Zeytin ağacının gübrelenmesi

Ebat: px

Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Zeytin ağacının gübrelenmesi"

Serhat Öçal
9 yıl önce
İzleme sayısı:

1 Zeytin ağacının gübrelenmesi

2 Toprağa üretkenlik kazandırmak için bilinçli bir gübreleme yapmak esastır. Bilinçli gübreleme yapabilmek için, bir besin deposu olan toprakta hangi bitki besin elementlerinin ne miktarda bulunduğunu önemlidir. Bunu bilmenin tek yolu da TOPRAK ANALĠZĠ yaptırmaktır. GÜBRELEME NEDĠR? VE NEDEN ÖNEMLĠDĠR? Bitkisel üretimde amaçlanan verim ve kaliteye ulaģmak için içerisinde bir veya birkaç çeģit bitki besin maddesi bulunan organik veya inorganik bileģiklerin toprağa veya doğrudan doğruya bitkiye verilmesine gübreleme denilmektedir. Bitki yetiģtiriciliğinde en önemli husus toprakların verimlilik özelliklerinin korunması ve artırılması ile ilgili önlemleri almak ve toprağa üretkenlik kazandırmaktır.

Bunu bilmenin tek yolu da TOPRAK ANALĠZĠ yaptırmaktır. GÜBRELEME NEDĠR? VE NEDEN ÖNEMLĠDĠR?

3 Günümüze değin yapılan çalıģmalar çiftçilerin büyük bir çoğunluğunun toprak analizi yaptırmaksızın rastgele gübreleme yaptığını ortaya koymaktadır. Oysa ki tarımsal girdilerin içinde gübrelerin payı oldukça yüksektir ve yoğun tarımın giderek yaygınlaģmasıyla gübre kullanımı da hızla artmaktadır. Analize dayalı olmadan dekara verilecek bir kilogramlık fazla gübrenin bile zamanla çok fazla ekonomik zararlara yol açacağı bilinmelidir. Çevreyi kirletmeden, birim alandan amaçlanan verimi azaltmadan ürün kalitesini bozmadan bitki ve ürün geliģimi sağlamak ancak dengeli bir gübreleme ile mümkündür. Bilinçli ve dengeli bir gübrelemenin ilk adımı ise toprak analizleri ile bitkinin beslenme düzeyinin belirlenmesi ve buna göre gübreleme programları hazırlanmasıdır. Toprak analizleri bilinçli gübrelemenin olmazsa olmazıdır.

Analize dayalı olmadan dekara verilecek bir kilogramlık fazla gübrenin bile zamanla çok fazla ekonomik zararlara yol açacağı bilinmelidir.

4 Elementlerin TaĢınabilirliğine göre belirti farklı yerde ortaya çıkar. Belirti yaprakta deformasyon, Renk değiģimi (açılma, koyulaģma veya renk pigmenti birikimi) Ģeklinde gözükebilir.

5 Bitki besin elementinin miktarı ile bitki geliģimi

6 GeliĢim Yeterli Eksik Fazlalığı Toksit Besin Elementi Bitki besin elementinin miktarı ile bitki geliģimi

7 GÜBRELEMEDEN MAKSĠMUM VERĠM ALABĠLMEK ĠÇĠN DĠKKAT EDĠLECEK HUSUSLAR KULLANILACAK GÜBRENĠN ÇEġĠDĠ VE ÖZELLĠĞĠ UYGULAMA ġeklġ, MĠKTARI, BĠÇĠMĠ ĠKLĠM KOġULLARI SULANMA DURUMU TOPRAK ÖZELLĠKLERĠ BĠTKĠ ÇEġĠDĠ

ÖZELLĠĞĠ UYGULAMA ġeklġ, MĠKTARI, BĠÇĠMĠ ĠKLĠM

8 GÜBRE ÇEġĠTLERĠ ORGANĠK GÜBRELER Ahır gübresi YeĢil gübre Kompostlar Kombina artıkları (kemik unu, kan unu vs.) MĠNERAL GÜBRELER Azotlu gübreler Fosforlu gübreler Potasyumlu gübreler Kompoze gübreler

9 GÜBRELERĠN SINIFLANDIRILMASI Gübreler yapılarına göre organik, kimyasal ve mikrobiyal gübreler olmak üzere üç gruba ayrılırlar. ORGANĠK GÜBRELER Hayvan Gübreleri Kompost Turba Toprağı (Torf) YeĢil Gübreler Humik Asitler KĠMYASAL GÜBRELER TEK BESĠN MADDESĠ ĠÇEREN GÜBRELER Azotlu Gübreler Fosforlu Gübreler Potasyumlu Gübreler BĠRDEN ÇOK BESĠN MADDESĠ ĠÇEREN (KOMPOZE) GÜBRELER MĠKRO ELEMENT GÜBRELERĠ MĠKROBĠYAL GÜBRELER ORGONAMĠNERAL GÜBRELER

