ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER...

Transkript

1 ÖZET Ağustos ayında tüketici fiyatları yüzde,73 oranında artarken yıllık enflasyon yüzde, e yükselmiştir. Para Politikası Kurulu nun Ağustos ayı değerlendirmesinde öngörüldüğü gibi temel fiyat göstergelerinin yıllık artış oranı döviz kuru hareketlerine bağlı olarak yükselmiştir. Hizmet grubu fiyatlarının artış oranı ise ılımlı seyrini korumuştur. Kısa vadede temel enflasyon göstergelerindeki sınırlı yükselişin süreceği tahmin edilmektedir....değerlendirmeler... Ağustos ayında tüketici fiyatları yüzde,73 oranında artmış, yıllık enflasyon yüzde, e yükselmiştir. Bu dönemde enerji, işlenmemiş gıda, alkollü içecekler ve tütün ürünleri ile altını dışlayan ÖKTG-H endeksinin yıllık artış oranı yüzde,7 ye, bu endeksten işlenmiş gıda ürünleri çıkarılarak elde edilen ÖKTG-I göstergesinin yıllık artış oranı ise yüzde,19 a yükselmiştir TÜFE İşlenmemiş Gıda, Al. İç. ve Tütün Dışı TÜFE TÜFE ÖKTG-H ÖKTG-I Hizmet fiyatları Ağustos ayında yüzde,39 oranında artarken, grup yıllık enflasyonu,9 puan yükselerek yüzde, olmuştur. Akaryakıt fiyatlarındaki yükselişlerin gecikmeli etkileri, yavaşlamakla birlikte ulaştırma hizmetleri fiyatlarına yansımaya bu dönem de devam etmiştir. Ayrıca, işlenmiş gıda fiyatlarındaki yükseliş paralelinde yemek hizmetleri enflasyonunda sınırlı bir artış gözlenmiştir. Diğer taraftan, kiralarda ılımlı artış eğilimi sürmüştür. Mevsimsellikten arındırılmış göstergeler ise hizmet enflasyonunun ılımlı seyrini sürdürdüğüne işaret etmiştir. 1 Temel Mal Hizmet Diğer Hizmetler Haberleşme Hizmetleri Ulaştırma Hizmetleri Kira Lokanta ve Oteller I

2 Temel mal grubu yıllık enflasyonu Türk lirasındaki değer kaybının etkisine bağlı artış göstererek yüzde,7 oranında gerçekleşmiştir. Bu gelişmeye en belirgin katkı fiyatları yüzde 1,7 oranında artan dayanıklı tüketim malları fiyatlarından gelmiştir. Bu dönemde otomobil fiyatları önemli bir oranda (yüzde,9) artarken, mobilya fiyatlarında da yükseliş (yüzde 1,) gözlenmiştir. Döviz kuru gelişmelerinin elektrikli ve elektriksiz ev aletleri fiyatları üzerindeki etkisi ise sınırlı kalmıştır. Giyim grubunda yıllık enflasyon öngörüler paralelinde artış eğilimini korumuştur. Altın fiyatı ise önceki aylara kıyasla ivmelenerek Ağustos ayında yüzde 17, oranında yükselmiştir. Böylelikle, altın fiyatlarının tüketici enflasyonuna son bir yıllık dönemdeki katkısı yaklaşık, puana ulaşmıştır Giyim ve Dayanıklı Hariç Temel Mallar Giyim Dayanıklı Mal Altın Hariç Otomobil Elektrikli ve Elektriksiz Aletler Mobilya Ağustos ayında enerji fiyatları yüzde 1,9 oranında artmıştır. Bu gelişmede, uluslararası petrol fiyatlarındaki gerilemeye karşın, Türk lirasındaki değer kaybı sonucunda yükselen yurt içi akaryakıt fiyatları belirleyici olmuştur. Anılan dönemde, özellikle LPG ve tüp gaz fiyatlarında önemli artışlar gözlenirken (sırasıyla yüzde,97, yüzde,9), katı yakıt fiyatları da ivmelenmiştir. Böylelikle, Ağustos ayında enerji grubu yıllık enflasyonu 1, puan artarak yüzde 9,9 seviyesine yükselmiştir. Gıda 3 3 İşlenmemiş Gıda 1 Enerji İşlenmiş Gıda Ağustos ayında gıda ve alkolsüz içecekler grubunda fiyatlar yüzde 1,3 oranında artmış ve grup yıllık enflasyonu 1, puan azalarak yüzde olmuştur. Fiyatların aylık bazda yükselişinde sebze ve işlenmemiş et fiyatlarındaki (sırasıyla yüzde,, yüzde,) artışlar etkili olmuştur. Yıllık olarak yüzde,9 seviyesine gerileyen işlenmemiş gıda grubu enflasyonunun baz etkisi kaynaklı olarak Eylül ayında gerilemeye devam edeceği, yılın son aylarında ise yükseleceği öngörülmektedir. II

