HASANBEYLİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ

Transkript

1 EKSİM ENERJİ A.Ş. HASANBEYLİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ PROJE TANITIM DOSYASI EKSİM ENERJİ A.Ş. HASANBEYLİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ OSMANİYE İLİ, HASANBEYLİ İLÇESİ, HARLI YATAK TEPE, KİLLİK TEPE, ÇUKUR TEPE, KİŞNAS KÖYÜ, KARAKÜTÜK SIRTI, GÜZELCE TEPE, KÜREGEDİĞİ TEPE, KOCAALIÇ TEPE MEVKİİ AKTİF ÇEVRE ULUSLARARASI ÇEVRE YATIRIMLARI MÜHENDİSLİK VE DANIŞMANLIK LTD.ŞTİ. MART

2 EKSİM ENERJİ A.Ş. HASANBEYLİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ PROJE TANITIM DOSYASI PROJE SAHİBİNİN ADI EKSİM ENERJİ A.Ş. ADRESİ TELEFON VE FAKS NUMARALARI FAHRETTİN KERİM GÖKAY CD. NO: 34 ALTUNİZADE ÜSKÜDAR/İSTANBUL PROJE BEDELİ YTL PROJENİN ADI HASANBEYLİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN AÇIK ADRESİ(İLİ, İLÇESİ, MEVKİİ) PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KOORDİNATLARI (ZONE) OSMANİYE İLİ, HASANBEYLİ İLÇESİ, HARLI YATAK TEPE, KİLLİK TEPE, ÇUKUR TEPE, KİŞNAS KÖYÜ, KARAKÜTÜK SIRTI, GÜZELCE TEPE, KÜREGEDİĞİ TEPE, KOCAALIÇ TEPE MEVKİİ Nokta no Y X

3 EKSİM ENERJİ A.Ş. HASANBEYLİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ PROJE TANITIM DOSYASI PROJENİN ÇED YÖNETMELİĞİ KAPSAMINDAKİ YERİ (SEKTÖRÜ, ALT SEKTÖRÜ) EK II LİSTESİ MADDE MW VE ÜZERİ RÜZGÂR ENERJİ SANTRALLERİ PTD RAPORUNU HAZIRLAYAN KURULUŞUN / ÇALIŞMA GRUBUNUN ADI AKTİF ÇEVRE ULUSLARARASI ÇEVRE YATIRIMLARI MÜH. VE DAN. LTD. ŞTİ. PTD RAPORUNU HAZIRLAYAN KURULUŞUN / ÇALIŞMA GRUBUNUN ADRESİ TEL VE FAKS NUMARALARI BANKACI SOK., 19/2 KÜÇÜKESAT /ANKARA PTD RAPORU SUNUM TARİHİ (GÜN/AY/YIL)

4 EKSİM ENERJİ A.Ş. HASANBEYLİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ PROJE TANITIM DOSYASI T A A H H Ü T N A M E (Proje Tanıtım Dosyası Hazırlayan Çalışma Grubu İçin) 1. Faaliyet Sahibinin Adı/Ticari Ünvanı EKSİM ENERJİ A.Ş. 2. Faaliyetin Yapılacağı Alanla İlgili Bilgiler (İli, İlçesi, Mevkii, Ada, Pafta, Parsel No) OSMANİYE İLİ, HASANBEYLİ İLÇESİ, HARLI YATAK TEPE, KİLLİK TEPE, ÇUKUR TEPE, KİŞNAS KÖYÜ, KARAKÜTÜK SIRTI, GÜZELCE TEPE, KÜREGEDİĞİ TEPE, KOCAALIÇ TEPE MEVKİİ, N 37 d4 NOLU PAFTA 3. Faaliyetin Türü ve Kapasitesi 50 MW LIK RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ 4. Proje Tanıtım Dosyasını Hazırlayan Kuruluş/Çalışma Grubu AKTİF ÇEVRE ULUSLARARASI ÇEVRE YATIRIMLARI MÜHENDİSLİK VE DANIŞMANLIK LTD. ŞTİ. Yukarıda bilgileri verilen projeyle ilgili olarak, proje sahibi tarafından verilen bilgiler ile tarafımızdan yapılan araştırmalar neticesinde hazırlanan Proje Tanıtım Dosyası ve eklerinde yazılı olan bilgilerin doğru olduğunu, yanıltıcı bilgi vermediğimizi, söz konusu bilgilerin doğru çıkmaması halinde hakkımızda yapılacak yasal işlemleri kabul, beyan ve taahhüt ederiz. Adı ve Soyadı Mesleği Oda Adı ve Oda Sicil No İmzası Serpil ÖZÜTÜRK Biyolog - Ekrem ÖZDEŞ Ekonomist - Lale DEMİRAL Aysel KARAAHMETLİ Jeoloji Mühendisi Çevre Y. Mühendisi Jeoloji Mühendisleri Odası 8755 Çevre Mühendisleri Odası

5 EKSİM ENERJİ A.Ş. HASANBEYLİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ PROJE TANITIM DOSYASI PROJE SAHİBİNİN ADI : Eksim Enerji A.Ş. ADRES : Fahrettin Kerim Gökay Cad. No: 34 Altunizade Üsküdar/İstanbul TELEFON : FAKS : PROJE ADI Hasanbeyli Rüzgâr Enerjisi Santrali PROJE İÇİN SEÇİLEN YER Osmaniye İli, Hasanbeyli İlçesi, Harlı Yatak Tepe, Killik Tepe, Çukur Tepe, Kişnas Köyü, Karakütük Sırtı, Güzelce Tepe, Küregediği Tepe, Kocaalıç Tepe Mevkii PROJENİN TANIMI VE AMACI Rapora konu olan faaliyet; Osmaniye İli, Hasanbeyli İlçesi, Harlı Yatak Tepe, Killik Tepe, Çukur Tepe, Kişnas Köyü, Karakütük Sırtı, Güzelce Tepe, Küregediği Tepe, Kocaalıç Tepe Mevkiinde, Eksim Enerji A.Ş. tarafından kurulması planlanan 56 adet rüzgar türbininden oluşan rüzgar enerji santralidir. Projede her birinin kurulu gücü 0,9 MW olan toplam 56 adet rüzgar türbininin toplam gücü 50 MW olacaktır. Alternatif enerji kaynaklarından olan Rüzgar enerjisi; tükenebilen enerji kaynakları ile yarışacak düzeyde potansiyele sahip olmamakla birlikte yenilenebilir, uygun teknolojilerin kullanılması halinde kirletici etkisi olmayan, sürdürülebilen, yerli ve çevre dostu özellikleri ile öne çıkan bir enerji türüdür. Temiz ve çevre dostu olan bu enerji kaynağı Avrupa da ve Dünya da uzun zamandır kullanılmaktadır. Rüzgar Enerjisinin ülkemizde de son yıllarda kullanımı hızlı bir şekilde artmaktadır. Bu rapor; Tesisin işletilmesi esnasında çevresel etkilerinin değerlendirilmesi, olumsuz etkilerinin tespit edilerek önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek şekilde en aza indirilmesi ve faaliyet alanının çevresinde bulunan yerleşim birimleri, sanayi alanları, işletmelerle ve doğal çevre ile etkileşimini incelenmek maksadıyla hazırlanmıştır. DOSYAYI HAZIRLAYAN KURULUŞUN ADI : Aktif Çevre Uluslararası Çevre Yatırımları Mühendislik ve Danışmanlık Ltd. Şti. ADRES : Bankacı Sokak No: 19/2 K.Esat/ANKARA TEL : 0 (312) FAKS : 0 (312) DOSYANIN HAZIRLANIŞ TARİHİ MART

6 EKSİM ENERJİ A.Ş. HASANBEYLİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ PROJE TANITIM DOSYASI İÇİNDEKİLER 1. PROJENİN ÖZELLİKLERİ 8 a) Projenin iş akım şeması, kapasitesi, kapladığı alan, teknolojisi, çalışacak personel sayısı, 8 b) Doğal kaynakların kullanımı (arazi kullanımı, su kullanımı, kullanılan enerji türü vb.) 18 c) Atık üretimi miktarı (katı, sıvı, gaz vb.) ve atıkların kimyasal, fiziksel ve biyolojik özellikleri 19 d) Kullanılan teknoloji ve malzemelerden kaynaklanabilecek kaza riski 27 e) Projenin olası çevresel etkilerine karşı alınacak tedbirler PROJENİN YERİ 29 a) Mevcut arazi kullanımı ve kalitesi (tarım alanı, orman alanı, planlı alan, su yüzeyi vb.) 29 b) EK-V deki Duyarlı Yöreler listesi dikkate alınarak; sulak alanlar, kıyı kesimleri, dağlık ve ormanlık alanlar, tarım alanları, milli parklar, özel koruma alanları, nüfusça yoğun alanlar, tarihsel, kültürel, arkeolojik ve benzeri önemli olan alanlar, erozyon alanları, heyelan alanları, ağaçlandırılmış alanlar, potansiyel erozyon ve ağaçlandırma alanları ile 167 sayılı Yer Altı Suları Hakkında Kanun gereğince korunması gereken akiferler PROJENİN VE YERİN ALTERNATİFLERİ (proje teknolojisinin ve proje alanının seçilme nedenleri) 39 SONUÇLAR 42 EKLER 45 NOTLAR VE KAYNAKLAR 46 6

7 EKSİM ENERJİ A.Ş. HASANBEYLİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ PROJE TANITIM DOSYASI TABLOLAR VE GRAFİKLER Şekil 1. Türkiye Rüzgar Atlası...10 Tablo 1. Türbinlerin Koordinatları...12 Şekil 2. Tipik Türbin Yapısı...14 Şekil 3. Tipik Türbin Yapısı...16 Şekil 4. Projeye Ait İş Akım Şeması...18 Tablo 2. Kullanılacak Ekipmanlar ve Ses Gücü Düzeyleri...23 Tablo 3. Mesafelere göre Gürültü Dağılımı...24 Grafik 1. İnşaat Sırasında Oluşan Gürültünün Mesafeye Göre Dağılım Grafiği (0 250)...24 Grafik 2. İşletme Sırasında Oluşan Gürültünün Mesafeye Göre Dağılım Grafiği ( )...25 Tablo 4. Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri...25 Tablo 5. En Yakın Yerleşim Yerlerine Göre Lgündüz Değerleri...26 Şekil 5. Rüzgar Türbini Gürültü Seviyesi...27 Tablo 6. Faaliyet Alanının da İçerisinde Bulunduğu Bölgenin Florası...32 Tablo 7. Çift Yaşamlılar ve Sürüngenler...34 Tablo 8. Mamalia (Memeliler)...35 Tablo 9. Kuşlar...36 Tablo 10. Karbon Dioksit (CO2) Emisyonu (Küresel Isınmada Sera Etkisi Yaratan Başlıca Unsur)...40 Tablo 11. Sülfür Dioksit (SO2) Emisyonu (Asit Yağmurlarını Doğuran Başlıca Unsur) 41 Tablo 12. Nitrojen Oksit (NOx) Emisyonu (Asit Yağmurlarını Doğuran Diğer Bir Unsur ve Dumanlı Sisin Temel Maddesi)

8 EKSİM ENERJİ A.Ş. HASANBEYLİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ PROJE TANITIM DOSYASI 1. PROJENİN ÖZELLİKLERİ a) Projenin iş akım şeması, kapasitesi, kapladığı alan, teknolojisi, çalışacak personel sayısı Rapora konu olan faaliyet; Osmaniye İli, Hasanbeyli İlçesi, Harlı Yatak Tepe, Killik Tepe, Çukur Tepe, Kişnas Köyü, Karakütük Sırtı, Güzelce Tepe, Küregediği Tepe, Kocaalıç Tepe Mevkiinde Eksim Enerji A.Ş. tarafından kurulması planlanan 56 adet rüzgar türbininden oluşan rüzgar enerji santralidir. Alternatif enerji kaynaklarından olan rüzgâr enerjisi; tükenebilen enerji kaynakları ile yarışacak düzeyde potansiyele sahip olmamakla birlikte yenilenebilir, uygun teknolojilerin kullanılması halinde kirletici etkisi olmayan, sürdürülebilen, yerli ve çevre dostu özellikleri ile öne çıkan bir enerji türüdür. Temiz ve çevre dostu olan bu enerji kaynağı Avrupa da ve Dünya da uzun zamandır kullanılmaktadır. Rüzgâr enerjisi ülkemizde de son yıllarda kullanımı hızlı bir şekilde artmaktadır. Rüzgâr enerjisi, güneş radyasyonunun yer yüzeylerini farklı ısıtmasından kaynaklanır. Yer yüzeylerinin farklı ısınması, havanın sıcaklığının, neminin ve basıncının farklı olmasına, bu farklı basınç da havanın hareketine neden olur. Güneş ışınları olduğu sürece rüzgâr olacaktır. Rüzgâr güneş enerjisinin bir dolaylı ürünüdür. Dünyaya ulaşan güneş enerjisinin yaklaşık %2 kadarı rüzgâr enerjisine çevrilir. Dünya yüzeyi düzensiz bir şekilde ısınır ve soğur, bunun sonucu atmosferik basınç alanları oluşur, yüksek basınç alanlarından alçak basınç alanlarına hava akışı yapar. Bir tropikal ada üzerindeki rüzgârlar (ticaret rüzgâr) gündüz ve gece boyunca hemen hemen sabit bir rüzgâr akışı sağlayarak oldukça bağımlıdır. Ne yazık ki, dünyanın her bölgesinde ticaret rüzgârları yoktur ve hava sistemleri her bir kaç gün süresinde hareket eder. Rüzgâr hızında, durgun bir havadan bir fırtınaya kadar çok farklı değişimler vardır. Elektrik enerjisi kullanımı zamana bağlı olduğu için rüzgârdaki günlük ve mevsimsel değişimler önemli bir göstergedir. Dünya çapında da rüzgar santrallerinin kurulu gücü hızlı artış göstermektedir. Dünyadaki kurulu rüzgar gücü 2002 yılsonu itibari ile de MW a ulaşmıştır. Avrupa Topluluğu dışındaki ülkeler göz önüne alındığında dünyada Amerika Birleşik Devletleri MW, Hindistan MW, Çin 468 MW ile başı çekmektedirler. Bugün rüzgar santralleri birden çok rüzgar türbininden meydana gelen ve elektrik Şebekesine bağlanan rüzgar çiftlikleri biçiminde kurulmaktadır. Rüzgar santralleri genellikle elektrik iletim hatlarına yakın yörelerde kurulmakta ya da oraya iletim hattı ile bağlanmaktadır. Ayrıca, yöredeki trafo kapasitesinin santrale uygun olması gerekmektedir. Elektrik enerjisi, sanayileşme, nüfus artışı ve tüketim malzemelerinin çeşitlenmesi neticesinde tüketimi hızla artan, en önemli enerji kaynaklarından biridir. Ülkemiz elektrik enerjisi talebi, ekonomik büyüme, nüfus artışı gibi nedenlerden dolayı artmaktadır. 8

