Kasým AKKURT 11 KASIM 1984

Transkript

1 n n n n n n n n Gezi Direniþinin Açtýðý Yoldan Mücadeleye Devam Adalet, Eþitlik, Özgürlük Ýçin Mücadeleye Terör Hukuku ve Hukuk Düzeni Güncel Süreçte Kürt Sorunu ve Ýttifak Ýliþkisine Yeniden Bakýþ Devrimci Muhafazakarlýk Mý Devrimci Sosyalizm Mi? Bu Daha Baþlangýç Kýdem Tazminatý Hakký Gaspedilemez Eðitimin Metalaþma Sürecine Dair Notlar

2 Merhaba Oligarşinin bir türlü söndüremediği Haziran yangınının sıcaklığıyla tüm okurlarımıza bir kez daha Merhaba diyoruz. Barikat ın bu sayısında yeni yazarlarla karşılaşacaksınız. Haziran dan bu yana sokaklarda hepimizi şaşırtan gücün ve zenginliğin sayfalarımıza yansımaması doğrusu üzücü olurdu. Daha fazlasını da yapacağız, her yerde ve her biçimde. Adalet, Eşitlik, Özgürlük; Haziran günlerinin ortaya çıkardığı gibi, ekmek kadar, su kadar yaşamsal bu taleplerle mücadelenin her cephesinde bir adım daha öne çıkmanın zamanı olduğunu vurgulayan yazımızın tüm okurlarımıza bir çağrı niteliğinde olduğunu da buradan vurgulayalım. Oligarşinin kuşatma çabalarına karşı Gezi ile başlayan hamlelerin arkası gelmedikçe onlar, yeniden çemberi kapamaya ve daha da daraltmaya devam edecekler. Bu kuşatmanın hukuk cephesini inceleyen bir başka yazımızın ardından ülkenin en önemli politik gündemi olan Kürt Sorununa dair bir yazımızı bulacaksınız. Devrimci kültürdeki bir ufuk daralmasına dikkat çeken bir başka yazımının ardından Gezi yi tartışmaya devam edeceğiz. Patronların doymak bilmez midelerinin bugünlerdeki hedefi olan kıdem tazminatı hakkına dair bir başka yazımızın ardından eğitim üzerine bir başka değerlendirmemizi bulacaksınız. Okurlarımızın bakış açısını zenginleştireceğini umduğumuz konuk yazarımızın kentsel dönüşüm ve kültürel miras ilişkisini ele alan yazısını da sizlere sunuyor ve bir sonraki sayımızda görüşmek üzere iyi okumalar diliyoruz. ÝÇÝNDEKÝLER Gezi Direnişinin Açtığı Yoldan Mücadeleye Devam...1 Adalet, Eşitlik, Özgürlük İçin Mücadeleye... 3 Terör Hukuk ve Hukuk Düzeni...10 Güncel Süreçte Kürt Sorunu ve İttifak İlişkisine Yeniden Bakış Devrimci Muhafazakarlık mı Devrimci Sosyalizm mi? Bu Daha Başlangıç Şehitlerimizin Yolundan Kıdem Tazminatı Hakkı Gaspedilemez Eğitimin Metalaşma Sürecine Dair Notlar Kentsel Dönüşüm Projelerinde Kültürel Mirasın Rantsal İşlevi Dünden Yarına Mektuplar Aralık Saat sabaha karşı 04:00. Katiller işbaşında. Cezaevlerindeki 28 tutsak devrimcinin canını almak için. Katillerin elebaşı Bülent Ecevit, katliamdan sonra hiç utanmadan zaiyat beklediğimizden az oldu diyecekti. Bu sözleri hiç unutmadık. Hiçbir katili affetmedik, affetmeyeceğiz Aralık katliamında ölümsüzleşen Alp Ata Alp Ata Akçayöz AKÇAYÖZ Yoldaşımızın değişik yazılarımızda hep sevecenliğinden, neşesinden söz ettik. Ama onun bir de öfkesi vardır. Bu delikanlı öfke, katillerin yakasını asla bırakmayacak. 19 Aralık katliamında ölümsüzleşen Alp Ata Akçayöz, Ahmet İbili, Fidan Kalşen, Murat Ördekçi, Umut Gedik, İlker Babacan, Fahri Sarı, Sultan Sarı, Yazgülü G. Öztürk, Şerifnur Tezgel, Nilüfer Alcan, Özlem Ercan, Gülser Tuzcu, Seyhan Doğan, Fırat Tavuk, Ali Ateş, Aşur Korkmaz, Cengiz Çalıkoparan, Mustafa Yılmaz, Murat Özdemir, Ali İhsan Özkan, İrfan Ortakçı, Hasan Güngörmez, Berrin Bıçkılar, Yasemin Cancı, Halil Önder, Rıza Poyraz ve Ercan Polat ölümsüzdür! YAÞIYORLAR, SAVAÞIYORLAR Güler ÖZDURAN 2 KASIM 1978 Zeki YUMURTACI 11 KASIM 1980 Suat ÝÐLÝ 2 KASIM 1984 Kasým AKKURT 11 KASIM 1984 Hüseyin BÝLÝR 22 KASIM 1978 Recep GÜVELOÐLU 25 ARALIK1978 Akile Yeþilyurt 31 ARALIK 1979 BARÝKAT/Aylýk Sosyalist Dergi / Sayı: 7 / Kasım-Aralık 2013 Fiyatý: 3 TL (KDV Dahil) Sahibi ve Sorumlu Yazýiþleri Müdürü: Mehmet Sinan Derdimet Yönetim Yeri: Þehit Muhtar Mah. Yoğurtçu Faik Sk. No:12-14/4 Beyoðlu / Ýstanbul Basýldýðý Yer: Özdemir Matbaacýlýk Davutpaþa Cad. Güven San. Sitesi C Blok No: 242 Topkapý/ÝSTANBUL Tel: Abonelik için: Hasan Yüksel, Garanti Bankasý Hesap No: Web: [email protected] Avrupa Web: avrupa.emekozgurluk@googl .com

3 G. Öncü Gezi Direnişinin Açtığı Yoldan Mücadeleye Devam 11 yýl lýk AKP ik ti da rý i çin, bir an lam da so nun baþ lan gý cý ya þa ný yor. Se çim rüz gar la rý nýn ye ni - den es me ye baþ la dý ðý þu gün ler de, AKP nin bü - yük oy kay bý ya þa ya ca ðý ný, ik ti dar dan dü þe ce - ði ni söy le mi yo ruz. Þim di lik, o li gar þi ken di i çin - de, AKP dý þýn da ye ni ve baþ ka bir ik ti da rý dü - þün mü yor. Sa de ce o li gar þi de ðil, em per ya lizm i - çin de AKP ha la tek se çe nek du ru mun da. Kim ne der se de sin, e ðer bü yük alt-üst ya þan mý yor - sa, kit le ler so kak ta ken di ka de ri ni e li ne al ma - mýþ sa, bu ül ke de hiç bir ik ti dar hal ko yu i le düþ mez, hal ko yu i le baþ ka bir bur ju va ik ti dar ku rul maz. Tam ter si ne hal ko yu i þin sa de ce bir kýs mý dýr, hat ta bi raz da ö nem siz kýs mý dýr; a sýl güç em per ya lizm ve te kel ci ser ma ye dir. Bu a çý - dan ba ký lýn ca, AKP ha la tek se çe nek. A ma biz bu ra da, sü rek li fa þiz mi giz le yen de - mok ra si o yu nu ü ze rin den AKP i çin so nun baþ lan gý cý de mi yo ruz. Bu nun i çin ko þul la rýn ol gun lu ðun dan da söz e de me yiz. Çün kü sa de - ce em per ya lizm ve o li gar þi i çin AKP tek se çe nek ko nu mu nu ko rur ken, bur ju va si ya sal a lan da AKP ye kar þý cid di bir al ter na tif söz ko nu su de - ðil dir. CHP, çap sýz bir ge nel baþ kan et ra fýn da çap sýz bir mu ha le fet yü rü tü yor, tek ser ma ye si çok tan ze mi ni za yýf la yan Cum hu ri yet ve A ta - türk tür. Bi zim a sýl i þa ret et ti ði miz so kak týr; Ge - zi ve Di yar ba kýr da sim ge le nen, Tür ki ye ve Kürt ül ke sin de so ka ðýn se si dir. Hem Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi, hem di re ne rek a yak ta ka lan Kürt hal ký nýn di re ni þi bu ra da en ö nem li un sur dur. Yurt se ver ha re ket ve ön de ri A. Ö ca lan ýn baþ lat - mýþ ol du ðu tek yan lý gö rüþ me sü re ci tý kan mýþ - týr; halk la rý se çim, de mok ra si gi bi po li tik o - yun lar la da ha faz la u yut mak müm kün de ðil dir. Bun dan do la yý, AKP nin a ya ðý nýn al týn da ki top - rak kay mak ta dýr, AKP i çin so nun baþ lan gý cý söz ko nu su dur. Pe ki, em per ya lizm ve o li gar þi AKP den vaz mý geç ti? Ha yýr, vaz geç me di. Ta bi, 11 yý lýn so nun - da AKP i çin bu i liþ ki ler de çok so run suz de ðil - dir. Bir yan dan ba zý ser ma ye grup la rýy la re ka - bet ve çe liþ ki var, di ðer yan dan Mý sýr, I rak, Su - ri ye gi bi ko nu lar da AKP du va ra tos la dý, Çin fü - ze si, El Ka i de ye des tek em per ya list çev re le rin ca ný ný sý ký yor. Ya ni bu ra da da her þey gül lük gü lis tan lýk de ðil; a ma bu çe liþ ki ler den yo la çý ký - la rak ye ni bir bur ju va ik ti da rý o luþ tur mak i çin he nüz er ken. AKP tek par ça da de ðil dir; bir ko - a lis yon dur. Ýþ ler sar pa sar dýk ça, sa de ce ba zý ce - ma at ler le de ðil, ken di i çin de çe þit li ik ti dar o dak - la rýy la da çe liþ ki ler su yü zü ne çý ký yor. A ma ha - la or tak çý kar AKP de. Bun dan do la yý AKP ha la tek se çe nek tir. AKP de tüm bun la rýn far kýn da dýr... AKP, þim di, ö zel lik le Ge zi di re ni þi son ra sý (ki as lýn da ön ce ki se çim den bu ya na) de mok ra si ve öz gür lük söy le mi ni bir ya na at tý, si ya sal ge - ri ci li ði her a la na ta þý dý; sa de ce po lis bas ký sý ve þid de ti ni so ka ða ta þý ma dý, e ði tim den sað lý ða, ba rýn ma dan çev re ye, ba þör tü sün den öð ren ci ev le ri ne ka dar ye ni bir ya þam bi çi mi ni da yat tý, so run la rý de rin leþ tir di. Tüm bu sal dý rý la ra kar þý di ren mek i se meþ - ru dur, hak týr. E þit lik, a da let, de mok ra si ve öz - gür lük i çin di ren me li yiz. Bu ta lep le ri dev rim ve sos ya lizm kav ga sý na bað la ya rak di ren me li yiz. Tek yol bu dur! Kürt halk di re niþ çiz gi sin den yü rü yor Pe ki, AKP Kürt u lu su nun öz gür lük so ru nu - nu çö zü yor mu? Ha yýr, çöz mü yor ve çö ze mez 1 de. Kürt u lu su nun öz gür lü ðü so ru nu ta rih sel ve gün cel bir so run dur; em per ya lizm ve o li gar þi - nin, bu nun bir par ça sý o lan AKP nin bu so ru nu

4 2 çö ze cek ne si ya sal gü cü var dýr, ne de böy le si de - mok ra si ge le ne ði. AKP, bu de va sa so run da o ya - la ma tak ti ði iz li yor, A. Ö ca lan ve yurt se ver ha re - ke tin baþ lat mýþ ol du ðu gö rüþ me sü re ci i se tý - kan mýþ du rum da dýr. Ö zün de AKP i çin gö rüþ - me de çok ö nem li bir yer de dur mu yor; gö rüþ me o ya la ma tak ti ði nin hiz me tin de dir. Bý ra ka lým bu a ðýr so ru nu çöz me yi, bu yön de i yi ni yet sa hi bi o lan bir ik ti dar, hiç u tanç du var - la rý ö rer mi, sö mür ge sa va þý ný Ro ja va ya ta þýr mý, ye ni bir sa vaþ i çin ha zýr lýk lar ya par mý?; de mok ra si pa ket le ri nin i se ko ca bir ya lan ol - du ðu a çýk týr. A ma Kürt hal ký tüm bun la rý bo þa çý ka rýr; hiç bir o ya la ma tak ti ði tut maz, di re ne di re ne öz gür lü ðü ko pa rýr a lýr. Kürt hal ký bu yol - da, di re niþ yo lun da yýl lar dýr yü rü yor, yü rü ye ce - ði de a çýk týr... Ge zi den se çi me Ge zi di re ni þi sol ve dev rim ci ha re ket i çin de ye ni bir sü re ci i þa ret e di yor. Sol ve dev rim ci ha - re ket bu ger çe ðin ne ka dar far kýn da dýr, bu nu ne ka dar bi lin ce çý kar mýþ týr; bu tar tý þý lýr. Ba zý ol - gu lar bir den fark e dil mez; kit le sel di re niþ le rin bir di zi so nuç la rý da bir den a çý ða çýk maz, sü re - ce ya yý lýr. Bu a çý dan bu di re ni þin an la mý ve so - nuç la rý ný tar tý þa tar tý þa, i ler le yen sü reç le öð re - ne ce ðiz. Ge zi di re ni þin de ön cü de ðil art çý ol duk; ön cü ol mak i çin bu di re ni þi i yi o ku ma lý yýz. Sol ve dev - rim ci ha re ke tin tu tu cu bir da ma rý var; bu da - ma rýn bu nu i yi o ku ya ca ðý u mu du muz za yýf, on - lar çe þit li ka lýp lar i çin de ol gu la rý yo rum la ma ya ça lýþ sýn lar. A ma bu sü reç, en ö nem li si de Kürt ha re ke ti nin kat ký la rýy la ye ni a dým lar or ta ya çý - ka rý yor. Ö zün de ön ce ki se çim den bu ya na baþ - la yan, ken di ni HDK nde so mut laþ tý ran a dým lar ye ni bir par ti ye, HDP ne ev ril di. Bu ge liþ me le ri halk la rýn ya ra rý na, dev rim ve sos ya lizm sa va þý mýn da iz le mek, de ðer len dir mek gö re vi miz dir... Tam bu ra da, hem Ge zi di re ni þi hem de tüm ge liþ me ler, bi raz da se çim sü re cin de ken di ni dý - þa vu ra cak týr. Bu a çý dan se çim sü re ci sol ve dev rim ci ha re ket i çin ö nem li bir yer tu ta cak; sü - reç le ri ne ka dar an lý yo ruz, iþ çi sý ný fý ve halk lar i çin ne ler ya pý yo ruz, dev rim ci si ya set halk i çin mi yok sa ken di miz i çin mi ya pý lýr gi bi a na so ru - lar bir kez da ha ya nýt bu la cak týr. El bet te dev rim ci sos ya lizm ken di yo lun da yü rü yor, yü rü ye cek tir. Ül ke nin se çim sü re ci ne gir di ði þu gün ler de, ko nu ya i liþ kin po li tik tu tu - mu mu zu i ler le yen gün ler de a çýk la ya ca ðýz. An - cak, biz her so ru nu dev rim ci sos ya lizm a çý sýn - dan e le a lý rýz; bi zim i çin iþ çi sý ný fý ve halk la rýn çý ka rý her þe yin ö nün de dir. En ge nel o la rak i fa - de et mek ge re kir se boy kot tav rý nýn, i çin de bu - lun du ðu muz sü re ce, de mok ra si ve öz gür lük mü ca de le si ne, dev rim ve sos ya lizm mü ca de le si - ne ya ra rý yok tur. Hal kýn AKP ve CHP a ra sýn da kal ma sý çö züm süz lük ü re ti yor. Sol ve halk çý bir se çe nek sa de ce bu i ki bur ju va se çe ne ðe kar þý de ðil, ay ný za man da kit le le rin yö nü nü so la dön - me si a çý sýn dan da an lam lý dýr. Sol bir dal ga i le ken di dev rim ci ça lýþ ma mýz ters o ran tý lý de ðil dir; tam ter si ne bir bi ri ni bes ler. Dev rim ve de mok ra - si i çin Tür ki ye halk la rý i le Kürt hal ký nýn it ti fa ký zo run lu dur. Tüm bun la rý dü þü ne rek, hiç bir se - çim o yu nu ve he sa bý i çin de ol ma dan, sol ve halk çý bir se çe nek i çin mü ca de le e di yo ruz, se - çim sü re ci ni de bu yön de de ðer len dir mek müm - kün dür. Se çim bu a çý dan ö nem li ka za ným lar i çe ren bir sü reç o la bi lir, ol ma lý dýr da... Ken di yo lu muz dan yü rü yo ruz... Bu gün dev rim ci sos ya lizm hem sol ve dev - rim ci ha re ket i çin de hem de halk i çin de güç lü bir se çe nek de ðil dir; bu na a lýþ mak, bu nu ka nýk - sa mak i se bü yük po li tik ya nýl gý dýr. Dev rim ci sos ya liz min po li tik bir ek sen ol ma sý, ö nü ne koy - muþ ol du ðu dö nem sel gö rev ler le bi re bir i liþ ki li - dir. Bu a çý dan, dev rim ci bir par ti nin ör güt len - me si, dev ri min ör güt len me si dir; dev rim ci bir par ti nin ör güt len me si dev rim ci sos ya liz min po - li tik bir ha re ke te dö nüþ me si dir. Bü yük he def le re kü çük a dým lar la u la þýl maz; kü çük a ma e min a dým lar at ma yan bü yük a dým - lar la dev rim yü rü yü þü nü ger çek leþ ti re mez. Bü - yük ya da kü çük tüm a dým lar bir bi riy le i liþ ki li - dir; tü mü dev rim ci par ti nin ve dev ri min ör güt - len me si nin hiz me tin de dir. Bu a çý dan, sa de ce doð ru bir si ya sal çiz gi de ye ter li de ðil dir; bu çiz gi ye bað lý tak tik a dým lar at mak, bu nun i çin e mek ve ör güt len me se fer - ber li ði i çin de ol mak zo run lu dur. E mek, ör güt gi bi dev rim ci de ðer ve kav ram lar so lun e lin de a - þýn mýþ týr; böy le ce söy le yen a ma yap ma yan, e li - tist, i nanç sýz, id di a sýz bir dev rim ci lik ka pý ya da - yan mak la kal ma mýþ, e vin i çin de gez mek te dir. Dev rim ci bir par ti nin in þa sý, dev rim ci sos ya liz - min doð ru po li tik çiz gi si ü ze rin den, doð ru bir dev rim ci lik le ba þa rý la cak týr. Ýç dev rim bun dan zo run lu dur, iç dev rim dev rim ci ey le min iç te so - mut bi çim al ma sý dýr. Dev rim ci par ti, bu nun la bir lik te dev rim ci halk ha re ke ti, an cak bu po li tik çiz gi de, e mek ve ör güt le e te ke mi ðe bü rü ne cek - tir. Ýþ te o za man, sol ve dev rim ci ha re ket, halk, hat ta düþ man baþ ka þey ler tar tý þa cak týr... Bu gö rev ler i çin yü rü yo ruz... Bu gö rev ler i çin kü çük a dým lar a tý yo ruz. A - da let, E þit lik Ve Öz gür lük Ý çin Mü ca de le, tüm güç le ri mi zin se fer ber ol du ðu ye ni bir a dým dýr. Kü çük a ma ta rih sel, si ya sal de ðe ri bü yük bir a - dým dýr. Bu a dý mý da ha baþ ka a dým lar la bü yüt - mek, dö ne min he def le ri ni in þa et mek gö re vi miz - dir.

5 Şahin Şimşek Adalet, Eşitlik, Özgürlük İçin Mücadeleye Önü müz de ki mü ca de le sü re ci ni ye ni bir po li tik-ör güt sel kam pan ya i le kar - þý lý yo ruz. Ý çin den geç ti ði miz bu sü - reç te ö nü mü ze koy muþ ol du ðu muz A da let, E - þit lik, Öz gür lük Ý çin Mü ca de le ye kam pan ya - mýz bir top lum sal ve si ya sal ze min ü ze rin den yük se li yor, yük se le cek tir. Bu ze min i se, hem bir çok gün de mi i çin de ba rýn dý rý yor, hem de bir di zi çe liþ ki ve ça týþ ma yý i çer mek te dir. Her þey den ön ce bu top lum sal ve si ya sal ze - mi ni an la mak i çin, ö zet le, bir kaç nok ta ya i þa - ret et mek te ya rar var dýr. Kri ze Kar þý Di re niþ Yük se li yor Bir: Dün ya da, em per ya list-ka pi ta list sis te - min kri zi de rin le þi yor; bu na kar þý i se ye ni sý nýf - sal-top lum sal mü ca de le di na mik le ri or ta ya çý - ký yor. Da ha ön ce çe þit li ya zý la rý mýz da i fa de et ti - ði miz ü ze re, mev cut kriz ne ye ni dir, ne de ge lip ge çi ci bir ol gu dur. Tam ter si ne u zun yýl la rý kap - sý yor, ya pý sal dýr, em per ya list-ka pi ta list sis tem - de iç sel dir. Ka pi ta lizm 19. yüz yý lýn son la rýn da em per ya liz me dö nü þür ken, sa de ce ser best re - ka bet çi lik ten te kel ci ka pi ta liz me dö nüþ me di, bu nun la bir lik te ka pi ta lizm de iç sel o lan kriz di - na mik le ri ni ge nel leþ tir di ve her ye re yay dý. Bu an lam da, em per ya lizm ya da te kel ci ka pi ta - lizm i le kriz yan ya na, iç i çe, bir lik te a ný lýr, i - ki si ni bir bi rin den ko par mak müm kün de ðil dir. Dö nem dö nem de rin le þen, tüm em per ya listka pi ta list sis te mi alt-üst e den bu kriz sar ma lý, 1970 son ra sý ye ni bir dü ze ye sýç ra dý. Kriz i çin - de bü yü me stra te ji si iz le yen em per ya list-ka pi - ta list sis tem, bu kez de rin le þen sü rek li ve ge nel kri ze kar þý, ye ni bir sö mü rü mo de li ge liþ tir di. Bu mo de lin a dý: e ko no mik, si ya sal, i de o lo jik ve kül tü rel a yak la rý o lan ne o-li be ra lizm dir. Her þe - yin me ta la þýp ka pi ta list pa zar da sa týl dý ðý, fi - nans ser ma ye nin a sýl kö þe le ri tut tu ðu, ü re tim - den çok rant ve fa i ze da ya lý bu sö mü rü mo de li sa de ce per va sýz bir sö mü rü yü da yat ma dý, re el sos ya liz min çö zül me si nin or ta ya çý kar dý ðý bir di zi ze mi ni de kul la na rak em per ya list ser ma ye - yi dün ya nýn her kö þe si ne ta þý dý. Böy le ce ye ni sö mür ge ül ke ler de, bir yan dan ye ni sö mür ge ci - lik de rin leþ ti, iþ gal ve sa vaþ lar yay gýn laþ tý, ö te yan dan iþ çi ve e mek çi le rin tüm ka za ným la rý bu - dan dý, sos yal dev let po li ti ka la rý bir ya na a týl - dý, sa de ce e mek vah þi ce sö mü rül me di, kent ler, or man lar, su lar ta lan e dil di. Bu sü reç de rin le þe rek de vam e di yor... A ma bu ay ný za man da ne o-li be ra liz min sý - nýr la rý ný tü ket ti ði, ya þa nan ve em per ya list- ka - pi ta list sis te min mer kez le ri ni vu ran (ABD de ya þa nan ve 2011 yý lýn dan bu ya na ABD yi vu - ran son kriz bu nun en a çýk ör ne ði dir) kri zin, mev cut sis tem i çin de çö züm ü re te me di ði ni, bir aç ma zý i þa ret e di yor. Par ça lý, çok mer kez li, hi ye rar þik bir dü zen i - çin de çok kat ma lý o lan em per ya list-ka pi ta list sis te me kar þý, bu kriz sar ma lý na kar þý, bir tas - nif yap mak ge re kir se, i ki a na ka nal da i ti raz, 3

6 4 kar þý du ruþ, mü ca de le di na mik le ri or ta ya çý ký - yor. Bi rin ci si, ABD, Av ru pa yý i çi ne a lan, fark lý fark lý sü reç ler de fark lý fark lý i sim ler a lan (en son Ýs pan ya da In dig na dos (öf ke li ler), ABD de iþ gal et gi bi i sim ler le a ný lan) kit le ha re ke ti. Bu kit le ha re ke ti, par ça lý, kat man lý, ge niþ ke sim le - ri kap sý yor, çok mer kez li ve ya tay ö zel lik ler ta - þý yor; kla sik kit le gös te ri sin den da ha çok kamp ve iþ gal bi çi mi a lý yor. Bu ra da, bu kit le ha re ke - tin de sa de ce ye ni i le ti þim a raç la rý kul la nýl mak - la ka lýn mý yor, çok ses li, doð ru dan de mok ra si ör nek le ri or ta ya çý ký yor. Ý kin ci si i se, ö zel lik le Or ta do ðu da or ta ya çý kan halk ha re ket le ri dir. Ye ni sö mür ge ci lik ze mi nin de, ka tý dik ta tör lük - le re kar þý, e þit lik ve öz gür lük þi a rýy la or ta ya çý - kan, in san ca bir ya þam ta lep le ri ni i le ri sü ren bu halk ha re ket le ri, Lib ya ve Su ri ye ör ne ðin de ol du ðu gi bi, em per ya list sal dý rý ve iþ gal ler i çin, ge ri ci te mel de de kul la ný lý yor. An cak Mý sýr dan Tür ki ye ye, Tu nus tan Kür dis tan a, her ül ke de öz gün di na mik ler le so mut bi çim ler a lan bu halk ha re ket le ri, ö zün de em per ya list-ka pi ta list sis te me, bu sis te min ü ret miþ ol du ðu kri ze kar - þý hal kýn tep ki si ve di re ni þi dir. Tah rir den Ge - zi ye u za nan halk ha re ke ti bu dur; ye ni dö ne - min bir di zi i þa re ti ni, di na mik le ri ni i çin de ta þý - mak ta dýr. Tüm bun la rý, her han gi bir yer den de ðil, dev - rim ci sos ya liz min pen ce re sin den e le al mak, de - ðer len dir mek, bu ra dan çý kan so nuç ve ol gu lar - la dev rim ci si ya se ti, po li tik mü ca de le yi, sol i liþ - ki le ri, tüm so run lu a lan la rý bü tün lük lü bi çim - de ye ni den kur mak da gö re vi miz dir. Ne o-li be ral Dü zen AKP Ý le Sü rü yor Ý ki: Tür ki ye, bu sis te min, sý nýf sal ve si ya sal çe liþ ki le rin ö nem li bir hal ka sýn da du ru yor. Em - per ya liz me ye ni sö mür ge ci lik le ba ðým lý, fa þiz - min sü rek li ol du ðu ül ke miz de, sý nýf sal ve sos - yal çe liþ ki ler yo ðun la þý yor, baþ ta Kürt so ru nu ol mak ü ze re de mok ra si nin tüm so run la rý a ðýr - la þý yor, çö züm süz lük de rin le þi yor. Ka pi ta list sö mü rü, ne o-li be ra lizm ek se nin de a de ta sý nýr - la rý ný tü ket miþ tir; bir yan dan em per ya liz me ba - ðým lý lýk de rin le þir ken ö te yan dan, sý nýf sal sö - mü rü hiç bir ku ral ta ný mý yor, kent ler, or man - lar, do ðal kay nak lar ta lan e di li yor. Bu vah þi sö - mü rü de in sa ni de ðer ler yok tur, her þey kar i - çin dir; her þey me ta laþ mýþ, e ði tim den sað lý ða, ba rýn ma hak kýn dan çev re ye her a lan da vah þi bir sis tem o luþ muþ tur. Bu an lam da ne o- li be ral sö mü rü, 12 Ey lül a çýk fa þiz mi ve 24 O cak ka - rar la rý ný bu sü re cin baþ lan gý cý o la rak e le a lýr - sak, bu gün, gel di ði nok ta da ken di i çin de o tur - du ðu, bu te mel de tüm sos yal ve si ya sal çe liþ ki - le rin a çý ða çýk tý ðý, a ma ka pi ta lizm i çin de bu na yö ne lik ye ni bir po li ti ka nýn ü re til me di ði ni söy - le ye bi li riz. Bu a çý dan de niz tü ken miþ tir... Üç: Bu sö mü rü ve zu lüm dü ze ni, son 11 yýl - dýr AKP e liy le sü rü yor. AKP, te kel ci ser ma ye nin par ti si dir; AKP sa de ce ne o-li be ral sö mü rü mo - de liy le, ye ni bir ser ma ye bi ri ki mi mo de liy le te - kel le þen ser ma ye nin de ðil, tüm te kel ci ser ma - ye nin en ör güt lü par ti si dir. AKP; el bet te sa de ce bu te kel ci ser ma ye ye da yan mý yor, bu sö mü rü mo de lin den çý ka rý o lan bur ju va la rý, or ta bur ju - va la rý da et ra fýn da top lu yor. Yer yer an ti-akp te me lin de si ya set ü re ten ve u lu sal sol ke sim le - ri de i çi ne a lan ke sim le rin i le ri sür dü ðü gi bi, AKP Ýs lam cý bir par ti de de ðil dir; AKP, Ýs lam ý kul la nan, bu nu da ne o-li be ral söy lem le e le a lan ne o-li be ral bir par ti dir. AKP, bu an lam da, Men - de res-de mi rel-ö zal e ko lü nün de va mý bir par ti - dir. AKP nin 24 O cak ve 12 Ey lül a çýk fa þiz mi i - le dev re ye gi ren, ül ke nin ve top lu mun ka de ri ni çi zen bu sö mü rü mo de li ve bu nun ü ze rin den in þa o lan ku rum sal fa þizm le so ru nu, çe liþ ki si yok tur. Bu an lam da, AKP, sa de ce ne o-li be ral sö mü rü yü de vam et tir mek i çin de ðil, bu nun la bir lik te o nun ü ze rin de bi çim a lan, a çýk ve giz li fa þiz min iç i çe uy gu lan dý ðý, dü þük yo ðun luk lu de mok ra si mo de li ni, 12 Ey lül a çýk fa þiz mi son - ra sý dev re ye gi ren, fark lý sü reç ler de em per ya - lizm ve te kel ci ser ma ye nin ye ni ih ti yaç la rý te - me lin den ye ni den ya pý la nan bu dev let bi çi mi - ni sür dür mek le de gö rev li dir. Bu an lam da, AKP den de mok ra si bek le mek bü yük bir ya nýl sa ma dýr, li be ral ha yal ler dir. Pe ki, AKP ne den sýk sýk de mok ra si ve öz - gür lük söy le mi ne baþ vur du? AKP nin ik ti dar laþ ma sü re ci ay ný za man da

7 2000 yýl la rý nýn ye ni ih ti yaç la rý ve bu te mel de ye ni den ya pý lan ma sü re ci dir. Bu sü reç do ðal o la rak, bu ül ke de en çok is tis mar e di len de - mok ra si ve öz gür lük söy le miy le in þa e di le bi lir - di; bu bir. Ý kin ci o la rak, bu ay ný za man da o li - gar þi i çi çat la ðýn de rin leþ ti ði bir sü reç tir ve AKP, bu sü re ci de mok ra si ve öz gür lük söy le - mi ne baþ vur ma dan a þa maz dý. Ü çün cü o la rak, bi ri ken ve de va sa bo yut lar ka za nan baþ ta Kürt öz gür lük so ru nu ol mak ü ze re de mok ra si nin tüm so run la rý es ki söy lem le de vam e de mez di. De mok ra si a dý na hiç bir cid di po li ti ka ve pro je - si ol ma yan AKP, de mok ra si nin bu so run la rý kar þý sýn da bu söy le me ih ti ya cý var dý. Ni te kim AKP nin 11 yýl lýk bu sü re ci ni i ki ye a yý rýr sak, bi - rin ci de mok ra si ve öz gür lük söy le mi ne baþ - vur du ðu a ma cid di tek bir a dým at ma dý ðý i ki se - çim dö ne mi; ve ne o-li be ral sö mü rü nün o tur du - ðu, o li gar þi i çi çat la ðýn AKP le hi ne dö nüþ tü ðü re fe ran dum ve se çim sü re cin den bu ya na o lan dö nem den bah se de bi li riz (Da ha ay rýn tý lý de ðer - len dir me ler, da ha ön ce, ör ne ðin AKP nin E ko - no mi Po li ti ði gi bi baþ ka ya zý la rý mýz da ya pýl - mýþ týr). Ar týk AKP i çin us ta la þa ma dö ne mi söz ko nu su dur, bu dö nem de de mok ra si ve öz gür - lük AKP nin e lin den çýk mýþ ve e zi len kit le ler i - çin bir an lam ta þý mak ta dýr. AKP de mok ra si ve öz gür lük de ðil, her a lan da ge ri ci lik ve fa þiz mi e - ge men kýl mak ta dýr. Ýç te si ya sal ge ri ci lik dýþ ta em per ya liz me tam ba ðým lý lýk; fa þizm, bas ký, þid det, kont ra tak tik - le ri, iþ bir lik çi lik, sa vaþ kýþ kýr tý cý lý ðý gi bi so mut bi çim ler a lý yor... Ýç te, AKP her a lan da, ön ce de mok ra si ve öz - gür lük a dý na u mut ya yý lý yor, bu po li tik ta lep - ler is tis mar e di li yor, son ra 12 Ey lül a çýk fa þiz - mi nin tüm ka le le ri, ik ti dar o dak la rý tek tek e le ge çi ri li yor, bu nun ü ze rin den hal ka kar þý ge ri ci - lik ve bas ký ye ni den, ne o-li be ral söy lem le iç i çe pom pa la ný yor. Sa de ce po li tik þid det, o li gar þi nin a çýk zor yön tem le ri de ðil, i de o lo jik ve kül tü rel þid det ay gýt la rý AKP nin e lin de dev re ye so ku lu - yor. Ýþ çi ve e mek çi sý nýf lar ne o-li be ra liz min vah - þi sö mü rü süy le ku þa tý lý yor, tüm ka za ným la rý tek tek e lin den a lý ný yor; iþ çi ve e mek çi sý nýf la - rýn po li tik öz gür lük ve ör güt len me hak la rý yok sa yý lý yor, a ðýr bir bas ký sis te mi ku ru lu yor. Kýr - sal a lan da çö zü len köy lü, bu ne o-li be ra lizm den en a ðýr bi çim de na si bi ni a lý yor, ta rým tüm den çö kü yor, yok sul laþ ma e ði li mi hýz la ya yý lý yor. Köy lü mil le tin e fen di si dir sö zü u nu tu la lý çok ol du; köy lü çok tan bur ju va zi nin, ne o-li be ral sö - mü rü mo de lin kö le si, a dý bi le u nu tu lan top - lum sal ke sim ol du. Yok sul luk her gün ye ni den bü yü dü; sa de ce iþ siz, gü ven ce siz ke sim le ri de - ðil, üc ret li iþ çi ve e mek çi le ri, or ta sý nýf la rý i çi ne a lan bir dü ze ye sýç ra dý. A le vi le rin e þit yurt taþ - lýk ta lep le ri, söz de a çý lým lar i le su ni leþ tir me - nin bir a ra cý ol du, A le vi lik Sun ni u le ma nýn fet - va sý na tes lim e dil di. Fark lý i nanç ve kül tür sa - hip le ri ha la yok sa yý lý yor. E ði tim den sað lý ða sa - de ce ö zel leþ tir me de ðil, ay ný za man da ge ri ci lik ha kim ký lýn dý. Fark lý ya þam bi çim le ri ni be nim - se yen le re a yar ve ril di; ki min na sýl do ðum ya pa - ca ðý dik te et ti ril di, iç ki den in ter ne te her þe ye ge ri ci lik pom pa lan dý, tür ban öz gür lü ðü kul la - nýl dý, ev ler de ki min na sýl ya þa ya ya ca ðý ný tar týþ - ma ya aç tý. Kürt u lu su nun öz gür lük ta lep le ri is - tis mar e dil di, Kürt u lu su nun hal ký ve meþ ru ta - lep le ri gö rüþ me ve in kar i ki le mi i çin de, sü re ce ya ya rak çü rü tül me ye ça lý þýl dý. Ký sa ca de mok ra - si, ha di da ha a çýk a dý ný ko ya lým bur ju va de - mok ra si si a dý na tek bir cid di a dým a týl ma dý, tam ter si ne el de e di len her ka za ným bol bol is - tis mar e dil di. Dýþ ta i se, sý fýr so run ye ri ni çok tan düþ - man lý ða bý rak tý. AKP i çin a de ta I rak sa vaþ tez - ke re si, Mart tez ke re si ve o gün ler de ya þa nan ken di i çin de ki çat lak dö nüm nok ra sý ol du; þim - di boy dan bo ya em per ya liz me u þak lýk var. Em - per ya lizm a dý na dost Ýs lam ül ke le ri u nu tul du, Lib ya dan Su ri ye ye, I rak tan Ý ran a her yer de iþ bir lik çi, hat ta u þak tan da ha çok u þak lýk po li - ti ka sý iz len di. Þim di tüm Or ta do ðu halk la rý düþ man dýr. Sun ni ve Ýs lam cý çe te ler bes len di, en son Su ri ye de ol du ðu gi bi iç sa vaþ ta ta raf o - lun du. Bu öy le bir per va sýz lýk tý ki, yer yer e fen - di si ABD u yar mak zo run da kal dý. Ý ki yýl ön ce bir i ki haf ta da, bir i ki ay da Þam da na maz ký - la ca ðýz di yen ler, þim di ses le ri ni çý ka ra maz ol - du. Bes le dik le ri, Ha tay baþ ta ol mak ü ze re gü - ney sý ný rýn da ör güt le nip gön de ri len, res mi bel - ge ler le sa bit o lan Ýs lam cý-ge ri ci çe te le re des tek ABD yi bi le ür küt mek le kal ma dý, u þak lýk ve çý - kar ça týþ ma sý na ye ni bir dü zey ka zan dýr dý. Son gün ler de Ha kan Fi dan i çin ya pý lan ya yýn la rýn, Çin i le ya pý lan fü ze an laþ ma sý nýn, Hin dis tan a sa týl mak is te nen he li kop ter le rin bu ye ni dü zey - le doð ru dan ba ðý var dýr. Bes le dik le ri çe te ler þim di Ro ja va da Kürt hal ký na sal dý rý yor, Kürt ler ve A le vi ler i çin ka rý sý ve mül kü he lal dýr di ye fet va lar ve ri li yor; Kürt u lu suy la yü rü tü len sö - mür ge sa va þý þim di de Ro ja va ya ta þý ný yor, ye ni u tanç du var la rý ö rü lü yor. Ö zet le þu: bir yan dan ABD baþ ta ol mak ü ze - re em per ya liz min ý lým lý Ýs lam pro je si if las e - der ken, AKP Ge zi sü re cin de de gö rül dü ðü gi bi, bi raz da bu nun pa ni ði ni ya þar ken, Mý sýr dan Su ri ye ye dýþ po li ti ka sý çök tü. Ö te yan dan de - mok ra si a dý na a tý lan söz de a dým lar, a sýl o la rak da Kürt u lu su nu o ya la ma ve is tis ma ra yö ne lik de mok ra si pa ket le ri i se tam bir fi yas ko ol du; dað fa re bi le do ður mu yor. AKP i çin de niz tü - ken di, ar týk baþ a þa ðý i niþ baþ la dý. Bir yan dan em per ya liz me u þak lýk, Or ta do ðu halk la rý i çin a çýk sal dýr gan lý ða dö nüþ tü, kom þu lar la sý fýr 5