ORGANĠK GÜBRELER Hayvan Gübreleri Kompost Turba Toprağı (Torf) YeĢil Gübreler Humik Asitler KĠMYASAL GÜBRELER

10 GÜBRELERĠN VERĠLME ġeklġ Gübreler genellikle EL veya MAKĠNA ile toprağın üstüne SERPĠLEREK verilmekte ya da tohum veya bitkiden belirli uzaklıklarda olmak üzere çizgi halindeki bir BANDA veya bitki etrafındaki OCAĞA verilmektedir.

tohum veya bitkiden belirli uzaklıklarda olmak üzere

GÜBRELEME Zeytin ağacında gübreleme ağacın dikimi ile baģlar bunu izleyen yıllarda devam eder. Zeytin ağaçlarının gereksinimi olan gübre miktarını belirlemenin en iyi yolu yaprak-toprak analizleridir.

11 GÜBRELEME Zeytin ağacında gübreleme ağacın dikimi ile baģlar bunu izleyen yıllarda devam eder. Zeytin ağaçlarının gereksinimi olan gübre miktarını belirlemenin en iyi yolu yaprak-toprak analizleridir. Kasım-Ocak aylarında yaprak ve toprak örnekleri birlikte alınarak analizleri yapılır. Uygulanacak gübreler kıģ ayları sonunda, ilkbahar yağmurlarından önce verilmelidir. Zeytinde kimyasal gübreler yanı sıra; -- çiftlik gübresi, -- yeģil gübrelerde kullanılabilir. Doğru gübreleme, bitkinin ihtiyacını karģılamalı ve topraktan alınamayan bitki besin maddesi miktarlarını temin etmelidir.

Kasım-Ocak aylarında yaprak ve toprak örnekleri birlikte alınarak analizleri yapılır.

12 Bitkilerin geliģmesi için element temel olarak kabul edilmiģtir. Karbon (C), Hidrojen (H), Oksijen (0), Azot (N), Sodyum (Na) Fosfor (P), Potasyum (K), Magnezyum (Mg), Kalsiyum (Ca), Kükürt (S), Demir (Fe), Manganez (Mn), Çinko (Zn), Bakır (Cu), Molibden (Mo), Bor (B), Klor (Cl) Bu elementler olmaksızın bitkiler hayat devrelerini tamamlayamazlar. Mineral olmayan üç element (C, H ve 0), zeytinin kuru ağırlığının yaklaģık % 95 ini tutar. fotosentez olayı sırasında bitkinin baģlıca besleyici bileģiği olan karbonhidrat oluģumu sırasında birleģir. Kalan % 5'i gübrelemede önemli olan elementlerden meydana gelir.

(Mn), Çinko (Zn), Bakır (Cu), Molibden (Mo), Bor (B), Klor (Cl) Bu elementler olmaksızın bitkiler hayat devrelerini tamamlayamazlar.

13 Makro Elementler Birincil Makro: Azot, Fosfor ve Potasyum İkincil Makro: Magnezyum, Kükürt ve Kalsiyum, Mikro Elementler Demir, Mangan, Çinko, Bakır, Molibden, Sodyum, Klor, ve bor Elementleri bitkilerde az miktarda bulunur.

Mikro Elementler Demir, Mangan, Çinko, Bakır, Molibden,

14 ZEYTĠN AĞACINDA GÜBRELEME Bitkisel üretimde daha kaliteli daha bol ürün almak için gübre kullanımı önemli bir faktördür. Gübre; bitkinin beslenmesinde, toprağı besin maddeleri bakımından zenginleģtirmek için uygulanır. Toprak canlı bir varlıktır. Her canlı gibi onunda beslenmeye ihtiyacı vardır. Toprağı beslerken gübreyi toprağa en uygun zamanlarda, bitkinin isteği olan cinsten ve en uygun miktarlarda atmalıyız ki; Faydalı olsun. Ekonomik olsun.

Toprak canlı bir varlıktır. Her canlı gibi onunda beslenmeye ihtiyacı vardır.

15 TĠCARĠ GÜBRELER Gübreler içerisinde en sıklıkla kullanılan tür, ticaret gübreleridir. Gübre bayilerinde satılan ticaret gübreleri, bileģimlerinde bir veya birden fazla bitki besin maddesini bir arada bulundurur. Ahır gübresinden farklı olarak yüksek miktarda bitki besin maddesi içerir ve suda kolayca çözünürler.

Gübre bayilerinde satılan ticaret gübreleri, bileģimlerinde bir veya birden

16 * Dikim öncesi temel gübreleme yapılmıģ zeytinliklerde, ürün verinceye kadar fosforlu ve potaslı gübrelemeye gerek yoktur. * Ağacın yaģı ve toprak yapısı dikkate alınarak doğru zamanda hangi gübrenin verileceği kararlaģtırılmalıdır. * Her ağaç için ilk yılın sonundan baģlayarak her yıl 100 gr saf azot verilmelidir * Azot en çok çiçeklenme ile çekirdeğin sertleģmesi dönemi arası önemlidir. * Ortalama 35 kg ürün veren bir ağaca kg saf azot tavsiye edilir. Kuru Ģartlardaki zeytinliklere amonyak veya üre formunda tek dozda verilmelidir.