9 EKSİM ENERJİ A.Ş. HASANBEYLİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ PROJE TANITIM DOSYASI 2000 yılı için 134 Milyar kwh olan Türkiye Elektrik Enerjisi Brüt Talebinin, 2005 yılı için 200 Milyar kwh, 2010 yılı için 290 Milyar kwh, 2020 yılı için 547 Milyar kwh a yükseleceği tahmin edilmektedir. Türkiye nin elektrik enerjisi üretebilmesi için gerekli yakıt kaynakları az, kalite seviyesi dünya standartlarının altındadır. Hidroelektrik enerji belirli bir kullanılabilir potansiyel oluşturmakta, fakat yatırım süresi uzun olduğundan hemen devreye alınamamaktadır. Türkiye de elektrik enerjisi tüketiminin yılda sadece ortalama % 8 oranında artması durumunda, talebin karşılanabilmesi için 2010 yılındaki kurulu gücün MW olması gerekmektedir. Bu durum MW seviyesinde yeni yatırım ihtiyacı doğurmaktadır. Söz konusu yatırımların gerçekleştirilebilmesi için, 2010 yılına kadar, her yıl yaklaşık 4,5 5 Milyar $ düzeyinde bir kaynak gerekli olmaktadır. Önemli bir bölümünün dünyanın düzenli ve etkin rüzgârlar alan bir bölgesinde bulunması nedeniyle Türkiye nin kendi kendisini yenileyebilen ve çevre dostu bir enerji olan rüzgâr enerjisi kullanımını yaygınlaştırması, ekonomik ve çevresel açılardan ülkemize avantajlı bir ortam yaratacaktır. Ülkemizin coğrafi özellikleri, kıyı şeritleri, dağ, vadi yapıları, ayrıca EİE İdaresi ve Devlet Meteoroloji İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılan rüzgâr ölçümleri sonuçları, Türkiye de rüzgâr enerjisinin önemle dikkate alınması gereken bir kaynak olduğunu göstermektedir. Rüzgâr Atlası çalışmaları ülkemizin, Ege Denizi kıyılarının, Avrupa kıtası kuzey sahilleri ve İngiltere adalarının rüzgâr enerjisi potansiyeline yakın düzeylerde mükemmel rüzgâr olduğunu göstermektedir. Şekil 1 de Türkiye rüzgar atlası verilmiştir. 9

10 EKSİM ENERJİ A.Ş. HASANBEYLİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ PROJE TANITIM DOSYASI Şekil 1. Türkiye Rüzgar Atlası Son yıllarda enerji talebinin her yıl % 8 olarak arttığı ülkemizde enerji açığını kapatmak için senelik 2500 MW yatırıma ihtiyaç vardır. Hidroelektrik santraller 4 5 senede, nükleer santraller ise 6 7 senede devreye girebilmektedir. Doğal gaz santrali 1,5 2 yılda devreye alınabilmekte, fakat bu sefer de hammadde temininde problem olabilmektedir. Rüzgâr Santralleri kapasitelerine bağlı olarak yaklaşık 1 yıl gibi kısa sürelerde devreye alınabilmektedir. Rüzgâr enerjisi uygulamaları yaygınlaştıkça 5 6 yıl gibi çok kısa sayılabilecek bir sürede Türkiye nin enerji ihtiyacının yaklaşık % 15 ini karşılayabilecektir. Elektrik üretiminde rüzgâr enerjisi, kendisini yenileyebilme özelliğinin ve temiz bir enerji kaynağı olmasının ötesinde; Gerekli tesislerin kısa sürede devreye alınabilmesi, Hammadde gereksinimi olmaması, Kolaylıkla kapasite artırımı sağlanabilmesi, Yüksek teknoloji transferi sağlaması gibi sebeplerle, Dünya da en hızlı gelişen enerji üretim sektörü durumuna gelmiştir. Enerji üretiminde rüzgâr kaynağının üstünlükleri ise; Temiz Bedava İklim değişikliği sorununa çözüm Hava kirliliği sorununu azaltır 10

11 EKSİM ENERJİ A.Ş. HASANBEYLİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ PROJE TANITIM DOSYASI Enerji güvenliği sağlar Enerji arzını çeşitlendirir Yakıt ithalini önler Yakıt maliyetleri yok Ulusal kaynaklar için devletlerarası anlaşmazlıkları önler Kırsalda elektrik ağını geliştirir İstihdam ve bölgesel kalkınma sağlar Fosil yakıtların fiyat değişkenliğinden kaynaklanan karmaşıklığı önler Modülerdir ve çabuk kurulur İthalat bağımlılığı yok Yakıt fiyatı riski yok Karbon emisyonu yok Kaynak tükenmesi yok küresel rüzgâr kaynağı küresel enerji talebinden daha büyük Arazi dostu rüzgâr santrali içinde veya etrafında tarım/sanayi faaliyetleri yapılabilir Uygulama esnekliği büyük ölçekli ticari santraller veya ev tipi uygulamalar mümkün Ulusal yarar Geleneksel yakıtların aksine, enerji güvenliği açısından yakıt maliyetlerini ve uzun dönemli yakıt fiyatı risklerini eleyen ve ekonomik, politik ve tedarik riskleri açısından diğer ülkelere bağımlılığı ortadan kaldıran yerli ve her zaman kullanılabilir bir kaynaktır. Kurulması planlanan Rüzgâr Enerji Santralinden kwh/yıl elektrik üretimi planlanmakta olup, üretim sırasında şaltta toplanan elektrik Enerji Nakil Hattı sistemiyle santral enterkonnekte sisteme Türkiye Elektrik İletim A.Ş. ın (TEİAŞ) uygun gördüğü 30 km uzaklıktaki Fevzipaşa TM ye154 kv Bara bağlanacaktır. Tesisin toplam kurulu gücü 50 MW olacak şekilde ve yıllık bazda ortalama olarak kwh/yıl elektrik enerjisi üretileceği hesaplanmıştır. Bu kurulu güç üzerinden Üretim Lisansı almak üzere EPDK ya müracaat edilmiş olup, proje inceleme ve değerlendirme aşamasındadır. Santral parkı, her biri 0,9 MW kurulu gücünde toplam 56 adet türbinden oluşacaktır. Rüzgar Türbinlerinden elde edilecek olan elektrik enerjisi her bir ünite için tesis edilecek olan transformatörler vasıtası ile yüksek gerilime dönüştürülecektir. Projenin alınacak izinler ile birlikte yaklaşık 34 ay (inşaat öncesi dönem için 14 ay, inşaat dönemi için 20 ay) içinde gerçekleştirilmesi planlanmakta olup, proje ömrü 49 yıldır. Faaliyet alanının ülke ve bölge içindeki konumu Ek-1 de, proje alanı faaliyet alanı ve türbin yerleşim noktalarını gösteren 1/ Ölçekli Topografik Harita Ek 2 de, jeoloji haritası ve jeolojik bilgiler Ek-3 de, deprem haritası ve depremsellik durumu Ek-4 te verilmiştir. Proje alanı orman arazisi sınırları içinde kalmaktadır. Orman arazisindeki tesisler için ise tarihinde sayılı Resmi Gazete`de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun`da "Savunma, ulaşım, enerji, haberleşme, su atık su, petrol, doğalgaz, altyapı ve katı atık bertaraf tesislerinin; sanatoryum, baraj, gölet ve mezarlıkların; Devlete ait sağlık, eğitim ve spor tesislerinin ve bunlarla ilgili her türlü yer ve binanın Devlet ormanları üzerinde bulunması veya yapılmasında kamu yararı ve zaruret olması halinde, gerçek ve tüzel kişilere fedeli mukabilinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir." İfadesi bulunmaktadır. Bu kapsamda Orman Genel Müdürlüğü nden orman alanları ile ilgili gerekli izinler alınacaktır. Projede gerek inşaat gerekse işletme aşamasında ağaç kesimi 11

12 EKSİM ENERJİ A.Ş. HASANBEYLİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ PROJE TANITIM DOSYASI söz konusu olmayacaktır. ÇED sürecinin tamamlanmasından sonra gerekli izinler alınarak faaliyete başlanacaktır. Türbinlerin kurulacağı alanların koordinatları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 1. Türbinlerin Koordinatları NO Y X

13 EKSİM ENERJİ A.Ş. HASANBEYLİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ PROJE TANITIM DOSYASI Rüzgâr türbinleri ile üretilecek elektrik enerjisi başlıca; Rüzgâr hızına ve frekansına, Türbin sahasının arazi ve yüzey yapısına ayrıca türbin kanatlarının taradığı alana bağlıdır. Dolayısıyla kurulması planlanan rüzgâr çiftliklerinin kurulacağı aday bölgelerde yapılan detay rüzgâr ölçümleri ve yer seçimi tesislerin ana karakteristiklerinin belirlenmesinde temel faktörlerdir. Ayrıca, seçilecek tesis yerinin: Yüzey pürüzlülüğü, Topografyasının ulaşıma ve tesisin inşaatına elverişli, Sahanın yeterli büyüklükte olması, Ulusal enerji sistemine yakınlığı da önemli faktörlerdir. Rüzgâr türbinleri hareket halindeki havanın enerjisini mekanik enerjiye dönüştüren makinelerdir. Bu nedenle rüzgârdan elektrik üretimi rüzgâr enerjisi uygulamalarının temel yöntemlerinden biridir. Elektrik enerjisi elde etmek için kullanılan rüzgâr türbinleri, bir, iki veya üç kanadı olan yüksek hızda çalışan makinelerdir. Faaliyet kapsamında CPW56 markalı 0,9 MW lık türbin kullanılacaktır. Bu türibün 3 kanatlı olup, 70 m rotor yüksekliği ve 56 m rotor çapına sahiptir. Tipik türbin yapısı aşağıdaki şekilde verilmektedir. 13

14 EKSİM ENERJİ A.Ş. HASANBEYLİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ PROJE TANITIM DOSYASI 70 m 56 m Şekil 2. Tipik Türbin Yapısı Eksim Enerji A.Ş. tarafından Osmaniye ve civarında yapılan çalışmalar neticesinde alan ve çevresinin, rüzgâr çiftliği kurulması için uygun bir alan olduğu belirlenmiştir. Faaliyet alanına kurulması planlanan 0,9 MW gücündeki 70 m yüksekliğinde, 56 m dönme çapında 56 adet rüzgâr türbininden yılda ortalama kwh/yıl elektrik üretimi planlanmaktadır. Faaliyet kapsamında kullanılacak olan iletim hattı güzergâhı belirlenmiş olup, Fevzipaşa TM ile santral arası yaklaşık 30 km olacaktır. Rüzgâr Enerji Santralinde bulunacak olan başlıca ekipmanlar; 0,9 MW gücünde Türbin ve jeneratör bloğu; 56 adet 70 m yüksekliğinde Kule 56 adet Step-up Trafo Yükseltici Trafo Şalt sahası Trafo Kumanda Odası İdari Ünite Sosyal Ünite Koruma Ekipmanları Kontrol Ekipmanları Kablo Kanalları Kulelerin konumlandırılacağı alanda yaklaşık 10 x 10 m ebatlarında yaklaşık 3 m derinliğinde kazı yapılacak, çelik ve beton işlemleri yapılıp, temel yapısı oluşturulduktan sonra kuleler vinçler ile monte edilecektir. Kule yerleri ve Şalt sahasının hazırlanması sırasında temel işleri için kazı işlemleri olacaktır. Dolayısıyla burada oluşacak hafriyat temellerin atılmasından sonra yine alanda dolgu ve çevre düzenleme amaçlı kullanılacaktır. Hafriyat ve dolgu işlemleri sırasında herhangi bir patlayıcı, tehlikeli ve toksik madde kullanılmayacaktır. 14

15 EKSİM ENERJİ A.Ş. HASANBEYLİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ PROJE TANITIM DOSYASI Kule çapı yaklaşık 3 m, yüksekliği ise yaklaşık 56 m olacak olup, kule üstüne 28 m yarıçapında (56 m dönme çapında) üçlü kanatlı türbin sistemi takılacaktır. Tipik türbin yapısı Şekil-4 de verilmiştir. Faaliyet kapsamında 10 x 10 m ebatlarında beton temel üzerine 70 m yüksekliğinde çelik kuleler monte edilecek olup, inşaat faaliyetleri sırasında yapı teknik şartnamelerine uyulacaktır. 15

16 EKSİM ENERJİ A.Ş. HASANBEYLİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALİ PROJE TANITIM DOSYASI Şekil 3. Tipik Türbin Yapısı 16