3 İşlenmiş gıda grubu yıllık enflasyonundaki yükseliş bu dönem de sürmüştür. Bu gelişmede, büyük ölçüde ithalat fiyatlarındaki artışa paralel olarak yıllık enflasyon oranı yüzde,1 e ulaşan katı ve sıvı yağ alt grubu belirleyici olmuştur. Bunun yanı sıra, şeker fiyatlarındaki yükseliş sürmüştür. Ayrıca, buğday fiyatlarındaki düşüşe rağmen ekmek ve tahıllar grubu fiyatlarında artış gözlenmiştir. Sonuç olarak, işlenmiş gıda grubu fiyatlarında süregelen artışların alt gruplar genelinde bu dönem de sürdüğü gözlenirken grup yıllık enflasyonu,3 puanlık yükselişle yüzde,9 a ulaşmıştır. Aylık Yüzde Değişim Yıllık Yüzde Değişim Ağustos 11 Ağustos 1 Ağustos 11 Ağustos 1 TÜFE,73,,,33 1. Mallar,, 7, 9,7 Enerji 1,9 -,13 9,9 1,79 Gıda ve Alkolsüz İçecekler 1,3,9, 1,37 İşlenmemiş Gıda,1,9,9 1, Taze Meyve-Sebze 1,7,17-1, 7,9 Diğer İşlenmemiş Gıda,7,9,7 1, İşlenmiş Gıda,7,,9 3, Ekmek ve Tahıllar,, 9, -, Diğer İşlenmiş Gıda,3,,3, Enerji ve Gıda Dışı Mallar, -1,1,, Temel Mallar -,3-1,,7 3, Dayanıklı Mallar,97 -, 1,33,97 Dayanıklı Mallar (Altın Hariç) 1,7 -,3,,7 Alkollü İçecekler ve Tütün,1, -1,,7 Altın 17, -1,37,,. Hizmetler,39,11,, Kira,3,1,3,7 Lokanta ve Oteller,,7 7,9 9,91 Ulaştırma Hizmetleri,9,31 7,,9 Haberleşme Hizmetleri, -1,11,9-1, Diğer Hizmetler*,33,3,,3 3. Temel Göstergeler İşlenmemiş Gıda, Al. İç. ve Tütün Dışı TÜFE,7 -, 7,,7 ÖKTG-H,1 -,,7, ÖKTG-I, -,9,19, *Diğer hizmetler: Kira, lokanta ve oteller, ulaştırma ile haberleşme hizmetleri dışında kalan hizmet endeksi. III

4 ...ÜFE Ağustos ayında üretici fiyatları aylık bazda yüzde 1,7 oranında artarken, yıllık enflasyon, puan yükselerek yüzde 11 olmuştur. Tarım fiyatları, artan canlı hayvan ve hayvansal ürünler fiyatlarına rağmen, yüzde,7 oranında gerilemiştir. Bu azalışta taze meyve-sebze fiyatları etkili olurken, ayçiçeği, buğday, mısır ve pamuk fiyatlarında da gerileme gözlenmiştir. 3 Petrol Ürünleri Hariç İmalat Sanayi Tarım Canlı Hayvanlar ve Hayvansal Ür. Bitkisel Meyve ve Sebze Ür. Aylık % Değişim, 3 Aylık Hareketli Ortalama Yıllık % Değişim (Sağ Eksen) İmalat sanayi fiyatlarındaki artış eğilimi belirginleşmiş ve Ağustos ayında imalat sanayi alt gruplarının tümünde fiyatlar yükselmiştir. Böylelikle grup fiyatları yüzde 1,99 oranında artarken, yıllık enflasyon yıl başından bu yana 9, puan yükselerek yüzde, olmuştur. Ağustos ayında uluslararası fiyatlarda gerileme gözlenmesine karşın, Türk lirasındaki değer kaybı söz konusu artış eğiliminin gücünü korumasında belirleyici olmuştur. MIGS sınıflamasına göre incelendiğinde de Ağustos ayında tüm alt kalemlerde fiyatlar artmıştır. Ara malları fiyatları ana metal fiyatlarında süregelen artışa ek olarak kimyasal ile plastik ürünler imalatı fiyatlarındaki yükselişin de etkisiyle yüzde, oranında artmıştır. Motorlu taşıtlar imalatı fiyatlarındaki artışın belirginleşmesiyle sermaye malları fiyatları yüzde,31 oranında yükselmiştir. Dayanıklı tüketim malları imalat fiyatları ise mobilya imalatı fiyatlarına bağlı olarak yüzde 1, oranında artarken, dayanıksız tüketim malları fiyatları gıda imalatı fiyatlarındaki artışa bağlı olarak yüzde 1,39 oranında yükselmiştir Sermaye Malları Ara Malları Dayanıksız Tüketim Malları Dayanıklı Tüketim Malları IV

