YAZILI MÎRAS YAYIN MERKEZ

Transkript

1 KÜLTÜREL MERKEZLER YAZILI MÎRAS YAYIN MERKEZ Kültür ve slâmî rflad Bakanl Kültürel fller Yard mc l na ba l bir kurum olarak faaliyet gösteren Yaz l Mîras Yay n Merkezi, 1994 y l nda kuruldu. ran- slâm medeniyetinin yazma eserlerini gün yüzüne ç kar p, restore ettikten sonra yay nlamay hedefleyen bu kurum, üç ay süren yo un bir araflt rmadan sonra, 50 yi aflk n konuda 1000 civar nda de- erli elyazmas metin ve kitab n listesinin içeren bir katolog haz rlay p, görüfllerini almak üzere araflt rma merkezleri ve uzmanlara gönderdi ve bunlar aras ndan 100 eser seçildi. Daha sonraki incelemede, bu eserlerin pek ço u üzerinde daha önce yap lan tashih ve araflt rmalar n kabul edilebilir düzeyde oldu u ve önceden yay nland anlafl ld. Ancak bu eserlerin müelliflerinin, bugüne kadar tan n mam fl, araflt r lmam fl ve yay nlanmam fl baflka telifleri ve eserlerinin de bulundu u görüldü. Bu yüzden daha önce yap lanlardan farkl olarak, sadece yay nlanmam fl yazma eserler üzerinde çal flmay ilke olarak benimsedi y l bafllar nda Merkez, yay nlanmam fl yazma metinler üzerine araflt rma ve tashih faaliyetlerine bafllad ve maksad na ulaflmak için bir tak m hedefler belirledi. - ran ve slâm kültür ve medeniyeti alan ndaki bilim adamlar ve düflünce erbab n n de erli el yazma eserlerini belirleyip tan tmak. - ran ve slâm dünyas n n de erli el yazma nüshalar n araflt rmak ve yay nlamak. - Yurt içi ve yurt d fl ndaki araflt rma merkezleri, araflt rmac lar ve musahhihler aras nda görüfl al fl veriflinin sa lanmas için zemin haz rlamak.

2 110 Yaz l Mîras Yay n Merkezi - Yazma nüshalar üzerinde çal flan yurt içi ve d fl ndaki yay n kurulufllar, araflt rmac lar ve musahhihleri desteklemek. - Elefltirel metin tashih kurallar e itiminin yayg nlaflt r lmas yönündeki çabalar ve özel metinlerin tercüme ve telifini desteklemek. - El yazmas eserlerle ilgili bilgi a lar n n gelifltirilmesini desteklemek. - Yazma eser katologlar n n düzenlenmesi ve yay nlamas n desteklemek. - Yazma eserler hakk nda bilgi veren ve ilgili araflt rmalar içeren periyodik yay nlar yay nlamak. - Yaz l mîrasa millî destek yasas n n haz rlanmas için çaba göstermek. - Yaz l eserler üzerinde çal flan araflt rmac ve musahhihlerin hukukî aç dan desteklenmesi tüzü ünün haz rlanmas için çaba göstermek. Bu hedefler çerçevesinde, yay nlanmaya de er eserler hakk nda araflt rmaya bafllayan Kurum, konu önceliklerini seçmek için belirledi i ölçütler çerçevesinde faaliyetlerini yürütmektedir. Bu ölçütler flöyle s ralanabilir: A) Özel ölçütler: 1. Konu, içerik, dil ve edebiyat aç s ndan faydal ve de erli nadir el yazmalar yüzy llar aras na ait, fiia ile ilgili Farsça metinler (öncelik s - ras na göre). 3. Dil ve edebiyat, içerik, bilimsel de er aç s ndan seçkin ve nevi flahs na özel olmak kayd yla 9. yüzy l öncesine ait, fiia ya ait olmayan Farsça metinler (öncelik s ras na göre). 4. Birinci derece fiiî ulemaya ait, fiia ile ilgili Arapça metinler (öncelik s ras na göre). B) Genel ölçütler: 1. Eserin edeb ve ahlâk s n rlar içinde, hakaret ve sövgü içermeyen ve tefrikaya neden olmayacak nitelikte olmas. 2. Konu ve muhteva olarak yenilik ortaya koymas. 3. Araflt rmaya dayal ve bilimsel olmas. 4. Konular n kapsaml olmas. 5. Ak c ve güzel Farsça ve Arapça ile yaz lm fl olmas. 6. Pratik fayda sa lamas.