17 Ultrasonik rüzgâr sensörü Servis kolu Isı değiştirici Jeneratör Pervane yatağı Pervane Ultrasonik rüzgâr sensörü Rotor kilit sistemi Silindir dişli Tork kolu Yağ ve su soğutucuları Ana gövde Vites kutusu Frenleme sistemi Ana şaft Vites kutusu Pitch sürücü Disk bağlantısı Pervane çıkışı Rüzgâr esmeye başladığında türbinin yönü rüzgâra doğru döner, türbinin kanatlarına çarpan rüzgâr kanatta bir dönme hareketi meydana getirir. Bu dönme hareketi pervaneye bağlı olan ve kafanın içinde bulunan ana şaftı döndürür. Ana şafta bağlı olan dişli kutusunun içindeki dişliler dönüş hızını artırarak gücü hızlı şafta iletir. Hızlı şaft ise bu dönme hareketini ve dolayısıyla gücü jeneratöre aktarır. Jeneratör dönünce elektrik üretilir. Elektrik üreten jeneratörün soğutma işlemi soğutma sistemi tarafından sağlanır. Jeneratör tarafından üretilen elektrik kablolar vasıtası ile kulenin tabanında bulunan kontrol ünitesine gelir. Burada elektrik şebekeye uyum sağlayacak şekilde düzenlenir ve orta gerilim trafosuna aktarılır. Rüzgâr Enerji Santrali inşaatında 50 kişi, İşletme aşamasında 12 kişilik personel çalışacak olup, söz konusu personelin çoğunluğu, Hasanbeyli ve yakın yerleşim bölgelerinden istihdam edilecektir. Projeye ve Rüzgâr Enerji Santraline ait iş akım şemaları aşağıdaki şekillerde verilmiştir. 17

18 Rüzgâr Verilerinin Derlenmesi Üretim Lisansının Alınması Türbin Koordinatlarının Belirlenmesi Türbinlerin ve Kanatların Montajı Şalt Sahasının Düzenlenmesi Rüzgâr Enerjisinin Türbinlerde Elektrik Enerjisine Dönüştürülmesi Elektriğin Türbinlerden Şalt Sahasına İletilmesi Elektriğin Şalt Sahasından Fevzipaşa TM ye İletilmesi Elektriğin Enterkonnekte Sistem Vasıtasıyla Piyasaya Sunulması Şekil 4. Projeye Ait İş Akım Şeması b) Doğal kaynakların kullanımı (arazi kullanımı, su kullanımı, kullanılan enerji türü vb.) Eksim Enerji A.Ş. hem ülke ekonomisine katkıda bulunmak, hem de ülkemizin elektrik enerjisi ihtiyacının bir kısmını karşılamak amacı ile Osmaniye İli, Hasanbeyli İlçesi, Harlı Yatak Tepe, Killik Tepe, Çukur Tepe, Kişnas Köyü, Karakütük Sırtı, Güzelce Tepe, Küregediği Tepe, Kocaalıç Tepe Mevkiinde her biri 0,9 MW gücünde olan 56 adet Rüzgâr Türbini kurmayı planlamaktadır. Santralin toplam gücü 50 MW olacaktır. 18

19 Rüzgâr türbinlerinin her biri 10 x 10 m ebatlarında 100 m² bir temel alanı kaplayacaktır. Söz konusu türbinlerin yapılacağı alanın çevresinde herhangi bir yapı bulunmamaktadır. Proje kapsamında doğal kaynak olarak rüzgâr kullanılacak olup, bu rüzgâr mekanik enerjiye çevrilerek elektrik enerjisi elde edilecektir. Bölgeye ait Rüzgar Verileri Ek-5 te verilmiştir. Arazi üzerinde mevcut durumda herhangi bir yapı bulunmamakta olup, proje alanına şalt sahası, sosyal ve idari tesis alanı yapılacaktır. Proje alanı orman arazisi sınırları içinde kalmaktadır. Bu kapsamda Orman Genel Müdürlüğü nden orman alanları ile ilgili gerekli izinler alınacaktır. Projede gerek inşaat gerekse işletme aşamasında ağaç kesimi söz konusu olmayacaktır. ÇED sürecinin tamamlanmasından sonra gerekli izinler alınarak faaliyete başlanacaktır. İnşaat ve işletme aşamasında çalışacak personel tarafından içme ve kullanma amaçlı su kullanımı olacak olup, yerleşim birimlerinden su tankeri ve damacanalar ile tedarik edilecektir. Proje kapsamında işletme amaçlı su kullanımı olmayacaktır. c) Atık üretimi miktarı (katı, sıvı, gaz vb.) ve atıkların kimyasal, fiziksel ve biyolojik özellikleri Yapılması planlanan Rüzgâr Enerji Santralinden çevreye üretim kaynaklı herhangi bir menfi etki beklenmemektedir. Ancak Türbinlerin monte edilmesi ve şalt sahasının yapımı sırasında personelden kaynaklanacak atıksu ve katı atık ile prosesten kaynaklanacak olan atık yağ, emisyon ve gürültü oluşumu şu şekildedir: Atıksular: İnşaat Aşaması: Faaliyet alanında inşaat aşamasında açığa çıkması beklenen sıvı atıklar personelden kaynaklanan evsel nitelikli sıvı atıklardan ibarettir. Üretimden kaynaklanan atıksu oluşumu söz konusu değildir. Çalışacak toplam 50 personelin kullanacağı 150 lt/kişi.günlük suyun tamamının atık suya dönüştüğü kabulüyle, oluşacak atıksu miktarı yukarıda da kullanılan formüle göre; (Kaynak; Su Temini ve Atıksu Uzaklaştırması Uygulamaları İTÜ-1998, Prof. Dr. Dinçer TOPAÇIK, Prof. Dr. Veysel EROĞLU) Q Atıksu = 50 kişi x 150 lt/kişi.gün = lt/gün olacaktır. Kullanılan suyun tamamının atıksu olarak geri döneceği kabul edilirse, alanda oluşacak toplam evsel atık su miktarının da 7,5 m 3 /gün olduğu görülür. İnşaat aşamasında gerekli olan su tankerlerle sağlanacak olup, atıksular tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Lağım Mecrası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik hükümlerine uygun olarak inşa edilecek olan fosseptikte toplanacak olup, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği kapsamında bertaraf edilecektir. İnşaat işlemlerinde beton yapımında ve betonların sulanmasında kullanılacak suyun atıksuya dönüşmeyeceği düşünülmektedir. (Bkz. Ek 6 Fosseptik Planı) İşletme Aşaması: 19

20 Faaliyetin konusu rüzgar enerjisinden elektrik enerjisi temini olduğundan dolayı işletme aşamasında herhangi bir su kullanımı söz konusu değildir. Ancak şalt sahasında çalışan 12 adet personelden kaynaklanacak olan yaklaşık 1,8 m³/gün su (0,150 m³/gün.kişi x 12 kişi), alan içerisine yapılacak olan fosseptikte toplanacak olup, belirli aralıklarla vidanjörle çekilerek bertaraf edilecektir. Katı Atıklar: İnşaat Aşaması: Faaliyetin inşaat aşamasında yaklaşık 50 kişi çalışacak olup, bir kişinin günde ürettiği katı atık miktarı 1,34 kg/gün olarak alındığında; oluşacak toplam evsel katı atık miktarı: 1,34 kg/gün.kişi x 50 kişi = 67 kg/gün olacaktır. Geri kazanımı mümkün olmayan evsel nitelikli katı atıklar ise biriktirildikleri ağzı kapalı ve içine poşet yerleştirilmiş çöp bidonları içinden periyodik olarak alınıp, Hasanbeyli Belediyesi tarafından belirlenen şekilde bertarafı sağlanacaktır. Ayrıca inşaatta kullanılacak malzemelerin değerlendirilebilir sınıfına giren çimento torbaları, saç ve metal parçaları, ambalaj ve kutular kereste vb. atıkları, bu atıkların kimyasal özellikleri göz önünde bulundurularak, kağıt ve kağıt ürünleri, plastik atıklar olarak ayrı ayrı toplanacak, biriktirilecek ve geri kazanımı sağlanacaktır. Proje kapsamında oluşacak atıkların yönetimi, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine göre yapılacaktır. Ayrıca Tesis bünyesinde tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren "Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ve tarihli ve sayılı Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine de uyulacaktır. İşletme Aşaması: Prosesten kaynaklanacak katı atık bulunmayacaktır. Ancak şalt sahasında çalışacak olan personelden kaynaklanacak evsel nitelikli katı atık olacaktır. Buna göre bir kişinin bir günde ürettiği katı atık miktarı 1,34 kg alındığında oluşacak toplam katı atık miktarı; 1,34 kg/kişi.gün x 12 kişi = 16,08 kg/gün olacaktır. Söz konusu bu atıklar içerisinde; yemek atıkları, plastik, cam vb. türü atıklar bulunacaktır. Bundan dolayı plastik ve cam gibi geri kazanılabilen atıkların diğer atıklardan ayrı toplanması ekonomik açıdan faydalı olacaktır. Geri kazanımı mümkün olamayan evsel nitelikli katı atıklar ise çöp bidonlarında ayrı ayrı biriktirilerek görünüş, koku, toz, sızdırma ve benzeri faktörler yönünden çevreyi kirletmeyecek şekilde kapalı biçimde çöp konteynırında muhafaza edilecek, faaliyet sahibi tarafından gerekli izinler alınarak Hasanbeyli Belediyesi ne ait katı atık depolama alanına götürülecektir. 20

21 Kullanılacak Yakıtlardan Kaynaklanacak Kirlilik: Arazinin hazırlanması ve inşaat işlemleri yaklaşık olarak 20 ay sürecek (izin işlemleri ile birlikte yaklaşık 34 ay) olup, üretim amaçlı yakıt kullanımı olmayacaktır. İnşaat aşamasında kullanılacak iş makinelerinin çalışması için yakıt gereklidir. Ancak iş makinelerinden kaynaklanan emisyonun, proje mahallinde oluşturduğu kirliliğin, günde 8 saat çalışılacağı, iş makinelerinin sürekli çalışmayacağı göz önüne alındığında, mevcut hava kalitesinin olumsuz yönde etkilemeyeceği görülmektedir. Nitekim bir iş makinesinin saatte 4 litre motorin harcadığı varsayılır, alan içerisinde saatte 100 litre motorin kullanılacağı kabul edilirse, saatte tüketilecek motorin miktarı: (0,84 kg/l x 100 L/sa =) 84 kg/sa olarak bulunur. Araçlardan çıkacak kirletici miktarları şu şekildedir: Aldehit Karbonmonoksit Kükürt oksitler Organik asitler : 84 x 1,6 kg/ton / 1000 = 0,136 kg/saat : 84 x 9,7 kg/ton / 1000 = 0,812 kg/saat : 84 x 6,5 kg/ton / 1000 = 0,540 kg/saat : 84 x 5,0 kg/ton / 1000 = 0,420 kg/saat tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Endüstri Tesislerinden Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen emisyon miktarları sınır değerlerinin altında olduğundan hava kirlenmesine katkı değerleri ve toplam kirlenme değerlerinin hesaplanmasına gerek olmadığı sonucuna varılmıştır. Araçların yakıt sistemleri sürekli kontrol edilerek, Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından yayımlanan tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Trafikte Seyreden Motorlu Kara Taşıtlarından Kaynaklanan Egzoz Gazı Kontrolüne Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Emisyon: Arazinin hazırlanması ve inşaat işlemlerinde toz oluşumu ağırlıklı olarak; kazı ve hafriyat işlemlerinde ve hafriyat maddelerinin taşınması sırasında ortaya çıkacaktır. Kazı sonucu toprağın alınmasında herhangi bir patlayıcı madde kullanılmayacaktır. Direklerin ayaklarının oturtulacağı çukurların açılması sırasında çıkacak taş, toprak, kum vb. maddeler, direklerin çukurlara oturtulmasından sonra tekrar çukurların kapatılmasında dolgu olarak kullanılacaktır. Direklerin temellerinde beton atılan yerlerden çıkacak toprak ise, direkler dikildikten sonra, direk diplerindeki daha sonra yapılacak arazi tesviyesinde kullanılmak üzere araziye serilecektir. Dolayısıyla, direk dikilen yerlerin dışında herhangi bir yere hafriyat atığı malzemenin taşınması ve dökülmesine gerek kalmayacaktır. Proje kapsamında toz oluşumu sadece inşaat aşamasında meydana gelecektir. Bu aşamada proje alanında toz oluşumuna neden olacak işler temellerin kazılması, şalt sahasının yapımı ve arazi düzenleme çalışmalarıdır. Rüzgar Türbinleri İçin Oluşacak Hafriyat Miktarı: 56 adet rüzgâr tribününün konumlandırılacağı alanda yaklaşık 10 x 10 m ebatlarında ve 3 m derinliğinde kazı yapılacaktır. Buna göre; 21