8 6 so run ye ri ni tüm Or ta do ðu halk la rýy la düþ - man lý ða ve ye ni so run la rýn or ta ya çýk ma sý na bý rak tý. Ö te yan dan, baþ ta Kürt so ru nu ol mak ü ze re, hiç bir de mok ra tik so ru nu çö ze me di, iþ - çi sý ný fý ve halk la rýn ta lep le ri kar þý sýn da si ya sal ge ri ci lik te ýs rar et ti. De mok ra si ve öz gür lük a dý na ne o li gar þi nin ne de o nun bir par ça sý o lan AKP nin a ta ca ðý cid di bir a dým yok tur. De mok ra si ve öz gür lük, iþ çi ve e mek çi sý nýf la rýn, Kürt u lu su ve A le vi le - rin, tüm e zi len le rin ta le bi dir; an cak bu sý nýf ve top lum sal ke sim le rin mü ca de le siy le ka za ný la - cak týr. Ge zi Di re ni þi Yo lu Aç tý Dört: Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi tüm bun - la rýn a çý ða çýk tý ðý bir sü reç ol du. Ge zi ve Ha zi - ran halk di re ni þi, da ha ön ce ki sa yý mýz da e le al - dý ðý mýz a na de ðer len dir me miz de gö rü le ce ði ü - ze re (Ha zi ran Halk Di re ni þi Ve Gö rev le ri miz), sa de ce AKP kar þýt lý ðý ü ze rin den ge liþ me di; ne o- li be ral sö mü rü ve o nun ü ze rin de bi çim a lan sis te me bir tep kiy di, çok ses li, çok kat man lý, tüm hal ký i çi ne a lan, hal kýn kor ku du var la rý ný yýk tý ðý bir di re niþ o la rak ye ri ni al dý. Hem em - per ya liz min 4. bu na lým dö ne mi nin, hem de bu dö nem de or ta ya çý kan çe liþ ki le rin ül ke miz de bi çim al ma sý, bu di re ni þin ze mi ni ol du. Bu ya - nýy la, sa de ce di re niþ bi çim le ri de ðil, ay ný za - man da or ta ya çý kan ya tay, çok ses li, hal kýn doð ru dan ka týl dý ðý ve fo rum þek li ni al dý ðý ör güt - len me bi çim le riy le de ü ze rin de tar tý þý la cak, i ri li u fak lý, o lum lu o lum suz ders ler i çe ren bir sü reç - tir. Sol ve dev rim ci ha re ket Ha zi ran halk di re ni - þi nin bir par ça sý dýr, an cak bu di re niþ te ön cü de ðil, art çý ko num da dýr. Sol ve dev rim ci ha re - ke tin ö nün de i ki yol var dýr; ya bu kap sam lý ve ö nem li bir yer de du ran di re niþ ten a za mi ders a - lýp, dev rim ci te mel de ye ni len me e ði li mi ni güç lü ký la cak, ya da tu tu cu, mu ha fa za kar, þab lon cu yan la rýy la sü re ci bi le an la mak tan u zak bir yer - de du ra cak týr. Hiç þüp he siz bu e ði lim ler bir den, bir a dým da, bir sü reç te so nuç ver mez, bir di zi sü reç ve a dým lar da bir çok bi çim a la rak ge li þir. Ör ne ðin, bir bi çim de de vam e den bu sü reç, bel - ki de se çim gi bi bir sü reç te ye ni den bi çim a la - cak, sol ve dev rim ci ha re ket i çin a lý nan ders le - rin bir öl çü sü o la cak. Ya þa ya ca ðýz ve gö re ce ðiz. Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þin a na ta lep le ri, öz gür lük, e þit lik, a da let ol muþ tur. Bu ta lep ler, dar, sa de ce dev rim ci güç le rin kap sa dý ðý bir a - lan la sý nýr lý kal ma mýþ, so kak la rýn, hal kýn se si ol muþ tur. Bu sü reç ay ný za man da, di re ni þin de sa de ce sol ve dev rim ci güç ler le sý nýr lý ol ma dý ðý, hal kýn di re ni þin öz ne si ol du ðu bir sü reç tir. Ör güt lü Kürt Hal ký Ye nil mez Beþ: Kürt u lu su nun öz gür lük so ru nu ye ni bir a þa ma da ve ye ni bi çim ler de sü rü yor. Kürt u lu su i çin öz gür lük ve e þit lik a na, te mel bir þi - ar dýr, ta lep tir. Da ha sý, bu ta lep ler, bü yük bir di re niþ le a dým a dým ka za nýl mak ta, çok da ha ö - nem li si, sö mür ge zin ci ri i çin de tut sak bir u lus, di re niþ le ye ni den in þa e dil mek te dir. Ar týk Kürt - ler ör güt lü bir halk týr; ön cü süy le, ör güt lü güç - le riy le si ya sal ve top lum sal bir ol gu dur. Bir ön ce ki sa yý mýz da son bir yýl lýk sü reç i çin bir de ðer len dir me yap mýþ týk; bu gün, ge li nen yer de bu de ðer len dir me le rin yer li ye ri ne o tur - du ðu nu gör mek te yiz. Yurt se ver ha re ke tin, o - nun ön de ri A. Ö ca lan ýn baþ lat mýþ ol du ðu gö - rüþ me ve mü za ke re sü re ci, çö züm süz lük te ýs - rar e den o li gar þi ve AKP nin tu tu mu na bað lý o - la rak tý kan mýþ týr. Halk la rýn e þit li ði ve öz gür lü - ðü te me lin de bir çö züm i çin ilk ko þul, e zi len u - lu su, ya ni Kürt u lu su nu ve o nun ön cü güç le ri - ni ta ný mak týr. Gö rüþ me le rin a çýk ya da ör tü lü bu ya ný var dýr; bu bir ka za ným dýr, Kürt öz gür - lük ha re ke ti bu nu dö vü þe dö vü þe ka zan mýþ týr. Bi ze dü þen gö rev bu ka za ný ma des tek sun mak - týr. Bu sü reç te or ta ya ko nan po li tik stra te ji ve o nun un sur la rý i se so run lu dur; bun lar bi zim i - çin e leþ ti ri ko nu su dur. E leþ ti ri ve bir lik; iþ te halk la rýn e þit li ði ve öz gür lü ðü i çin, Tür ki ye ve Kür dis tan halk la rý nýn or tak kav ga sý i çin i ki a na kav ram bu dur. Bu sü reç te, son 10 ay da gö rül dü ki, o li gar þi ve AKP nin de mok ra si ve öz gür lük söy le mi ko - ca bir ya lan dýr, bu de va sa so ru nu bý ra ka lým çöz me yi, cid di bi çim de e le al dý ðý bi le söy le ne - mez. Ya þa nan þu dur: yurt se ver ha re ket ba rýþ ta

9 ýs rar et mek te dir, bu yö ne lim stra te jik tir. Tek ta raf lý, yurt se ver ha re ke tin ve Kürt hal ký nýn at - mýþ ol du ðu a dým lar var dýr. Ba zý yön le riy le a çý - ða çý kan gö rüþ me ve yol ha ri ta sý na o li gar þi ve AKP uy ma mýþ týr. AKP, týp ký Os lo sü re cin de ol - du ðu gi bi, se çim le re en deks li bir tak tik iz le miþ - tir, iz le mek te dir. AKP gö rüþ me sü re cin de çö zü - mü de ðil, se çi mi e sas al mýþ týr. Ve ge li nen yer tý - kan ma dýr. Pe ki, sü re cin ka za na ný kim? E ðer bu sü re ce, stra te jik de ðil, tak tik bir an - lam yük ler sek (ki A. Ö ca lan ýn New roz me sa jý bu nun tam ter si dir ve bu nok ta so run lu dur, bi - zim i çin e leþ ti ri ko nu su dur), kim ne der se de sin bu sü re cin ka za na ný halk lar ol muþ tur. Bu sü - reç te Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi or ta ya çýk - mýþ; sö mür ge sa va þý nýn pom pa la dý ðý ve Tür ki - ye hal ký ný tes lim a lan þo ve nist pran ga lar et ki siz kal mýþ týr. Bu sü reç te, ör güt lü Kürt ha re ke ti i - çin de PKK ve KCK kong re si de ol mak ü ze re 5 ö - nem li kong re ya da kon fe rans yap mýþ, a na yö - ne li mi ni ye ni den ve ye ni den net leþ tir miþ, ör güt - lü lük dü ze yi ni yük selt miþ tir. Çok da ha ö nem li - si, Ro ja va Dev ri mi i kin ci yý lýn da e te ke mi ðe bü - rün müþ, sö mür ge ci lik bu coð raf ya da, ya ni Ro - ja va da ký rýl mýþ, hal kýn öz yö ne ti mi o luþ muþ tur. Gö rüþ me sü re ci, mü za ke re ye dö nüþ me miþ - tir. AKP sö mür ge sa va þý ný Ro ja va ya ta þý mýþ, kur du ðu, bes le di ði Ýs lam cý ge ri ci ör güt le ri Ro ja - va hal ký ü ze ri ne sür müþ tür. AKP ve o li gar þi kay be de cek tir. Bu nu i fa de et mek i çin fa la bak ma ya ge rek yok tur. Direneceğiz ve Kazanacağız Þim di, ö zel bir ye ri i þa ret e der sek Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi ve son ra sý AKP yi kor ku sar dý. Si ya sal ge ri ci lik, AKP nin e lin de her a lan - da diz gin siz de vam e di yor, tüm hak a ra yýþ la rý þid det le bas tý rý lý yor, bin bir ya lan ve psi ko lo jik sa vaþ tak tik le riy le sol ve dev rim ci ha re ke te, yurt se ver Kürt ha re ke ti ne sal dý rý lý yor, halk lar teh dit e di li yor. Kürt yurt se ver ha re ke ti nin tek ta raf lý ça ba sýy la baþ la yan gö rüþ me sü re ci nin i se AKP ta ra fýn dan o ya la ma ve se çi mi at lat ma tak ti ði i le sý nýr lý o la rak e le a lýn dý ðý tüm den a çý - ða çýk tý ve sü reç tý kan dý, ö nü müz de ki gün ler ye ni ça týþ ma la ra ge be dir. Bu a çý dan ö nü müz de ye ni bir sü reç var dýr; bu sü reç te çe liþ ki ler yo ðun laþ mak ta, halk la rýn or tak kav ga sý i çin da ha güç lü ze min ler or ta ya çýk mak ta dýr. Dev rim ci du ru þu mu zu, dev rim ci si ya se ti mi - zi bir kez da ha ye ni den ku ra ca ðýz; yö nü mü zü hal ka ve mü ca de le ye dö ne cek, ken di mi zi, mü - ca de le yi ve dev ri mi ör güt le ye ce ðiz. Böy le si bir sü reç te bir a dým ö ne çý ký yo ruz; ye ni bir mü ca de le kam pan ya sý ör güt lü yo ruz. Dev rim ci si ya set, hal ka rað men ol maz, tam ter si ne sü reç le rin nes nel-öz nel doð ru bir a na li - zi ne da ya nýr, hal kýn ön ce çý kan ta lep le ri doð ru bi çim de for mü le e di lir, bun la ra sa hip çý ký lýr ve bun lar i çin en ön de dö vü þü lür. A da let, e þit lik, öz gür lük ö ne çý kan ta lep ler dir; tüm top lu mun, sa de ce Kürt u lu su nun de ðil, iþ çi sý ný fý ve e mek - çi le rin, A le vi ve tüm i nanç sa hip le ri nin, tüm e - zi len le rin ta le bi dir. Her a dým da, her gün cel ge - liþ me de ye ni den ve ye ni den bi çim a lan bu ta - lep ler at la na rak, her þe yi dev ri me bað la mak sol dan; sa de ce bu ta lep ler le ken di mi zi sý nýr la - mak, bu nu halk dev ri mi ne bað la ma mak sað - dan yü rü mek tir. Biz i fa de et ti ði miz ve yan lýþ o - lan her i ki sap ma dan u za ðýz, ken di doð ru yo lu - muz dan yü rü yo ruz. Çok da ha ö nem li si, bu te mel de mü ca de le et - me den, dö vü þül me den hiç bir þey ka za ný la maz. Gün cel a dým ve po li ti ka lar dö nem sel a dým ve po li ti ka la ra, dö nem sel a dým ve po li ti ka lar stra - te jik a dým ve he def le re bað la nýr; dö ne mi ka zan - ma nýn yo lu gün ce li ka zan mak i çin dö vüþ me den ge çer, dö nem ka za nýl ma dan stra te jik he def ler ka za ný la maz. Di re ne ce ðiz, dö vü þe ce ðiz! Sö mü rü ve zu lüm, bir a vuç a zýn lýk, ya ni o li - gar þi dý þýn da, top lu mun her ke si mi ni i çi ne a lý - yor. Bir yan da ne o-li be ral po li ti ka lar hal ka da - ya tý lý yor, bu te mel de so run lar, aç lýk, yok sul luk, iþ siz lik, çev re nin tah ri bi, in sa nýn hiç leþ me si gi - bi hal ký sar san so run lar de rin leþ ti ri yor ve gün - cel ya þa mýn bir par ça sý ha li ne dö nü þü yor. Ö te yan dan, ku ru lu þun dan bu ya na, Ke ma lizm den bu ya na a da let, e þit lik, öz gür lük kav ra mý na düþ man o lan bu dü zen de, ye ni sö mür ge dü zen - de, þim di bu a na ta lep ler her ke sim den in san i - çin so mut bir bi çim a lý yor, gün cel ya þa mýn bir par ça sý na dö nü þü yor. Sý nýf sal çe liþ ki, di ðer çe - liþ ki le re, top lum sal, u lu sal, cin sel çe liþ ki le re yön ve ri yor. Bu dü ze ne, o nun ku rum ve bas ký ay gýt la rý - na kar þý di ren mek meþ ru dur, hak týr; di re ne ce - ðiz! A da let en çok kul la ný lan a ma bir o ka dar da yýp ra nan, a da let siz li ði ör ten bir kav ram o la rak or ta ya çý ký yor. Sa de ce dev rim ci ler de ðil, bu dü - ze ne mu ha lif, AKP kar þý tý her kes, a da let siz lik - ten na si bi ni a lý yor. Ge zi ve Ha zi ran halk di re - ni þin de 6 þe hit, 10 bi ne ya kýn ya ra lý var, en per va sýz sal dý rý lar ya þan dý ya þa ný yor; an cak dü zen, AKP bu na kar þý þid det ve bas ký yý ku - rum sal laþ tý ran ye ni a dým lar a tý yor, ka til le ri ko - ru yor, so kak la ra yan sý yan þid de ti uy gu la yan la - ra öv gü ler di zi li yor. Bin ler ce Kürt yurt se ver ha - pis ha ne le re a tý lý yor, ba sýn a çýk la ma sý yap tý di - ye, kit le gös te ri si ne ka týl dý di ye, en do ðal ve meþ ru hak ký o lan di ren me hak ký ný kul lan dý di - ye yüz ler ce dev rim ci tu tuk la ný yor, a ðýr ce za lar - la teh dit e di li yor. A da let AKP e lin de þid det ve dev let te rö rü nün bir a ra cý o lu yor. 7

10 8 Baþ ta Ge zi þe hit le ri ol mak ü ze re her kes i çin, her top lum sal ke sim i çin, iþ çi ler, e mek çi ler, Kürt ler, A le vi ler ve tüm e zi len ler i çin a da let is - ti yo ruz. AKP ve o li gar þi den he sap so ra rak, halk i çin a da le ti ko pa rýp a la ca ðýz! E zen ve e zi len e þit o la maz; bi zim e þit lik mü - ca de le miz sý nýf sal dýr, top lum sal dýr. Ýþ çi ve e - mek çi le rin, Kürt ler, A le vi ler ve tüm e zi len le rin e þit yurt taþ ol du ðu bir dü zen i çin sa va þý yo ruz. Ne o-li be ral sö mü rü nün AKP e lin de de rin leþ ti ði, sý nýf sal ve top lum sal fark lý lý ðýn kat la na rak bü - yü dü ðü bu dü ze ni yýk mak a sýl he de fi miz dir. Bu dü ze ni ni yý ka ca ðýz, e zen ve e zi le nin ol ma dý ðý, tüm in san la rýn e þit ol du ðu ye ni bir dün ya ku - ra ca ðýz. Öz gür lük bü yük bir þi ar dýr; iþ çi ler, e mek çi - ler, Kürt ler, A le vi ler ve tüm e zi len ler öz gür ol - ma dan, in san ca ya þam, e þit ve a da let li bir top - lum in þa e di le mez. Kürt ler öz gür ol ma dan, iþ çi ve e mek çi ler öz gür o la maz. E me ðin, Kürt ler ve tüm e zi len le rin öz gür lü ðü i çin o li gar þi nin bu dü ze ni ni yý ka ca ðýz. AKP, Kürt le re, A le vi le re, baþ ka i nanç sa hip - le ri ne, iþ çi ve e mek çi le re öz gür lük sun mu yor, su na maz. O in san la rýn ya þam bi çi mi ne mü da - ha le ler ya pa rak, e ði ti mi ö zel leþ ti rip ge ri ci li ði da ya ta rak, sah te de mok ra si pa ket le riy le hal ký o ya la ya rak bi ze sal dý rý yor. Em per ya lizm ve o li - gar þi nin ü ze ri mi ze sal dý ðý AKP nin bu sal dý rý la - rý na di re ne ce ðiz! Sa de ce bu ta lep le re sa hip çýk mak la kal ma - ya ca ðýz, sa de ce di ren me ye ce ðiz; bu nun la bir lik - te A da let, E þit lik, Öz gür lük i çin ye ni ve öz gür bir ül ke ku rup in san ca ya þa mý in þa e de ce ðiz. Bir Adım Öne Tür ki ye top lu mu dev ri me ge be dir. Bu a na ta ným la ma nýn, ya ni top lu mun dev ri me ge be ol ma sý nýn ha re ket nok ta sý, dev rim i çin nes nel ko þul la rýn ol gun ol du ðu dur. Bir baþ ka i fa de i le dev rim ci du rum ül ke miz de sü rek li dir. An cak, bu nu i fa de et mek, dev rim i çin i ki a na a la nýn bir ya ný na i þa ret et mek tir ve dev rim ler i çin, sos ya - list ler i çin a sýl ö nem li o lan i se, bu nes nel ko þul - lar la bü tün lük gös te ren öz nel bir di zi ko þu lun bir a ra ya gel me si dir. Dev ri min nes nel ko þul la rý an cak öz nel ko þul lar la bir bi ri ni bü tün ler ve ta - mam lar sa dev rim ci du rum dev ri me dö nü þür. Bu an lam da, bi zim i çin a sýl so run ve dev rim ci mü ca de le de ö ne çý kan ol gu, bi zim ken di miz dir, ö nü mü ze koy du ðu muz u zak ve ya kýn he def ler - dir, bun lar i çin bý kýp u san ma dan mü ca de le et - mek tir. Bu sü re cin, ya ni dev rim ci du ru mun bir - den, a ni den, bir ya da bir kaç vu ruþ, di re niþ ya da a yak lan ma i le ta mam lan ma ya ca ðý a çýk týr. Bu an lam da, u zun sü re li bir halk sa va þý zo run - dur. An cak, dev rim ci bir par ti ön der li ðin de u - zun sü re li bir halk sa va þý, baþ ka i fa de i le po li - tik leþ miþ as ke ri sa vaþ, bu dev rim ci du ru mu dev ri me ta þý ya bi lir. Dev rim ci sos ya liz min en ö - nem li kav ram la rý, bi zi baþ ka la rýn dan a yý ran i - de o lo jik-po li tik çiz gi ve o na ka rak te ri ni ve ren kav ram lar da bu ra da ö ne çý kar, ö nem ka za nýr. Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi bir dev rim de - ðil di; a ma u zun yýl la ra ya yý lan ye nil gi at mos fe - ri nin ký rýl ma sý, hal kýn kor ku du var la rý ný yýk - ma sý, biz zat hal kýn di re ni þin öz ne si ol ma sý a çý - sýn dan son de re ce ö nem liy di, ö nem li dir. Ge zi ve ha zi ran halk di re ni þi, sa de ce be lir li sý nýr lar i çi - ne ha pis ol muþ si ya set ve po li tik tu tum lar la, ru tin ve e mek ten yok sun bir ça lýþ may la bir þe - yin ba þa rý la ma ya ca ðý ný i fa de et mek le kal ma dý; biz le rin ö nü ne dev rim ci par ti nin in þa sý ný, halk ha re ke ti nin ye ni ol gu la ra da ya na rak ör güt len - me si ni, ye ni bir it ti fak ve si ya set bi çi mi nin ö ne çýk ma sý ný, bu nun i çin a tý lan her a dý mýn bo þa a - týl ma dý ðý ný da gös ter di. Bu an lam da, her sü reç ya da po li tik-ör güt - sel kam pan ya lar, po li tik tu tum ve dev rim ci ça - lýþ ma lar, bi zim i çin bu he def le re, ya ni her þey - den ön ce dev rim ci par ti nin in þa sý ve bu na kop - maz bi çim de bað lý dev rim ci halk ha re ke ti nin ör güt len me si ne bað lý dýr. Her sü reç ya da a dým, bu he de fe bi zi ya kýn laþ tý rýr; u zun sü re li bir dev - rim ci ça lýþ may la halk dev ri mi halk la rýn öz le - min den ö te so mut bir ol gu o lur. O hal de, bir kez da ha i fa de e de lim; A da let,

11 E þit lik, Öz gür lük Ý çin Mü ca de le Kam pan ya mýz, dev rim kav ga sý nýn, ye ni den in þa sü re ci mi zin bir par ça sý dýr. Han gi a þa ma da o lur sak o la lým, dev rim ci si - ya set te, her a dý mýn, her sü re cin ken di i çin de bir ya da bir kaç he de fi var dýr, ken di i çin de bir - kaç a yak ü ze ri ne ku ru lur. E ðer he de fin bü yük - se, a dý mýn da bü yük o la cak týr; kü çük a dým lar la bü yük he def ler ya ka la na maz, a dý mýn bü yük se he de fin de bü yük o lur. Dev rim ci si ya set te bü - yük he def ko yup kü çük a dým at mak ya da hiç a dým at ma mak i se ko ca bir ha yal ký rýk lý - ðý dýr; sol ve dev rim ci ha re ket te bol ör ne ði ol du - ðu ü ze re pro je ci lik ö zün de bu dur. Biz öz gü cü - mü ze gü ve ni riz, he def le ri mi zi de bu na gö re be - lir le riz, he def le ri miz i çin bý kýp u san ma dan ça lý - þý rýz. Bu an lam da, A da let, E þit lik, Öz gür lük Ý çin Mü ca de le Kam pan ya mý zýn po li tik he de fi, sa de - ce sü re cin ö ne çý kan ta lep le ri ne sa hip çýk mak de ðil, ye ni den in þa yo lun da ye ni bir a dým at - mak, i çe ka pan ma e ði li mi ni kýr mak, a dým a dým dü zen den ko pan kit le le ri dev rim ve par ti saf la - rýn da ör güt le mek tir. Ör güt sel he de fi i se, iç dev - ri mi sü rek li kýl mak, tü zük dev rim ci li ði te me - lin de dev rim ci ler ör gü tü nü sað lam laþ týr mak - týr. Bu nu ba þa ra ca ðýz! An la þý la ca ðý ü ze re, ö nü mü ze koy muþ ol du - ðu muz A da let, E þit lik, Öz gür lük Ý çin Mü ca de le Kam pan ya mýz, sa de ce po li tik bir kam pan ya de - ðil, ay ný za man da ör güt len me kam pan ya sý dýr. Bu nun i çin, gün cel, dö nem sel ve stra te jik he - def ler doð rul tu sun da, ye ni bir genç ku þa ða, ye - ni in san ve i liþ ki le re u laþ mak he def le ri miz a ra - sýn da dýr. Sa de ce ör güt lü güç le ri miz de ðil, baþ - ta çev re i liþ ki le ri miz ol mak ü ze re, da ha ge niþ bir ke si mi kam pan ya mý zýn par ça sý, öz ne si ha li - ne dö nüþ tür me li yiz. Ör güt lü güç le ri, çev re i liþ - ki le ri ni, sý ra dan iþ çi, genç, ka dý ný se fer ber et - mek hem sol ve dev rim ci ha re ke tin hem de bi - zim za yýf kar ný mýz dýr; bu nu kýr ma lý, aþ ma lý ve za yýf ya ný mý zý güç len dir me li yiz. Bu nun i çin hem doð ru ve dev rim ci an la yýþ, hem de tarz ve yak la þým biz de var dýr; a ma bu nu her dev rim ci kur tu luþ çu nun ö züm se me si, pra tik kar þý lý ðý ný in þa et me si zo run lu dur. Bu an lam da, doð ru dev rim ci an la yý þý mý zý her a dým da ye ni den kur - ma lý ve ken di mi zi ör güt le me li yiz. Ken di ni ör güt le me yen, sol ke sim le ri, çev re i - liþ ki le ri ni, hal ký ör güt le ye mez. Ön ce e vi mi zin i - çi ni te miz tu tup, ken di mi zi ör güt le ye ce ðiz; bu - ra dan dal ga dal ga, çev re i liþ ki le ri ne ve tüm hal - ka ya yý la ca ðýz. Ken di mi zi ve hal ký ör güt le me yi cid di ye a la ca ðýz; ken di ni cid di ye a la ma yan par - ti yi, dev ri mi ve hal ký ör güt le ye mez. Hal ka u laþ - mak, hal ký ör güt le mek ken di li ðin den de ðil, ör - güt lü a dým ve a raç lar la o lur. O hal de, ha la yer yer a ya ðý mý za ta ký lan ken di li ðin den ör güt an la - yý þý ve pra tik le ri ne yer yok tur. Ýþ le yiþ te tü zük dev rim ci li ði ni in þa e de ce ðiz, bun da ýs rar e de ce - ðiz; bu nu her a la na, söy lem ve du ruþ o la rak ya - ya ca ðýz. Ko mi te le ri mi zi su nu lan a na ba kýþ a çý - sý ve il ke ler te me lin de iþ le te ce ðiz, ko mi te ça lýþ - ma sý ný her a la na ya ya ca ðýz. Her ye ni in sa na ko þa ca ðýz, on la ra e mek ve re ce ðiz, on la ra ör nek o la ca ðýz. Bur nu ha va da, ko mu tan e da la rýy la bir ki þi bi le ör güt le me yen tüm pra tik ve an la yý - þý e li mi zin ter siy le i tek le ye ce ðiz, e mek, ör güt, öz ve ri gi bi dev rim ci li ðin ö zü nü ö ne çý ka ra ca - ðýz. As ker siz ko mu tan la ra, e mek cim ri le ri ne, ken di ne ya ban cý laþ mýþ la ra, i çe ka pa nan ve kast laþ mýþ kü çük dün ya sa hip le ri ne, ör güt lü ör güt süz le re ih ti ya cý mýz yok; dev rim ve par ti i - çin dö vü þen le re, ken di ni na mus lu bi çim de ye - ni le yen le re, par ti, dev rim ve sos ya lizm uð run da ö lü mü gö ze a lan la ra ih ti ya cý mýz var. Ye ni bir mü ca de le kam pan ya sý ye ni bir a dým o la cak týr. Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi gös ter - di; her a dý mýn þu ya da bu bi çim de dev rim i çin bir kar þý lý ðý var dýr. Ö de nen hiç bir be del bo þa ö - den me di; dev rim i çin her a dým an lam lý dýr, ö - nem li dir, de ðer li dir. Bi zim i çin meþ ru ol mak ö - nem li dir; hal ka za rar ve ren her þey den u zak o - la ca ðýz, meþ ru ey lem çiz gi sin de yü rü ye cek, tüm meþ ru ey lem le ri ör güt le ye ce ðiz. Be del ö de me yi gö ze a la rak ö ne çý ka ca ðýz; ye ni bir dev rim ci ha - re ket i çin a dým a dým ör güt lü ya pý mý zý in þa e de - ce ðiz. Kök süz de ði liz; bu ül ke de 40 yý lý aþ kýn sað - lam bir i de o lo ji miz, ko ca bir mü ca de le ta ri hi - miz, di re niþ çiz gi miz, dev rim ci ge le ne ði miz var - dýr. Ý de o lo jik-po li tik çiz gi miz ve ta ri hi mi zin le - ke siz sem bol le ri þe hit le ri miz ö nü müz de yü rü - yor, bi ze yol gös te ri yor. Bu ta rih ve di re niþ ten güç a la rak, þim di bir a dým ö ne çý ký yo ruz. Ge ce - mi zi gün dü zü mü ze ka ta rak bu sü re cin bi ze yük le di ði gö rev le re sa hip çý ka ca ðýz, e mek ve ör gü tü her þe yin ba þý na a la ca ðýz, A da let, E þit - lik, Öz gür lük Ý çin Mü ca de le Kam pan ya mý zý ör - güt le ye ce ðiz, hal ka ta þý ya ca ðýz. Þim di dur mak, bek le mek, mev cut la i da re et - mek za ma ný de ðil dir; þim di bir a dým ö ne çýk ma - nýn, ken di miz den baþ la ya rak i liþ ki le ri, hal ký ör - güt le me nin, de ðiþ me nin ve de ðiþ tir me nin za - ma ný dýr. Þim di kav ga nýn za ma ný dýr; ör güt lü bir kav ga i çin i le ri bak ma nýn, ye ni a dým lar at ma - nýn za ma ný dýr. Ye ni a dým lar a tý yo ruz, i ler le ye ce ðiz! KA SIM

12 G. Özgür Terör Hukuku ve Hukuk Düzeni 10 Re el sos ya liz min, ya ni Sov yet ler Bir li ði ve di ðer do ðu blo ðu ül ke le rin de ki re - jim le rin yý kýl ma sýy la bir lik te, em per - ya lizm, ye ni bir sal dý rý dö ne mi baþ lat tý. Em per - ya list güç ler ve bur ju va i de o log la rý sos ya liz min öl dü ðü nü, ta ri hin so nu nun gel di ði ni i lan et - ti; ar týk ký zýl ha ya le tin yer yü zü nü i le le bet terk et ti ði söy le ni yor du. Bu ay ný za man da hem ka pi - ta list sö mü rü mo de lin de ye ni bir dö ne mi i þa ret e di yor du; hem de bun dan kay nak la nan tüm çe - liþ ki ler ye ni den bi çim a lý yor du. Ko mü nizm teh di ti yer yü zün den si lin di ði ne gö re, sos ya liz me ve halk ha re ket le ri ne kar þý ge - liþ ti ri len an ti-ko mü nist ya sa lar ne o la cak tý? Bü yük bir ya lan la, kor kunç bir de ma go jiy le de mok ra si nin za fe ri nden, öz gür lük ve de - mok ra si i çin ye ni bir dö nem den bah se dil di; an ti-ko mü nist ya sa lar kalk tý ye ri ni an ti-te rör ya sa la rý al dý. Oy sa ser gi le nen þey, ba sit bir ko - me di den i ba ret ti. Em per ya liz min si lah göm me gö rün tü süy le yap tý ðý þey as lýn da, dö nem sel za - fe ri nin gü cün den ve sý nýf ha re ke ti nin ya þa dý ðý mo ral za a fi yet ten ya rar la na rak, an ti-ko mü nist ya sa la rý an ti-te rör ya sa la rýy la i ka me et mek ti. Ni te kim, an ti-ko mü nist ya sa la rýn ye ri ni a lan an ti-te rör ya sa la rý, so mut bir he de fe yö nel mi - yor, ge rek ti ðin de dü ze nin her çe þit si ya sal mu - ha li fi ni te rö rist ta ný mý i çe ri si ne a la bi li yor ve geç miþ dö nem de, o la ða nüs tü du rum lar da uy - gu la na bi le ce ði ka bul e dil miþ o lan ö zel ted bir le - ri ge nel bir yak la þým ha li ne dö nüþ tü rü yor du. Ve li Yýl maz, 1993 yý lýn da bu du ru mu þöy le an la tý yor: So ðuk Sa vaþ Dö ne min de ve u zan tý sý yýl lar - da Ba tý sis te mi, ko mü niz mi ön le me ya sa la rý i le, yý ký cý ce re yan la ra kar þý sa vaþ ya sa la rý i le, ben ze ri ya sa lar la ken di ni gü ven ce de his se - di yor du. So ðuk Sa vaþ yýl la rý A me ri ka sýn da gö - rül dü ðü gi bi yý ký cý ce re yan la ra kar þý sa vaþ ya - sa la rý, ken di do ðal ge liþ me si i çe ri sin de an ti- te - rör ya sa la rý na, dev let te rö rü nü meþ ru laþ tý ran ya sa la ra ev ril di. ( ) Te rö rizm teh li ke si kar þý sýn da, in sa nýn teh li ke li bir bi çim de hak la rý ný kul lan ma sý kar - þý sýn da, sis tem, ken di si ni hu ku ki bir zýrh la ko - ru ma ya, hu ku ki zýr hý ný sað lam laþ týr ma ya ge - rek si nim du yu yor. Yu na nis tan ve Bü yük Bri tan ya ör nek a lý na - bi lir; dü þün ce ve ba sýn öz gür lü ðü ar týk Te rör Ya sa la rý nýn ör dü ðü du va ra çar pa rak ký rý lý yor. Yu na nis tan da 7 bü yük ga ze te nin ge nel ya yýn yö net men le ri, 1991 Ey lü lün de tu tuk la ný yor. BBC Dün ya Ser vi si, ilk kez 1985 yý lýn da su su - yor. ( ) Suç ve te rör ta ný mý na ye ni bir a çýk lýk ge ti ri li yor. Al man ya da her tür si ya sal et kin li - ðin, da ha bas ký cý ko þul lar da, te rör ta ný mý i çe - ri si ne yer leþ ti ril me si müm kün ha le ge li yor. Tür ki ye de ( ) TCK nýn mad de hü - küm le ri Te rör Ya sa sý na ak ta rý lý yor. ( ) Her tür mu ha lif si ya sal et kin li ðin, ya sal plat form da Te - rör Ya sa sýy la kar þý lan ma sý a maç la ný yor Ni sa nýn da yü rür lü ðe gi ren Te rör Ya sa sý, Bü yük Bri tan ya nýn 1974 ta rih li Te rör Ya sa sý i le ve Al - man ya da Ce za Ya sa sý na ek le nen 29/a mad de -

