model rüzgar türbinlerine ait teknik özellikler Tablo 5 de, 1 MW türbinler için teknik özellikler ise Tablo 6 da verilmektedir. Tablo 5. Proje Karakteristikleri Kurulu Güç: Rotor (Pervane) Çapı: Göbek Yüksekliği: 2,000 kw 82 m m Türbin Tipi: Dişlisiz, değişken hızlı, değişken hatve kontrolü ROTOR Tipi Dönüş yönü Aktif hatve kontrollü, önden rüzgar alan Saat Yönünde Kanat Sayısı 3 Süpürme Alanı 5,281 m 2 Kanat Malzemesi Dönüş Hızı Fiberglas (epoksi reçinesi) Entegre yıldırım korumalı Değişken, 6-19,5 rpm GÜÇ AKTARIMI VE JENERATÖR Hub Göbek Ana Mil Yatağı Jeneratör: Frenleme sistemi: Rijit Çift sıralı konik / tek sıralı silindirik rulman yatağı ENERCON doğrudan tahrikli senkron dairesel jeneratör - Acil durum donanımlı 3 adet bağımsız kanat hatve sistemi - Rotor freni - Rotor kilidi Durma Rüzgar Hızı m/s (ENERCON fırtına kontrolü) Uzaktan izleme: ENERCON SCADA Kaynak: ENERCON E MW Model Türbin Broşürü 6

13 Tablo 6. Proje Karakteristikleri (1 MW için) Kurulu Güç: 1,000 kw Rotor (Pervane) Çapı: 61,4 m Göbek Yüksekliği: 55 m/60 m/ 69 m ROTOR Tipi Aktif hatve kontrollü, önden rüzgar alan Dönüş yönü Saat Yönünde Kanat Sayısı 3 Süpürme Alanı 2,960 m 2 Kanat Malzemesi Fiberglas (epoksi reçinesi) Entegre yıldırım korumalı Dönüş Hızı 19,8 rpm Kaynak: MITSUBİSHİ WİND TURBİNE GENERATOR- MWT-1000A-Model Türbin Broşürü Bir Rüzgar Türbininin Çalışma Prensibi: Rüzgar esmeye başladığında rüzgar türbininin yönü rüzgara doğru döner, türbinin kanatlarına çarpan rüzgar kanatta bir dönme hareketi meydana getirir. Bu dönme hareketi pervaneye bağlı olan ve kafanın içinde bulunan ana şaftı döndürür. Ana şafta bağlı olan dişli kutusunun içindeki dişliler dönüş hızını artırarak gücü hızlı şafta iletir. Bazı teknolojilerde dişli kutusu bulunmaz. Ana şaft dönme hareketini direk olarak jeneratöre aktarır. Hızlı şaft ise bu dönme hareketini ve dolayısıyla gücü jeneratöre aktarır. Jeneratör dönünce elektrik üretilir. Elektrik üreten jeneratörün soğutma işlemi soğutma sistemi tarafından sağlanır. Jeneratör tarafından üretilen elektrik kablolar vasıtası ile kulenin tabanında bulunan kontrol ünitesine gelir. Burada elektrik şebekeye uyum sağlayacak şekilde düzenlenir ve orta gerilim trafosuna aktarılır. 7

14 Orta gerilim trafosunda voltaj değeri yükseltilir ve orta gerilim enerji nakil hatlarına aktarılır. Enerji nakil hatlarına kadar yeraltından giden orta gerilim kablosu yüzeye çıkarak enerji nakil hattına bağlanır. Santral içindeki enerji nakil hattı daha sonra yapılan saplama bağlantı ile Ulusal Şebekeye bağlanır. Üretilen elektrik kullanılır hale gelir. Söz konusu projeye ait iş akım şeması Şekil-3 de verilmiştir. Şekil 2. Bir Türbin İç Yapısı Tablo 7. Lisans Uygunluk Yazısı Lisans Arası (Hazırlık Dönemi) Dönemi Tahmini Termin Programı-Gant Şeması NO PROJE DETAYLARI Başlangıç Yılı: 2011 I. İdari İşlemler 1 ÇED Gerekli Değildir belgesinin EPDK' ya sunulması 2 Lisans Uygunluk Yazısı 3 Şirket ana sözleşmesinde gerekli değişikliklerin yapılması 4 Lisans alma bedelinin kalan tutarının EPDK hesabına yatırılması 5 Kesin teminat mektubunun EPDK' ya sunulması 6 Şirket sermayesinin artırılması AYLAR Projenin 2011 yılında inşaat öncesi döneminin (16 ay) başlaması, 2014 yılında da toplam 40 aylık süre sonunda devreye alınması beklenmektedir. EPDK nın lisans verme zamanına göre bu tarihlerde değişiklik olabilir. Lisansın alınması ve sonrasındaki işlemler gant şemasında belirtilen işlerin süreleri gant şemasındaki gibi olacaktır. 8

15 Tablo 8. Lisans-İnşaat Dönemi Arası Tahmini Termin Programı-Gant Şeması Ş AYLAR NO PROJE DETAYLARI I. İdari İşlemler 1 Lisans 2 İzinlerin Alınması 3 Teşvik Belgesi Alımı 4 Kamulaştırma Ön Çalışmaları 5 Orman Arazileri Ön İşlemleri 6 TEİAŞ ile İletim Bağlantı Anlaşması II. Enerji&Üretim Analizleri 1 Rüzgar Ölçümleri 2 Enerji Analiz Çalışmaları 3 Micro-Siting İşlemlerinin Yapılması III. Müh.Hizmetleri&Projelendirme 1 Detaylı Fizibilite&İş Planı Hazırlığı 2 ENH Arazi Etütleri&İşlemleri 3 ENH Projelendirilmesi 4 ENH ÇED İzni Alınması 5 Şalt&Trafo Merkezi Projelendirilmesi 6 Diğer Teknik Projeler IV. İmar İşlemleri&Kamulaştırmalar Santral Sahası Şeritvari Halihazırların 1 Hazırlanması 2 Santral Sahası Haritalarının Oluşturulması 3 Santral Sahası İmar Planının Hazırlanması 4 Yol Halihazır Alımı 5 İmar İşlemlerinin Tamamlanması 6 Kamulaştırma Dökümanlarının Temini 7 Kamulaştırma İşlemleri V. Ekipman&Finans Ön Çalışmaları 1 Tekliflerin Toplanması 2 Due-Diligence Yapılması 3 Finansman Ön Çalışmaları 9

16 Tablo 9. İnşaat Dönemi ve İşletme Dönemine Geçiş Tahmini Termin Programı-Gant Şeması AYLAR NO PROJE DETAYLARI VI. Ekipman Temini 1 Finansman Çalışmalarının Tamamlanması 2 Ekipman Kontratlarının Yapımı 3 Türbin Kulelerinin İmalatı 4 Türbin&Jeneratörlerin Temini 5 Şalt ve Trafo Malzeme Seçimi 6 ENH Malzeme Seçimi 7 Diğer Ekipmanların Temini VII. İnşaat İhalelerinin Yapımı VIII. İnşaat İşlerinin Tamamlanması 1 Şantiye Tesisi & Yollar 2 Diğer İnşaat & Çevre Düzenlenmesi IX. Montaj İşleri 1 Kule Montajları 2 Türbinler Arası Bağlantılar 3 Türbin&Generatör Montajları 4 Kule&ENH Temelleri 5 ENH'nın Tamamlanması 6 Şalt Sahası Tesisi 7 Diğer Ekipman Montajları X. İşletmeye Alma İşlemleri 1 Start-Up 2 Testler 3 Deneme Üretimleri 4 Ticari İşletmeye Geçiş Bitiş Yılı:

17 Evsel Nitelikli Katı Atık Hafriyat Atığı Evsel Nitelikli Atıksu Atık Pil ve Akümülatör Atık Lastik Proje Sahasına Ulaşım Yolları İçin İyileştirme veya Yol Yapımı Ambalaj Atığı Toz Emisyonu Gürültü Evsel Nitelikli Katı Atık Evsel Nitelikli Atıksu Atık Pil ve Akümülatör Atık Lastik Evsel Nitelikli Katı Atık Evsel Nitelikli Atıksu Atık Pil ve Akümülatör Atık Lastik Proje Sahasının Hazırlanması Kazı ve Hafriyat Ulaşım Yolları Kazıları Kule Temel Kazıları Kablolama Kazıları Şalt Sahası ve Şalt Binası Temel Kazıları Hafriyat Atığı Ambalaj Atığı Toz Emisyonu Gürültü Hafriyat Atığı Ambalaj Atığı Toz Emisyonu Gürültü Tehlikeli Atık Evsel Nitelikli Katı Atık Evsel Nitelikli Atıksu Atık Lastik Evsel Nitelikli Katı Atık Evsel Nitelikli Atıksu Atık Lastik Türbinlerin Bağlanacağı Kule Temelleri İnşaası Kulelerin Montajları Atık Pil ve Akümülatör Tehlikeli Atık Gürültü Atık Pil ve Akümülatör Tehlikeli Atık Gürültü Evsel Nitelikli Katı Atık Evsel Nitelikli Atıksu Atık Lastik Türbin, Rotor ve Türbin Kanatlarının Montajları Atık Pil ve Akümülatör Tehlikeli Atık Gürültü Evsel Nitelikli Katı Atık Evsel Nitelikli Atıksu Atık Pil ve Akümülatör Atık Lastik Kablolama İşleri ve Elektrik Sistemlerinin Kurulması Tehlikeli Atık Ambalaj Atığı Toz Emisyonu Gürültü 11

18 Evsel Nitelikli Atıksu Türbinleri İşletmeye Alma İşlemleri Start-up-Başlangıç Evsel Nitelikli Katı Atık Atık Pil ve Akümülatör Tehlikeli Atıklar Deneme Çalışmaları Ambalaj Atığı Atık Lastik Atık Yağ Tam Kapasite Çalıştırma ve Kabuller Gürültü İşletme Dönemi-(49 yıl) Enerji Üretimi Şekil 3. Projenin İş Akış Şeması 12

19 Söz konusu proje ile, rüzgar türbinlerinde üretilecek enerjinin, kwh/yıl enerji nakil hattı ile tek hat şemasına uygun olarak TİRE TM Orta gerilim bağlantı noktasına iletilmesi planlanmaktadır. Enerji İletim Hattı bu rapor kapsamında değerlendirilmeye alınmamış olup, ÇED süreci ayrıca değerlendirilecektir. Enerji İletim Hattı; ayrı projelendrilerek ayrı bir ÇED süreci ile değerlendirilecektir. Projenin Ömrü Santralin tamamlanma süresinin yaklaşık 16 aylık hazırlık dönemi ve 24 aylık inşaat dönemini kapsayacağı ön görülmektedir. Santralin lisans süresi 49 yıl olup, gerekli bakım ve onarımın yapılması koşuluyla tesis ömrünün daha uzun olabileceği öngörülmektedir. Çalışacak Personel Sayısı Projenin inşaat aşamasında 15, işletme aşamasında ise 8 personelin çalışması planlanmaktadır. Projenin yerleşim yerlerine olan mesafeleri ve yönü aşağıdaki tabloda belirtilmiştir. Proje sahası içerisinde yerleşim yerlerine en yakında bulunan trübinlerin mesafeleri belirtilmiştir. Tablo 10.Proje Alanının Yerleşim Yerlerine Olan Uzaklığı ÜNİTE ADI Santral Sahası (sınırı) En Yakın Tribünler EN YAKIN YERLEŞİM YERİ YÖNÜ MESAFESİ (m) Büyükkemerdere köyü Güney Küçükkemerdere köyü Kuzey Sarıayanlar mah. Güneydoğu 807 Dallık köyü Kuzey 391 Cambazlı köyü Güneydoğu 290 Küpalan mah. Güneybatı 12 Yamandere mah. Güneybatı T7 Yukarı mah. (Dağlık köyü) Kuzey 257 T8 Dallık köyü Kuzey 493 T6 Soğucaksu mah. Güneybatı 348 Büyükkemerdere köyü Kuzeybatı 1008 T4 Kabaklı mah Güneydoğu 868 Küçükkemerdere köyü Kuzeybatı 2011 T2 Sarıayanlar mah. Güney 1532 Batı 242 T5 Soğucaksu mah. Kuzeybatı 220 Kabaklı mah Güney Şalt Sahası Büyükkemerdere köyü Batı 1450 Dallık köyü Güney 104 Şantiye Alanı Büyükkemerdere köyü Kuzey

20 b) Doğal Kaynakların Kullanımı (Arazi Kullanımı, Su Kullanımı, Kullanılan Enerji Türü vb.) Arazi Kullanımı Söz konusu faaliyet İzmir İli, Tire İlçesi, Çatal Tepe, Kovşu Tepe, Kapakkaya Sırtı, Melik Tepe, Dallık Köyü, Aktaş Tepe, Gülyeri Tepe, Başerik Tepe ve Küçükovacık Yaylası Mevkii lerinde, İZMİR-L19-c4, İZMİR-L19-d3 paftalarında yer almaktadır. Proje kapsamında 15 adet türbin, 1 adet şantiye sahası ve 1 adet şalt sahasının yapımı planlanmaktadır. Türbinlerin kurulumu ve tesis üretime geçtikten sonra bakım işlemleri esnasında mevcut yollardan yararlanılacak olup, bu yollarda ıslah çalışmaları yapılacaktır. Proje sahası 1/ ölçekli Çevre Düzen Planı üzerine işaretlenmiştir ve arazi kullanımları çıkarılmıştır. Santral sahası; orman, tarım, maki-fundalık-çalılık, ağaç karakteri korunan alanlar ve örtü altı tarım arazisi vasıflı arazilerde bulunmaktadır (Ek-5). Aşağıdaki Tablo-11 de arazi kullanımlarına ilişkin bilgiler verilmiştir. Tablo 11.Arazi Kullanımları Ünite Arazi Kullanımı Miktar Rüzgar Türbinleri Herbir Tesis Alanı Toplam Alan T1, T2, T3 Tarım arazisi T4,T5,T6,T7,T8,T9,T11, Maki-fundalık-çalılık korunacak alanlar T12,T14,T15 alan T10 Ağaç karakteri 15 adet m m 2 T13 Örtü altı tarım arazisi Şalt Sahası Tarım arazisi 1 adet m m 2 Şantiye Sahası Maki-fundalık-çalılık alan 1 adet m m 2 Tribünlerin ve diğer birimlerin kurulacağı, yukarıdaki tabloda belirtilen alanlara ilişkin ilgili kurum ve kurumlardan gerekli izinler alınacak olup, izin işlemleri tamamlanmadan faaliyete başlanmayacaktır. Tarım alanları için İl Tarım Müdürlüğünden, ormanlık alanlar için Orman Bölge Müdürlüğü ve diğer şahıs arazileri için ise ÇED süreci tamamlandıktan sonra, projeye başlanmadan önce gerekli izinler alınarak izin süreci tamamlanacaktır. Su Kullanımı Planlanan faaliyetin inşaat ve işletme aşamasında çalışan personelin içme kullanma suyu ihtiyacının karşılanması, çalışma alanlarında toz oluşumunun engellenmesi amacı ile su tüketimi olacaktır. Planlanan faaliyetin inşaat aşamasında çalışanların içme ve kullanma suyu ihtiyacı Bölüm 1.c de hesaplanmıştır. Buna göre inşaat aşamasında; personelin günlük içme ve kullanma suyu ihtiyacının litre olacağı düşünülmektedir. Planlanan faaliyet işletme aşamasında çalışacak personel için gerekli olan içme ve kullanma suyu ihtiyacı Bölüm 1.c de hesaplanmıştır. Buna göre günlük içme ve kullanma suyu ihtiyacının litre olacağı düşünülmektedir. 14

21 İnşaat aşamasında toz oluşumunu engellemek amacıyla yapılacak spreyleme işlemleri için günlük ortalama 2 m 3 su 1. tüketimi olacaktır ve kullanılan suların atıksu olarak geri dönüşü beklenmemektedir. İnşaat aşamasında toplam : 2250 lt lt : lt İşletme aşamasında toplam: 1200 lt su tüketimi olacaktır. İnşaat ve işletme aşamasında kullanılacak olan kullanma suyu tribün yakınlarında bulunan pınarlardan gerekli izinler alındıktan sonra tankerlerle, içme suyu ise en yakın yerleşim biriminden damacanalarla temin edilecektir. Kullanma suyu; Pınardan gerekli izinler alınarak tankerlerle temin edilecektir. Pınar(lar)dan su kullanmak için DSİ Bölge Müdürlüğü ve İl Özel İdaresinden izinler alınacaktır. Gerekli izinlerin alınamaması durumunda ise bedeli mukabili tankerlerle taşınacaktır. Enerji Kullanımı Söz konusu tesiste, işletme aşamasında ısınma amaçlı herhangi bir yakıt kullanımı söz konusu değildir. İşletme ve inşaat aşamasında çalışacak olan araçlarda yakıt olarak motorin kullanılacaktır. İnşaat sırasında tesiste greyder, kamyon, silindir, yükleyici ve arazöz için günde 8 saat çalışma süresince tüketebilecekleri yakıt miktarı yaklaşık olarak 480 lt olması planlanmaktadır. c). Atık Üretimi Miktarı (Katı, Sıvı, Gaz vb.) ve Atıkların Kimyasal, Fiziksel ve Biyolojik Özellikleri Planlanan faaliyetin inşaat ve işletme aşamasında çalışan personelin içme kullanma suyu ihtiyacının karşılanması, çalışma alanlarında toz oluşumunun engellenmesi amacı ile su tüketimi olacaktır. Söz konusu tesisin inşaat aşamasında işçilerin ihtiyaçlarının karşılanması için karavan tipi şantiye kurulacaktır. Faaliyet ile birlikte, inşaat aşamasında toz oluşumu, gürültü oluşumu, iş makinelerinde kullanılan yakıt sonrasında emisyon oluşumu, işçilerden kaynaklı atıksu ve katı atık oluşumu vb. söz konusudur. Projenin İnşaat Döneminde Oluşacak Atıklar ve Miktarları: Evsel Nitelikli Katı Atıklar: Projenin inşaat aşamasında oluşacak olan atıklar; yapılacak kazı ve inşaat işlemlerinden kaynaklanacak katı atıklardan oluşacaktır. Bu atıklardan geri kazanımı mümkün olan demir, çelik, metal ve benzeri malzemeler diğer atıklardan ayrı biriktirilecek ve satılmak sureti ile değerlendirilecektir. Geri kazanımı mümkün olmayan atıklar (ambalaj atıkları, yemek v.b organik atıklar v.b) ise belediye tarafından bertaraf edilecektir. Proje kapsamında arazinin hazırlanması ve inşaat aşamasında çalışacak olan personel sayısı yaklaşık 15 kişi olacaktır. - Personelden meydana gelecek evsel nitelikli katı atık miktarı, günlük kişi başına üretilen evsel nitelikli katı atık miktarı 1,34 kg değeri kullanılarak şu şekilde 1 Arazide edinilen tecrubelere göre belirlenmiştir. 15

22 hesaplanmıştır: Çalışan Sayısı : 15 kişi Birim katı atık miktarı : 1,34 kg/kişi.gün Katı atık miktarı : 15 x 1,34 = 20,1 kg/gün Söz konusu atıklar içerisinde; yemek atıkları, plastik, cam vb. türü atıklar bulunmaktadır. İsçilerin yemek ihtiyacı yemek firmalarından karsılanacak olup, olusan yemek artıkları, anlaşılmış yemek firması/firmaları tarafından Proje Sahası ndan uzaklastırılacaktır. Bu sayede isçilerden olusan organik kökenli katı atıklar da azalmış olacaktır. Yemek artığı dısında olusacak diğer evsel nitelikli katı atıklar, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmis olan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nin 8. Maddesi ne uygun olarak, çevreye zarar vermeden bertarafını ve değerlendirilmesini kolaylastırmak, çevre kirliliğini önlemek ve ekonomiye katkıda bulunmak amacıyla ayrı ayrı toplanarak biriktirilecek, bunlarla ilgili tedbirler alınacaktır. Aynı yönetmeliğin katı atıkların toplanması ve tasınması ile ilgili 4. bölümde yer alan 18. maddesinde belirtilen esaslara uyularak, katı atıkların çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine sebep olacak yerlere dökülmeyecek, ağzı kapalı standart çöp kaplarında muhafaza edilerek biriktirilecektir. - İnşaattan Kaynaklı Katı Atıklar: İnşaat çalışmaları sırasında kalıplık kereste artıkları, çimento ambalaj kağıdı, inşaat demiri, demir boru, beton ve enjeksiyon artığı malzemeler vb atıkların oluşumu söz konusu olacaktır. Bunların bertarafı ile ilgili bilgi Bölüm 1.d de verilmiştir. Sıvı Atıklar: Planlanan faaliyetin inşaat aşamasında çalışanların içme ve kullanma suyu ihtiyacının karşılanması, çalışma alanlarında toz oluşumunun engellenmesi amacı ile su tüketimi olacaktır. Toz önlenmesi için kullanılacak suyun büyük kısmı toprak tarafından emilecek kalan kısmı da mevsimsel etkilere bağlı olarak buharlaşacaktır. Tesisin inşaat aşamasında çalışan personel için gerekli olacak içme suyu damacanalarla, kullanma suyu ise proje yakınlarında bulunan pınardan gerekli izinler alınarak tankerlerle temin edilecektir. Pınar(lar)dan su kullanmak için DSİ Bölge Müdürlüğü ve İl Özel İdaresinden izinler alınacaktır. Gerekli izinlerin alınamaması durumunda ise bedeli mukabili tankerlerle taşınacaktır. İnşaat aşamasında içme suyu ve atık suyun miktarları ve atık sudan kaynaklanan kirlilik yükü hesaplanmıştır. Kişi başına günlük ortalama su tüketimi 150 litre ve kirlilik yükü 54 g BOI olarak kabul edilmiştir 2. Personelden kaynaklı Atıksu: - İnşaat aşamasında çalışacak personel sayısı yaklaşık 15 kişi olacaktır. İçmesuyu ihtiyacı = kişi x ort. su tüketimi = 15 x 150 = lt/gün 2 İller Bankası, Su tüketim Verileri 16

23 Toplam kirlilik yükü = kişi x ort. kirlilik yükü = 15 x 54 = 810 g BOI/gün Personel tarafından kullanılan suyun %100 ün atıksu olarak geri döneceği kabulü ile, Atıksu miktarı = içme suyu ihtiyacı x intikal yüzdesi = x 1,0 = lt/gün olmaktadır. Prosesten kaynaklı Atıksu: - İnşaat aşamasında toz oluşumunu engellemek amacıyla yapılacak spreyleme işlemleri için günlük ortalama 2 m 3 su tüketimi olacak olup kullanılan suların atıksu olarak geri dönüşü beklenmemektedir. Bu değer tecrubeyle tespit edilmiş olup, yaklaşık bir değerdir. Spreyleme için her bir türbin çalışma alanı ve santral sahası içerisindeki alan günlük sulanacaktır. Belirtilen bu değer; 15 türibin, şalt sahası, şantiye sahası ve servis yolları için kullanılacak toplam su miktarıdır. Her bir türibin için yaklaşık m 2 lik bir alan sulanacaktır. Toplam 15 türibin olduğu için toplam m 2 türibinlerin çevresi (bağlantı yolu dahil), şantiye sahası için 2500 m 2, şalt sahası için ise 5000 m 2 lik alanlarda sulama yapılacağını düşünürsek toplamda m 2 lik alan proje kapsamında tozumayı önlemek için arazös yardımıyla sulanacaktır. Yılda m 2, Ayda 7812,5 m 2 Günde 300 m 2 alanın sulanması öngörülmüştür. Hafriyat Atıkları: İnşaat aşamasında saha üzerinde bulunan bitkisel toprak sıyrılacaktır. Sıyrılan bitkisel toprağın su ve rüzgar erozyonuna karşı; her bir tribün için kendi çalışma alanı olacağından bu alanda ayrı bir yerde muhafaza edilecektir ve çevre düzenlemesinde kullanılması planlanmaktadır. Proje kapsamında yürütülecek inşaat faaliyetleri sırasında, kurulması planlanan 15 adet türbin için yaklaşık m 3 hafriyat yapılacağı öngörülmektedir. Ancak, kesin hafriyat miktarı ayrıntılı zemin etütlerinin yapılmasından sonra belirlenecektir. Hafriyat Miktarı = Hafriyat Alanı x hafriyat derinliği Türbin Temel İnşaatı Sırasında : 24 m x24 m x 4 m = 2304 m 3 (bir türibin için) 15 adet türibin olduğu için toplam: 15 x 2304 m 3 = m 3 Şalt Sahası : m 2 x 1,0 m = m 3 Şantiye Sahası : m 2 x 1,0 m = m 3 Servis yolları : Türibinlere ulaşım için toplam 2455 metre uzunluğunda servis yolu yeni açılacaktır. Hafriyat Miktarı = Servis Yolu uzunluğux genişliğixderinliği = 2455 m x 5 m x 0,5 m = 6137 m 3 tür. Toplam oluşacak hafriyat miktarı yapılan hesaplamalar neticesinde: 17

24 m m m m 3 = m 3 tür Söz konusu oluşacak hafriyat malzemesi, kimyasal olarak aktif olmayan inert bir malzeme olup, bu malzemenin saha içerisinde dolgu ve arazinin tesviyesi gibi islemlerde kullanılması sağlanacaktır. Bu islemler sonrasında hafriyat malzemesi artmayacaktır. Hafriyat atıklarının bertarafı ve geçici depo alanlarına ilişkin bilgi Bölüm 1.d de verilmiştir. Ambalaj Atıkları: İnşaat aşamasında işçilerden ve inşaat malzemelerinden (çimento, boru vs) kaynaklı ambalaj atığı oluşması söz konusudur. Faaliyet sırasında oluşacak evsel nitelikli katı atıkların içerisinde bulunan tüm ambalaj atıkları ayrı olarak toplanacak ve tarih ve sayılı R.G. de yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ne göre bertarafı sağlanacaktır Proje nin insaat asamasında, ekipman naklinde kullanılan ambalaj malzemesinden kaynaklanan atıklar oluşacaktır. Bu tür ambalaj atıklarının geri dönüsümü, tarih ve sayılı R.G. de yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uygun olarak toplanacak ve lisanslı firmalara verilerek, değerlendirilmesi yoluna gidilecektir. Proje nin işletme asamasında ise; tesise gelebilecek malzeme ve ekipmanlardan çıkacak ambalaj atığı oluşması muhtemeldir. Bu tür ambalaj atıklarının geri dönüsümü, tarih ve sayılı R.G. de yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uygun olarak toplanacak ve lisanslı firmalara verilerek, değerlendirilmesi yoluna gidilecektir. İnşaat Atıkları: Proje kapsamında gerçeklestirilecek inşaat çalışmaları sonucu olusması beklenen ve geri kazanımı mümkün olan demir ve çelik gibi inşaat atıkları, diğer atıklardan ayrı olarak toplanacak ve bu atıkların yeniden kullanılması sağlanacaktır. Bunların bertarafı ile ilgili bilgi Bölüm 1.d de verilmiştir. Atık Pil ve Akümülatörler Proje nin inşaat asamasında, oluşabilecek atık akümülatörler, kullanılan ekipman ve binek araçlarının bitmiş aküleridir. Araçların akü değişimleri, bu çalışmalara yönelik altyapısı yeterli olan yerlerde yapılacaktır. Atık pil kaynakları ise alanda kullanılan mobil telsizler ve seyyar radyolardır. Oluşacak atık pil ve akümülatörler tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği ne ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik e uygun olarak bertaraf edilecektir. 18