22 Toplam Hafriyat = 56 x 10 m x 10 m x 3 m = m 3 Havai Hat İçin Oluşacak Hafriyat Miktarı: Yapılacak olan 30 km uzunluğundaki ENH kapsamında dikilecek toplam 100 adet direk için ebatları 0,6 x 0,6 m ve derinliği de 1,5 m olan çukurlar açılacaktır. Bir direk için oluşacak hafriyat miktarı = 0,6 x 0,6 x 1,5 = 0,54 m 3 Toplam Hafriyat = Direk sayısı x hafriyat miktarı = 100 x 0,54 = 54 m 3 Türbinler Arası Kablolar İçin Açılacak Kanal Hafriyatı: Yapılacak olan kazıdan çıkacak malzeme, kablo montajları tamamlandıktan sonra açılan çukurların doldurulması ve arazi tesviyesinde kullanılacak olup, herhangi bir yere hafriyat atığı malzemenin taşınması ve dökülmesine gerek kalmayacaktır. Türbinleri birbirine ve şalt sahasına bağlayacak kablolar için, 0,8 m eninde, 0,8 m derinliğinde bir kablo kanalı yapılacaktır. Türbinler arası yaklaşık 300 m mesafe olup aralarındaki bağlandı yeraltı hatlarıyla gerçekleştirilecektir. Bu kapsamda oluşacak hafriyat miktarı = 0,8 x 0,8 x 300 x 56 = m 3 Şalt Sahası İçin Oluşacak Hafriyat Miktarı: Şalt sahası yaklaşık 50 x 100 m ebatlarında bir alanda kurulacaktır. Şalt Sahası için oluşacak hafriyat miktarı = 50 x 100 x 1 m = m 3 Bu bölgeye 15 cm çakıl serilecektir. Alanda kısa devreye karşı ot olmaması gerekmektedir. Bu nedenle nebati toprak tamamen kaldırılacaktır. Nebati toprağın tamamı tarihli sayılı Hafriyat Toprağı İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği nde Madde 26 da belirtilen koşullara uygun olarak, tesis inşaatı sona erdikten sonra peyzaj düzenlemesinde kullanılmak üzere sahada depolanacaktır. Proje kapsamında oluşacak toplam hafriyat miktarı: Türbin Temelleri + Havai Hat + Kablo Kanalı + Şalt Sahası Toplam Hafriyat Miktarı = = m 3 Proje kapsamında toplam m³ ( x 1,6 = ,6 ton) hafriyat oluşması beklenmektedir. Oluşacak bu hafriyatın bir kısmı saha düzenleme çalışmalarında kullanılacaktır. Kazılardan çıkacak malzeme başka bir yerde depolanmayacak olup, açılan kuyuların kenarında toplanacaktır. Kalanı tarihli ve sayılı Hafriyat Toprağı İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği nde Madde 26 da belirtilen koşullara uygun olarak, tesis inşaatı sona erdikten sonra dolgu, tesviye ve peyzaj işlerinde kullanılacaktır. İnşa işlemlerinde oluşan tozuma miktarı; 22

23 Tozuma miktarı = Üretim Miktarı x Emisyon Faktörü formülü ile hesaplanır. Buna göre; Kazıma Emisyon Faktörü Hafriyat Süresi Günlük Çalışma Süresi Hafriyat Miktarı : 0,025 kg/ton : 500 gün : 8 saat/gün : ,6 / saat = 13,04 ton/saat Tozuma miktarı = 13,04 ton/saat x 0,025 kg/ton = 0,32 kg/saat Buna göre hafriyat aşamasında oluşacak toplam emisyon miktarı 0,32 kg/saat olup tarih ve sayılı Endüstri Tesislerinden Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği ndeki 1,5 kg/saat sınırının altında kalmaktadır. Bu nedenle hafriyat sırasında oluşan emisyonun çevre üzerine olumsuz etkisinin olmaması beklenmektedir. Yapılaşmada ise hazır beton ve çelik kullanılacağından buna bağlı bir tozuma oluşmayacağı düşünülmektedir. Bunun yanında alandaki yollar düzenli olarak sulanacak, Alınan bu önlemler ile toz miktarı daha da düşürüleceğinden yukarıda bahsedilen işlemler esnasında geçici olarak belirli zaman aralıklarında gündeme gelecek tozlanma önemli bir çevresel etki olarak görülmemektedir. İşletme Aşaması: Faaliyetin konusu rüzgâr enerjisinden elektrik enerjisi temini olduğundan dolayı işletme aşamasında herhangi bir emisyon oluşumu beklenmemektedir. Faaliyet kapsamında çalışacak personelin ısınma ihtiyacı elektrik enerjisinden sağlanacaktır. Gürültü: İnşaat aşaması: Proje alanı içerisinde inşaat aşamasında kullanılacak iş makinelerinden dolayı gürültü oluşacaktır. Alanda yapılacak çalışmalar sırasında oluşacak gürültü hesaplamalarında tüm makinelerin aynı anda kullanıldığı varsayılmıştır. İnşaat alanında iş makinesi olarak; beton karıştırıcı, yükleyici, dozer, kepçe, kamyonlar, vinç, jeneratör ve kaynak makinesi bulunacaktır. İnşaat aşamasında kullanılacak bazı ekipmanların gürültü seviyeleri; Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu ile İlgili Yönetmeliğin 5. maddesinde verilen ses güç seviyelerine göre hesaplanmıştır. Tablo 2. Kullanılacak Ekipmanlar ve Ses Gücü Düzeyleri Makine Miktarı (Adet) Ses Gücü Düzeyleri (db) Beton Karıştırıcı Yükleyici

24 Dozer Kepçe Kamyon Vinç Jeneratör 1 97 Kaynak Makinesi 5 97 *Kaynak: tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Açık alanda kullanılan Teçhizat tarafından oluşturulan çevredeki gürültü emisyonu ile ilgili yönetmelik LwT = 10Log 10 ( Lwi/10)... Formül-3 (Toplam Ses Gücü Düzeyi) LwT = 10log [3 x (10 115/10 ) + 3 x ( /10 ) + 2 x ( 10 97/10 )] LwT= 120 db Her bir kaynakta oluşan ses gücü düzeyinde uzaklığa göre oluşacak azalma miktarı aşağıdaki formülle hesaplanmaktadır. L pt = L wt + 10 Log (Q/A)... Formül-4 (Toplam Ses Basınç Düzeyi) A= 4 π r 2 Q= yönelme katsayısı (arazi tipine göre Q = 1) L pt = L wt + 10 log (Q/A) Yukarıdaki hesaplamalar sonucunda oluşturulan mesafeye göre ses basınç düzeyi grafiği aşağıda verilmiştir. İnşaat aşamasında kullanılan ekipmanların çalışma frekans aralığı Hz olduğundan, her bir noktanın ses basıncı düzeyi, yaklaşık gürültü düzeyine eşit olacaktır. Bu durumda L pt = L gündüz kabul edilebilmektedir. Tablo 3. Mesafelere göre Gürültü Dağılımı Mesafe (m) LpT (dba) Mesafe (m) LpT (dba) Grafik 1. İnşaat Sırasında Oluşan Gürültünün Mesafeye Göre Dağılım Grafiği (0 250) 24

25 120 İnşaat Aşamasında Meydana Gelen Lgündüz m 100 Lgündüz (dba) Mesafe (m) Grafik 2. İşletme Sırasında Oluşan Gürültünün Mesafeye Göre Dağılım Grafiği ( ) İnşaat Aşamasında Meydana Gelen Lgündüz m Lgündüz(dBA) Mesafe (m) Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Madde 23 gereğince; şantiye alanı çevresel gürültü düzeyleri L gündüz cinsinden EK VIII de verilen Tablo 5 deki sınır değerleri aşamaz. Tablo 4. Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri 25

26 Faaliyet Türü (yapım, yıkım ve onarım) L gündüz (dba) Bina 70 Yol 75 Diğer Kaynaklar 70 Söz konusu proje, Diğer Kaynaklar içerisinde değerlendirilmiştir. Üretim alanında oluşabilecek gürültü seviyesine en yakın yerleşim yerleri, aşağıdaki tabloda verilen değerler türbinlere en yakın mesafeler dikkate alınarak hazırlanmıştır. Tablo 5. En Yakın Yerleşim Yerlerine Göre L gündüz Değerleri Osmaniye İli, Hasanbeyli İlçesi, Harlı Yatak Tepe, Killik Tepe, Çukur Tepe, Kişnas Köyü, Karakütük Sırtı, Güzelce Tepe, Küregediği Tepe, Kocaalıç Tepe Mevkii Yerleşim Yeri Türbinlerin En Yakın Yerleşim Birimlerine Uzaklığı (m) Lpt=Lgündüz Sarayova Köyü Kuşçumustafa Köyü Hasanbeyli İlçesi Türkbahçe Köyü Kabaklar Köyü Yanıkkışla Köyü Oluşabilecek gürültü seviyesi 70 dba yı geçmemelidir. Yukarıdaki tablolardan da görüleceği üzere en yakın türbine 500 m mesafede bulunan Sarayova Köyü nde bulunan yerleşimlerde oluşacak gürültü seviyesi L (gündüz) 55 dba dır. Dolayısıyla inşaat aşamasında oluşacak gürültü seviyesinin tarih ve sayılı Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Madde 23, 1. bendinin a fıkrasında belirtilen ve Ek VIII de verilen Tablo-5 te ki Şantiye alanı için Çevresel gürültü sınır değerlerini aşmadığı görülmektedir. Bu sebeple inşaat aşamasında gürültüden kaynaklanabilecek herhangi bir olumsuzluk söz konusu olmayacaktır. İşletme Aşaması: Yeni türbin teknolojileri işletme esnasında meydana çıkan ses seviyesini en aza indirmektedir. Çalışır durumda olan bir rüzgar santralının 200 m uzağında ölçülen gürültü seviyesi 42,9 db(a)`dır. Rüzgar türbinlerinden çıkan gürültüler mekanik ve aerodinamik gürültü olarak değerlendirilebilir. Mekanik gürültü, dişli kutusu, jeneratör ve yedek motorların oluşturduğu gürültüdür. Mekanik gürültü, akustik kılıfların kullanılması, özel dişlilerin kullanılması ve dönen parçaların ses emici malzeme ile kaplanması gibi teknik yeniliklerle önemli düzeyde azaltılmıştır. Aerodinamik gürültü makinenin kanatları üzerinden hava geçerken oluşur. İşletme aşamasında yukarıda belirtildiği gibi benzer rüzgar santralının 200 m uzağında ölçülen aerodinamik gürültü 42,9 dba seviyesindedir. Rüzgar türbinlerine en yakın yerleşim birimi yaklaşık 500 m uzaklıktaki Sarayova Köyü olup, bundan dolayı işletme faaliyetleri sırasında sahaya en yakın konuta ve diğer alıcı kaynaklara ulaşacak gürültü 42,9 dba nın altında olacak ve oluşacak gürültü, Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nde belirtilen sınırların altında kalacaktır. Aşağıdaki şekilde rüzgar türbininin yaydığı gürültü verilmiştir. 26

27 Şekil 5. Rüzgar Türbini Gürültü Seviyesi Tehlikeli Atıklar: İşletmede kanserojen madde içermeyen trafo yağları kullanılacak olup, tesiste makine ve ekipmanların bakım ve onarımından kaynaklanacak atık yağlar, sızdırmasız kaplarda biriktirilecek ve Çevre ve Orman Bakanlığı ndan Lisans almış geri kazanım tesislerine gönderilecek olup, faaliyet alanında tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ile tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. d) Kullanılan teknoloji ve malzemelerden kaynaklanabilecek kaza riski Yapılacak faaliyet Santral ekipmanlarının yerleştirilmesi ve rüzgârdan elektrik enerjisinin elde edilmesi olup, tehlikeli işler sınıfında değildir. Ancak çalışma esnasında bir takım iş kazalarının olabileceği düşüncesiyle önlem alınacaktır. Bunun için kaza olması durumlarında gerekli olabilecek ilk müdahale malzemeleri bulundurulacaktır. Faaliyet alanında, ilgili çevresel standartlara uygun olarak ve insan sağlığını tehdit etmeyen bir şekilde çalışılacaktır. İşçi Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'nce (4857 sayılı İş Kanunu, 9 Aralık 2003 tarihli ve sayılı Resmi Gazete) alınması gerekli tüm önlemlere dikkat edilecek olup, iş güvenlik malzemeleri ile ilgili tüm ekipman periyodik olarak gözden geçirilecek, uyarıcı levha ve tabelalar alanda rahatça görülebilecek yerlere asılacaktır. Bunlara ilave olarak, kaza olması durumlarında gerekli olabilecek ilk müdahale malzemeleri bulundurularak, hastanın hastaneye ulaştırılması sağlanacaktır. Proje alanında meydana gelebilecek muhtemel kaza, yangın, sabotaj vb. acil durumlarda zararı en aza indirmek amacıyla, Sivil Savunma İl Müdürlüğü, Çevre ve Orman Bakanlığı, İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ve acil durumlarla ilgili diğer kurumlarla koordineli hareket edilecektir. Öte yandan faaliyet ile ilgili resmi kurum ve kuruluşlardan gerekli izinler alınacak ve belirtilen hususlara uyulacaktır. Her türlü iş kazasının önlenmesi için çalışma alanlarına uyarıcı levhalar konulacak, çalışanlara kişisel koruyucu kıyafet ve ekipmanlar verilecektir. Kullanılacak araç ve gereçler insan anatomi ve fizyolojisine uygun, ergonomik özelliklerde olacak, vibrasyon kaynağı olabilecek araç ve gereçlerde vibrasyon etkilerini azaltıcı düzenlemeler yapılacaktır. 27