13 si i le çok bü yük bir pa ra lel lik gös te ri yor. 1 A lýn tý da be lir ti len, TCK mad de le rin kal dý rýl ma sýn dan son ra 1991 yý lýn da ka bul e - di len Te rör le Mü ca de le Ka nu nu, yi ne te rör ya - sa la rý nýn tüm dün ya da ki sey ri ne pa ra lel o la - rak, 2000 ler de, 11 Ey lül sal dý rý la rý son ra sý em - per ya list te rör po li ti ka la rý doð rul tu sun da ge niþ - le ti le rek ha len yü rür lük te o lan ha li ni al dý. Her tür lü i fa de ve ör güt len me o la na ðý nýn ö - nün de yük sek bir du var ö ren ve bas ký güç le ri - ne ka nu ni yol lar dan sý nýr sýz sal dý rý im ka ný ve - ren te rör ya sa la rý, þüp he siz ki dev rim ci mü ca - de le nin ö nün de bir en gel teþ kil et mek te dir; iþ çi sý ný fý ve halk la ra yö ne lik, dev le tin ni te li ði ni de a çý ða çý ka ran a çýk bir sal dý rý dýr. Bu ya zý mýz da, ö zel o la rak bu tür te rör ya sa - la rý yo luy la uy gu la nan te rör hu ku ku na kar þý ta ký nýl ma sý ge re ken ta výr ve mü ca de le pers pek - ti fi, ge nel o la rak i se hu kuk dü ze ni ne na sýl yak - la þým i çin de ol ma lý yýz; bu ko nu lar da bir kaç nok ta ya ký sa ca de ði ne ce ðiz. Ýlk o la rak mev cut Te rör Ka nu nu nun ne yin ne si ol du ðu na bir göz a ta lým. I - Terör Hukuku: Süresiz Sıkıyönetim Tür ki ye de 3713 Nu ma ra lý Te rör le Mü ca de - le Ka nu nu, di ðer bir de ðiþ le Te rör Ka nu nu, ken di si ne dö nük ge niþ bir mu ha le fe tin -dev rim - ci ve de mok rat çev re ler le, hu ku kun ev ren sel il - ke le riy le, dü þün ce öz gür lü ðü nün ve sa vun ma hak ký nýn yýl maz sa vu cu su ay dýn ke sim le rin, hu kuk ör güt le ri nin ve ba ro la rýn- i ti raz la rý ný gö - ðüs le yip 12 Ni san 1991 de ka bul e dil di. O ta rih te Ýs tan bul Ba ro su Baþ ka ný o lan Av. Tur gut Ka zan, He pi miz te rör den bu nal mýþ týk, bu doð ruy du. Te rö re mut la ka en gel o lun ma lýy - dý. 2 di ye rek te rör le a ra sý na mu ay yen bir me - sa fe koy ma yý da u nut ma dý ðý ya zý sýn da, he nüz ka bul e dil miþ o lan ka nun la il gi li o la rak þöy le di yor du: Sý ný rý, ta ný mý ve un sur la rý be lir siz yep ye ni dü þün ce suç la rý ü re ti yor lar. Ba sý nýn ha ber ver - me, in san la rýn ha ber al ma hak ký ný sý nýr lý yor lar. Ga ze te sa hip le ri ve ya zý iþ le ri mü dür le ri i çin bir fýr tý na es ti ri yor lar. Ýþ ken ce ye ar ka çý ký yor lar. Kol luk güç le ri ni suç iþ le me ye ö zen di ri yor lar. A - dam öl dü ren po lis i çin tu tuk la ma ya sa ðý ge tir - me nin, baþ ka hiç bir an la mý yok tur. Bu an la yýþ dev let te rö rü ya ra týr ve kork tu ðu muz te rö rü ka - þý yýp kýþ kýr týr. ( ) Bi lin di ði gi bi bu ya sa ya Te rör le Mü ca de - le YA SA SI de ni li yor. Ger çek ten 3. mad de Te rör Suç la rý, 4. mad de Te rör A ma cýy la Ýþ le nen Suç - lar baþ lý ðý ný ta þý yor. Bu mad de le ri dik kat le o - ku yor su nuz, hiç ye ni suç ya ra týl mý yor. TCY na a týf ya pý lýp bý ra ký lý yor. O za man, 1. ve 2. mad - de le re ba ký yor, du rup dü þü nü yor su nuz. Ýl ki ne te rö rün ta ný mý, i kin ci si ne te rör suç lu su baþ lýk la rý ko nul muþ. Dik kat e di yor su nuz 1. mad de de ki te rör ta ný mý nýn 3 ve 4. mad de de ki te rör suç la rýy la il gi si yok. Tü müy le dü þün ce yi a maç la yan a pay rý bir dü zen le me ya pý lý yor. ( ) Kim ki, 1. mad de de sa yý lan a maç la ra u laþ mak i çin, yi ne 1. mad de de be lir le nen yön tem le ri iz - ler se te rö rist sa yý la cak týr. Ör ne ðin bir mu ha le - fet par ti si nin a na ya sa da ki e ko no mik dü ze ni de - ðiþ tir mek a ma cýy la mi ting yap ma sý ve ya çev re - ci bir gru bun kol ko la gi re rek ko ru luk ta ki a ðaç - la rý kes me ye gi den be le di ye gö rev le ri nin ö nü ne yat ma sý te rör ta ný mý na tas ta mam u ya cak týr. Çün kü 1. o lay da a na ya sa da ki e ko no mik dü ze - ni de ðiþ tir me nin, 2. o lay da dev let o to ri te si ni za - a fa uð rat ma nýn a maç lan dý ðý ve mi ting ya pýp ba ðý ra rak ve ya gö rev li le rin ö nü ne ya ta rak sin - dir me, bas ký, kor kut ma yön tem le ri nin uy gu - lan dý ðý be nim se nip in san lar mah kum e di le bi lir. El bet, böy le bir te rör ta ný mý na kar þý çýk ma mýz ge re kir. 3 Ger çek ten de Te rör Ka nu nu i le her han gi bir ye ni suç ta ný mý ge ti ril mez. Ýlk i ki mad de de, tam da Ka zan ýn be lirt ti ði gi bi, her tür mu ha le fe ti kap sa ya bi le cek þe kil de u cu a çýk o la rak o luþ tu - rul muþ bir te rör ta ný mý 4 ve bu ta ným da ki a - maç la ra u laþ mak i çin tek ba þý na ya da baþ ka - la rýy la bir lik te fa a li yet yü rü ten, ya hut so mut hiç bir þey yap ma sa da hi ilk mad de de ki a maç - lar dan bi ri ni he def le yen ör gü te ü ye o lan ki þi yi be tim le yen te rör suç lu su ta ný mý ya pý lýr. Te rör suç la rý baþ lý ðý ný ta þý yan 3. ve 4. mad - de ler de i se sa de ce Türk Ce za Ka nu nu na a týf ya - pý lýr. Þöy le ki, 3. mad de de, Türk Ce za Ka nu nu - nun Mil le te ve Dev le te Kar þý Suç lar ve Son Hü - küm ler baþ lýk lý dör dün cü kýs mý nýn, Dev le tin 11

14 12 Gü ven li ði ne Kar þý Suç lar baþ lýk lý dör dün cü bö lü mün de iç teh dit o la rak ka bul e de bi le cek suç lar la, A na ya sal Dü ze ne ve Bu Dü ze nin Ýþ le - yi þi ne Kar þý Suç lar baþ lýk lý be þin ci kýs mýn ta - ma mý ve Mil li Sa vun ma ya Kar þý Suç lar baþ - lýk lý al týn cý kýs mýn bir mad de si i çin bu suç lar te rör su çu dur i fa de si kul la nýl mak ta dýr. 3. mad de de be lir ti len bu suç lar, re ji min ko run ma sý a ma cýy la si ya sal mu ha le fe ti he def a lan ve doð ru dan si ya si suç tas ni fi i çe ri sin de yer a la bi le cek o lan suç lar dýr. An cak ka nu nun 4. mad de si bu ta ný mý i yi ce ge niþ le te rek, ci na yet, ya ra la ma, ko nut do ku - nul maz lý ðý ný ih lal, e ði tim öð re ti min en gel len me - si, yað ma, ma la za rar, u yuþ tu ru cu i mal ve ti ca - re ti, ka çak çý lýk, yurt dý þý na ta ri hi e ser ka çýr ma, ev rak ta sah te ci lik, kal pa zan lýk, a raç ka çýr ma, top rak iþ ga li, or man yak ma, suç iþ le me ye tah - rik, su çu ve suç lu yu öv me, bi li þim sis tem le ri ne gir me, bi li þim ve ri le ri ni boz ma, ka mu gö rev li si - ne gö re vi yap týr ma mak i çin di ren me gi bi suç la - rýn ya ný sý ra, o la ða nüs tü hal i lan e dil me si ne se - bep o lan suç la rýn ta ma mý i le A teþ li Si lah lar ve Bý çak lar i le Di ðer A let ler Hak kýn da Ka nun da ta ným la nan suç la rý, hat ta rad yas yon yay ma, a - tom e ner ji si i le pat la ma ya se be bi yet ver me, rad - yo ak tif-bi yo lo jik-kim ya sal mad de it ha la tý yap - ma, su la rý ze hir le me, sað lý ðý teh li ke ye dü þür me gi bi ge nel lik le ser ma ye ta ra fýn dan iþ le nen ve do la yý sýy la ko vuþ tur ma ya pek yer ol ma yan suç - la rý ve Türk Ce za Ka nu nun da ta ným la nan da ha pek çok su çu, te rör ör gü tü nün fa a li ye ti çer çe - ve sin de iþ len di ði tak dir de te rör su çu 5 say mak - ta dýr. Pe ki Te rör Ka nu nu ye ni bir suç ta ný mý yap - mý yor sa ve te rör su çu nu ta rif e der ken, za ten TCK da ta ným la nan ve ha li ha zýr da bir ce za i kar - þý lý ðý bu lu nan suç la rý tek rar an mak tan baþ ka bir þey yap mý yor sa, bu ka nun ne i þe ya ra mak - ta dýr? An cak ce za dan söz a çan her ka nun, suç ta - ný mý yap maz. Ba zý sý da bas ký ay gý tý nýn sal dý rý bi çi mi ni for mü le e der. Ýþ te bu ka nun da, ya lap þap bir te rör te rö rist ta ný mý ya pýp, TCK da ta - ným la nan suç la rýn e pey bir kýs mý ný du ru ma gö re te rör su çu sa ya ca ðý ný be lirt tik ten son ra e - sas sö zü nü söy le ye ce ði ye re gel mek te dir. Ka nu nun 5. mad de si ve son ra sý te rö rist in ta bi tu tu la ca ðý mu a me le yi dü zen le mek te dir. Bun lar, ce za lan dý rý lýr ken ya pý la cak ar tý rým la rý, ya ni TCK da ta ným la nan su çun ay ný ný iþ le yen her han gi bi ri ne gö re te rö ris tin a la ca ðý ya rý o - ra nýn da faz la ce za yý, faz la dan gö zal tý sü re si ni, yi ne ay ný su çu iþ le yen a ma te rö rist ol ma yan bi ri nin gö zal týn da sa hip o la bi le ce ði an cak te rö - ris te ta nýn ma sý müm kün ol ma ya cak hak la rý (a vu kat la gö rüþ me gi bi), yar gý la na ca ðý o la ða - nüs tü mah ke me yi ve bu mah ke me nin o la ða - nüs tü yet ki le ri ni, te rö ris tin yar gý lan ma sý sý ra - sýn da ký sýt la na bi le cek sa vun ma hak ký ný, ve ri - len ce za nýn in fa zý nýn ger çek le þe ce ði yük sek gü ven lik li o la ða nüs tü ha pis ha ne yi ve bu ra da - ki tec rit hüc re le ri ni, yi ne te rö rist ol ma yan ki - þi le rin ce za la rý nýn 2/3 in faz e dil dik ten son ra ya rar lan dý ðý þart lý tah li ye den, te rö ris tin, her þey yo lun da gi der se, an cak ce za sý nýn 3/4 ü nün in fa zý ger çek leþ tik ten son ra ya rar lan dý rýl ma sý ný ya da ge nel o la rak göz len di ði gi bi hiç ya rar lan - dý rýl ma ma sý ný sað la yan dü zen le me ler ve bun la - rýn ya ný sý ra, po li sin na sýl ko ru na ca ðý na, iþ ken - ce sa ný ðý o lan po li sin a vu kat gi der le ri nin dev - let çe na sýl kar þý la na ca ðý na, te rör le mü ca de le po li si nin kim li ði ni a çýk e de nin, a na sýn dan em - di ði sü tün na sýl bur nun dan ge ti ri le ce ði ne vb. da ir dü zen le me ler dir. Gö rül dü ðü gi bi Te rör Ka nu nun da suç ta ný - mý ya pýl ma ma sý na rað men, yar gý la ma ya, ce za - ya ve in fa za da ir e pey ce ta rif ya pýl mak ta dýr. Bu tür ka nun lar i çin, yü rür lük te ki bir di ðer ör nek de 1402 sa yý lý Sý ký yö ne tim Ka nu nu dur. O ra da da ay ný Te rör Ka nu nun da ol du ðu gi bi, ye ni bir suç ta ný mý ya pýl ma ma sý na rað men, TCK da ki pek çok su ça a týf ya pý la rak, bu suç la - rýn sý ký yö ne tim mah ke me le ri nin yet ki a la nýn da bu lun du ðu be lir til miþ, gö zal tý, yar gý la ma u sul - le ri dü zen len miþ tir. An cak Sý ký yö ne tim Ka nu nu nu, Te rör Ka nu - nu na gö re da ha sa mi mi bu la bi li riz. Çün kü bir ke re, Sý ký yö ne tim ka nu nu nun bir sa vaþ du ru - mu ka nu nu ol du ðu nu kim se in kar et mez. Di ðer yan dan ve da ha ö nem li si, Sý ký yö ne tim Ka nu nu, TCK da ki suç la ra a týf ya par ken, bun lar sý ký yö - ne tim su çu dur gi bi an lam sýz bir i fa de kul lan - maz. O suç la rý sý ký yö ne tim mah ke me le ri nin yet ki a la nýn da sa yar, a ma ka nu nun ön gör dü ðü ce za yý ve rir. Te rör Ka nu nu i se, Te rör Su çu di ye bir ta - ným ya pý yor muþ gi bi gö rü nüp, ye ni bir ta ným la - ma ge tir me den, bir yý ðýn su çu bu kap sa ma a la - rak, a ný lan suç la ra ka nu nun ön gör dü ðü ce za - dan ya rý o ra nýn da faz la ce za ver me yi ön gö rür. Ay rý ca Sý ký yö ne tim Mah ke me le ri nin ka rar la - rýy la TMK 10. mad de i le yet ki li o la ða nüs tü mah ke me le rin ka rar la rý ný ký yas lar sak, TMK 10. mad de i le yet ki li o la ða nüs tü mah ke me le rin te - rö ris ti ce za lan dý rýr ken na sýl da e li a çýk ol du ðu - nu gö rü rüz. Yi ne du ruþ ma tu ta nak la rý ný ký yas - lar sak, TMK 10. mad de i le yet ki li o la ða nüs tü mah ke me le rin yar gý la ma sý ra sýn da, Sý ký yö ne - tim Mah ke me le ri ni ra hat ça ge ri de bý ra kan düþ - man ca tav rý ný fark e de riz. Bu nok ta da Te rör Ka nu nu na ya pý lan en yay gýn e leþ ti ri yi ha týr lat mak ta ya rar var. Da ha ön ce be lirt ti ði miz gi bi, Sý ký yö ne tim Ka - nu nu, bir sa vaþ du ru mu ka nu nu dur ve hu ku - kun Ýs tis na Ha li o la rak ta ným la dý ðý hal ler de

15 uy gu la nýr. An cak Te rör Ka nu nu her an yü rür - lük te dir ve za man ve me kan dan ba ðým sýz o la - rak, ya ka la nan her te rö ris te uy gu la nýr. Te rö - rist ta ný mý nýn da a çýk ol ma yý þý, bu du ru mun, o la ða nüs tü ha lin o la ðan laþ tý rýl ma sý, Ýs tis na Ha li nin ge nel leþ ti ril me si yo luy la bir sis tem de - ði þik li ði ne gi dil di ði yö nün de yo rum lar o luþ ma - sý na yol aç mak ta dýr. Bu nok ta da Ve li Yýl maz ýn þu i fa de si ni an - mak ta ya rar var: Her o la ða nüs tü ya pý lan ma, o la ðan dö ne - min de ðer le ri ni ve öl çü le ri ni zor lar, a ma o la ðan de ðer le rin top la mý nýn o luþ tur du ðu de ðer ler sis - te mi nin dý þýn da, a pay rý bir ka te go ri o luþ tu ra - maz. 6 Þu hal de, o la ða nüs tü hal o la ðan laþ tý rý la - rak bir sis tem de ði þik li ði ya ra týl maz. Çün kü o - la ða nüs tü hal, za ten her za man i çin em per ya - list-ka pi ta list sis te min o la ðan ha li ne iç kin dir. O la ða nüs tü hal, sý nýf mü ca de le sin de, em - per ya lizm ve o li gar þi le rin i çi ne düþ tü ðü teh li ke kar þý sýn da baþ vur du ðu bir si lah týr. Re el sos ya - liz min çö zül me den, ya ni 3. bu na lým dö ne min de ge liþ miþ ka pi ta list ül ke ler de da ha sey rek kul la - nýl mak la bir lik te, ye ni sö mür ge ül ke ler de yay - gýn ve bi lin dik bir bi çim de kul la ný lý yor du. An - cak sý nýf mü ca de le si nin þid de ti, em per ya lizm ve o li gar þi le rin kul la na ca ðý her ye ni sal dý rý la ra kar þý iþ çi sý ný fý ve halk la rýn di ren ci, her za man em per ya lizm ve o li gar þi ler i çin ra hat bir or tam ha zýr la mý yor du. Ö zel lik le ge liþ miþ ka pi ta list ül - ke ler de yay gýn o la ða nüs tü hal ted bir le ri ne baþ - vu rul ma sýn da gös te ri len çe kin ce nin a na kay na - ðý iþ te bu, her si la hýn ye ni si lah lar la kar þý la na - ca ðý ol gu suy du. Ye ni sö mür ge ül ke ler de ar tan em per ya list bas ký lar, kur tu luþ mü ca de le si ve - ren halk la rýn di ren ci i se hem bu na lý mý de rin - leþ ti ri yor, hem de em per ya liz min so nu nu yak - laþ tý rý yor du. An cak re el sos ya liz min çö zül me si, sos ya lizm a dý al týn da ki re viz yo niz min if la sý, em per ya liz - min ký zýl ha ya le tin ko vul ma sý bi çi min de halk - la ra pom pa la dý ðý ka ra pro pa gan da, bu sü reç te ya þa nan mo ral za a fi yet; em per ya lizm ve o li gar - þi ler i çin kul lan ma ya çe kin di ði si lah la rý dev re ye koy ma sý fýr sa tý ný ve böy le ce de ye ni sal dý rý im - kan la rý ný ya rat tý. Bir yan da yo ðun la þan ne o-li - be ral sö mü rü, ö te yan dan bu sö mü rü mo de li - nin doð ru dan de va mý o la rak ka pi ta list dev let bi çim le ri nin ye ni den ya pý lan ma sý yal nýz ye ni sö mür ge ül ke ler de de ðil, tüm ge liþ miþ ka pi ta - list ül ke ler i çin ge çer li ol du; ye ni sö mür ge ül ke - ler de fa þizm sü rek li leþ ti, ge liþ miþ ka pi ta list ül - ke ler de bur ju va dik ka tör lü ðü ye ni bi çim ler al dý. Bu ha liy le Te rör Ka nun la rý, bir sa vaþ son ra - sý, ga lip ler ta ra fýn dan mað lup la ra ka bul et ti ri - len bir mü ta re ke ye ben ze ti le bi lir. Em per ya list-ka pi ta list sö mü rü dü ze ni sta tik de ðil dir, sý nýf mü ca de le si nin sey ri ne gö re þe kil - le nir. Bu ba kým dan dü zen de ki her ký pýr tý yý, sis - tem ya da re jim de ði þik li ði o la rak ka bul et mek yer siz dir. O la ða nüs tü hal o la ðan la þý yor, bu sis tem sel bir de ði þik lik tir bi çi min de ki bir ka - bul, o la ðan hal e da ir, bur ju va zi nin de mok ra - si ya la ný na i nan ma yý da be ra be rin de ge ti rir. Ký sa ca sý Te rör hu ku ku yo luy la, ce za ka nun - la rýn da be lir ti len pek çok su çun is ten di ði tak - dir de si ya si su ça dö nüþ tü rü le bil me si, iþ le yen - le rin si ya si yar gý la ma la ra ta bi tu tu lup ce za lan - dý rý la bil me si, her han gi bir sis tem sel dö nü þüm - den de ðil, em per ya liz min dö nem sel, tak tik si ya - si üs tün lü ðün den kay nak lan mak ta dýr. I I - Cezalandırma Erki ve İktidar İlişkisi Ce za a da le ti ki min e lin de i se ik ti dar on da - dýr. 7 Her ne ka dar saf hu kuk un i de a list sa vu - nu cu la rý, kuv vet ler ay rý lý ðý ve ba ðým sýz yar gý er ki sa ye sin de ce za a da le ti i le si ya si ik ti da rýn bir bi rin den u zak tu tu la bi le ce ði ni id di a e de rek, bi ze i ti raz e de cek ol sa lar da, biz ce bu sö zü ters - ten o ku mak da müm kün dür. Ya ni Ýk ti dar ki - min e li ney se, ce za a da le ti de on da dýr. Bu ce na hýn, sa vý mý za bir di ðer i ti ra zý da, ik - ti da rýn mü da ha le siy le ger çek le þen ce za yar gý la - ma sýn da a da let ol maz, ik ti da rýn mü da ha le si i - le a da let kav ram la rý yan ya na gel mez bi çi - min de o la bi lir. Bu i ti raz da a da le ti kör tan rý ça The mis im - ge siy le düþ le yen le rin po li tik kör lü ðü nün dý þa - vu ru mu dur, i de a lizm dir, ger çek de ðil dir. Çün - kü ö zel mül ki yet ü ze rin de bi çim a lan, bu nun en son bi çi mi o lan ka pi ta list bir top lum da, te - ra zi le ri, ký lýç la rý ve za rif en ta ri le riy le do la þan göz le ri bað lý, ak ça pak ça tan rý ça lar yok tur. Ü re - ti ci güç ler, ü re tim i liþ ki le ri ve bu nun ü ze rin de bi çim a lan üst ya pý ku rum la rý var dýr. Yi ne ka - pi ta list bir top lum da, ya sa lar, gök ten zem bil le in miþ ev ren sel il ke ler de ðil ler dir. Ýk ti da rý el le - rin de tu tan sý nýf lar ca ya pý lan ve en baþ ta ü re - tim ve mül ki yet i liþ ki le ri ni dü zen le yen ku ral lar - dýr. O hal de, ne ka dar ba ðým sýz yar gý sal ça sý sü rül müþ an la tým lar la giz len me ye ça lý þý lýr sa ça lý þýl sýn, ik ti da rýn sa hi bi, ce za lan dýr ma er ki - nin de sa hi bi dir. Bu nu, te kel ci bur ju va zi nin, si ya sal ik ti dar ü ze rin de ki a ðýr lý ðý güç le nir güç len mez o na ö nü - ne ge le ne ce za yað dý ra cak dü zen le me ler yap - ma sý na ba ka rak ko lay ca an la ya bi li riz. Re el sos - ya liz min çö zül me si son ra sý em per ya liz min, dö - nem sel ga li bi ye ti ni Te rör Ka nun la rý ko ya rak kut la ma sý ve he men her su çu is te di ði tak dir de te rör su çu tas ni fi i çe ri si ne da hil e de rek, suç - lu la rý si ya sal yar gý la ma ya ta bi tut ma sý, bu ger - çe ðin en ba sit de li li dir. 13

16 14 Bir ön ce ki bö lüm de, Te rör Ka nu nu nun TCK nýn dör dün cü kýs mý i çe ri sin de yer a lan doð ru dan si ya si suç tas ni fi ka bul e de bi le ce ði - miz, Dev le tin Gü ven li ði ni Kar þý Suç lar la, A - na ya sal Dü ze ne ve Bu Dü ze nin Ýþ le yi þi ne Kar þý Suç lar ý, te rör su çu o la rak ta ným la dý ðý ný be lirt - miþ tik. Di ðer yan dan Te rör Ka nu nu, bu tas ni fi a þa rak, TCK da ki pek çok su ça a týf ya pý yor ve ce bir ve þid det kul la ný la rak re ji min de ðiþ tir me - ye ça lý þýl ma sý ný a maç la dý ðý tak dir de hep si ni bi rer te rör su çu ha li ne ge ti ri yor du. 8 Þim di biz bu tab lo ya bi raz fark lý ba ka ca ðýz ve di ye ce ðiz ki: Ce bir ve þid det kul la ný la rak re - ji min de ðiþ ti ril me ye ça lý þýl ma sý ný a maç la ma yan tüm suç lar si ya si suç tur! Bu tas ni fin i çe ri si ne her tür a di ci na yet, hýr - sýz lýk, soy gun, yað ma, cin sel sal dý rý, gasp, do - lan dý rý cý lýk, u yuþ tu ru cu ka çak çý lý ðý gi bi suç la - rýn ta ma mý gi rer, bun la rýn hep si si ya si suç tur. Pe ki bu si ya si su çu iþ le yen kim dir? Ka til mi? Hýr sýz mý? U yuþ tu ru cu ka çak çý sý mý? Ha yýr. Bu si ya si suç la rýn hep si nin fa i li, yok - sul lu ðun, yoz laþ ma nýn, sö mü rü nün her gün her an ye ni den ü re til di ði bir si ya sal dü ze nin ik - ti da rý na sa hip bir sý nýf o la rak bur ju va zi nin ken - di si dir. I I I - Hukukun Üstünlüğü, Suç ve Cezanın Şahsiliği, Yasalar Önünde Eşitlik Ýlkelerine Bakış Þu so ruy la baþ la ya lým: Ýk ti sadî i liþ ki ler, hu kuk sal kav ram lar ta ra - fýn dan mý dü zen len miþ tir, yok sa, ter si ne, hu - kuk sal i liþ ki ler ik ti sadî kav ram lar dan mý do - ðar? 9 Ön ce lik le A rap ça bir ke li me o lan hu kuk ke li me si ni Türk çe ye çe vi re lim, Türk Dil Ku ru - mu nun ta ný mý na ba kar sak hu kuk, top lu mu dü zen le yen ve dev le tin yap tý rým gü cü nü be lir le - yen ya sa la rýn bü tü nü dür. E ðer hu kuk, dev le tin yap tý rým gü cü nü be lir - le yen ya sa la rýn bü tü nü i se ve dev let le rin ken di - si de, on la rýn yap tý rým gü cü nü dü zen le yen tüm ya sa lar da ü re tim i liþ ki le riy le bir lik te or ta ya çýk tý ðý na gö re, Marx ýn so ru su nu, hu kuk sal i liþ ki ler ik ti sadî kav ram lar dan do ðar bi çi min de ya nýt la ya bi li riz. De mek ki hu kuk, ü re tim i liþ ki le rin den ba - ðým sýz de ðer len di ri le mez ve o hal de sý nýf la rýn üs tün de bir hu kuk o la maz. So mut lar sak, bu gün ü re tim a raç la rý nýn mül ki ye ti ne sa hip o lan sý nýf bur ju va zi ol du ðu - na gö re bur ju va zi nin ü ze rin de bir hu kuk o la - maz. Bu nok ta da þu so ru so ru la bi lir: bur ju va zi - nin ü ze rin de bir hu kuk o la maz sa, hu ku kun üs tün lü ðü pren si bi ne re de dir? Hu kuk bu dar çem be rin dý þý na çý ka rý la maz mý? Bur ju va hu - ku ku nu aþ mak ve saf bir hu kuk dü ze ni o luþ - tur mak müm kün de ðil mi dir? Marx, bur ju va hu ku ku nun a þýl ma sý nýn ön - ko þul la rý ný þöy le sý ra lý yor: Ko mü nist top lu mun da ha yük sek bir ev re - sin de, bi rey le rin iþ bö lü mü ne kö le ce bo yun eð - me si nin ve o nun la bir lik te de ka fa e me ði i le kol e me ði a ra sýn da ki çe liþ ki le rin or ta dan kalk ma - sýn dan son ra; e mek, yal nýz ca ya þam a ra cý de ðil, ya þa mýn bi rin cil ge rek sin me si ha li ne gel me sin - den son ra; bi rey le rin her yö nüy le ge liþ me siy le bir lik te, ü re ti ci güç le rin de art ma sý ve bü tün ko lek tif zen gin lik kay nak la rý nýn gü rül gü rül fýþ - kýr ma sýn dan son ra an cak o za man, bur ju va hu ku ku nun dar u fuk la rý tü müy le a þýl mýþ o la - cak. 10 Bu ra da sö zü Le nin e dev re de lim: Kuþ ku suz bur ju va hu kuk, tü ke tim nes ne - le ri nin bö lü þü mü ba ký mýn dan, zo run lu o la rak bur ju va dev let e da ya nýr; çün kü koy du ðu ku - ral la ra uy ma ya zor la ma ya ye te nek li bir ay gýt ol - mak sý zýn, hu kuk hiç bir þey de ðil dir. 11 Pe ki bur ju va hu ku ku nun dar u fuk la rý tü - müy le a þýl dý ðýn da ne o la cak? Ýþ çi sý ný fý nýn ya da hal kýn hu kuk ku ral la rý mý e ge men o la cak? O za man her þe yin ü ze rin de saf hu kuk la kar þý la - þa bi le cek mi yiz? Bur ju va hu kuk bur ju va dev le - ti ne da ya ný yor sa, bur ju va dev le ti yý kýl dý ðýn da, iþ çi sý ný fý nýn saf hu kuk ku ral la rýy la bað la nan bir dev let ay gý tý o luþ tu rup ar týk hu ku kun üs - tün lü ðün den söz e de bi le cek mi yiz? Le nin in bu so ru la ra ce va bý çok net tir: Bur ju va hu kuk ku ral la rýn dan baþ ka hu kuk ku ra lý yok tur. 12 O hal de biz, hiç bir za man hu ku kun üs tün - lü ðü nün e ge men ol du ðu öz gür bir dev let te ya - þa ma ya cak mý yýz? Öz gür bir dev let Bu ma a le sef so run lu bir i fa de ol mak tan ö te ye ge çe me mek te dir. E ðer i fa - de nin ne kas tet ti ði ni an la ma ya ça lýþ ma yý bir ya na bý ra kýp ol du ðu gi bi ka bul e der sek, öz gür dev let in pek de öz le ne cek bir þey ol ma dý ðý ný tes lim et me miz ge re kir. En gels þöy le di yor: Öz gür bir dev let ken di yurt taþ la rý na kar þý öz gür o lan dev let tir. Ya ni des po tik bir hü kü me - ti o lan dev let tir. Dev let ü ze ri ne bu gi bi ge ve ze - lik le re son ver mek ge rek ( ) Dev let, sa va þým da, dev rim de dev rim düþ man la rý ný bas týr mak i çin ya rar lan mak zo run da ol du ðu muz ge çi ci bir ku - rum dan baþ ka bir þey ol ma dý ðý na gö re, öz gür halk çý bir dev let ten söz et mek saç ma dýr: pro le - tar ya nýn dev le te ge rek sin me si ol du ðu sü re ce, o, bu nu, öz gür lük i çin de ðil ha sým la rý ný al tet mek i çin kul la na cak týr. Ve öz gür lük ten söz e dil me si o la nak lý ol du ðu gün, dev let, dev let o la rak or ta - dan kalk mýþ o la cak týr. 13 To par lar sak, bi lim sel sos ya liz min us ta la rý -

17 nýn da be lirt ti ði gi bi, bur ju va zi nin dar uf ku nu a þa rak bir pro le ter hu kuk an la yý þý o luþ tur mak, bu hu ku kun e ge men ký lýn dý ðý, öz gür bir dev let - te mut lu ya þa mak an cak düþ sel bir dün ya da müm kün o la bi le cek tir. Çün kü te mel den bir bi - ri ne bað lý o lan dev let ve hu kuk, öz gür lü ðün ger çek ten ge liþ me si ne bað lý o la rak sö ne cek tir. Dev let ve hu kuk tan her han gi bi ri nin var lý ðý, ö - bü rü nün de var lý ðý ný sür dür me si de mek tir ve ger çek an lam da öz gür lü ðün var lý ðý i ki si nin de yok ol ma sý ný ge rek tir mek te dir. Öz gür bir dev le tin var o la ma ya ca ðý ný be lirt - tik. Pe ki hu ku kun üs tün lü ðü nün e ge men ol du - ðu bir dev let ne ye ben ze mek te dir? Bu nok ta da, hu ku kun üs tün lü ðü il ke si ne bi raz dik kat li bak mak i cap e de cek tir. Ve dik kat li ba kýl dý ðýn da bu il ke nin kay na ðý ný bur ju va zi nin dev let ay gý tý - ný a ris tok ra si den ko ru ma ga ye sin den al dý ðý ra - hat lýk la fark e di le bi lir. Bur ju va dev le tin den ön ce, ön ce den be lir len - miþ ve ya sa ko yu cu lar da da hil ol mak ü ze re her kes çe u yul ma sý zo run lu bir ya sa lar bü tü - nün den ya ni hu kuk tan söz et mek o la nak lý de - ðil di. O gü ne dek kul la ný la ge len fe o dal ka nun - lar ve ki li se dog ma la rý, a ris tok ra si nin gün de lik ta výr la rý na ya da ki li se nin fet va la rý na gö re de - ðiþ ken lik gös te ren ve ka nun ko yu cu la rý bað la - ma sý bek len me yen, ge çer li li ði te ba a i le sý nýr lý ku ral lar dý. Bur ju va zi nin dev let ay gý tý ný e li ne ge çir me si son ra sý ilk yap tý ðý þey ler den bi ri hu ku kun üs - tün lü ðü pren si bi ni ka bul et mek ol muþ tur. Bu pren sip sa ye sin de bur ju va zi, dev let ay gý - tý nýn iþ le til me sin de, ön ce den be lir le nen ku ral - la ra, ken di si da hil her ke sin ta bi ol ma sý ge rek ti - ði ni sa vu nu yor, böy le ce her ne ka dar bu ku ral - la ra ta bi ol mak za man za man ken di e li ni za yýf - la ta cak sa da, a ris tok ra si yi ve di ðer ik ti dar nam zet le ri ni de ken di ku ral la rý ný ka bul et me ye zor la ya rak, bu ik ti dar nam zet le ri nin bir bi çim - de ö zel mu a me le ye ta bi tu tul ma sý ný ve ken di it - ti fak güç le ri on lar la iþ bir li ði yap sa da hi, en ni - ha yet bu ku ral la ra ta bi ol ma nýn dý þý na çý ka ma - ya cak la rýn dan, ik ti da rý nýn za a fa dü þü rül me si - nin ö nü ne geç me yi a maç lý yor du. A ris tok ra si nin ik ti dar mü ca de le si i çe ri sin de her han gi bir ye ri ol ma dý ðý gü nü müz de bu il ke ço ðu za man ra fa kalk mak ta, an cak bur ju va ik - ti da rý ný zor la yan her han gi bir cid di re ak si yon - da, ik ti dar düþ man la rý yar gý la nýr ken, ya hut ik - ti da rýn zor a raç la rý tah kim e di lir ken, sýk lýk la yü ce ya sa lar dan dem vu ru la rak, hu ku kun üs tün lü ðü il ke si ne sý ðý nýl mak ta dýr. Bur ju va zi hu ku kun üs tün lü ðü nü, ya ni dev - le tin tüm or gan la rý nýn da hil ol mak ü ze re, ül ke i çin de ki tüm un sur la rýn ta ma mý nýn hu kuk çer - çe ve sin de ha re ket et me si ge rek ti ði ni ve hiç bir un su run ken di ni ya sa la rýn ü ze rin de gö re me ye - ce ði ni sa vu nur ken, san ki bu ya sa lar her ke sin do ðal o la rak uy ma sý ge re ken ev ren sel doð ru lar - mýþ gi bi dav ran mak ta dýr. Ya sa la rýn uy gu la yý cý - sý ný da, ken di ni ev ren sel doð ru la rýn e li ne bý rak - mýþ yü ce ve ta raf sýz bir erk gi bi gös te rir. Oy sa bu yü ce ya sa lar, bur ju va zi nin ken di i cat et ti ði bas ký ku ral la rýn dan baþ ka bir þey de ðil dir. Ve ko lay ca tah min e di le bi le ce ði gi bi her þey den ön - ce bur ju va dev le ti nin ko run ma sý ný, gü ven li ði - nin sað lan ma sý ný ve bur ju va dü ze ni nin de va mý - nýn sað lan ma sý ný he def ler. Pek çok ül ke nin a na ya sa sý na, Av ru pa Ýn san Hak la rý Söz leþ me si ne ve ben ze ri u lus la ra ra sý a - kit le re ba ký lýr sa ne de mek is te di ði miz an la þý la - cak týr. Ör ne ðin ta pý la sý bir ev ren sel de ðer ka bul e di len Av ru pa Ýn san Hak la rý Söz leþ me si, hak ve öz gür lük da ðýt mak ta ol du ðu ka dar on la rý sý nýr - la ma ser bes ti si ta ný ma nok ta sýn da da ga yet bon kör dür. Söz leþ me nin i fa de öz gür lü ðü nü dü - zen le yen 10. mad de si, Her kes i fa de öz gür lü ðü hak ký na sa hip tir 14 de dik ten son ra ek li yor: Bu mad de dev let le rin rad yo, te le viz yon ve si ne ma iþ let me le ri ni bir i zin re ji mi ne ta bi tut - ma la rý na en gel de ðil dir. 2.( ) bu öz gür lük le rin kul la nýl ma sý, ya say la ön gö rü len de mok ra tik bir top lum da, u lu sal gü - ven li ðin, top rak bü tün lü ðü nün ve ya ka mu gü - ven li ði nin ko run ma sý, ka mu dü ze ni nin ko run - ma sý ve suç iþ len me si nin ön len me si, sað lý ðýn ve ya ah la kýn, baþ ka la rý nýn þöh ret ve hak la rý nýn ko run ma sý, giz li bil gi le rin ya yýl ma sý nýn ön len - me si ve ya yar gý er ki nin yet ki ve ta raf sýz lý ðý nýn gü ven ce al tý na a lýn ma sý i çin ge rek li o lan ba zý for ma li te ler, ko þul lar, sý nýr la ma lar ve ya yap tý - rým la ra ta bi tu tu la bi lir. 15 Yi ne söz leþ me, top lan tý ve der nek kur ma öz - gür lü ðü nü dü zen le yen 11. mad de sin de Her kes ba rýþ çýl o la rak top lan ma ve der nek kur ma hak - 15

