2014 AĞUSTOS AYI ENFLASYON RAPORU

Transkript

1 2014 AĞUSTOS AYI ENFLASYON RAPORU HAZIRLAYAN Yrd. Doç. Dr. Sema ULUTÜRK AKMAN - İstatistik Araştırma Merkezi Araş. Gör. Hakan BEKTAŞ İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü RAPOR Ağustos ayında Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Ağustos ayında TÜFE bir önceki aya göre %0.09 arttı. Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) Beklenti Anketi ne göre katılımcılar, TÜFE nin Ağustos ayında %0.15 oranında artış göstermesini beklemekteydi. Anadolu Ajansı (AA) Finans Enflasyon Beklenti Anketi ne göre ise TÜFE nin %0.06 düşüş göstermesi beklenmekteydi. Aralık 2013 ten Haziran 2014 e kadar yukarı yönlü seyrini sürdüren TÜFE, baz etkisiyle Haziran ayında bir miktar gerilemesine rağmen Ağustos ayında da yükselişine devam ederek %9.54 olarak gerçekleşmiştir. Bu dönemde enflasyonun yükselmesine neden olan temel etkenin gıda fiyatlarında yaşanan artış olduğu ifade edilmektedir. Bu hususla ilgili olarak ana harcama gruplarına göre TÜFE incelendiğinde gıda ve alkolsüz içecekler grubunun %24,45 ağırlık ile temsil edildiği görülmektedir. Dolayısıyla bu grupta yaşanan değişim, TÜFE üzerinde önemli bir etkiye sahip olmaktadır. Ayrıca Ağustos ayında lokanta ve oteller harcama grubundaki fiyat gelişmeleri de enflasyondaki artışı desteklemiştir. Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu Toplantısı sonucunda yayınlanan metinde gıda fiyatlarındaki yüksek seyrin enflasyon görünümündeki iyileşmeyi geciktirdiği ifade edilmiştir. Kurul, son aylarda yurt içi gıda fiyatlarının yurt dışı gıda fiyatlarından olumsuz yönde ayrıştığına dikkat çekmiştir. Gıda grubunun genelinde yılbaşından itibaren yüksek fiyat artışlarının gözlendiği ve jeopolitik risklerin de etkisiyle kısa vadede belirgin bir düzelme beklenmediği de ifade edilmiştir. Bu kapsamda, aktif bir dış ticaret politikasının gıda fiyatlarındaki riskleri sınırlama konusunda faydalı olabileceğine değinilmiştir. Sayfa 1 / 7

2 Bu dönemde Yurt İçi ÜFE (Yİ-ÜFE) bir önceki aya göre %0.42 artarken yıllık bazdaki artış %9.88 olarak gerçekleşmiştir. Tablo 1. Ağustos ayı için TÜFE ve Yİ-ÜFE değişimleri TÜFE Yİ-ÜFE Değişim (%) Aylık Yıllık Grafik ve 2014 Yılları TÜFE Seyiri 8,39 7,75 7,89 7,31 7,03 7,29 9,38 9,66 6,13 6,51 9,16 9,32 9,54 8,3 8,88 8,17 7,88 7,71 7,32 7, Sayfa 2 / 7

3 Grafik 2 de ana harcama gruplarının aylık bazda TÜFE ye katkıları yer almaktadır. Ana harcama gruplarının toplam değişime aylık katkıları incelendiğinde gıda ve alkolsüz içecekler grubu, enflasyona 22 baz puanlık bir katkı sağlamıştır. Bu dönemde lokanta ve oteller grubu ise 11 baz puanlık katkı ile ikinci sırada yer almıştır. Öte yandan, giyim ve ayakkabı grubu TÜFE ye 36 baz puanlık düşürücü yönde etkide bulunmuştur. Grafik 2. Ana Harcama Gruplarının Aylık Bazda 2014 Ağustos Ayı TÜFE ye Katkıları GIDA VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER LOKANTA VE OTELLER KONUT ÇEŞİTLİ MAL VE HİZMETLER EV EŞYASI EĞLENCE VE KÜLTÜR EĞİTİM HABERLEŞME SAĞLIK ULAŞTIRMA ALKOLLÜ İÇECEKLER VE TÜTÜN GİYİM VE AYAKKABI -0,36-0,01-0,02 0,11 0,05 0,03 0,02 0,02 0,02 0,01 0,00 0,22-0,40-0,30-0,20-0,10 0,00 0,10 0,20 0,30 % puan Ana harcama grupları açısından TÜFE incelendiğinde bir önceki aya göre en yüksek artış %1.64 ile lokanta ve oteller grubunda gerçekleşmiştir. Öte yandan, bir önceki aya göre en fazla düşüş gösteren grup ise %4.92 ile giyim ve ayakkabı olmuştur. Sayfa 3 / 7