5 ...TABLOLAR Ağustos Ayı TÜFE ve Alt Kalemler (Yüzde Değişim) Ağırlık 11 1 Aylık Yıllık Aylık Yıllık TÜFE 1,73,,,33 Gıda ve Alkolsüz İçecekler,7 1,3,,9 1,37 Alkollü İçecekler ve Tütün,9,1-1,,,7 Giyim ve Ayakkabı 7, -,3 7, -,79,3 Konut 1,,,9, 7, Ev Eşyası,93,3,13 -, 3, Sağlık,,,9 -,7 -,7 Ulaştırma, 1,9, -,17, Haberleşme, -,9,9 -,9-1, Eğlence ve Kültür,7,3 3,17,1,99 Eğitim,3,31,9,1,9 Lokanta ve Oteller,9, 7,9,7 9,91 Çeşitli Mal ve Hizmetler 3,1, 1,3 -,,7 Kaynak: TÜİK. Ağustos Ayı ÜFE ve Alt Kalemler (Yüzde Değişim) Ağırlık 11 1 Aylık Yıllık Aylık Yıllık ÜFE 1 1,7 11, 1, 9,3 Tarım 17,9 -,7 -,3 3,, Bitkisel, Meyve ve Sebze Ürünleri,3-1,1-7,17 3,71 1,9 Canlı Hayvanlar ve Hayvansal Ürünler, 1,1 1,1 1,9 3,3 Sanayi,1, 13,91,,7 Madencilik 3,1, 1,1,3 11,3 İmalat 7, 1,99,,,33 Petrol Ürünleri Hariç İmalat 7, 1, 1,,7,9 Petrol ve Ana Metal Ürünleri Hariç İmalat 1, 1,1 11, -,1 3,1 Elektrik, Gaz ve Su,73, -,, 1,3 MIGS Sınıflamasına Göre ÜFE Gelişmeleri (Aylık Yüzde Değişim) Ağu.1 Eyl.1 Eki.1 Kas.1 Ara.1 Oca.11 Şub.11 Mar.11 Nis.11 May.11 Haz.11 Tem.11 Ağu.11 Yıllık Ara Malları,79,3 -, 1,1, 3,39,7 1,1, 1,37 1,3 1,3, 19,9 Sermaye Malları -,1, -, -,1,1 1,,9 1, -,99,91,,,31 1,9 Dayanıklı Tüketim Malları,9,13 1,3 1, -1,39 3,3 1,71 -,,,9 1,,71 1, 11,3 Dayanıksız Tüketim Malları -,7,7,17,13,7,1 1,,,9,9 -,33,91 1,39, Enerji, -,1,,1,7, -1,, -, -,,7 1,11,3, Bu rapor, fiyat istatistiklerinin Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanmasını izleyen iş günü içinde yayımlanmakta ve TCMB nin bir önceki ayın enflasyon rakamlarına ilişkin ilk görüşlerini ifade etmekte olup, resmi fiyat istatistiklerinin açıklanması ile Para Politikası Kurulu toplantısı arasında geçen süre zarfında aylık enflasyon gelişmelerinin kamuoyu tarafından daha sağlıklı biçimde yorumlanmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. V