18 16 ký na sa hip tir. 16 de dik ten son ra, mad de nin 2. fýk ra sýn da, 10. mad de nin 2. fýk ra sýn da ki i fa de - le re ben zer bir i fa de yi yi ne li yor. Bu mad de nin 2. fýk ra sýn da bu lu nan, 10. mad de nin 2. fýk ra - sýn dan fark lý o lan cüm le i se þöy le dir: Bu mad de, si lah lý kuv vet ler, kol luk kuv vet - le ri ve ya dev let i da re si men sup la rýn ca yu ka rý da a ný lan hak la rýn kul la nýl ma sý na meþ ru sý nýr la - ma lar ge ti ril me si ne en gel de ðil dir. 17 Þu hal de Av ru pa Ýn san Hak la rý Söz leþ me si da hi, as ker ve po li sin top lan tý ve gös te ri le re mü da ha le si ni meþ ru sý nýr la ma lar bi çi min de ol du ðu sü re ce ka bul et mek te, ne i dü ðü be lir siz bir ah la kýn bek çi li ði ni yap mak ta ve ka mu dü - ze ni di ye rek bur ju va top lum dü ze ni ni, u lu sal gü ven lik ve top rak bü tün lü ðü di ye rek, bur ju va dev le ti nin ha ki mi yet a la ný ný ko ru mak ta dýr. Bun la rýn ya ný sý ra, söz leþ me ye gö re, hü kü me - tin ba zý po li ti ka la rýn sert bi çim de e leþ ti ren bir kim se, et ki li bir ko nuþ ma i le din le yi ci le ri nin, TCK 312 de ta ným la nan ve doð ru dan si ya si suç tas ni fi i çe ri sin de say dý ðý mýz suç lar dan bi ri o - lan, hü kü me tin gö re vi ni yap ma sý ný kýs men en - gel le me ye te þeb büs et me si ni sað la ya bi le ce ði, ya ni suç iþ len me si ne se bep o la bi le ce ði ge rek çe - siy le yap tý rý ma ta bi tu tul ma sýn da in san hak la - rý a çý sýn dan bir en gel yok tur. Bu ra da suç iþ - len me si nin ön len me si i fa de si i le A ÝHS, ön le yi ci ted bi ri des tek le mek te, suç da ha o luþ ma dan, su çun iþ len me si ni ön le mek a ma cýy la yap tý rým uy gu lan ma sý ný red det me mek te dir. Ben zer þe kil de, 1919 ta rih li Schenck v. US ka ra rýn da kay de di len ve i fa de öz gür lü ðü ne i liþ - kin kýs tas lar be lir le me yo lun da ilk dü zen le me - ler den ka bul e di le rek, her na sýl sa i fa de öz gür - lü ðü nün u lus la ra ra sý gü ven ce si ymiþ gi bi mu a - me le gö ren, a çýk ve mev cut teh li ke öl çü tü, i fa - de öz gür lü ðü nü su ça teþ vik ve tah rik ha lin de ya da o lu þa cak bir za ra rýn ön len me si a ma cýy la sý nýr la ya bi li yor. Bü tün bu ör nek ler hu ku kun ne yi ko ru du - ðu nu ve ne ler den üs tün ol du ðu nu gös ter mek - te dir. Gö rü le bi le ce ði gi bi, hu ku kun üs tün lü ðü - nü sa vun mak, as lýn da tam da bur ju va zi nin üs - tün lü ðü nü sa vun mak týr. Ve bur ju va zi nin, her tür ih ti laf lý ko nu da yap tý ðý gi bi ya da dü ze nin si ya sal mu ha lif le ri nin yar gý lan ma sýn da da hu - ku kun üs tün lü ðü pren si bi ne ve son sö zü saf ve yü ce ya sa la rýn söy le ye ce ði ne yap tý ðý vur gu, The mis in en ta ri si nin al tý na sý ðý nýr gi bi gö rü ne - rek as lýn da ken di sý nýf e ge men li ði nin sar sýl - maz lý ðý ný per çin le mek ten i ba ret tir. Dü ze nin si ya sal mu ha lif le ri nin yar gý lan ma sý sý ra sýn da bur ju va zi nin dur ma dan gün de me ge - tir di ði bir pren sip da ha var dýr. O da suç ve ce - za nýn þah si li ði pren si bi dir. El bet te bur ju va zi bu pren si bi tüm yar gý la ma lar da uy gu lar a ma si ya sal yar gý la ma lar da bu uy gu la ma nýn, ya zý - mý zýn so nuç kýs mýn da de ði ne ce ði miz ö zel bir ye ri var dýr. Bu pren si be gö re, suç ve ce za þah si dir, her - kes ken di iþ le di ði su çun ce za so rum lu lu ðu nu tek ba þý na yük le nir. TCK nýn 20. mad de sin de bu e sas þöy le ta ným la ný yor: Ce za so rum lu lu ðu þah si dir. Kim se baþ ka sý nýn fi i lin den ö tü rü so - rum lu tu tu la maz. Oy sa suç lu iþ le di ði su çun ce za so rum lu lu ðu nu tek ba þý na yük le nir ken, ce za lan dýr ma er ki e ge men sý ný fýn e lin de dir, ya - ni top lum sal dýr. Hu ku ki yap tý rý mýn do ða sý ge - re ði, ce za nýn ken di si de top lum sal dýr. Bu ra da þöy le bir so run la kar þý la þý yo ruz, ce - za top lum sal ken, suç na sýl þah si o la bil mek te - dir? I I. Bö lüm de, ken di si ya si suç ta ný mý mý zý ya - par ken, bur ju va zi nin e ge men li ði ni yýk ma yý a - maç la ma yan her suç, ya ni ge nel o la rak a di suç o la rak ta ným la nan her suç, biz ce bur ju va - zi nin si ya sal su çu dur de miþ tik. Bur ju va zi iþ te tam da bu yüz den her yar gý - la ma yý bu pren si be gö re ya par. Böy le ce hýr sýz - lýk la suç la nan sa ný ðýn, o ek me ði ne den çal dý ðý de ðer len di ri lir ken, bu ey le min ü re tim i liþ ki le ri - nin do ðal bir so nu cu ol du ðu or ta ya çýk ma ya cak ve bu ra dan da mül ki yet hak ký nýn ni çin ko run - ma sý ge rek ti ði tar tý þýl ma sý a çýl ma ya cak ve bü - tün bu tar týþ ma la rýn so nu cun da bir sý nýf o la rak bur ju va zi suç lan ma ya cak týr. Bur ju va zi bu pren sip sa ye sin de ken di si ya sal su çu nu ek mek ça lan ba sit bir a da mý yar gý la yýp, þu ka dar se - ne ce za ve re rek ört bas et mek te dir. Bur ju va zi - nin su çu nun ce za so rum lu lu ðu nun da tek ba - þý na ek mek ça lan bir a da ma yük len di ði göz ö - nü ne a lý nýr sa, ce za so rum lu lu ðu nun þah si li ði pren si bi da ha en baþ tan if las et me ye mah kum - dur. Zi ra ek mek ça lan bu a dam iþ le me di ði bir su çun ce za sý ný çek mek te dir. Su çun as lý bir a - da mýn bir ek me ði çal ma sý de ðil, yý ðýn la rýn e - mek de ðer le ri nin ça lýn ma sý ve bir a da mýn ek - mek çal ma ya mah kum e dil me si dir. So nuç o la rak þah si suç yok tur. Ger çek ten suç ka bul e di le bi le cek her suç top lum sal dýr do - la yý sýy la ger çek ten suç ka bul e di le bi le cek her suç si ya sal dýr. Bu nok ta da bur ju va zi nin dört el le sa rý la ca ðý bir di ðer pren sip i se ya sa ö nün de e þit lik pren - si bi dir. Ya ni pren si be gö re, ek mek ça lan bu a - dam la, ek mek fab ri ka sý nýn sa hi bi ya sa lar kar - þý sýn da e þit o la cak lar dýr. Yi ne ya sa la rý ken di çý - kar la rý doð rul tu sun da ya pan bur ju va zi i le, ha - ya tý bo yun ca o nun ce za so rum lu lu ðu nu yük le - nip du ran ki þi ya sa lar ö nün de e þit o la cak lar dýr. Kýrk beþ ki lo a ðýr lý ðýn da iþ tah sýz bir a dam la, dok san ki lo luk bir bok sö rün ö nü ne e þit mik - tar da ye mek le bes len me si ve son ra da ring de e þit ko þul lar da kar þý kar þý ya çý ka rýl ma sýn da ne ka dar e þit lik var sa, ya sa lar ö nün de e þit lik

19 pren si bin de de o ka dar e þit lik var dýr. Le nin bu tür e þit lik an la yý þý na da ir þöy le di - yor: Bur ju va de mok ra si si, in san ki þi li ði nin ge - nel e þit li ði gö rü nü þü al týn da, mülk sa hi bi i le iþ - çi nin, sö mü ren ve sö mü rü le nin bi çim sel ve ya ya sal e þit li ði ni i lan e der ve bu nun so nu cun da da e zi len sý nýf la rý bü yük bir al dan ma ya sü rük - ler. Me ta ü re ti mi i liþ ki le ri nin bir yan sý ma sý o la - rak e þit lik dü þün ce si nin ken di si, in san ki þi li ði - nin mut lak e þit li ði ba ha ne siy le, bur ju va zi ta ra - fýn dan sý nýf la rýn or ta dan kal dý rýl ma sýn da kul la - ný lan bir si la ha dö nüþ tü rü lür. 18 Gö rül dü ðü gi bi, hu ku kun te mel pren sip le ri di ye al la nýp pul la nýp ü nü mü ze ko nu lan söy - lem ler, týp ký hu ku kun ken di si gi bi bur ju va dev - le ti nin ve sö mü rü dü ze ni nin de va mý ný sað la - mak tan baþ ka bir i þe ya ra ma mak ta dýr. Sonuç: Sorunun Marksist-Leninist Kavranışı Faz la ca ge niþ let ti ði miz ko nu yu tek rar te rör hu ku ku bah si ne ge ti rir sek, þu nu söy le mek müm kün dür, em per ya liz min dö nem sel za fe ri ve ge çi ci si ya si üs tün lü ðü sa ye sin de iþ let ti ði te rör ka nun la rý, sý nýf mü ca de le sin de bur ju va bas ký ay gý tý nýn, sos ya list le re, dev rim ci le re ve tüm mu ha lif ke sim le re kar þý en et kin bi çim de kul la - nýl ma sý so nu cu nu do ður mak ta dýr. Kuþ ku suz bu du rum, dev rim ci kur tu luþ mü ca de le si nin ör güt len me ve ça lýþ ma ko þul la rý a çý sýn dan be lir li en gel ler teþ kil et mek te dir. Þu hal de te rör ka nun la rý nýn kal dý rýl ma sý ný sað la mak, bu de mok ra tik ta lep ler i çin mü ca de - le et mek dev rim ci kur tu luþ mü ca de le si nin da - ha sað lýk lý ko þul lar da, da ha faz la imkânla yü - rü tül me si ve tut sak dev rim ci le rin tek rar a lan - da, hal kýn i çin de mü ca de le ye ka tý la bil me si a çý - sýn dan tar týþ ma sýz bir ka za ným o la cak týr. An cak bu sý ra da dik kat e dil me si ge re ken bir kaç kü çük, a ma bir o ka dar kri tik nok ta var - dýr. Ön ce lik le bi lin me si ge re kir ki, kay na ðý ný düþ ma nýn, po li tik üs tün lü ðün den a lan te rör hu ku ku na kar þý yü rü tü le cek mü ca de le ke sin - lik le sa de ce hu kuk mü ca de le si de ðil dir; hu - kuk mü ca de le si bu te mel de yü rü tü len mü ca - de le nin bir par ça sý dýr, a ma a sýl o lan bu na kar - þý yü rü tü len po li tik mü ca de le dir. Po li tik mü ca - de le, ge nel o la rak i de o lo jik, e ko no mik, de mok - ra tik mü ca de le le rin a na ek se ni dir, te mel mü ca - de le bi çi mi dir. Sö zü nü et ti ði miz hu kuk mü ca - de le si ö zün de dev le te, o li gar þi ye kar þý mü ca de - le dir; bu ra da po li tik mü ca de le te mel dir, hu - kuk mü ca de le si i se, bu te mel mü ca de le yi ta - mam la yan de mok ra tik mü ca de le nin sa de ce bir bi çi mi dir. Bu ba kým dan tek ba þý na hu kuk mü - ca de le si hiç bir þey dir, po li tik mü ca de le den ay - rý, on dan ba ðým sýz e le a lý na maz. Yi ne bu mü ca de le nin ga ye si, bur ju va zi yi ken di hu ku ku na uy gun dav ran ma ya zor la mak gi bi yü ce bir a maç de ðil, yal nýz ca dev rim ci kur tu luþ mü ca de le si nin sür dü rü le bil me si ba - ký mýn dan ko lay laþ tý rý cý bir ta kým pra tik po li tik o la nak la rýn el de e di le bil me si dir. Bu dar he de fi ol du ðun dan bi raz da ha ge niþ yo rum la mak dev rim ci kur tu luþ mü ca de le si a çý - sýn dan cid di so run lar o luþ ma sý na se bep o la bi - lir. Bu nok ta da Ýn gi liz hu kuk çu Hugh Col lins in söz le ri ne bir göz a ta lým: Mark sist stra te ji nin kö þe ta þý o la rak al mak su re tiy le, ba zý hu ku ki ko þul la rýn iþ çi sý ný fý ha - re ke ti nin bir leþ me si i çin ge rek li o la nak la rý ar tý - ra ca ðý a çýk týr. Kul la nýþ lý o la bi le cek hak tür le ri, si ya si ör güt le re ka týl ma, top lan tý ve gös te ri dü - zen le me ve ya yýn yap ma öz gür lü ðü dür. ( ) El bet te bu ra da ra di kal i çin bir teh li ke var dýr, bu te mel öz gür lük ler bur ju va top lu mu - nu dö nüþ tür me i le ri he de fi nin a raç la rý ol mak - tan çok, ken di i çin de bir so nuç o la rak al gý la nýr. Bir baþ ka de yiþ le, si ya si o lu þum la ra ka týl ma ve et ki li kam pan ya lar yü rüt me öz gür lü ðü nün var - lý ðý, e þit bir güç da ðý lý mý ve ger çek bir öz gür lük o la rak al gý la na bi lir. ( ) Bir ra di kal i çin bur ju va öz gür lük le rin sað la dý ðý öz gür si ya si a ji tas yon gü ven ce le ri si ya se tin a ma cý de ðil dir. Ko mü nist bir ü re tim tar zý na da ya lý ger çek bir de mok ra si - ye doð ru sýç ra ma tah ta sý dýr. 19 Ger çek ten de bu tür pra tik po li tik o la nak mü ca de le le rin de, Col lins in de de ðin di ði gi bi ken di i çin de bir teh li ke var dýr. E ðer bir Mark - sist- Le ni nist, mü ca de le sý ra sýn da bi lim sel sos - ya liz min yön tem le ri ni bir an i çin es ne tir se þi ra - ze si ni þa þý ra bi lir ve bir an da ne i çin mü ca de le et ti ði ni u nu ta rak ken di ni hu ku kun ev ren sel il - ke le ri ni sa vu nur ken bu la bi lir. Bu çok cid di bir tak tik sel ha ta o la cak týr. Mü ca de le pers pek ti fi bir ön ce ki bö lüm de söz et ti ði miz, hu kuk pren - sip le ri ni, in san hak la rý ný, u lus la ra ra sý söz - leþ me ler ce ta nýn mýþ o lan i fa de öz gür lü ðü nü ve sa i re sa vun ma nok ta sýn da sey re der se, ö zel - lik le ül ke miz gi bi sü rek li fa þiz min ol du ðu ül ke - ler de, bur ju va ik ti da rý ný tah kim et mek ten, ha - ya li bur ju va de mok ra si a ra yýþ la rýn dan baþ ka i þe ya ra maz. Yi ne böy le za man lar da, sað lam bir po li tik hat ta sa hip ol ma yan, ka fa sý ka rý þýk dev rim ci, ken di ni bir an da bur ju va/kü çük bur ju va li be - ral le riy le ay ný söy lem le ri pay la þýr ken bu lur. Bu ra da sa mi mi Mark sist-le ni nist i ya nýl gý ya dü þü re cek bir den faz la et ken var dýr. Kuþ ku suz re for mizm ve o por tü nizm bun lar dan en teh li ke - li si dir. Po li tik hat tý ný güç lü ve doð ru is ti ka met - te o turt ma mýþ o lan dev rim ci, i çi ne dü þe ce ði söy lem keþ me ke þin de, ken di ne bi çim sel o la rak 17

20 18 en doð ru gö rü nen söy lem le ri sa mi mi bi çim de sa vu nur. Oy sa ço ðu za man bi çim sel o la rak doð ru o lan bu söy lem ler, sý nýf mü ca de le si nin ü - ze ri nin ör tül me sin de kul la nýl mak ta dýr. Bir ör nek le ne an lat mak is te di ði mi zi a çýk la - ya lým. Ha týr la na ca ðý ü ze re, ya kýn bir dö nem de, ül ke miz de, üs tün le rin hu ku ku de ðil, hu ku kun üs tün lü ðü bi çi min de ki zýr va i fa de her kö þe ba - þýn da kar þý mý za çýk mak tay dý. Bu, zýr va bir i fa - de dir çün kü hu ku kun üs tün lü ðü i le üs tün - le rin hu ku ku ay ný þey dir. Bu ko nu da, ül ke miz re for mist ya yýn la rýn dan bi rin de þu i fa de le re yer ve ri li yor du: Bir ül ke de dü þün sel or ta ma e ge men o lan sý ra dan lý ðýn ve ký sýr lý ðýn, bir bi ri ne zýt gi bi gö rü - nen i ki þaþ maz gös ter ge si var dýr. Bi rin ci gös ter ge: As lýn da ak lýy la zo ru ol ma - dýk ça hiç kim se nin i ti raz e de me ye ce ði bir de yiþ, ha bi re yi ne le ni yor sa or ta da bir so run var de - mek tir. ( ) Bi rin ci gös ter ge nin ör ne ði üs tün le rin hu ku ku de ðil, hu ku kun üs tün lü ðü la fý dýr. Her han gi bi ri nin bu na kar þý çý kýp, yok ar - ka daþ, ben üs tün le rin hu ku kun dan ya na yým de me si müm kün mü dür? As lýn da ka pi ta list top lum lar da hu ku kun da - ha en ba þýn dan üs tün le ri gö ze te cek þe kil de, ya ni üs tün le rin hu ku ku o la rak ku rul du ðu ger - çe ði ni bir ya na bý ra ka lým. Di ye lim, hiç ol maz sa mev cut hu kuk sis te mi i çin de yar gý la ma lar a dil ya pýl sýn, ka rar lar a dil ve ril sin is te ni yor. Ý yi, a - ma sý ra dan hýr sýz lýk, ci na yet, yol suz luk vb. va - ka la rý ný bir ya na bý rak tý ðý mýz da siz þim di ye ka - dar dün ya da ol sun Tür ki ye de ol sun ö nem li si - ya sal o lay lar da üs tün le rin de ðil de hu ku kun üs tün gel di ði kaç ör nek ve re bi lir si niz? Böy le o lay lar da hu ku kun üs tün lü ðün den söz et mek saç ma dýr, ba þat o lan, o uð ra ðýn üs - tün le ri her kim se, de fac to on la rýn hu ku ku - dur. 20 Ak lýy la zo ru ol ma dýk ça hiç kim se nin i ti raz e de me ye ce ði bu de yi þe biz i ti raz e di yo ruz. Üs - te lik bu nu ya zý nýn de va mýn da be lir til di ði gi bi, za ten de fac to üs tün le rin hu ku ku var, gi bi do lay lý söy lem ler le de ðil doð ru dan söy le min man tý ðý na dö nük o la rak ya pý yo ruz. Bu tav rý mýz, kay na ðý ný, I I I. bö lüm de ak tar dý - ðý mýz, bi lim sel sos ya liz min us ta la rý nýn sap ta - ma la rýn dan ve ü re tim i liþ ki le ri ni nes nel ger çek - li ðin den al mak ta dýr. De vam la ya zar, as lýn da ka pi ta list top lum - lar da hu ku kun da ha en ba þýn dan üs tün le ri gö ze te cek þe kil de, ya ni üs tün le rin hu ku ku o la - rak ku rul du ðu ger çe ði ne he men bir ya na bý - ra ký ver me si ne rað men- de ði ni yor. Me rak e di yo - ruz han gi top lum da hu kuk, üs tün le ri gö zet - me ye cek þe kil de ku ru lu yor muþ? Pro le tar ya nýn dev rim ci dik ta tör lü ðün de de nir se bu doð ru de - ðil dir, zi ra biz pro le tar ya nýn dev rim ci dik ta tör - lü ðü ne bir ge çiþ dö ne mi o la rak ve En gels in de ta bi riy le ha sým la rý mý zý alt et mek i çin ih ti yaç du yu yo ruz ve ge çiþ dö ne min de ha la bur ju va hu kuk tüm den a þýl ma mýþ týr. Le nin in de be lirt - ti ði gi bi, Ko mü nist top lu mun (ge nel lik le sos ya lizm a dý ve ri len) ilk ev re sin de, bur ju va hu kuk ta - ma men de ðil, an cak e ko no mik dev ri min ya pýl - dý ðý öl çü de, ya ni an cak ü re tim a raç la rýy la il gi li yü rür lük ten kal dý rýl mýþ týr. 21 An cak ko mü nist top lu mun üst ev re sin de her han gi bir bi çim de üs tün le ri gö ze te cek hu - kuk tan söz e di le mez, çün kü en baþ ta bu top - lum da üs tün ler yok tur. An cak bir de tay da ha var ki, bu top lum da hu kuk da yok tur. Ken di si dev let le bir lik te sön müþ tür. Ne yin ne ol du ðu nu ken di si de ga yet i yi bi len ya za rýn, ta ma men kar ma þa nýn e ge men ol du ðu, her ko nu ya þöy le de ði nip, he men bir ya na bý ra - ký ver di ði ya zý sýn da, as lýn da tek yap tý ðý or ta lý ðý bu lan dý rýp kav ram la rý bir bi ri ne ka rýþ týr ma yo - luy la hu kuk la uz la þa rak, ken di re for mist a - maç la rý nýn yo lu nu yap ma ya ça lýþ mak týr. Ýþ te re for mist o por tü nist çarp týr ma lar der - ken bu gi bi hal le ri kas te di yo ruz. Dev rim ci kur tu luþ mü ca de le sin de, iþ lev li a - raç lar dan et kin bi çim de ya rar lan mak a dý na te - rör hu ku ku na kar þý yü rü tü len mü ca de le, as la do ðal hu kuk ya da hu ku kun üs tün lü ðü gi bi kav ram lar la uz laþ ma yý i çin de ba rýn dýr maz. Bu mü ca de le sü re sin ce, te rör mah ke me le rin de ki a da let siz li ðin teþ hi ri ni, ke sin lik le bur ju va zi yi hu ku ka ve ya sa la ra uy gun dav ran ma ya da vet e de rek bur ju va hu kuk la uz laþ mak yo luy la de - ðil, a ma tam ter si ne hu ku kun ne ol du ðu nu, en ge nel ve an la þý lýr bi çi miy le iþ çi sý ný fý na ve tüm dev rim ci sý nýf la ra kav ra ta rak ger çek leþ tir me li - dir. Bu nun dý þýn da ki yön tem ler, dev rim ci sý nýf bi lin ci nin o luþ ma sý ný ge cik ti re rek ta rih sel bir ha ta ya yol a ça bi lir. Ay rý ca, dev rim ci sý nýf bi lin ci ni yük selt me ve hu ku kun kap sam lý teþ hi ri ne gir me gö re vi ni üst len me den te rör hu ku ku na kar þý yü rü tü le - cek mü ca de le de, hu kuk pren sip le riy le ya pý la - cak sö zü mo na prag ma tik uz laþ ma la rýn ya ra ta - ca ðý cid di pra tik za fi yet ler de mev cut tur. Ör nek ve re cek o lur sak, mev cut te rör ka nun - la rý na gö re, bir te rör ör gü tü nün yö ne ti ci si, ör - gü tün di ðer bi le þen le rin ce iþ le nen suç la rýn her bi rin den, ay rý ay rý so rum lu tu tul mak ta dýr. Ben zer þe kil de, ba sýn yo luy la pro pa gan da yý dü - zen le yen ka nun mad de siy le de, ba sýn öz gür lü - ðü kap sa mýn da bir te rör ör gü tü i le il gi li ha - ber ya pan ga ze te ci ye, bir i liþ ki si ol ma yan te rör ör gü tü nün ha be ri ni yap tý ðý ey le min den do la yý ce za so rum lu lu ðu yük le ne bil mek te dir. Bun lar da ha ka nu nun yü rür lü ðe ilk kon du -

21 ðu za man da da, kü çük bur ju va li be ral hu kuk - çu la rýn ay dýn bir ke si mi ta ra fýn dan, hem suç ve ce za nýn þah si li ði pren si bi ne, hem de TCK nýn 20. mad de sin de ki ce za so rum lu lu ðu nun þah si - li ði ta ný mý na ay ký rý bu lun muþ ve i ti raz la ra yol aç mýþ tý. Kü çük bur ju va li be ral ay dýn la rý nýn i ti raz la rý, bi lim sel ol ma mak la bir lik te ken di sý nýf sal ba ký - þý a çý sýn dan ye rin de ve tu tar lý dýr. An cak Mark - sist-le ni nist ler i ti raz nok ta sý ný on lar dan kop ya e der ve teþ hi ri bu bi çim de ger çek leþ ti rir ler se, bu dev rim ci kur tu luþ mü ca de le si a çý sýn dan cid di an lam da so run lu bir ta výr o lur. Ya zý mý zýn I I. Bö lü mün de bur ju va zi nin top - lum sal so run la rý bi rey sel suç ka te go ri si ne in - dir ge ye rek ken di ni te mi ze çý kar dý ðý ný gör müþ - tük. Bur ju va zi bu in dir ge me ci pren si bi ni, dü ze - nin si ya sal mu ha lif le ri i çin, doð ru dan top lum - sal ey le mi bi rey sel suç gö rün tü süy le yan sýt - ma bi çi min de tec rit et me a ma cýy la uy gu lar. Böy le ce sý nýf mü ca de le si nin, san ki tek tek dev - rim ci ler le, hu ku kun üs tün lü ðü nün e ge men ol - du ðu ta raf sýz dev let ik ti da rý a ra sýn da bir ka pýþ - may mýþ gi bi bir gö rün tü al ma sý a maç lan mak ta - dýr. Ben zer þe kil de, gün de lik si ya set te, dar prag - ma tik ka zanç lar el de et mek uð ru na, ör ne ðin iþ - ken ce ci bir po li sin üç beþ yýl ce za al ma sýy la, hal ka gör dü nüz mü ba kýn, iþ te bu ül ke de iþ - ken ce var di ye bil mek uð ru na, ya sa lar ö nün de e þit lik il ke si ni sa vun ma gaf le ti ne dü þen ki þi ya da an la yýþ, as lýn da sö mü rü cü ler le e þit ko þul - lar da hu kuk mü ca de le si ver me yi ka bul et miþ o lur. Mark sist- Le ni nist ler mü ca de le bi çim le ri ni se çer ken, li be ra liz min ya da re for mi zin bi lim dý - þý la fýz la rý na ka pýl ma ma ya, ken di le ri ni bur ju va hu ku ku nun dar uf ku na sý kýþ týr ma ma ya ö zen gös ter me li dir ler. Bu nun tek yo lu po li tik dü ze yi yük sek tut - mak, hiç bir ko þul da bi lim sel lik ten sap ma mak, ve her za man, her so ru nu bi lim sel sos ya list, mad de ci me tot lar la tah lil et mek tir. Te rör Hu ku ku na kar þý mü ca de le de, Mark - sist-le ni nist le rin ne ler ka za na bi le ce ði a çýk ça bel li dir. Bu ta lep ler uð ru na mü ca de le de mok ra - tik ka za ným la rý sað lar a ma bun lar ni ha i ka za - ným lar de ðil dir. Bu nok ta da, Mark sist-le ni nist ler te rör ka - nun la rý nýn kal dý rýl ma sý, en gel le nen mü ca de le a lan la rý nýn a çýl ma sý ve tut sak dev rim ci le rin hal kýn i çin de mü ca de le ye dön me si i çin, bu mü - ca de le de di ret me li dir ler. A ma bu nu ku ru lu dü - ze ne bur ju va hu kuk ka za ným la rý ka zan dýr - mak de ðil, sü rek li fa þiz min, o nun hu ku ku nun top ye kün teþ hi ri ni ger çek leþ ti re rek ve pro le tar - ya i le bir lik te tüm dev rim ci sý nýf la rýn, bur ju va - zi ye ve o nun hu kuk dü ze ni ne kar þý dev rim ci sý - nýf bi lin ci ni yük sel te rek yap ma lý dýr lar. U nut - ma ya lým, biz hu kuk top lu mu de ðil, ko mü nist top lum is ti yo ruz. KA SIM 2013 Dipnotlar: 1) Terör Hukuku Avrupa Birliği Demokrasisi, Veli Yılmaz, Hak Sınırlama Hakkının Evrensel Ölçütleri 2) Onlar İfadeye Çağırdı Biz Dergi Çıkarıyoruz, İstanbul Barosu Başkanı Av. Turgut Kazan, İstanbul Barosu Dergisi Anti Terör Yasası Özel Sayısı, Nisan-Mayıs-Haziran ) a.g.y. 4) Son aylarda hep birlikte görmekte olduğumuz çevreci terör e karşı devlet, TMK yı işleterek, 1991 yılında Terör Kanunu oluşturulurken yapılan öngörüleri doğrulamıştır. 5) 3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanunu 6) Terör Hukuku Avrupa Birliği Demokrasisi, Veli Yılmaz, İç-Savaş Hukuku 7) Devlet Güvenlik Mahkemeleri Hakkında TBB Yönetim Kurulu Raporu, ) Burada bir noktayı atlamamakta fayda var, küçük burjuva reformistlerimizin esas itirazı ikinci noktada gözlenir. Burjuva demokrasisinin evrensel ilkelerine sıkıca bağlı olan bu kimseler, cebir ve şiddet kullanılarak rejimin değiştirilmeye çalışılmasının siyasi suç tasnifi içerisinde yer almasına itiraz etmezler. Onları asıl endişelendiren tüm diğer suçların bu amaçla işlenebileceği ve bu takdirde hepsinin siyasi suç tasnifi içerisinde yer alacağı hükmüdür. Böylece düşünce özgürlüğü, kişi hak ve özgürlükleri gibi evrensel değerler tehdit altına girecektir. 9) Gotha Programının Eleştirisi, Karl Marx, Alman İşçi partisi Programının Kenar Notları, I. Bölüm 10) a.g.y. 11) Devlet ve İhtilal, V.I. Lenin, Bölüm V. Devletin Sönmesinin Ekonomik Temelleri, 4. Komünist Toplumun Üst Evresi 12) Devlet ve İhtilal, V.I. Lenin, Bölüm V. Devletin Sönmesinin Ekonomik Temelleri, 3. Komünist Toplumun Birinci Evresi 13) A. Bebel e Mektup, Friedrich Engels 14) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 15) a.g.y. 16) a.g.y. 17) a.g.y. 18) Lenin den aktaran: Evgeny Pashukanis, Lenin ve Hukuksal Sorunlar, Çağımızda Hukuk ve Toplum, Yaz ) Marksizm ve Hukuk, Hugh Collins, 6. Sınıflar Mücadelesi ve Hukukun Üstünlüğü, Hukukun Biçimi 20) Saf Olmak Zorunda mıyız?, Metin Çulhaoğlu, Sol, 13 Ekim ) Devlet ve İhtilal, V.I. Lenin, Bölüm V. Devletin Sönmesinin Ekonomik Temelleri, 3. Komünist Toplumun Birinci Evresi

22 Ş Onursal Güncel Süreçte Kürt Sorunu ve İttifak İlişkisine Yeniden Bakış 20 Kürt u lu su nun öz gür lük so ru nu ye ni bo yut lar ka za na rak de rin le þi yor. Kürt u lu sal kim li ði baþ ta ol mak ü ze re Kürt u lu su nun tüm u lu sal- de mok ra tik hak la rý nýn in ka rý, zor la bas týr ma ve im ha sý ü ze rin de ku ru - lan sö mür ge ci lik ar týk di kiþ tut mu yor. Ör güt lü bir halk, Kürt hal ký ken di öz gür lük kav ga sý ný yü rü tü yor. 100 yýl lýk bu so ru nu ya ra tan em per - ya lizm ve Türk bur ju va zi si dir; Kürt u lu su ve Kürt coð raf ya sý ken di i ra de si dý þýn da par ça lan - mýþ, tüm u lu sal-de mok ra tik hak la rý yok sa yýl - mýþ týr. Kürt u lu su nun öz gür lük so ru nu, de - mok ra tik so run la rýn en ba þýn da ye ri ni a lý yor; de mok ra si mü ca de le sin de stra te jik bir yer de du ru yor. Yü rü tü len sö mür ge sa va þý, bu na kar - þý di re niþ i se, ö zel lik le Tür ki ye de dev rim ci halk mu ha le fe ti nin za yýf ol ma sýn dan kay nak lý, a de ta de mok ra si nin tüm so run la rý ný ki lit li yor. Bu an - lam da, Kürt u lu su nun öz gür lü ðü sa de ce stra te - jik ol mak la kal mý yor, ay ný za man da gün cel sü - reç ler de ö ne çý kan bir so run o lu yor; bu so run çe þit li bo yut la rýy la de rin le þe rek de vam e di yor. Bun dan do la yý, yer yer gün dem den u zak laþ - mýþ gi bi gö rün se de, (ör ne ðin Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi sü re cin de du rum bi raz bu dur) Kürt u lu su nun öz gür lü ðü so ru nu sü rek li gün - dem de ye ri ni a lý yor. Tek bir gün yok ki, Kürt öz - gür lük so ru nu kay nak lý so run lar þu ya da bu bi çim de gün dem de ye ri ni al ma sýn; bu do ðal dýr. Ne o-li be ral i de o lo jik sal dý rý la rýn bir par ça sý o la rak, sol ve dev rim ci ha re ke tin Kürt u lu su - nun öz gür lü ðü so ru nun da et ki gü cü ol ma yan, ol sa ol sa iþ le ri zor laþ tý ran, yo ku þa sü ren, müm kün se hiç dik ka te a lýn ma ma sý ge re ken bir un sur o la rak e le a lan an la yýþ i se tam bir sah te - kar lýk ve halk düþ man lý ðý dýr. Ya ra tý lan al gý ve ya nýl sa ma, sol ve dev rim ci ha re ke tin bu so ru na ya ban cý ol du ðu, tüm ta ri hin de bu so ru nu e le al ma dý ðý dýr. Sol ve dev rim ci ha re ke tin ken di i - çin de bir di zi za af lý yan la rý na rað men, sa ný la nýn ö te sin de, Kürt öz gür lük so ru nu nu a na so run - lar dan bi ri o la rak e le al dý ðý; ö zel lik le 1970 ve son ra sý çe þit li bi çim ler de gün de mi ol du ðu bi lin - mek te dir. Dev rim ci sos ya lizm, de mok ra si nin bu a na so ru nun da, Tür ki ye dev rim ci ha re ke ti i çin de doð ru ve cid di yak la þý ma sa hip po li tik a kým ve öz ne dir. Ken di i çin de bü tün sel bir çiz gi si o lan dev rim ci sos ya liz min, her ko nu da ol du ðu gi bi, Kürt u lu su nun öz gür lü ðü so ru nun da da sö zü var dýr; her a dým da sö zü müz ye ni den ve ye ni den bi çim a la cak týr. Dün söy le di ði miz söz le ri mi zi bu gün de de vam et ti ri yo ruz, ya rýn da sö zü mü - zü söy le me ye de vam e de ce ðiz. Ge li nen Yer: Tý kan ma Da ha ön ce çe þit li ya zý la rý mýz da i fa de et ti ði - miz ü ze re, ar týk Kürt coð raf ya sýn da dev let le ra - ra sý sö mür ge ci lik çök tü. Da ha ön ce Kasr-ý Þi rin an laþ ma sýy la i ki par ça ya bö lü nen Kürt ül ke si, 1924 Lo zan an laþ ma sýy la (TC nin bu gün kü sý - ný rý, da ha ön ce i lan e di len Mi sak-ý Mil li den