28 Alanda acil durumlarda uygulanacak başlıca yöntemler şunlardır: 1. Müdahale için gerekli insan gücü ve ekipmanlar hazır bulundurulacaktır. 2. Santral sorumlusu kaza anında tehlikenin niteliğini tanımlayacak ve müdahaleden sorumlu kişi ve ilgili kuruluşlara derhal bildirecektir. 3. Santral sorumlusu müdahaleden sorumlu kişilerin eğitimlerini sağlayacaktır. 4. Santral sorumlusu müdahaleden sorumlu kişilere koruyucu malzemeleri temin edecek ve hazır bulunduracaktır. 5. Santralde her türlü ilk yardım ve tıbbi malzeme eksiksiz bulundurulacaktır. 6. Müdahale için gerekli her türlü ekipman ve malzeme eksiksiz tamamlanacaktır. Proje kapsamında insan sağlığı ve çevre için riskli ve tehlikeli olabilecek her türlü yaklaşımlara karşı 30 Kasım 2000 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği 7. bölümde yer alan, İşletme Güvenliğine İlişkin Hükümler de belirtilen, madde 59 Kuvvetli Akım Tesislerine Girmek, madde 60 Kuvvetli Akım Tesislerinde çalışmak ve madde 61 Çalışanların ve çalışanların güvenliğini sağlamak için gerekli tüm önlem ve tedbirler alınmıştır. Topraklama işlemi yapılacaktır. Kurulacak olan tesisin enerji iletim hattı için Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği nin öngördüğü gerekli ve yeterli her türlü emniyet tedbirleri ve mesafeleri dikkate alınarak planlanacaktır. Tesisin inşaatı sırasında iş makinelerinin kullanılmasından ve direk dikimi ve tel çekimi sırasında da düşmeden kaynaklı yaralanma olayları söz konusu olabilecektir. Ayrıca, Tesisin inşaatı sırasında, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü ve Yapı işlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü hükümlerine uyulacak ve olası tüm kaza ve risklerin mümkün olan en aza indirilmesi için gerekli önlemler alınacaktır. e) Projenin olası çevresel etkilerine karşı alınacak tedbirler Yapılması planlanan faaliyet Rüzgâr Enerji Santrali olup, elektrik temininde kullanılan en temiz ve çevreci yöntemlerden biridir. Türbin ve diğer yardımcı ekipmanların yerleştirilmesinden sonra üretim amaçlı herhangi bir atık üretimi olmayacaktır. Faaliyetten birinci derecede etkilenecek yerler; Hasanbeyli İlçesi, Osmaniye İli ve bunun akabinde Akdeniz Bölgesi ve Ülke genelidir. Proje alanı, 1/25000 ölçekli paftada, N 37 d4 paftasında bulunmaktadır. Sarayova Köyü ne en yakın Rüzgar türbini 500 m uzaklıktadır. Proje ile ilgili detaylı bilgiler Bölüm I.A. da, meydana gelebilecek başlıca çevresel etkiler ve sonuçları detaylı olarak Bölüm I.C. de verilmiş olup, faaliyetin çevre üzerine olumsuz etkisi beklenmemektedir. Projenin inşa ve işletmesinde teknolojik açıdan en yeni ve uygun ekipmanlar kullanılacak olup, sürekli bakım ve yenileme ile hem işletme verimi artırılacak, hem de insan ve çevre açısından temiz enerji kaynağı sağlanmış olacaktır. Faaliyet kapsamında Enerji Piyasası Düzenleme Kurulundan 49 yıl süreyle üretim faaliyeti göstermek üzere 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu gereğince Üretim Lisansı 28

29 başvurusu yapılmıştır. Günün şartlarına göre teknoloji yenilemesi ve modernizasyonlar yapılarak bu süre uzatılabilecektir. Rüzgâr Enerji Santralinin kullanımı tamamen sona erdikten sonra alandaki rüzgâr türbinleri ve ekipmanlar sökülerek alan tekrar eski haline getirilecektir. Bunun yanında proje alanında tarih ve 5491 sayılı Kanunla yapılan değişiklik ile yeniden düzenlenen 2872 Çevre Kanunu ve bu kanuna istinaden çıkarılan tüm mevzuat hükümlerine uyulacaktır. 2. PROJENİN YERİ a) Mevcut arazi kullanımı ve kalitesi (tarım alanı, orman alanı, planlı alan, su yüzeyi vb.) Osmaniye İli, Hasanbeyli İlçesi, Harlı Yatak Tepe, Killik Tepe, Çukur Tepe, Kişnas Köyü, Karakütük Sırtı, Güzelce Tepe, Küregediği Tepe, Kocaalıç Tepe Mevkiinde Eksim Enerji A.Ş. tarafından hem ülke ekonomisine katkıda bulunmak, hem de ülkemizin elektrik enerjisi ihtiyacının bir kısmını karşılamak amacı ile her biri 0,9 MW gücünde olan 56 adet Rüzgâr Türbini kurulması planlanmaktadır. Faaliyet kapsamında kurulması planlanan Rüzgâr Enerji Santrali için Eksim Enerji A.Ş. tarafından Hasanbeyli İlçesi içinde rüzgâr enerjisine dayalı üretim yapabilmek için Enerji Piyasası Düzenleme Kuruluna üretim lisansı başvurusu yapılmış olup, başvuru değerlendirme aşamasındadır. Proje alanı orman arazisi sınırları içinde kalmaktadır. Bu kapsamda Orman Genel Müdürlüğü nden orman alanları ile ilgili gerekli izinler alınacaktır. Projede gerek inşaat gerekse işletme aşamasında ağaç kesimi söz konusu olmayacaktır. ÇED sürecinin tamamlanmasından sonra gerekli izinler alınarak faaliyete başlanacaktır. Faaliyet alanı üzerinde mevcut durumda herhangi bir yapı bulunmamakta olup, faaliyet alanı ve çevresinde peyzaj değeri yüksek yerler ve rekreasyon alanları, benzersiz özellikteki jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu alanlar, erozyon tehlikesi bulunmamaktadır. Faaliyet kapsamında dikilecek 56 adet rüzgar türbinlerinden en yakın olanları; Sarayova Köyü ne 500 m, Kuşçumustafa Köyü ne 700 m, Hasanbeyli İlçesi ne 800 m, Türkbahçe Köyü ne m, Kabaklar Köyü ne m, Yanıkkışla Köyü ne ise m mesafede bulunmaktadır. Faaliyet sahasının yaklaşık 3 km çapındaki alanında, sulak alanlar, dağlık alanlar, tarım alanları, milli parklar, özel koruma alanları, nüfusça yoğun alanlar, tarihsel, kültürel, arkeolojik, vb. önemli olan alanlar, erozyon alanları, heyelan alanları, ağaçlandırılmış alanlar, potansiyel erozyon ve ağaçlandırma alanları ile 167 sayılı Yer Altı Suları Hakkında Kanun gereğince korunması gereken akiferler bulunmamaktadır. 29

30 b) EK-V deki Duyarlı Yöreler listesi dikkate alınarak; sulak alanlar, kıyı kesimleri, dağlık ve ormanlık alanlar, tarım alanları, milli parklar, özel koruma alanları, nüfusça yoğun alanlar, tarihsel, kültürel, arkeolojik ve benzeri önemli olan alanlar, erozyon alanları, heyelan alanları, ağaçlandırılmış alanlar, potansiyel erozyon ve ağaçlandırma alanları ile 167 sayılı Yer Altı Suları Hakkında Kanun gereğince korunması gereken akiferler Faaliyet alanı Osmaniye İli, Hasanbeyli İlçesi, Harlı Yatak Tepe, Killik Tepe, Çukur Tepe, Kişnas Köyü, Karakütük Sırtı, Güzelce Tepe, Küregediği Tepe, Kocaalıç Tepe Mevkiinde bulunmaktadır. Ek-V Duyarlı Yöreler listesine göre çalışma alanı; 1. Ülkemiz Mevzuatı Uyarınca Korunması Gereken Alanlar a) 2873 sayılı Milli Parklar kanunu nun 2. maddesinde tanımlanan ve bu kanunun 3. maddesi uyarınca belirlenen Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiat Anıtları, ve Tabiat Koruma Alanları içerisinde yer almamaktadır. b) 3167 sayılı kara avcılığı kanunu uyarınca orman bakanlığınca belirlenen Yaban Hayatı Koruma Sahaları Ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları içerisinde yer almamaktadır. c) 2863 sayılı kültür ve tabiat varlıklarını koruma kanununun 2. maddesinin a tanımlar bendinde 1., 2., 3. ve 5. alt bentlerinde Kültür Varlıkları, Tabiat Varlıkları, Sit ve Koruma Alanı olarak tanımlanan ve aynı kanun ile 3386 sayılı kanunun ( 2863 sayılı kültür ve tabiat varlıklarını koruma kanununun baz maddelerinin eklenmesi hakkında kanun) ilgili maddeleri uyarınca tespiti ve tescili yapılan alanlar içerisinde yer almamaktadır. d) 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu Kapsamında Olan Su Ürünleri İstihsal Ve Üreme Sahaları içerisinde yer almamaktadır. e) tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği nin içerisinde tanımlanan alanlar içerisinde yer almamaktadır. f) tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği nin 49. maddesinde tanımlanan Hassas Kirlenme Bölgeleri içerisinde yer almamaktadır. g) 2872 sayılı çevre kanunu nun 9. maddesi uyarınca bakanlar kurulu tarafından Özel Çevre Koruma Bölgeleri olarak tespit ve ilan edilen alanlar içerisinde yer almamaktadır. h) 2960 sayılı Boğaziçi kanunu na göre koruma altına alınan alanlar içerisinde yer almamaktadır. i) 6831 sayılı Orman Kanunu gereğince orman alanı sayılan alan içerisinde yer almaktadır. j) 3621 sayılı Kıyı Kanunu gereğince yapı yasağı getirilen alanlar içerisinde yer almamaktadır. k) 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı Ve Yabanilerinin Aşılattırılması hakkında kanunda belirtilen alanlar içerisinde yer almamaktadır. l) 4342 sayılı Mera Kanununda belirtilen alanlar içerisinde yer almamaktadır. m) tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği nde belirtilen alanlar içerisinde yer almamaktadır. 2. Ülkemizin Taraf Olduğu Uluslar Arası Sözleşme Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar 30

31 a) tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Avrupa nın Yaban Hayatı Ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (BERN Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlardan Önemli Deniz Kaplumbağası Üreme Alanları nda belirtilen I. ve II. Koruma bölgeleri, Akdeniz Foku Yaşama Ve Üreme Alanları içerisinde yer almamaktadır. b) tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Akdeniz in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi (Barselona sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınan alanlar içerisinde yer almamaktadır. I) tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Akdeniz de Özel Koruma Alanlarının Korunmasına Ait Protokol gereği ülkemizde özel koruma alanı olarak belirlenmiş alanlar içerisinde yer almamaktadır. II) tarihli Cenova bildirgesi gereği seçilmiş birleşmiş milletler çevre programı tarafından yayımlanmış olan Akdeniz de Ortak Öneme Sahip 100 III) Kıyısal Tarihi Sit listesinde yer alan alanlar içerisinde yer almamaktadır. Cenova deklarasyonunun 17. maddesinde yer alan Akdeniz e Has Nesli Tehlikede Olan Deniz Türlerinin yaşama ve beslenme ortamı olan kıyısal alanlar içerisinde yer almamaktadır. c) tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Dünya Kültür Ve Tabiat Mirasının Korunması Sözleşmesi nin 1. ve 2. maddeleri gereğince kültür bakanlığı tarafından koruma altına alınan Kültürel Miras ve Doğal Miras statüsü verilen kültürel, tarihi ve doğal alanlar içerisinde yer almamaktadır. d) tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslar Arası Öneme Sahip Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi (RAMSAR Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlar içerisinde yer almamaktadır. 3. Korunması Gereken Alanlar a) Onaylı çevre düzeni planlarında, mevcut özellikleri korunacak alan olarak tespit edilen ve yapılaşma yasağı getirilen alanlar (tabi karakteri korunacak alan, biyogenetik rezerv alanları, jeotermal alanlar vb.) içerisinde yer almamaktadır. b) Tarım alanları; tarımsal kalkınma alanları, sulanan sulanması mümkün ve arazi kullanma kabiliyet sınırları I, II, III ve IV olan alanlar, yağışa bağlı tarımda kullanılan I. ve II. Sınıf ile özel mahsul plantasyon alanlarının tamamı içerisinde yer almamaktadır. c) Sulak alanlar; doğal veya yapay, devamlı veya geçici suların durgun veya akıntılı, tatlı veya tuzlu, denizlerin gel-git hareketinin çekilme devresinde 6 metreyi geçmeyen derinlikleri kapsayan, başta su kuşları olmak üzere canlıların yaşama ortamı olarak önem taşıyan bütün sular, bataklık, sazlar ve türbiyeler ile bu alanların kıyı kenar çizgisinden itibaren kara tarafına doğru ekolojik açıdan sulak alan kalan yerler içerisinde yer almamaktadır. d) Göller, akarsular, yeraltı suyu işletme sahaları içerisinde yer almamaktadır. e) Bilimsel araştırmalar için önem arz eden ve /veya nesli tehlikeye düşmüş veya düşebilir türler ve ülkemiz için endemik olan türlerin yaşama alanı olan alanlar, biyosfer rezervi, biyotoplar, biyogenetik rezerv alanları, benzersiz özelliklerdeki jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu alanlar içerisinde yer almamaktadır. 31

32 Rüzgâr Enerji Santrali Projesi Güzergâhının Ve Çevresinin Flora Ve Faunası: Faaliyet, rüzgar enerji santralı yapımı olup flora ve fauna çalışmalarında geniş bir alan tarama kapsamına alınmıştır. Alandaki flora ve fauna türlerinin tespitinde, faaliyet alanında yapılan arazi çalışmalarının yanında, literatür çalışmaları ve yöre halkından alınan bilgiler derlenmiştir. Faaliyet alanının büyük bölümü makilik olup, yer yer orman vejetasyonu da gözlenmiştir. Erdemli yöresinde Karaçam ve Kızılçam ormanları hakim olup Karaçam ormanları ardıç, göknar ve sedir meşçerelerinden oluşmuştur. Kızılçam ormanları ise il genelinde % 47,1 lik bir alan kaplamaktadır. Makilik alanlar m lerde kalkerli fakir topraklarda yayılım göstermektedir. Maki formasyonu içinde zeytin, harnup, mersin, pırnal meşesi, kermes meşesi, sandal meşçereleri hakimdir. Dere boylarında böğürtlen ve sarmaşık geniş bir yayılıma sahiptir. Faaliyet alanı ve yakın çevresinin florası aşağıdaki tabloda verilmiştir. Bern sözleşmesi kapsamındaki türler rüzgar santrali sahası içinde ve yakın çevresinde bulunmamaktadır. Faaliyet Alanının da İçerisinde Bulunduğu Bölgenin Florası Tablo 6. Faaliyet Alanının da İçerisinde Bulunduğu Bölgenin Florası TÜRLER Habitatlar Yerel/Türkçe Nisbi Bolluk Adları Fitocoğr. Bölge End. Kategorisi PİNACEAE Pinus nigra Karaçam X X X Akdeniz Pinus brutia Kızılçam X X X X Akdeniz Abies cilicica Toros göknarı X X X Akdeniz Cedrus libanitica Sedir X X Akdeniz CUPRESSACEAE Juniperus nana Bodur ardıç X X Akdeniz Juniperus oxycedrus Katran ardıcı X X Akdeniz Juniperus exelsa Boylu ardıç X X Akdeniz FAGACEAE Quercus cerris Saçlı meşe X X X Akdeniz Quercus coccifera Kermes meşesi X X X Akdeniz Quercus ilex Pırnal meşesi X X X Akdeniz SALİCACEAE Populus alba Akkavak X X X Akdeniz Populus nigra Kara kavak X X X Akdeniz Populus tremula Titrek kavak X X X X Akdeniz OLEACEAE Fraxinus ornus Dişbudak X X X X X Akdeniz Olea europaea Zeytin X X X Akdeniz ACERACEAE Acer orientale Akçaağaç X X Akdeniz 32