4 Grafik 3. Ana Harcama Gruplarının Bir Önceki Aya Göre Değişimleri LOKANTA VE OTELLER GIDA VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER EĞİTİM ÇEŞİTLİ MAL VE HİZMETLER EĞLENCE VE KÜLTÜR EV EŞYASI KONUT SAĞLIK HABERLEŞME ULAŞTIRMA ALKOLLÜ İÇECEKLER VE TÜTÜN GİYİM VE AYAKKABI -4,92-0,06-0,46 1,64 0,89 0,75 0,65 0,59 0,31 0,31 0,16 0, % TCMB nin para politikası için takip ettiği H endeksindeki artış bir önceki yılın aynı ayına göre %10.36 olarak gerçekleşmiştir. Enflasyonun genel eğilimini yansıtması açısından önem taşıyan bir diğer gösterge olan I endeksindeki yıllık artış ise %9.68 olarak gözlenmiştir. Grafik 4. Özel Kapsamlı TÜFE Göstergeleri (Yıllık % Değişim) 6,79 7,29 7,61 7,28 7,11 7,70 8,63 9,52 10,05 10,16 10,17 10,39 10,36 6,37 6,96 7,49 7,22 7,08 7,59 8,43 9,32 9,74 9,77 9,65 9,75 9,68 I H H: İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler, tütün ürünleri ile altın hariç endeks I: Enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içecekler ile tütün ürünleri ve altın hariç endeks Sayfa 4 / 7

5 Ağustos 2014 te endekse dahil edilen 432 maddeden; 64 maddenin ortalama fiyatlarında değişim olmazken, 255 maddenin ortalama fiyatlarında artış, 113 maddenin ortalama fiyatlarında ise düşüş gözlenmiştir. TÜFE de bir önceki aya göre en yüksek artış gösteren ürünlerin sırasıyla %37.67 ile kiraz, %34.68 ile limon ve %21.01 ile salatalık olduğu görülmüştür. TÜFE de bir önceki aya göre en fazla düşüş gösteren ürünlerin ise sırasıyla %18.42 ile armut, %18.37 ile kavun ve %14.42 ile karpuz olduğu görülmüştür. Grafik 5. İstanbul İli için 2013 ve 2014 Yılları TÜFE Seyiri 8,02 7,48 7,92 7,59 8,72 7,8 9,65 9,79 9,35 9,61 9,9 8,77 8,92 8,4 8,43 7,15 6,46 8,06 7,63 7, Grafik 5 incelendiğinde Ağustos ayında İstanbul için hesaplanan TÜFE, bir önceki yılın aynı ayına göre %9.90 artış kaydetmiştir. Bu durum İstanbul daki yıllık TÜFE artışının, genel TÜFE artışından yüksek olduğunu göstermektedir. Bunun yanı sıra İstatistiki Bölge Birim Sınıflaması (İBBS) Düzey 2 de bulunan 26 bölge incelendiğinde ise, bir önceki yılın aynı ayına göre en yüksek artış %10.71 ile TR31 (İzmir) bölgesinde gerçekleşmiştir. Bir önceki yılın aynı ayına göre en düşük artış ise %7.62 ile TR62 (Adana, Mersin) bölgesinde gerçekleşmiştir. Sayfa 5 / 7

6 Grafik ve 2014 Yılları Yİ-ÜFE Seyiri 10,72 12,40 12,31 12,98 11,28 9,75 9,46 9,88 5,23 6,61 6,38 6,23 6,77 5,67 6,97 1,88 1,84 2,30 1,70 2, Grafik 6 da Yİ-ÜFE nin seyri yer almaktadır. Ağustos ayında Yİ-ÜFE de artış gözlenmiştir. Bu dönem için Yİ-ÜFE deki bileşenlerin aylık değişime etkileri incelendiğinde 35 baz puan ile en fazla katkıyı gıda ürünleri sağlamıştır. Söz konusu durum, Yİ-ÜFE deki artışta da gıda ürünlerinin etkili olduğunu göstermiştir. Ağustos ayı için sanayinin dört sektörünün bir önceki aya göre değişimleri incelendiğinde; madencilik ve taşocakçılığı sektöründe %0.68 düşüş, imalat sanayi sektöründe %0.59 artış, elektrik ve gaz sektöründe %0.80 düşüş ve su sektöründe %0.39 artış gerçekleşmiştir. Tablo 2. Ağustos Ayı Yİ-ÜFE için Sektörlerin Değişim Oranları Sektörler (NACE Rev. 2) Aylık Değişim (%) Bir Önceki Yılın Aynı Ayına Göre Değişim (%) Madencilik ve Taşocakçılığı İmalat Elektrik ve gaz Su temini Sayfa 6 / 7

7 Ana sanayi grupları sınıflamasına göre 2014 yılı Ağustos ayında en yüksek aylık ve yıllık artış dayanıksız tüketim mallarında gözlenmiştir. Tablo 3 te Ağustos ayı için ana sanayi grupları sınıflamasına ilişkin gerçekleşen değerler yer almaktadır. Tablo 3. Ağustos Ayı Yİ-ÜFE için Ana Sanayi Grupları ve Değişim Oranları Sektörler (NACE Rev. 2) Aylık Değişim (%) Bir Önceki Yılın Aynı Ayına Göre Değişim (%) Ara Malı Dayanıklı Tüketim Dayanıksız Tüketim Enerji Sermaye Malı Sayfa 7 / 7