23 fark lý dýr, da ha dar bir a la ný kap sar de Er - me nis tan ve Sov yet ler Bir li ði i le ya pý lan i ki an - laþ may la, Ba tý Trak ya sý ný rý Lo zan i le be lir len - miþ ve 1926 yý lýn da Yu na nis tan i le ya pý lan pro - to kol i le net leþ miþ tir. Ý ran sý ný rý Kasr-ý Þi rin An laþ ma sýy la çi zil di; Su ri ye sý ný rý 20 E kim 1921 de Fran sýz lar la ya pý lan An ka ra An laþ ma - sýy la; Ýn gil te re nin sö mür ge si al týn da o lan I - rak la i se, Lo zan An laþ ma sýy la çi zil di. Lo zan An laþ ma sýn da en çok Mu sul so ru nu tar tý þýl dý ve bu so run a sýl o la rak 1926 yý lýn da Ýn gil te re i - le ya pý lan an laþ ma ya bað lý o la rak res mi leþ ti. Bu ay rýn tý la ra rað men 1924 Lo zan An laþ ma sý Kür dis tan ýn par ça lan ma sýn da ö nem li dir ve sim ge sel bir de ðe ri var dýr) dört par ça ya bö lün - dü. Bö lün me dev let le ra ra sý sö mür ge ci lik te bir baþ lan gý cý i fa de e di yor; bu nun ü ze rin den iþ gal ve a si mi las yon, tüm u lu sal-de mok ra tik hak la - rýn red di sö mür ge ci li ði o luþ tu ru yor. An cak bu sta tü ar týk ö nem li öl çü de ge ri de ka lý yor son ra sý em per ya list sal dý rý nýn Or ta do ðu ya u - zan ma sý, 1. Pay la þým Sa va þý son ra sý o lu þan pay la þým ve sta tü le rin yý kýl ma sý na yol aç tý. Gü - ney Kürt coð raf ya sý, bu alt-üst o luþ ta, em per - ya list le re da ya na rak fe de ra tif bir ya pý ya ka vuþ - tu; bu dev let le ra ra sý sö mür ge ci li ðin çö zül me - sin de ilk a dým ol du. Ý kin ci a dým i se Ro ja va da ya þan dý. Ro ja va Dev ri mi, hiç bir em per ya list gü ce da yan ma dan or ta ya çýk tý ve son i ki yýl da ye ni bir mo del o luþ tur du. Kürt coð raf ya sý nýn i - ki par ça sýn da, Ro ja va ve Gü ney de Kürt hal ký ken di ka de ri ni e li ne al dý, ye ni bir top lu mun in - þa sý na baþ la dý. Kürt coð raf ya sý nýn en ge niþ a la - ný, hem nü fus hem de coð ra fi o la rak TC o li gar - þi si nin sö mür ge si al týn da dýr; an cak 30 (hat ta 40) yýl lýk öz gür lük mü ca de le si, bu sö mür ge ci li - ði her ye rin den a þýn dýr dý, bu hak lý ve meþ ru kav ga Kürt u lu su na ye ni bir bi çim ver di, ör güt - lü bir hal ký in þa et ti. Bu a çý dan, ar týk kla sik sö - mür ge ci lik tut mu yor, in kar ve im ha çö züm ol - mak tan çýk mýþ týr; an cak Kürt öz gür lük mü ca - de le si Kürt u lu su i çin de ye ni bir sta tü ya rat - mýþ de ðil dir. Bu a çý dan bir tür a ra a þa ma dan söz e di le bi lir. Bu a ra a þa ma bu gün or ta ya çýk ma dý, son 5-6 yý lý, o li gar þi nin þid det le so ru nu çö ze me ye - ce ði ni kav ra ma sý ve de mok ra tik a çý lým söy le - mi ni be nim se me sin den bu ya na o lan sü re ci kap sý yor. Bu a ra a þa ma bir çok un su ru, ken di i çin de, gö rüþ me, ba zý ký rýn tý lar la Kürt hal ký ný tes lim al ma, o ya la ma, sa vaþ, ge ri çe kil me gi bi bir di zi un su ru i çe ri yor. Ni ha yet, en son u lus la ra ra sý ve böl ge sel ge - liþ me le rin ya ný sý ra, Kürt hal ký nýn öz gür lük mü ca de le si nin u laþ tý ðý ev re ye bað lý o la rak or ta - ya çý kan tab lo ye ni bir sü re cin ze mi ni ol du. A. Ö ca lan ýn baþ lat mýþ ol du ðu, a dý sýk sýk Ým ra lý sü re ci, ya da ye ni sü reç o la rak da ta ným la - nan ye ni gö rüþ me sü re ci i se son bir yý lý i çe ri yor. Bu sü reç bir an lam da Os lo sü re ci nin de va mý - dýr, a ma bir an lam da da Os lo sü re ci nden fark lý dýr. Os lo sü re ci o li gar þik dev le tin yurt se - ver ha re ket le yap mýþ ol du ðu doð ru dan gö rüþ - me dir; bu gö rüþ me de ü çün cü bir güç, bir ül ke de var dýr. Ým ra lý sü re cin de i se, ü çün cü bir güç dýþ ta tu tul du ve a sýl gö rüþ me A. Ö ca lan ü ze rin - den yü rü tül dü, yü rü tü lü yor. Bu sü reç Türk ti - pi o la rak da i fa de e di li yor ve ken di i çin de bir di zi za af lý yan la rý i çe ri yor. An cak böy le de ol sa, Kürt u lu su nun öz gür lük so ru nu nun de mok ra - tik çö zü mün de bu gö rüþ me ler bir ka za ným dýr. Bu sü re cin a sýl po li tik öz ne si i se A. Ö ca lan dýr; A. Ö ca lan ve Kürt yurt se ver ha re ke ti nin o muz - la rýn da ge li þen bu sü re cin gel di ði yer i se ger gin - lik ve tý kan ma o la rak or ta ya çý ký yor. Bu sa týr la rýn ya zýl dý ðý gün ler de, bu sü re cin e sas ta bit ti ði gö rü lü yor, KCK nin bu yön de ki çe þit li a çýk la ma la rý da bu nun i fa de si o la rak or - ta ya çý ký yor. A ma ha la tüm den ko puþ söz ko - nu su de ðil dir. Dev le tin ve AKP nin de ðil, a sýl o - la rak A. Ö ca lan ýn ça ba sýy la pa muk ip li ði ne bað lý bi çim a lan bu sü re cin cid di ya ra lar al dý ðý göz len mek te dir. Bu sü reç ne re ye de vi nir? A. Ö - ca lan ýn i þa ret et ti ði de rin lik li mü za ke re ye mi yok sa ye ni bir ger gin lik ve ça týþ ma or ta mý na mý? Bu nun ya ný tý ný net ver mek müm kün de ðil; an cak AKP nin o ya la ma tak ti ðin de ýs rar et ti ði, bu nu da hem yurt se ver ha re ke tin hem de ka - mu o yu nun bil di ði söy le ne bi lir. Ha la de mok ra - tik a çý lým ya da de mok ra si pa ke ti söy le mi ne yer yer baþ vu ran AKP nin or ta da cid di bir pro - je si yok tur. Bu ra dan dö nüp son bir yý la bak tý ðý mýz da, ya þa nan ne dir so ru su ö nem ka zan mak ta dýr. Bun la rý ba zý a na baþ lýk lar la i fa de et mek te ya rar var dýr. Bir: A. Ö ca lan, Os lo sü re ci nin ke sil me si ve AKP ön der li ðin de o li gar þi nin Kürt öz gür lük ha - 21

24 22 re ke ti ne, Kürt hal ký na yö ne lik kap sam lý sal dý rý - la rý kar þý sýn da ye ni bir sü reç baþ lat tý. Ba sý na yan sý yan gö rüþ me not la rý nda bu ye ni gi ri þim ve gö rüþ me sü re ci nin i de o lo jik-po li tik ze mi ni, New roz me sa jý i le çi zi len po li tik stra te ji ve da ya - nak la rý bir hay li tar týþ ma lý dýr (Bu na yö ne lik e - leþ ti ri ve de ðer len dir me mi zi Ye ni Bir A þa ma: Ým ra lý Gö rüþ me le ri ve New roz Me sa jý nýn Dev - rim ci E leþ ti ri si ya zý la rý mýz da, BA RÝ KAT Ha zi - ran-tem muz 2013 sa yý mýz da yap mýþ týk). An - cak her þe ye rað men, bir dev let he ye ti nin, MÝT he ye ti nin Kürt hal ký nýn ön de ri A. Ö ca lan i le yap mýþ ol du ðu gö rüþ me le rin an lam lý ol du ðu, Kürt u lu su nun öz gür lük so ru nun da ö nem li bir a þa ma yý i þa ret et ti ði, bu nun bir ka za ným ol du - ðu bir ger çek tir. Bu gö rüþ me ler bir sü re son ra so nuç ver di ve 2013 yý lý na ren gi ni ve ren ye ni bir sü reç ve a dým lar a týl dý. Ý ki: Bu gün mev cut tab lo ya bak tý ðý mýz da ö - zün de Kürt öz gür lük ha re ke ti nin tek ta raf lý a - dým lar at tý ðý ný a çýk ça i fa de et mek te hiç bir sa - kýn ca yok tur. Bu bir yýl i çin de, or ta da MÝT ve dev le tin de o nay la dý ðý bir yol ha ri ta sý ol ma sý na rað men, tüm a dým la rý Kürt yurt se ver ha re ke ti - nin at tý ðý söy le ne bi lir. Kürt yurt se ver ha re ke ti, ön ce e lin de bu lu nan sa vaþ e sir le ri ni ser best bý - rak tý; bu ye ni sü re ce sa mi mi yak la þý mýn bir i fa - de siy di. Son ra ge ri çe kil me nin çer çe ve si tar tý þýl - dý. A. Ö ca lan ve yurt se ver ha re ke tin ü çün cü güç de ne ti min de ol ma sý, par la men to dan ya sal a dým la rýn çýk ma sý ö ne ri le ri red de dil di, T. Er do - ðan ýn ba na gü ve nin sö zü bu ge ri çe kil me de tek gü ven ce ol du. AKP ve o li gar þi hiç bir a dým at ma yýn ca, yurt se ver ha re ket ken di bil di ði yol - dan ken di gü cüy le ge ri çe kil me yi baþ lat tý. Gö - rüþ me le rin sað lýk lý yü rü me si i çin o luþ tu ru lan BDP he yet le ri ne sýk sýk AKP a yar ver di, kim AKP yi e leþ tir miþ se, kim Ge zi di re ni þi ne ka týl - mýþ sa o bir tür ce za lan dý rýl dý. Ö zün de bu ra - da ki tüm yak la þým la rýn AKP ve o li gar þi i çin so - ru na na sýl yak laþ tý ðý nýn ö nem li i puç la rý ný ta þý - dý ðý a çýk tý. 1 Ha zi ran, bi rin ci a þa ma nýn ta mam - la nýp i kin ci a þa ma nýn, ya ni ya sal dü zen le me le - rin baþ la ya ca ðý ta rih o la rak or ta ya çýk tý; bun - dan son ra yol te miz li ði i çin, nor mal leþ me i - çin ya sal a dým lar a tý la cak tý, hiç bi ri ya pýl ma dý, 3 a det de mok ra si pa ke ti (3, 4 ve en son pa ket) çýk tý, tüm pa ket ler de cid di bir a dým a týl ma dý. Böy le ce mer di ven te o ri si ilk a dým da if las et ti. AKP bu sü re ci o ya la ma, sü re ce yay ma, se çi mi at lat ma ve ye ni bir sa va þa ha zýr lan ma yö nün de kul lan mýþ týr, kul lan mak ta dýr. Üç: AKP nin en cid di a dý mý, A. Ö ca lan ve yurt se ver ha re ke tin ö ne ri siy le or ta ya çý kan a - kil in san lar a dý mý ol muþ tur. A kil in san lar o - lu þu mun da A. Ö ca lan ve yurt se ver ha re ke tin ö - ne ri le ri de var, an cak AKP nin bun la rý çok dik - ka te al ma dý ðý ve hem o lu þu mun da hem de gö - rev sý nýr la rý nýn çi zim de i pi e lin de tut tu ðu a çýk - týr. Ken di i çin de AKP nin çe þit li mü da ha le le ri ol sa da, ka mu o yu na a de ta AKP nin so ru nu çöz mek i çin bir a dý mý gi bi su nul sa da, hem bu a dým hem de kang re ne dö nü þen bu so ru nun top lum da ya rat mýþ ol du ðu bek len ti ler, de mok - ra tik bir ba rýþ i çin güç lü bir ze mi ni or ta ya çý - kar mýþ týr. AKP, a kil in san lar ra po ru nu bek le - di ði ni, bu na gö re bir yol ha ri ta sý çi ze ce ði ni i le - ri sür dü; a ma bu söz le ri he men u nut tu, A kil in - san la rýn sun du ðu ra por lar dik ka te bi le a lýn ma - dý ve cid di bir a dým a týl ma dý. Dört: Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þin de gö - rül dü ðü gi bi, AKP ve o li gar þi nin Kürt hal ký na de mok ra si - Tür ki ye hal ký na bas ký ya da ter si - ni sun ma sý müm kün de ðil dir. Bas ký, þid det, ge - ri ci lik iç sel dir; Kürt hal ký na bas ký, in kar, im ha ay ný za man da Tür ki ye hal ký na bas ký dýr, þid det - tir. Ge zi ve Ha zi ran di re ni þi bu ger çe ði bir kez da ha a çý ða çý kar mýþ týr; ni te kim do ðu da ol ma - yan de mok ra si nin Ge zi ve Ha zi ran halk di re - ni þiy le ba tý da da ol ma dý ðý ger çe ði or ta ya çýk - mýþ týr. Em per ya lizm ve te kel ci ser ma ye nin çý - kar la rý te me lin de ye ni den ya pý la nan sö mü rü ve dev let bi çi mi, de mok ra si yi de ðil, ne o- li be - ral sö mü rü mo de li ü ze rin den sö mür ge ti pi fa - þiz mi sü rek li kýl mýþ týr. Ýþ çi ve e mek çi ye ek mek ve öz gür lük ver me yen Kürt u lu su na ve tüm e zi - len le re u lu sal-de mok ra tik hak lar ve re mez. Bu sü reç bu nu bir kez da ha a çý ða çý kar mýþ týr. Bu ra da so run þu dur: da ha ö zel yer den i fa de e der sek, AKP nin, Kürt u lu su nun öz gür lük so - ru nun da, son bir yýl da o ya la ma tak ti ði sürp riz mi? Ha yýr, bi zim i çin bu bir sürp riz de ðil dir. Sö - mür ge ci li ðin kay na ðý em per ya lizm ve o li gar þi - dir; em per ya lizm ve o li gar þi nin, de mok ra si a dý - na, bur ju va de mok ra si si a dý na, bu te mel de Kürt u lu su nun ken di ka de ri ni ken di si nin ta yin et me si a dý na su na ca ðý tek bir cid di pro je si yok - tur. Em per ya lizm si ya sal ge ri ci lik e ði li mi dir; Türk bur ju va zi si nin sý nýf o la rak or ta ya çýk tý ðýn - dan bu ya na, ken di i çin de te kel le þip o li gar þik ka rak ter al dý ðýn dan bu ya na, yak la þýk 200 yýl - lýk ta ri hin den bu ya na de mok ra tik hiç bir ö zel - li ði ol ma mýþ týr, tam ter si ne ýrk çý, þö ve nist ve ge ri ci dir. AKP nin em per ya liz min des te ði ni a la - rak or ta ya at tý ðý ve bu sü reç te de fa lar ca if las e - den de mok ra tik a çý lým pro je si bu an lam da ko ca bir ya lan dýr; söz de de mok ra si pa ket le ri i se bu ya la nýn, o ya la ma ve ge ri ci li ðin ö te ki a dý - dýr. Ký sa ca sý bu sý nýf, ya ni em per ya lizm ve o li - gar þi, her þey den ön ce sý nýf sal o la rak de mok - ra tik de ðil dir, de mok ra si nin en baþ so run la - rýn dan bi ri o lan Kürt u lu su nun öz gür lük so ru - nu nu çöz mek ten u zak týr. Bu nun la bir lik te, de - mok ra tik tek bir a dý mý ve ge le ne ði ol ma yan, ne - o-li be ra lizm sa vu nu cu su, Di ni bu sö mü rü mo -

25 de li i çin kul la nan AKP nin de bu ko nu da tek bir cid di po li ti ka sý, pro je si yok tur. 11 yýl lýk sü reç de bu nun i fa de si dir. AKP, bu sü re ci çö züm sü re ci o la rak ta ným - la mýþ tý; a ma o nun çö züm den an la dý ðý Kürt hal ký nýn si lah sýz lan dý rýl ma sýy dý. O na gö re, ge - ril la sý nýr lar dan çe ki lip si lah sýz la nýr sa çö züm ken di li ðin den o lur; eh e ðer bu o lur sa üs ten ba - zý ký rýn tý a tý la bi lir. Ni te kim tüm stra te ji nin ö - zü bu dur. An cak bu çö züm de ðil, çö züm süz - lük tür. Görüşmelerin diğer tarafı açısından i se Kürt u lu su, o nun ör güt lü gü cü, iþ çi ve e mek çi sý nýf lar, Tür ki ye hal ký i çin çö züm, e þit ve öz gür bir lik te lik tir. Yer i le gök ka dar u zak i ki stra te ji; bu ra dan çö züm de ðil çö züm süz lük çý kar. Bun dan do la yý bi zim i çin gö rüþ me le rin bi - çim sel ol mak tan ö te ye git me me si, sü re cin tý - kan ma sý sürp riz de ðil dir. Sü re cin tý kan ma sý nýn da tek so rum lu su var dýr: AKP ve dev let tir. Ro ja va Dev ri mi: Ye ni Bir Yol Son bir yý lýn en ö nem li ka za ný mý i se, Ro ja va Dev ri mi nin ar týk so mut bir ol gu ol ma sý dýr. He men i fa de e de lim, Ro ja va Dev ri mi de mok - ra tik bir dev rim dir, uf ku de mok ra tik ö zerk lik le sý nýr lý dýr ve bu a çý dan po li tik stra te ji bað la mýn - da tar týþ ma lý dýr. A ma Ro ja va Dev ri mi sa de ce Kürt u lu su i çin de ðil, Or ta do ðu halk la rý i çin de ka za ným dýr. Re el sos ya liz min çö zül me si ve ya - þa nan ka pi ta list res to ras yon son ra sý, son 30 yýl da iþ çi ve e mek çi sý nýf la ra, e zi len halk la ra da - ya tý lan ne o-li be ral sö mü rü ve zu lüm sal dý rý la rý - na ve ri len en cid di ya nýt lar dan (Ne pal Dev ri mi, bu dö nem de ö nem li bir a dým o la rak or ta ya çýk - tý a ma ken di i çin de çö zül me ya þa dý. 4. bu na lým dö ne min de, bu nun i çi ne en son Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi de ek le ye rek i fa de e de lim, Met ro - pol ler de yük se len kit le ha re ke ti ni, Or ta do ðu da ya þa nan A rap ba ha rý ne o-li be ral sal dý rý la ra kar þý ö nem li bir çý kýþ týr. Bu nun la bir lik te Kürt hal ký nýn son 30 yýl da ki di re ni þi ve ka za ným la rý ö nem li bir yer de dur mak ta dýr) bi ri dir. Ro ja va Dev ri mi bi rin ci yý lý ný ta mam la dý, i - kin ci yý lý na gir di ve 19 Tem muz ka za ným la rý çok da ha be lir gin leþ ti. Kürt hal ký, i ki yýl ön ce e þit lik ve öz gür lük i çin a lan la ra çýk tý; i ki ge ri ci gü cün sa va þý nýn ya rat mýþ ol du ðu çat lak lar dan ya ra la - nýp hal ka da yan dý ve ken di ka de ri ni e li ne al dý. Tüm Kürt par ti ve çev re ler bir leþ ti, öz yö ne tim or gan la rý in þa et ti, e ði tim den sað lý ða, be le di ye - den si lah lý sa vun ma ya ka dar her a lan da ör güt - len di. E sat ve Ýs lam cý ge ri ci güç le re kar þý va ta - ný ný, ken di yur du nu ko ru du. Böy le ce yok sa yý - lan bir halk, e þit lik ve öz gür lük i çin a ya ða kalk - tý, de mok ra tik dev ri mi ni yap tý (dev rim de vam e - di yor), sö mür ge zin ci ri ni kýr dý ve Or ta do ðu da halk lar i çin ye ni bir mo del or ta ya çýk tý. Bir yan da E sat ge ri ci li ði, di ðer yan da A rap ba ha rý ný em per ya list iþ gal ve ya yýl ma i çin kul - la nan em per ya list it ti fak ve ge ri ci güç ler. E þit - lik, öz gür lük i çin so kak la ra dö kü len Or ta do ðu halk la rý, sa de ce sö mü rü ye de ðil, ay ný za man da dik ta tör lük le re kar þý is yan et ti, bu ký výl cým ye - ni bir halk ha re ke ti i çin ye ni bir u mut ol du. An - cak, ya nan e þit lik ve öz gür lük ký výl cý mý nýn her þey den ön ce ken di var lýk la rý na yö ne le ce ði ni bi - len em per ya list ler i þin i çi ne gir mek ten, ken di le - ri i çin bu nu kul lan mak tan ka çýn ma dý. Mý sýr ör - ne ðin de ol du ðu gi bi, baþ la yan is yan ha re ke ti ni ön ce kont rol et me, son ra or ta ya çý kan den ge le - re bað lý kul lan ma e ði li mi, Lib ya ve Su ri ye de da ha sý ký kont ro le, bu ra dan ken di pa za rý ve çý - kar la rý i çin kul lan ma ya yö nel di. Bun dan do la - yý, Su ri ye de, ön ce e þit lik ve öz gür lük i çin baþ - la yan kit le ha re ke ti, Ro ja va dý þýn da, em per ya - list ler, bu a ra da on la rýn iþ bir lik çi si Tür ki ye, Ka - tar, S. A ra bis tan ýn dev re ye gir me siy le ge ri ci bir ye re de vin di. Ý ki yýl ön ce Su ri ye halk la rý nýn ö - nü ne ya E sat dik ta tör lü ðü ya i çin de Müs lü man kar deþ le rin de bu lun du ðu, em per ya list güç ler ve Tür ki ye, Ka tar, S. A ra bis tan ýn e li nin ol du ðu Ýs lam cý ge ri ci ler bir se çe nek o la rak kon muþ tu. He sap çok a çýk tý: iç ve a sýl o la rak da dýþ des tek - le E sat yý ký la cak, Su ri ye em per ya list pa za ra a - çý la cak, bir i ki haf ta da Þam da na maz ký la rýz he sa bý ya pan Tür ki ye de bun dan ken din ce pay a la cak tý. He sap lar tut ma dý: Tür ki ye ve AKP, yer yer ABD u ya rý la rý na rað men, fut bol dan bir te - rim kul la nýr sak, a çýk bi çim de, hem de met re ler - ce of say ta düþ tü. Bu ra da bir pa ran tez aç mak ta ya rar var dýr: O li gar þi ve AKP nin dýþ po li ti ka sý if las et miþ tir ve hem bu if la sý ört mek, hem de dýþ si ya se ti iç si ya set te kul la nýp ken di ta ba ný ný ke mik leþ tir - mek i çin her þey yap mak ta dýr. AKP, sý fýr so - run si ya se ti iz le ye ce ði ni a çýk la mýþ tý, a ma ge li - 23

26 24 nen yer de dýþ si ya set tam bir çýk maz ve so run yu ma ðý dýr. E sat ýn he men yý ký la ca ðý ü ze ri ne bir stra te ji ku ran AKP, sa de ce Su ri ye de du va ra çarp mak la kal ma dý; Mý sýr da her tür lü des te ði - ni sun du ðu Mur si ik ti da rý da çök tü. Or ta do - ðu da sun ni bir ke si me da ya na rak, bu sun ni ke si min söz de a bi si ol ma ya oy na yan AKP, bu po li ti ka sýy la em per ya list ler le de çe þit li sý kýn tý lar ya þa dý, ya þý yor. Çok da ha kö tü sü ve AKP nin çiz gi si ni ve ö zü nü o luþ tu ran tak ki ye si ya se ti, Su ri ye den Mý sýr a öz gür lük çü bir söy lem le, bu nu iç si ya se te dö nüþ tür mek is te me si dir. De vam e de lim; tüm bu he sap lar i çin de hal - ka da ya nan, e þit lik ve öz gür lü ðü ger çek an lam - da sa vu nan i se Ro ja va hal ký ve dev ri mi ol du. Ro ja va da Kürt hal ký ken di yo lun da yü rü dü; E - sat ve Ýs lam cý ge ri ci ler dý þýn da ü çün cü bir yol o la rak öz gü cü ne da ya na rak ken di öz gür lü ðü ne sa hip çýk tý, öz yö ne tim or gan la rý o luþ tur du. Ro - ja va, Or ta do ðu da stra te jik bir yer de du ran Kürt ül ke si nin bir par ça sý dýr. Kürt ül ke si ve Ro ja va, Or ta do ðu ya a çý lan bir ka pý dýr; 4. bu na - lým dö ne min de çok da ha nes nel ze mi ni or ta ya çý kan böl ge sel dev rim ler i çin ö nem li bir yer de dur mak ta dýr. Hiç þüp he siz, Ým ra lý gö rüþ me le ri nin, hat ta ge ri çe kil me sü re ci nin, bu sü reç te iz le nen tak - tik po li ti ka la rýn Ro ja va Dev ri miy le doð ru dan ba ðý var dýr. Bu ba ðý hem yurt se ver ha re ket, hem de o li gar þi çok i yi bil mek te dir. Yurt se ver ha re ke tin bu dev ri mi güç len dir mek, sö mür ge ci o li gar þi nin de bu dev ri mi sön dür mek is te di ði de bir ger çek tir. Bu an lam da, bu gün Ro ja va da ya - þa nan lar, ö zün de Ro ja va sý nýr la rý i çin de ya þan - mak la kal mý yor, em per ya list güç le rin, sö mür - ge ci o li gar þi le rin e li, a ya ðý o ra ya ka dar u za ný - yor. Ni te kim AKP ve o li gar þi, bir yan dan Ým ra lý i - le gö rüþ me, sah te u mut ya rat ma, çö zü mü sü re - ce yay ma, Kürt so ru nu nu te rör so ru nu o la rak gö rüp gün dem den çý kar ma tak tik le ri iz ler ken, di ðer yan dan, biz zat ör güt le di ði pa ra lý-ýs lam cý çe te ler le sa va þý Ro ja va ya ta þý mak ta, Ýs lam cýge ri ci çe te le ri Kürt hal ký nýn ü ze ri ne sal dýrt mak - ta dýr. Öz gür Su ri ye Or du su de ni len iþ bir lik çi gü cün TC o li gar þi si ta ra fýn dan des tek len di ði, in ter net le re dü þen ad res ler de mer kez üs sü nün Ha tay ol du ðu, Ka tar, S. A ra bis tan ýn da des tek sun du ðu bi lin mek te dir. El-Nus ra çe te si nin de des tek len di ði bel ge ler le sa bit tir; dý þiþ le ri ba ka - ný Da vu toð lu nun dos tu muz de di ði bi lin mek - te dir. Bu öy le bir i liþ ki ki, ABD bi le bun dan ra - hat sýz dýr; son gün ler de Ha kan Fi dan tar týþ ma - la rý nýn ö zü de bu dur. Ya ni Ro ja va da Kürt hal - ký na yö ne lik kat li am ve sal dý rý la rýn ar ka sýn da o li gar þi ve AKP var dýr. Ro ja va da Kürt hal ký na bas ký, sa de ce çe te le - rin yü rüt müþ ol du ðu sa vaþ ve o li gar þi ve AKP nin ö zel sa vaþ yön tem le riy le sý nýr lý de ðil dir. Bu nun la kop maz bi çim de, yi ne ar ka sýn da AKP ve o li gar þi nin ol du ðu, KDP ü ze rin den de ku þat - ma de vam e di yor. KDP, su ni bi çim de sö mür ge - ci ler ta ra fýn dan çi zi len sý nýr da bu ku þat ma ya ka tý lý yor, Ro ja va hal ký na yö ne lik yar dým ça ba - la rý na ka pý sý ný ka pa tý yor, ken di ne bað lý ve et ki - siz grup la rýn güç len me si i çin ça lý þý yor, da ha sý en son Sa lih Müs lim ör ne ðin de ol du ðu gi bi, Ro - ja va hal ký nýn i ra de si ni kýr ma ya ça lý þý yor. TC o - li gar þi si su ni sý nýr lar da du var lar ö rü yor; KDP o - li gar þi nin bas ký sýy la Kürt u lu sal kong re si nin top lan ma sý ný en gel li yor, Ro ja va ya el u zat ma dý - ðý gi bi, Ro ja va nýn tec ri din de rol oy nu yor. Tüm bun la ra bað lý o la rak, Ro ja va yý sa vun - mak, sa de ce Kürt hal ký i çin de ðil, Tür ki ye hal - ký baþ ta ol mak ü ze re, tüm Or ta do ðu halk la rý i - çin zo run lu dur, en ter nas yo nal bir gö rev dir. Ro - ja va öz gün bir dev rim dir; uf ku de mok ra tik ö - zerk lik le sý nýr lý dýr, a ma halk la rýn öz gü cüy le ken di öz yö ne ti mi ni ku ran, e þit lik ve öz gür lü ðü ek sen a lan bir dev rim dir. Bir ka rýþ bi le ol sa öz - gür Kür dis tan sa de ce Kürt ler i çin de ðil, Or ta do - ðu da ki tüm halk lar i çin ka za ným dýr. Bu an - lam da Ro ja va yý sa vun mak, dev rim ve sos ya liz - mi sa vun mak týr, halk la rýn e þit li ði ve öz gür lü ðü - nü sa vun mak týr. De mok ra si Ve Dev rim Ý çin Kürt Hal ký Stra te jik Or tak týr Hem Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi, hem de Kürt u lu su nun öz gür lük mü ca de le si nin gel di ði a þa ma, bir kez da ha, Tür ki ye hal ký i le Kür dis - tan hal ký nýn i liþ ki si ni, bu nun gün cel sü reç ler - de al dý ðý bi çi mi ö ne çý kar mýþ týr. Bu ay ný za - man da sol ve dev rim ci ha re ket i çin ay rýþ ma, be - lir li ek sen ler de ye ni den saf laþ ma sü re ci dir. A ma so ru nu gün cel bi çim de e le al ma dan ön - ce, stra te jik ar ka pla ný na yö ne lik bir ö zet yap - mak ta, ö zet le bir kaç nok ta yý i fa de et mek te ya - rar var dýr. Çün kü, bu ar ka plan ya da stra te jik yak la þým lar an la þýl maz sa, stra te jik yak la þým i le gün cel si ya set a ra sýn da di ya lek tik bað ku ru la - maz sa, sol ve dev rim ci ha re ket te çe þit li bi çim - ler de or ta ya çý kan tu tar sýz lýk la rý an la mak müm kün ol maz. Ay rý ca bi lin me li dir; gün cel si - ya sal sü reç ve po li tik tu tum lar, ö zün de stra te - jik yak la þým la rýn ye ni den ve ye ni den al mýþ ol - du ðu bi çim dir, gün cel sü reç ve po li tik tu tum lar ö zün de stra te ji yi i çe rir. Baþ ka bi çim de i fa de e - der sek, gün cel sü reç ve po li tik tu tum, stra te jik yö ne lim den ay rý, on dan ba ðým sýz, on dan ko puk de ðil dir, stra te jik yö ne lim bir di zi gün cel sü reç - ler ve po li tik tu tum la rý doð ru dan ke sen a na çiz - gi dir. Gün cel sü reç ve po li tik tu tum stra te jik yak la þý mý i çin de ta þýr; stra te jik yak la þým gün - cel sü reç ve po li tik tu tum lar da bi çim a lýr, o nun gö rü nü mü dür.

27 Bir: Tür ki ye, bir yan dan Or ta do ðu ya di ðer yan dan Av ru pa ve Av ras ya ya a çý lan, ka pi ta liz - min or ta dü zey de ge liþ ti ði ye ni sö mür ge bir ül - ke dir. Sa de ce bu je o-po li tik ö nem den de ðil, ay - ný za man da ka pi ta liz min ge liþ me dü ze yi, iþ çi sý - ný fý nýn ni cel ve ni tel ko nu mu Tür ki ye dev ri mi ni ö nem li bir dev rim ci mer kez ko nu mu na yük selt - mek te dir. Tür ki ye dev ri me ge be dir, ye ni sö mür - ge bu ül ke de em per ya list-ka pi ta list sis te min zin ci ri nin ký rýl ma sý, bu gün, em per ya liz min 4. bu na lým dö ne min de týp ký E kim Dev ri min oy na - dý ðý rol gi bi, ö nem li bir rol oy nar. Tür ki ye dev - ri mi bu po tan si ye le sa hip tir. Bu ay ný za man da, tek ül ke dev rim le ri nin böl ge sel dev rim le re, böl ge sel dev rim le rin dün ya dev rim le ri ne u laþ ma sýn da, Tür ki ye dev ri mi ni ön cü ko nu mu na yük sel tir, ül ke ve böl ge sel di - na mik le rin i þa ret et ti ði yer bu dur. Ý ki: Kür dis tan, Or ta do ðu da stra te jik bir yer - de du rur; bu je o-po li tik ko num Kür dis tan ý sa - de ce Tür ki ye ye de ðil, Ý ran, I rak, Su ri ye ve tüm Or ta do ðu ya a çar, tüm Or ta do ðu halk la rýy la kom þu ya par, on lar la bir di zi bað ku rar. Bu - nun la bir lik te, Kürt öz gür lük mü ca de le si, ör ne - ðin re el sos ya liz min çö zül me si ve sos ya liz min ya þa dý ðý ye nil gi ye rað men, böy le si ö nem li bir sü reç te bü yü dü, ö nem li ka za ným lar el de et ti. Es ki dev let le ra ra sý sö mür ge sta tü sü, i ki par ça - da, Ro ja va ve gü ney de par ça lan dý, em per ya list - ler ve sö mür ge ci güç ler ta ra fýn dan çi zi len su ni sý nýr lar gi de rek an la mý ný yi tir di, Or ta do ðu dev - ri mi ve halk la rýn öz gür lü ðü i çin, bu ta rih sel sü - reç Kürt hal ký ný ve ör güt lü gü cü nü ö ne çý kar dý. Üç: Tür ki ye ve Kür dis tan i ki ay rý, kom þu ül - ke dir; Kürt ve Türk u lu su i ki ay rý a ma kom þu u lus tur. Tür ki ye hal ký, sa de ce Türk u lu sun dan o luþ maz, i çin de Kürt le rin de ol du ðu çe þit li halk - lar dan o lu þur. Ay ný bi çim de, Kür dis tan hal ký da sa de ce Kürt u lu sun dan o luþ maz, i çin de Türk le rin de ol du ðu, çe þit li halk lar dan o lu þur. Ý ki ül ke ve i ki halk, hem iç sö mür ge ci lik i liþ ki - si, hem ka pi ta liz min ge liþ me dü ze yi, hem de ta - rih sel-sos yal-si ya sal ol gu la ra bað lý o la rak bir bi - ri ne bir zin ci rin i ki hal ka sý gi bi bað lan dý. Bu an lam da Tür ki ye dev ri mi Kür dis tan dev ri mi ni, ter sin den Kür dis tan dev ri mi Tür ki ye dev ri mi ni doð ru dan et ki le di, et ki le mek te dir. Bu an lam da, hem halk la rýn öz gür lük mü ca - de le si, hem de i ki ül ke dev ri mi i çin, or tak mü - ca de le zo run lu dur. Ýþ çi sý ný fý ve halk la rýn ken di öz ör güt le ri ni in þa et me si, öz gür lük ve dev rim i - çin ön cü rol oy na ma sý zo run lu dur, do ðal dýr. A - ma bu nun la bir lik te, e þit ve öz gür i liþ ki te me - lin de mü ca de le yi or tak laþ týr mak da zo run lu - dur. Bu a çý dan, i ki ül ke i ki dev rim; a ma or tak mü ca de le - iþ te stra te jik ve doð ru an la yýþ bu - dur. Dört: Tür ki ye dev rim ci ha re ke ti, ar týk ö nem - li öl çü de, Kürt u lu su ve ül ke si i çin da ha doð ru bir yer de dur mak ta dýr. Kürt ler u lus mu de ðil mi, Kürt le rin ya þa dý ðý coð raf ya ay rý bir ül ke mi de ðil mi; bu tip tar týþ ma ve tez ler es ki miþ tir, ar - týk ta ri hin çok a ma çok ge ri sin de kal mýþ týr. Yi - ne bu te mel de, 1970 son ra sý na a it o lan ve sol ve dev rim ci ha re ket te e ge men e ði lim o lan, Mi - sak-ý Mil li ci, u lu sal cý ba kýþ a çý sý, Tür ki ye dev ri - mi nin ya da iþ çi sý ný fý nýn Kürt u lu su na öz gür - lük ve re ce ði, ön ce dev rim son ra Kürt hal ký i çin re fe ran dum ya pa rýz an la yýþ la rý, bu te mel de bü yük a bi-kü çük kar deþ i liþ ki si bu gün bir an lam i fa de et mi yor. Her þe ye rað men sol ve dev rim ci ha re ket i çin de bun la rý sa vu nan yok mu? El bet te var, a ma hem re el sos ya lizm de - ney le ri nin so nuç la rý hem de i ki ül ke-i ki dev rim ger çe ði ve Kürt hal ký nýn öz gür lük mü ca de le si - nin gel di ði yer, ö zün de o gün ler de de doð ru ol - ma yan bu tez le ri ta ri hin ge ri si ne at mýþ týr. Dog - ma tik ve u lu sal sol çiz gi le ri i çe ren bu es ki tez - le rin kay na ðý i se, iþ çi sý ný fý nýn ön cü ro lü nü kav - ra ma yan, de mok ra tik dev rim i le sos ya lizm a ra - sý na me sa fe ko yan, bun lar la bir lik te Ke ma - lizm e sol dan tak vi ye o lan ya da yo ðun et ki sin - de o lan bir an la yýþ týr. Beþ: Tür ki ye dev rim ci ha re ke ti, ta ilk a dým - la rýn a týl dý ðý 1920 li yýl lar dan bu ya na, Ke ma - lizm in yo ðun et ki si al týn da dýr. Bu et ki, TKP so - mu tun da, Ke ma lizm e bel bað la mak, Ke ma lizm ü ze rin den de mok ra si yi ka zan mak bi çi min de or ta ya çýk mýþ, hat ta Mus ta fa Sup hi o la yý na rað men, Ke ma lizm e sý nýr sýz des tek su nul mak - ta kal ma mýþ, Kürt a yak lan ma la rý ve kat li am la rý kar þý sýn da, res mi i de o lo ji nin, Ke - ma lizm in tez le ri sa vu nul muþ, Kürt is yan la rý - 25