25 Atık Lastikler Faaliyet sırasında iş makinelerinin bakım ve onarımları yetkili servislerde yaptırılacak olup, proje süresince kullanılan araçlardan kaynaklı atık lastik oluşumu söz konusu olmayacaktır. Ancak, oluşması durumunda tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Tıbbi Atıklar: İşyerlerinde iş kazalarına karşı alınacak tedbirler ile ilgili tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan İsçi Sağlığı ve İs Güvenliği Tüzüğü hükümleri uyarınca sürekli olarak en az 50 işçi çalıştırılan işyerlerinde hekim ve revir bulundurma zorunluluğu bulunmaktadır. Proje nin gerek inşaat ve gerekse de işletme aşamalarında çalısacak işçi sayısı, 50 kisinin altında olacaktır. Bu nedenle Proje Sahası nda revir kurulmayacağı için tıbbi atık olusumu beklenmemektedir. Ancak; Proje kapsamında şantiye konteynerında bir adet ecza dolabı muhafaza edilecektir ve acil yerinde yapılması gereken müdahaleler için; pamuk, yara bandı, sargı bezi, gazlı bez, tentürdiyot, oksijenli su vb. malzemeler saklanacaktır. Oluşması muhtemel tıbbi atıklar bunlardan ibarettir. Çalışacak olan personel en yakın ilçe veya il merkezinde yer alan sağlık kuruluşlarından yararlanacaktır. Proje Sahası na en yakın sağlık kuruluşu, yaklaşık 7,5 km mesafede Tire İlçesi nde bulunmaktadır. Atık Yağlar: Faaliyetin inşaat döneminde; iş makinelerinin bakım ve onarımları yetkili servislerde yaptırılacak olup, proje sahasında iş makinelerinden kaynaklı metal ve filtre atıkları oluşumu söz konusu olmayacaktır. Çalıştırılacak olan iş makinelerinin şanzıman ve yağları lisanslı bertaraf tesisine verilecektir. Ayrıca makinelerin günlük, haftalık ve aylık bakımları düzenli bir biçimde yapılacak ve yağ sızmaları önlenecektir. Faaliyet kapsamında oluşan atık yağlar, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uygun olarak en aza düşürülecek şekilde atık yönetimi sağlanacaktır. Proje nin inşaat ve işletme aşamalarında personelin yemek ihtiyacı anlaşma sağlanan yemek şirketlerinden sağlanacak olup, proje sahasında yemek pişirilmeyecektir. Bu nedenle proje sahasında, proje kapsamında bitkisel yağ atıkları oluşmayacaktır. Tehlikeli Atıklar: Arazinin hazırlanması ve inşaat aşamalarında; tehlikeli atık olarak; kullanılmış lastik, akü, pil, kablo vb. tehlikeli atıklar oluşması planlanmaktadır. Söz konusu tehlikeli atıklar, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Ek-7, 15. Madde Aksi belirtilmemiş ise ambalaj maddeleri, absorbanslar, silme bezleri, filtre malzemesi ve koruyucu giysi atıkları, kapsamında 19

26 oluşabilecek tehlikeli atıklar söz konusudur. Ayrıca, (16) Listede Belirtilmeyen Atıklar başlığı altında Piller ve Aküler başlığı altında oluşabilecek tehlikeli atık kapsamında pil ve akü oluşması planlanmaktadır. PCB ve PCT yağı oluşumu beklenmemektedir. Tehlikeli atıkların bertarafı ile ilgili bilgi Bölüm 1.d de verilmiştir. Emisyon Miktarları: Planlanan faaliyet kapsamında inşaat aşamasında kullanılacak motorin dışında başka bir amaçla yakıt tüketimi söz konusu değildir. Tesiste greyder, kamyon, silindir, yükleyici ve arazözün ihtiyaca ve çalışma saatlerine bağlı olarak günde 8 saat süreyle çalıştırılması planlanmaktadır. İş makinelerinin günde yaklaşık olarak 480 litre (442 kg) motorin harcayacağı tahmin edilmektedir. Tesiste çalıştırılacak olan iş makinelerinin egzoz ölçümleri düzenli olarak yaptırılacak ve izin verilen egzoz emisyonu sınır değerlerinin aşılmamasına dikkat edilecektir. Economopoulos 1993 e göre dizel ağır iş vasıtalarında tüketilen birim yakıt için emisyon çarpanları Tablo 12 de verilmiştir. Tablo 12. Hesaplamalarda Kullanılan Emisyon Faktörleri (Economopoulos, 1993) Dizel Ağır İş Vasıtaları Şehir İçinde Şehir Dışında Anayollarda Sürüş BİRİM (U) PM (kg/u) SO 2 (kg/u) NO x (kg/u) CO (kg/u) TOC (kg/u) km 0,9 4,29 11,8 6 2,6 Ton Yakıt 4, km 0,9 4,15 14,4 2,9 0,8 Ton Yakıt 4, km 0,9 4,15 14,4 2,9 0,8 Ton Yakıt 4, Günlük yaklaşık 0,44 ton (442 kg) ton yakıt tüketimi ve yukarıdaki emisyon faktörleri dikkate alınarak meydana gelecek emisyonların aşağıdaki gibi olacağı tahmin edilmektedir. PM: 4,3 kg/ton yakıt x 0,44 ton/gün x 1 gün/8 saat = 0,24 kg TOZ/saat <1 kg/saat SO 2 : 20 kg/ton yakıt x 0,44 ton/gün x 1 gün/8 saat = 1,1 kg SO 2 /saat <6 kg/saat NO x : 70 kg/ton yakıt x 0,44 ton/gün x 1 gün/8 saat = 3,85 kg NO x /saat<4 kg/saat CO: 14 kg/ton yakıt x 0,44 ton/gün x 1 gün/8 saat = 0,77 kg CO/saat <50 kg/saat TOC: 4 kg/ton yakıt x 0,44 ton/gün x 1 gün/8 saat =0,22 kg VOC/saat <3 kg/saat Hesaplanan bu değerler tarih ve sayılı R.G de yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2 Tablo 2.1 de verilen "Normal işletme şartlarında ve haftalık iş günlerindeki işletme saatleri için kütlesel debiler" değerlerinin altında kalmaktadır. Bu nedenle modelleme çalışması yapılmamıştır. Toz Yayıcı İşlemler ve Toz Miktarı: Proje kapsamında toz oluşumu inşaat aşamasında meydana gelecektir. Bu aşamada toz oluşumuna neden olacak işlemler; sadece türbinlerin yerleştirilmesi için çukurların kazılması, servis yollarının açılması ve arazi düzenlemesi çalışmalarıdır. Bunun dışında toz yayıcı işlem söz konusu olmayacaktır. 20

27 Oluşan hafriyat, arazi düzenlenmesi işlemlerinde dolgu malzemesi olarak kullanılacaktır. Yapılan hesaplamalarda kullanılan Emisyon Kütlesel Debi Hesaplarında Kullanılacak Emisyon Faktörleri Kontrollü ve Kontrolsüz olarak aşağıdaki tabloda verilmiştir. Kaynaklar Tablo 13. Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak Emisyon Faktörleri Kontrolsüz Emisyon Faktörleri kg/ton Kontrollü Sökme (Kazı) 0,025 0,0125 Yükleme 0,010 0,005 Nakliye (gidiş-dönüş toplam mesafesi) 0,7 0,35 Boşaltma 0,010 0,005 Kaynak: Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Türbin Temel İnşaatı Sırasında Meydana Gelecek Toz Hesabı Her türbin için boyutları 24 x 24 m olan alan kullanılması planlanmaktadır. Bu alanlar Genel Yerleşim Planı üzerinde gösterilmiştir. Bu alanda türbin temeli ve türbin montajında kullanılmak üzere rampa oluşturulacaktır. Tüm bu inşaat çalışmaları esnasında temel inşaatı için 4 metre kazı derinliği alınarak, yaklaşık m 3 hafriyat çalışması yapılacaktır. Türbinlerin kurulabilmesi için kazılacak toplam alan 8640 m 2 olarak öngörülmektedir. 24 m x24 m x 4 m = 2304 m 3 bir türibinin inşası için oluşacak hafriyat malzemedir. Temel inşaatından elde edilen hafriyat yine temel çukurunun yanında oluşturulacak olan rampa yapımında kullanılacaktır. Bu nedenle oluşan hafriyatın çıkarılması, yüklenmesi ve boşaltılması esnasında toz oluşumu söz konusudur. Taşıma mesafesi aynı sahada olması sebebi ile kısa olup, maksimum 25 m olacaktır. Her bir türbin arasında en az 200 m. mesafe bulunacağından birbirlerinin etki alanı içine girmeyecekleri öngörülmektedir. Bu nedenle türbin temellerinin açılması esnasında hafriyattan dolayı oluşacak toz emisyonu hesabı tek bir türbin göz önüne alınarak yapılmıştır. Hafriyattan oluşacak toz emisyonu Hafriyat miktarı Bir türbin için temel açma ve çevre düzenleme işlemlerinin yaklaşık 25 gün sürmesi beklenmektedir. Faaliyet günde 8 saatlik çalışma ile yapılacak olup, bu aşamada oluşacak toz miktarı : Yapılacak hafriyat miktarı = 2304 m 3 Toprağın yoğunluğu = 1,7 ton/ m 3 Toplam hafriyat = 2304 x 1,7 = 3916,8 ton Günlük Hafriyat Miktarı Saatlik Hafriyat Miktarı = 3916,8 ton/ 25 gün = 156,7 ton/gün = 156,7 ton/gün /8 saat = 19,6 ton/saat 21

28 KONTROLSÜZ TOZ EMİSYONU: Malzemenin sökülmesi sırasında (kazı) Emisyon faktörü = kg/ton Toplam emisyon debisi = 0,025 kg/ton x19,6 ton/saat =0,5 kg/saat Malzemenin yüklenmesi sırasında Emisyon faktörü Toplam emisyon debisi = kg/ton = 0,010 kg/ton x 19,6 ton/saat = 0,2 kg/saat Malzemenin taşınması sırasında: Nakliye güzergahı yaklaşık 25 metre (gidiş-dönüş mesafesi 50 m) olacaktır. Bir kamyonun bir seferde 30 ton malzeme taşıdığı kabul edildiğinde; 1 günde yaklaşık 6 sefer yapacaktır. Taşımadan oluşan toz emisyon faktörü 0.7 kg/km-sefer'dir. Buna göre taşımadan kaynaklanacak toz miktarı; Toz Emisyonu = 0.7 kg/km-sefer x 6 sefer/8 saat x 0,05 km = 0,03 kg/saat Malzemenin boşaltılması sırasında: Emisyon faktörü = kg/ton Toplam emisyon debisi = 0,010 kg/ton x 19,6 ton/saat = 0,2 kg/saat Toplam Toz miktarı = Hafriyat + Yükleme + Taşıma + Boşaltma = 0,5 + 0,2 + 0,03 + 0,2 = 0,93 kg/saat Yapılan hesaplamalarda hafriyattan kaynaklanan toz emisyonu debisi Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde verilen "Kütlesel debi" değerleri ile karşılaştırıldığında, değerin limit değerin (< 1 kg/saat) üzerinde olduğu görülmektedir. Bu nedenle hava kalitesinin tespitine yönelik toz dağılım modellemesi gerekmemektedir. KONTROLLÜ TOZ EMİSYONU: Malzemenin sökülmesi sırasında (kazı) Emisyon faktörü = kg/ton Toplam emisyon debisi = 0,0125 kg/ton x19,6 ton/saat =0,245 kg/saat Malzemenin yüklenmesi sırasında Emisyon faktörü Toplam emisyon debisi = kg/ton = 0,005 kg/ton x 19,6 ton/saat = 0,098 kg/saat Malzemenin taşınması sırasında: Nakliye güzergahı yaklaşık 25 metre (gidiş-dönüş mesafesi 50 m) olacaktır. Bir kamyonun bir seferde 30 ton malzeme taşıdığı kabul edildiğinde; 1 günde yaklaşık 6 sefer yapacaktır. Taşımadan oluşan kontrollü toz emisyon faktörü 0.35 kg/km-sefer'dir. Buna göre taşımadan kaynaklanacak toz miktarı; Toz Emisyonu = 0.35 kg/km-sefer x 6 sefer/8 saat x 0,05 km = 0,013 kg/saat 22

29 Malzemenin boşaltılması sırasında: Emisyon faktörü = kg/ton Toplam emisyon debisi = 0,005 kg/ton x 19,6 ton/saat = 0,098 kg/saat Toplam Toz miktarı = Hafriyat + Yükleme + Taşıma + Boşaltma = 0, , , ,098 = 0,454 kg/saat Yapılan hesaplamalarda hafriyattan kaynaklanan toz emisyonu debisi Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde verilen "Kütlesel debi" değerleri ile karşılaştırıldığında, değerin limit değerin (< 1 kg/saat) üzerinde olduğu görülmektedir. Bu nedenle hava kalitesinin tespitine yönelik toz dağılım modellemesi gerekmemektedir. Servis yolu Faaliyetin inşaatı için kullanılacak mevcut servis yolu bulunmaktadır. Ancak türibinlerin inşası için bu yola bağlantı yolları yapılacak olup, eklerde verilen Genel Yerleşim Planı üzerinde gösterilmiştir. Türibinlere ulaşım için toplam 2455 metre uzunluğunda servis yolu yeni açılacaktır. Mevcutta bulunan yolda da gerekirse iyileştirmeler yapılacaktır. Hafriyat Miktarı = Servis Yolu uzunluğux genişliğixderinliği = 2455 m x 5 m x 0,5 m = 6137 m 3 tür. Yapılacak hafriyat miktarı = 6137 m 3 Toprağın yoğunluğu = 1,7 ton/ m 3 Toplam hafriyat = 6137 x 1,7 = ton Servis yolları türibinler yapıldıkça açılacak olup toplamda 75 gün süreceği tahmin edilmektedir. Günlük Hafriyat Miktarı = ton/75 gün = 139 ton/gün Saatlik Hafriyat Miktarı = 139 ton/gün /8 saat = 17 ton/saat KONTROLSÜZ TOZ EMİSYONU: Malzemenin sökülmesi sırasında (kazı) Emisyon faktörü = kg/ton Toplam emisyon debisi = 0,025 kg/ton x 17 ton/saat = 0,425 kg/saat Malzemenin yüklenmesi sırasında Emisyon faktörü Toplam emisyon debisi = 0.01 kg/ton = 0,01kg/ton x 17 ton/saat = 0,17 kg/saat Malzemenin taşınması sırasında Nakliye güzergahı yaklaşık 25 metre (gidiş-dönüş mesafesi 50 m) olacaktır. Bir kamyonun bir seferde 30 ton malzeme taşıdığı kabul edildiğinde; 1 günde yaklaşık 5 sefer yapacaktır. Taşımadan oluşan toz emisyon faktörü 0.7 kg/km-sefer'dir. Buna göre taşımadan kaynaklanacak toz miktarı; Toz Emisyonu = 0.7 kg/km-sefer x 5 sefer/8 saat x 0,05km= 0,02 kg/saat 23

30 Malzemenin boşaltılması sırasında Emisyon faktörü = 0.01 kg/ton Toplam emisyon debisi = 0,01 kg/ton x 17 ton/saat = 0,17 kg/saat Toplam Toz miktarı = Hafriyat + Yükleme + Taşıma + Boşaltma = 0, ,17 + 0,02 + 0,17 = 0,785 kg/saat Yapılan hesaplamalarda hafriyattan kaynaklanan toz emisyonu debisi Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde verilen "Kütlesel debi" değerleri ile karşılaştırıldığında, değerin limit değerin (< 1 kg/saat) altında olduğu görülmektedir. Bu nedenle hava kalitesinin tespitine yönelik toz dağılım modellemesi yapılmayacaktır. KONTROLLÜ TOZ EMİSYONU: Malzemenin sökülmesi sırasında (kazı) : Emisyon faktörü = kg/ton Toplam emisyon debisi = 0,0125 kg/ton x 17 ton/saat = 0,21 kg/saat Malzemenin yüklenmesi sırasında: Emisyon faktörü = kg/ton Toplam emisyon debisi = 0,005kg/ton x 17 ton/saat = 0,085 kg/saat Malzemenin taşınması sırasında: Nakliye güzergahı yaklaşık 50 metre (gidiş-dönüş mesafesi 100 m) olacaktır. Bir kamyonun bir seferde 30 ton malzeme taşıdığı kabul edildiğinde; 1 günde yaklaşık 5 sefer yapacaktır. Taşımadan oluşan toz emisyon faktörü 0.35 kg/km-sefer'dir. Buna göre taşımadan kaynaklanacak toz miktarı; Toz Emisyonu = 0.35 kg/km-sefer x 5 sefer/8 saat x 0,1 km= 0,021 kg/saat Malzemenin boşaltılması sırasında: Emisyon faktörü = kg/ton Toplam emisyon debisi = 0,005 kg/ton x 17 ton/saat = 0,085 kg/saat Toplam Toz miktarı = Hafriyat + Yükleme + Taşıma + Boşaltma = 0,21 + 0, , ,085 = 0,401 kg/saat Yapılan hesaplamalarda hafriyattan kaynaklanan toz emisyonu debisi Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde verilen "Kütlesel debi" değerleri ile karşılaştırıldığında, değerin limit değerin (< 1 kg/saat) altında olduğu görülmektedir. Bu nedenle hava kalitesinin tespitine yönelik toz dağılım modellemesi yapılmayacaktır. Şalt Sahası Ayrıca faaliyet sahasında yer alacak Şalt Sahası içerisinde m 2 lik bir yer ise şalt sahası olarak ayrılacaktır ve 1 metre kazı derinliği olcaktır. Şalt Sahası için arazi düzenlemeleri yapılacak olup, bu sırada oluşacak hafriyat miktarı ise: 24

31 Hafriyat Miktarı = Hafriyat Alanı x hafriyat derinliği = m 2 x 1,0 m = m 3 tür. Yapılacak hafriyat miktarı = m 3 Toprağın yoğunluğu = 1,7 ton/ m 3 Toplam hafriyat = x 1,7 = ton Şalt Sahası inşaatının yaklaşık 3 ay (75 gün) süreceği tahmin edilmektedir. Günlük Hafriyat Miktarı = ton/75 gün = ton/gün Saatlik Hafriyat Miktarı = ton/gün /8 saat = 14,17 ton/saat KONTROLSÜZ TOZ EMİSYONU: Malzemenin sökülmesi sırasında (kazı) Emisyon faktörü = kg/ton Toplam emisyon debisi = 0,025 kg/ton x 14,17 ton/saat = 0,35 kg/saat Malzemenin yüklenmesi sırasında Emisyon faktörü Toplam emisyon debisi = 0.01 kg/ton = 0,01kg/ton x 14,17 ton/saat = 0,14 kg/saat Malzemenin taşınması sırasında Nakliye güzergahı yaklaşık 25 metre (gidiş-dönüş mesafesi 50 m) olacaktır. Bir kamyonun bir seferde 30 ton malzeme taşıdığı kabul edildiğinde; 1 günde yaklaşık 4 sefer yapacaktır. Taşımadan oluşan toz emisyon faktörü 0.7 kg/km-sefer'dir. Buna göre taşımadan kaynaklanacak toz miktarı; Toz Emisyonu = 0.7 kg/km-sefer x 4 sefer/8 saat x 0,05km= 0,017kg/saat Malzemenin boşaltılması sırasında Emisyon faktörü = 0.01 kg/ton Toplam emisyon debisi = 0,01 kg/ton x 14,17 ton/saat = 0,14 kg/saat Toplam Toz miktarı = Hafriyat + Yükleme + Taşıma + Boşaltma = 0,35 + 0,14 + 0, ,14 = 0,65kg/saat Yapılan hesaplamalarda hafriyattan kaynaklanan toz emisyonu debisi Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde verilen "Kütlesel debi" değerleri ile karşılaştırıldığında, değerin limit değerin (< 1 kg/saat) altında olduğu görülmektedir. Bu nedenle hava kalitesinin tespitine yönelik toz dağılım modellemesi yapılmayacaktır. KONTROLLÜ TOZ EMİSYONU: Malzemenin sökülmesi sırasında (kazı) : Emisyon faktörü = kg/ton Toplam emisyon debisi = 0,0125 kg/ton x 14,17 ton/saat = 0,17 kg/saat Malzemenin yüklenmesi sırasında: Emisyon faktörü = kg/ton 25

32 Toplam emisyon debisi = 0,005kg/ton x 14,17 ton/saat = 0,07 kg/saat Malzemenin taşınması sırasında: Nakliye güzergahı yaklaşık 50 metre (gidiş-dönüş mesafesi 100 m) olacaktır. Bir kamyonun bir seferde 30 ton malzeme taşıdığı kabul edildiğinde; 1 günde yaklaşık 4 sefer yapacaktır. Taşımadan oluşan toz emisyon faktörü 0.35 kg/km-sefer'dir. Buna göre taşımadan kaynaklanacak toz miktarı; Toz Emisyonu = 0.35 kg/km-sefer x 4 sefer/8 saat x 0,1 km= 0,0175 kg/saat Malzemenin boşaltılması sırasında: Emisyon faktörü = kg/ton Toplam emisyon debisi = 0,005 kg/ton x 14,17 ton/saat = 0,07 kg/saat Toplam Toz miktarı = Hafriyat + Yükleme + Taşıma + Boşaltma = 0,17 + 0,07 + 0, ,07 = 0,33 kg/saat Yapılan hesaplamalarda hafriyattan kaynaklanan toz emisyonu debisi Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde verilen "Kütlesel debi" değerleri ile karşılaştırıldığında, değerin limit değerin (< 1 kg/saat) altında olduğu görülmektedir. Bu nedenle hava kalitesinin tespitine yönelik toz dağılım modellemesi yapılmayacaktır. Şantiye Sahası Faaliyet sahasında yer alacak Şantiye Sahası için m 2 lik bir yer ayrılacak olup, kazı derinliği 1 metre olacaktır. Şantiye Sahası için arazi düzenlemeleri yapılacak olup, bu sırada oluşacak hafriyat miktarı ise: Hafriyat Miktarı = Hafriyat Alanı x hafriyat derinliği = m 2 x 1,0 m = m 3 tür. Yapılacak hafriyat miktarı = m 3 Toprağın yoğunluğu = 1,7 ton/ m 3 Toplam hafriyat = x 1.7 = ton Şantiye Sahası inşaatının yaklaşık 30 gün süreceği öngörülmektedir. Günlük Hafriyat Miktarı = ton/30 gün = 141,6 ton/gün Saatlik Hafriyat Miktarı = 141,6 ton/gün /8 saat = 17,7 ton/saat KONTROLSÜZ TOZ EMİSYONU: Malzemenin sökülmesi sırasında (kazı) : Emisyon faktörü = kg/ton Toplam emisyon debisi = 0,025 kg/ton x 17,7 ton/saat = 0,44 kg/saat Malzemenin yüklenmesi sırasında: Emisyon faktörü = 0.01 kg/ton Toplam emisyon debisi = 0,01 kg/ton x 17,7 ton/saat = 0,18 kg/saat 26

33 Malzemenin taşınması sırasında: Nakliye güzergahı yaklaşık 25 metre (gidiş-dönüş mesafesi 50 m) olacaktır. Bir kamyonun bir seferde 30 ton malzeme taşıdığı kabul edildiğinde; 1 günde 5 sefer yapacaktır. Taşımadan oluşan toz emisyon faktörü 0.7 kg/km-sefer'dir. Buna göre taşımadan kaynaklanacak toz miktarı; Toz Emisyonu = 0.7 kg/km-sefer x 5 sefer/8 saat x 0,05km= 0,02 kg/saat Malzemenin boşaltılması sırasında: Emisyon faktörü Toplam emisyon debisi = 0.01 kg/ton = 0,01 kg/ton x 17,7 ton/saat = 0,18 kg/saat Toplam Toz miktarı = Hafriyat + Yükleme + Taşıma + Boşaltma = 0,44 + 0,18 + 0,02 + 0,18 = 0,82 kg/saat Yapılan hesaplamalarda hafriyattan kaynaklanan toz emisyonu debisi Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde verilen "Kütlesel debi" değerleri ile karşılaştırıldığında, değerin limit değerin (< 1 kg/saat) altında olduğu görülmektedir. Bu nedenle hava kalitesinin tespitine yönelik toz dağılım modellemesi yapılmayacaktır. KONTROLLÜ TOZ EMİSYONU: Malzemenin sökülmesi sırasında (kazı) : Emisyon faktörü = kg/ton Toplam emisyon debisi = 0,0125 kg/ton x 17,7 ton/saat = 0,22 kg/saat Malzemenin yüklenmesi sırasında: Emisyon faktörü = kg/ton Toplam emisyon debisi = 0,005 kg/ton x 17,7 ton/saat = 0,09 kg/saat Malzemenin taşınması sırasında: Nakliye güzergahı yaklaşık 25 metre (gidiş-dönüş mesafesi 50 m) olacaktır. Bir kamyonun bir seferde 30 ton malzeme taşıdığı kabul edildiğinde; 1 günde 5 sefer yapacaktır. Taşımadan oluşan toz emisyon faktörü 0.35 kg/km-sefer'dir. Buna göre taşımadan kaynaklanacak toz miktarı; Toz Emisyonu = 0.35 kg/km-sefer x 5 sefer/8 saat x 0,05 km= 0,01 kg/saat Malzemenin boşaltılması sırasında: Emisyon faktörü Toplam emisyon debisi = kg/ton = 0,005 kg/ton x 17,7 ton/saat = 0,09 kg/saat Toplam Toz miktarı = Hafriyat + Yükleme + Taşıma + Boşaltma = 0,22 + 0,09 + 0,01 + 0,09 = 0,41 kg/saat Yapılan hesaplamalarda hafriyattan kaynaklanan toz emisyonu debisi Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde verilen "Kütlesel debi" değerleri ile 27

34 karşılaştırıldığında, değerin limit değerin (< 1 kg/saat) altında olduğu görülmektedir. Bu nedenle hava kalitesinin tespitine yönelik toz dağılım modellemesi yapılmayacaktır. Hafriyat çalışmaları sırasında kullanılacak malzemelerden parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve toksik olanların taşınımları, depolanmaları ve kullanımları söz konusu değildir. Toz oluşumuyla ilgili olarak alınması gereken önlemler Bölüm 1.d de açıklanmıştır. Gürültü Oluşumu: İnşaat aşamasında tesis sahasında çalışacak iş makinelerinden kaynaklı gürültü oluşumu söz konusu olacaktır. Faaliyet sahasında gürültü kaynağı olarak 1 adet yükleyici, 1 adet greyder, 1 adet silindir, 1 adet arazöz ve 1 adet kamyon bulunacaktır. Bunun dışında gürültü kaynağı olmayacaktır Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevrese1 Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin 23. Maddesi, Tablo 5 de farklı şantiye alanı için Çevresel Gürültü Sınır Değerleri verilmiştir. Bu değerler Tablo 14 de sunulduğu gibidir. Tablo 14. Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri Faaliyet türü (yapım, yıkım ve onarım) L gündüz (dba) Bina 70 Yol 75 Diğer kaynaklar 70 Çalışma yapılacak sahanın bulunduğu alan Diğer Kaynaklar kapsamında yer almaktadır. Tablo 14 den görüleceği üzere Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin 23. Maddesi gereği Diğer kaynaklar için gündüz gürültü düzeyi 70 dba olarak tanımlanmıştır. Sahada yapılacak çalışma1ar sırasında o1uşması muhtemel gürültü seviyesinin en yakın yerleşim biriminde bu sınır değerlerini aşmaması gerekmektedir. Sahada o1uşacak gürültünün, muhtemel gürültü kaynaklarının gürültü seviyeleri; Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafindan hazırlanıp, Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından O1uşturu1an Çevredeki Gürültü Emisyonu ile İlgili Yönetmelik in 5. Maddesi nde verilen tabloda tanımlanan motor gücü seviyelerine göre verilen formüller yardımıyla bulunmaktadır. 5. Maddede sunulan tabloda belirtilen makine ekipman listesinden; bu sahada kullanılacak olan Ekipman Tipleri ve bunların motor güçlerine göre tanımlanan formüller aşağıdaki tablolarda sunulmuştur. Tablo 15.İnşaat Aşamasında Kullanılacak Makine ve Ekipmanların Motor Güçleri Ünite Greyder Kamyon Yükleyici Silindir Arazöz *** 1 HP= 0,746 Kw Motor Gücü 250 HP=187 Kw 150 HP=112 Kw 250 HP=187 Kw 442 HP=330 Kw 121 HP= 90 Kw 28