33 LAURACEAE Laurus nobilis COMPOSITAE Akdeniz defnesi X X X X Akdeniz Senecio vernalis Kanarya otu X X Akdeniz Centaurea triumfetti Peygamber X X Akdeniz çiçeği Centaurea solsitialis Peygamber X X Akdeniz çiçeği Circium arvense Köygöçüren X Akdeniz Bellis annua Çayır güzeli X Akdeniz Anthemis tinctoria Boyacı X X Geniş papatyası Bellis perennis Koyun gözü X X Avr.-Sib. Cichorium intybus Hindiba X X Geniş Echinops orientalis Topuz X X Geniş Carduus pycnocephalus ssp. breviphyllarius CRUCIFERAE Deve dikeni X X İran-Turan Capsella-bursa-pastoris Çoban çantası X X Geniş EUPHORBIACEAE Euphorbia eriophora Sütleğen X X İran-Turan GRAMINAE Dactylis glomerata Ayrık X X X X Geniş Hordeum murinum Yabani arpa X X Geniş Alopecurus arundinaceus Tilki kuyuruğu X X X Geniş Cynodon dactylon Ayrık otu X X X X Geniş Dactylis glomerata sp. Hispanica Domuz ayrığı X X X X Geniş Phleum montanum İt kuyruğu X X Akdeniz Poa bulbosa Tavşan bıyığı X X Akdeniz LEGUMINOSAE Astragalus echinus Geven Trifolium arvense Üçgül X X X Geniş Lupinus angustifolius Yahudi baklası X X PAPAVERACEAE Papaver rhoeas Gelincik X X X Geniş LABIATAE Lamium macrodon Ballıbaba X X İran-Turan Salvia verticillata Ada çayı X X İr-Tur-El. PRIMULACEAE Primula vulgaris Çuha çiçeği X X Avr.-Sibir. RANUNCULACEAE Ranunculus arvensis Düğün çiçeği X X X ROSACEAE Sarcopotreium spinosum Abdestbozan X X X X Akdeniz Rubus canescens Böğürtlen X X Akdeniz 33

34 Rubus canina Kuşburnu X X X Akdeniz SCROPHULARIACEAE Verbascum glomeratum Sığır Kuyruğu X X X Geniş Veronica arvensis X X X UMBELLIFERAE Erygium creticum Eşek dikeni X X X Kaynaklar: Ekim,T. Koyuncu, M.Vural, M.Duman, H.Aytaç, Z. Adıgüzel Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı Davis.P.H, Flora Of Turkey And The East Aegean Islands, Vol.1-10,Edinburg( ) Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Ankara (1997) aittir. Bu türlerden hiçbiri endemik olmayıp, çoğunluğu Akdeniz Fitocoğrafik Bölgesi ne Habitatlar sütunundaki rakamlar, türlerin yaşama ortamlarını belirtmekte olup aşağıdaki gibi anlamlandırılmışlardır. 1 : Her türlü habitat, 2 : Yapraklı ve karışık orman, 3 : Sulak alan ve yakın çevresi, 4 : Orman içi kayalık, açık alan, 5 : Nemli, kayalık, çakıl veya ormanlık arazi, 6 : Açık alan, çayırlık, Nisbi bolluk sütununda belirtilen rakamlar ise söz konusu türlerin bölgede; 1 : Nadir görülen, 2 : Biraz, 3 : Orta dereceli, 4 : Ortamda diğerlerine nazaran baskın, 5 : Aşırı fazla, olduğunu ifade etmektedir. Faaliyet Alanı ve Çevre Faunası Faaliyet alanında bulunabilecek fauna türleri aşağıdaki tablolarda verilmiştir. Tablolarda adı geçen hayvan türlerinin büyük bir kısmı arazide gözlenememiş daha çok literatür ve yöre halkından alınan bilgiler doğrultusunda bölgede bulunan yada bulunması muhtemel türler ele alınmıştır. Alanda ve yakın çevrede yaşayan/yaşaması muhtemel hayvanlar bölgede daha önceden yapılan faaliyetler sırasında doğal olarak ortamdaki hareket ve gürültüden dolayı daha sakin ortamlara doğru çekilmişlerdir. Tablo 7. Çift Yaşamlılar ve Sürüngenler Latince Adı Türkçe Adı Habitat IUCN Kaynak Bern Sözl Red Data AMPHIBIA Çift Yaşamlılar 34

35 BUFONIDAE Bufo viridis Gece kurbağası Açık yerler VU L EK Liste II REPTILIA Sürüngenler TESTUDINIDAE Testuda graeca Adi tosbağa Taşlık,çalılık VU L EK Liste II GEKKONIDAE Crytodactylus heterocercus LACERTIDAE Ophisops elegans TYPHLOPIDAE İnce keler parmaklı Tarla kertenkelesi Taş altları VU L EK Liste II Tarla,step VU G EK Liste II Typholops vermicularis Kör yılan Taş altı Lr/nt G EK Liste III COLUBRIDAE Coluber caspius Hazer yılanı Çalılık Lr/nt L EK Liste III Coluber revergieri Kocabaş yılanı Bitki örtüsü seyrek Lr/nt L EK Liste yerler III Eirenis modestus Uysal yılan Çalılık VU L EK LİSTE III Elaphe situla Ev yılanı Taşlık ve çalılık Lr/nt EKListeIII Tablo 8. Mamalia (Memeliler) Latince Adı Türkçe Adı RDB BERN Sözl. MAMALIA MEMELİLER ERİNACEIDAE Erinaceus concolor Beyaz göğüslü kirpi SORICIDAE IUCN Mrk. Av Kom. Kay. Habitat nt Lr/nt I L Çalılık ve otluk Crocidura Bahçe sivri faresi nt Ek Liste NE L Tarla, bahçe suaveolens III Crocidura leucodon Tarla sivri faresi nt NE Y Tarla, bahçe LEPORIDAE Lepus erupaeus Yabani tavşan nt Ek liste III NE Y Otluk, çalılık SCIURIDAE Sciurus vulgaris Sincap nt Lr/nt G Step, çayır MICROTIDAE Cricetulus Cüce avurtlak nt NE L Tarla, step, açık alan migratorius Mesocricetus Kocaavurtlak nt VU L Step ve düzlükler auratus Microtus guentheri Fare nt NE G Otluk, step, kültür alanları SPLACIDAE Spalax ehrenbergi Güney körfaresi nt VU L Tarla, bahçe MURIDAE 35

36 Mus musculus Doğu faresi nt NE L Toprak altı ve taş altı HYSTRICIDAE Hystrix indica Oklu kirpi R Ek liste II Lr/nt I L Çalılık CANIDAE Vulpes vulpes Tilki V Lr/nt II G Step, çalılık SUSİDAE Sus scrofa Yaban domuzu nt Lr/nt III Y Orman ve tarlalar CERVIDAE Cervus eleptus Geyik R Ek liste II VU I Y Orman ve tarlalar Kaynaklar: Demirsoy A. Genel ve Türkiye Zoocoğrafyası Meteksan Ankara 1996 İbrahim BARAN-Mehmet K.ATATÜR Türkiye Herpetofaunası (Kurbağa ve Sürüngenler) BERN, Avrupa Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (1984) IUCN Red List Categories,IUCN Species Surrival Commision, 40 th Meeting of the IUCN Council, Gland, Switzerland (1994) Tablo 9. Kuşlar Latince Adı Türkçe Adı İngilizce Adı Red Data Bern Sözleş. IUCN Mrk. Av- Kom ACCIPITRIDAE Buteo rufinus Kızılşahin Long-legged E Ek Liste II VU I L Buzzard Buteo buteo Şahin Buzzard E,V Ek Liste II VU I Y Buteo logopus Paçalı şahin Rough-legged E,V Ek Liste II VU I L Buzzard Milvus milvus Kızıl çaylak Red Kite R,K Ek Liste II VU I L FALCONIDAE Falco tinnunculus Kerkenez Kestrel V Ek Liste II VU I L Falco subbeto Delice doğan Hobby E,V Ek Liste II VU I Y Falco peregrinus Doğan Merlin R,K Ek Liste II VU I L CICONIIDAE Ciconia nigra Kara leylek Black Stork R,K Ek Liste II VU I L COLUMBIDAE Columba livia Kaya güvercini Rock Dove - Ek Liste NE II G III CUCULIDAE Cuculus canorus Gugukkuşu Cocko O Ek Liste NE I Y III Clamator Tepeli Great Spotted V Ek Liste II I L glandarius gugukkuşu Cuckoo STRIGIDAE Bubo bubo Puhu Eagle Owl E Ek Liste II VU I Y TYTONIDAE Tyto alba Peçeli baykuş Barn Owl E Ek Liste II VU I L APODIDAE Apus pallidus Gri ebabil Pallid Swift E,V Ek Liste II Lr/nt I L CORACIIDAE Cracias garrulus Gökkuzgun Roller E EkListe II VU I G HIRUNDINIDAE Hirundo rustica İs kırlangıcı Swallow O Ek Liste II NE I G CORVIDAE Pica pica Saksağan Magpie O Ek Liste NE III G Kay. 36

37 III Corvus corax Kara karga Hooded O Ek Liste NE III Y III Garrulus glandarius Kestane Jay O Ek Liste NE III L Kargası III STURNIDAE Sturnus vulgaris Sığırcık Starling O NE I G PASSERIDAE Ek Liste III Passer domestıcus Ev serçesi Home Sparrow O Ek Liste NE I G III FRINGILLIDAE Carduelis carduelis Saka Goldfinch V Ek Liste II NE I Y Türkiye nin kuşları (Kiziroğlu, 1989 ve 1993) Yukarıdaki tablolarda bazı sütunlarda görülen işaret, harf ve rakamların temsil ettikleri durumlar aşağıda açıklanmıştır. Ayrıca faaliyet alanımızın yakın çevresi kuş göç yolları üzerinde olup birey ve habitat kaybına neden olmamak için yapılacak çalışmalarımız da göç mevsimi dikkate alınacaktır. Proje alanında saptanan kuş türleri genellikle orman, kayalık ve step formlarıdır. Habitat bölünmesi ve kaybının gen akışı üzerinde önemi büyüktür. Hayvanlar alemi içinde hareket yeteneği en fazla grup olan kuş türlerinin inşaat döneminde yakın çevrelere çekilerek nesillerini devam ettirebilecekleri düşünülmektedir. Uluslar arası öneme sahip A sınıfı sulak alanlar Uluslar arası öneme sahip diğer alanlar Fauna listesinde bulunan türlerin tespit şekli; Y : Yöre halkından edinilen türler, G : Gözlem sonucu belirlenen türler, FAALİYET ALANI 37

38 L : Literatür sonucu belirlenen türler olarak belirtilmiştir. EK LİSTE II : Kesin koruma altına alınmış türler, EK LİSTE III : Koruma altına alınmış türlerdir. EK Liste II ve EK Liste III ile gösterilen türler, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Avrupa nın Yaban Hayat ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi ne göre kesin koruma altına alınmış türler ve koruma altına alınmış türlerdir. Bern Sözleşmesine göre Ek Liste II de belirtilen fauna türlerinin korunması için yasaklanması gereken hususlar aşağıda belirtilmiştir. Her türlü kasıtlı yakalama ve alıkoyma, Üreme veya dinlenme yerlerine kasıtlı zarar vermek, tahrip etmek, Yabani faunayı sözleşmenin amacına ters düşecek şekilde özellikle üreme, geliştirme ve kış uykusu dönemlerinde kasıtlı olarak rahatsız etmek, Yabani çevreden yumurta toplamak, tahrip etmek, Hayvanlardan elde edilmiş kısımların canlı veya cansız elde bulundurulması ve iç ticaretinin yapılması. Ek Liste III de belirtilen fauna türlerinin korunması için; Kapalı av mevsimlerini ve/veya işletmeyi düzenleyen diğer esasları, Yabani faunayı yeterli populasyon düzeylerine ulaştırmak amacıyla, işletmenin geçici veya bölgesel olarak yasaklanması, Yabani hayvanların canlı ve cansız olarak satışının, satmak amacıyla elde bulundurulmasının ve nakledilmesinin veya satışa çıkarılmasını uygun şekilde düzenlenmesi hususlarını kapsayacak şekilde yasaklanacaktır. Çevre ve Orman Bakanlığı nın tarih ve sayılı Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararına göre; I II III : Koruma altına alınmış türler, : Belirli zamanlarda avlanmasına izin verilen türler, : Her vakit avlanabilen türler olarak belirlenmiştir. RED DATA BOOK Kategorileri: E : Soyu tehlikeler ile karşı karşıya olan, birey sayıları çeşitli bölgelerde yapılan sayımlarda çift olmakla birlikte, artık rastlanmayan türler, R : Bazı bölgelerde çok nadir görülen, fakat birey sayıları çift arasında saptanmış türler, V : Bazı bölgelerde sayıları çok azalan, şu anda tehlike altında olmasa dahi, yayılış alanlarının en az sınır bölgelerinde tükenme tehlikesi ile karşı karşıya olan türler, K : Populasyonları hakkında fazla bilgi olmayan veya yetersiz bilinen türler, O : Tehlike dışı olan türler IUCN Tehlike Kategorileri: VU : Zarar görebilir 38