28 26 nýn ar ka sýn da em per ya lizm ve fe o dal ge ri ci lik a ran mýþ týr. Kürt u lu su nun öz gür lük so ru nu i le Ke ma lizm a ra sýn da ki bu bað, Tür ki ye dev ri mi i - çin u ta ný la sý bir tab lo or ta ya çý kar mýþ týr. Ke ma lizm in bu et ki si 1960 ve son ra sý da de vam et miþ tir. Tür ki ye ta ri hi ni, ör ne ðin D. Av - cý oð lu nun Tür ki ye nin Dü ze ni nden öð re nen sol ve dev rim ci ha re ket, bel ki bu sol Ke ma list ke sim le rin cun ta cý ham le le ri ne me sa fe li ol du a - ma i de o lo jik et ki si ni kýr dý ðý söy le ne mez. 71 dev - rim ci ha re ke ti ne de ze min o lan ve TÝP ve YÖN de i fa de si ni bu lan, bu nu MDD tez le riy le sa vu nan an la yýþ ö zün de bu dur. 71 si lah lý dev - rim ci ha re ke ti, bu ze min den ko pu þu i fa de e di - yor. Ý. Kay pak ka ya nýn Ke ma lizm e leþ ti ri si ve de ðer len dir me si, ö nem li öl çü de Þru nov un Tür ki ye Pro le tar ya sý ki tap çý ðýn da i fa de e di len de ðer len dir me ler le bi re bir, bir kav ram dý þýn da (Þru nov, Ke ma lizm i çin dik ta tör lük kav ra mý ný kul la nýr ken, Ý. Kay pak ka ya 1928 Ko min ter nin an la yý þý na da pa ra lel fa þizm di yor) ay ný ol sa da çok ö nem li bir ko puþ i fa de e der. Ay ný bi çim - de, Ma hir Ça yan ve ön cü yol daþ la rý mý zýn, sol cun ta cý lý ða kar þý sa vaþ ma i ra de si koy ma la rý, bu dö nem de TÝP ve YÖN ün et ki siy le i fa de e di - len yan lýþ Ke ma lizm ta ným la ma la rý na rað men po li tik bir ko puþ tur. Yi ne De niz le rin de po li tik sa va þý mý i kin ci mil li kur tu luþ tez le ri ne rað - men Ke ma lizm den po li tik ko puþ o la rak de ðer - len dir mek müm kün dür. Bu et ki çe þit li bi çim ler de de vam et ti. An cak, en çok da Kürt öz gür lük ta lep le ri ve sa va þý nýn yük sel me si, bu et ki yi sý nýr la dý. A ma Ke ma lizm i le Kürt hal ký nýn öz gür lük mü ca de le si a ra sýn - da ki çe liþ ki ler sol ve dev rim ci ha re ke te þu ya da bu bi çim de yön ver di. Kürt öz gür lük sa va þý yük sel dik çe, Ke ma lizm i et ki si a zal dý; an cak o - li gar þi de hiç boþ dur ma dý, ör ne ðin 28 Þu bat gi - bi ham le ler yap tý, Ke ma lizm ye ni den par la týl dý, bu kar þý dev rim ci o pe ras yon lar sol ve dev rim ci ha re ke ti et ki le di. Bu sü reç bir hay li kar ma þýk - týr ve bir di zi et ki-tep kiy le bu gü ne u laþ mýþ týr. Bu gün, bu et ki dö nem le riy le ký yas lar - sak bir hay li ge ri de dir, a ma gün cel sü reç ve po - li tik tu tum lar da, u lu sal sol ve ba zý me lez ha re - ket le ri þu ya da bu bi çim de et ki le mek te dir. Bu stra te jik yak la þým ve ba zý so nuç la rý i fa de e de rek gün ce le dö ner sek, i ki ol gu, i ki di re niþ o - da ðý bu gün üst üs te dü þüp, gün cel sü reç ve po - li tik tu tum la ra ren gi ni ve ri yor. Bun lar dan bi - rin ci si Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi dir. Sol ve dev rim ci ha re ket, baþ ka ek sen le rin ya ný sý ra Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi nin et ra fýn da ye ni - den saf laþ mak ta dýr. Ý kin ci si i se, Kürt hal ký nýn mü ca de le si ve o nun la i liþ ki ler dir, bu sü reç te ye ni den bi çim le nen po li tik tu tum lar dýr. Bu i ki di na mik, bu i ki di na mik te tem sil e di len Tür ki - ye ve Kür dis tan halk la rý nýn mü ca de le si, doð ru ve en ter nas yo nal bir çiz gi de e le a lýn maz sa, dev - rim ve sos ya lizm mü ca de le si nin ö nü ne u lu sal ve dar an la yýþ la rýn çý ka ca ðý a çýk týr. Ge zi ve ha zi ran halk di re ni þi, o da ðý na AKP hat ta T. Er do ðan ý al dý; a ma a sýl ze min ve ta lep - ler de mok ra si, öz gür lük, a da let tir. Pe ki, Kürt u - lu su ve tüm e zi len le rin ta lep le ri ne dir? E þit lik, öz gür lük, a da let ve de mok ra si dir. Ge zi ve Ha zi - ran halk di re ni þi nin ta lep le riy le Kürt u lu su nun ta lep le ri ay rý mý ay ný mý? Ha yýr, ay rý de ðil, ay - ný dýr. Pe ki, Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi ne ka - tý lan po li tik güç le rin tü mü, ör ne ðin Kürt u lu su - nun öz gür lü ðün de so rum lu bir yer de mi du ru - yor? Ha yýr, dur mu yor; hat ta CHP, ÝP gi bi po li - tik güç ler tüm den kar þý ta raf ta du ru yor. Pe ki, Kürt hal ký e þit lik, öz gür lük, de mok ra si i çin u - zun yýl lar kav ga e di yor, be del ö dü yor mu? E vet, e di yor, be del ö dü yor, hat ta bu kav ga da, Tür ki - ye sol ve dev rim ci ha re ke ti nin ya þa dý ðý kri ze bað lý o la rak, bu kav ga nýn a sýl mo tor gü cü o lu - yor. De mok ra si mü ca de le sin de bur ju va zi ön cü - lük ya pa bi lir mi? Ha yýr, ya pa maz; bur ju va zi nin de mok ra si i çin ön cü ol du ðu ta rih sel dö nem çok tan, 100 yý lý aþ kýn za man ön ce si ka pan dý. Türk bur ju va zi si ilk do ðuþ tan bu gü ne de mok - ra si sa va þý mý ver di mi? Ha yýr, ver me di, tam ter - si ne o ilk do ðu þun dan bu ya na de mok ra si ye düþ man dýr, ken din den za yýf u lus ve halk la ra kar þý düþ man lýk la (Kürt le re, Er me ni le re, Rum - la ra vb) bü yü dü, þo ve nist ve ýrk çý dýr. De mok ra - si mü ca de le si, bu gün, hat ta em per ya list çað da kim le rin, han gi sý nýf la rýn o muz la rýn da dýr? Ýþ çi - le rin, e mek çi le rin, e zi len halk ve top lum sal ke - sim le rin. Bu coð raf ya da de mok ra si ve öz gür lük kav ga sýn da kim be del ö de di, kim ler, han gi sý - nýf la rýn o muz la rýn da yük se le cek tir? Tür ki ye ve Kür dis tan sol ve dev rim ci güç le ri, iþ çi ve e mek - çi ler, Kürt u lu su ve tüm e zi len ler be del ö de di, de mok ra si ve öz gür lük kav ga sý ný bun lar sür - dür dü, bun dan son ra da bun la rýn o muz la rýn da yük se le cek tir. Bu te mel de baþ ka so ru lar da sor - mak müm kün dür, a ma tüm so ru la rýn ya nýt lar þu dur; de mok ra si ve öz gür lük mü ca de le si, bur - ju va zi ve o nun çe þit li par ti le ri nin (AKP, CHP, MHP vb) de ðil, iþ çi ve e mek çi sý nýf la rýn, A le vi ler ve fark lý i nanç sa hip le ri nin, Kürt u lu su ve tüm e zi len le rin o muz la rýn da dýr. Bu a na be lir le me yi yap týk tan son ra de vam e de lim. Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þin de ken di - ne Ke ma list o la rak ta ným la yan top lum sal ve si ya sal ke sim ler þu ya da bu bi çim de yer al dý ðý gi bi, ö zel lik le u lu sal sol bir çiz gi de a ma fark lý ton lar da bu gün ken di ni var e den sol ve dev rim - ci ke sim ler de yer al mýþ týr. AKP kar þýt lý ðý ü ze - rin den CHP, ÝP gi bi kar þý dev rim ci ke sim ler a - çýk Ke ma list ke sim ler dir, bun lar de mok ra si ve öz gür lük i çin de ðil, AKP düþ man lý ðý, T. Er do - ðan düþ man lý ðý i çin a lan lar da þu ya da bu bi -

29 çim de ye ri ni al dý. Sol ve dev rim ci ha re ke tin bir par ça sý o lan TKP, ÖDP, Hal kev le ri, Halk Cep he - si gi bi ke sim ler i se Ke ma lizm i le so run lu bað lar ku ran ke sim ler dir. Ni te kim bu ke sim ler hem Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi sü re cin de (ki bu sü reç, za yýf la sa da de vam et mek te dir), hem de yi ne AKP kar þýt lý ðý ü ze rin den, yer yer bir lik te ha re ket et tik le ri a çýk týr. CHP ve ÝP kar þý dev - rim ci par ti ler dir; bun la rýn i þi Cum hu ri ye ti ve A ta türk ü sa vun mak týr, bun la rýn i de o lo jik- po - li tik ze mi ni Ke ma lizm dir. Bun lar Kürt u lu su na düþ man dýr, Kürt u lu su nun öz gür lü ðü nü sa - vun maz lar, tam ter si ne kar þý cep he de yer a lýr - lar. A ma yu ka rý da da i fa de et ti ði miz gi bi, Ke ma - lizm in kap sa ma a la ný, et ki sý ný rý bun lar la sý - nýr lý de ðil dir, Ke ma list et ki TKP yi i çi ne a lý yor, ÖDP, Hal kev le ri, Halk Cep he si ni far ký bi çim ler - de et ki li yor. Bu ra da, dev rim ci si ya set a çý sýn dan tü mü nü bir tor ba ya koy mak doð ru de ðil dir. CHP ve ÝP dýþ ta tu tar sak, di ðer u lu sal sol ke - sim ler a ra sýn da ton far ký var dýr, tü mü nün or - tak ö zel li ði Ke ma lizm in et ki si, Kürt hal kýn dan ve öz gür lük ha re ke tin den u zak ol mak, de mok - ra tik dev rim i le sos ya lizm a ra sý na me sa fe koy - mak ve de mok ra tizm dir. A ma bu ra da þu a na be lir le me yi yap mak ta ya rar var dýr: Ke ma lizm bur ju va i de o lo ji si dir, Türk bur ju va zi si nin res mi i de o lo ji si dir; po li tik a çý dan, 1920 li yýl lar da ken di pa za rý na sa hip çýk mak i çin gös ter miþ ol du ðu sý nýr lý an ti- em - per ya liz mi i se ge ri de (siz bu nu an ti-yu nan o ku - yun, Yu na nis tan Ýn gil te re nin de ne ti min de dir ve sa vaþ Yu nan lý la ra kar þý ve ril miþ tir; Ýn gil te re, Ý tal ya, Fran sa i se ya pý lan an laþ ma lar la ge ri çe - kil miþ tir) kal mýþ týr, ge ri ci dir, ýrk çý dýr ve Kürt hal ký nýn e þit lik ve öz gür lük ta lep le ri ne ka pa lý - dýr, kar þý dýr. Bu an lam da, Ke ma lizm i le Kürt u - lu su nun öz gür lü ðü kar þýt yer de du rur. Di ðer yan dan, Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi, ay ný za man da Kürt öz gür lük ha re ke ti i çin de sý - nav ol du. Kürt öz gür lük ha re ke ti nin, Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi sü re cin den i ki ay rý tu tum i çin de ol du ðu, do ðal o la rak ken di i çin de de bir tar týþ ma ya þa dý ðý bi li ni yor. Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi ne me sa fe ko yan e ði li min mil li yet - çi bir e ði lim i çin de ol du ðu, bu na kar þý halk çý ve sos ya list e ði li min i se bu nu e leþ tir di ði, Ge zi di - re ni þi nin ta lep le riy le Kürt u lu su nun ta lep le rin ay ný ol du ðu, bir lik te mü ca de le e dil me si ge rek ti - ði ü ze ri ne kýy met li de ðer len dir me ler var dýr. A ma þu nes nel bir ol gu dur; bu gün Ge zi di re - ni þi ve ta lep le riy le, Kürt hal ký nýn öz gür lük ta - lep le ri da ha güç lü iç i çe dir; Kürt ha re ke tin de or ta ya çý kan sü re ce za rar ve rir di ye rek AKP ye ya kýn laþ ma e ði li mi ya da ter sin den Kürt hal ký na me sa fe ko yan e ði lim ler çok an lam lý de ðil dir. Tüm bun la ra bað lý o la rak, hem de mok ra si ve öz gür lük mü ca de le sin de, hem de dev rim ve sos ya lizm mü ca de le sin de Kürt hal ký ve o nun ön cü po li tik güç le ri stra te jik it ti fak týr. Halk la rýn kar deþ li ði ve bir lik te mü ca de le si, sa de ce de - mok ra si mü ca de le si i çin de ðil, dev rim mü ca de - le si i çin de stra te jik ö nem de dir. Bu an lam da, dev rim ci sos ya lizm yö nü nü Ke ma lizm e de ðil, Kürt hal ký na dö ner. Ke ma lizm bur ju va i de o lo ji - si dir, de mok ra tik hiç bir ö zel li ði yok tur, ge ri ci ve ýrk çý dýr. Bu a çý dan hem de mok ra si mü ca de - le sin de hem de dev rim mü ca de le sin de stra te jik dü zey de dev rim ci sos ya liz min it ti fa ký ol maz; ol - sa ol sa, ba zý tak tik sü reç ler de, ör ne ðin AKP ye kar þý mü ca de le de dik ka te a lýn ma sý ge re ken po - li tik güç o la bi lir. Pe ki, bu stra te jik bo yut la rý o lan it ti fak i liþ ki - si gün cel sü reç ler de na sýl bi çim a lýr? Bu so ru nun tek bir ya ný tý yok tur; her sü reç - te ken di ne öz gü di na mik ler le ye ni den ve ye ni - den bi çim a la ca ðý a çýk týr. Ni te kim sü - re cin de Tür ki ye mer kez li, sol ve dev rim ci ha re - ke tin mer kez de ol du ðu, bu ra dan Kürt hal ký na u za nan bir i liþ ki söz ko nu suy ken, 1970 ve son - ra sý Kürt öz gür lük so ru nun gi de rek da ha gün - cel leþ ti ði ve ay rý ör güt len me a dým la rý nýn a týl - dý ðý bi lin mek te dir. 12 Ey lül a çýk fa þiz mi, sa de - ce Tür ki ye sol ve dev rim ci ha re ke ti i çin de ðil, Kür dis tan sol ve dev rim ci ha re ke ti i çin de ye nil - gi ol du. A ma bu ye nil gi den yurt se ver ha re ket ba þa rýy la çýk tý, 84 dev rim ci a tý lý mý ye ni bir yol aç tý. Tür ki ye sol ve dev rim ci ha re ke ti nin ye nil - gi si nin kim lik bu na lý mý na ka dar u zan ma sý, bu nun ü ze rin den sos ya liz min dün ya öl çe ðin de ge ri ye dü þü þü, ye nil gi yi de rin leþ tir di. A ma bu sü reç te, Kürt öz gür lük mü ca de le si yük sel di. 27

30 28 Böy le ce, dev rim ci mer kez Tür ki ye den Kür dis - tan a kay dý. Tüm bu sü reç ler de i se, stra te jik it - ti fak fark lý fark lý bi çim ler al dý. Ba zen ce za ev le - rin de or tak di re niþ te bu so mut lan dý, ba zen sý - nýr lý it ti fak i liþ ki sin de. Bu sü reç ler de, ö zel lik le 1993 ve son ra sý yurt se ver ha re ket ba rýþ po li ti ka sý na bað lý o la - rak yer yer yö nü nü o li gar þi ye dön dü. Sol ve dev rim ci ha re ke tin Kürt hal ký na ve o nun ör güt - lü gü cü ne yö nü nü dön me si, yurt se ver ha re ke - tin sol ve dev rim ci ha re ke te yö nü nü dön me si, her i ki ta ra fýn u lu sal cý an la yýþ la rý nýn ký rýl ma - sý ve en ter nas yo nal bir li ðin so mut lan ma sý i çin ö nem liy di; a ma bu ra da bir di zi so run a la ný nýn da o luþ tu ðu bir ger çek tir. Bu ra da bun la rýn ay - rýn tý la rý na gir mek, bu ya zý mýz kap sa mýn da çok da an lam lý de ðil dir. Dev rim ci si ya set so mut ya pý lýr. Bu gün, hem sol ve dev rim ci ha re ket i çin de hem de Kürt yurt se ver ha re ket i çin de bu doð ru i liþ ki yi ku ra - ma yan ke sim le rin ol du ðu a çýk týr. An cak, bu na rað men, yu ka rý da da i fa de et tik, hem Ge zi di re - ni þi, hem de u zun sü re dir, or tak mü ca de le e ði - lim le rin güç len di ði de göz len mek te dir. Bu or tak mü ca de le e ði li mi, fark lý lý ðý or ta dan kal dýr ma dý - ðý gi bi, i ki ül ke-i ki dev rim ger çe ði ni de or ta dan kal dýr mý yor. Tam ter si ne bu ger çe ðe bað lý o la - rak, or tak mü ca de le e ði li mi ye ni bi çim ler a lý yor. Bu bi çim ler han gi me ka niz ma lar la, na sýl bir ör - güt le so mut bi çim a lýr? Son de re ce ö nem li ve so mut so ru bu dur; bu so ru nun ya ný tý, so mut tak tik it ti fa kýn da bi çi mi ni be lir le mek te dir. Ör - ne ðin se çim ler gi bi tak tik sü reç ler de ya pý lan ge - çi ci it ti fak, da ha kap sam lý ve ka lý cý bir it ti fak i - liþ ki si ne dö nü þe bi lir mi, bu ko nu da so mut a - dým ve ge liþ me ler ne ler dir? Tüm bu ve ben ze re so ru lar dev rim ci sos ya liz min gün de min de dir. Tüm bun la rý ay rýþ tý ra rak to par la ya lým: a) Ke ma lizm Türk bur ju va zi sin i de o lo ji o la - rak doð muþ tur ve 1920 lerin u lu sal pa za ra sa - hip çýk ma ref lek si de tüm den a þýl mýþ týr. Ke ma - lizm, ýrk çý, ge ri ci ve þo ve nis tir; it ti fak si ya se ti - miz i çin de de ðil dir. CHP ve ÝP Ke ma lizm in po li - tik tem sil ci le ri o la rak kar þý dev rim ci dir. b) Ke ma lizm e sol dan bi çim ler ver me gi ri - þim le ri de bu gü ne a it de ðil dir; Kad ro ha re ke ti, Yön ve Dev rim der gi si bu yön de rol oy na mýþ týr, bu gün sos ya lizm le Ke ma lizm i bir leþ tir me e ði - lim le ri de a sýl bu ra dan kay nak la nýr. Bu ay ný za man da Ke ma lizm i çin bir ör tü, ya nýl sa ma ya - ra týr. c) Ke ma lizm in et ki si al týn da sol ve dev rim ci ke sim ler var dýr. Ke ma lizm e an ti-em per ya lizm ro lü ve ren, o nu it ti fak i çin de gö ren, u lu sal sos - ya lizm in çe þit li ton la rý na sa hip sol ve dev rim ci ha re ket i le Ke ma list ler ay ný yer de de ðil dir. Bu sol ve dev rim ci ke sim ler, de mok ra si ve dev rim kav ga sýn da, dev rim ci sos ya liz min it ti fak si ya se - ti i çin de dir. So mut þart la ra bað lý, bu güç ler le, bu gün kü ha liy le, çe þit li it ti fak lar ku ru la bi lir, yan ya na ge li ne bi lir. d) Kürt hal ký ve o nun ön cü güç le ri i se, dev - rim ve de mok ra si mü ca de le sin de stra te jik it ti - fak týr. Hem stra te jik hem de tak tik sü reç ler de çe þit li bi çim ler de yan ya na gel mek, bu ra dan or - tak bir mü ca de le ör güt le mek zo run lu dur. Biz, stra te jik bir yer de du ra rak gün cel sü - reç le ri e le a lý rýz. Da ha ö nem li si, ken di çiz gi miz - de, ken di yo lu muz da yü rü rüz. Bi zim i çin, ken - di ba ðým sýz çiz gi miz ve du ru þu muz son de re ce ö nem li dir; bu bi zim var lýk ko þul la rý mýz dan bi ri - dir. Bi zim i çin de mok ra si mü ca de le si ay rý dev rim mü ca de le si ay rý de ðil dir; bun lar bir bü tü nün i ki par ça sý dýr. Ger çek de mok ra si, halk i çin de mok ra si, iþ çi ve e mek çi sý nýf la ra, tüm e zi len le re da ya nýr, on la rýn söz, yet ki ve ka - rar sa hi bi ol ma sý ný i çe rir. De mok ra tik ta lep le - rin bir kýs mý dev rim ön ce sin de, bir kýs mý dev - rim a nýn da, bir kýs mý da dev rim son ra sýn da ka - za ný lýr; a ma tü mü nün gü ven ce si halk i çin de - mok ra si dir. Bu an lam da, dev rim den ko puk ve on dan u zak bir de mok ra si bi zim i çin söz ko nu - su de ðil dir. Bu kav ga u zun sü re li dir, bir di zi a - þa ma lar dan ge re cek tir. Bu sü reç te, po li tik tu tum lar da çe þit li bi çim - ler a la cak týr. Sol ve dev rim ci ha re ket te yer yer gö rü len bir sü reç te ki po li tik tu tu mu il ke a dý al týn da her sü reç i çin sa vun mak il kel li ði sa de - ce dev rim ci po li ti ka i çin de ðil, so run la rý a çýk la - mak tan da u zak ol du ðu i çin an lam lý de ðil dir. Biz sa mi mi an ti-em per ya list le ri, sa mi mi Müs lü - man la rý da de mok ra si kav ga sýn da, il kel ve ka ba bir man týk la dýþ ta tut ma yýz; a ma bu nun la bir - lik te sý nýf sal ve po li tik de ðer len dir me ler le kim - le rin de mok ra si kav ga sýn da ye ri ni a la ca ðý ný da a çýk ça i lan e de riz. Kürt u lu su nun öz gür lük so ru nu ay ný za - man da sol ve dev rim ci ha re ket i çin ay rýþ ma ve saf laþ ma so ru nu dur. Bu so run kar þý sýn da da du ru þu muz, po li ti ka mýz net tir. Ne son ra dan keþ fe di len Kürt se ver lik ne de u lu sal cý e ði - lim ler le Kürt hal ký na u zak lýk; biz ken di yo lu - muz da yü rü rüz, bu yü rü yüþ te Kürt hal ký ve o - nun ön cü güç le riy le yan ya na o lu ruz. Bu yü rü yüþ te e leþ ti ri ve bir lik; iþ te bu stra - te jik ve tak tik yö ne lim ler de dev rim ci sos ya liz - min it ti fak ve bir lik po li ti ka sý nýn i ki a na ek se ni bu dur.! KA SIM 1913

31 N. Karabin Beni burda tutan şey şehit olmak vecdi mi? Sanmıyorum. 1 Devrimci Muhafazakarlık mı Devrimci Sosyalizm mi? I) Giriş: Tür ki ye sol ve dev rim ci ha re ke ti bu gün bir hay li kar ma þýk bir tab lo yu i fa de e di yor. Bu kar - ma þýk lýk, sa de ce bir di zi, i ri li-u fak lý çev re ve ör - güt ten o luþ ma sý, bun la rýn bi leþ ke sin den o luþ - ma sýn dan kay nak lý de ðil, ay ný za man da ken di i çin de ay rým çiz gi le ri de þu ya da bu bi çim de za - yýf la mýþ ol ma sýn dan kay nak la ný yor. Hiç þüp he - siz, bu nun en ö nem li ne de ni, sol ve dev rim ci ha re ke tin kit le ler le i liþ ki si dir; sý nýf mü ca de le si i çin de sol ve dev rim ci ha re ke tin po li tik öz ne o - lup, sý nýf mü ca de le sin de dev rim ci bir cep he aç - mak ta ki za yýf lý ðý dýr. Sa de ce bu de ðil, bu nun la bir lik te ev ren sel ve öz gün bir di zi ne de ni bu ra - da sý ra la mak müm kün dür. A ma da ha i yi an la - þýl ma sý i çin bu tab lo yu, sol ve dev rim ci ha re ke - tin ya þa dý ðý bir kriz o la rak ta ným la ya bi li riz. U - zun yýl la rý kap sa yan bu kriz sü re ci bu gün de a - þýl mýþ de ðil dir. Bu tab lo yu, ay rýn tý la rý bir ke na ra bý ra ka rak bir kaç a na nok ta da tas nif e de bi li riz. Stra te ji, prog ram, Kürt so ru nu, sos ya lizm gi bi a na so - run lar ve bun la rýn alt baþ lýk la rýn da sol ve dev - rim ci ha re ket bir ay rýþ ma i çin de dir. A ma bu ra - da, bu ya zý mý zýn a na ek se ni a çý sýn dan þu nu be - lir le mek te ya rar var dýr; sol ve dev rim ci ha re ket - te bir yan da dev rim ci lik a dý na, hat ta bu dev - rim ci li ði sa mi mi bir bi çim de yü rü ten le rin de i - çin de ol du ðu ka ba, dog ma tik bir dev rim ci e ði - lim var ken, ö te yan da, bu nun kar þý sýn da yer a - lan li be ral-tas fi ye ci bir e ði li min var ol du ðu a - çýk týr. Bu ay ný za man da dev rim ci ve re for mist ay rýþ ma sý nýn dý þa yan sý ma sý dýr. Bu i ki ke si min a de ta bir bi ri ni bes le di ði a çýk týr. Bu nun la bir lik - te sað dan sol dan et ki le nen me lez a kým ve ya pý - lar da hiç az de ðil dir. Ay rý ca sol ve dev rim ci ha - re ket kriz e þi ði ni a þa ma dý ðý i çin, fark lý et ki ve ba sýnç la ra da a çýk týr. Hem dün ya da ki ge liþ me - ler den, hem de baþ ta Kür dis tan ol mak ü ze re böl ge de ki ge liþ me ler den et ki le nen, bun la rýn o - lum lu ya da o lum suz ba sýn cý al týn da ken di var - lý ðý ný sür dü ren sol ve dev rim ci ha re ket ten söz e de bi li riz. Bu tab lo i çin de, doð ru dev rim ci çiz gi, doð ru dev rim ci an la yýþ ve mü ca de le bir hay li zor lan mak ta dýr. Bu nun la bir lik te, bir di zi i ri li u fak lý ge liþ me ve ol gu lar bir ya na, i ki a na ol gu ve bun la ra da - ir ge liþ me ler, bun dan son ra sý i çin ö nem li ol - mak ta dýr. Bun lar dan bi ri si, Or ta do ðu da ö nem - li bir yer tu tan Kürt öz gür lük mü ca de le si, i kin - ci si i se, Ha zi ran halk di re ni þi dir. Her i ki di na - mik a ra sýn da kop maz bað var dýr ve bun lar ü ze - rin den si ya set ten tu ta lým na sýl bir dev rim ci li ði ör güt le ye ce ðiz gi bi a na ko nu la ra ka dar her þe yi a de ta ye ni den kur gu la mak, ye ni den ü re til mek zo run da dýr. Ö nü müz de i ki yol var: ya ye ni len - me ey le mi ni sü rek li ký lýp bu ra dan dev rim ci sos - ya liz mi güç lü bir po li tik ek sen dü ze yi ne ta þý ya - ca ðýz, ya da sol ve dev rim ci ha re ke tin þu ya da bu bi çim de gen le ri ne bu la þan tu tu cu luk du var - la rý na çar pa cak ve ken di mi zi tek rar e de ce ðiz. Biz dev rim ci ye ni len me ey le mi ni þi ar e din miþ 29

32 30 bir ha re ke tiz ve tu tu cu luk la, dog ma tizm le, ya da ter sin den li be ral lik le, le ga lizm le a ra mý za me sa fe ko ya rýz, on lar la mü ca de le e de rek dev - rim ve sos ya lizm kav ga sýn da ye ri mi zi a lý rýz. Bu nun kav ga sý ný ve ri yo ruz... Bu ça lýþ ma mýz da a maç, bu te mel de, sol ve dev rim ci ha re ket te gö rü len bir e ði li mi, dev rim - ci lik a dý na dog ma tiz mi, o nun ba zý bi çim le ri ni e - le al mak, bu e ði lim le a ra mý za me sa fe koy mak - týr. Da ha i yi an la þýl ma sý i çin ba zen ba sit so ru lar sor mak an lam lý o lur. Ba sit bir göz lem ya pa rak, e ðer bir yer de, ne den dev rim ci mü ca de le? so - ru su na, biz za ten a i le cek dev rim ci yiz, be nim ba bam se ne ler ce ha pis yat mýþ., x ma hal le sin - de nim, bi zim bu ra lar çok dev rim ci çý ka rýr, bir sü rü þe hi di miz var., ben ce dev rim ci ler çok kah ra man in san lar, ben de on lar gi bi ol mak is - ti yo rum. gi bi il ginç ya nýt lar a lýr sak bu ra dan ko nu muz la i liþ ki li o la rak i ki þey çý kar. Bi rin ci - si, ba zen in san lar þu ya da bu bi çim de ya þa dý - ðý çev re ve i liþ ki ler den et ki le nir, baþ lan gýç a þa - ma sý a çý sýn dan bu nu an la mak müm kün dür ve bu a þa ma da bu du rum bir prob lem de ðil dir. A - ma i kin ci o la rak, baþ lan gýç a þa ma sý ný çok tan ge ri de bý rak mýþ o lan lar i çin dev rim ci lik ve sos ya lizm a dý na çar pýk bir an la yýþ ve pra tik bu ra da dý þa vur mak ta dýr. Biz her in sa nýn bi - lim sel sos ya liz mi iç sel leþ tir me si ni bek le me yiz; a ma ken di ne dev rim ci ve sos ya list o la rak ta - ným la yan dev rim ci bir ha re ke tin, hem si ya se ti - ni hem de söz ve dav ra nýþ bi çim le ri ni, po li tikkül tü rel ya pý sý ný bu te mel de o luþ tur ma sý ný bek le riz. E ðer bu yok sa, or ta da dev rim ci lik a dý - na ka ba lýk, hat ta a þa ðý da yer yer e le a la ca ðý mýz gi bi, hal kýn tu tu cu yan la rý ný halk ve dev rim a dý na sa vun mak gi bi bir ga rip lik ka çý nýl maz o - lur. Hal bu ki, ka pi ta lizm son sö mü rü cü top lum - dur; sý nýf mü ca de le si ta ri hin mo to ru dur ve iþ çi sý ný fý mev cut ka pi ta list dü ze ni yý ka cak tek dev - rim ci sý nýf týr. Bi lim sel sos ya lizm, da ha ön ce, ken di ön ce si ba zý dü þün ce a kým la rý nýn dev rim - ci e leþ ti ri si ü ze rin den or ta ya çýk tý ve iþ çi sý ný fý - na yol gös ter di. Bi lim sel sos ya lizm, in sa ný, top - lu mu, do ða yý mad de ci ba kýþ a çý sýy la, bun lar a - ra sýn da ki di ya lek tik i liþ kiy le e le a lýr, sý nýf mü - ca de le si ne de bu nun ü ze rin den mü da hil o lur. Bu an lam da, bi lim sel sos ya lizm, sý nýf mü ca de - le sin de, iþ çi sý ný fý nýn ken di i çin sý nýf ol ma sý ve iþ çi sý ný fý nýn ik ti dar mü ca de le sin de bir ta raf o - lur ken, fel se fi a çý dan i de a lizm ve me ta fi zik le mü ca de le e der. An cak bu mü ca de le düz bir hat ü ze rin den yü rü mez, çe þit li gün cel bi çim ler a la - rak sü rer. Sý nýf mü ca de le si nin ge ri ye düþ tü ðü, dev rim ci ey le min za yýf düþ tü ðü her yer de fel se fi an lam da i de a lizm, po li tik an lam da o por tü nizm þu ya da bu bi çim de or ta ya çý ka rak, sos ya liz - min bi lim sel, mad de ci ö zü nü tah rif et me ye, o - nu i de a list, me ta fi zik bir mec ra ya çek me ðe ça - lý þýr. Ma hir Ça yan Yol daþ ýn da de fa lar ca be lirt - ti ði gi bi sol da ki tüm sap ma lar bir ey lem ký la vu - zu o lan sos ya liz min, bi lim sel ö zü nün tah ri fin - den kay nak la nýr. Fel se fi i de a liz min, o nun si ya sal a lan da bir bi çi mi o lan o por tü niz min þu ya da bu bi çim de et kin ol du ðu dö nem ler de, sý nýf mü ca de le sin de, dev rim ci saf lar da di ya lek tik yön tem za yýf lar, dev rim ci te o ri dog ma laþ tý rý lýr, ik ti sa di, sos yal tah lil ler bir ke na ra bý ra ký lýr, po li tik mü ca de le ku ru slo gan lar dü ze yi ne in dir ge nir. Böy le si bir at mos fer de þu ya da bu bi çim de, çev re den, a i - le den, ar ka daþ gru bun dan, ya da çe þit li kit le ha re ket le rin den et ki le nen, te miz bir mü ca de le aþ kýy la dev rim ci saf la ra ka tý lan genç bir in sa ný so run lu bir dev rim ci lik bek ler. Gün lük ha yat la hiç bir ba ðý ol ma yan ha tý ra la rýn sa rar mýþ yap - rak la rý a ra sý na dü þen genç in san gi de rek kö re - lir ve ký sa sü re de dev rim ci ve sos ya list öð re ti de ni lin ce ak lý na yal nýz ca, bir ta kým kah ra man - lýk men ký be le ri, üç beþ ta ne dev rim ci slo gan ve bir kaç hü zün lü þar ký ge len bi ri ha li ne ge lir. Bu ra da dev rim ci te o ri ö nem siz le þir, i de o lo jik bir lik bir kaç kav ra mýn ez be ri ne da ya nýr, dar pra tik çi lik ö ne çý kar, dev rim ci te o ri i le dev rim ci pra tik a ra sýn da di ya lek tik bað za yýf lar, ya þa nan sü reç le rin ders le ri de ðil, ka lýp laþ mýþ söz ler po - li tik mü ca de le de ö nem ka za nýr, dev rim ci lik i le yi ðit lik-kah ra man lýk öz deþ le þir ya da ter sin den dev rim ci lik sý ra dan la þýp ö zü bo þal tý lýr. O por tü nizm, a ma cý na u laþ mak i çin pek çok yön tem iz le ye bi lir, pek çok þek le bü rü ne bi lir. Bu yön tem ler den bi ri de, ka tý o lan her þe yin bu har laþ tý ðý, kut sal o lan her þe yin a yak lar al tý - na a lýn dý ðý ve in san la rýn ni ha yet ha yat ta ki ko - num la rý na, kar þý lýk lý i liþ ki le ri ne so ðuk kan lý bir göz le bak ma ya zor lan dý ðý 2 bir ik lim de ser pi lip ge liþ miþ o lan bi lim sel sos ya liz mi, bü yü lü bir kut sal lý ðýn ku ca ðý na o turt mak týr. Böy le ce son - suz bir o luþ i çe ri sin de ol ma sý ge re ken bi lim sel te o ri, ye ri ni du ra ðan kut sal me tin le re; bi lim sel te o ri nin ký la vuz lu ðun da, so mut du ru mun so - mut tah li li ý þý ðýn da ger çek leþ ti ril me si ge re ken dev rim ci ey lem ve ça lýþ ma nýn ye ri ni des tan sý kah ra man lýk la ra; Le ni nist il ke ler çer çe ve sin de, ya þa yan bi rer or ga niz ma o lan dev rim ci par ti i - liþ ki le ri i se ye ri ni i kon laþ tý rý lan ön der ler çev re - sin de ya da bu i kon la rýn a ný la rýn da o luþ tu ru lan an lam sýz bir ta kým i liþ ki le re bý ra kýr. Bun lar dan hiç bi ri e leþ ti ril mez, tar tý þýl maz; a ma ha tý ra la rý - na þi ir ler, þar ký lar dü zü lür. Ko nu yu da ha i yi kav ra mak i çin bir a lýn tý yap mak ta ya rar var dýr. Ta rih te o por tü niz min et kin ol du ðu dö nem ler den bi ri, Ý kin ci En ter - nas yo nal Dö ne mi o la rak bi li nen dö nem dir. Sta - lin, Ý kin ci En ter nas yo nal o por tü niz mi nin e ge -