35 Makinelerin Ses Gücü Seviyesinin Hesaplanması Tablo 8 de verilen formüller doğrultusunda her makinenin Ses Gücü Seviyesi aşağıda hesap1anmıştır. Kamyon: Proje alanında kullanılacak kamyonun motor gücü 150 HP = 112 kw dir. Tablo 15 de kamyon için verilen değerlendirme sonucu, P = 112 kw > 55 kw olduğundan Lw= log P formülü ses gücü hesabında kullanılmıştır; Lw = log 112= 105 dba Yükleyici : Proje alanında kullanılacak yükleyicinin motor gücü 250 HP = 187 kw dir. Tablo 7 de yükleyici için verilen değerlendirme sonucu, P = 187 kw > 15 kw olduğundan Lw = log P formülü ses gücü hesabında kullanılmıştır; Lw = log l87= 107 dba Silindir: Proje alanında kullanılacak Silindirin motor gücü 442 HP = 330 kw dir. Tablo 7 de silindir için verilen değerlendirme sonucu, P = 330 kw > 55 kw olduğundan Lw = log P formülü ses gücü hesabında kullanılmıştır; Lw = log 330= 110 dba Arazöz: Proje alanında kullanılacak Arazözün motor gücü 121 HP = 90 kw dir. Tablo 7 de arazöz için verilen değerlendirme sonucu, P = 90 kw > 55 kw olduğundan Lw = log P formülü ses gücü hesabında kullanılmıştır; Lw = log 90 = 103 dba 29

36 Tablo 16. Teçhizat Tipi ve Bunların Net Güç Seviyesine Uygun Olarak Tanımlanan Ses Gücü Seviyeleri Teçhizatın tipi Sıkıştırma makineleri (titreşimli silindirler, titreştirici levhalar, titreşimli çekiçler) Paletli dozerler, paletli yükleyiciler, paletli kazıcı yükleyiciler Tekerlekli dozerler, tekerlekli yükleyiciler, tekerlekli kazıcı-yükleyiciler, damperli kamyonlar, greyderler, yükleyici tipli toprak doldurmalı sıkıştırıcılar, içten yanmalı motor tahrikli karşı ağırlıklı hidrolik kaldırmalı kamyonlar, hareketli vinçler, sıkıştırma makineleri (titreşimsiz silindirler), kaldırım perdah makineleri, hidrolik güç oluşturma makineleri Kazıcılar, eşya taşımak için yük asansörleri, yapı (konstrüksiyon) vinçleri, motorlu çapalama makineleri Net kurulu güç P(kW), Elektrik gücü P el ( 1 )(kw), Uygulama kütlesi m(kg), Kesme genişliği L (cm) Müsaade edilen ses gücü seviyesi db/1 pw 3 Temmuz 3 Ocak 2004 den 2006 dan itibaren itibaren I. Safha II. Safha P ( 2 ) 8 < P ( 2 ) P > log P log P( 2 ) P ( 2 ) P > log P log P( 2 ) P ( 2 )( 3 ) P > log P P log P( 2 )( 3 ) P > log P log P m log log 15< m < 30 Elle tutulan beton kırıcıları ve deliciler m m( 2 ) m log m log m Kule vinçleri 98 + log P 96 + log P P el log P el 95 + log P el Kaynak ve güç jeneratörleri 2 < P el log P el 96 + log P el P el > log P el 95 + log P el Kompresörler Çim biçme makineleri, çim düzeltme/çim kenar düzeltme makineleri P P > log P log P L (2) 50< L < L (2) L > (2) 30

37 Çalışılacak olan proje alanında muhtemel gürültü kaynakları ve bu kaynakların gürültü düzeyleri Tablo 17 de toplu halde verilmiştir. Tablo 17. İnşaat Aşamasında Muhtemel Gürültü Kaynakları ve Gürültü Düzeyleri Ünite Gürültü Düzeyi Greyder 107 Kamyon 105 Yükleyici 107 Silindir 110 Arazöz 103 Tablo 18. İnşaat Sahasındaki Greyder ve Yükleyici İçin 4 Oktav Bandında Ses Basıncı Düzeyi Gürültü Kaynağı Greyder ve Yükleyici (Lpi) Kamyon (Lpi) Silindir (Lpi) Mesafe (m) Ses Basıncı Düzeyi (db) Toplam Ses Basıncı Düzeyi (db) 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r 2 ) 50 62,03 62,03 62,03 62,03 68, ,01 56,01 56,01 56,01 62, ,99 49,99 49,99 49,99 56, ,47 46,47 46,47 46,47 52, ,97 43,97 43,97 43,97 50, ,03 42,03 42,03 42,03 48, ,51 38,51 38,51 38,51 44, ,01 36,01 36,01 36,01 42, ,07 34,07 34,07 34,07 40, ,49 32,49 32,49 32,49 38, ,99 29,99 29,99 29,99 36, ,47 26,47 26,47 26,47 32, Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r 2 ) 50 60,03 60,03 60,03 60,03 66, ,01 54,01 54,01 54,01 60, ,99 47,99 47,99 47,99 54, ,47 44,47 44,47 44,47 50, ,97 41,97 41,97 41,97 48, ,03 40,03 40,03 40,03 46, ,51 36,51 36,51 36,51 42, ,01 34,01 34,01 34,01 40, ,07 32,07 32,07 32,07 38, ,49 30,49 30,49 30,49 36, ,99 27,99 27,99 27,99 34, ,47 24,47 24,47 24,47 30, Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r 2 ) 50 65,03 65,03 65,03 65,03 71, ,01 59,01 59,01 59,01 65, ,99 52,99 52,99 52,99 59, ,47 49,47 49,47 49,47 55, ,97 46,97 46,97 46,97 53, ,03 45,03 45,03 45,03 51, ,51 41,51 41,51 41,51 47, ,01 39,01 39,01 39,01 45, ,07 37,07 37,07 37,07 43, ,49 35,49 35,49 35,49 41, ,99 32,99 32,99 32,99 39, ,47 29,47 29,47 29,47 35, Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r 2 ) 31

38 Arazöz (Lpi) 50 58,03 58,03 58,03 58,03 64, ,01 52,01 52,01 52,01 58, ,99 45,99 45,99 45,99 52, ,47 42,47 42,47 42,47 48, ,97 39,97 39,97 39,97 46, ,03 38,03 38,03 38,03 44, ,51 34,51 34,51 34,51 40, ,01 32,01 32,01 32,01 38, ,07 30,07 30,07 30,07 36, ,49 28,49 28,49 28,49 34, ,99 25,99 25,99 25,99 32, ,47 22,47 22,47 22,47 28,50 Her bir frekansa göre atmosferik yutuş değeri A atm = 7, (f 2 r /Φ) formülü kullanılarak aşağıdaki tablo oluşturulmuştur. Formülde kullanılan; F : Gürültü kaynağının frekansı r : Mesafe Φ : Bağıl nem % 72 alınmıştır. (Ortalama olarak) Tablo 19. Mesafelere Göre Her Bir Oktav Bandı İçin Atmosferik Yutuş Hesabı 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz 50 0,01 0,05 0,21 0, ,03 0,11 0,42 1, ,08 0,21 0,85 3, ,01 0,32 1,27 5, ,11 0,42 1,69 6, ,13 0,53 2,11 8, ,20 0,79 3,17 12, ,26 1,06 4,23 16, ,33 1,32 5,29 21, ,40 1,59 6,34 25, ,53 2,11 8,46 33, ,79 3,17 12,69 50,74 Atmosferik yutuş değerlerinin düşürülmesinden sonra her bir gürültü kaynağının 4 oktav bandındaki net ses düzeyi L=Lpi- A atm formülü ile hesaplanarak aşağıdaki tablo oluşturulmuştur. L T = Toplam Ses Düzeyi (dba) nın hesaplanmasında L T = 10 log Σ10 Li/10 kullanılmıştır. formülü Bütün ekipmanların belirtilen mesafelerde 4 oktav bandında ki net ses düzeyleri (Lpi) ler kullanılarak toplam ses düzeyi aşağıda hesaplanmıştır. 32

39 Tablo 20. İnşaat Sahasında Mesafelere Göre 4 Oktav Bandı İçin Net Ses Düzeyi Gürültü Kaynağı Greyder ve Yükleyici (Lpi) Kamyon (Lpi) Silindir (Lpi) Arazöz (Lpi) Toplam Ses Mesafe L= Net Ses Düzeyi (db) Düzeyi (m) 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz L T = 10 log Σ10 Li/ ,02 61,98 61,82 61,18 67, ,98 55,90 55,59 54,32 61, ,91 49,78 49,14 46,61 55, ,46 46,15 45,20 41,40 51, ,86 43,55 42,28 37,20 48, ,90 41,50 39,92 33,57 46, ,31 37,72 35,34 25,82 42, ,75 34,95 31,78 19,10 39, ,74 32,75 28,78 12,93 37, ,09 30,90 26,15 7,12 35, ,46 27,88 21,53-32, ,68 23,30 13,78-27, ,02 59,98 59,82 59,18 65, ,98 53,90 53,59 52,32 59, ,91 47,78 47,14 44,61 53, ,46 44,15 43,20 39,40 49, ,86 41,55 40,28 35,20 46, ,90 39,50 37,92 31,57 44, ,31 35,72 33,34 23,82 40, ,75 32,95 29,78 17,10 37, ,74 30,75 26,78 10,93 35, ,09 28,90 24,15 5,12 33, ,46 25,88 19,53-30, ,68 21,30 11,78-25, ,02 64,98 64,82 64,18 70, ,98 58,90 58,59 57,32 64, ,91 52,78 52,14 49,61 58, ,46 49,15 48,20 44,40 54, ,86 46,55 45,28 40,20 51, ,90 44,50 42,92 36,57 49, ,31 40,72 38,34 28,82 45, ,75 37,95 34,78 22,10 42, ,74 35,75 31,78 15,93 40, ,09 33,90 29,15 10,12 38, ,46 30,88 24,53-35, ,68 26,30 16,78-30, ,02 57,98 57,82 57,18 63, ,98 51,90 51,59 50,32 57, ,91 45,78 45,14 42,61 51, ,46 42,15 41,20 37,40 47, ,86 39,55 38,28 33,20 44, ,90 37,50 35,92 29,57 42, ,31 33,72 31,34 21,82 38, ,75 30,95 27,78 15,10 35,30 33

40 Gürültü Kaynağı Mesafe (m) L= Net Ses Düzeyi (db) Toplam Ses Düzeyi 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz L T = 10 log Σ10 Li/ ,74 28,75 24,78 8,93 33, ,09 26,90 22,15 3,12 31, ,46 23,88 17,53-28, ,68 19,30 9,78-23,80 Tablo 21. Düzeltme Faktörleri Merkez Frekansı (Hz) Mesafe ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1,00 Tablo 22. Düzeltilmiş Net Ses Basıncı Düzeyi Gürültü Kaynağı Greyder ve Yükleyici (Lpi) Kamyon (Lpi) Mesafe (m) L= Net Ses Düzeyi (db) Toplam Ses Düzeyi 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz L T = 10 log Σ10 Li/ ,82 61,98 63,02 62,18 67, ,18 55,90 54,39 53,32 62, ,11 49,78 47,94 45,61 56, ,66 46,15 44,00 40,40 52, ,06 43,55 41,08 36,20 49, ,10 41,50 38,72 32,57 47, ,51 37,72 34,14 24,82 43, ,95 34,95 30,58 18,10 40, ,94 32,75 27,58 11,93 38, ,29 30,90 24,95 6,12 36, ,66 27,88 20,33-34, ,88 23,30 12,58-30, ,82 59,98 61,02 60,18 65, ,78 53,90 54,79 53,32 59, ,71 47,78 48,34 45,61 52, ,26 44,15 44,40 40,40 48, ,66 41,55 41,48 36,20 46, ,70 39,50 39,12 32,57 43, ,11 35,72 34,54 24,82 39,50 34

41 Gürültü Kaynağı Silindir (Lpi) Arazöz (Lpi) Mesafe (m) L= Net Ses Düzeyi (db) Toplam Ses Düzeyi 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz L T = 10 log Σ10 Li/ ,55 32,95 30,98 18,10 36, ,54 30,75 27,98 11,93 34, ,89 28,90 25,35 6,12 32, ,26 25,88 20,73-28, ,48 21,30 12,98-24, ,82 64,98 66,02 65,18 70, ,78 58,90 59,79 58,32 64, ,71 52,78 53,34 50,61 57, ,26 49,15 49,40 45,40 53, ,66 46,55 46,48 41,20 51, ,70 44,50 44,12 37,57 48, ,11 40,72 39,54 29,82 44, ,55 37,95 35,98 23,10 41, ,54 35,75 32,98 16,93 39, ,89 33,90 30,35 11,12 37, ,26 30,88 25,73 0,16 33, ,48 26,30 17,98-29, ,82 57,98 59,02 58,18 63, ,78 51,90 52,79 51,32 57, ,71 45,78 46,34 43,61 50, ,26 42,15 42,40 38,40 46, ,66 39,55 39,48 34,20 44, ,70 37,50 37,12 30,57 41, ,11 33,72 32,54 22,82 37, ,55 30,95 28,98 16,10 34, ,54 28,75 25,98 9,93 32, ,89 26,90 23,35 4,12 30, ,26 23,88 18,73-26, ,48 19,30 10,98-22,30 Sahada kullanılan ekipmanların çalışma frekans aralığı hz aralığında olduğundan her bir noktanın ses basıncı düzeyi yaklaşık gürültü düzeyine eşit olacaktır. L T = Toplam Ses Düzeyi (dba) nın hesaplanmasında L T = 10 log Σ10 Li/10 kullanılmıştır. formülü LT(i) /10 Eşdeğer gürültü düzeylerinin ( L gündüz = L eq ) L eq = 10 log Σ10 formülünden hesaplanarak aşağıdaki tablo oluşturulmuştur. 35

42 Tablo 23. İnşaat Sahasında Bütün Gürültü Kaynaklarının 4 Oktav Bandında Mesafelere Göre Toplam Ses Düzeyi Mesafe (m) L gündüz (dba) Yönetmelikteki Sınır Değer 50 74, , , , , , , ,10 Madde 23; 70 dba ÜNİTE ADI EN YAKIN YERLEŞİM YERİ MESAFESİ (m) Büyükkemerdere köyü Küçükkemerdere köyü Sarıayanlar mah. 807 Dallık köyü 391 Cambazlı köyü 290 Küpalan mah. 12 En Yakın Tribünler Santral Sahası (sınırı) Yamandere mah T7 Yukarı mah. (Dağlık köyü) 257 T8 Dallık köyü 493 T6 Soğucaksu mah. 348 Büyükkemerdere köyü 1008 T4 Kabaklı mah 868 Küçükkemerdere köyü 2011 T2 Sarıayanlar mah T5 Soğucaksu mah Kabaklı mah 714 Şalt Sahası Şantiye Alanı Büyükkemerdere köyü 1450 Dallık köyü 104 Büyükkemerdere köyü 948 Proje alanına en yakın yerleşim yerleri; en yakın olarak 5 numaralı tribüne kuş uçumu yaklaşık 220 metre Soğucaksu mahallesi, 7 numaralı Türbine 257 m uzaklıkta bulunan Dağlık köyü (yukarı mah.), Şalt Sahasına 714 m mesafede Kabaklı mahallesi ve Şantiye Binasına en yakın 104 metre mesafedeki Dallık köylerine bağlı yerleşimlerdir. Santral sahası içerisinde türibinler yerleştirilecek olup, en yakınında bulunan Büyükkemerdere köyüne bağlı yaklaşık 67 metre mesafede ve Küpalan mah. Bağlı yaklaşık 12 metre mesafede bulunan yerleşimlerdir. Yoğun olarak inşaat işleri türibin yapımı, şalt sahasının yapımı ve şantiye binasının yapımında olacak olup, bu alanların en yakın yerleşim yerleri ve oluşacak gürültü düzeyi aşağıda belirtilmiştir. 36

43 Tablo 23 den görüleceği üzere 100 m mesafedeki Lgündüz değeri 68,70 dba seviyesinde olacaktır. Bu değer Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin Şantiye alanı için Çevresel Gürültü Sınır Değerleri 70 dba nın altındadır. Hesaplamalar bütün makinelerin aynı anda çalışacağı varsayımına göre yapı1mış olup; gerçekte ise çoğunlukla böyle bir çalışma mümkün olamayacağı için; gürültü seviyesi daha da düşük olacaktır. Lpt (dba) y = -9,6181Ln(x) + 112, Mesafe (m) Şekil 4.İnşaat Sahasında Mesafeye Bağlı Olarak Gürültü Seviyeleri Projenin İşletme Döneminde Oluşacak Atıklar ve Miktarları: Evsel Nitelikli Katı Atıklar: İşletme aşamasında çalışan personelin günlük ihtiyaçlarını karşılamak için yaptıkları tüketimler sonucunda evsel nitelikli katı atık oluşumu söz konusudur. Tesiste işletme aşamasında 8 kişi çalışacak olup, günlük kişi başına üretilen evsel nitelikli katı atık miktarı 1,34 kg değeri kullanılarak aşağıdaki şekilde hesaplanmıştır; Çalışan Sayısı : 8 kişi Birim katı atık miktarı : 1,34 kg/kişi.gün Katı atık miktarı : 8 x 1,34 = 10,72 kg/gün Söz konusu atıklar içerisinde; yemek atıkları, plastik, cam vb. türü atıklar bulunmaktadır. Tesisin işletilmesi sırasında oluşacak katı atıklar yalnızca çalışacak personelden kaynaklanan evsel nitelikli katı atıklardır. Tesiste işletme aşamasında günde yaklaşık 10,72 kg katı atık oluşacağı düşünülmüştür. Evsel Nitelikli Atıksu: Planlanan faaliyetin işletme aşamasında 8 kişi çalışacaktır ve işçilerden kaynaklanacak atıksu evsel nitelikli olacaktır. İçme suyu ve atıksu miktarları ile atıksudan kaynaklanan kirlilik yükü hesaplanmıştır. Kişi başına günlük ortalama su tüketimi 150 litre ve kirlilik yükü 54 g BOI olarak kabul edilmiştir. 37

44 İçme suyu ihtiyacı = kişi x ort. su tüketimi = 8 x 150 = lt/gün Toplam kirlilik yükü = kişi x ort. kirlilik yükü = 8 x 54 = 432 g BOI/gün Personel tarafından kullanılan suyun %100 ün atıksu olarak geri döneceği kabulü ile, Atıksu miktarı = içme suyu ihtiyacı x intikal yüzdesi = x 1,0 = lt/gün olmaktadır. İşletme döneminde gerekli olan içme suyu proje alanına, damacanalarla temin edilecektir. İnşaat ve işletme aşamalarında oluşan atık suların bertarafı ile ilgili hususlar Bölüm 1.d de açıklanmıştır. Hafriyat Atıkları: Projenin işletme döneminde herhangi bir hafriyat atığının oluşması beklenmemektedir. Ambalaj Atıkları: İşletme sırasında işçilerden kaynaklı ambalaj atığı oluşması söz konusudur. Bunların bertarafı ile ilgili bilgi Bölüm 1.d de verilmiştir. Tehlikeli Atıklar: İşletme aşamasında kullanılan iş makinelerinden kaynaklı ve türibinlerin bakımından kaynaklı tehlikeli atık olarak; kullanılmış lastik, akü, pil, kablo vb. tehlikeli atıklar oluşması planlanmaktadır. Söz konusu tehlikeli atıklar, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Ek-7, 15. Madde Aksi belirtilmemiş ise ambalaj maddeleri, absorbanslar, silme bezleri, filtre malzemesi ve koruyucu giysi atıkları, kapsamında oluşabilecek tehlikeli atıklar söz konusudur. Ayrıca, (16) Listede Belirtilmeyen Atıklar başlığı altında Piller ve Aküler başlığı altında oluşabilecek tehlikeli atık kapsamında pil ve akü oluşması planlanmaktadır. PCB ve PCT yağı oluşumu beklenmemektedir. Atık yağlar: Proje nin işletme asamasında türbinlerin bakım ve onarımına bağlı olarak bir miktar atık yağ olusumu söz konusu olacaktır. Bir türbinin bakımı sırasında çıkan atık yağ miktarı yaklasık 60 lt 3 dir. Bu nedenle, türbinlerin yılda bir kez yapılması öngörülen bakımları sırasında toplam 15 türbin için oluşacak atık yağ miktarı yıllık 900 lt olacaktır. Türbinlerin bakım ve onarımı sırasında çıkacak atık yağlar, türbin yağlarının temin edileceği firmanın bünyesindeki konusunda uzman ekiplerce toplanarak, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan Atık Yağların UK.pdf adresinden alınmıstır. 38

45 Kontrolü Yönetmeliği ne uygun şekilde Proje Sahası ndan uzaklaştırılacaktır. Böylece, atık yağların çevreye ve insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde doğrudan veya dolaylı bir biçimde alıcı ortama verilmesi önlenecektir. Atık Pil ve Akümülatörler Proje nin işletme döneminde, oluşabilecek atık akümülatörler, kullanılan ekipman ve binek araçlarının bitmiş aküleridir. Araçların akü değişimleri, bu çalışmalara yönelik altyapısı yeterli olan yerlerde yapılacaktır. Atık pil kaynakları ise alanda kullanılan mobil telsizler ve seyyar radyolardır. Atık Lastikler Faaliyet sırasında iş makinelerinin bakım ve onarımları yetkili servislerde yaptırılacak olup, proje süresince kullanılan araçlardan kaynaklı atık lastik oluşumu söz konusu olmayacaktır. Ancak, oluşması durumunda tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Tıbbi Atıklar: Projenin işletme aşamasında şantiye konteynerında muhafaza edilen bir adet ecza dolabında, acil yerinde yapılması gereken müdahaleler için; pamuk, yara bandı, sargı bezi, gazlı bez, tentürdiyot, oksijenli su vb. malzemeler saklanacaktır. Oluşması muhtemel tıbbi atıklar bunlardan ibarettir ve en yakın sağlık kuruluşuna/hastaneye ağzı kapalı ayrı bir şekilde muhafaza edilerek teslim edilecektir. Emisyon Miktarları: İşletme döneminde emisyon oluşumu beklenmemektedir. Gürültü Oluşumu: İşletme aşamasında türbinlerin çalışmasına bağlı gürültü oluşumu söz konusudur. Proje kapsamında 15 adet türbin kullanılacaktır Faaliyetten kaynaklı gürültü hesapları aşağıda ayrıntılı olarak verilmiştir. Ayrıca işletme sırasında oluşacak gürültü seviyesinin tahmini için Tarih ve sayılı R.G. de yayımlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği esas alınmıştır Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevrese1 Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin Ek-7 de verilen Tablo 4 de Endüstri Tesisleri için Çevresel Gürültü Sınır Değerleri verilmiştir. Bu değerler Tablo 24 de sunulduğu gibidir. Tesis sahasının bulunduğu alan Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan konutların yoğun olarak bulunduğu alanlar kapsamında yer almaktadır. Tablo 24 de görüleceği üzere Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin Ek-7 Tablo-4 gereği bu alanlar için gündüz ve gece gürültü düzeyleri sırasıyla, 65 dba ve 55 dba olarak tanımlanmıştır. Faaliyet sırasında o1uşması 39

46 muhtemel gürültü seviyesinin en yakın yerleşim biriminde bu sınır değerlerini aşmaması gerekmektedir. Çalışılacak olan proje alanında muhtemel gürültü kaynakları 15 adet türbindir. Bu kaynakların gürültü düzeyi 106 dba olarak alınmıştır. (Kaynak: gov.uk /Images/EXT3% _tcm DOC). Her bir türbinin yerleşim yerlerine uzaklığı farklı olduğu için tek türbinin gürültü düzeyi hesaplanmış ve bulunduğu uzaklığa göre değerlendirme yapılmıştır. Tablo 24. Endüstriyel Tesisler için Çevresel Gürültü Sınır Değerleri Alanlar Gürültüye hassas kullanımlardan eğitim, kültür ve sağlık alanları ile yazlık ve kamp yerlerinin yoğunluklu olduğu alanlar Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan konutların yoğun olarak bulunduğu alanlar Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan işyerlerinin yoğun olarak bulunduğu alanlar L gündüz (dba) L akşam (dba) Endüstriyel alanlar L gece (dba) Tablo 25. Proje Alanında Muhtemel Gürültü Kaynakları ve Gürültü Düzeyleri Ünite Gürültü Düzeyi (dba) Türbin (1 adet) 106 Gürültü Kaynağı Tablo 26. İşletmedeki Türbin İçin 4 Oktav Bandında Ses Basıncı Düzeyi Türbin (Lpi) Mesafe (m) Ses Basıncı Düzeyi (db) Toplam Ses Basıncı Düzeyi (db) 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz Lpt=Lwt+10(Q / 4 π r 2 ) 50 64,04 64,04 64,04 64,04 70, ,02 58,02 58,02 58,02 64, ,00 52,00 52,00 52,00 58, ,48 48,48 48,48 48,48 54, ,98 45,98 45,98 45,98 52, ,04 44,04 44,04 44,04 50, ,52 40,52 40,52 40,52 46, ,02 38,02 38,02 38,02 44, ,08 36,08 36,08 36,08 42, ,50 34,50 34,50 34,50 40, ,00 32,00 32,00 32,00 38, ,48 28,48 28,48 28,48 34,50 Her bir frekansa göre atmosferik yutuş değeri A atm = 7, (f 2 r /Φ) formülü kullanılarak aşağıdaki tablo oluşturulmuştur. Formülde kullanılan; F : Gürültü kaynağının frekansı r : Mesafe 40

47 Φ : Bağıl nem % 72 alınmıştır. (Ortalama olarak) Atmosferik yutuş değerleri düşürüldükten sonra her bir gürültü kaynağının 4 oktav bandındaki net ses düzeyi L=Lpi- A atm formülü ile hesaplanarak aşağıdaki tablo oluşturulmuştur. L T = Toplam Ses Düzeyi (dba) nın hesaplanmasında L T = 10 log Σ10 Li/10 kullanılmıştır. formülü Bütün ekipmanların belirtilen mesafelerde 4 oktav bandında ki net ses düzeyleri (Lpi) ler kullanılarak toplam ses düzeyi aşağıda hesaplanmıştır. Tablo 27. İşletmede Mesafelere Göre 4 Oktav Bandı İçin Net Ses Düzeyi Gürültü Kaynağı Mesafe (m) L= Net Ses Düzeyi (db) Toplam Ses Düzeyi Türbin (Lpi) 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz L T = 10 log Σ10 Li/ ,03 63,99 63,83 63,19 69, ,99 57,91 57,60 56,33 63, ,92 51,79 51,15 48,62 57, ,47 48,16 47,21 43,41 53, ,87 45,56 44,29 39,21 50, ,91 43,51 41,93 35,58 48, ,32 39,73 37,35 27,83 44, ,76 36,96 33,79 21,11 41, ,75 34,76 30,79 14,94 39, ,10 32,91 28,16 9,13 37, ,47 29,89 23,54-34, ,69 25,31 15,79-29,80 Tablo 28. Düzeltilmiş Net Ses Basıncı Düzeyi Gürültü Kaynağı Mesafe (m) L= Net Ses Düzeyi (db) Toplam Ses Düzeyi 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz L T = 10 log Σ10 Li/10 Türbin (Lpi) 50 60,83 63,99 65,03 64,19 69, ,19 57,91 56,40 55,33 64, ,12 51,79 49,95 47,62 58, ,67 48,16 46,01 42,41 54, ,07 45,56 43,09 38,21 51, ,11 43,51 40,73 34,58 49, ,52 39,73 36,15 26,83 45, ,96 36,96 32,59 20,11 42, ,95 34,76 29,59 13,94 40, ,30 32,91 26,96 8,13 38,90 41