39 Lr/nt : Az riskli (tehlikede olmaya yakın) NE : Değerlendirilmemiş Yukarıda adı geçen hayvan türlerinin büyük bir kısmı gözlenememiş daha çok literatür çalışması yapılarak bölgede bulunan ya da bulunabilecek türler ele alınmıştır. Alandaki flora ve faunanın tespitine yönelik çalışmalar yöre halkı, arazi ve literatür çalışmaları şeklinde gelişmiştir. Alanda yöre halkından alınan bilgiler doğrultusunda bulunan geyik türü bir tane olup ayrıca yöre halkı tarafından da korunmakta olduğu bildirilmiştir. Faaliyet alanı ve yakın çevresinde yaşayan/yaşaması muhtemel hayvanlar faaliyet sırasında doğal olarak ortamdaki hareket ve gürültüden dolayı daha sakin ortamlara doğru hareket etmektedir. Çalışmalarımızda faaliyet sahibinin yatırım ve işletmeye başlama sürecinin uzamaması için araştırmalar kısa bir zaman süreci içinde yapılmış ve flora ve faunanın tespitine yönelik çalışmalarda arazi çalışmaları, hazır veriler ve literatür çalışmaları ile desteklenmiştir. Faaliyet alanı ve yakın çevresinde Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiat Koruma Alanları, Tabiat Varlıkları, Sit ve Koruma Alanları Biogenetik Rezerv alanları, Biyosfer rezervleri, Özel Çevre Koruma Belgeleri, Özel Koruma Alanları, Turizm alanları mevcut değildir. 3. PROJENİN VE YERİN ALTERNATİFLERİ (proje teknolojisinin ve proje alanının seçilme nedenleri) Projenin alternatifleri; teknoloji ve yer seçimi olmak üzere iki grupta incelenmiştir. Bilindiği gibi yeryüzünde mevcut bütün enerji kaynaklarının kullanılarak elektrik enerjisine dönüştürülmesi o kaynağın kendine özgü niteliği, zenginliği ve cinsine göre değişmektedir. Bu kaynakların kimine ulaşmak için çok büyük masrafları göz önüne almak gerektiği gibi hiçbir maliyet gerekmeden ulaşılabilen kaynaklar da mevcuttur, ancak bu kaynakların her birini işlemek için ayrı bir yol ve her bir yolun da ayrı bir maliyeti mevcuttur. Dışa kapalı, plancı ekonomilerde enerji üretimi çoğu zaman Olmazsa olmaz zihniyeti ile çok fazla derinlemesine inilip maliyet/fayda analizleri yapılmadan hemen erişilebilir ve üretim teknolojisi hazır kaynaklara dayandırılmaktaydı. Ancak dünya genelinde bütün ülke ekonomilerinin ister-istemez liberalleşmeye (serbest piyasa ekonomisine) doğru gittikleri 1990 lı yıllardan beri elektrik üretimi için kullanılan enerji kaynaklarının çok detaylı fiyat/maliyet analizleri yapılarak toplam maliyeti en düşük olan enerji kaynaklarına doğru bir yönelme olmuştur. Bu gelişim içinde devletlerin rolü hangi enerji türünün kullanılacağından ziyade, hangi enerji türünün kullanımının desteklenmesi ve hangi üretim enerjisi türünün teknolojisinin hükümet destekli bilimsel araştırma ve geliştirme çalışmaları ile ilerletilmesi yönünde olmuştur. Nitekim yüzyılın başında üretilen enerjinin % 90 ı kömürden elde ediliyordu lerden sonra bu oran % 60 a inmiştir Günümüzde enerjinin hemen hemen yarısı petrolden, % 35 i kömürden, % 15 i ise gaz, güneş, rüzgâr, nükleer v.s gibi alternatif enerjilerden elde edilmektedir. Hâlihazırda iyi finansman koşullarıyla Rüzgâr Enerjisi Santralleri, Gaz, Hidrolik, Kömür, Biomas ve Nükleer Enerji Santrallerine göre dış maliyetler göz önüne alınmasa bile çok daha ucuzdur. 39

40 Kimi enerji santrallerinde kullanılan yakıtlar, atmosfere veya çevresine düzenli olarak atık maddeler bırakmaktadırlar. Bu maddelerin santralin yakın ve uzak çevresine verebileceği olumsuz etkiler birer dış maliyet unsurudur. Ayrıca enerji santralinde olabilecek doğal felaketler veya arızalar sebebiyle çevreye verilebilecek zararların da riskini çevredeki doğal yaşam veya tesisler taşımak zorundadır. Genellikle Rüzgâr Enerjisi santralleri, rüzgârın çokluğu sebebiyle çıplak ve yüksek tepe ve tepeciklere kurulmaktadır. Bu tepeler ancak küçük ekonomik faaliyetler, hayvancılık veya tarımsal faaliyetler için kullanılabilen yerlerdir. Genel olarak rüzgâr enerjisi santralleri için dikilen türbinlerin her biri en fazla 400 m 2 lik bir alan kaplamaktadırlar. Her bir türbinin birbirlerinden uzaklıkları ise kanat çapına ve rüzgâr rejimine bağlı olarak 50 ila 200 metre arasında değişmektedir. Rüzgâr türbinleri arasında kalan arazinin ise başka faaliyetler için kullanılmasında hiçbir sakınca yoktur. Nitekim yurt dışında bu alanların tarımsal ve hayvancılık faaliyetleri için sıkça kullanıldığı görülmektedir. Ayrıca dünya genelinde Rüzgâr Santrallerinin Offshore tabir edilen deniz üstünde kurulan tipleri oldukça yaygınlaşmaktadır. Bu durumda santral inşaatı için alan kaybı söz konusu bile olmamaktadır. Hidroelektrik Santrallerin barajlı tiplerinde ise gövde önünde oluşturulan yapay göl yüzünden ne kadar büyük bir alanın kaybedildiği herkesçe bilinmektedir. Bu alanda daha önceden yapılan ekonomik faaliyetler ve varsa yerleşim yerleri hatta tarihi değeri sebebiyle paha biçilemeyen arkeolojik varlıklar da tamamen baraj gölünün altında kalmakta ve çok büyük bir dış maliyet ile karşılaşılmaktadır. Bu alanların başkaca ekonomik faaliyetler için kullanılması gibi bir alternatif de ortadan kalkmaktadır. Maalesef hidroelektrik santrallerin inşaat maliyetinde bu husus genellikle dikkate alınmamaktadır. Termik veya Nükleer enerji santrallerinde ise genellikle inşaat alanının kaynağın bulunduğu yere yakın olması veya inşaat konusunda kolaylık sağlayabilecek alanların seçimine dikkat edilmektedir. Bu aşamada da söz konusu yerlerde daha önceden yapılan faaliyetler ile bu alanların başka amaçlarla daha faydalı kullanımı olabileceği konusu pek dikkate alınmamaktadır. Konvansiyonel enerji kaynaklarıyla çalışan elektrik santrallerinde kullanılan teknolojiye göre, düzenli olarak çevreye bırakılan atık miktarı değişebilmektedir. Bu bağlamda ABD orta-ileri teknoloji kullanan bir ülke olarak adlandırılabilir. Amerikan Rüzgâr Enerjisi Birliği verilerine göre hazırlanan muhtelif enerji kaynakları için hazırlanan ABD deki emisyon miktarları aşağıdaki tablolarda sunulmuştur: Tablo 10. Karbon Dioksit (CO 2 ) Emisyonu (Küresel Isınmada Sera Etkisi Yaratan Başlıca Unsur) CO Yakıt Salınan 2 /kwh 1997 Üretimi kwh (paund) (milyon) Toplam CO 2 Emisyonu (milyon paund) Kömür 2,13 1,804 3,842 Doğal Gaz 1,03 283,6 292 Petrol 1,56 3,494 5,312 ABD Ort. 1,52 3,494 5,312 40

41 Rüzgâr 0 3,5 0 Tablo 11. Sülfür Dioksit (SO 2 ) Emisyonu (Asit Yağmurlarını Doğuran Başlıca Unsur) SO Yakıt Salınan 2 /kwh 1997 Üretimi kwh (paund) (milyon) Toplam SO 2 Emisyonu (milyon paund) Kömür 0,0134 1,804 24,173 Doğal Gaz 0, ,6 2 Petrol 0,0112 3, ABD Ort. 0,008 3,494 27,952 Rüzgâr 0 3,5 0 Tablo 12. Nitrojen Oksit (NO x ) Emisyonu (Asit Yağmurlarını Doğuran Diğer Bir Unsur ve Dumanlı Sisin Temel Maddesi) NO Yakıt Salınan x /kwh 1997 Üretimi kwh (paund) (milyon) Toplam NO x Emisyonu (milyon paund) Kömür 0,0076 1,804 13,71 Doğal Gaz 0, ,6 510 Petrol 0,0021 3, ABD Ort. 0,0049 3,494 17,12 Rüzgâr 0 3,5 0 Bütün bu atıkların yanı sıra doğal felaketler veya ihmal sonucu Nükleer veya Hidroelektrik Santrallerde meydana gelebilecek hasarlar sonucu çevreye verilebilecek zararın büyüklüğü herkesçe çok iyi bilinmektedir. Bu tür bir risk eğer sigorta şirketlerine yüklense maliyetlerin ve ödenecek primin ne olacağı meçhuldür. Rüzgâr Enerjisi, özelliği gereği çevreye en az zarar veren, dolayısıyla dış maliyetleri en düşük enerji kaynağıdır. Rüzgâr Enerjisini elektrik enerjisine dönüştüren teknoloji maalesef büyük sermaye gerektirmektedir, ancak yakıt ve işletme giderlerinin çok düşük olduğu da bir gerçektir. Bu aşamada finansman koşullarının iyi olması Rüzgâr Enerjisinden elde edilecek elektrik enerjisinin diğer bütün bilinen enerji kaynaklarından elde edilenden çok daha ucuza mal edileceğini göstermektedir. Her halükarda dünya genelinde Rüzgâr Enerjisinin Santrallerinin diğer konvansiyonel enerji kaynakları ile çalışan santrallere göre çok daha geniş bir alanda desteklendiği ve diğerlerine göre çok daha kolay ve iyi şartlarla finansman bulduğu gözlemlenmektedir. Türkiye de Rüzgâr Türbinleri üretilmesi için yeterli kaynak ve bilgi birikimi mevcuttur. Devletin Rüzgâr Enerjisi Santrallerini desteklemesi durumunda oluşacak bu yeni sektörde yeni iş imkânları yaratılacak ve hatta işçilik ve nakliye avantajları sebebiyle Türkiye ekonomisine yeni bir ihraç ürününün daha katılacağı söylenebilir. Bu durumda ekonomideki dinamik dengelerin ne kadar büyük bir katma değer yaratacağını da göz ardı etmemek gerekir. Ayrıca milli kaynaklara dayanan bu enerji türüyle sektörün dışa bağımlılığı da tümüyle ortadan kaldırılabilecektir. Önemli bir bölümünün dünyanın düzenli ve etkin rüzgârlar alan bir bölgesinde bulunması nedeniyle Türkiye nin kendi kendisini yenileyebilen ve çevre dostu bir enerji olan rüzgâr enerjisi kullanımını yaygınlaştırması, ekonomik ve çevresel açılardan ülkemize avantajlı bir ortam yaratacaktır. Ülkemizin coğrafi özellikleri, kıyı şeritleri, dağ, vadi yapıları, ayrıca EİE İdaresi ve Devlet Meteoroloji İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılan rüzgâr ölçümleri sonuçları, Türkiye de rüzgâr enerjisinin önemle dikkate alınması gereken bir kaynak olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla proje kapsamında en temiz elektrik enerji temin kaynağı olarak Rüzgâr Enerji Santrali seçilmiştir. 41

42 Kurulması planlanan rüzgâr çiftliklerinin kurulacağı aday bölgelerde yapılan rüzgâr ölçümleri ve yer seçimi tesislerin ana karakteristiklerinin belirlenmesinde temel faktör olduğundan dolayı Eksim Enerji A.Ş. tarafından proje alanında 0,9 MW gücünde olan 56 adet Rüzgâr Türbini kurulmasına karar verilmiştir. ÇED sürecinin olumlu sonuçlanmasına müteakip kurum ve kuruluşlardan gerekli izinler alınarak çalışmalara başlanacaktır. SONUÇLAR Rapora konu olan faaliyet; Osmaniye İli, Hasanbeyli İlçesi, Harlı Yatak Tepe, Killik Tepe, Çukur Tepe, Kişnas Köyü, Karakütük Sırtı, Güzelce Tepe, Küregediği Tepe, Kocaalıç Tepe Mevkii nde Eksim Enerji A.Ş. tarafından, her biri 0,9 MW gücünde olan 56 adet Rüzgâr Türbini kurulması planlanmaktadır. Rüzgâr Türbinlerinden elde edilecek olan elektrik enerjisi her bir ünite için tesis edilecek olan transformatörler vasıtası ile yüksek gerilime dönüştürülecektir. Rüzgâr enerjisine dayalı üretim yapabilmek için Enerji Piyasası Düzenleme Kuruluna üretim lisansı başvurusu yapılmış olup, proje inceleme ve değerlendirme aşamasındadır. Projenin alınacak izinler ile birlikte yaklaşık 34 ay (inşaat öncesi dönem için 14 ay, inşaat dönemi için 20 ay) içinde gerçekleştirilmesi planlanmakta olup, proje ömrü 49 yıldır. Rüzgâr Enerji Santrali inşaatında 50 kişi, İşletme aşamasında 12 kişilik personel çalışacak olup, söz konusu personelin çoğunluğu, Hasanbeyli ve yakın yerleşim bölgelerinden istihdam edilecektir. Proje kapsamında doğal kaynak olarak rüzgâr kullanılacak olup, bu rüzgâr mekanik enerjiye çevrilerek elektrik enerjisi elde edilecektir. İnşaat ve işletme aşamasında çalışacak personel tarafından içme ve kullanma amaçlı su kullanımı olacak olup, yerleşim birimlerinden su tankeri ve damacanalar ile tedarik edilecektir. Proje kapsamında işletme amaçlı su kullanımı olmayacaktır. İnşaat ve işletme aşamasında gerekli olan su tankerlerle sağlanacak olup, atıksular tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Lağım Mecrası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik hükümlerine uygun olarak inşa edilecek olan fosseptikte toplanacak olup, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği kapsamında bertaraf edilecektir. İnşaat aşamasında kullanılacak malzemelerin değerlendirilebilir sınıfına giren çimento torbaları, saç ve metal parçaları, ambalaj ve kutular kereste vb. atıkları, bu atıkların kimyasal özellikleri göz önünde bulundurularak, kâğıt ve kâğıt ürünleri, plastik atıklar olarak ayrı ayrı toplanacak, biriktirilecek ve geri kazanımı sağlanacaktır. İnşaat ve işletme aşamalarında faaliyet alanında oluşacak geri kazanılamayan katı atıklar, faaliyet sahibi tarafından gerekli izinler alınarak Hasanbeyli Belediyesi ne ait katı atık depolama alanına götürülecektir tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve tarih ve sayılı Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine göre yapılacaktır. 42