* Her ağaç için ilk yılın sonundan baģlayarak her yıl 100 gr saf azot verilmelidir * Azot en çok çiçeklenme ile çekirdeğin sertleģmesi

17 * Ürenin yapraktan % 4-6 dozunda verilmesi, meyve oranını artırır, meyve dökümünü azaltır. * Fosfor uygulanması temmuz ayında yapılacak yaprak analizine göre eksiklik durumunda ağaç baģına gr fosforik asit veya mono amonyum fosfat formunda verilmelidir. * En iyi potas ise potasyum nitrat formunda %15 i ilkbaharda, %35 i yazın, %50 si meyve olgunlaģması dönemi olan sonbaharda, ağaç baģına gr.verilmelidir. Potasyum noksanlığı ağacın kuraklığa ve soğuğa direncini azaltır.

veya mono amonyum fosfat formunda verilmelidir.

18 Bitki besin noksanlığı, bitki besin toksisitesine göre daha yaygın biçimde görülür. Bitki besin noksanlıkları ve toksisitesini tespit etmede 3 temel yol vardır: 1. Toprak analizleri 2. Yaprak analizleri 3. Tarladaki görsel belirtiler Önceki sayfalarda toprak ve yaprak analizlerine detaylı olarak değinmiştik. Kuşkusuz besin noksanlık ve toksisitesini tespit etmek için analiz yaptırmak en sağlıklı yoldur. Tarladaki görsel ip uçları ise sadece bize bir ön bilgi verebilir.

20 Besin elementi Bitki üzerindeki noksanlık belirtileri Organik ve inorganik düzenleyiciler Azot Yaşlı yapraklarda açık yeşil veya sarımsı yeşil yaprak rengi Kan unu-pamuk çekirdeği unu-mısır nisastası unu-deri unu-yeşil gübreleme- çiftlik gübresi vb Fosfor Potasyum Kalsiyum Magnezyum Kükürt Yapraklar önce koyu yeşil sonra Kemik unu -kaya fosfat -yarasa gübresi kırmızı mor Yaşlı yapraklar uçtan başlayarak sarı Deniz yosunu -granit unu -odun külü -potasyum sülfat kahverengiye döner Yaprak uçlarında parçalanma ve deforme olma Alt yapraklarda kloroz, yaprak damarları yeşil kalırken renk kırmızıya döner Genç yapraklarda sarımsı-yeşil yaprak rengi Demir Damarlar arası kloroz Demir şelatı Mangan önce genç yapraklarda başlayan Mangan sülfat kloroz, lekeli yapraklar Çinko Küçük sararmıs yapraklar, damarlar arası beyaz renk Alkalin topraklar için jips-asit topraklar için kireç taşı - dolomitik kireç taşı Alkalin topraklar için epsom tuzu-asit topraklar için dolomitik kireç taşı Kaya fosfat (Apatit) -jips -elementel kükürt Çinko sülfat-çinko şelat Molibden Sararmış ve solgun yapraklar, Asit topraklar için dolomitik kireç taşı Bakır Yapraklarda kloroz ve büyümenin Bakır sülfat yavaşlaması Bor Meyve içinde mantarlaşma, uç yapraklarda renk açılması ve rozet Borik asit, boraks

başlayarak sarı Deniz yosunu -granit unu -odun külü -potasyum sülfat kahverengiye döner Yaprak uçlarında parçalanma ve deforme olma Alt yapraklarda kloroz, yaprak damarları yeşil kalırken renk

21 PRATĠK GÜBRELEME ÖNERĠLERĠ Toprak analizi yapılamayan yerlerde; Her dikim çukuruna aģağıdaki Ģekilde gübreleme önerilir kg. yanmıģ çiftlik gübresi, gr. Triple Süper Fosfat (%48 ) gr. Potasyum Sülfat (%50 ) Temel gübrelemeden sonra fidanlarda 1.yılını doldurduğunda; --1. Yıl 100 gr. Amonyum Sülfat --2. Yıl 200 gr. Amonyum Sülfat --3. Yıl 500 gr. Amonyum Sülfat Zeytin fidanları mahsule yatınca; kg. Amonyum Sülfat kg. Triple Süper Fosfat kg. Potasyum Sülfat verilmesi önerilir. Dikim öncesi temel gübreleme yapılmıģ zeytinliklerde, ürün verinceye kadar fosforlu ve potaslı gübrelemeye gerek yoktur. Ortalama 35 kg ürün veren bir ağaca kg saf azot tavsiye edilir.

Benzer belgeler

zeytinist

zeytinist 1 T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ EDREMİT MESLEK YÜKSEKOKULU Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Programı Öğr. Gör. Mücahit KIVRAK 0 505 772 44 46 [email protected] www.mucahitkivrak.com.tr 2 3 4 Zeytin