33 men ol du ðu bu dö nem den þu þe kil de bah se di - yor: Tu tar lý bir dev rim ci te o ri nin ye ri ni, bir bi ri - ne kar þý te o rik tez ler, kit le le rin ger çek dev rim ci sa va þýn dan kop muþ ve mo da sý geç miþ dog ma - lar ha li ne gel miþ te o ri par ça la rý al mýþ tý. Gö rü - nü þü kur tar mak i çin Marx ýn te o ri si el bet te a ný - lý yor du; a ma bu, mark sist te o ri nin can lý, dev - rim ci ru hu nu bo þalt mak i çin ya pý lý yor du. Dev rim ci bir po li ti ka ye ri ne, za yýf ve cý lýz kü - çük-bur ju va o por tü niz mi, par la men to dip lo ma - si si ni ve par la men to kom bi ne zon la rý ný kol la yan si ya set es naf lý ðý, gö rü nü þü kur tar mak i çin dev rim ci ka rar lar ve slo gan lar ka bul e di li yor - du, a ma bun lar bü ro çek me ce le rin de sak lan - mak i çin di. Par ti e ði ti mi ne ö nem ve ri le ce ði ve ken di ya - nýl gý la rý nýn ders le rin den ya rar la na rak, par ti ye, doð ru dev rim ci tak tik öð re ti le ce ði yer de, bu can sý ký cý so run lar dan us ta ca ka çý ný lý yor, bu so ru lar ört bas e di li yor, giz le ni yor du. Bes bel li ki, ge ne gö rü nü þü kur tar mak i çin can sý ký cý ba - zý so ru la ra da de ði nil me si ne ra zý o lu yor lar dý; a - ma bu, ne re ye çek sen o ra ya gi den es nek bir ka ra ra var mak i çin di. 3 Hiç þüp he siz ül ke miz de o por tü nizm ye ni sö - mür ge top lum sal ve si ya sal ze min den bes le ni - yor; bir yan dan dev rim ci an la yýþ ve de ðer le rin an la mý ný yi tir di ði söy le mi ni ge liþ ti ri yor, ö te yan dan sý ký dev rim ci lik a dý na i çe ka pa nan, tu tu cu la þan, mu ha fa za kar la þan bir e ði li mi yan sý tý yor. Bir uç tan di ðer u ca, bu ska la i çin de far ký bi çim ler a lý yor; i de o lo jik, po li tik, ör güt sel ve kül tü rel a lan lar da ken di ni dý þa vu ru yor. Bu - na kar þý mü ca de le i se, dev rim ci sos ya lizm i çin zo run lu dur. Bu ça lýþ ma mýz da, da ha çok dog ma tik dev - rim ci ke sim ler de gö rü len bir e ði li mi ba zý yön le - riy le e le a la ca ðýz. Dev rim ci mu ha fa zakârlýk o la - rak ta ným la ya ca ðý mýz bu e ði li mi, tüm yön le riy - le ay rýn tý lý e le al ma ya ca ðýz, bir kaç baþ lýk al týn - da ba zý yan la rý ný in ce le ye ce ðiz. Bu ra da ö zel o la - rak bir dev rim ci ha re ket e le a lýn ma ya cak, dev - rim ci ha re ke tin ken di sin de gö rü len ve bir den faz la dev rim ci çev re de þu ya da bu bi çim de dý - þa vu ran bir an la yýþ ve e ði lim e le a lý na cak týr. Bu an la yýþ ve e ði lim, bu ül ke nin top lum sal-kül - tü rel kod la rýn dan bes le ni yor, bel ki bir ya da i ki dev rim ci çev re de da ha yo ðun gö rül se de sol ve dev rim ci ha re ket i çin de, far ký çev re ler de var lý ðý - ný sür dü rü yor. Da ha sý, i yi lik de kö tü lük de bu - la þý cý dýr; ba zý dev rim ci çev re ler de da ha a çýk gö - rül se de, za yýf ve dýþ et ki le re a çýk, dev rim ci ve sos ya list kim li ðin de so run o lan, ken di po li tik tarz ve kül tü rü nü ye te ri de re ce de o luþ tur ma - yan ke sim le re bu yan lýþ e ði lim bu la þý yor, dev - rim ci lik a dý na dev rim ci lik ka ri ka tü ri ze e di li yor. I I) Mitoloji Yaratmak Değil Tarihin Materyalist Kavranışı Dev rim ve sos ya lizm ta ri hi þan lý bir ta rih tir; bi zim, i de o lo jik, po li tik, ör güt sel, kül tü rel a çý - dan bes len di ði miz, var lýk ne de ni miz dir. Ge le ce - ðin top lu mu da bu ra dan bes le nir, bu nun ü ze - rin den bi çim a lýr. Ta rih yok sa bu gün ve ge le cek yok tur. Ta ri hi miz ge le ce ði miz dir, bu gün dü nü i çe ri yor, ya rýn bu gün ü ze rin den yük se le cek tir. Biz in san lýk ta ri hi nin tüm dev rim ci bi ri ki mi ne sa hip çý ka rýz; Spar ta küs ten Þeyh Bed ret tin e, Pa ris ko mü nün den E kim dev ri mi ne, Çin dev ri - min den Kü ba dev ri mi ne tüm dev rim ler, hat ta bir di zi ye nil gi ler bi zim dir. Ta ri hi miz le o nur du - yu yo ruz. Bu ta rih i çin de kah ra man lýk lar, za fer, ye nil gi ve ge ri ye dü þüþ var dýr; ter si ni dü þün - mek i de a lizm dir. Bu nun la bir lik te, ta rih düz bir hat ta de ðil, çe þit li zik zak lar la bu gü ne de vi ni - yor, sar mal bi çim de i le ri sýç rý yor, ken di i çin de o lum lu ve o lum suz yan la rý ba rýn dý rý yor. Bu ko - ca ta rih i çin de bi lim sel sos ya liz min ta ri hi i se ký - sa bir dö ne mi kap sý yor, a ma bi lim sel sos ya lizm in san lýk i çin bü yük bir sýç ra ma yý i fa de e di yor. Ko mü nist Ma ni fes to dan bu ya na, yak la þýk 165 yýl lýk bi lim sel sos ya lizm ve bu nun ta ri hi bi zim var lýk kay na ðý mýz dýr. Mark sizm de e leþ ti rel yön tem iç sel dir; ta ri hi mi zi e leþ ti rel yön tem le e - le a lý rýz, bu ra dan, bu gü nün sý nýf di na mik le riy - le ge le ce ðin top lu mu nu kur gu la rýz. Mi to lo ji kah ra man lar ya ra týr. Bu kah ra man - lar, e ðer tan rý ve ya rý-tan rý de ðil se ler, en a zýn - dan tan rý sal ni te lik te in san lar dýr. Böy le ce mi to - lo ji, do ða yý tan rý lýk ta ki þi leþ ti rir. Ay ný þey o lay - 31

34 32 lar i çin de ge çer li dir, her han gi bir ta rih sel o lay, mi to lo ji de ih ti þam lý bi çim de, tan rý sal laþ tý rý la rak ak ta rý lýr. Söz ge li mi mi to lo jik an la tým la Tro ya Sa va þý, tan rý ça lar a ra sýn da ki bir sür tüþ me den doð muþ tur, sa vaþ a la nýn da ki ler i se ya in san gö rü nüm lü tan rý ve ya rý tan rý lar ya da tan rý sal ni te lik te in san lar dýr. Mi to lo jik an la tý lar, ö zel lik - le ilk çað da sa vaþ çý la ra mo ral ve ren, genç le ri kah ra man lý ða ö zen di ren bir iþ lev gör müþ ler dir. Ör ne ðin, mi to lo jik bir Tro ya Sa va þý des ta ný an - la tan o zan la rý din le yen bir genç sa vaþ çý, ya rýtan rý Ak hi le us a öy kü ne cek, sa vaþ a la nýn da Ak - hi le us un ser gi le di ði ne ben zer kah ra man lýk lar ser gi le mek is te ye cek tir. El bet te Mark sist-le ni nist ler ta ri he böy le yak laþ maz lar. Mark sist-le ni nist le re gö re ta ri - hin ö zü sý nýf lar mü ca de le si dir, her ta rih sel sü - reç ve ya o lay so mut ger çek le re, bun lar ü ze rin - de bi çim a lan in san i liþ ki le ri ne da ya lý dýr. Her bir ta rih sel sü reç ve o lay i le bir di ðe ri a ra sýn da, ya ni ön ce si ve son ra sý a ra sýn da di ya lek tik bir bað var dýr. Ta bi i ki bu ra da, her kes çe bi li nen ve bi lim sel sos ya liz min a be ce si ka bul e di len ma ter ya list ta rih an la yý þý nýn ne yin ne si ol du ðu - nu an la ta cak de ði liz; bu ra da de ðin mek is te di ði - miz ko nu, þu her kes çe bi li nen ma ter ya list ta - rih il ke le ri nin, iþ ic ra a ta ge lin ce na sýl o lup da bir den bi re u nu tul du ðu ve tu haf bi çim de dil le - re mi to lo jik þar ký la rýn yer le þi ver di ði dir. Ö zel lik le son yýl lar da, ül ke miz de dev rim ci ha re ke tin ta ri hi ne ve mi ra sý na kar þý ga rip bir hu þu i çin de ba kan dev rim ci mu ha fa zakâr e ði - lim or ta ya çýk tý ve ken di i çin de bir a lan, i liþ ki bi çi mi, öy kün me mo de li o luþ tur du. Bu dev rim - ci mu ha fa zakâr e ði lim, bir yan dan ta ri hi ken di i le baþ la týr ken, di ðer yan dan her han gi bir e leþ - ti ri yi i se, ço ðu kez kat la ný la maz bir say gý sýz lýk o la rak al gý la mýþ, ken di ni bu na gö re ko num lan - dýr mýþ týr. Ta bi, bu ta rih çok kez, sý nýf ve top lum di na mik le ri ne gö re de ðil, mis tik bir ha va i çin de, bi rey ler ve kah ra man lýk lar ü ze rin de in þa e di li - yor. Bu ta ri he ba kýþ ta ba zen, in san lýk ta ri hi i - çin ö nem li a dým ve sü reç le re sa hip çý kýl sa da (ki bu ya nýy la çok so run lu da ol maz dý); bu sa hip çý kýþ hem mis tik hem de ku ru bir a ji tas yon ü - ze rin den ol du ðun dan, sý nýf ve top lum sal di na - mik ler den u zak ol du ðun dan, hat ta ta ri hi ken di i le baþ la tan i de a list, ben mer kez ci bir ta rih an la yý þý na hiz met et ti ðin den so run lu bir yer de dur mak ta dýr. Bu nun la bir lik te, bu e ði lim, gün cel po li ti ka - da ya þa nan her han gi bir o la yý de ðer len di ri lir - ken de mü te ma di yen, san ki ta rih te ker rür e di - yor muþ gi bi, geç mi þin ef sa ne le ri i le ben zer lik - ler kur ma ya ça lýþ mak; böy le ce bu gü nü de, ya - þa nan ta rih sel sü re ci de sa kat la mak ta dýr. Bu du rum ço ðu za man gün cel po li ti ka da a tý lan a - dým la rýn geç mi þin te rim le riy le a çýk lan ma ya ça - lýþ ma sý ný; çý ka rý lan ye ni bir ya yý na, o luþ tu ru lan ye ni bir ör güt lü lü ðe mi to lo jik ya yýn la rýn ya da mi to lo jik ör güt le rin i sim le ri nin ve ril me ye ça lý - þýl ma sý na ka dar u zan mak ta dýr. Hat ta her han gi bir kit le gös te ri si çað rý sý ya pý lýr ken da hi söy - lem le re a zý cýk des tan sý ta rih ko ku su sür me ça ba sý ný ço ðu za man gör mek te yiz. Bu, ta ri hin a ný sý na de ðer ver me ve o nu hak et ti ði bi çim de yü celt me de ðil, ak si ne et ki li po li - ti ka ü re ti le me di ðin den, dev rim ci ler ve halk ü ze - rin de say gý u yan dý ran ta rih sel te rim le ri yer li yer siz a na rak göz bo ya ma tav rý dýr. Mark sist- Le ni nist ler i çin böy le si bir sa kat ta výr söz ko nu - su o la maz. Le nin bu tür lü tav rý dev rim ci la fe - be li ði 4 o la rak ta ným lý yor ve dev rim ci dü þün ce ko nu sun da ki ka fa ka rý þýk lý ðý 5 ndan kay nak - lan dý ðý ný be lir te rek þöy le di yor: Marx, i þi bit miþ geç mi þin çe ki ci te rim le ri ni ta þý yan bu tür den la fe be lik le ri nin ge le ce ðin gö - rev le ri ni giz le mek a ma cýy la kul la nýl ma sý ný sýk sýk suç la mýþ týr. Böy le du rum lar da, da ha ön ce ta rih te gö re vi ni yap mýþ o lan bir te ri min çe ki ci - li ði, ya nýl tý cý ve za rar lý bir yal dýz ol mak ta dýr. 6 Ko nu nun da ha i yi an la þýl ma sý i çin i kin ci bir a lýn tý ya pa lým. Le nin, Pa ris Ko mü nü nün ih ti - þam lý a ný sý nýn ko ru yu cu ka nat la rý al tý na sý ðý - na rak Dev rim ci Ko mün ler ku rul ma sý ge rek ti - ði ni söy le yen Ye ni-ýsk ra kon fe rans çý la rý na de ði - ne rek þöy le di yor: 1871 Pa ris Ko mü nü nün a ný sý ný ne den li yü cel tir sek, o nun yan lýþ la rý ný ve i çin de yer al dý - ðý ko þul la rý tah lil et mek si zin o na ge li þi gü zel de - ðin mek de o den li hoþ gö rü le mez. Böy le yap mak En gels in a lay et ti ði- Ko mü nün her ha re ke ti ö nün de e ði len blan ki ci le rin saç ma ör ne ði ni yi - ne le mek o lur. Bu dev rim ci ko mün ko nu sun - da, ka rar da de ði nil miþ bu lu nan ko mün ko nu - sun da, so ru so ran iþ çi ye kon fe rans çý nýn ya ný tý ne o la cak týr? Söy le ye bi le ce ði tek þey, bu nun ta - rih te bu ad la bi li nen bel li bir iþ çi hü kü me ti ol - du ðu, o sý ra da de mok ra tik bir dev rim le sos ya - list bir dev ri mi ni ö ðe le ri ni bir bi rin den a yýr ma ye te ne ðin de ol ma yan ve a yý ra ma mýþ bir hü kü - met ol du ðu, bir cum hu ri yet uð ru na sa vaþ ma gö re vi ni sos ya lizm uð ru na sa vaþ ma gö re vi i le bir bi ri ne ka rýþ týr mýþ, Ver say a kar þý et ki li bir sal dý rý dü zen le ye me miþ, Fran sýz Ban ka sý na el - koy ma mak la bir ha ta iþ le miþ vb. bir hü kü met ol du ðu dur. Ký sa ca sý is ter Pa ris Ko mü nü ne, is - ter bir baþ ka ko mü ne de ði ni yor o lun, ya ný tý nýz þu o la cak týr: bi zim ki nin öy le ol ma ma sý ge re ken bir hü kü met ti. Hoþ bir ya nýt ger çek ten de! Bir ka rar, par ti nin tak tik prog ra mý ko nu sun da hiç - bir þey söy le me di ði ve yer siz bir bi çim de ta rih - ten ders ler ver me ye baþ la dý ðýn da, bu, bir dev - rim ci nin u ka la ca ahlâk der si ver me ye kal kýþ - mýþ ol ma sý ný ve ye ter siz li ði ni ta nýt la maz mý? 7 Le nin in cüm le le ri sa ný rýz so ru nu net bi çim -

35 de or ta ya ko yu yor. An cak dik kat et me miz ge re ken e sas nok ta dev rim ci mu ha fa zakâr an la yý þýn, ta rih sel o lay - la rý an lam sýz bi çim de i de a li ze et me si ve mi to lo - jik an lam lar yük le me sin den ö te, ar ka sý boþ ve i de a list ta rih an la yý þý nýn pom pa lan ma sý ve in - san lý ðýn ka za ným la rý ný su is ti mal et me si dir. Bu ra da þu nu ha týr lat mak ta ya rar var, Le - nin, Men þe vik le ri e leþ ti rip, Pa ris Ko mü nü nü de ðer len di rir ken kul lan dý ðý has sas kan ta rý ný, dev rim ci mu ha fa zakârla rýn ya nýn da kul lan say - dý ve ül ke miz dev rim ci ha re ke ti nin ta ri hin de ki des tan sý bir o la yý bu kan ta ra vur say dý, bü yük bir o la sý lýk la dev rim ci ha re ke tin ta ri hi ne ha ka - ret et mek le suç la nýr dý. O por tü nizm, dev rim ci mu ha fa zakârlý ðýn dur gun man tý ðý ný ga yet i yi bi çim de kul la nýr ve bu þe kil de po li ti ka sýz lý ðý nýn, ey lem siz li ði nin, kuy ruk çu si ya se ti nin ü ze ri ni ör ter. O por tü niz - min da yat tý ðý po li ti ka sýz lý ðý, ey lem siz li ði ya da Le nin in de yi þiy le dev rim ci la fe be li ði ni e leþ ti re - cek o lan Mark sist-le ni nist i se, dev rim ci ha re - ke tin ta ri hi ne ha ka ret et me suç la ma sýy la kar - þý kar þý ya ka lý ve rir. Mark sist-le ni nist ler bu suç la ma lar la kar þý - laþ mak tan çe kin me me li dir. Biz doð ru bil di ði miz yol dan yü rü ye ce ðiz; ta ri he ba ký þý mý za da ta rih - sel ma ter ya lizm yön ve ri yor, ve re cek tir. Doð ru yol da yü rü ye ce ðiz, i de a list, ben mer kez ci ta rih an la yýþ la rýy la he sap la þa rak, bun lar la a ra mý za me sa fe ko ya ca ðýz. Mark sist-le ni nist ler i çin ül ke miz ya da dün - ya dev rim ci ha re ke ti nin ta ri hin de ki her han gi bir sü reç ya da o lay, týp ký tüm di ðer ta rih sel sü - reç ve o lay lar gi bi so mut du rum i çe ri sin de, her ta rih sel sü reç ve o la yý ken di nes nel-öz nel ko - þul la rý i çin de e le al mak; bu ra dan bir di zi ders - ler çý kar mak a na yön tem dir. Ay rý ca ül ke miz dev rim ci ha re ke ti nin ta ri hi nin bü tü nün de, stra te jik ba þa rý sýz lýk la rýn (bu ra da stra te jik kav ra mý na yük le di ði miz an lam stra te ji de ðil, tüm ta ri hi miz de ö nem li a dým ve sü reç ler de sýk sýk ba þa rý sýz lýk la kar þý kar þý ya gel mek tir) tak tik ba þa rý lar dan da ha faz la ol du ðu ger çe ði ni de göz ö nü ne a lýr sak, Mark sist-le ni nist le rin ö de vi, ke sin lik le des tan sý di re niþ hi ka ye le ri ni hu þu i çin de din le mek ve ta rih le ri ne laf söy let me yen mu ha fýz lar o la rak, ta rih sel ta ným la ma ve o lay - la rý yer li yer siz yi ne le mek de ðil; her ta rih sel o - la yý en de tay cý ve kes kin bir e leþ ti rel ba kýþ la e - le al mak, mü ca de le i çin i þe ya rar so nuç lar çý - kar mak ol ma lý dýr. Ta rih sel mi ra sý mýz an cak bu þe kil de hak et ti ði ko nu ma yer leþ miþ o lur. Çün - kü Mark sist-le ninst le rin id di a sý as la geç mi þin mu ha fý zý ol mak de ðil, a ma ke sin lik le ge le ce ðin ü re ti ci si ol mak týr. Dev rim ci ler hiç bir za man hiç bir þe ye kar þý ken di le ri ni ko þul lan dý ra maz lar. Biz nes ne, o lay ve sü reç le re Mark sist yön te - mi e sas a la rak; ken di mi zi ey le mi miz ve dü þün - ce mi zi yap tý rým al tý na sok ma dan a yak ta dur - duk. Do la yý sýy la e leþ ti rel li ði miz de de yar gý la rý - mýz da da tek kýs ta sý mýz bi lim sel lik te me lin de hal kýn ve dev ri mi ni çý kar la rý ol du. Sos ya liz me, ge le ce ðe sar sýl maz þe kil de i nan dý ðý mýz i çin, ta - ri he doð ru bak mak so rum lu lu ðu nu hiç bir þe ye ter cih e de me yiz. Ve o na bu bað lam da sa hip çý - ka rýz. Sos ya lizm an la yý þý mýz bu dur. 8 I I I) Devrimciler Ölür, Devrimler Durmaz Sürer Biz bu yol da ö lü mü gö ze al dýk, yo lu muz þe - hit le ri mi zin yo lu dur! Bi lin di ði gi bi bu, pek çok dev rim ci a ji tas yon - da rast la dý ðý mýz bir cüm le dir. Ve ke sin lik le her dev rim ci nin hem fi kir ol ma sý ge re ken bir cüm le - dir. El bet te ö lüm bir dev rim ci yi dur du ra maz, ö - lü mü dü þü nüp bu nun ba sýn cý al týn da, bu na tes lim o lan dev rim ci lik ya pa maz. Dev rim ci, dev rim yo lun da ö lü mü gö ze a lan bi rey dir; ö lü - mü gö ze a la ma yan hiç bir dev rim ba þa rý ka za - na maz. Hat ta bu gün i çin, bu gü nün Tür ki - ye sin de ö lüm gö ze a lýn ma dan tak tik ba þa rý lar bi le el de et mek müm kün de ðil dir. Ve e vet, ke - sin lik le yo lu muz þe hit le ri mi zin yo lu dur. Ya da bir di ðer i fa dey le yo lu muz, dev rim yo lun da dü - þen le rin yo lu dur. Bu i fa de den de ba sit çe an la - þý la bi le ce ði gi bi a sýl i ti ba riy le yo lu muz, dev rim yo lu dur! Dev rim ci mu ha fa zakârlýk, her za man ki gi bi bu ra da da dur gun man tý ðý ný ko nuþ tu rur ve yi - 33

36 34 ne Mark sizm-le ni nizm i le hiç bir il gi si ol ma yan, a de ta A ris to cu bir ba kýþ la þu so nu ca va rýr: yo - lu muz þe hit le ri mi zin yo lu ol du ðu na gö re, he pi - miz þe hit ol ma lý yýz ya da yo lu muz dev rim yo - lun da dü þen le rin yo lu ol du ðu na gö re, he pi miz dev rim yo lun da ken di mi zi fe da et me li yiz. Bu - ra da dev rim ya da dev rim ci lik a de ta ö lüm ve þe - hit lik le öz deþ leþ ti ri lir. Yi ne bu an la yý þa at fen, ba zý film ler de ka ri - ka tü ri ze e di len dev rim ci tip le ri, dev rim ci ler ö - lüm le ni þan lý dýr. (ki bu doð ru sö zün ne den se pek a ným sa týl ma yan ilk bö lü mü ya þam la söz - lü dür) gi bi söy lem ler le top lu ma su nul mak ta, dev rim ci lik il kel, ka ba bir dü ze ye in dir gen mek - te dir. E ge men med ya ta ra fýn dan ka ri ka tü ri ze e - di le rek su nu lan bu dev rim ci tip le me si, baþ ka þey ler i çin ký ya me ti ko pa ran dev rim ci mu ha fa - za kar lýk ta ra fýn dan pek faz la e leþ ti ri ko nu su e - dil me mek te dir. Hiç þüp he siz bu gi bi ko nu lar da, dev rim ci mu ha fa zakâr an la yý þýn, sýk sýk mis tik, din sel ya da ya rý din sel kav ram lar kul lan dý ðý da bi lin - mek te dir. Bu ya rý mis tik an la yýþ, bi lim sel sos ya lizm le bir lik te yan ya na du ra maz. Mark sist-le ni nist - ler i çin, dev rim ci sos ya list ler i çin dev rim i çin dö vüþ mek, bu yol da ö lü mü gö ze al mak tar tý þý - la maz; ö lü ne cek yer de ö lü mü yen mek, düþ ma - na tes lim ol ma mak, her ko þul da di ren mek dev - rim ci li ðin bir bi çi mi dir a ma dev rim ci lik bun la rý i çe re rek a þan bir ya þam bi çi mi dir. A ma biz bir yo la gi der ken, dev rim ci ey le me ve ça lýþ ma yý ör - güt ler ken ö lüm süz leþ mek i çin, þe hit ol mak i çin, ken di ni fe da i çin çýk ma yýz. Bi zim i çin, her þey den ön ce po li tik ba kýþ, he def, bun la rýn ya þam la ba ðý çok da ha ön plan da dýr; bu u ður - da ö lüm ka çý lýn maz bir du rak sa, ö lü mü yen - mek de gö re vi miz dir. Biz ö lü mü de ðil ya þa mý ö - ne a lý rýz, ö lüm i le ya þam a ra sýn da di ya lek tik ba ðý bu ra dan ku ra rýz. Ýn san tü rü ilk çað lar dan be ri, ö lüm ol gu su - nu kav ra mak ta güç lük çek miþ tir. Ko nu þan ha - re ket e den, duy gu la rý, dav ra nýþ la rý o lan can lý bir or ga niz ma nýn öy le ce ö lüp git me si in san tü - rü i çin ta rih sel bir an la þýl maz lýk o la rak ka bul e di le bi lir. Bu an la þýl maz lýk baþ lý ba þý na bir kor - ku kay na ðý dýr. Ýn san tü rü, bu kor ku yu aþ mak i çin ta rih bo yu ö lü me bir ta kým an lam lar yük - le miþ, ki mi le yin ö lü le rin mis tik dün ya la ra git ti - ði ne, ki mi le yin ö lü le rin ye ni den do ða rak (re en - kar nas yon), fark lý su ret ler de tek rar yer yü zün de do laþ ma ya baþ la ya ca ðý na i na na rak ö lü mü aþ - ma gay re ti ne gir miþ tir. Bu a maç la in san tü rü, ta rih ler bo yu ri tü lel ler, sem bol ler ya rat mýþ, bun la rýn ar dý sý ra git miþ tir. Ve be de nin çü rü - yüp git me sin de, üç gün ön ce ko nu þan, gü len að la yan in sa nýn, üç gün son ra do nuk göz le riy - le, ka tý ve çü rü mek te o lan bir nes ne ye dö nüþ - me sin de bul du ðu an lam sýz lý ðý, ni ha yet ya rat tý - ðý bu sem bol ler le ru hun ö lüm süz lü ðü ne i na na - rak aþ ma yo lu na git miþ tir. A me ri ka lý ant ro po log Er nest Bec ker bu du - ru mu þöy le a çýk lý yor: Sa yý sýz ev rim sel sü reç ler bo yun ca, or ga niz - ma ken di bü tün lü ðü nü ko ru ma lýy dý; ken di ne a it bir fiz yo kim ya sal kim li ði var dý ve bu nu sa - kýn mak la yü küm lüy dü. Bu or gan transp lan tas - yo nu nun da te mel prob le mi dir: or ga niz ma ken - di ni ya ban cý mad de le re kar þý ko rur, bu o nun ha yat ta kal ma sý ný sað la ya cak ye ni bir kalp da - hi ol sa. Pro top laz ma, bü tün lü ðü nü bo za cak çev re sel et ki le re kar þý ken di ni mu ha fa za e der. ( ) Fa kat in san, yal nýz ca dur ma dan ça lý þan kör bir pro top laz ma kü re sin den i ba ret de ðil dir; o, sem bol ler, düþ ler ve mad di ol ma yan þey ler le do lu bir dün ya sý ve is mi o lan bir ya ra týk týr. Ken di ne ver di ði de ðer, sem bol ler le o lu þur, öz se - vi si sem bol ler den ve so yut bir i de a dan bes le nir; bu, ha va da, a kýl da ve ka ðýt ü ze rin de bu lu nan ses ler den, ke li me ler den ve im ge ler den o lu þan bir i de a dýr. Ve bu de mek tir ki, in sa nýn or ga niz - ma ak ti vi te si ne o lan do ðal öz le mi, ka tý lým ve ge - niþ le me se vin ci, sem bol le rin dün ya sýn da sý nýr - sýz ca bes le ne bi lir ve böy le ce ö lüm süz lü ðe u la - þýr. Böy le ce, te kil or ga niz ma, dün ya nýn bo yut - la rý nýn ve fi zik sel bir uz vun ha re ket et me di ði za man la rýn i çe ri si ne ge niþ le ye bi lir ve öl se da hi son suz lu ðu el de e de bi lir. 9 Ö lü mün bir ta kým sem bol ler le yü ce leþ ti ril - me si ve ö zen di ril me si, in san tü rü nün, ö lü mün ve ö lüm kor ku su nun a þýl ma sýn da kul lan dý ðý en es ki ve et ki li yön tem o la rak ka bul e di le bi lir. Öy - le ki, ul vi bir a maç uð ru na ö lüm, ö lüm süz lü ðü de i çin de ba rýn dý rýr. Bü tün di ni an la yýþ lar, ul vi a maç lar uð ru na ö lü mü yü ce leþ ti rir, ö lü mün bu tür lü sü nü þa ha det di ye a na rak ö len ki þi nin ö - lüm süz ru hu nun mü ka fat lan dý rý la ca ðý ný ö ne sü rer ler. Ýs pan ya iç sa va þýn da ki fa þist Fran ko fa lan - jist le ri nin Ya þa sýn Ö lüm! slo ga nýn da i fa de si ni bu lan ö lüm gü zel le me si de bu ra dan bes len - mek le bir lik te, bun dan bi raz da ha faz la sý ný da i çe rir. Bu ra da yü ce leþ ti ri len ö lüm le bir lik te, yal nýz ca ö lü nün ru hu de ðil; a ma ay ný za man da tüm ya þa mý da mü ka fat lan dý rýl mýþ o lur. Sa vaþ - ta ö len fa lan jist, bir ul vi a maç uð ru na ö le cek ve böy le ce ya þa mýþ ol du ðu tüm ha yat da ul vi bir a maç la ya þan mýþ, say gý du yu la sý bir ha yat o la - cak týr. Böy le ce ö lü mün kor ku du yu lan an la þýl - maz lý ðý yal nýz ca ö lü me de ðil, ö lüm le bir lik te ya - þa ma da bir an lam ka zan dý ra rak a þýl mýþ o la - cak týr. Bu þe kil de, sa va þan fa lan jist ö lüm kor - ku su nu a þa cak ve bu gün öl se de ya rýn dil ler de tür kü o la ca ðý ný bil me nin ka zan dýr dý ðý mo ti vas - yon la Ya þa sýn Ö lüm! di ye hay ký ra bi le cek tir. Er nest Bec ker bu nu, ya þam ve ö lüm kor ku -

37 su ol ma yan i ti kat þö val ye si i de a sý o la rak ta - ným lý yor ve ek li yor: Þüp he siz ki i ti kat þö val ye - si, in sa nýn or ta ya at tý ðý en gü zel ve bü yü le yi ci i - de al ler den dir. 10 E ðer fa lan jist le rin han gi a maç la sa vaþ tý ðý ný dü þü nür sek, bu söy lem le rin on lar i çin ne den li ge rek li ol du ðu nu an la rýz. Bir a vuç halk düþ ma - ný nýn çý kar la rý uð ru na dö vü þen yý ðýn la rý dü þü - ne lim, i de al ül kü le rin, an lam sýz ri tü el le rin cez - be di ci li ði ol ma say dý, fa þist ler he sa bý na dö vü - þüp kar deþ le ri ni kat le den yok sul lar, ö lür ler ken ken di le ri ne bu an lam sýz du ru mu na sýl a çýk - lar lar dý? Mark sist-le ni nist ler i se do ða yý o lan ca nes - nel li ðiy le kav ra ma ya ça lý þan, ya þam ve ö lüm a - ra sýn da di ya lek tik bir bað ku ran bi lim sel sos ya - lizm öð re ti si ni ey lem ký la vu zu ka bul e den ler dir. On lar i çin e sas an lam sýz o lan ö lü mün an la þýl - maz lý ðý, ha ya týn an lam sýz lý ðý gi bi kav ram lar - dýr. Bu ra da en ö nem li nok ta þu dur: Mark sist- Le ni nist le rin kav ga sý, ya þa mak kav ga sý dýr. Ýþ te tam da bu yüz den, ö lüm kor ku su nu aþ mak i çin hiç bir sem bo le, hiç bir ri tü e le ih ti yaç duy maz - lar. Mark sist-le ni nist le ri mü ca de le ye i ten, al lý pul lu cüm le ler de ðil, ya þa mýn i çin de her an kar þý kar þý ya ol duk la rý sý nýf çe liþ ki si dir. On la - rýn is ya ný, ö lü me kar þý dýr. Zul me, a da let siz li ðe, e þit siz li ðe, aç lý ða, yok sul lu ða kar þý bir is yan dýr, in san ca ya þam kav ga sý dýr. Do la yý sýy la Mark - sist-le ni nist ler hiç bir bi çi miy le ö lüm gü zel le - me si yap maz, þan lý bir ö lüm le dil ler de tür kü ol mak bek len ti si ne gir mez ler. El bet te kav ga da her an ö lüm le bu run bu ru - na ol ma ha li var dýr. A ma bu, ta bi at ta ki her can lý nýn her gün ö lüm le bu run bu ru na o lu þun - dan da ha il ginç, da ha id di a lý de ðil dir. Na sýl ki bir ser çe nin, yav ru la rý na yi ye cek bul ma ya her gi di þin de at ma ca lar ca av la na bil me ih ti ma li bu - lu nu yor sa ve na sýl ki yýr tý cý lar da hi, ör ne ðin as - lan lar da hi, bi zon la ra her sal dý rýþ la rýn da on la - rýn ký lýç gi bi boy nuz la rýn da can ve re bil me ih ti - ma li ni bi li yor lar sa, Mark sist-le ni nist le rin ö lü - mü bil me si de bun dan faz la de ðil dir. Bi linç li o - la rak saf tu tu lan sý nýf mü ca de le si nin do ðal a ký - þý i çe ri sin de or ta ya çý ka bi le cek du rum lar dan sa de ce bi ri dir. Be sin zin ci ri nin alt ba sa ma ðýn da ki kü çük ser çe den, en üst te ki yýr tý cý as la na ka dar tüm ta bi at her gün ya þar dö vü þür, ö lür ve tek rar do - ðar. Can lý la rýn hep si ö lü mün var lý ðý ný her da ki - ka his se der ler. Bu na rað men kü çük ser çe her gün yu va sýn dan ye mek bul mak i çin ay rý lýr ve as lan da her gün bi zon sü rü le ri nin ar dý sý ra ko - þar. Ö lüm, ya þa mýn bir par ça sý dýr, o nun do ðal so nu dur. Ýn san ve o nun en ge liþ miþ bi çi mi o lan dev rim ci ler i çin, ö lüm her an kar þý la þý la bi le cek bir an dýr, a ma bas kýn ge len ya þa mak ar zu su - dur. Di ðer yan dan ba zý an lar var dýr ki, tüm can lý lar tü rün de va mý i çin ö lü mü ka bul le ne bi - lir ler. Bun da da as lýn da des tan sý bir yan yok - tur. Yu mur ta la rý nýn ü ze rin de gün ler ce aç bek - le yip, yav ru la rý yu mur ta la rý kýr dý ðýn da ö len, ah ta pot ya da yý lan tür le ri bu na ör nek ve ri le bi - lir. Bu ra da in san tü rü nün top lu luk lar ha lin de ya þa yan bir tür ol du ðu nu at la ma mak ge re kir. Ya ni bu top lu lu ðun ço cuk la rý, týp ký di ðer top lu - luk ha lin de ya þa yan can lý la rýn ki gi bi, tüm top - lu lu ða a it tir. Þu hal de ken di ço cu ðu ol ma sa da - hi dev rim ci, hiç gör me ye ce ði son ra ki ne sil le rin öz gür bir ül ke de, in san ca ya þa ya bil me si i çin dö vü þür ve bu sý ra da ha ya tý ný yi ti re bi lir. Ýþ te dev rim ci nin ö lü mü de böy le si ne ta bi i, do ðal dýr. Dev rim ci yi ö lüm, ya þa mak kav ga sý ve rir ken, ye ni bir top lum i çin dö vü þür ken bu lur. Bu nok ta da Ký zýl de re de Biz bu ra ya dön me - ye de ðil, öl me ye gel dik di ye hay ký ran Ma hir Ça yan Yol da þý an mak ta ya rar var. Di ya lek tik man týk la bir tür lü ba rý þa ma yan dev rim ci mu ha fa zakârlý ðýn dur gun man tý ðý, bu cüm le den þu so nu cu çý ka rý yor: On lar Ký zýl de - re de ken di le ri ni fe da et ti ler. On la rýn Ký zýl de - re ye ne a maç la git ti ði her kes çe bi li nir. On lar, Ký zýl de re ye, ga yet so mut, bi lim sel sos ya liz min ý þý ðýy la dü þü nül müþ, dev rim ci bir prog ram doð - rul tu sun da git ti ler; yok sa kah ra man ca dö vü - þüp þe hit ol ma ya, ö lüm süz bi rer kah ra man ol - ma ya de ðil. An cak ça týþ ma ka çý nýl maz ol du - ðun da da, hiç bir ka ram sar lý ða düþ me den ke sin bir ka rar lý lýk la dö vüþ tü ler. On lar dev rim ci li ði bir ya þam bi çi mi o la rak kav ra dý lar; bu nun i çin 35