43 Ayrıca Tesis bünyesinde tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren "Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ve tarihli ve sayılı Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. İşletmede kanserojen madde içermeyen trafo yağları kullanılacak olup, tesiste makine ve ekipmanların bakım ve onarımından kaynaklanacak atık yağlar, sızdırmasız kaplarda biriktirilecek ve Çevre ve Orman Bakanlığı ndan Lisans almış geri kazanım tesislerine gönderilecek olup, faaliyet alanında tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ile tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. İnşaat aşamasında kullanılacak iş makinelerinin çalışması için yakıt gereklidir. Ancak iş makinelerinden kaynaklanan emisyonun, proje mahallinde oluşturduğu kirliliğin, günde 8 saat çalışılacağı, iş makinelerinin sürekli çalışmayacağı göz önüne alındığında, mevcut hava kalitesinin olumsuz yönde etkilemeyeceği görülmektedir. Araçların yakıt sistemleri sürekli kontrol edilerek, Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından yayımlanan tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Trafikte Seyreden Motorlu Kara Taşıtlarından Kaynaklanan Egzoz Gazı Kontrolüne Dair Yönetmelik hükümlerine uyulacaktır. Arazi hazırlanması aşamasında kazıma, yükleme ve taşıma sırasında toz emisyonları oluşacaktır. Bölüm 1.C de yapılan hesaplamalara göre, hafriyat aşamasında oluşacak toplam emisyon miktarı 0,32 kg/saat olup tarih ve sayılı Endüstri Tesislerinden Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği ndeki 1,5 kg/saat sınırının altında kalmaktadır. Bu nedenle hafriyat sırasında oluşan emisyonun çevre üzerine olumsuz etkisinin olmaması beklenmektedir. Faaliyetin konusu rüzgâr enerjisinden elektrik enerjisi temini olduğundan dolayı işletme aşamasında herhangi bir emisyon oluşumu beklenmemektedir. Faaliyet kapsamında çalışacak personelin ısınma ihtiyacı elektrik enerjisinden sağlanacaktır. Oluşabilecek gürültü seviyesi 70 dba yı geçmemelidir. En yakın türbine 500 m mesafede bulunan Sarayova Köyü nde bulunan yerleşimlerde oluşacak gürültü seviyesi L(gündüz) 55 dba dır. Dolayısıyla inşaat aşamasında oluşacak gürültü seviyesinin tarih ve sayılı Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Madde 23, 1. bendinin a fıkrasında belirtilen ve Ek VIII de verilen Tablo-5 te ki Şantiye alanı için Çevresel gürültü sınır değerlerini aşmadığı görülmektedir. Bu sebeple inşaat aşamasında gürültüden kaynaklanabilecek herhangi bir olumsuzluk söz konusu olmayacaktır. İşletme aşamasında rüzgâr enerjisiyle dönen kanat, Türbin sistemini çalıştırarak mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çevirecektir. Türbinde kaplin ve dişli kutusu içeren mekanik aktarıcı yoluyla elektrik jeneratörüne aktarılır. Bu sistemde kanat sesi ile sadece kapalı ortamda elektrik motoru ve trafo çalışacağından dolayı oluşacak gürültü düzeyinin ihmal edilebilir seviyede olacağı düşünülmektedir. Bu gürültü kaynağının insan sağlığını ve çevrede bulunan canlıları olumsuz yönde etkilemeyeceği düşünülmektedir. 43

44 Rüzgâr Enerjisi, özelliği gereği çevreye en az zarar veren, dolayısıyla dış maliyetleri en düşük enerji kaynağıdır. Ayrıca milli kaynaklara dayanan bu enerji türüyle sektörün dışa bağımlılığı da tümüyle ortadan kaldırılabilecektir. Kurulması planlanan rüzgâr çiftliklerinin kurulacağı aday bölgelerde yapılan rüzgâr ölçümleri ve yer seçimi tesislerin ana karakteristiklerinin belirlenmesinde temel faktör olduğundan dolayı Eksim Enerji A.Ş. tarafından proje alanında 0,9 MW gücünde olan 56 adet Rüzgâr Türbini kurulmasına karar verilmiştir. Proje alanı orman arazisi sınırları içinde kalmaktadır. Bu kapsamda Orman Genel Müdürlüğü nden orman alanları ile ilgili gerekli izinler alınacaktır. Projede gerek inşaat gerekse işletme aşamasında ağaç kesimi söz konusu olmayacaktır. ÇED sürecinin tamamlanmasından sonra gerekli izinler alınarak faaliyete başlanacaktır sayılı İş Kanunu na istinaden hazırlanıp yayınlanmış olan ve yürürlükte bulunan (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü v.b.) tüzük ve yönetmeliklere uyulacaktır. Tesiste yapılacak işlemler sırasında 2872 sayılı Çevre Kanunu ve bu kanuna istinaden çıkarılan tüm mevzuat hükümlerine uyulacaktır. Rapor içerisinde belirtilen önlemlerle birlikte; tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşların Elektrik Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve Ticareti ile Görevlendirilmesi Hakkında Kanun tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşlara Elektrik Enerjisi Üretim Tesisi Kurma ve İşletme İzni Verilmesi Esaslarını Belirleyen Yönetmelik Rüzgâr Enerjisi Potansiyelinin Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Endüstri Tesislerinden Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği tarih, sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği 30 Temmuz 2008 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü 44

45 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 65. maddesi 6831 sayılı Orman Kanunu 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu 4857 sayılı İş Kanunu 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi hükümlerine riayet edilecektir. EKLER Ek 1: Yerbulduru haritası Ek 2: 1 / Ölçekli Topografik Harita Ek 3: Jeoloji Haritası Ek 4: Depremsellik Ek 5: Rüzgar Verileri Ek 6: Fosseptik 45

46 NOTLAR VE KAYNAKLAR Türk Çevre Mevzuatı Cilt I-II tarih ve sayılı Endüstri Tesislerinden Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği tarih ve sayılı Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanan tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Gürültü Yönetmeliği Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu ile İlgili Yönetmelik Hava Kirliliği, Kontrol ve Denetim, Kimya Müh. Odası yayını, 1991 Osmaniye İl Çevre Durum Raporu Orman Bakanlığı Milli Parklar ve Av-Yaban Hayatı Genel Müdürlüğü Av Dönemi Merkez Av komisyonu Kararı Kiziroğlu, İ. The Birds Of Turkey (Species List in Red Data Book) Türk Tabiatını Koruma Derneği yayınları No: 20 Ankara, 1993 Demirsoy A. Genel ve Türkiye Zoocoğrafyası Meteksan Ankara 1996 Kence, A., Bilgin, C. Türkiye Omurgalılar Tür Listesi Tübitak Yayınları Ankara 1996 Türkiye Bitkileri Kırmızı Bitkileri (Red Data Book) Ankara, 2000 Ekim, T. Koyuncu, M. Vural, M. Duman, H. Aytaç, Z. Adıgüzel Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı BERN, Avrupa Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (1984) IUCN Red List Categories, IUCN Species Surrival Commision, 40 th Meeting of the IUCN Council, Gland, Switzerland (2008) Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Ankara (1997) 46

47 EK 1 YERBULDURU HARİTASI 47

48 Faaliyet Alanı 48

49 EK 2 1 / ÖLÇEKLİ TOPOĞRAFİK HARİTA 49

50 50

51 EK 3 JEOLOJİ HARİTASI 51

52 52

53 EK 4 DEPREMSELLİK 53

54 DEPREMSELLİK ve DOĞAL AFET DURUMU Osmaniye İli Türkiye Deprem Bölgeleri Haritasında 1., 2. ve 3. derece bölgelerde gösterilmiştir. Faaliyet alanının içerisinde bulunduğu Hasanbeyli İlçesi tarih ve 96/8109 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe giren Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası na göre 1. derece deprem bölgesindedir. Osmaniye İli deprem haritası aşağıda verilmiştir: Faaliyet Alanı 54

55 EK 5 RÜZGAR VERİLERİ 55

56 İstasyonun Çalışma Suresi: ARASTIRMA ve BILGI ISLEM DAIRE BASKANLIGI Enlem: Boylam: Yukseklik: 120 m OSMANIYE METEOROLOJIK Rasat S. A Y L A R ELEMANLAR (YIL) I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII YILLIK Saat 07 deki Ortalama Ruzgar hizi (m/s) Saat 14 deki Ortalama Ruzgar hizi (m/s) Saat 21 deki Ortalama Ruzgar hizi (m/s) Ortalama Ruzgar Hizi (m/s) En Hizli Esen Ruzgarin Yonu 20 N NNE SSW W SSW W SSW SSW SSW NW W NNE NNE En Hizli Esen Ruzgarin Hizi (m/s) Ort. Firtinali Gun Say. (ruz.hiz>=17.2 m/s) Ort. Kuv.Ruz. Gun Say. (ruz.hiz m/s) N Ruzgarin Esme Sayilari Toplami N Ruzgarin Ortalama Hizi (m/s) NNE Ruzgarin Esme Sayilari Toplami NNE Ruzgarin Ortalama Hizi (m/s) NE Ruzgarin Esme Sayilari Toplami NE Ruzgarin Ortalama Hizi (m/s) ENE Ruzgarin Esme Sayilari Toplami ENE Ruzgarin Ortalama Hizi (m/s) E Ruzgarin Esme Sayilari Toplami E Ruzgarin Ortalama Hizi (m/s)

57 ESE Ruzgarin Esme Sayilari Toplami ESE Ruzgarin Ortalama Hizi (m/s) SE Ruzgarin Esme Sayilari Toplami SE Ruzgarin Ortalama Hizi (m/s) SSE Ruzgarin Esme Sayilari Toplami SSE Ruzgarin Ortalama Hizi (m/s) S Ruzgarin Esme Sayilari Toplami S Ruzgarin Ortalama Hizi (m/s) SSW Ruzgarin Esme Sayilari Toplami SSW Ruzgarin Ortalama Hizi (m/s) SW Ruzgarin Esme Sayilari Toplami SW Ruzgarin Ortalama Hizi (m/s) WSW Ruzgarin Esme Sayilari Toplami WSW Ruzgarin Ortalama Hizi (m/s) W Ruzgarin Esme Sayilari Toplami W Ruzgarin Ortalama Hizi (m/s) WNW Ruzgarin Esme Sayilari Toplami WNW Ruzgarin Ortalama Hizi (m/s) NW Ruzgarin Esme Sayilari Toplami NW Ruzgarin Ortalama Hizi (m/s) NNW Ruzgarin Esme Sayilari Toplami NNW Ruzgarin Ortalama Hizi (m/s) Istasyonun Calisma Suresi : ARASTIRMA ve BILGI ISLEM DAIRE BASKANLIGI 57

58 EK 6 FOSSEPTİK PLANI 58

59 A 4 m 0,20 m B 0,20 m 4 m 1m 4 m A-B Kesiti 0,20m ÖLÇEKSİZ 59

60 PROJE TANITIM DOSYASINI HAZIRLAYANLARIN TANITIMI 60

61 61

62 62

63 63

64 64

65 65

66 66

67 67

68 68

69 ÖZGEÇMİŞ ADI SOYADI MESLEĞİ EĞİTİM KAYITLI OLDUĞU MESLEKİ KURULUŞ YABANCI DİL DENEYİM AÇISINDAN TEMEL NİTELİKLER Aysel KARAAHMETLİ Çevre Yüksek Mühendisi Mersin Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü, Lisans Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Çevre Bilimleri Bölümü, Y.Lisans Çevre Mühendisleri Odası İngilizce, Yol, Kazı-Dolgu, Kum ve Taş Ocakları, Etüt ve ÇED, KATILDIĞI MESLEKİ KURS VE SEMİNERLER - Doğru ve Etkili Konuşma Eğitimi, Nokta Diksiyon, Spikerlik ve Sunuculuk Kursu, 2003, Ankara - ISO 9001:2000 Bilgilendirme Ve İç Denetçilik Eğitimi, Çevre Mühendisleri Odası, 2003, Ankara - ISO Bilgilendirme Ve İç Denetçilik Eğitimi, Çevre Mühendisleri Odası, 2004, Ankara PROJE DENEYİMLERİ - ÇED Raporları ve Proje Tanıtım Dosyaları ile çevreyi korumaya yönelik projeler BİLGİSAYAR Microsoft Ofis; Excel, Word, PowerPoint, 69

70 70

71 71

72 72