48 ,67 29,89 22,34-36, ,89 25,31 14,59-32,00 Tesis sahasında kullanılan ekipmanların çalışma frekans aralığı hz aralığında olduğundan her bir noktanın ses basıncı düzeyi yaklaşık gürültü düzeyine eşit olacaktır. L T = Toplam Ses Düzeyi (dba) nın hesaplanmasında L T = 10 log Σ10 Li/10 formülü kullanılmıştır. LT(i) /10 Eşdeğer gürültü düzeylerinin ( L gündüz = L eq ) L eq = 10 log Σ10 formülünden hesaplanarak aşağıdaki tablo oluşturulmuştur. Tablo 29. Tesis Sahasında Bütün Gürültü Kaynaklarının 4 Oktav Bandında Mesafelere Göre Toplam Ses Düzeyi Mesafe (m) L gündüz (dba) Yönetmelikteki Sınır Değer 50 69, , , , , ,50 65 dba , , , , , ,00 Lpt (dba) y = -9,0469Ln(x) + 105, Mesafe (m) Şekil 5. İşletme Alanında Mesafeye Bağlı Olarak Gürültü Seviyeleri Proje alanı orman, tarım,maki-fundalık-çalılık, ağaç karakteri korunan alanlar ve örtü altı tarım arazisi vasıflı arazilerde olup, proje alanına en yakın yerleşim yerleri; 5 numaralı 42

49 tribüne kuş uçumu yaklaşık 220 metre Soğucaksu mahallesi, 7 numaralı Türbine 257 m uzaklıkta bulunan Dağlık köyü (yukarı mah.), Şalt Sahasına 714 m mesafede Kabaklı mahallesine bağlı yerleşimlerdir. Tablo 22 den de anlaşılacağı üzere; 100 m mesafedeki L gündüz değeri 64,30 dba seviyesinde olacaktır. Bu değer Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin Endüstri Tesisleri için Çevresel Gürültü Sınır Değerlerinin (65 dba) altındadır. Bu sebeple en yakın yerleşim yerlerinde türbinlerden kaynaklı bir gürültü sorunu olmayacaktır. ç). Kullanılan Teknoloji ve Malzemelerden Kaynaklanabilecek Kaza Riski Tesiste meydana gelebilecek kaza riskleri, iş makineleri ve araçların kullanımı esnasında olabilecek kazalar şeklindedir. Saha içinde araçların güvenli bir biçimde hareket etmelerini sağlamak için azami dikkat gösterilecektir. İş makineleri ve araçların kullanımı sırasında gerekli olan bilgi ve tecrübelere sahip elemanlar istihdam edilecektir. Proje kapsamında Acil Eylem Planları (AEP) hazırlanacak ve ilgili kuruma onaylatılacaktır. AEP de belirtilen hususlara harfiyen uyum gösterilecektir. AEP lerin en önemli amacı, acil bir durumda yapılması gerekenleri tanımlamaktır. Doğal felaketler,kazalar ve sabotaj, bu Proje kapsamında Acil Durum olarak nitelendirilmektedir. Tehlike durumundan önce, nüfusun uyarılabilmesi için alınan önlemler, AEP nin en önemli parçasını olusturmaktadır. Bunun yanı sıra, AEP ler hazırlanırken asağıda belirtilen hususlar dikkate alınacaktır. Acil bir durumda (yangın v.b.), anında müdahale edebilmek için gerekli olan araç ve gereçler belirlenerek, ayrı bir yerde tutulacaktır. Bu tür araç ve gereçlerin arasında kazma ve kürekler, yüz maskeleri, koruyucu gözlükler, eldivenler, çesitli pompalar, patlamaya mahal vermeyen elektrik motorları, telsizler ve benzeri ekipmanlar bulunacaktır. Proje Sahası nda patlatma yapılmayacağı için heyelan veya kaya kopması beklenmemektedir. AEP ler, acil müdahale ekiplerinin listesini, güvenlik araç ve gereçlerinin yerlerini, kaçıs yollarını ve prosedürlerini de kapsayacaktır. Ayrıca acil durumlarda irtibat için verilmis telefon numaraları da plan içinde bulunacaktır. AEP ler, sürekli olarak kontrol edilecek ve ilgili tüm ekipmanın periyodik muayene ve bakımları düzenli olarak yapılacaktır. Kilit personel bu konuda eğitilecektir. Acil bir durumda, en yakın güvenlik birimine (polis veya jandarma) ve en yakın itfaiye birimlerine haber verilecektir. Planlanan proje kapsamında oluşabilecek kazaların önlenebilmesi için gerekli eğitimler verilecek ve uyarı levhaları uygun yerlere asılacaktır. Saha içindeki personelin baret kullanması sağlanacaktır. Tesiste görevli olmayan şahısların sahaya girişine izin verilmeyecektir. Proje sahalarına ulaşımın sağlandığı yollar üzerinde faaliyet sahalarını gösteren ve bu sahalara izinsiz girilemeyeceğini belirten uyarı levhaları konulacaktır. Tesiste oluşabilecek yangın ihtimaline karşı farklı ve kritik noktalarda seyyar yangın tüpleri bulundurulacaktır. 43

50 Saha sorumlusunun kim olduğu ve gerekli talimatları gösteren levhalar konulacaktır. Tesiste elektrik çarpması olabilecek kritik yerlerde (elektrik panoları vb.) yalnızca yetkili personelin kullanabileceğinin belirtildiği uyarı levhaları bulundurulacaktır. Işık yansımasını önlemek için türbinler uluslararası standartlarda, açık mat-gri renge, pervane uçları turuncu renge boyanacaktır. Bu renk, yansımaları minimum düzeye indirgediği gibi türbinlerin uzak mesafelerden fark edilmelerini de zorlaştırmaktadır. Ayrıca uçakların fark edebilmeleri için Rüzgar Enerji Santrali nde gerekli ışıklandırma sistemi yapılacaktır. İdare binasında telsiz ve telefonla haberleşme imkanı sağlanacağından kaza sonucu oluşacak acil bir durumda en yakın sağlık kurumundan gerekli yardım istenebilecektir. İlk yardım müdahaleleri için şantiyede bir ilk yardım dolabı bulundurulacaktır. Tesiste sabotaj, patlama, doğal afet, kaza, yangın gibi bir durumda telefonlarla gerekli irtibatları kurması ve olası bir durumda yapması gereken ilk yardım müdahaleleri ve sivil savunma tedbir ve müdahale işlevleri hususunda gerekli eğitime sahip güvenlik görevlisi olacaktır. Çevreyi ve işletme faaliyetlerini olumsuz etkileyebilecek kazalar ve acil durumlarda, ortaya çıkacak çevre etkilerinin önlenmesi için Acil Durum İş Talimatları ve Olağanüstü Durum Planları hazırlanacaktır. Olağanüstü Durum Planları tesiste gerektiğinde müracaat edilebilmesi için uygun yerlere asılacaktır. Söz konusu tesiste gerçekleştirilecek tüm çalışmalarda insan sağlığını ve güvenliğini riske sokmamak amacıyla tarih, sayılı R.G. yayımlanarak yürülüğe giren İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği hükümlere uyulacaktır. Söz konusu proje kapsamında kullanılacak türbinler yıldırım çarpmalarına karşı donanımlıdır. 44

51 ACİL MÜDAHALE PLANI YANGIN PATLAMA SABOTAJ DOĞAL AFET KAZA ACİL MÜDAHALE EKİBİ TELEFON SİVİL SAVUNMA İTFAİYE KARAKOL İLKYARDIM AMBULANS HASTANE Şekil 6. Doğal Afet ve Kaza, Sabotaj ve Benzeri Durumlarda Uygulanacak Müdahale Planı 45

52 1.d. Projenin Olası Çevresel Etkilerine Karşı Alınacak Tedbirler Santral sınırı içerisinde yerleştirilecek olan 15 adet türibin için yaklaşık m 2 lik alanda çalışılacaktır. Bu alan içerisinde, proje kapsamında oluşacak atıklar niteliklerine göre ayrı ayrı, ağzı kapalı uygun hacimli bidonlarda geçici depolanacaktır. Proje kapsamındaki 15 adet türbinden, her bir türbin için belirlenmiş olan 20x20: 400 m 2 lik bu alanlarda atıkların geçici olarak muhafaza edilmesi sağlanacaktır. Türibinlerin arasındaki mesafe çok yakın olduğu için toplam 3 adet ağzı kapalı bidon bu alanlara yerleştirilecektir. Ayrıca şantiye binası yanında da ağzı kapalı bidon muhafaza edilecektir. Bu bidonların büyüklükleri atık çeşitine göre değişmekte olup, katı atıklar ve tehlikeli atıklar-atık yağlar için ayrı olarak muhafaza edilmesi planlanmıştır.detaylı bilgiler atık çeşitine göre aşağıda verilmiştir. Katı Atıklar İnşaat aşamasında; Söz konusu proje kapsamında katı atık oluşumu; çalışacak işçilerin gereksinimlerinin karşılanması sonucu oluşan evsel nitelikli katı atıklar ve arazinin hazırlanması sırasında yapılacak olan işlemler sonucunda oluşan hafriyat atıklarıdır. Arazinin hazırlanması ve inşaat aşamasında tesiste çalışacak personelin kullanımı sonrası evsel nitelikli katı atıklar (yemek artığı ve pet şişe gibi) oluşacaktır. İnşaat döneminde oluşacak olan katı atıkların cins ve miktarları Bölüm 1.c de 20,1 kg/gün olarak hesaplanmıştır. Oluşacak olan katı atıklar; niteliklerine göre (organik, plastik, cam, kağıt, metal, pil, ilaç vb.) ayrı ayrı toplanarak; görünüş, koku, toz, sızdırma ve benzer faktörler yönünden çevreyi kirletmeyecek şekilde biriktirilecektir. Katı atıklar düzenli olarak Tire Belediyesine ait çöp toplama araçlarına verilerek bertarafı sağlanacaktır. İşletme döneminde ise; tesisin işletilmesi sırasında oluşacak katı atıklar yalnızca çalışacak personelden kaynaklanan evsel nitelikli katı atıklardır. Tesiste işletme aşamasında günde yaklaşık 10,72 kg katı atık oluşacağı düşünülmüştür. Oluşacak olan katı atıklar; niteliklerine göre (organik, plastik, cam, kağıt, metal, pil, ilaç vb.) ayrı ayrı toplanarak; görünüş, koku, toz, sızdırma ve benzer faktörler yönünden çevreyi kirletmeyecek şekilde biriktirilecektir. Katı atıklar düzenli olarak Tire Belediyesine ait çöp toplama araçlarına verilerek bertarafı sağlanacaktır. Katı atıkların toplanması, biriktirilmesi ve uzaklaştırılması Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nde belirtildiği üzere yapılacaktır. Evsel nitelikli katı atıkların tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik Madde 18 de belirtildiği gibi; denizlere, göllere ve benzeri alıcı ortamlara, caddelere, ormanlara ve çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine sebep olacak yerlere dökülmeyecektir. Tesiste oluşacak katı atıklar (Metal, cam, plastik, kağıt vb.), biriktirme kaplarında niteliklerine göre ayrı ayrı toplanarak görünüş, koku, toz, sızdırma ve benzeri faktörler yönünden çevreyi kirletmeyecek şekilde kapalı özel araçlarla taşınacaktır. Atıkların biriktirildiği kaplar sürekli olarak kapalı tutularak kemirici hayvan ve haşerenin önlenmesi sağlanacaktır. Bu kaplar uygun aralıklarla dezenfekte edilerek tekrar kullanıma sunulacaktır. Katı atıkların geri 46

53 kazanılması teknolojik olarak mümkün olanları (tekrar kullanılabilirliklerine göre) biriktirilerek bu tür atık toplayıcılarına satılacaktır. Katı atıkların toplanması, biriktirilmesi ve uzaklaştırılması Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nde belirtildiği üzere yapılacaktır. Gerekli tedbirler alındığı taktirde, tesisten kaynaklı çevre üzerine olumsuz bir etki olmayacaktır. Hafriyat Atıkları Arazinin hazırlanması ve inşaat sırasında çıkacak bitkisel toprak ve hafriyat malzemesi; arazi düzenleme çalışmaları sırasında kullanılacağı için hafriyat artığı malzeme oluşmayacaktır. Kazı sonucu çıkan hafriyat malzeme geçici olarak her bir türibinin içerisinde belirlenen çalışma alanı içersinde ayrı olarak geçici depolanacaktır ve daha sonra dolgu işlemlerinde kullanılacak olup, dolgudan artan malzeme de servis yollarına serilecek ve arazi düzenlemesi gibi işlerde kullanılacaktır. Proje kapsamında tarih ve sayılı Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır ve orman arazisi içerisine, proje alanına herhangi bir atık malzeme bırakılmayacaktır. İşletme aşamasından önce saha üzerinde tesis kurma çalışmaları yapılacak olup, bu işler neticesinde hafriyat işlemi yapılacaktır, işletme döneminde hafriyat atığı oluşumu beklenmemektedir. İnşaattan Kaynaklı Katı Atıklar Ayrıca, arazi hazırlama çalışmalarında kullanılacak olan çeşitli malzemelerin artıkları olacaktır. Bunlar çimento torbaları, ambalaj ve kutular, kereste vb. dir. Bu katı atıklardan geri dönüşümü mümkün olanları, bölgede varsa, lisanslı atık toplayıcılarına verilecektir. Oluşan kalıplık kereste atıkları belirli aralıklarla toplanacak ve talep olması durumunda ısınma amaçlı kullanımı için civardaki köylülere verilecektir. Ambalaj Atıkları İnşaat ve işletme sırasında oluşacak evsel nitelikli katı atıkların içerisinde bulunan ambalaj atıkları ayrı olarak toplanacak ve tarih ve sayılı R.G. de yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ne (Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir) göre bertarafı sağlanacaktır. Proje süresince oluşacak evsel nitelikli katı atıkların içerisinde bulunan ambalaj atıkları Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 26. Madde uyarınca, çevre kirliliğinin azaltılması, düzenli depolama tesislerinden azami istifade edilmesi ve ekonomiye katkıda bulunulması amacıyla santral sahasında diğer atıklardan ayrı olarak biriktirilecektir. Doğal kaynakların korunması ve depolanacak atık miktarının azaltılması amacıyla ambalaj atıklarının oluşumunun önlenmesi; üretimin kaçınılmaz olduğu durumlarda ise öncelikle tekrar kullanılması, geri dönüştürülmesi ve geri kazanılması esas olacaktır tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ne göre bertarafı sağlanacaktır. Ambalaj atıklarının bertarafıyla ilgili belge ve dokümanlar düzenli bir şekilde İzmir Valiliği İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne verilecektir. Ayrıca, 47

54 birer örneği faaliyet alanında bulundurularak denetim esnasında yetkililere ibraz edilecektir. Tehlikeli Atıklar İnşaat aşamasında; Tehlikeli Atıklar Yönetmeliği kapsamında kalan atıklar için (A) işareti ile belirlenmiş atıklar tehlikeli özelliklerine bakılmaksızın kesinlikle tehlikeli atıktır. (M) işareti ile belirlenmiş atıklar ise tehlikeli özelliklerinin belirlenmesi için (EK 6) da verilen eşik konsantrasyon değerlerine bakılarak tehlikeli atık olup olmadığına karar verilmesi gereken atıklardır. Ek-7 kapsamında oluşabilecek tehlikeli atıklar (M) işaretli olup, (16) madde kapsamında olan akü ve piller ise (A) işaretlidir. İşetme döneminde de İşletme aşamasında kullanılan iş makinelerinden kaynaklı ve türibinlerin bakımından kaynaklı tehlikeli atık olarak; kullanılmış lastik, akü, pil, kablo vb. tehlikeli atıklar oluşması planlanmaktadır. Söz konusu tehlikeli atıklar, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Ek-7, 15. Madde Aksi belirtilmemiş ise ambalaj maddeleri, absorbanslar, silme bezleri, filtre malzemesi ve koruyucu giysi atıkları, kapsamında oluşabilecek tehlikeli atıklar söz konusudur. Ayrıca, (16) Listede Belirtilmeyen Atıklar başlığı altında Piller ve Aküler başlığı altında oluşabilecek tehlikeli atık kapsamında pil ve akü oluşması planlanmaktadır. PCB ve PCT yağı oluşumu beklenmemektedir. Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği 9. Maddesine göre şantiye alanı içerisinde geçici depolama alanı oluşturulacaktır. Yapılacak geçici depolama alanı oluşacak tehlikeli atık, atık yağlar göz önünde bulundurularak projelendirilecektir. Ayrıca ilgili Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen kriterlere uygun olarak; deponun özellikleri; zemini betonarme şeklinde, dört tarafı kapalı olacaktır ve dışarıya akmayı, bulaşmayı engelleyecek şekilde setreler yapılacaktır. Tehlikeli Atıkların bertarafıyla ilgili belge ve dokümanlar düzenli bir şekilde İzmir Valiliği İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne verilecektir. Atık Pil ve Akümülatörler: Proje nin insaat asamasında, ulasım araçları, is makineleri ile haberlesme ve iletisim araçlarından kaynaklanabilecek atık pil ve akümülatörler, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmis olan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği hükümleri uyarınca Proje Sahası nda biriktirilerek, bu tür atıkların geri dönüsümü ve bertarafı konusunda yetkili kuruluslara gönderilecektir. Proje nin inşaat asamasında, araç ve is makinelerinin lastiklerinin Proje Sahası nda değistirilmesinin gerekmesi halinde değisen lastiklerin, tarih ve sayılı Ömrünü Tamamlamıs Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği hükümleri uyarınca toplanması ve bertaraf edilmesi sağlanacaktır. İşletme aşamasında oluşacak olan atık pil ve akümülatörler, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği Madde 13 e göre tüketici yükümlülükleri yerine getirilecektir. 48

55 Atık piller evsel atıklardan ayrı toplanacak, pil ürünlerinin dağıtımını ve satışını yapan işletmelerce veya belediyelerce oluşturulacak toplama noktalarına atık piller teslim edilecektir. Araçların akümülatörleri değiştirilirken eskisi, akümülatör ürünlerinin dağıtım ve satışını yapan işletmeler ve araç bakım-onarım yerlerini işletenlerin oluşturduğu geçici depolama yerlerine ücretsiz teslim edilecek, eskilerini teslim etmeden yeni akümülatör alınması halinde depozito ödenecektir. Tüketici olan sanayi kuruluşlarının üretim süreçleri sırasında kullanılan tezgah, tesis, forklift, çekici ve diğer taşıt araçları ile güç kaynakları ve trafolarda kullanılan akümülatörlerin, atık haline geldikten sonra üreticisine teslim edilene kadar faaliyet sahası içinde sızdırmaz bir zeminde doksan günden fazla bekletilmeyecektir. Oluşacak atık pil ve akümülatörler tarih ve sayılı Resmi Gazete de yürürlüğe giren Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği ve tarih sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ne uygun olarak bertaraf edilecektir. Atık Pil ve Akümülatörlerin bertarafı ile ilgili belge ve dokümanlar düzenli bir şekilde İzmir Valiliği İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne verilecektir. Ayrıca, birer örneği faaliyet alanında bulundurularak denetim esnasında yetkililere ibraz edilecektir. Atık Lastikler Faaliyetten kaynaklı atık lastik oluşmayacaktır. Ancak inşaat ve işletme dönemlerinde oluşması durumunda, Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin (ÖTL) geri kazanımı esas alınacak, geri kazanım ve bertaraf işlemleri, hava, su, toprak, bitki ve hayvanlar üzerinde tehlike yaratmadan, ses ve koku yoluyla çevreye herhangi bir olumsuz etkide bulunmadan ve doğal çevre ile koruma alanlarına zarar vermeden yapılacaktır. Ayrıca, ÖTL ler hangi sebeple olursa olsun vadi veya çukurlarda dolgu malzemesi olarak kullanılmayacak, katı atık depolama tesislerinde depolanmayacak, ısınmada kullanılmayacak, gösteri ve benzeri fiilleri kapsayacak şekilde her ne amaçla olursa olsun yakılmayacaktır. Aksine hallerde bu Yönetmeliğin 25 inci maddesi hükümlerine uyulacaktır tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Ömrünü tamamlamış lastiklerin bertarafı ile ilgili belge ve dokümanlar düzenli bir şekilde İzmir Valiliği İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne verilecektir. Ayrıca, birer örneği faaliyet alanında bulundurularak denetim esnasında yetkililere ibraz edilecektir. Atık Yağlar İnşaat aşamasında; iş makinelerinin bakım ve onarımları yetkili servislerde yaptırılacak olup, proje sahasında iş makinelerinden kaynaklı metal, motor yağı ve filtre atıkları oluşumu söz konusu olmayacaktır. Çalıştırılacak olan iş makinelerinin atık yağlarının ve yakıtlarının, insan sağlığı ve çevreye yönelik zararlı etkisini tarih ve sayılı R.G. de yayınlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak en aza düşürülecek şekilde atık yönetimi 49

56 sağlanacaktır. Özellikle inşaat aşamasında kullanılacak makinelerden kaynaklı atık yağların taşınması, toplanması ve bertarafı konusunda Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Madde 9 da (Atıkyağ Üreticisinin Yükümlülükleri) belirtilen hükümlere uyulacaktır. İşletme aşamasında ise; Türbinlerin bakım ve onarımı sırasında çıkacak atık yağlar, çevreyi kirletmemesi için bahsedilen çalışma alanı içerisindeki alanlarda 0,9 m 3 hacminde ağzı kapalı bidon içerisinde geçici olarak muhafaza edilerek, türbin yağlarının temin edileceği firmanın bünyesindeki konusunda uzman ekiplerce toplanarak, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmis olan Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ne uygun şekilde Proje Sahası ndan uzaklastırılacaktır. Böylece, atık yağların çevreye ve insan sağlığına zarar vermeyecek sekilde doğrudan veya dolaylı bir biçimde alıcı ortama verilmesi önlenecektir. Tıbbi Atıklar Projenin işletme ve inşaat dönemlerinde oluşacak tıbbi atıklar en yakın sağlık kuruluşuna/hastaneye ağzı kapalı ayrı bir şekilde muhafaza edilerek teslim edilecektir. Oluşacak tıbbi atıklar için tarihli, sayılı Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ile tarihli, sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Proje kapsamında oluşabilecek tıbbi atıklar çevre ve insan sağlığına zarar verecek şekilde doğrudan veya dolaylı olarak alıcı ortama verilmeyecektir. Tıbbi atıklar, tehlikeli ve evsel atıklar ile karıştırılmayacak, kaynağında diğer atıklardan ayrı olarak toplanacak, biriktirilecek, taşınacak ve bertaraf edilecektir. Tıbbi atıkların yönetiminden sorumlu kişi, bu atıkların çevre ve insan sağlığına olabilecek zararlı etkilerinin azaltılması için gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacaktır. Ayrıca, tıbbi atık üreticileri atıklarının bertarafı için gerekli harcamaları karşılamakla yükümlü olacaktır. Tıbbi atıkların toplanmasında; yırtılmaya, delinmeye, patlamaya ve taşımaya dayanıklı; orijinal orta yoğunluklu polietilen hammaddeden sızdırmaz, çift taban dikişli ve körüksüz olarak üretilen, çift kat kalınlığı 100 mikron olan, en az 10 kilogram kaldırma kapasiteli, üzerinde görülebilecek büyüklükte ve her iki yüzünde Uluslararası Biyotehlike amblemi ile DİKKAT TIBBİ ATIK ibaresini taşıyan kırmızı renkli plastik torbalar kullanılacaktır. Torbalar en fazla ¾ oranında doldurulacak, ağızları sıkıca bağlanacak ve gerekli görüldüğü hallerde her bir torba yine aynı özelliklere sahip diğer bir torbaya konularak kesin sızdırmazlık sağlanacaktır. Toplanan tıbbi atıklar en yakın sağlık kuruluşuna gönderilecektir. Tıbbi atıkların bertarafında tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Tıbbı atıkların bertarafıyla ilgili belge ve dokümanlar düzenli bir şekilde İzmir Valiliği İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne verilecektir. Ayrıca, birer örneği faaliyet alanında bulundurularak denetim esnasında yetkililere ibraz edilecektir. 50

57 Sıvı Atıklar: İnşaat aşmasında personel ihtiyaçları, faaliyet alanı ile yolların spreylenmesi ve inşaat işleri için su kullanımı söz konusu olacaktır. Su kullanım noktaları ve miktarları Bölüm 1.c de açıklanmıştır. Arazinin hazırlanması ve inşaat aşamasında spreyleme işlemleri için kullanılacak suyun atıksu olarak geri dönüşümü beklenmemektedir. Tesiste inşaat aşamasında çalışan işçilerden kaynaklanacak evsel nitelikli atıksu miktarı Bölüm 1.c de lt/gün olarak hesaplanmıştır. Oluşan bu evsel nitelikli atıksular; tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Lağım Mecrası İnşaası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik hükümleri gereğine uyularak yapılacak olan sızdırmasız fosseptikte toplanacaktır. Fosseptikte biriken atık sular Tire belediyesi tarafından ücret karşılığı vidanjörle alınacaktır. Sızdırmasız fosseptik planı; genişliği 6 m olmak üzere 2 gözlü, boyu 3 m ve derinliği 3 m olacak şekilde tasarlanacaktır. Sızdırmasız Fosseptik Planına ilişkin plan-çizimi eklerde verilmiştir (Ek-6). Arazinin hazırlanması aşmasında meydana gelecek evsel nitelikli atıksuların bertarafında tarihli ve sayılı R.G. de yayınlanan ve tarihli Ve sayılı R.G de yayımlanan değişikliğiyle birlikte Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Gerekli önlemlerin alınmasıyla inşaat çalışmaları süresince kaynaklanacak atıksuların çevre üzerine olumsuz bir etkisi beklenmemektedir. İşletme aşamasında çalışan işçilerden kaynaklanan evsel nitelikli atıksu miktarı Bölüm 1.c de lt/gün olarak hesaplanmıştır.işletme aşamasında oluşacak evsel nitelikli atıksular; tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik hükümleri gereğine uyularak yapılacak olan sızdırmasız fosseptikte toplanacaktır. Fosseptikte biriken atık sular Tire belediyesi tarafından ücret karşılığı vidanjörle alınacaktır. Faaliyet süresince tarihli ve sayılı R.G. de yayınlanan ve tarihli Ve sayılı R.G de yayımlanan değişikliğiyle birlikte Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine titizlikle uyulacaktır. Emisyonlar İnşaat ve İşletme sırasında iş makinelerinin egzozlarından kaynaklanacak kirletici değerleri, Bölüm 1.c de hesaplanmıştır. Bu değerler, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde verilen "Kütlesel debi" değerleri ile karşılaştırıldığında, değerin limit değerin (< 1 kg/saat) altında olduğu görülmektedir. Bu durumda Hava Kalitesi Seviyelerinin Tespit edilmesine gerek yoktur. Bu nedenle, yanmadan kaynaklanan ve hesaplanan emisyonların çevre atmosferinde oluşturacağı konsantrasyonlarının, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen uzun ve kısa vadeli sınır değerlerini aşmayacağı öngörülmektedir. İşletme döneminde sürekli iş makinesi kullanılmayacaktır. Türibinlerin bakımı ve personelin ihtiyacı için araç kullanımı söz konusudur. 51