3 Name-i Aflina 111 Konu Öncelikleri: 1. Kur an ve Hadis kitaplar n n eski tercümeleri. 2. Çeflitli konularda Farsça ya tercüme edilmifl eski eserler. 3. Eski de erli Farsça tefsirler. 4. Kur anî ilimler ve ilgili konular. 5. Peygamber (s.a.v.) ve mamlar(a.s) n yaflam. 6. Çeflitli dönemlere ait slâm ve ran tarihi. 7. Kelâm, felsefe, ahlâk ve irfan. 8. Fars edebiyat ve edebî bilimler. 9. Temel bilimler. 10. Sanat, teknik ve sanayii. Hedeflerin belirlenmesiyle birlikte, yaz l mîras ihya etmek amac yla, rahmetli Üstad Seyyid Abdülaziz Tabatabaî, rahmetli Üstad Muhammed Takî Daniflpejûh, Üstad Ahmed Münzevî, Üstad Abdülhüseyin Hâirî, Üstad Hüseynî Eflkeverî, Üstad Muhammed Ali Ravzatî, Üstad Nûranî, Üstad Gaffarî gibi büyük musahhihler ve lütufkar ve muhabbet dolu yaklafl mlar yla bu mukaddes çabada yard mlar n esirgemeyen daha pek çok kitap araflt rmac s ve musahhihlerin kat l m yla çeflitli toplant lar gerçeklefltirildi. Bugün bu çabalar n sonucu olarak, bu de erli hocalar m z sayesinde birçok yazma eserin yay nland na tan k oluyoruz. Hali haz rda ise, birçok bilim adam taraf ndan tashih için haz rlanm fl çok say da eser Merkez e sunulmufl durumdad r. Bu eserler, belirlenen hedefler ve önceliklere göre Merkez in bilim kurulunda incelendikten sonra, seçilen eserlerin konusuna uygun olarak, en az iki yetkin uzman n görüflüne daha baflvurulmakta ve son onaylaman n ard ndan yay nlanmak üzere alt birimlere intikal ettirilmektedir. YAN FAAL YETLER VE GELECE E YÖNEL K PROJELER Yaz l Mîras Yay n Merkezi, yazma eserler üzerine çal flman n yan s - ra, belirledi i hedeflere ulaflmas nda etkili olan, destek programlar, e itim, araflt rma, yat r m ve iletiflim faaliyetleri gibi yan çal flmalar da yürütmektedir, bunlardan baz lar flöyledir:

4 112 Yaz l Mîras Yay n Merkezi A) Destek Giriflimleri; 1. Ö renci tezleri ve genç musahhihleri desteklemek: Merkez bu konuda büyük baflar lara imza atm flt r. Özellikle lahiyat ve insanî bilimler dal nda tahsil gören yüksek lisans ve doktora ö rencilerinin konuyla ilgili tezlerine destek verilmektedir. Verilen destekler, nüsha ve tashih konusu önermek, yazma nüshalar n foto raflar n n temini konusunda katk da bulunmak, bitirme tezlerinin dizgi ve bask s konusunda yard mc olmak ve ayr ca, tez araflt rmalar nda uzman dan flmanl kta bulunmak fleklinde s ralanabilir. Bu tezler ilgili üniversite taraf ndan onayland ktan sonra Merkez taraf ndan bas l r. Belirtmek gerekir ki, Merkezle çal flan musahhihlerin önemli bir bölümü, ilk olarak tashih çal flmas yapan kiflilerden oluflur. 2. Baflka musahhihlerin desteklenmesi: Yaz l Mîras Yay n Merkezi, üniversite ö rencileri d fl nda da, yazma nüshalarla ilgili tüm çal flanlar desteklemeyi hedeflemektedir. Bu do rultuda, Merkez in önerisiyle belirlenen konular üzerinde anlaflma sa land ktan sonra çal flmalar bafllamaktad r. Merkezin takip etti i bu yöntem bir çok araflt rmac, musahhih, üniversite hocas ve ö rencileri taraf ndan ilgiyle karfl lanm flt r. 3. Yurt d fl ndaki musahhihlerin desteklenmesi: Yurt d fl ndaki musahhihlerin desteklenmesi ve çeflitli ülkelerde Farsça konuflanlar aras ndaki kültürel ba lar n güçlendirilmesi yönünde iyi ad mlar at lm fl ve flu ana kadar yay nlanan baz eserlerin tashihi, bu musahhihler taraf ndan yap lm flt r. Söz konusu eserler Orta Asya, Hindistan ve Arap ülkelerinin yaz l mîras n ihya etme ba lam nda ve Avrupa da bulunan baz yazmalar aras ndan Merkez in öncelikli konular çerçevesinde seçilerek tashih edilmifltir. B) E itim ve Araflt rma Giriflimleri; Merkezin, elefltirel tashih ve tashih edilmifl metinlerin tercümesi usûl ve temellerinin ö retiminin yayg nlaflt r lmas hedefi do rultusunda afla daki faaliyetler gerçeklefltirilmifl veya gelecek y llarda gerçeklefltirilmesi planlanmaktad r: 1. lmî ve kültürel simalar n anma törenlerine katk da bulunmak, 2. De erli el yazmalar n n tashih ve tan t m nda yaflanan sorunlar n giderilmesi ve Merkez in hedefleri çerçevesinde çeflitli konular hakk nda seminer, konferans ve aç k oturumlar düzenlenmesi,

5 Name-i Aflina Metin tashihi kurallar n n ö retimi ve ilgili konulara yönelik kurslar düzenlemek ve e itim kitaplar n n yay nlanmas. C) Yat r m Giriflimleri; Yaz l Mîras Yay n Merkezi, ran ve slâm tarihine ait eski yaz l mîras ihya etmek amac yla bafllatt faaliyetlerinin malî finansman için devlet taraf ndan tahsis edilen bütçenin yan s ra, mevcut kurallar çerçevesinde yat r mlarda da bulunmaktad r: 1. Yazma nüshalar n tashih ve araflt r lmas yönünde yurt içi ve d fl kurum ve kurulufllarla ortak yat r m yapmak. 2. Kitap ve di er kültürel ürünlerin ihracat ve ithalat için yurt içi ve yurt d fl nda bilim, kültür, iletiflim ve bas n-yay n alan nda çal flan kurulufllar n temsilciliklerini üstlenmek ve uluslararas kitap fuarlar na kat lmak. 3. Araflt rma projelerine ve devletten ba ms z araflt rma merkezlerinin kurulmas na yat r m yapmak. 4. Nadir ve kaynak kitaplar n haz rlan p yay nlanmas amac yla yurt içi ve d fl ndaki gerçek ve tüzel kiflilerle ortak yat r m yapmak. D) Bilgi letiflimi Alan ndaki Giriflimler; Merkezin en önemli hedeflerinden olan, yazma eserlerle ilgili bilgi iletiflim a lar n n gelifltirilmesi için afla daki çal flmalar yap lm fl veya yap lmas planlanmktad r. 1. El yazmas nüshalar n tespit ve tan t m amac yla yurt içi ve yurt d fl bilimsel kurum ve kurulufllarla irtibat sa layarak, bilimsel hizmet ve kültürel materyal de ifliminin gerçeklefltirilmesi. 2. Yurt içi ve d fl ndaki el yazmalar n n foto raf, mikrofilm ve fotokopilerinin haz rlanmas. 3. Ülke içi ve d fl nda, Merkez in hedefleri do rultusunda seminer ve toplant lara kat lmak ve böyle toplant lar düzenlemek, yurt içi ve yurt d fl nda kitap fuarlar na kat lmak. 4. El yazmas eserlerle ilgili bilgi iletiflim a lar, uzmanl k ve araflt rma kütüphanelerinin kurulmas ve araflt rmac larla musahhihlerin, genel kurallar dahilinde bu kütüphanelerden faydalanmalar - n n kolaylaflt r lmas.