58 Söz konusu tesisin kurulumu esnasında kazı ve inşaat işlemleri yapılacak olup bu işlemler esnasında oluşacak toz miktarları Bölüm 1.c de hesaplanmıştır. Bu değerler, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 2.1 de belirtilen değerlerin (1 kg/saat) altında olduğu için tozların yayılım hesabı yapılmamıştır. Söz konusu faaliyet süresince tarih ve R.G yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Planlanan faaliyetten kaynaklanacak emisyonların çevreyi kirletmemesi için gerekli tüm önlemlerin alınacağı proje sahibi tarafından taahhüt edilmektedir. Gürültü İşletme aşamasında kullanılacak olan makine ve teçhizattan kaynaklanacak gürültü seviyeleri Bölüm 1.c de verilmiştir. İşletmeden kaynaklı gürültü seviyesi 100 metreden sonra 64,30 dba. seviyesine düşmektedir. Bu değer tarih ve sayılı sayılı Resmi Gazete de yayınlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin Endüstri Tesisleri için Çevresel Gürültü Sınır Değerlerinin (65 dba) altındadır. Yukarıda ulaşılan sonuçlara göre, gürültü düzeyinin en yakın yerleşim yeri üzerinde bir etkisi olması beklenmemektedir. Proje sahasında oluşacak olan gürültü en yakın yerleşim birimine ulaştığında çeşitli etkilerle azalacaktır. Bununla birlikte söz konusu saha geniş bir alanı içermektedir. Bu nedenle; İş makinelerinin açık alanda çalışacağı, Gürültülerin belli zaman aralıklarında ve bazen değişken olacağı, Gürültü kaynaklarının bazılarının yerlerinin sabit değil değişken olacağı, Gürültü ile alıcı arasındaki mesafelerin değişken olacağı Sahanın açık alan olması nedeniyle gürültünün kaynaktan uzaklaştıkça etkisinin azalacağı, hususları göz önüne alınarak çok dar bir bölgede gürültü oluşacaktır. Ayrıca faaliyet sahibince işletmede kullanılacak makine ve ekipmanlar ile ilgili olarak, Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin 15. Maddesinde belirtilen hususlara uyulacaktır. Gürültüye maruz kalınan ortamlarda çalışanların sağlığını koruyabilmek ve faaliyetin sürekliliğini sağlayabilmek için başlık, kulaklık, veya kulak tıkaçları gibi uygun koruyucu araç ve gereçler verilecektir. İşletme faaliyeti sürecinde tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nde belirtilen şartlara uyulacaktır. Kuş Göç Yolları açısından; proje alanından geçebilecek kuşların türbinlere çarparak zarar görmelerini önlemek amacıyla rüzgar türbinlerinin mat renkte olacak, pervane uçları turuncu renge boyanacak olup, gece kuşlarının türbinleri fark edebilmeleri için ışıklandırma yapılacaktır ve bu aydınlatmalarda beyaz ışık kullanılmayacaktır. 52

59 Ayrıca, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikgereğince tesis için çevre izni alınacaktır. 53

60 2. PROJENİN YERİ Tayf Enerji Yatırım Üretim ve Tic. A.Ş. tarafından yapılması planlanan Ödemiş RES Projesi ; İzmir İli, Tire İlçesi, Çatal Tepe, Kovşu Tepe, Kapakkaya Sırtı, Melik Tepe, Dallık Köyü, Aktaş Tepe, Gülyeri Tepe, Başerik Tepe ve Küçükovacık Yaylası Mevkii lerinde bulunmaktadır. Proje ile 15 adet rüzgar türbini; 5 adet kw ve 10 adet kw olmak üzere; toplam 20 MW kurulu gücünde rüzgardan elektrik enerjisi üretmek amacıyla yapılması planlanmaktadır. Proje alanı Tire ilçesinin yaklaşık 7,5 km mesafededir. Söz konusu proje alanı İZMİR-L19-c4, İZMİR-L19-d3 paftalarında yer almaktadır. Proje alanına ait Yer Bulduru Haritası Ek-1 ve 1/ ölçekli Vaziyet Planı Ek-2 de sunulmuştur. Proje yerini gösterir uydu görüntüleri de Ek-4 de sunulmuştur. Proje sahası 1/ ölçekli Çevre Düzen Planı üzerine işaretlenmiştir ve arazi kullanımları çıkarılmıştır. Santral sahası; orman, tarım,maki-fundalık-çalılık, ağaç karakteri korunan alanlar ve örtü altı tarım arazisi vasıflı arazilerde bulunmaktadır (Ek-5). Proje sahasının konumu ve en yakınında bulunan yerleşim yerlerini gösterir bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir. Santral sahası içerisine yerleştirilecek olan tribünler, şalt sahası ve kamp-karavan şeklide şantiye binasıdır. Santral Sahası (sınırı) Tablo 30.Proje Alanının Konumu ÜNİTE ADI EN YAKIN YERLEŞİM YERİ YÖNÜ MESAFESİ (m) Büyükkemerdere köyü Güney Küçükkemerdere köyü Kuzey Sarıayanlar mah. Güneydoğu 807 Dallık köyü Kuzey 391 Cambazlı köyü Güneydoğu 290 Küpalan mah. Güneybatı 12 En Yakın Tribünler Yamandere mah. Güneybatı T7 Yukarı mah. (Dağlık köyü) Kuzey 257 T8 Dallık köyü Kuzey 493 T6 Soğucaksu mah. Güneybatı 348 Büyükkemerdere köyü Kuzeybatı 1008 T4 Kabaklı mah Güneydoğu 868 Küçükkemerdere köyü Kuzeybatı 2011 T2 Sarıayanlar mah. Güney 1532 T5 Batı 242 Soğucaksu mah. Kuzeybatı 220 Kabaklı mah Güney 714 Şalt Sahası Şantiye Alanı Büyükkemerdere köyü Batı 1450 Dallık köyü Güney 104 Büyükkemerdere köyü Kuzey

61 Proje sahasına ilişkin, özellikle rüzgar türbinlerinin kurulacağı alanı gösterir fotoğraflar aşağıdaki şekilde verilmiştir. Şekil 7. Rüzgar Türbinlerinin Kurulacağı Alanı Gösterir Fotoğraflar 55

62 a). Mevcut Arazi Kullanımı ve Kalitesi (Tarım Alanı, Orman Alanı, Planlı Alan, Su Yüzeyi v.b.) Proje kapsamında 15 adet rüzgar türbini alanı, şalt merkezi ve şantiye binası (karavan tipinde) planlanmaktadır. Proje alanı; orman, tarım, maki-fundalık-çalılık, ağaç karakteri korunan alanlar ve örtü altı tarım arazisi vasıflı araziler içinde yer almaktadır. Tesis inşaatına başlanılmadan önce ilgili Orman Bölge Müdürlüğü ve Tarım müdürlüklerinden gerekli izinler alınacaktır. Proje alanında bulunması muhtemel şahıs arazileri için de özel mülkiyet sahipleri ile de satın alma ya da kiralama yoluna gidilecektir. Türbinlere ulaşımda mevcut yollardan yararlanılacak ve bu yolların ıslahı sağlanacaktır. b). EK-V deki Duyarlı Yöreler listesi dikkate alınarak; sulak alanlar, kıyı kesimleri, dağlık ve ormanlık alanlar, tarım alanları, milli parklar, özel koruma alanları, nüfusça yoğun alanlar, tarihsel, kültürel, arkeolojik ve benzeri önemi olan alanlar, erozyon alanları, heyelan alanları, ağaçlandırılmış alanlar, potansiyel erozyon ve ağaçlandırma alanları ile 16/12/1960 tarihli ve 167 sayılı yer altı suları hakkında kanun gereğince korunması gereken akiferler ÇED yönetmeliği Ek-V kapsamında belirlenen duyarlı yöreler aşağıdaki gibidir: 1. Ülkemiz mevzuatı uyarınca korunması gerekli alanlar a) 9/8/1983 tarihli ve 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu nun 2 nci maddesinde tanımlanan ve bu Kanunun 3 üncü maddesi uyarınca belirlenen "Milli Parklar", "Tabiat Parkları", "Tabiat Anıtları" ve "Tabiat Koruma Alanları" bulunmamaktadır. b) 1/7/2003 tarihli ve 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu uyarınca Çevre ve Orman Bakanlığı nca belirlenen "Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları" bulunmamaktadır. c) 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının "Tanımlar" başlıklı (a) bendinin 1, 2, 3 ve 5 inci alt bentlerinde "Kültür Varlıkları", "Tabiat Varlıkları", "Sit" ve "Koruma Alanı" olarak tanımlanan alanlar bulunmamaktadır. ç) 22/3/1971 tarihli ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında olan Su Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahaları bulunmamaktadır. d) 31/12/2004 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği nin 17, 18, 19 ve 20 nci maddelerinde tanımlanan alanlar bulunmamaktadır. e) 2/11/1986 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği nin 49 uncu maddesinde tanımlanan "Hassas Kirlenme Bölgeleri"bulunmamaktadır. f) 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu nun 9 uncu maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından "Özel Çevre Koruma Bölgeleri" olarak tespit ve ilan edilen alanlar bulunmamaktadır. 56

63 g) 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu na göre koruma altına alınan alanlar bulunmamaktadır. ğ) 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu uyarınca orman alanı sayılan yerler bulunmakta olup, alanların tahsisi ile ilgili gerekli izinler alınacaktır. Kaynak: Şekil 8.Yaklaşık Proje Yerini ve Ormanlık Alanları Gösterir Harita h) 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu gereğince yapı yasağı getirilen alanlar bulunmamaktadır. ı) 26/1/1939 tarihli ve 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda belirtilen alanlar bulunmamaktadır. i) 25/2/1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanununda belirtilen alanlar bulunmamaktadır. Ancak Çevre Düzen Planına göre T1, T2,T3 tribünleri tarım arazilerinde yer almaktadır. j) 17/5/2005 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği nde belirtilen alanlar bulunmamaktadır. 2. Ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler uyarınca korunması gerekli alanlar a) 20/2/1984 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi" (BERN Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlardan "Önemli Deniz Kaplumbağası Üreme Alanları"nda belirtilen I. ve II. Koruma Bölgeleri, "Akdeniz Foku Yaşama ve Üreme Alanları" bulunmamaktadır. b) 12/6/1981 tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Akdeniz in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi" (Barcelona Sözleşmesi) uyarınca korumaya alınan alanlar bulunmamaktadır. 57

64 ı) 23/10/1988 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan "Akdeniz de Özel Koruma Alanlarının Korunmasına Ait Protokol" gereği ülkemizde "Özel Koruma Alanı" olarak belirlenmiş alanlar bulunmamaktadır. ıı) 13/9/1985 tarihli Cenova Bildirgesi gereği seçilmiş Birleşmiş Milletler Çevre Programı tarafından yayımlanmış olan "Akdeniz de Ortak Öneme Sahip 100 Kıyısal Tarihi Sit" listesinde yer alan alanlar bulunmamaktadır. ııı) Cenova Deklerasyonu nun 17. maddesinde yer alan "Akdeniz e Has Nesli Tehlikede Olan Deniz Türlerinin" yaşama ve beslenme ortamı olan kıyısal alanlar bulunmamaktadır. c) 14/2/1983 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması Sözleşmesi"nin 1. ve 2. maddeleri gereğince Kültür Bakanlığı tarafından koruma altına alınan "Kültürel Miras" ve "Doğal Miras" statüsü verilen kültürel, tarihi ve doğal alanlar bulunmamaktadır. ç) 17/5/1994 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren "Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi" (RAMSAR Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlar bulunmamaktadır. d) 27/7/2003 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Avrupa Peyzaj Sözleşmesi bulunmamaktadır. 3. Korunması gereken alanlar a) Onaylı Çevre Düzeni Planlarında, mevcut özellikleri korunacak alan olarak tespit edilen ve yapılaşma yasağı getirilen alanlarında bulunmamaktadır. 1/ Ölçekli Manisa-Kütahya-İzmir Çevre Düzen Planı, L19 paftasında yer alan proje alanı plan üzerine oturtulmuş ve Tablo 4 de verildiği gibi; T1, T2, T3; Tarım arazisi, T4,T5,T6,T7,T8,T9,T11,T12,T14,T15; Maki-fundalık-çalılık alan, T10; Ağaç karakteri korunacak alanlar, T13; Örtü altı tarım arazisi, Şalt Sahası; Tarım arazisi, Şantiye Sahası; Maki-fundalık-çalılık alanda bulunmaktadır. Proje yerini de gösterir Onaylı Çevre Düzen Planına ekler bölümnde yer verilmiştir (Şekil 8, Ek-5). b) Tarım Alanları: Tarımsal kalkınma alanları, sulanan, sulanması mümkün ve arazi kullanma kabiliyet sınıfları I, II, III ve IV olan alanlar, yağışa bağlı tarımda kullanılan I. ve II. sınıf ile, özel mahsul plantasyon alanları bulunmamaktadır. c) Sulak Alanlar: Proje alanı çevresinde mevsimlik dere ve kuru dereler mevcuttur. Akar dere bulunmamaktadır. Proje kapsamında yapılacak her faaliyet için; Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği hükümlerine uygun çalışılacaktır (17/5/2005 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanmıştır ve Sulak Alanların Korunması Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih, sayılı R.G. yayımlanarak yürülüğe girmiştir). ç) Göller, yeraltı suyu işletme sahaları bulunmamaktadır. d) Bilimsel araştırmalar için önem arzeden ve/veya nesli tehlikeye düşmüş veya düşebilir türler ve ülkemiz için endemik olan türlerin yaşama ortamı olan alanlar, biyosfer rezervi, biyotoplar, biyogenetik rezerv alanları, benzersiz özelliklerdeki jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu alanlar bulunmamaktadır. 58

65 Şekil 9. Proje Yerini Gösterir Çevre Düzen Planı 59

66 Kaynak: Şekil 10. Proje Yerini Gösterir Korunan Alanlar Haritası 60

67 Flora-fauna Türleri, Sınıflandırılması, Yaşama Ortamları, Popülasyon Yoğunlukları, Endemik, Nadir, Nesli Tehlikede, Tehlike Dışı vb. Kategorilerinin Belirtilmesi: İzmir İli, Tire İlçesi, Çatal Tepe, Kovşu Tepe, Kapakkaya Sırtı, Melik Tepe, Dallık Köyü, Aktaş Tepe, Gülyeri Tepe, Başerik Tepe ve Küçükovacık Yaylası Mevkii sınırları içinde planlanan Ödemiş Rüzgar Enerjisi Santrali kapsamında, proje alanının flora ve fauna yapısını belirlemek amacıyla literatür bilgilerine dayalı araştırmalar gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda karasal ekosistemde bitki türleri ve hayvan grupları ( iki yaşamlı, sürüngen, kuş ve memeli hayvanlar ) incelenmiştir. Alandaki tüm canlı gruplarına ilişkin standart örneklemeler, tablolar halinde verilmiştir. Flora Değerlendirmesi Türkiye, değişik Bitki Coğrafyası bölgelerinin etkisi altında bulunmaktadır. Ülkemiz tamamıyla Holarktik âleme dâhil 3 floristik (Avrupa-Sibirya, Iran-Turan ve Akdeniz) bölgenin kesiştiği bir coğrafyada yer almaktadır. Bu bölgelerin hepsi kendine has iklim ve farklı toprak tipleri içermesi nedeniyle, Türkiye florası oldukça zengin tür çeşitliliğine sahiptir. Ayrıca bu bölgelerin birbirlerine geçiş teşkil eden alanlarında ve hatta içlerinde diğer bölge özelliğine sahip alanlar olması, bu floristik zenginliği artırıcı yönde etkilemektedir. Floristik açıdan Akdeniz ve Iran-Turan bölgelerinin birbirine benzerliği, Avrupa-Sibirya bölgesinin diğer iki bölgeye benzerliğinden daha fazladır. Proje alanı ve çevresiyle ilgili yapılan literatür araştırmaları sonucu saha floristik bakımdan değerlendirilmiş ve proje alanının Akdeniz- Batı Anadolu -Bölgesi ne dâhil olduğu belirlenmiştir. Kaynak: [Davis P.H., Harper P.C. and Hege I.C. (eds.), Plant Life of South-West Asia. The Botanical Society of Edinburg]. Şekil 11. Türkiye Fitocoğrafik Bölgeleri 61

68 EUR.-SİB.(EUX): Avrupa-Sibirya Bölgesi (Öksin alt bölgesi); Col.: Öksin alt bölgesinin Kolşik sektörü MED.: Akdeniz Bölgesi (Doğu Akdeniz alt bölgesi); W.A: Batı Anadolu Bölgesi; T.: Toros Bölgesi; A.:Amanos Bölgesi IR.-TUR.: Irano-Turanien Bölgesi; C.A.: İç Anadolu Bölgesi; E.A.: Doğu Anadolu Bölgesi (Mes: Mezopotamya) X: Muhtemelen Avrupa-Sibirya bölgesinin Orta Avrupa/Balkan alt bölgesi Bölgenin tür listesi, türün familyası, yaygın olarak kullanılan Türkçe ismi, endemizm durumu ve IUCN e göre tehlike sınıfı, Türkiye deki dağılımları ve habitatları aşağıdaki tabloda sunulmuştur. Yapılan çalışmalarda geniş literatür kaynaklardan faydalanılmıştır. Ayrıca alanın florasının TÜBİTAK ın Türkiye Bitkileri Veri Tabanı olarak hazırlanan (TUBİVES) içerisinde de taraması yapılmış ve flora tablosu bu verilere göre düzenlenmiştir. Familya, cins ve türler kontrollerde kolaylık sağlaması bakımından alfabetik olarak verilmiştir. Tablo 31. Proje Alanı ve Yakın Çevresinde Tespit Edilen Bitki Türleri FAMİLYA/TÜR ADI TÜRKÇE ADI END. RDB TÜRKİYE DAĞILIMI APİACEAE Bupleurum commutatum BOISS. KB. Türkiye, B. ve O. Tavşan Kulağı - - ET BAL. Anadolu Eryngium creticum LAM. Göz Dikeni - - Trakya, Dış Anadolu, D. (G. uç) Anadolu Torilis arvensis (HUDS.) LINK subsp. arvensis (HUDS.) LINK Türkiye ASTERACEAE Achillea grandifolia FRIV. Civanperçemi - - Dış Anadolu Anthemis aciphylla BOISS. var. aciphylla BOISS. Papatya - - B. ve G. Anadolu Carduus pycnocephalus L. subsp. KB. Türkiye, B. Anadolu, Deve Dikeni - - pycnocephalus L. G. Anadolu Centaurea lydia BOISS. Peygamber Çiçeği + LR (cd) B. Anadolu Crepis foetida L. subsp. foetida L. Tüylü Kanak - - K. Türkiye, G. Anadolu Inula heterolepis BOISS. Kaya Andız Otu - - KB., B., ve G. Anadolu Sahil Jurinea mollis (L.) REICHB. Geyikgöbeği - - B. Anadolu Senecio vernalis WALDST. ET KIT. Ekin Otu - - Türkiye BRASSİCACEAE Alyssum foliosum BORY ET CHAUB. var. foliosum BORY Kuduz Otu - - B. ve G. Anadolu ET CHAUB. Erysimum smyrnaeum BOISS. ET Kaplan Pençesi - - Türkiye BAL. CARYOPHYLLACEAE Arenaria serpyllifolia L. Kum Otu - - Bütün Türkiye Dianthus leucophaeus SIBTH. ET SM. var. leucophaeus SIBTH. ET SM. Karanfil + LR(lc) B. ve D. Anadolu Silene fabaria (L.) SIBTH. ET Yapışkanotu - - B., O. ve G. Anadolu 62

69 FAMİLYA/TÜR ADI TÜRKÇE ADI END. RDB TÜRKİYE DAĞILIMI SM. CHENOPODİACEAE Chenopodium vulvaria L. İt Üzümü - - K., O., D. ve G. Anadolu CONVOLVULACEAE Convolvulus arvensis L. Mamıza - - Türkiye CUPRESSACEAE Juniperus oxycedrus L. subsp. oxycedrus L. Ardıç - - Türkiye FABACEAE Medicago rigidula (L.) ALL. var. rigidula (L.) ALL. Kaba Yonca - - Türkiye Onobrychis gracilis BESSER Evliyaotu - - Trakya, B. ve G. Anadolu Trifolium retusum L. Yonca - - B. ve Karasal Anadolu FAGACEAE Quercus cerris L. var. cerris L. Saçlı Meşe - - B. Türkiye, K., G., O. ve D. (B.) Anadolu JUNCACEAE Juncus bufonius L. Hasırsazı - - Türkiye LAMİACEAE Teucrium pruinosum BOISS. Acı Yavşan - - O. Anadolu LİLİACEAE Ornithogalum nutans L. Eğik Akyıldız - - B., O. ve G. Anadolu PAPAVERACEAE Glaucium corniculatum (L.) RUD. subsp. corniculatum (L.) RUD. Mahmuzlu Gelincik - - Dağınık K. Türkiye, B., G. ve O. Anadolu PİNACEAE Pinus pinea L. Fıstık Çamı - - Dış Anadolu Sahil POACEAE Alopecurus myosuroides HUDSON var. myosuroides HUDSON Tilki Kuyruğu - - Türkiye Avena eriantha DURIEU Yabani Yulaf - - B. ve O. Anadolu Bromus scoparius L. Brom - - Trakya, Dış ve GD. Anadolu Hordeum geniculatum ALL. Çayır Arpası - - KB. Türkiye, Türkiye Anadolu Phleum phleoides (L.) KARSTEN Kır Köpekkuyruğu - - Trakya, KB. ve Karasal Anadolu Poa timoleontis HELDR. EX Trakya, G., B., O. ve komşu Salkım - - BOISS. K. Anadolu ROSACEAE Potentilla astracanica JACQ. Parmak Otu - - KB. Türkiye, B. Anadolu VALERİANACEAE Valerianella coronata (L.) DC. Kuzu Gevreği - - Türkiye (KD. Anadolu hariç) Proje alanı ve çevresinde bulunması muhtemel olan bitki türleri, Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı (RDB) na göre incelenmiş ve iki tür endemik olarak belirlenmiştir. Ancak bu türlerin Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı na göre değerlendirilmesi yapıldığında; Centaurea lydia BOISS. türü LR (cd) Az Tehdit Altında-Koruma Önlemi Gerektiren (herhangi bir tehlike kategorisine girmeyen ancak belirli bir zaman içerisinde tehlike kategorilerden birine konulacak, hem tür hem de habitat açısından özel bir koruma statüsü gerektiren), Dianthus leucophaeus SIBTH. ET SM. var. leucophaeus SIBTH. ET SM. türü ise LR (lc) Yaygın-En Az Endişe Verici (herhangi bir koruma gerektirmeyen ve tehdit 63

70 altında olmayanlar) olarak belirlenmiştir. BERN SÖZLEŞMESİ Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarının Korunması Sözleşmesi olarak bilinen BERN sözleşmesi; ilk defa 1979 yılında Bern de kabul edilmiştir. Türkiye ise bu sözleşmeyi 1984 yılında imzalayarak sözleşmeye taraf olmuştur. Sözleşmenin amacı: Nesli tehlikeye düşmüş ve düşebilecek türlerin özellikle göçmen olanlarına öncelik verilmek üzere, yabani flora ve fauna ve bunların yaşam ortamlarının korunmasını sağlamak ve bu konuda birden fazla devletin işbirliğini geliştirmektir. Buna göre: her akit taraf EK I nolu listede belirtilen yabani flora türlerinin özel olarak korunmasını güvence altına alacak uygun ve gerekli yasal ve idari önlemleri alacaktır. Bu bitkilerin kasıtlı olarak koparılması, toplanması, kesilmesi veya köklenmesi yasaklanacaktır. Her akit taraf bu türlerin elde bulundurulmasını veya alım satımını yasaklayacaktır. Bern Sözleşmesi Ek Listeleri ve Açıklamaları: EK I EK II EK III Kesin Koruma Altına Alınan Flora Türleri Kesin Koruma Altına Alınan Fauna Türleri Koruma Altına Alınan Fauna Türleri Alanda tespit edilebilen bitki türleri BERN Sözleşmesine göre irdelenmiş ve alanda Bern Sözleşmesi ile korunan herhangi bir türe rastlanmamıştır. IUCN RDB Kategorileri EX (EXTİNCT) = TÜKENMİŞ: Eğer son ferdinin öldüğü konusunda hiçbir şüphe yoksa bu takson EX kategorisindedir. EW (EXTINCT IN THE WILD) = DOĞADA TÜKENMİŞ: Eğer bir takson doğada kaybolmuş ve yalnız kültüre alınmış olarak yaşamaya devam ediyorsa bu kategoriye konur. CR (CRITICALLY ENDANGERED) = KRİTİK DÜZEYDE TEHLİKEDE: Önlem alınmadığı takdirde çok yakın bir gelecekte soyunun tükenme riski yüksek olan taksonlardır. A, B, C, D ve E olmak üzere 5 alt kategoride ele alınmaktadır. EN (ENDANGERED) = TEHLİKEDE: CR kategorisi kadar olmamakla birlikte, çok yakın bir gelecekte soyu tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan sahip türlerdir. A, B, C, D ve E olmak üzere 5 alt kategoride ele alınmaktadır. VU (VULNARABLE) = HASSAS TÜRLER(ZARAR GÖREBİLİR) : Orta vadeli bir gelecekte soyu tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan türlerdir. A, B, C, D ve E olmak üzere 5 alt kategoride ele alınmaktadır. LR (LOWER RISK) = AZ TEHDİT ALTINDA: Üstteki gruplardan herhangi birine konamayan, onlardan populasyon yoğunluğu daha iyi olan takson bu kategoriye konur. Gelecekteki durumlarına göre tehdit açısından sıralanabilecek üç alt kategorisi vardır. - (CD) Concervation Dependent = Koruma Önlemi Gerektiren: Takson beş yıl içinde 64

71 yukarıdaki kategorilerden birine konulacak ve hem tür hem de habitat açısından özel bir koruma statüsü gerektirenler. - (NT) Near Threatened = Tehdit Altına Girebilir. Bir evvelki gruba konamayan ancak VU kategorisine konmaya yakın adaylar. - (LC) Least Concern = En Az Endişe Verici: Herhangi bir koruma gerektirmeyen ve tehdit altında olmayanlar. DD (DATA DEFICIENT) = VERİ YETERSİZ: Bir taksonun dağılım ve bolluğu hakkındaki bilgi yetersizse takson bu gruba konur. NT (NEAR THREATENED) = YAKIN ZAMANDA TEHLİKE SINIRINA GİREBİLİR: Üstteki tehlike kategorilerine girmeyen ancak sayılarının azalma eğiliminde olmasından dolayı yakın zamanda tehlike kategorilerine girmesi beklenen taksonlar için kullanılan kategoridir. Fauna Değerlendirmesi Proje kapsamında yapılan literatür çalışmaları sonucu bölgenin omurgalı türleri değerlendirilmiş ve aşağıda listelenmiştir. Omurgalı faunası temel olarak 4 sınıf altında incelenmiştir. Bu sınıflar; İkiyaşamlılar, Sürüngenler, Kuşlar ve Memeli Hayvanlar şeklindedir. Türkiye nin Kuşları (KİZİROĞLU, 1989) adlı esere dayanarak Ulusal ve Uluslararası Mevzuatla Koruma Altına Alınan, proje alanı çevresinde tanımlanan bazı kuş türlerinin bulunma statüleri farklı olmakla birlikte, bu türler ayrıca Red Data Book sınıflandırmasına tabi tutulmuşlardır. Kuşlar için kullanılan Red Data Book kategorileri ve bulunma statülerinin açıklamaları aşağıdaki gibidir. A. 1.2 Nesli tehlikede olanlar Şiddetli tehdit altında olanlar A.2 A.3 Tehdit altındakiler A.4 Potansiyel olarak tehlike sinyali verenler B Kategorileri Geçici Transit türler Y Yerli Türler KZ Kış Ziyaretçisi Türler G Göçmen Türler T Transit Göçer Türler A-1: Bu grup şu anda soyu tükenmiş olanlar ile tükenme tehlikesi altındakiler ya da ileride tükeneceği varsayılan türler girer. Bu grup ikiye ayrılır. A-1-1: Soyu şu anda tükenmiş türler. Türkiye'de geçen yüzyılın sonunda yaşayıp da şu anda soyu tükenmiş olan bir kuş türü yoktur. A-1-2: Yalıtılmış, tek tek küçük populasyonlar halinde yaşama savaşı veren, birey sayıları yapılan gözlemlerde 1-25 çift olarak belirlenen türlerdir. Bunların acil olarak mutlaka koruma altına alınmaları gerekir. A-2: Yayılış gösterdikleri hemen bütün bölgelerde büyük tehlikeler ile karşı karşıya olan, birey sayıları çeşitli bölgelerde yapılan sayımlarda çift arasında olmakla birlikte, bazı yörelerde artık rastlanmayan türler bu gruba girmektedir. 65

72 A-3: Bazı bölgelerde çok nadir görülen; fakat birey sayıları 51-(200)500 çift arasında saptanmış türlerdir. A-4: Belirli bölgelerde sayıları çok azalan; şu anda tehlike altında olmasa dahi, yayılış alanlarının en az sınır bölgelerinde (potansiyel) tükenme tehlikesi ile karşı karşıya olan türlerdir. Bu türlerin birey sayıları çift ya da daha fazladır. A-1': Türkiye'yi kışlak olarak kullanan; fakat üremeyen ve birinci dereceden tehlike altında olan türlerdir. A-2' ve 3': Türkiye'de de üremeyen; fakat geçici olarak Türkiye'ye gelen ya da transit göçen ya da Türkiye'de kışlayan türleri göstermektedir. Çevre ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Merkez Av Komisyonu nun sayı ve tarihli kararı ile belirlenen Av Dönemi kararına göre aşağıda gösterilen kategoriler şeklinde sınıflandırılmıştır. Ek Liste 1 Çevre ve Orman Bakanlığı nca koruma altına alınan yaban hayvanları Ek Liste 2 Merkez Av Komisyonu nca koruma altına alınan av hayvanları Ek Liste 3 Merkez Av Komisyonu nca avına belirlenen sürelerde izin verilen av hayvanları İkiyaşamlılar (Amphibia) Proje sahası ve çevresinde bulunması muhtemel İkiyaşamlı türleri irdelenmiştir ve ikiyaşamlılar alanda üç türle temsil edilmiştir. Belirlenen türlerin tümü IUCN e göre; LC Yaygın-En Az Endişe Verici olarak belirlenmiş olup Türkiye de geniş yayılışa sahiptir. Proje alanında endemik ikiyaşamlı türüne rastlanılmamıştır. Tablo 32. Proje Alanı ve Yakın Çevresinde Tespit Edilen İkiyaşamlı Türleri (Amphibia) FAMİLYA / TÜR TÜRKÇE ADI END. BERN IUCN MAK SALAMANDRIDAE Triturus vulgaris Küçük semender - Ek III LC - BUFONIDAE Bufo viridis Gece kurbağası - Ek II LC - RANIDAE Rana ridibunda Ova kurbağası - Ek III LC - 66

73 Sürüngenler (Reptilia) Proje sahası ve çevresinde bulunması muhtemel sürüngen türleri Türkiye de hâkim ve yaygın olan türlerdir. Bulunması muhtemel olan sürüngen türlerinden 3 tanesi LC Yaygın-En Az Endişe Verici olup, 1 tanesi VU Hassas Türler kategorisindedir. Testudo graeca (Yaygın Tosbağa) hassas tür kategorisinde olmasına rağmen Türkiye deki populasyon durumu oldukça fazladır. Bern Sözleşmesi ne göre de sınıflandırması yapılan ve Ek-II de yer aldığı belirlenen türün nesli tehlike altında bulunmayıp, proje alanı yakın çevresinde alternatif habitatları mevcuttur. Çalışma alanında belirlenen sürüngen türlerinin tümü, Merkez Av Komisyonu kararlarına göre Çevre ve Orman Bakanlığı nca koruma altına alınan türlerdir. Proje alanında endemik sürüngen türlerine rastlanılmamıştır. Tablo 33. Proje Alanı ve Yakın Çevresinde Tespit Edilen Sürüngen Türleri (Reptilia) FAMİLYA / TÜR TÜRKÇE ADI END. BERN IUCN MAK TESTUDINIDAE Testudo graeca Yaygın Tosbağa - Ek II VU Ek I LACERTIDAE Lacerta trilineata İri Yeşilkertenkele Ek II LC Ek I Ophisops elegans Tarla Kertenkelesi Ek II - Ek I TYPHLOPIDAE Typhlops vermicularis Kör Yılan Ek III - Ek I COLUBRIDAE Coluber najadum İnce Yılan - Ek III LC Ek I Coluber jugularis Karayılan Ek II LC Ek I Eirenis modestus Uysal Yılan Ek III LC Ek I Kuşlar (Aves) Alandaki kuş faunası belirlenirken; ayrıca Prof. Dr. Nuri YİĞİT ve arkadaşlarınca hazırlanan Ornitoloji Kuş Bilimi Kitabı ve Lars SVENSSON and Lars SVENSSON UN Collins Bird Guide kitaplarından da faydalanılmıştır. Bulunması muhtemel olan kuş türleri Merkez Av Komisyonu nun Av Dönemi kararlarına göre değerlendirilmiş ve aşağıdaki tabloda belirtilmiştir. Tablo 34. Proje alanı ve Yakın Çevresinde Tespit Edilen Kuş Türleri (Aves) LATİNCE ADI KIRMIZI YURT MAK TÜRKÇE ADI BERN IUCN (TÜR ADI) LİSTE DURUMU ARDEIDAE Egretta garzetta Küçük akbalıkçıl A 4 G,Y Ek-II LC Ek I Ardea cinerea Gri balıkçıl A 4 Y Ek-III LC Ek II CİCONİİDAE Cicconia cicconia Ak Leylek A 4 Y,G,T Ek-II - Ek I ACCİPİTRİDAE Milvus migrans Kara Çaylak A 2 G Ek-II LC Ek I Gyps fulvus Kızıl Akbaba A 3 Y, G, T Ek-II LC Ek I Circaetus gallicus Yılan kartalı A 4 G, T Ek-II LC Ek I Accipicer nisus Atmaca A 3 Y,KZ Ek-II LC Ek I Circus aeruginosus Saz Delicesi A 3 Y, GZ, KG Ek II LC Ek I 67

74 LATİNCE ADI KIRMIZI YURT MAK TÜRKÇE ADI BERN IUCN (TÜR ADI) LİSTE DURUMU Aquilla clanga Büyük orman kartalı A 3 G,T Ek-II VU Ek I Aquilla pomarina Küçük orman kartalı A 3 G,T Ek-II LC Ek I Neophron pernopterus Küçük Akbaba A 3 Y,T Ek-II - Ek I Buteo buteo Şahin A 4 Y,KZ, T Ek-II LC Ek I Buteo rufinus Kızıl Şahin A 2 Y Ek-II LC Ek I FALCONİDAE Falco tinnunculus Kerkenez A 3 G Ek-II LC Ek I Falco subbuteo Delice Doğan A 3 G Ek-II LC Ek I PHASİANİDAE Coturnix coturnix Bıldırcın A 3 G Ek-III LC Ek III Gallinule chloropus Su tavuğu A 4 Y Ek-III - Ek I Fulica atra Sakarmeke A 4 Y Ek-III LC Ek III LARİDAE Larus minutus Küçük Martı A 4 T,KZ Ek-II LC Ek I COLUMBIDAE Columba livia Kaya Güvercini - Y Ek-III LC Ek III Streptopelia decaocta Kumru - Y Ek-III - Ek II CUCULİDAE Cuculus canorus Guguk A 3 G Ek-III LC Ek I STRİGİDAE Strix aluco Alaca Baykuş A 2 Y Ek-II LC Ek I Athena noctua Kukumav A 3 Y Ek-II LC Ek I APODİDAE Apus apus Ebabil A 4 G Ek-III LC Ek I HİRUNDİNİDAE Hirundo daurica Kızıl Kırlangıç - G,T Ek-II LC Ek I Delichon urbicum Ev Kırlangıcı A 4 G,T Ek-II LC Ek I MOTACİLLİDAE Motacilla alba Ak Kuyruksallayan A 4 Y Ek-II LC Ek I Motacilla flava Sarı Kuyruksallayan - Y,KZ Ek-II LC Ek I TURDİDAE Saxicola torquata Taşkuşu Y Ek-II - Ek I Phoenicurus ochruros Kara Kızılkuyruk A 2 G Ek-II - Ek I Oenanthe oenanthe Kuyrukkakan A 3 G Ek-II - Ek I Monticola saxatilis Taşkızılı - G,T Ek-II LC Ek I SYLVIIDAE Sylvia borin Boz Ötleğen - T Ek-II LC Ek I Phylloscopus collybita Çıvgın - Y,G,T Ek-II LC Ek I PARIDAE Parus ater Çam baştankarası - Y Ek-II LC Ek I Parus caeruleus Mavi baştankara - Y Ek-II LC Ek I CORVİDAE Pica pica Saksağan - Y - - Ek III Corvus corone Leşkargası - Y - - Ek III Corvus corax Kuzgun - Y Ek-III - Ek II STURNİDAE Sturnus vulgaris Sığırcık - Y, G - LC Ek II PASSERİDAE Passer domesticus Serçe - Y - LC Ek III Passer montanus Ağaç Serçesi - Y - LC Ek II FRINGILLIDAE Fringilla coelebs İspinoz - Y Ek-III LC Ek II Carduelis chloris Florya A 4 Y Ek-II LC Ek I Carduelis carduelis Saka A 4 Y Ek-II LC Ek I 68

75 Memeli hayvanlar (Mammalia) Proje alanı ve çevresinde bulunması muhtemel olan memeli hayvan türlerinin tamamı LC Yaygın-En Az Endişe Verici kategorisine dâhil olup, IUCN ölçütlerine göre değerlendirildiğinde; kritik, tehlikede veya duyarlı sınıflarına girmeyen düşük riskli taksonlar olarak sınıflandırılırlar. Çevre ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Merkez Av Komisyonu nun sayı ve tarihli kararı ile belirlenen Av Dönemi kararına göre alanda bulunması muhtemel olan türlerden; Erinaceus concolor (Kirpi) ile Myotis emerginatus (Kirpikli Yarasa) türleri Çevre ve Orman Bakanlığı nca koruma altına alınan yaban hayvanları, Mustela nivalis (Gelincik) Merkez Av Komisyonu nca koruma altına alınan av hayvanları, Lepus europaeus (Yabani Tavşan) Merkez Av Komisyonu nca avına belirlenen sürelerde izin verilen av hayvanları grubuna dâhildir. Tablo 35. Proje Alanı ve Yakın Çevresinde Tespit Edilen Memeli Hayvan Türleri (Mammalia) FAMİLYA / TÜR TÜRKÇE ADI END. BERN IUCN MAK ERİNACEİDAE Erinaceus concolor Kirpi - - LC Ek I SORICIDAE Suncus etruscus Etrüsk Sivifaresi - Ek III LC - VESPERTİLİONİDAE Myotis emerginatus Kirpikli Yarasa Ek II LC Ek I Pipistrellus pipistrellus Cüce Yarasa - Ek III LC - LEPORİDAE Lepus europaeus Yabani Tavşan - Ek III LC Ek III MURİDAE Apodemus mystacinus Kayalık Orman Faresi - - LC - Rattus rattus Ev Sıçanı - - LC - Mus macedonicus Tarla Sarı Ev Faresi - - LC - MUSTELİDAE Mustela nivalis Gelincik - Ek III LC Ek II 69

76 Rüzgâr Enerjisi Santrali Faaliyeti nin Flora ve Fauna Elemanları Üzerine Etkileri: Ekolojik Etkiler Rüzgar Enerjisi Santralleri (RES); CO 2 emisyonu ve radyoaktif etkisi olmayan, oksijeni tüketmeyen, doğal bitki örtüsü ve insan sağlığına olumsuz etkilemeyen, asit yağmurlarına ve atmosferik ısınmaya yol açmayan sağlıklı bir enerji üretim kaynağıdır. Enerji üretiminde en çevreci model olan rüzgâr enerjisi, doğal dengeyi bozmaz ve ekolojik yapıyı korur. Rüzgâr türbinlerinin yaban hayatı üzerindeki en önemli etkileri kuşlar ve yarasalar üzerinde sergilenmektedir. 500 civarında kuş türü ve 37 yarasa türünün kaydedilmiş olduğu Türkiye RES çalışmalarında hızla yol alırken, gerek türbinlerin yapımı aşamasında gerekse de işletme aşamasında bir takım çevresel etkiler bulunmaktadır. İklim değişimi gibi nedenler göz önüne alındığı zaman RES lere peşinen karşı çıkılmaması gerekmektedir. RES lerde uygulanması gereken en önemli nokta, proje yerinin belirlenmesi esnasında, kuş göç yolları ve kuşlar açısından önemli alanların mutlaka göz önünde bulundurulmasıdır (Duchamp, M., 2005: Stan Moore vs. Audubon and the RSPB. Raptor Conservation e-group). Dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta da RES lerin Türkiye de tümü koruma altında olan yarasaların yaşam alanlarından uzağa kurulmasıdır. Aksi takdirde benzer bir durum gelecekte bu türler için de söz konusu olabilecektir. İnşaat aşamasında beklenen rahatsızlık verici durumlar; montaj ve hafriyat işleri sırasında kısa süreliğine oluşacak olan gürültü ve tozdur. Projenin olumlu etkileri havanın, suyun, toprağın temizlenmesine katkısı ve çevreye hiçbir zararlı gaz salınımı olmaması olarak belirtilebilir. Ayrıca bu santrallerin diğer enerji santrallerinden daha hızlı kurulması, temiz ve sürdürülebilir enerji kaynağı olması ile türbinlerin kurulduğu arazilerin, tesisin işletme aşamasında dahi tarım alanı olarak kullanılabilmesi avantaj olarak görülmektedir. Kuşlar ve Kuş Göç Yollarına Etkiler Kuşlar sık sık yüksek gerilim hatları, direkler ve bina pencerelerine, trafikteki araçlara çarparak ölmekte, rüzgâr türbinleri de nadiren kuşlar için tehlikeli olmaktadır. 60 m çapında 2 MW lık bir rüzgâr türbini nedeniyle kuşlar gece ve gündüz için uçuş yollarını m uzaktan türbinden emniyetli bir şekilde değiştirdikleri belirlenmiştir. Ancak, kuş çarpması ve ölümünün en çok gerçekleştiği yer ABD deki Altomont Pass rüzgâr parkı olmuştur. Aslında yapılan araştırmalar, yüksek gerilim hatlarının kuşlar için rüzgâr santrallerinden daha tehlikeli olduğunu göstermiştir. Bazı kuş türleri diğerlerine göre rüzgâr türbinlerine daha çabuk alışmaktadır. Buna rağmen kuş sığınakları ve kuşların toplu yaşadıkları yakın yerler ve önemli kuş göç yolları, rüzgâr parkları kurulması sırasında dikkate alınmalıdır. Deniz üstü rüzgâr türbinlerinin özellikle su kuşlarına herhangi bir olumsuz etkisi saptanmamıştır ( ). Rüzgâr tribünlerinin dezavantajı; türbinlere çarpma sonucunda görülen kuş ölümleri ile işletmede olan türbinlerin inşa, bakım, sökme esnasında meydana gelen gürültüden dolayı yavrulama ve beslenme alanlarına zarar verilmesi olarak karşımıza çıkmaktadır. 70

77 Kuş ölümleri daha çok toplu göçler sırasında karşılaşılan bir sorundur. Fakat bu sorun yüksek gerilim hatlarının yarattığı tehlikelerden büyük değildir. Danimarka da Ornis Consult tarafından yapılan bir araştırma ile yerleşik kuşların türbinlere kolayca alışarak yuva yaptığı görülmüştür. Birçok göçmen kuş sürüsü de 150 metreden yukarıda uçtuğundan, türbin kanatları bunlar için bir tehlike teşkil etmez. Kuş göçleri genellikle metre arasında yoğun olmakla birlikte çok yükseklerde uçan kuşlar da vardır. Ama yine de rüzgâr çiftliklerinin kurulduğu alanların göç yolları üzerinde olmaması en iyi çözümdür. İzmir İli, Tire İlçesi, Çatal Tepe, Kovşu Tepe, Kapakkaya Sırtı, Melik Tepe, Dallık Köyü, Aktaş Tepe, Gülyeri Tepe, Başerik Tepe ve Küçükovacık Yaylası Mevkii sınırları içerisinde planlanan Ödemiş Rüzgar Enerji Santrali orman, tarım,maki-fundalık-çalılık, ağaç karakteri korunan alanlar ve örtü altı tarım arazisi vasıflı arazilerde olup, proje alanına en yakın yerleşim yerleri; 5 numaralı tribüne kuş uçumu yaklaşık 220 metre Soğucaksu mahallesi, 7 numaralı Türbine 257 m uzaklıkta bulunan Dağlık köyü (yukarı mah.), Şalt Sahasına 714 m mesafede Kabaklı mahallesine bağlı yerleşimlerdir. Projenin kurulması planlanan alanı; kuş göç yolları açısından yüksek önem arz etmemektedir. Sebebi; genellikle çalılık arazilerin yoğunlukta olduğu ötücü kuşlar açısından daha fazla öneme sahip, etki alanında sulak alan bulunmayan bir alandadır. Kuşlar için genellikle sulak alanlar, göletler, dereler gibi su kütleleri besin kaynağı teşkil etme, konaklama, dinlenme gibi faaliyetleri için önemlidir. Bu habitata sahip alanlar göç eden yoğunlukta kuşları barındırması açısından oldukça önemlidir. Proje alanı ise rakım olarak oldukça yüksek olup, etki alanı içerisinde herhangi bir sulak alan yer almamaktadır. RES in kuş göç yolları ile ilişkisini gösterir kuş göç yolları haritası eklerde verilmiştir (Ek-7). Alınması Gereken Bazı Önlemler Kuş ve yarasalar açısından RES etkilerinin en aza indirmek için birtakım önlemler düşünülebilir. Örneğin; türbinlerin ucu turuncu renge boyanması veya pervanelerin çelik telden kılıflar içerisine alınması gibi. Bu konuda gerekli önlemler alınması kuşlar açısından da fayda sağlayacaktır. Bilindiği gibi kuş türleri bu konuda bir öğrenme davranışı sergileyip bir süre sonra bu kulelerden uzaktan geçtikleri ifade edilmektedir (Turan, 2007). Proje alanından geçebilecek kuşların türbinlere çarparak zarar görmelerini önlemek amacıyla rüzgar türbinlerinin mat renkte olacak, pervane uçları turuncu renge boyanacak olup, gece kuşlarının türbinleri fark edebilmeleri için ışıklandırma yapılacaktır ve bu aydınlatmalarda beyaz ışık kullanılmayacaktır. Faaliyete başlanmadan önce T.C Çevre ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ne başvurularak kuş göç yolları açısından bir sakınca olmadığına dair rapor alınacaktır. Rüzgâr türbinlerinin ayrı ayrı zemine yerleştirilmeleri ve yer aldıkları alanların oldukça dar bir bölge olduğu göz önünde bulundurulursa, bu türbinlerin söz konusu alan üzerinde gerçekleşen ekolojik faaliyetler üzerinde son derece sınırlı bir etki yaratacağı 71

78 öngörülmektedir. Bu nedenle rüzgar enerjisi santrali projesinin kuşlar ve yarasalar dışındaki canlı grupları üzerinde önemli bir etki yaratmayacağı düşünülmektedir. Ayrıca, söz konusu proje kapsamında işletme aşamasında gerçekleştirilecek çalışmalar sonucunda alanda meydana gelecek erozyon ve aşınma etkisine karşı, faaliyet alanında çimlendirme çalışması yapılacaktır. Bunun yanında türbinlerin araları tarımsal amaçlarla kullanılabildiğinden, arazi kaybı söz konusu değildir. 72

79 3. PROJENİN ve YERİN ALTERNATİFLERİ (PROJE TEKNOLOJİSİNİN VE PROJE ALANININ SEÇİLME NEDENLERİ) Rüzgar enerjisi temiz bir enerji kaynağıdır. Bugün dünyanın en önemli çevre sorunu atmosferdeki CO 2 emisyonu artışından kaynaklanan küresel ısınmadır. Rüzgar santralleri CO 2 üretimi oluşturmaz. Rüzgar enerjisi ile elektrik üretimi metodu, çevre dostu, asit yağmurlarına yol açmayan, atmosferik ısınmaya yol açmayan, CO 2 emisyonunu azaltan, fosil yakıt tasarrufu sağlayan, radyoaktif etkisi olmayan bir yöntemdir. Ayrıca, rüzgar enerjisi hammadde sıkıntısı olmayan, sürekli ve sonsuz bir enerji kaynağı, ekonomik üretimi sağlayan, teknolojik gelişimi hızlı, döviz kazandırıcı, dışa bağımlılığı olmayan, kısa sürede devreye alınabilen ve kısa sürede sökülebilen yönleri ile ileri teknoloji kullanılarak elde edilen bir güç kaynağı durumundadır. Günümüzde elektrik üretiminde ağırlıklı olarak fosil yakıtların kullanılıyor olması ve bu yakıtların gerek tükenebilir konumda bulunması, gerekse çevreye verdikleri zararlar nedeniyle alternatif bir enerji kaynağının kullanılması zorunluluğunu ortaya koymuştur. Rüzgar türbinleri CO 2 emisyonu azaltımında son derece önemlidir. Enerji üretiminin doğal kaynaklarla üstelik doğal kaynak israfına yol açmadan karşılanabildiği RES tesisleri son yıllarda ülkemizde hızla yaygınlaşma belirtileri göstermektedir. Türkiye nin elektrik enerjisi ihtiyacı her geçen gün artmaktadır. Bu ihtiyaç hidroelektrik, kömür ve termik santrallerden karşılanmakta, ancak talebi karşılayamamaktadır. Türkiye nin bugünkü kurulu gücü yaklaşık 26,000 MW olup, enerji ihtiyacı her yıl % 8-10 civarında artmaktadır yılında ihtiyacın 59,000 MW a ulaşılacağı tahmin edilmektedir. Söz konusu RES in teknolojisi ve kapasitesi belirlenirken aşağıdaki kriterler dikkate alınmıştır: Rüzgar karakteristikleri, Türbin karakteristikleri ve performansı, Türbinlerin ekonomik ömürleri ve garantileri, Denenmiş ve çalışır durumda olan türbin ve performansları, Gürültü kirliliği açısından etkisinin minimum düzeyde olması Yaygın servis ve bakım kolaylığının olması Türbinlerin yıldırım düşmelerine karşı korunaklı olması Eşit çaptaki yüksek hızlı bir rüzgar türbini düşük hızlı türbinden daha hafif, dolayısıyla daha ucuzdur. Dönme hızları yüksek olduğu için gerekli çevrim oranı daha düşüktür. Bu nedenle dişli kutusu daha hafiftir. Elektrik jeneratörlerinin çalışmaya geçmesi için gerekli başlangıç torku küçüktür. Hızlı bir rüzgar rotorunun başlatma torku çok küçük de olsa, jeneratörü kolaylıkla harekete geçirir. Dolayısıyla yüksek hızlı rüzgar türbinleri bu kullanım için son derece uygundur. 73

80 Rüzgar enerjisinin elektrik enerjisine dönüşümünün bir çok avantajı vardır. Bu avantajların en önemlileri : Jeneratör çok geniş bir alan üzerinde yüksek verimlilik, güvenilirlik ve çok az bakım ihtiyacı ile tasarımlanabilir. Üretilen enerji kullanım noktasına, diğer kaynaklara göre daha yüksek verimle ve daha düşük maliyetle iletilebilir. Elektrik enerjisi diğer formlara daha kolay getirilebilir, modüle edilebilir veya çevrilebilir. Atmosferi kirletici etkiye sahip gazların salınmaması, Temiz bir enerji kaynağı olması, Kaynağının tükenmemesi (güneş, dünya ve atmosfer olduğu sürece), Rüzgâr tesislerinin kurulumu ve işletilmesinin diğer tesislere göre daha kolay olması, Enerji üretim maliyetlerinin düşük olması, Güvenilirliğinin artması, Bölgesel olması ve dolayısıyla kişilerin kendi elektriğini üretebilmesi. Sonlu fosil kaynakların kullanımını azalması ve mevcut enerji üretim kaynaklarına destek olunması, Türbinlerin oturduğu alanın küçük olması ve türbinler arası alanların kullanımına imkan vermesi, Rüzgar gücünün elektriğe verimli dönüşümünü sağlanması, Ömrü dolan türbinlerin sökülüp kaldırılmasının kolay olması ve arazi yönünden tekrar kullanılabilmesi, yenilenebilir olması Rüzgar santrali projelerinin basit ve türbinlerin bakımının kolay olması, Projenin niteliği nedeni ile enerji üretimine esas olarak kullanılacak olan rüzgarın kendisi doğal bir kaynaktır. Dolayısıyla RES (Rüzgar Enerji Santrali) de gerçekleştirilecek enerji üretimi doğal kaynaklarımızla sağlanmış olacak, yurt dışına milli gelir çıkışı nispeten azalacaktır. Teknolojisi gereği RES ler diğer enerji üretim tesislerinden farklı olarak, kullandığı doğal kaynak olan rüzgar üzerinde herhangi bir olumsuz ve/veya kimyasal etkiye neden olmadan enerji üretimi gerçekleştirmekte atıl durumdaki doğal kaynaklarımızın ulusal ekonomiye katkısını gerçekleştirmektedir. Yukarıdaki kriterler düşünülerek yer seçimi ve teknoloji seçimi yapılmıştır. Bunun dışında başka bir yer veya teknoloji alternatifi düşünülmemektedir. 74

81 SONUÇLAR Tayf Enerji Yatırım Üretim ve Tic. A.Ş. tarafından İzmir İli, Tire İlçesi, Çatal Tepe, Kovşu Tepe, Kapakkaya Sırtı, Melik Tepe, Dallık Köyü, Aktaş Tepe, Gülyeri Tepe, Başerik Tepe ve Küçükovacık Yaylası Mevkii lerinde, rüzgardan elektrik enerjisi üretmek amacıyla Ödemiş Rüzgar Enerjisi Santrali (RES) yapılması planlanmaktadır. 20 MW lık enerji üretimi için belirtilen sahada (santral sahası) toplam 15 adet rüzgar tribünü kurulması planlanmaktadır. 5 adet kw ve 10 adet kw gücünde toplam kurulu gücü 20 MW olan proje ile öngörülen ortalama yıllık kwh/yıl enerji üretimi sağlanacak olup, tek hat şemasına uygun olarak TİRE TM Orta gerilim bağlantı noktasına bağlanacaktır. Söz konusu proje alanı İZMİR-L19-c4, İZMİR-L19-d3 paftalarında yer almaktadır. Proje alanına ait Yer Bulduru Haritası Ek-1 ve 1/ ölçekli Vaziyet Planı Ek-2 de sunulmuştur. Söz konusu proje, tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği Ek-II Listesi Enerji, turizm, konut başlığında Madde MW ve üzeri rüzgâr enerji santralleri kapsamında yer almaktadır. Bu doğrultuda söz konusu tesis için hazırlanmıştır. nın hazırlanması esnasında, planlanan tesisin muhtemel etkileri ve ilgili kontrol yöntemlerinin belirlenmesi için arazi incelemeleri ve model tahminlerinden yararlanılmıştır. Böylece amaca uygun bir Çevresel Etki Değerlendirme çalışmasının bilimsel ve yasal gereklerini yerine getirmek için azami özen gösterilmiştir. Söz konusu proje ile, rüzgar türbinlerinde üretilecek enerjinin, kwh/yıl enerji nakil hattı ile tek hat şemasına uygun olarak TİRE TM Orta gerilim bağlantı noktasına iletilmesi planlanmaktadır. Enerji İletim Hattı bu rapor kapsamında değerlendirilmeye alınmamış olup, ÇED süreci ayrıca değerlendirilecektir. Enerji İletim Hattı; ayrı projelendrilerek ayrı bir ÇED süreci ile değerlendirilecektir. Projenin Ömrü Santralin tamamlanma süresinin yaklaşık 16 aylık hazırlık dönemi ve 24 aylık inşaat dönemini kapsayacağı ön görülmektedir. Santralin lisans süresi 49 yıl olup, gerekli bakım ve onarımın yapılması koşuluyla tesis ömrünün daha uzun olabileceği öngörülmektedir. Çalışacak Personel Sayısı Projenin inşaat aşamasında 15, işletme aşamasında ise 8 personelin çalışması planlanmaktadır. Projenin 2011 yılında inşaat öncesi döneminin (16 ay) başlaması, 2014 yılında da toplam 40 aylık süre sonunda devreye alınması beklenmektedir. EPDK nın lisans verme zamanına göre bu tarihlerde değişiklik olabilir. Lisansın alınması ve sonrasındaki işlemler gant şemasında belirtilen işlerin süreleri gant şemasındaki gibi olacaktır. Tribünlerin ve diğer birimlerin kurulacağı, yukarıdaki tabloda belirtilen alanlara ilişkin ilgili kurum ve kurumlardan gerekli izinler alınacak olup, izin işlemleri tamamlanmadan faaliyete başlanmayacaktır. Tarım alanları için İl Tarım Müdürlüğünden, 75