6 114 Yaz l Mîras Yay n Merkezi 5. nternet ve intranet iletiflim a lar nda ilgili siteler oluflturulmas. 6. Yaz l Mîras Yay n Merkezi nin faaliyetlerinden bir di eri, yazma eserler katalo u ve bu konuyla ilgili haber bülteni yay nlamakt r. Bugüne kadar bu do rultuda Karnâme-i Mîras ve Âyîne-i Miras 1-2 olmak üzere 3 katalog yay nlad. Bu kataloglarda, Merkez taraf ndan yay nlanan veya yay na haz rlanan toplam olarak 104 eser, kitab n konusu, içeri i ve dili hakk nda, Farsça, Arapça ve ngilizce olarak k sa bilgilerle birlikte yer almaktad r. 7. Merkez in iletiflim alan ndaki faaliyetlerinden biri de, Âyîne-i Miras dergisini yay nlamas d r. Âyîne-i Mîras dergisi eski metinler alan nda kitap elefltirisi, kitap araflt rmalar ve iletiflim gibi konular içermektedir. 8. Gencîne-i Mîras, Merkez in, yay n f rsat bulamayan küçük risaleleri ihya etmek amac yla bafllatt di er bir projesidir. Bu çerçevede Kur an ve hadis ilimleri, felsefe (mant k, felsefe, kelam ve tasavvuf), tarih ve co rafya, Fars edebiyat, Arap edebiyat, f k h ve usûl, ahlak ve fen bilimleri (matematik, astronomi, t p, fizik, kimya, musikî, hüsnü hat vb...) alanlarda uzman bilim adamlar ve musahhihlerin çabalar yla küçük risaleleri belirleyip tashih ettikten sonra yay nlamak istemektedir. BASIM VE YAYINLAMA FAAL YETLER Yaz l Mîras Yay n Merkezi bir eserin tashihinden yay nlanmas na kadar tüm bilimsel ve teknik aflamalar kendisi yürütmektedir. Bu do rultuda yararland uzman ekipleri sayesinde, son derece yüksek kalitede ve neredeyse s f r hatayla çal flmalar sonland r lmaktad r. Bu çal flmalara ek olarak olarak afla daki hususlar da Merkez in projeleri aras ndad r: 1. Çeflitli kitap ve dergi vb. bas m iflleri için bir yay n kuruluflu tesis etmek. 2. Merkezin yay nlar ndan oluflan bir ihtisas sergisi ve kitap sat fl ma azas açmak. Bu ba lamda Merkez haricinde kendi eserlerinin

7 Name-i Aflina 115 ve di er yay nc lar taraf ndan yay nlanan yazma metinlerin sat fla sunuldu u iki sat fl ma azas aç lm fl bulunmaktad r. Bu sat fl ma azalar n n yazma eser metinlerinin sat fla sunuldu u ran n tek, dünyan n ise say l ma azalar ndan oldu unu belirtmek gerekir. Kurumun bu yöndeki tüm faaliyetleri bir yandan ran topraklar nda yaflam fl eski bilim adamlar n n de erli eserlerini ihya ederek onlara minnet borcumuzu ödemek, di er yandan ise y llar boyunca çaba sarfedip bu eserleri yay na haz rlayarak ilim erbab na sunan araflt rmac lar n emeklerinin semeresini derleme bab nda küçük bir teflekkürdür.