82 ormanlık alanlar için Orman Bölge Müdürlüğü ve diğer şahıs arazileri için ise ÇED süreci tamamlandıktan sonra, projeye başlanmadan önce gerekli izinler alınacaktır. Onaylı Çevre Düzeni Planlarında, mevcut özellikleri korunacak alan olarak tespit edilen ve yapılaşma yasağı getirilen alanlarında bulunmamaktadır. 1/ Ölçekli Manisa-Kütahya-İzmir Çevre Düzen Planı, L19 paftasında yer alan proje alanı plan üzerine oturtulmuş ve Tablo 4 de verildiği gibi; T1, T2, T3; Tarım arazisi, T4,T5,T6,T7,T8,T9,T11,T12,T14,T15; Maki-fundalık-çalılık alan, T10; Ağaç karakteri korunacak alanlar, T13; Örtü altı tarım arazisi, Şalt Sahası; Tarım arazisi, Şantiye Sahası; Maki-fundalık-çalılık alanda bulunmaktadır. İzmir İli, Tire İlçesi, Çatal Tepe, Kovşu Tepe, Kapakkaya Sırtı, Melik Tepe, Dallık Köyü, Aktaş Tepe, Gülyeri Tepe, Başerik Tepe ve Küçükovacık Yaylası Mevkii sınırları içerisinde planlanan Ödemiş Rüzgar Enerji Santrali orman, tarım,maki-fundalık-çalılık, ağaç karakteri korunan alanlar ve örtü altı tarım arazisi vasıflı arazilerde olup, proje alanına en yakın yerleşim yerleri; 5 numaralı tribüne kuş uçumu yaklaşık 220 metre Soğucaksu mahallesi, 7 numaralı Türbine 257 m uzaklıkta bulunan Dağlık köyü (yukarı mah.), Şalt Sahasına 714 m mesafede Kabaklı mahallesine bağlı yerleşimlerdir. Projenin kurulması planlanan alanı; kuş göç yolları açısından yüksek önem arz etmemektedir. Sebebi; genellikle çalılık arazilerin yoğunlukta olduğu ötücü kuşlar açısından daha fazla öneme sahip, etki alanında sulak alan bulunmayan bir alandadır. Kuşlar için genellikle sulak alanlar, göletler, dereler gibi su kütleleri besin kaynağı teşkil etme, konaklama, dinlenme gibi faaliyetleri için önemlidir. Bu habitata sahip alanlar göç eden yoğunlukta kuşları barındırması açısından oldukça önemlidir. Proje alanı ise rakım olarak oldukça yüksek olup, etki alanı içerisinde herhangi bir sulak alan yer almamaktadır. Kuş ve yarasalar açısından RES etkilerinin en aza indirmek için birtakım önlemler düşünülebilir. Örneğin; türbinlerin ucu turuncu renge boyanması veya pervanelerin çelik telden kılıflar içerisine alınması gibi. Bu konuda gerekli önlemler alınması kuşlar açısından da fayda sağlayacaktır. Bilindiği gibi kuş türleri bu konuda bir öğrenme davranışı sergileyip bir süre sonra bu kulelerden uzaktan geçtikleri ifade edilmektedir Söz konusu proje kapsamında işletme aşamasında gerçekleştirilecek çalışmalar sonucunda alanda meydana gelecek erozyon ve aşınma etkisine karşı, faaliyet alanında çimlendirme çalışması yapılacaktır. Bunun yanında türbinlerin araları tarımsal amaçlarla kullanılabildiğinden, arazi kaybı söz konusu değildir. Su Kullanımı Planlanan faaliyetin inşaat ve işletme aşamasında çalışan personelin içme kullanma suyu ihtiyacının karşılanması, çalışma alanlarında toz oluşumunun engellenmesi amacı ile su tüketimi olacaktır. İnşaat aşamasında toplam : 2250 lt lt : lt İşletme aşamasında toplam: 1200 lt su tüketimi olacaktır. İnşaat ve işletme aşamasında kullanılacak olan kullanma suyu tribün yakınlarında bulunan pınarlardan gerekli izinler alındıktan sonra tankerlerle, içme suyu ise en yakın yerleşim biriminden damacanalarla temin edilecektir. Pınardan gerekli izinler alınarak tankerlerle temin edilecektir. Pınar(lar)dan su kullanmak için DSİ Bölge Müdürlüğü ve İl Özel İdaresinden izinler alınacaktır. Kullanma suyu; Pınardan gerekli izinler alınarak 76

83 tankerlerle temin edilecektir. Pınar(lar)dan su kullanmak için DSİ Bölge Müdürlüğü ve İl Özel İdaresinden izinler alınacaktır. Gerekli izinlerin alınamaması durumunda ise bedeli mukabili tankerlerle taşınacaktır. Enerji Kullanımı Söz konusu tesiste, işletme aşamasında ısınma amaçlı herhangi bir yakıt kullanımı söz konusu değildir. İşletme ve inşaat aşamasında çalışacak olan araçlarda yakıt olarak motorin kullanılacaktır. İnşaat sırasında tesiste greyder, kamyon, silindir, yükleyici ve arazöz için günde 8 saat çalışma süresince tüketebilecekleri yakıt miktarı yaklaşık olarak 480 lt olması planlanmaktadır. Katı Atıklar Arazinin hazırlanması ve inşaat aşamasında tesiste çalışacak personelin kullanımı sonrası evsel nitelikli katı atıklar (yemek artığı ve pet şişe gibi) oluşacaktır. İnşaat döneminde oluşacak olan katı atıkların cins ve miktarları Bölüm 1.c de 20,1 kg/gün olarak hesaplanmıştır. Oluşacak olan katı atıklar; niteliklerine göre (organik, plastik, cam, kağıt, metal, pil, ilaç vb.) ayrı ayrı toplanarak; görünüş, koku, toz, sızdırma ve benzer faktörler yönünden çevreyi kirletmeyecek şekilde biriktirilecektir. Katı atıklar düzenli olarak Tire Belediyesine ait çöp toplama araçlarına verilerek bertarafı sağlanacaktır. İşletme döneminde ise; tesisin işletilmesi sırasında oluşacak katı atıklar yalnızca çalışacak personelden kaynaklanan evsel nitelikli katı atıklardır. Tesiste işletme aşamasında günde yaklaşık 10,72 kg katı atık oluşacağı düşünülmüştür. Oluşacak olan katı atıklar; niteliklerine göre (organik, plastik, cam, kağıt, metal, pil, ilaç vb.) ayrı ayrı toplanarak; görünüş, koku, toz, sızdırma ve benzer faktörler yönünden çevreyi kirletmeyecek şekilde biriktirilecektir. Katı atıklar düzenli olarak Tire Belediyesine ait çöp toplama araçlarına verilerek bertarafı sağlanacaktır. Katı atıkların toplanması, biriktirilmesi ve uzaklaştırılması Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nde belirtildiği üzere yapılacaktır. Evsel nitelikli katı atıkların tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik Madde 18 de belirtildiği gibi; denizlere, göllere ve benzeri alıcı ortamlara, caddelere, ormanlara ve çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine sebep olacak yerlere dökülmeyecektir. Tesiste oluşacak katı atıklar (Metal, cam, plastik, kağıt vb.), biriktirme kaplarında niteliklerine göre ayrı ayrı toplanarak görünüş, koku, toz, sızdırma ve benzeri faktörler yönünden çevreyi kirletmeyecek şekilde kapalı özel araçlarla taşınacaktır. Atıkların biriktirildiği kaplar sürekli olarak kapalı tutularak kemirici hayvan ve haşerenin önlenmesi sağlanacaktır. Bu kaplar uygun aralıklarla dezenfekte edilerek tekrar kullanıma sunulacaktır. Katı atıkların geri kazanılması teknolojik olarak mümkün olanları (tekrar kullanılabilirliklerine göre) biriktirilerek bu tür atık toplayıcılarına satılacaktır. Katı atıkların toplanması, biriktirilmesi ve uzaklaştırılması Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nde belirtildiği üzere yapılacaktır. Gerekli tedbirler alındığı taktirde, tesisten kaynaklı çevre üzerine olumsuz bir etki olmayacaktır. 77

84 Hafriyat Atıkları Arazinin hazırlanması ve inşaat sırasında çıkacak bitkisel toprak ve hafriyat malzemesi; arazi düzenleme çalışmaları sırasında kullanılacağı için hafriyat artığı malzeme oluşmayacaktır. Kazı sonucu çıkan hafriyat malzeme geçici olarak her bir türibinin içerisinde belirlenen çalışma alanı içersinde ayrı olarak geçici depolanacaktır ve daha sonra dolgu işlemlerinde kullanılacak olup, dolgudan artan malzeme de servis yollarına serilecek ve arazi düzenlemesi gibi işlerde kullanılacaktır. Proje kapsamında tarih ve sayılı Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır ve orman arazisi içerisine, proje alanına herhangi bir atık malzeme bırakılmayacaktır. İşletme aşamasından önce saha üzerinde tesis kurma çalışmaları yapılacak olup, bu işler neticesinde hafriyat işlemi yapılacaktır, işletme döneminde hafriyat atığı oluşumu beklenmemektedir. İnşaattan Kaynaklı Katı Atıklar Ayrıca, arazi hazırlama çalışmalarında kullanılacak olan çeşitli malzemelerin artıkları olacaktır. Bunlar çimento torbaları, ambalaj ve kutular, kereste vb. dir. Bu katı atıklardan geri dönüşümü mümkün olanları, bölgede varsa, lisanslı atık toplayıcılarına verilecektir. Oluşan kalıplık kereste atıkları belirli aralıklarla toplanacak ve talep olması durumunda ısınma amaçlı kullanımı için civardaki köylülere verilecektir. Ambalaj Atıkları İnşaat ve işletme sırasında oluşacak evsel nitelikli katı atıkların içerisinde bulunan ambalaj atıkları ayrı olarak toplanacak ve tarih ve sayılı R.G. de yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ne (Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir) göre bertarafı sağlanacaktır. Proje süresince oluşacak evsel nitelikli katı atıkların içerisinde bulunan ambalaj atıkları Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 26. Madde uyarınca, çevre kirliliğinin azaltılması, düzenli depolama tesislerinden azami istifade edilmesi ve ekonomiye katkıda bulunulması amacıyla santral sahasında diğer atıklardan ayrı olarak biriktirilecektir. Doğal kaynakların korunması ve depolanacak atık miktarının azaltılması amacıyla ambalaj atıklarının oluşumunun önlenmesi; üretimin kaçınılmaz olduğu durumlarda ise öncelikle tekrar kullanılması, geri dönüştürülmesi ve geri kazanılması esas olacaktır. Tehlikeli Atıklar İnşaat aşamasında; Tehlikeli Atıklar Yönetmeliği kapsamında kalan atıklar için (A) işareti ile belirlenmiş atıklar tehlikeli özelliklerine bakılmaksızın kesinlikle tehlikeli atıktır. (M) işareti ile belirlenmiş atıklar ise tehlikeli özelliklerinin belirlenmesi için (EK 6) da verilen eşik konsantrasyon değerlerine bakılarak tehlikeli atık olup olmadığına karar verilmesi gereken atıklardır. Ek-7 kapsamında oluşabilecek tehlikeli atıklar (M) işaretli olup, (16) madde kapsamında olan akü ve piller ise (A) işaretlidir. İşetme döneminde de İşletme aşamasında kullanılan iş makinelerinden kaynaklı ve türibinlerin bakımından kaynaklı tehlikeli atık olarak; kullanılmış lastik, akü, pil, kablo vb. 78

85 tehlikeli atıklar oluşması planlanmaktadır. Söz konusu tehlikeli atıklar, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Ek-7, 15. Madde Aksi belirtilmemiş ise ambalaj maddeleri, absorbanslar, silme bezleri, filtre malzemesi ve koruyucu giysi atıkları, kapsamında oluşabilecek tehlikeli atıklar söz konusudur. Ayrıca, (16) Listede Belirtilmeyen Atıklar başlığı altında Piller ve Aküler başlığı altında oluşabilecek tehlikeli atık kapsamında pil ve akü oluşması planlanmaktadır. PCB ve PCT yağı oluşumu beklenmemektedir. Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği 9. Maddesine göre şantiye alanı içerisinde geçici depolama alanı oluşturulacaktır. Yapılacak geçici depolama alanı oluşacak tehlikeli atık, atık yağlar göz önünde bulundurularak projelendirilecektir. Ayrıca ilgili Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen kriterlere uygun olarak; deponun özellikleri; zemini betonarme şeklinde, dört tarafı kapalı olacaktır ve dışarıya akmayı, bulaşmayı engelleyecek şekilde setreler yapılacaktır. Tehlikeli Atıkların bertarafıyla ilgili belge ve dokümanlar düzenli bir şekilde İzmir Valiliği İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne verilecektir. Atık Pil ve Akümülatörler: Proje nin insaat asamasında, ulasım araçları, is makineleri ile haberlesme ve iletisim araçlarından kaynaklanabilecek atık pil ve akümülatörler, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmis olan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği hükümleri uyarınca Proje Sahası nda biriktirilerek, bu tür atıkların geri dönüsümü ve bertarafı konusunda yetkili kuruluslara gönderilecektir. Proje nin inşaat asamasında, araç ve is makinelerinin lastiklerinin Proje Sahası nda değistirilmesinin gerekmesi halinde değisen lastiklerin, tarih ve sayılı Ömrünü Tamamlamıs Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği hükümleri uyarınca toplanması ve bertaraf edilmesi sağlanacaktır. İşletme aşamasında oluşacak olan atık pil ve akümülatörler, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği Madde 13 e göre tüketici yükümlülükleri yerine getirilecektir. Atık piller evsel atıklardan ayrı toplanacak, pil ürünlerinin dağıtımını ve satışını yapan işletmelerce veya belediyelerce oluşturulacak toplama noktalarına atık piller teslim edilecektir. Araçların akümülatörleri değiştirilirken eskisi, akümülatör ürünlerinin dağıtım ve satışını yapan işletmeler ve araç bakım-onarım yerlerini işletenlerin oluşturduğu geçici depolama yerlerine ücretsiz teslim edilecek, eskilerini teslim etmeden yeni akümülatör alınması halinde depozito ödenecektir. Tüketici olan sanayi kuruluşlarının üretim süreçleri sırasında kullanılan tezgah, tesis, forklift, çekici ve diğer taşıt araçları ile güç kaynakları ve trafolarda kullanılan akümülatörlerin, atık haline geldikten sonra üreticisine teslim edilene kadar faaliyet sahası içinde sızdırmaz bir zeminde doksan günden fazla bekletilmeyecektir. 79

86 Oluşacak atık pil ve akümülatörler tarih ve sayılı Resmi Gazete de yürürlüğe giren Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği ve tarih sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ne uygun olarak bertaraf edilecektir. Atık Pil ve Akümülatörlerin bertarafı ile ilgili belge ve dokümanlar düzenli bir şekilde İzmir Valiliği İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne verilecektir. Ayrıca, birer örneği faaliyet alanında bulundurularak denetim esnasında yetkililere ibraz edilecektir. Atık Lastikler Faaliyetten kaynaklı atık lastik oluşmayacaktır. Ancak inşaat ve işletme dönemlerinde oluşması durumunda, Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin (ÖTL) geri kazanımı esas alınacak, geri kazanım ve bertaraf işlemleri, hava, su, toprak, bitki ve hayvanlar üzerinde tehlike yaratmadan, ses ve koku yoluyla çevreye herhangi bir olumsuz etkide bulunmadan ve doğal çevre ile koruma alanlarına zarar vermeden yapılacaktır tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Ömrünü tamamlamış lastiklerin bertarafı ile ilgili belge ve dokümanlar düzenli bir şekilde İzmir Valiliği İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne verilecektir. Ayrıca, birer örneği faaliyet alanında bulundurularak denetim esnasında yetkililere ibraz edilecektir. Atık Yağlar İnşaat aşamasında; iş makinelerinin bakım ve onarımları yetkili servislerde yaptırılacak olup, proje sahasında iş makinelerinden kaynaklı metal, motor yağı ve filtre atıkları oluşumu söz konusu olmayacaktır. Çalıştırılacak olan iş makinelerinin atık yağlarının ve yakıtlarının, insan sağlığı ve çevreye yönelik zararlı etkisini tarih ve sayılı R.G. de yayınlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak en aza düşürülecek şekilde atık yönetimi sağlanacaktır. Özellikle inşaat aşamasında kullanılacak makinelerden kaynaklı atık yağların taşınması, toplanması ve bertarafı konusunda Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Madde 9 da (Atıkyağ Üreticisinin Yükümlülükleri) belirtilen hükümlere uyulacaktır. İşletme aşamasında ise; Türbinlerin bakım ve onarımı sırasında çıkacak atık yağlar, çevreyi kirletmemesi için bahsedilen çalışma alanı içerisindeki alanlarda 0,9 m 3 hacminde ağzı kapalı bidon içerisinde geçici olarak muhafaza edilerek, türbin yağlarının temin edileceği firmanın bünyesindeki konusunda uzman ekiplerce toplanarak, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmis olan Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ne uygun şekilde Proje Sahası ndan uzaklastırılacaktır. Böylece, atık yağların çevreye ve insan sağlığına zarar vermeyecek sekilde doğrudan veya dolaylı bir biçimde alıcı ortama verilmesi önlenecektir. Tıbbi Atıklar Projenin işletme ve inşaat dönemlerinde oluşacak tıbbi atıklar en yakın sağlık kuruluşuna/hastaneye ağzı kapalı ayrı bir şekilde muhafaza edilerek teslim edilecektir. 80

87 Proje kapsamında oluşabilecek tıbbi atıklar çevre ve insan sağlığına zarar verecek şekilde doğrudan veya dolaylı olarak alıcı ortama verilmeyecektir. Tıbbi atıklar, tehlikeli ve evsel atıklar ile karıştırılmayacak, kaynağında diğer atıklardan ayrı olarak toplanacak, biriktirilecek, taşınacak ve bertaraf edilecektir. Tıbbi atıkların bertarafında tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Tıbbı atıkların bertarafıyla ilgili belge ve dokümanlar düzenli bir şekilde İzmir Valiliği İl Çevre ve Orman Müdürlüğüne verilecektir. Ayrıca, birer örneği faaliyet alanında bulundurularak denetim esnasında yetkililere ibraz edilecektir. Sıvı Atıklar: İnşaat aşmasında personel ihtiyaçları, faaliyet alanı ile yolların spreylenmesi ve inşaat işleri için su kullanımı söz konusu olacaktır. Su kullanım noktaları ve miktarları Bölüm 1.c de açıklanmıştır. Arazinin hazırlanması ve inşaat aşamasında spreyleme işlemleri için kullanılacak suyun atıksu olarak geri dönüşümü beklenmemektedir. Tesiste inşaat aşamasında çalışan işçilerden kaynaklanacak evsel nitelikli atıksu miktarı Bölüm 1.c de lt/gün olarak hesaplanmıştır. Oluşan bu evsel nitelikli atıksular; tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Lağım Mecrası İnşaası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik hükümleri gereğine uyularak yapılacak olan sızdırmasız fosseptikte toplanacaktır. Fosseptikte biriken atık sular Tire belediyesi tarafından ücret karşılığı vidanjörle alınacaktır. Sızdırmasız fosseptik planı; genişliği 6 m olmak üzere 2 gözlü, boyu 3 m ve derinliği 3 m olacak şekilde tasarlanacaktır. Sızdırmasız Fosseptik Planına ilişkin plan-çizimi eklerde verilmiştir (Ek-6). Arazinin hazırlanması aşmasında meydana gelecek evsel nitelikli atıksuların bertarafında tarihli ve sayılı R.G. de yayınlanan ve tarihli Ve sayılı R.G de yayımlanan değişikliğiyle birlikte Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Gerekli önlemlerin alınmasıyla inşaat çalışmaları süresince kaynaklanacak atıksuların çevre üzerine olumsuz bir etkisi beklenmemektedir. İşletme aşamasında çalışan işçilerden kaynaklanan evsel nitelikli atıksu miktarı Bölüm 1.c de lt/gün olarak hesaplanmıştır.işletme aşamasında oluşacak evsel nitelikli atıksular; tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik hükümleri gereğine uyularak yapılacak olan sızdırmasız fosseptikte toplanacaktır. Fosseptikte biriken atık sular Tire belediyesi tarafından ücret karşılığı vidanjörle alınacaktır. Faaliyet süresince tarihli ve sayılı R.G. de yayınlanan ve tarihli Ve sayılı R.G de yayımlanan değişikliğiyle birlikte Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine titizlikle uyulacaktır. 81

88 Emisyon Oluşumu ve Etkileri Faaliyet kapsamında; iş makinelerinin egzozlarından kaynaklanacak kirletici değerleri, Bölüm 1.c de hesaplanmıştır. Bu değerler, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde verilen "Kütlesel debi" değerleri ile karşılaştırıldığında, değerin limit değerin (< 1 kg/saat) altında olduğu görülmektedir. Bu nedenle, yanmadan kaynaklanan ve hesaplanan emisyonların çevre atmosferinde oluşturacağı konsantrasyonlarının, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen uzun ve kısa vadeli sınır değerlerini aşmayacağı öngörülmektedir. İşletmeye ait iş makinesi ve kamyonların egzoz ölçümleri düzenli olarak yapılacak ve izin verilen egzoz emisyonu sınır değerleri aşılmayacaktır. Söz konusu tesisin kurulumu esnasında kazı ve inşaat işlemleri yapılacak olup bu işlemler esnasında oluşacak toz miktarları Bölüm 1.c de hesaplanmıştır. Bu değerler, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 2.1 de belirtilen değerlerin (1 kg/saat) altında olduğu için tozların yayılım hesabı yapılmamıştır. Söz konusu faaliyet süresince tarih ve R.G yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Planlanan faaliyetten kaynaklanacak emisyonların çevreyi kirletmemesi için gerekli tüm önlemlerin alınacağı proje sahibi tarafından taahhüt edilmektedir. Planlanan tesisin işletilmesi esnasında herhangi bir sebepten dolayı yörede bulunan arazilere, yollara ve köprülere zarar verilmeyecektir. Olası zararlar faaliyet sahibi tarafından karşılanacaktır. Gürültü Oluşumu ve Etkileri İşletme aşamasında kullanılacak olan makine ve teçhizattan kaynaklanacak gürültü seviyeleri Bölüm 1.c de verilmiştir. İşletmeden kaynaklı gürültü seviyesi 100 metreden sonra 64,30 dba seviyesine düşmektedir. Bu değer tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin Endüstri Tesisleri için Çevresel Gürültü Sınır Değerlerinin (65 dba) altındadır. Faaliyet sahibi tarafından işletilecek olan tesiste, oluşacak gürültünün insan sağlığını olumsuz yönde etkilememesi için Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Ayrıca faaliyet sahibince işletmede kullanılacak makine ve ekipmanlar ile ilgili olarak, Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu İle İlgili Yönetmeliğin 15. Maddesinde belirtilen hususlara uyulacaktır. Söz konusu tesiste çalışma saatleri gün içinde saatleri arasında toplam 8 saat olacaktır. Gürültüye maruz kalınan ortamlarda çalışanların sağlığını koruyabilmek ve faaliyetin sürekliliğini sağlayabilmek için başlık, kulaklık veya kulak tıkaçları gibi uygun koruyucu araç ve gereçler verilecektir. İşletme esnasında işçilerin sağlık kuralları bakımından günde 8 saat çalıştırılması düşünülmektedir. 82

89 Tesisin işletilmesi sırasında nakliye kamyonlarının yükleme standardı (azami 30 ton) dışına çıkılmayacaktır. Kamyonla malzeme taşınması esnasında karayolundaki köprü, menfez, büz vb sanat yapılarına ve mevcut yollara zarar verilmeyecektir. Zarar verilmesi durumunda faaliyet sahibi zararı karşılayacaktır. Söz konusu faaliyetin işletilmesi sırasında yakın çevrede bulunan arazilere müdahalede bulunulmayacak, bu alanlara atık bırakılmayacak olup, faaliyetten kaynaklı olası zararlar faaliyet sahibince karşılanacaktır. Proje alanı orman, tarım,maki-fundalık-çalılık, ağaç karakteri korunan alanlar ve örtü altı tarım arazisi vasıflı arazilerde bulunmaktadır. Tesis sahası içerisinde her türlü çevre emniyeti alınacak ve tüm saha çevresinde gerekli ikaz levhaları konulacaktır. Tesiste çalışacak olan personel iş ve güvenlik kuralları konusunda eğitilerek iş kazalarının önlenmesi için güvenlik kurallarına uymaları sağlanacaktır. Faaliyet sırasında olabilecek kazalara karşı tesis sahasında ilk yardımla ilgili tüm araç ve gereçler bulundurulacaktır. Ayrıca faaliyet alanı içerisine görevliler dışında giriş çıkışa engel olacak tedbirler alınarak, uyarıcı yazı ve levhalar konulacaktır. Faaliyet alanlarında Ulusal Mevzuatımız veya Uluslararası Anlaşmalarla Korunan nesli tehdit altında, lokal endemik vs. flora veya fauna türleri bulunmamaktadır. Proje alanı Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası nda Birinci Derece Deprem Bölgesi nde yer almaktadır. Bilindiği gibi bu haritada Birinci Derece Deprem Bölgeleri deprem yönünden en riskli yerleri, Beşinci Derece Deprem Bölgeleri ise deprem yönünden tehlikesiz bölgeleri göstermektedir. Proje sahası ve yakın çevresi depremsellik haritası ve dereceleri Ek-3 te verilmiştir. Faaliyetin gerçekleşmesi halinde öngörülen çevresel etkilerin yüksek boyutlarda olamayacağı ve alınacak önlemlerle bu etkilerin daha da azaltılacağı düşünülmektedir. Bu bakımdan olumsuz çevresel etkiler yönetmelikler ve tüzüklerin belirlemiş olduğu sınırlara yaklaşmayacaktır. Yapılan bu değerlendirmeler neticesinde planlanan tesislerin işletilmesine ilişkin olarak önerilen kontrol yöntemlerinin titiz ve eksiksiz biçimde uygulanması kaydıyla kalıcı çevresel etkiler ve zararlar beklenmemektedir. Kuş Göç Yolları açısından; proje alanından geçebilecek kuşların türbinlere çarparak zarar görmelerini önlemek amacıyla rüzgar türbinlerinin mat renkte olacak, pervane uçları turuncu renge boyanacak olup, gece kuşlarının türbinleri fark edebilmeleri için ışıklandırma yapılacaktır ve bu aydınlatmalarda beyaz ışık kullanılmayacaktır. Ayrıca, tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelikgereğince tesis için çevre izni alınacaktır. Söz konusu işletmede 2872 sayılı Çevre Kanunu ve 5491 sayılı Çevre Kanunu nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun ilgili maddeleri uyarınca hazırlanarak yürürlüğe girmiş ve girecek olan tüm yönetmelikler ile diğer mevzuat kapsamında çevrenin 83

90 korunması ve kirliliğin önlenmesi için gerekli her türlü izinler alınacak 2872 sayılı Çevre Kanununa ve bu kanuna istinaden çıkarılan tüm mevzuat hükümlerine uyulacaktır. Ayrıca, faaliyet süresince aşağıdaki tüm yönetmeliklere uygun olarak çalışılacaktır sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve ilgili yönetmelikleri (3386 ve 5226 sayılı yasalarla değişik) 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili yönetmelikleri 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili yönetmelikleri 4342 sayılı Mera Kanunu ve ilgili yönetmelikleri 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ve ilgili yönetmelikleri 6831 sayılı Orman Kanunu ve 5192 sayılı Orman Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ve ilgili yönetmelikleri Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Dair Yönetmelik ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Çevre Denetimi Yönetmeliği ( tarih sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Yapı İşlerinde Sağlık ve Güvenlik Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Geçici veya Belirli Süreli İşlerde İş Sağlığı ve İşçi Güvenliği Hakkında Yönetmelik ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) 84

91 Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelik ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği (17/5/2005 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanmıştır ve Sulak Alanların Korunması Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik tarih, sayılı R.G. yayımlanarak yürülüğe girmiştir) İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.) Planlanan tesisin faaliyeti ile ilgili olarak İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik e göre ruhsatlandırılması için ilgili makama faaliyet sahibi tarafından müracaat edilerek kurum ve kuruluşlarca öngörülen hükümlere uyularak gerekli izinler alınacaktır. Yukarıdaki değerlendirmeler neticesinde Rüzgar Enerjisi Santralini faaliyetine ilişkin olarak önerilen kontrol yönetmeliklerinin titiz ve eksiksiz biçimde uygulanması kaydıyla kalıcı çevresel etkiler ve zararlar beklenmemektedir. Bu rapor işverenle yapılan sözleşme şartlarına, işin genel şartnamesine uygun ve bağlı olarak kaynakların seçimi ve kullanılmasında işverenle mutabık kalınarak hazırlanmıştır. Yapılan mutabakatlar sonucunda doğabilecek hiçbir hukuki sorumluluk tarafımızca kabul edilemez. 85

92 EKLER LİSTESİ Ek 1: Yer Bulduru Haritası Ek 2: 1/ Ölçekli Genel Yerleşim Planı (Vaziyet Planı) Ek 3: Proje Alanını Gösterir Deprem Haritası Ek 4: Proje Alanını Gösterir Uydu Görüntüleri Ek 5: Proje Alanını Gösterir 1/ Ölçekli Onaylı Çevre Düzen Planı & Lejantı Ek 6: Sızdırmasız Fosseptik Planı Ek 7: Kuş Göç Yolları Haritası Ek 8: EPDK Bilgi Formu 86

93 EK-1 Yer Bulduru Haritası

94 ~ I \ Boynuy<>Qun l~ 1 kh Klreli """~/(,,e.,'lolu ~;, ~ Ciniyeri KOrdOllO Oerell Kaplan Oalhk Cukufi<Oy BOyOkkemeldere Yem~ler onakoy Armutlu TOl>81ak KO kkomorco BOyOkkOmOrcO KOQ(lkkemerdere Yamandere

95 EK-2 1/ Ölçekli Genel Yerleşim Planı (Vaziyet Planı)

96 ÖLÇEK:1/ SANTRAL SAHASI GEÇİCİ DEPO SAHASI SERVİS YOLU ŞANTİYE ALANI TÜRBİN ALAN SINIRI MEVCUT KÖY YOLU ÇALIŞMA ALANI ŞALT SAHASI ŞANTİYE ALANI KÖŞE NOKTA SERVİS YOLU ŞA-1 ŞA-2 ŞA-3 ŞA-4 UTM Koordinatı ( 6 Derece ) Doğu ( sağa değer ) Kuzey ( yukarı değer ) LEJAND GEÇİCİ PASA ALANI MEVCUT KÖY YOLU ÇALIŞMA ALANI ŞANTİYE ALANI SANTRAL SAHASI GEÇİCİ DEPO SAHASI TÜRBİN SALT SAHASI TÜRBİN ALAN SINIRI PROJE SAHİBİ TAYF ENERJİ YATIRIM ÜRETİM VE TİC. A.Ş. PROJE ADI 20 MW ÖDEMİŞ RES PROJESİ GENEL DURUM PLANI

97 EK-3 Proje Alanını Gösterir Deprem Haritası

98 1.Derece 2.D e rece 3.D e rece 4.Derece D 5.Derece ii merkezi il~e merkezi Bucak merkezi Diri F ayla r(m TA) Yol Otoban = Demiryolu Nehir il~e sin1n ii Slnlrl Km DEPREM ARA~TIRMA DAiRESi ANKARA

99 EK-4 Proje Alanını Gösterir Uydu Görüntüleri

100

101

102

103

104

105 EK-5 Proje Alanını Gösterir 1/ Ölçekli Onaylı Çevre Düzen Planı & Lejantı

106 N N "'00 ~ "' N 0 0 ll~ 1 ',... ' j '~ ooooss j t I' '"'... :::. 0 OOOOLS -e_d ' J;}''0 ~<J-.'"" ~-/ 0....,.a,. ' r <f -,~sr ' o,.?'. '' ',, \.., ;,~~ 0 -~ 0 " t::-,o?j,_~ ' '' r c.o -Ji. L20

107 SINIRLAR il>arj SINIR!..AR - ILSINIRI -- ll~esu<iri BOvO~ HIR BELEOIYE SINIRI....,. BELEotY'E 5'NIU PUNL,4MA SINIRLARI... Pl.AN 0~ SiNIRI Pl.ANLAMAALT 80LGEst SINIFtl OZEJ.!(ANUNLARA TABf Al.Alt.AR ~ KOi.TOR VE TURIZM KORUMA VE ~ GE~ 80<.GESllTURIZM MERKEZI IIlIII OZEL ~EVRE KORIJIM 80lGESI an MluJ PARK e2zi TABIAT PARJQITABIATI KORUMAAJ.ANI ARAZI KULL.ANIMI YERLESIM Al.ANLABI - KENTSEL YERLE~KAJ.AN EJ KENTSEL GEU$ME Al.AHi ~ KIRSAJ. YERL~EAJ.ANI CALISMA ALANL,t,RI llillj =~~~f 1 GEREKT1REN - SANAY1 ALANl - ORGAHIZE SANAY1 80<.GESI - SANAY1 VE DEPOLAMAAJ.ANI iee3i DEPOLAMAALANI SERSEST BOlGE - TERCIHU KUUANIM IJI GONClelRUK Al.AN KAMPING Al.AHi Ill Kl'>TURlzMI!!! TERMAJ. TURIZM ll GOLF!!OyQts ACIK ALAN KlJU,AN!SLARI - ONIVERSITE AJ.ANI - TEKNOPARKAJ.ANI - 8 l.gesel/ l<entsel SPOR Al.AHi - EIOLG E PARKll80Y0K KENTSEL YE ~ILALAN l!j FUAA PANAYIR. FESTfvALAl.ANI T.C. CEVRE ve ORMAN BAKANuGI <;evresel Etld Degertendlnnesi ve Planlama Genet MiidurtO{IO MAN SA-KUTAHYA-IZM R PLANLAMA B LGESI OL EKLI EVRE DUZENI PLANI GOSTERiM TARIJelSAL ARAZI Kl&l,,ANl14.ABI D TARJM ARAZISI!:::] ORTOAJ.Tl TARIMAAAZISI - ~YIR... ERA D SUt.AIMAl.ANI ~ TEJ<NOLOJIK SERA 80<.GESI SAKIZACACJ GE~l1RME BOlGESI DIGER ABAZl Klll.LANIM ALAN!.ARI - ORMAN~ - ~LANOIRI LACAKAJ.AN l!ll MESIRE Al.AHi - ASKERIAJ.AN ITIIl ASKERI YA$AK 80LGE ~ MADEN CU<AR.. Al.AN! D TUZl.AALANI KORUMA ALANLARI S!J.AL..ANU,RJ ~ D0GAL SiT ALAN:1 ~ TARIHI SIT Al.AMI ~ KENTSEL ~T Al.AHi 1=7::3 ARKEOLOJIK SIT Al.AN! D I. DERECE ARKEOLOJ!K SIT ALANI SU KA'fNAKLABI KORY@ AlANL,ARt JC ME VE KULLANMA SUYU MUTLAK KORUMAALANI SiNIRI ~~~~ru~~~~i SINI~ lcme VE KUUANMA SUYU ORTA MESAFELI KORUMAALANI SJNIRI - ll;me VE KULLANMA SUYU UZUN MESAFELI KORUMAAJ.ANI SI NJRI OOGAL KARAKJ'EBI KORUNACAK ALANU,B D KAYAJ.JKT~KAJ.AN ~ SAZUKBATAKUKALAN S MAKILIK.f\JNDAl.IJ<.CAUUK Al.AN CJ Pl»l<UMSAJ. m ~~~uon'!.~~eri NEOENIYLE A~UK KAAAKTERI KORUNACAK Al.ANLAR KORUW, STAij!SONE $AHJp okieb Al.AMUR CJ YAIWI HAYATl KORUWJGELl~T1RMEALANI AKDENlZ FOKU YA$AMALANlARI G.011 o.tt~ ff K~Dk llend9fft Dtft.IN SUllk Alan Korum. 861Qelitri ; : : : :: SUlAKAJ.AN KORUMA 80<.GE SINIRI r---, L-J SULA.KALAN TAMPON BOLGE Sl:NIAI LJ MV11AK KORUIM 90!.GE SI N I~ D EKOLOJIK ETKILENME BOLGE SINJ~ ~ ~ KARAVOLLARI ====3 OTOYOL EKSPRES VOL - BiRINCI OERECE VOL -- ll<jllc! OERECE YO!. -- OCONCO DERECE VOL DEMIRvOLLARI - - DEMlRYOLU RAYU SISTEM --HIZl.I TREN (PROJE) rn UMAN I LIMANGERI ALANI rn TERSANE DENlzvOLLARI VE KJYI VAPtLARI ID 8AUKC1 BARINAGll v.. T LlMANI HA.VA YOll..ARJ,..., HA""Al.AN" HAVA LIMANI MANIASINI~ ENERJI - SUL.AMA 0 - BARA.I TERMIK SAHTRAL ~ H DROELEKTR!K SANTRAJ. ROZGAR ENERJI SANTRAJ.I ~ JEOTERMAI. TESISI ENER.Jl Al.ANI ENERJi YATIRIM 8 l.gesi --ENERJI ILETlM HATTI -- OOCA!.GAZ BORU HATTI - - PETROL BORU HATTI SU Y0zEyLERI C] OENIZ W GOL IGOLET NEHiR I DERE ATIK VE ARITMA TESISLERI [][) KATI ATIK BCRTARAF VE GERI KAZANIM TEslsl W TEHLIKE1.JATIKBERTARAFTESISA rn ARITMA TESISI R CORUF DEPOLAMA VE CORUF GERI KAZA.NIM Al.AHi

108 Maniso-Kutahyo-izmir Planlama Bolgesi 1/ Ol<;:ekli <;:evre Duzeni Plani, Plan Uygulama Hukumleri millkiyeti sm1rlannda saghk koruma band1 b1rakilmas1 zorunludur. Saghk koruma band1 iyerisinde mesken veya insan ikametine mahsus yapila~maya izin verilmez Bu planm onaymdan once, tesis kullan1c1lanna ula$ilamayan ve faaliyeti sona errni~ I terk edilmi~ kum-c;:aktl I ta$ I maden ocaklan, iyile~tirme projesi; Valilik denetiminde ilgili idareye yaptmhr, uygulama Valilik tarafmdan denetlenerek sonuc;:landmhr izmir kentine ic;:me ve kullanma suyu temin edilmesi amac1yla izsu tarafmdan belirlenen yilzey ve yer altl su kaynaklarmm koruma alanlan ile ic;:me ve kullanma suyu rezervuarlannm koruma alanlarmda, yapilacak, siirdliriilecek madencilik faaliyetlerinde izsu "Su Havzalar1 Koruma Yonetmeligi" htikilmlerine uyulmas1 zorunludur Enerji Uretim Alanlan ve Enerji iletim Tesisleri: Yenilenebilir enerji (rtizgar, giine$, jeotermal) ilretim alanlarmda, ilgili kurum ve kurulu$lardan alman izinler ve Enerji Piyasas1 Dilzenleme ve Denetleme Kurulunca verilecek lisans kapsammda, <;evre ve Orman Bakanhg1'nm uygun gorli~il altnmas1 ko~uluyla, 1/ olc;:ekli c;:evre dilzeni plaru degi~ikligine gerek kalmaks1zm, ilgili kurum ve kurulu$ gorti~leri dogrultusunda haz1rlanan naz1m ve uygulama imar planlan, ilgili idaresince onaylamr ve planlar bilgi ic;:in Bakanhga gonderilir Enerji iletirn tesislerinde, <;evre ve Orman Bakanhg1'nm uygun goril~il almmas1 ko~uluyla, 1/ olc;:ekli 9evre diizeni plant degi$ikligine gerek kalmaks1zm, ilgili kurum ve kurulu$ g6rli$leri dogrultusunda hazulanan nazlffi ve uygulama imar planlar1, ilgili idaresince onaylarur ve planlar bilgi ic;:in Bakanl1ga gonderilir Bu planda termik santral olarak gosterilen alanlarda var olan onayh planlar gec;:erlidir. Bu alanlarda ilave yap1la~ma ve yenilemelerde bu planm ilke ve kararlanna aykm olmayacak bic;:imde yap1la~ma kararlarmm iiretilmesi zorunludur AtLk Bertaraf ve Depolama Tesis Alam: <;evre Dilzeni Plaru biitiinii ic;:inde her tiirlil at1klann kaynagmda ayn toplanmas1, bunlarm depolama alanlanna ta$1nmas1, transfer istasyonlarmm kurulmas1, geri kazanim ile ilgili i$lemlerin yiiriitulrnesi ve bertaraf edilrnesi gibi i$ ve i$lemleri kapsayan atik yonetimi sisteminin kurulrnas1 ile ilgili c;:ah~malar <;evre ve Orman Bakanhg1, Valilikler, Belediyeler tarafmdan tamamlanacaktu. Mahalli idare hizmet birlikleri veya ajanslar at1k yonetim sisteminin kurulmasm1 ilstlenebilirler. Yonetim sistemi kuruluncaya kadar ilgili mevzuat hi.ikiirnleri gec;:erlidir Aritma Tesisi AJanlan: <;:evre Diizeni Plan1 btitiinil ic;:inde her turlti s1v1 atiklarm ilgili mevzuatta belirtilen standartlar1 saglayacak $ekilde ar1tilmas1 ve/veya bertaraf edilmesi zorunludur. Bu alanlann yer se9irn ve uygulamas1 bu plarun ilkeleri 9er9evesinde ilgili kurum ve kurulu~lann g6rli$leri almarak belediyeler, kurum ve kurulu$lar, mahalli idare hizmet birlikleri tarafmdan yap1labilir Karayolu Kenarmda Yapllacak Tesisler: Belediye ve miicavir alan s1mrlar1 ic;:inde ve d1~mda karayollan kenarmda ~ yapilacak tesislerde "Karayollar1 Trafik Kanunu" ve "Karayollar1 Kenarmda Yapilacak ' ~ -2.o -~WL...'.).OlO iatihi'nde_ dij'~jt.t~ r ~apllar<tt.- ~lat'tl r)h vv~~~ ~~ ~\O\\O("l'\Q ~~ ~ {/{00 o::;j::j ~it! ( qdp 1~0~ Wll~ ~ 9~G. 0 ttuiitrt'\\dfu\ {\ 7\SU~\N ~"i'~\dle. (S.to..A>lO ~<Al~ ~ - v -,,,.?-'\ ~ '

109 Manisa-KUtahya-izmir Planlama Bolgesi l I l Ol<;:ekli <;evre Duzeni Plani, Plan Uygulama Hukumleri 6.9. Bu planm ilke ve stratejileri dogrultusunda yapilacak alt ol9ekli planlarda, ilgili kurum ve kurulu~larm g6rti$leri almacak, plan kararlar1 bu gorii$ler dogrultusunda olu$turulacakt1r Bu planla belirlenen kentsel yerle$me alanlannda alt ol9ekli planlarm haz1rlanmas1 sonrasmda kesinle$en s1rnrlar d1~mda kalan alanlarda bugtinki.i arazi kullanmu devam ettirilecektir. Ancak, ihtiyac;: olmas1 halinde, sosyal ve teknik altyap1ya yonelik kullarulabilir Bu plan ile belirlenen planlama alt bolgeleri ic;:inde veya d1~mda, kamu yararmm gerektirdigi, gtivenlik, saghk, egitim, v.b. sosyal donati alanlar1, btiytik kentsel ye$il alanlar, belediye hizmet alanlar1, kent veya bolge I havza btitiinilne yonelik her tiirlti atik bertaraf tesisleri ve bunlarla biltiinle~mi$ geri kazamm tesisleri, antma tesisleri, sosyal ve teknik altyap1, karayolu, demiryolu, denizyolu, havaalaru, baraj, enerji iiretimi ve enerji iletimine ili$kin kullammlarm alt ol9ekli planlar1, bu planm koruma, geli$me ve planlama ilkeleri dogrultusunda, planlama alt bolgesi planlar1 yap1lmam1$ olsa da Bakanhgm ve ilgili kurum ve kurulu$larm g6rti$leri dikkate ahnarak, ilgili idaresince haz1rlamr. Onaylanan planlar say1sal ortamda veri tabanma i~lenmek ilzere Bakanl1ga gonderilir. Soz konusu tesisler I tesis alanlar1 amac1 d1$mda kullarulamaz Yakma veya di.izenli depolanmn yarn srra fiziksel/kimyasal/biyolojik oni~lem tinitelerini ic;:eren entegre atik bertaraf veya geri kazarnm tesislerinin yer se9iminde, at1gm en yakm ve en uygun olan tesiste bertaraf edilmesi ilkesi c;:erc;:evesinde, bolgenin atik miktar1 dikkate almarak ilgili kururn ve kurulu$larm gorti~il dogrultusunda tesisin yer sec;:imi belirlenir Bu plan ile belirlenen Planlama Alt Bolgeleri ic;:inde veya d1$mda kalan alanlarda, kentsel ya da kirsal yerle$me alanlan ic;:inde ya da d1$mda gereksinim duyulmas1 halinde; Toplu Konut idaresi'ne (TOKi) tahsis edilmi$ alanlarda TOKi tarafmdan iiretilecek toplu konut alanlarma ve Ozelle$tirme idaresi Ba$kanhg1'nca yiiriittilen faaliyetlerin alan kullan1m tiirlerine ili$kin ba$vurular bu plamn koruma, geli$me ve planlama ilkeleri ve ntifus kabulleri dogrultusunda, ilgili kururn ve kurulu$ g6rti$leri almarak ilgili idarelerince onaylamr. Onaylanan planlar say1sal ortamda veri tabaruna i$lenmek ilzere Bakanhga gonderilir Her tiirlil sosyal, killtiirel donat1 alam ve teknik altyap1 mevzuatla belirlenmi$ standartlara uygun olarak alt olc;:ekli planlarda belirlenecektir Bu planda onerilen devlet yatmmlanna (demiryolu, karayolu, havalimam v.b.) ili$kin kullarum kararlanrun i$lerlik kazanabilmesi ic;:in ilgili kurumca yatmm programma almmas1 gereklidir. Bu planm onaymdan sonra karara baglanm1$ olan devlet yatmmlan, bu planm ilke ve stratejileri dogrultusunda bu plana i$lenir Bu plan ile belirlenen planlama alt bolgelerinde btitilncill olarak yapilacak 1/ olc;:ekli <;evre Dilzeni Plamrun haz1rlanmasmda, ilgili idareler aras1 i$birliginin saglanmas1 esashr Plan s1rnrlar1 ic;:erisinde, nazun imar plan1 9ah$malarmda afet riskinin (deprem, sel, heyelan v.b.) degerlendirilmesi, "Afet Bolgelerinde Yapllacak Yapilar Hakkmda Yonetmelik" htikilmleri uyarmca yerle$ime esas jeolojik/jeoteknik ettitlerin yaptmlmas1 zorunludur. Aktif fay hatlarmm bulundugu alanlarda, ta$km riski bulunan alanlarda ve s1vila$rna riski ytiksek alanlarda, yap1lacak etiltler dogrultusunda gerekli onlemlerih plan kararma donil~tiirtilmesi zorunludur. " '#: El{WL 20lO ta~hrrde.. ~~(j'lptlarat-~lanaa H~l~.--. -?\at'\\art'q. ~\ f (OQ.coo 01qtldi 4DP,.P\:Jn w\acra w~'tf. ~ ttu~\evn\'n 7'SUNlN A'tNlDU~.. fs,10.1.0to Sehll '.t,anxt~ Gu "iul;c Av'.::U. J

110 EK-6 Sızdırmasız Fosseptik Planı

111 FOSSEPTIK DETAY PLANI YANGORONOS A J- II II..., r- -.lz pzo 270 OsrGORONOs?70 270

112 EK-7 Kuş Göç Yoları Haritası

113 Proje alanı

114 EK-8 EPDK Bilgi Formu

115 TAYF'ENERJI- RUZGAR ENERJisiNE DAY ALI iiretim TESisiNE ili~ki:n BiLGi FORMU Ba~vuru sahibi tiizel ki~i Tesis ad1 Dretim tesisinin yeri iii ilc,:esi Mevkii Tesis tilril Enerj i kaynag1 Unite say1s1 Unite kurulu gticleri Tesis toplam kurulu gucil Ongt>riilen ortalama yllhk ilretim miktan Ongt>rillen sisteme baglant1 noktas1 ve gerilim seviyesi (tek hat ~emasma uygun) Ongorillen tesis tamamlanma silresi Talep edilen lisans silresi Ongorillen tesis yerine ait pafta adt/adlart TAYF ENERJi YATIRJM URETiM VE TiCARET ANONiM SiRKETi ODEMi$ RES izmir Tire <;:atal Tepe, Kov~u Tepe, Kapakkaya Sut1, Melik Tepe, Dal11k KC>yil, Akta~ Tepe, Giilyeri Tepe, Ba~erik Tepe ve Kiir,:ilkovac1k Yaylas1 Yenilenebilir Rilzgar 15 adet 5 adet kw ve 10 adet kw 20MW kwh/y1l TiRE TM Orta gerilim insaat C>ncesi donem: 16 ay I insaat dt>nemi: 24 ay 49 yj) izmir-l I 9-c4, izmir-li 9-d3 Ongori.ilen tesis yerine ait Unite koordinatlart (UTM) Ongorillen proje kapasite faktoril T.NO Tl T2 T3 T4 T5 T6 T7 T8 T9 TIO Tll Tl2 Tl3 T14 TIS % 42 E N , , , , , , , I 09, , J3 467, , , , , , , , , , , , , , I 0 578, , I 0 059, , , , , Pel in TUR.KER TAYF ENERJi YATIRIM URETiM VE TiCARET A.!j. TURAN GONE~ BULVARI 15. CADDE NO: 11 YILDIZ-<;ANKAYN ANKARA TEL: (312) FAX: (312)

116 NOTLAR VE KAYNAKLAR Doğa Koruma ve Milli Parklar Coğrafi verileri TUBİVES (Türkiye Bitkileri Veri Servisi) -IUCN, 2009, Red List Categories Akalın, Ş., 1952, Büyük Bitkiler Kılavuzu, Ankara. Baran, İ. 2005, Türkiye Amfibileri ve Sürüngenleri. Tübitak Popüler Bilim Kitapları, Ankara. Baran, İ., 1998, Türkiye Herpetofaunası (Kurbağa ve Sürüngenler). T.C. Çevre Bakanlığı Yayını, Ankara. Baytop, T., 1997, Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Ankara. Bern, 1984, Avrupa Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi. Demirsoy, 1997, Türkiye Amfibileri (Monografi), METEKSAN Yayınları, 69 s, Ankara, Demirsoy, 1998, Türkiye Memelileri (Monografi), METEKSAN Yayınları, 292 s, Ankara, Demirsoy, 2001, Türkiye Kuşları (Monografi), METEKSAN Yayınları, 520 s, Ankara, Demirsoy, 2006, Türkiye Sürüngenleri (Monografi), METEKSAN Yayınları, 205 s, Ankara, Ekim, T., Koyuncu, M., Vural, M., Duman, H., Aytaç, Z., Adıgüzel, N., 2000, Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı, Türkiye Tabiatını Koruma Derneği Yayın No: 18, Ankara. Güner, A., 2000, Flora of Turkey And The East Aegean Islands, Vol.11, Edinburg. Ketenoğlu, O., Kurt L., Yiğit N., Çolak E. ve ark., 2002, Çevresel Etki Değerlendirme ÇED,Ankara. Kiziroğlu, İ., 1993, The Birds of Türkiye. (Species List in Red Data Book). TTKD, Sarıbaş, M., 2006, Bitki Adları Sözlüğü Ağaçlar-Otlar-Çalılar, Ankara. Svensson, L. Et all. Collins Bird Guide Taşgetiren, S.,1998, Rüzgar Enerjisi, Ekoloji Çevre Dergisi, Cilt 8, Sayı 29. Turan, L., Rüzgar Türbinlerinin Kuşlar ve Yarasalar Üzerine Etkileri, H.Ü Çevre Eğitimi, Kuş Araştırmaları ve Halkalama Merkezi. Türkiye Çevre Vakfı (TÇV), 2005., Türkiye nin Biyolojik Zenginlikleri, Türkiye Çevre Vakfı Yayını, Ankara. T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı, Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü, Atık Yönetimi Eylem Planı ( ), Mayıs 2008.Ankara. Özkaya, M., Variyenli, H., Uçar, S., 2008, Rüzgar Enerjisinden Elektrik Enerjisi Üretimi ve Kayseri İli için Çevresel Etkilerinin Değerlendirilmesi, Cumhuriyet Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Fen Bilimleri Dergisi,Cilt 29, Sayı 1. Yarar, M., Magnın, G., 2004, Türkiye nin Önemli Kuş Alanları Kitabı. Yiğit, N., Çolak, E., Sözen, M., Karataş, A.,2006, Rodents of Türkiye Türkiye Kemiricileri Yiğit, N., Saygılı F., Çolak, E., Sözen, M., Karataş, 2008, Ornitoloji Kuş Bilimi

117 PROJE TANITIM DOSYASINI HAZIRLAYAN ÇALIŞMA GRUBU PPM Kirlilik Önleme ve Yönetimi Dan. Müh. İnş. Tah. San. Tic.Ltd. Şti. PPM Pollution Prevention and Management Con. Eng. Company

118 YETERLiK BELGESi TEBLiGi KAPSAMINDA (.:ALll>TlRILMASI TAAHHUT EDiLEN PERSONELTABLOSU Projenin Adi Proje Sahibi : Odemi~ RES Projesi : TayfEnerji Yatmm Dretim ve Ticaret A.$. Projenin Mev~i. : izm~ Iii, Tire Il9esi, <;atal Tepe, Kov~u Tepe, Kapakkaya Srrt1, Melik Tepe, Dalllk Koyil, Akta~ Tepe, Gulyen Tepe, Ba~erik Tepe ve Kti9likovaclk Yaylas1 Yeterlik Beige No : 33 Tebligin itgili Maddesi Sorumlu Oldugu Kapsammda Adi Soyad1 Meslegi Boliim, Sayfa, boliim, imzas1 (.:ah~tinlacak Personel ekjer vb. <;:evre Miihendisi (Mad de 5/1 -a) Amac;: Billen! YAZICIOGLU <;:evre Miihendisi Boliim I.c _J;f Miihendislik veya mimarhk fakiilteleri veya fakiilte M. Gokhan YILDIRIM Maden Miihendisi veya akademi veya dort Boliim l.b yilhk yiiksek okul veya fen veya edebiyat fakiiltelerini n Jeoloji mezunu personel Banu Y AZICIOGLU Y. Miihendisi (Madde 5/1 -b) Boliim 2.b JN ~ Kapsam Belirleme ve inceleme Degerlendirme Komisyonunca veya PTO inceleme degerlendirme komisyonunca belirl enmi ~ meslek grubundaki person el Rapor Koordinatorii (Madde 5/1 -c) Ero! DEMiRCi <;:evre Y. Miihendisi J r \Gfo~- Proje Tan1t1m Dosyas1 - ( (Madde 5/1 -c;:) kapsammdaki personel