38 36 Tür ki ye dev ri mi nin so run la rýy la il gi len di ler, bir di zi tar týþ ma ve ay rýþ ma i çin de ken di yol la rý ný çiz di ler, bu ra da dur ma dý lar, bu nun pra ti ði ni ör güt le di ler ve Ký zýl de re bu nun bir so nu cu ol - du, o ra da ö lüm de bun dan ye nil di. Che Gu a ve ra þöy le di yor: Ge ril la ge rek ti ði her an da ha ya tý ný teh li ke - ye a ta bil me li, is te nen an da en kü çük bir du rak - sa ma ya düþ me den bu ha ya tý ver me ye ha zýr ol - ma lý dýr; bu nun la bir lik te ted bir li ol ma lý ge rek - me di ði yer de ken di ni teh li ke ye at ma ma lý dýr. A - leyh te bir so nu ve yo ko lu þu ön le mek i çin o la - nak lar el ver di ðin ce her ön lem a lýn ma lý dýr. 11 Dev rim ci le rin bir ku þat ma da, düþ man la a - çýk ça týþ ma da a sýl po li ti ka sý ve du ru þu di re niþ - tir; ya þa ma a dý al týn da tes lim ol mak i se dev - rim ci bir ta výr de ðil dir. Bu ko nu da, a de ta bir bi - ri ne ek le nen hal ka lar gi bi o lu þan dev rim ci bir ge le nek ten söz e di le bi lir; Mal te pe ve Ký zýl de - re de Ma hir Ça yan ve yol daþ la rý mý zýn bu di re ni - þi ör nek tir, bu yol da hem dev rim ci sos ya liz min hem de di ðer dev rim ci ke sim le rin on lar ca di re - ni þi ve ör ne ði var dýr. Bu ör nek le re ve o lu þan dev rim ci ge le ne ðe rað men, hiç bir dev rim ci ve sos ya list ö lü mü kut sa ma mýþ týr, ör ne ðin On lar Ký zýl de re ye öl me ye git me miþ tir. Dev rim ci ler ö lür, dev rim ler dur maz sü rer... Ya zý mý zýn bu bö lü mü nü ün lü þa ir Pa ul E lu - ard ýn, Al man fa þist le ri ta ra fýn dan kur þu na di - zi len Fran sýz ko mü nist Gab ri el Pe ri nin ar dýn - dan yaz dý ðý þi ir den bir a lýn týy la bi ti re lim: Bir in san öl dü baþ ka si lah bil me den Ha ya ta a çýl mýþ kol lar dan gay rý Bir in san öl dü baþ ka yol bil me den Mav zer le rin kýp raþ tý ðý yol dan gay rý Bir in san öl dü vaz geç mez hâlâ dö ðüþ ten Ö lü me kar þý ka ran lý ða kar þý Madem onun istediği şeyleri Biz de istiyoruz Esenlik diyoruz ışısın bir Gözlerin gönüllerin derininde Adalet diyoruz ışısın yeryüzünde Ýn sa ný ya þa tan ke li me ler var dýr Ha ni yun muþ a rýn mýþ söz ler Sý cak lýk di ye lim gü ven di ye lim Me selâ aþk a da let hür ri yet ke li me si Ço cuk ke li me si in san lýk ke li me si gi bi Ve ba zý çi çek le rin ül ke le rin is mi Me selâ yi ðit lik kar deþ lik ar ka daþ lýk Ça lýþ ma ke li me si gi bi Son ra ba zý ka dýn la rýn ba zý dost la rýn is mi Bi zim Pe ri de on la rýn a ra sýn da Bi zim de diy sem bo þu na de ðil di vu rul du ðu Pe ri öl düy se bu ha yat ya þa ma ya deð sin di yey di On dan öð ren dik gü cü mü zün ne le re ye te ce ði ni Biz di yor sam o nun u mu du hâlâ har lý di ye dir 12 IV) Geleneksel Fikirler Değil Geleneksel Fikirlerden Kopuş Mark sist-le ni nist ler ne yi sa vun ma lý? Mark - sist-le ni nist ler i çin her dö nem sa vu nu lan ve de ðiþ mez an la yýþ ve tez ler var mý? Dev rim ci de - ðer ne dir ve dev rim ci de ðer ler bo zul ma dan ku - þak tan ku þa ða a kar mý? Biz ne yi sa vu na ca ðýz, hal ký mý zýn ka dim ge le nek ve de ðer le ri ni mi yok - sa sos ya liz mi mi? Pe ki bun la rý ki me kar þý ve na sýl sa vun ma lý yýz? Ý yi de bu Mark sist- Le ni - nist ler yý ký cý de ðil miy di? Sa vun ma da ne re - den çýk tý þim di? Doð ru su ö zel lik le son yýl lar da, ül ke miz de, bir ta kým ah la ki kýs tas lar la do nan mýþ, va rý ný yo ðu nu hal kýn de ðer ve ge le nek le ri ni dev rim - ci de ðer ler o la rak sa vun ma ya a da mýþ bir dev rim ci ti pi or ta ya çýk tý. Bu dev rim ci ti pi her yer de, ka tý ve a de ta bir din o ku lu öð ren ci si ni an dý ran dog ma tik ta výr la rýy la ö ne çýk mak ta dýr. Bu dev rim ci tip, li be ral, öz gür lük çü, ö nem li öl çü de o mur ga sýz bir baþ ka tip kar þý sýn da ko - num la ný yor, bu ti pe tep ki i le var lý ðý ný sür dü rü - yor. Bu dev rim ci mu ha fa za kar tip, ka tý ge le nek - çi li ði ve dog ma la rýy la, a de ta bir ka ri ka tür ha li - ne gel miþ tir ve yer yer sol çev re ler de, ö zel lik le kü çük bur ju va ay dýn çev re ler de a lay ko nu su e - dil mek te dir. Pe ki, bu nok ta ya ge lin me sin de se bep ne dir? Bi rin ci o la rak, bi lim sel sos ya lizm el bet te iþ çi sý ný fý ve halk la ra yol gös te ri yor; an cak, re el sos - ya lizm pra ti ðin de, sos ya lizm bü yük bir ge ri ye dü þüþ ya þa mýþ týr. Ya þa nan sos ya lizm, ka pi ta - liz me kar þý dev rim ci bir rol oy na dý ve dün ya nýn 1/3 de za fer ka zan dý; bu sý nýf mü ca de le si ve in - san lýk i çin bü yük bir ka za ným dýr. A ma sos ya - lizm ken di ni ko ru ma ref lek si i çin de (bu nun te - o rik-po li tik da ya na ðý tek ül ke de sos ya lizm dir. Tek ül ke de, Rus ya da, 1925 lerde sos ya liz mi in - þa et mek zo run lu dur. An cak bu ay ný za man da ko ru ma ref lek si ve çiz gi si dir. Da ha son ra, bu te o ri tek ül ke de ko mü niz min ku ru la ca ðý gi bi bir nok ta ya u laþ mýþ; bu sa de ce te o rik-po li tik bir yan lý þý i fa de et mek te kal ma mýþ, ay ný za - man da bü yük dev let þo ve niz min te me li ol muþ - tur. Te o rik dur gun luk ve gi de rek mu ha fa za kar - lýk e ði li mi nin kay nak la rý bu ra lar da var dýr) gi de - rek tu tu cu bir ye re sü rük len di, do nuk laþ tý ve ge ri le di. U lus la ra ra sý sos ya list ha re ket i çin de re viz yo nizm gök ten düþ me di, bu ze min de or ta - ya çýk tý ve ka pi ta list res to ras yo nun ö nü nü aç tý. Hiç þüp he siz, da ha ön ce çe þit li bi çim de e le al - dý ðý mýz bu sü reç ve ol gu nun bir di zi i de o lo jik, po li tik, ör güt sel ve kül tü rel kay nak la rý var; bu kay nak lar ay rý ca bir di zi so run da ü ret ti, sos ya - lizm i çin bu so run lar ha la bir iz, le ke dir. Bu gü nün, 4. bu na lým dö ne mi nin a na ö zel - lik le rin den bi ri, 3. bu na lým dö ne min a na ol gu - lar dan bi ri o lan sos ya liz min dün ya öl çe ðin de ki

39 gü cü ve pres ti ji nin ol ma ma sý dýr. Bu gün sos ya - lizm, re el sos ya liz min yý kýn tý sý i çin de, bir ya da bir kaç ül ke de, sa vun ma ze min de var lý ðý ný sür - dü rü yor. Hat ta, sos ya lizm ta ri hi i çin de bü yük bir pa ran tez a çar sak, sos ya liz min in þa sý ve dün ya öl çü sün de güç ol ma sý, bu dö nem de o lu - þan sos ya lizm an la yý þý ve pra ti ði ka pan mýþ týr. Re el sos ya liz min çö zü lü þü bir dö ne mi ka pa dý sos ya lizm i çin ye ni bir dö ne min ka pý sý ný aç tý. Sos ya lizm bu dö nem de, bi lim sel sos ya liz me bað lý o la rak, 150 yý lý aþ kýn ta rih sel de ney ve bi - ri kim ü ze rin den ye ni den ku rul ma lý dýr, ku ru la - cak týr. Bu yön de e mek ve ça ba var dýr; a ma bu bir sü reç ve bi ri kim i þi dir, bu sü reç de vam e di - yor. Ha la sol ve dev rim ci ha re ke tin, hem dün ya öl çe ðin de hem de ül ke miz de dev rim ci te mel de, i de o lo jik, po li tik, ör güt sel ve kül tü rel dü zey de bu yön de ye ni den in þa e dil di ði söy le ne mez. Ni te kim bu ra dan u laþ tý ðý mýz so nuç þu dur: bu gün kü sol ve dev rim ci ha re ke tin ha la ö nem li öl çü de 3. En ter nas yo lin çiz gi sin de ol du ðu nu dü þü nür sek, tu tu cu luk ve mu ha fa za kar lý ðýn ö - nem li bir kay na ðý ný an la mýþ o lu ruz. Ý kin ci o la rak, bu gün kü sol ve dev rim ci ha re - ke ti, ken di i çin de bir den çok ta rih sel sü re ce a - yýr sak da, a sýl o la rak i ki a na a þa ma da top la - mak müm kün dür. Bi rin ci si, ü to pik sos ya lizm, hat ta u lu sal cý sos ya liz min yo ðun et ki siy le (Mus ta fa Sup hi nin ya þa mý bu ko nu da öð re ti ci - dir), bu ze min den çý kan TKP dö ne mi dir. TKP, 1920 de Ba kü de ku rul du, Ka ra de niz de im ha ol du. Bu ku ru luþ i ra de si son de re ce ö nem li dir, de ðer li dir. TKP, Ka ra de niz de ön der ya pý sý ný kay bet se de 1951 yý lý na ka dar ör güt sel ya pý sý ný þu ya da bu bi çim de sür dür dü. TKP i çin 1951 tu tuk la ma la rý dö nüm nok ta sý dýr ve ö zün de bu ay ný za man da i çi boþ bir ef sa ne nin baþ lan gý cý - dýr. TKP bir dev rim ci ti pi ü ret ti; dý þa ba ðým lý, yö nü dýþ ta Sov yet ler Bir li ði ne, iç te Ke ma lizm e dö nük, ken di gü cü ne gü ve ne me yen, da ha çok Ke ma list güç le re bel bað la yan, par la men ter, le - ga list bir sos ya list ti pi. Ay dýn ö ze lik le ri o lan, iþ - çi ci a ma iþ çi sý ný fý ve halk tan ko puk bir tip. Ý - kin ci si i se, 1960 son ra sý bi çim a lan, TÝP, YÖN, MDD gi bi a kým lar dan et ki le nen a ma a dým a dým bu ra dan ko pan ve 71 dev rim ci li ðin de so mut bi - çim a lan dö nem ve dev rim ci ti pi dir. Bu ra da sü - rek li lik ve ko puþ var, öz gü ce da yan ma, hal ka a - çýl ma, te o ri yi ve dev rim ci pra ti ði ye ni den kur ma var. Bu gün kü sol ve dev rim ci ha re ket ö nem li öl çü de, 71 dev rim ci li ði son ra sý o luþ tu; po li tik ref leks le ri, dün ya ya ba ký þý, dav ra nýþ bi çim le ri ö nem li öl çü de son 40 yýl i çin de bi çim al dý. Bu sol ve dev rim ci ha re ket i çin, ö zün de 12 Ey lül ye nil gi si, bu nun ü ze rin den ge li þen re el sos ya liz min ye nil gi si ye ni bir dö ne mi i þa ret e - der. Dün ya ve ül ke ko þul la rý ö nem li de ði þim ya - þa mýþ, ye ni bir dö nem or ta ya çýk mýþ ve bu ra da dev rim ci ve sos ya list mü ca de le te o rik a lan dan pra tik a la na ka dar ye ni den ku rul mak zo run da - dýr. Bu, ye nil gi yý kýn tý la rý i çin de ne ka dar bi lin - ce çýk tý, tar tý þý lýr. A ma so mut bir ih ti yaç týr ve bu yön de ça ba da var dýr. An cak bu na rað men sol ve dev rim ci ha re ket i çin de tu tu cu luk, dog - ma tizm hiç de za yýf bir yer de dur maz, dur mu - yor. Sa de ce dev rim ci ke sim de de ðil re for mist ke sim de de bu e ði lim var dýr; tüm si ya sal ya þa - mý ný re for mist çiz gi de sür dü ren a ma ge li nen yer de hiç bir de ði þi mi gör me ye rek, kes kin iþ çi - ci, kes kin sos ya list tip ler bu nun i fa de si dir. 12 Ey lül ye nil gi si, sa de ce 12 Ey lül i le sý nýr lý de - ðil dir, ye nil gi sü re ci u zun yýl la rý kap sa mýþ týr. Hem bu, hem de o li gar þi nin kap sam lý sal dý rý la - rý kar þý sýn da sol ve dev rim ci ha re ket sa vun ma ze mi ni ni bir tür lü a þa ma dý; bu ze min bi raz da ters ten tu tu cu lu ðu ve mu ha fa za kar lý ðý güç len - dir miþ tir. Böy le o lun ca, i ki fark lý uç, bu dö nem de kar - þý mýz da dýr. Bir yan da, de ði þi mi gö ren a ma bi - lim sel sos ya lizm den a dým a dým ko pan, re for - mist, le ga list bir yer de du ran, öz gür lük çü, doð ru dan de mok ra si ci, hat ta ya rý a nar þist tez - ler le ken di ne i de o lo jik da ya nak a ra yan ke sim - ler. Di ðer yan da i se, dev rim ci a ma tu tu cu, dog - ma tik bir dev rim ci lik te ýs rar e den ler. Hiç þüp - he siz, dev rim ci sos ya lizm ve ba zý a kým lar bu - nun dý þýn da dýr; her i ki yan lý þa kar þý du ran ke - sim ler de var dýr. Ýþ te bu dev rim ci mu ha fa zakârlýk, her þey den ön ce i de o lo jik-te o rik ze min de tu tu cu dur. Bun - la ra gö re, son 40 yýl da bir de ði þim yok tur; as - lýn da her þey ör ne ðin 40 yýl ön ce söy len miþ tir. 71 dev rim ci li ðin üç a na ör gü tü var dýr; De niz le - rin THKO su, PDA dan ko pan Ý. Kay pak ka ya ön der li ðin de ku ru lan TKP/ML ve bu ül ke de dev rim ci sos ya liz mi tem sil e den, ön cü müz Ma - hir ve THKP-C sidir. 71 son ra sý dev rim ci li ði nin, hem u lus la ra ra sý sos ya list ha re ke tin ya þa dý ðý kriz ve saf laþ ma, hem de 71 si lah lý dev rim ci ha - re ke tin de ðer len dir me si ü ze rin den bi çim al dý ðý söy le ne bi lir. Bir di zi tar týþ ma var dýr; dev ri min yo lu i çin a ra yýþ lar var dýr. Ýb ra him, da ha çok 1949 Çin dev ri mi ni mo del al mýþ týr; ül ke de ðer - len dir me si, stra te ji, tak tik bu na gö re or ta ya çýk mýþ týr. Bu çý ka rým lar 1970 Tür ki ye si i çin de yan lýþ týr. A ma bu ra da bir kez da ha Ýb ra him in hak ký ný ve re lim; 1970 Tür ki ye sin de Ke ma lizm e leþ ti ri si (ki Þru no rov un gö rüþ le ri nin tek ra rý - dýr) ve Kürt so ru nu nu, e zi len u lus, ay ný ör güt - len me, UKKTH nok ta la rýn dan e le al ma sý i le ri bir a dým dýr. THKO nun dev rim ci te o ri a dý na cid di bir þey ü ret me di ði, H. Ý nan ýn sa vun ma sý - ný i çe ren Tür ki ye Dev ri mi nin Yo lu bro þü rü dý - þýn da hiç bir þey ü ret me di ði söy le ne bi lir. Ma hir ve ön cü le ri miz TÝP, MDD sü reç le rin den ko pa - rak dev ri min yo lu nu net leþ tir miþ ler, Mark sizm- 37

40 38 Le ni nizm i le ül ke ko þul la rý ný sen tez le miþ ler dir. Ke sin ti siz Dev rim I-I I-I I I de i fa de si ni bu lan bu te o rik-i de o lo jik-po li tik çer çe ve dev rim ci sos ya - liz min so mut bi çim al ma sý dýr. Biz bu yol ü ze rin den yü rü dük ve bu gü ne gel dik, yü rü yü þü müz de vam e di yor... Bu ra da so ru þu dur: 71 dev rim ci li ðin o luþ - tur du ðu i de o lo jik-po li tik-te o rik çer çe ve bu gü nü a çýk lar mý? Bu gü nün i puç la rý bu ra da var, bu - nu yad sý mak, in kar et mek müm kün de ðil. A ma ne a dý na o lur sa ol sun, is ter Ma hir is ter Ýb ra - him in a dý na ol sun (ki bu i ki dev rim ci a kým bu - gü ne çok þey kat mýþ týr, bu gü nün tab lo sun da ö - nem li yer tu tar lar) bu çer çe ve bu gü nü a çýk la - maz. Dün ya de ðiþ ti, dün ya ve sos ya list ha re ket bir baþ ka ye re git ti. Ýn san ve top lum de ðiþ ti; sol ve dev rim ci ha re ket de ðiþ ti. E ðer bu gün Mark - sizm-le ni nizm in ye ni den ku ru lu þun dan ya da ye ni den ü re ti min den söz e di yor sak, te o ri-i de - o lo ji-po li ti ka yý 1970 hat ta yýl la rýn da don du ra ma yýz. Bu çý ka rý mý mý zýn ge rek çe si i çin þu an bu ra da on lar ca ol gu dan söz e de bi li riz; bu ya zý mý zýn a ma cý ný a þar. A ma bu ra da þu nu ye ni den i fa de e de lim; dev - rim ci mu ha za fa kar lýk te o ri-i de o lo ji-po li ti ka yý don du ru yor. O ye ni len me ye ka pa lý dýr. Bi ri çý kýp Ma hir in her sö zü doð ru dur ve bu gün ge çer li - dir der; bir baþ ka sý ya rý-fe o dal ya rý-sö mür ge Tür ki ye de, kýr lar ve köy lü lük te mel güç, a sýl çe liþ ki fe o dal a ða lar i le ge niþ köy lü yý ðýn lar a ra - sýn da der. Kürt so ru nu bu gün de va sa bir so - run dur ve ha la pa zar so ru nu de mek sa de ce dev rim ci te o ri den ha ber siz lik de ðil, so ru nu da gör me mek tir lerin bi raz da u lu sal sos ya - lizm ve Ke ma lizm in et ki siy le or ta ya çý kan ay - ný ör güt len me an la yý þý ný bu gün de sa vun mak, Kürt so ru nun da son 40 yý lý hiç an la ma mak týr. Kürt le ri de biz kur ta ra ca ðýz di yen bir dog ma - tik Ro ja va yý an la ya maz, Kürt öz gür lük mü ca - de le si nin ka za ným la rý ný gör mez, hat ta ö zel lik le a ra sý na me sa fe ko yar, Kürt öz gür lük ha re ke tiy - le it ti fak tan ka çar. Ke ma list, res mi i de o lo ji, hep dýþ gü ce sa rý lýr; dog ma tik dev rim ci ler de bu - nun sol da ki iz le ri ni sü rer, hep Kürt u lu su nun, Kürt öz gür lük mü ca de le si nin ar ka sýn da em per - ya liz mi a rar. Em per ya liz me kar þý se si ni yük sel - tir, a ma Kürt u lu su nun de mok ra tik hak la rý ný gör mez, hat ta bu de mok ra tik hak lar o nun i - çin dev rim son ra sý ve ri le cek þey ler dir. Za ten dog ma tik, mu ha fa za kar dev rim ci prog ram da, MDD gi bi bir yer de du rur, de mok ra tik dev rim i - le sos ya list dev rim a ra sý na a ra a þa ma ko yar, iþ çi sý ný fý nýn ro lü nü kav ra maz, sos ya lizm le me - sa fe li bir yer de du rur. Em per ya liz mi, ö nem li öl - çü de iç sel ol gu i le a çýk la maz, sa de ce iþ gal o la - rak gö rür, em per ya liz me kar þý mü ca de le i le ka - pi ta liz me kar þý mü ca de le a ra sýn da ki kop maz ba ðý gör mez; an ti-em per ya list mü ca de le den bah se der, a ma o ya iç te ki ka pi ta liz min üs tün - den at lar ya da komp ro dor ka pi ta liz me kar þý de mok ra tik ka pi ta liz mi sa vu nur. Ýþ çi sý ný fý ný ve sos ya liz mi ö nem se me yen ya þa sýn sos ya - lizm de me yi sos ya list dev ri mi sa vun mak o la - rak al gý la yan, hal ký her þe yin ba þý na ko yan bir dev rim ci lik var kar þý mýz da. Ý de o lo jik-te o rik ze mi ni da ha ay rýn tý lý e le al - mak bu ya zý nýn ko nu su de ðil. A ma bu i de o lo - jik-te o rik ze min ü ze rin de o lu þan ör güt de so - run lu dur. Ka tý mer ke zi yet çi li ði ö ne a lan, ül ke ve dün ya da ya þa nan de ney ve sü reç le re gö zü nü ka pa yan ve de mok ra si yi ö zerk lik ve ör güt süz - lük sa nan, di re nen a ma di re ni þi kut sa yan, ö - len a ma ö lü mü kut sa yan bir ör güt kül tü rü bu i de o lo jik-po li tik ze min ü ze rin de bi çim al mak ta - dýr. On lar i çin par ti ba zý il ke le rin sý ký uy gu lan - ma sý, o lu þan ya da o luþ tu ru lan ya rý mis tik at - mos fer de bir tür ce ma at çi lik tir. Par ti, na sýl bir top lum he def li yor sak o na gö re, sos ya liz me gö re bi çim a lan, e þit ve öz gür i liþ ki ler bü tü nü de ðil, bi lim sel sos ya liz min kri ter le ri ne gö re o luþ ma - mýþ bir tür ast-üst hi ye rar þi si i çin de, fe o dal top lum la ra öz gü bir tür ön de re so yut bir bað - lý lýk, ki þi kül tü dür. Te o ri de tu tu cu luk, ör güt te, dav ra nýþ ta, kül - tür de tu tu cu lu ða yol a çý yor ve bu 1990 son ra sý gi de rek bir çiz gi ye dö nü þü yor. Dün ya, ül ke, sý - nýf mü ca de le si bir baþ ka yö ne de vi ni yor, a ma bu na kar þý mu ha fa za kar lýk i çe dö nü yor, sa vun - ma ze mi nin de sos ya liz min ka lýn tý la rý ný sa vu nu - yor, tak tik ba þa rý yý de va sa bir þe ye dö nüþ tü rü - yor, ö lü mü kut su yor, bi çi me ö nem ve ri yor, bir ta kým sem bo ler le ye ni bir ge le nek ya rat ma ya ça lý þý yor. Du rum bu o lun ca, ül ke miz dev rim ci mü ca - de le si nin son kýrk yý lý na ba kar sak, ye ni kav - ram la rýn da or ta ya çýk tý ðý ný gö rü yo ruz: ge le nek o luþ tur ma, dev rim ci ge le nek ler, hal ký mý zýn ge le nek le ri, halk kül tü rü gi bi. Bu ra da es ki ye öy kün me, ta rih sel sü reç ler de o lu þan ve çok kez i çin de sý nýf lý top lu mun iz le ri ni ta þý yan, so run lu yan lar, ah lak, ge le nek a dý na sa vu nul mak ta - dýr. Bu ke sim le rin ö nem li öl çü de A le vi ke si me da yan ma sý, bu kül tü rü ör güt sel ça lýþ ma lar da bir un sur o la rak e le al ma sý da ö zün de bu dur. Ge le nek du ra ðan dýr. Mark sizm-le ni nizm, di ya lek tik ve ta rih sel ma ter ya liz mi yön tem o la - rak be nim ser. Mark sist-le ni nist öð re ti son suz bir o luþ i çe ri sin de dir ve ve ri le ri ni sa de ce bi lim - den ve so mut ko þul lar dan a lýr. Mark sizm- Le ni - nizm in i çi ne yan lýþ bi çim de, yer li yer siz ge le - nek-ah lak so kuþ tur mak, han gi ni yet le ya pý lýr - sa ya pýl sýn so run lu dur. O por tü niz min bi lim sel sos ya liz mi sap týr ma da te mel me to du nun o nun bi lim sel, di ya lek tik ö zü nü yok e de rek, du ra ðan, sta tik bir pers pek ti fe o turt mak ol du ðu nu söy le - miþ tik. Dev rim ci mu ha fa zakârlý ðýn du ra ðan ge -

41 le nek le ri, o por tü niz mi zah met ten kur ta rýr ve za fe ri o na al týn tep si i çin de su nar. Bu gi bi sap ma an la yýþ la rýn, sað dan ve sol - dan bes le nen sap ma la rýn kay na ðý ne o lur sa ol - sun, i la cý Mark sist-le ni nist i de o lo jik mü ca de le - dir. Faz la u za ða git me den, he men Ma ni fes to yu a çýp ba ka lým: Pro le tar ya nýn ya þa dý ðý ko þul lar da es ki top - lu mun ya þam ko þul la rý þim di den yok ol muþ - tur. 13 Pro le te rin ka rý sý ve ço cuk la rýy la o lan i liþ ki - si nin bur ju va a i le i liþ ki siy le hiç bir or tak ya ný kal ma mýþ týr. 14 Pro le te rin gö zün de ya sa lar da ah lak da din de ar dýn da bir sü rü bur ju va çý ka rý nýn pu su ya yat tý ðý bir sü rü bur ju va ön yar gý sýn dan baþ ka bir þey de ðil dir. 15 Gü nü müz top lu mu nun en alt ta ba ka sý o lan pro le tar ya res mi top lu mu o luþ tu ran ta ba ka la - rýn üst ya pý sý tü müy le ha va ya u çu rul ma dan a - ya ða kal kýp doð ru la maz. 16 Ko mü nist dev ri min ge li þim sey ri nin ge le - nek sel fi kir ler den en kök lü ko pu þu be ra be rin de ge ti re ce ði ne þaþ ma mak ge re kir. 17 En gels in a i le i liþ ki le ri ü ze ri ne söy le dik le ri ni tüm bir top lum i liþ ki le ri ne, yay mak sa ný rýz yan - lýþ ol maz: Öy ley se sü pü rül me si ya kýn gö rü nen ka pi - ta list ü re tim den son ra, cin sel i liþ ki le rin dü zen - len me bi çi mi ü ze ri ne bu gün den dü þü nü le bi le - cek þey, ö zel lik le o lum suz bir ni te lik ta þýr ve öz ba ký mýn dan, or ta dan kal ka cak o lan la ye ti nir. A ma bu i þe han gi ye ni ö ðe ler ka tý la cak? Bu, ye - ni bir ku þak ye ti þin ce bel li o la cak: ya þam la rýn - da bir ka dý ný as la pa ray la ya da baþ ka bir top - lum sal güç a ra cýy la sa týn al ma mýþ o la cak ye ni bir er kek ler ku þa ðý; ken di ni, ger çek aþk tan baþ ka hiç bir ne den le bir er ke ðe ver me ye cek, ya da bu nun ik ti sa di so nuç la rýn dan kor ka rak ken di ni sev di ði kim se ye ver mek ten vaz geç me - ye cek o lan ye ni bir ka dýn lar ku þa ðý. Ýþ te bu in - san lar dün ya ya gel dik le ri za man, bu gün on la - rýn na sýl dav ran ma la rý ge rek ti ði ü ze ri ne dü þü - nü len þey le re hiç ku lak as ma ya cak lar; ken di pra tik le ri ni ve her ke sin dav ra ný þý ný yar gý la ya - cak la rý ka mu o yu nu ken di le ri ya ra ta cak lar dýr bir nok ta, iþ te bu ka dar. 18 Öz ce si, Mark sist-le ni nist ler, top lum sal ku - ral lar, ge le nek ler, ah la ki yar gý lar ya rat mak ta a - ce le ci ol mak ye ri ne, her an, her da ki ka, bur ju - va dev let ay gý tý ný na sýl par ça la ya cak la rý ný, bur - ju va ü re tim i liþ ki le ri ni na sýl yer le bir e de cek le - ri ni ve bu nun ye ri ne na sýl bir top lum in þa e de - cek le ri ne yo ðun laþ ma lý dýr. Bir top lu mun dav ra - nýþ la rý ný, ü re tim i liþ ki le ri be lir ler. Ye ni bir top - lum, bur ju va ü re tim i liþ ki le ri nin ve em per ya list sö mü rü dü ze ni nin e ge men ol du ðu ül ke nin, þu ya da bu ma hal le sin de, þu ya da bu mez hep sel gru bun fert le ri a ra sýn da in þa e dil mez. An cak mev cut ka pi ta list ü re tim i liþ ki le ri yok e di lir ve ye ri ne yep ye ni ve in san ca o la ný, in sa nýn öz gür ge liþ me si ne hiz met e den sos ya lizm te sis e di lir - se ye ni bir top lu mun in þa sýn dan söz e di le bi lir. Bi zim gö re vi miz mev cut dü ze ni tüm ya pý la rýy la yok et mek, par ça la mak týr; sa de ce bu de ðil, bu - nun ye ri ne ye ni o la ný in þa et mek tir. Dev rim, bir yan dan yýk ma ey le mi di ðer yan dan yap ma ey le - mi dir. Biz bu kav ga da, el bet te dev rim ci ve sos - ya list bir çiz gi de yü rü ye ce ðiz; bu kav ga da sos - ya lizm ek se nin de ye ni bir in sa ný, bu in san la rýn si ya sal ör güt le ri ni in þa e de ce ðiz. Bu kav ga sa - de ce ken di i de o lo ji si ni ya rat maz, ay ný za man da ken di po li ti ka sý ný, po li tik kül tü rü nü de ya ra týr. Tüm bun la rýn te me li ni de halk, ah lak, ge le - nek gi bi so run lu kav ram lar de ðil, tüm den ne - re den bak tý ðý mý za, han gi sý nýf lar i çin e le al dý ðý - mý za bað lý kav ram lar de ðil, sos ya lizm o luþ tu - rur. Ýþ te o ye ni top lum, sos ya lizm in þa e dil di ðin - de, ü re tim güç le ri ö nün de ki tüm bur ju va en gel - ler or ta dan kal kar, e mek öz gür le þir, her ke sin e me ði ne ve her ke sin ih ti ya cý na gö re il ke si top - lum ve top lum sal i liþ ki ler de ha kim o lur. Dev - rim ci mu ha fa zakârlý ðýn bu gün kü halk a dý na sa vun du ðu ge le nek ler i se, bu top lum sal i liþ ki i çin de çok an lam i fa de et me ye cek tir. En gels in de di ði gi bi ken di pra tik le ri ni ve her ke sin dav - ra ný þý ný yar gý la ya cak la rý ka mu o yu nu ken di le ri ya ra ta cak lar dýr. V) Geleneksel İlkeler Mi? Diyalektik Yöntem Mi? Dev rim ci mu ha fa zakârlý ðýn ta ri he ve o lay la - ra na sýl mi to lo jik, du ra ðan ve ge le nek çi bir ba - kýþ la bak tý ðý ný be lirt tik. Ay ný tav rý dev rim ci il - ke ler ko nu sun da da gös te rir. Dev rim ci mu ha fa - zakârlýk i çin il ke ler, di nin þart la rý gi bi dir. Ýl ke - le ri, za ma na gö re is te nen yö ne çe kiþ tir mek, kit - le nin e ði li mi ne gö re yo rum la yýp, is ten di ðin de kal dý rýp a ta bil mek ko nu sun da pek ye te nek li o - lan ve öz i ti ba riy le il ke di ye bir kaç ge ve le me - den faz la sý na sa hip ol ma yan re for mist ler gi bi il ke siz li ði il ke e din mek ne ka dar yan lýþ sa, ol - ma dýk yer den il ke uy dur mak, ne re den gel di ði be lir siz dog ma la ra il ke di ye sa rýl mak da o ka - dar yan lýþ týr. Ül ke miz de dev rim ci mu ha fa zakârlýk, ge nel - lik le dev rim ci ön der le rin ko þul la ra bað lý o la rak söy le di ði her sö zü, ya da bir po li tik tav rý pey - gam be rin sün ne tiy miþ çe si ne al gý la yýp il ke di - ye sa hip le nir. Hat ta o ka dar ki, bu dev rim ci ön - der le rin, za ma na bað lý o la rak be nim se dik le ri, so mut du ru mun so mut tah li li ne da ya nan tak - tik sel ey lem bi çim le ri nin da hi il ke sel, her dö - nem i çin ge çer li ol du ðu ka bul e di lir. Da ha son - ra bu ey lem bi çim le ri, a de ta bir fut bol ta ký mý ný 39

42 40 tu tar ca sý na, uy gu lan ma sa da hi her a lan da sa - vu nu lur. Dev rim ci mu ha fa zakâr i çin it ti fak po - li ti ka sýn dan, tak tik sel ey lem le re, za ma nýn bi - rin de ya pýl mýþ gün cel bir tah lil den, ko nu þur - ken se çi len ke li me le re ka dar her þey bir il ke - dir. Ve bun ca il ke nin a ra sýn da di ya lek ti ðin dört te mel il ke si do ðal o la rak ken di ne yer bu la - maz. An cak dev rim ci mu ha fa zakâr dur gun þey - le ri sa vun mak la çok meþ gul ol du ðun dan bu dört te mel il ke nin iç sel leþ ti ril me si ni so run et - mez, laf o ra ya gel di ðin de bir çýr pý da bu il ke le ri de sa vu nu ve rir. De di ði miz gi bi dev rim ci mu - ha fa zakârlý ðýn te mel ö de vi sa vun mak týr. Sa - vun du ðu þe yi kav ra yýp kav ra ma ma sý, iç sel leþ - tir miþ o lup ol ma ma sý çok da ö nem li de ðil dir. Oy sa i þin as lý, dev rim ci mu ha fa zakârýn can - la baþ la sa vun du ðu dev rim ci ön der le rin söy - le dik le ri i çin de cým býz la çe kip al dý ðý ve ci ze ler ye ri ne, tüm ey lem le ri ni, tüm söy lem le ri ni bir a - ra da e le al mýþ ol say dý, ya ni Mark sist-le ni nist öð re ti yi ve bi lim sel sos ya liz min us ta la rý nýn e - ser le ri ni a zý cýk ta ný say dý, bu tür lü tav rýn ne den li yer siz ol du ðu nu kav ra ya cak tý. An cak, bu nok ta da da dev rim ci mu ha fa zakârlý ðýn kar þý sý - na yi ne, yýl dý zý nýn bir tür lü ba rý þa ma dý ðý di ya - lek ti ðin, bü tün sel lik il ke si çý ký yor. Dev rim ci mu ha fa zakârlýk do ðal o la rak bü tün sel lik il ke - si ni de kav ra ya mý yor ve us ta la rýn ve ci ze le ri ni sa vun mak la ka lý yor. Ma ni fes to da Marx ve En gels ko mü nist ler - den þöy le bah se di yor: Ko mü nist ler pro le tar ya ha re ke ti ni ka lý ba dök mek ü ze re hiç bir ö zel il ke koy maz lar 19 Ko mü nist le rin te o rik ö ner me le ri as la þu ya da bu ni zam-ý âlemci ta ra fýn dan i cat e di len ya da keþ fe di len dü þün ce le re, il ke le re da yan - maz. 20 Dev rim ci mu ha fa zakârlý ðýn ör ne ðin si ya sal it ti fak lar nok ta sýn da da hi il ke sel ba ký þa sa hip ol du ðu söy le ne bi lir. Dev rim ci sos yal-de mok rat - la rýn, it ti fak la rý ný e leþ ti ren çok ka tý gö rüþ lü kim se le re yö ne lik Le nin þöy le di yor: Gü ve nil mez kim se ler le bi le ol sa, ge çi ci it ti - fak la ra gir mek ten kor kan lar, an cak ken di si ne gü ven me yen ler dir. 21 Yi ne il ke sel ey lem bi çim le ri ni sa vun ma ya pek me rak lý o lan dev rim ci mu ha fa zakârlýk i çin: Sos yal-de mok ra si ken di e li ni-ko lu nu bað la - maz, ey lem le ri ni da ha ön ce den ta sar lan mýþ her han gi bir plan la ya da si ya sal sa va þým yön - te miy le sý nýr lan dýr maz; par ti nin e lin de bu lu nan güç le re denk düþ tü ðü sü re ce bü tün sa va þým a - raç la rý ný be nim ser. 22 Ör nek le ri ço ðalt mak müm kün dür, biz bu ra - da bu ka dar la sý nýr lý tu ta ca ðýz; faz la sý na þu an ge rek yok. VI) Sonuç Bu ça lýþ ma yý to par la mak i çin ký sa bir ö zet yap mak ta ya rar var dýr. Bi rin ci o la rak: Marx ve En gels, Ma ni fes to da þöy le di yor: Or ta züm re ler, kü çük sa na yi ci, kü çük tüc car za na atkâr, bü tün bun lar or ta züm re o la rak var lýk la rý ný sür dü re bil mek i çin bur ju va zi ye kar þý mü ca de le e der ler. Þu hâlde bun lar dev rim ci de ðil mu ha fa zakârdýr. 23 Dev rim ci mu ha fa zakârlý ðýn bes len di ði top - lum sal-sý nýf sal ze min iþ te bu kü çük bur ju va ze - min dir. Dev rim ci mu ha fa za kar lýk bu ze min den bes le nir ve her a lan da tu tu cu bir çiz gi iz ler. Ý kin ci o la rak, el bet te bur ju va zi ye kar þý sa de - ce iþ çi sý ný fý mü ca de le et mez, iþ çi sý ný fý ka pi ta - liz min te mel ve en dev rim ci sý ný fý dýr. An cak, iþ - çi sý ný fý en dev rim ci sý nýf ken, bur ju va zi ye kar þý mü ca de le e den tek sý nýf de ðil dir; ka pi ta lizm - den za rar gö ren tüm sý nýf ve ke sim ler þu ya da bu bi çim de ka pi ta liz me ve o nun sý nýf ik ti da rý na kar þý tep ki ü re tir, mü ca de le e der. Ýþ çi sý ný fý, ken di he de fi i çin, ka pi ta liz mi yýk mak ve sos ya - lizm kur mak i çin mü ca de le e der; a ma bu mü - ca de le de iþ çi sý ný fý, ka pi ta lizm den za rar gö ren tüm sý nýf ve ke sim le ri ken di ça tý sý al tý na a lýr, on lar la çe þit li it ti fak si ya se ti i çin de o lur. Tek ba þý na iþ çi sý ný fý, ne de mok ra si mü ca de le si ni ka za na bi lir ne de ken di dev ri mi ni, ya ni sos ya - list dev ri mi ya pa bi lir. Dev rim ci sos ya lizm, iþ çi sý ný fý nýn dý þýn da bir baþ ka sý ný fýn dev rim ci li ði ni sa vun maz, dev rim - ci sos ya liz min iþ çi sý ný fý nýn dý þýn da ö zel bir çý - ka rý, he sa bý yok tur. Bun dan do la yý, dev rim ci prog ra mý ný iþ çi sý ný fý nýn çý kar la rý na gö re, o nun ba kýþ a çý sýy la ha zýr lar, dost ve düþ ma na i lan e - der. Halk dev ri mi pro ra mý mýz bu dur! Ü çün cü o la rak, bu gün sol ve dev rim ci ha re - ket i çin de i ki e ði lim, hem li be ral-o por tü nist e ði - lim, hem de tu tu cu-dog ma tik ya ni dev rim ci a - ma mu ha fa za kar e ði lim yan ya na dýr. Dev rim ci sos ya liz min güç lü bir po li tik ha re ket, sý nýf mü - ca de el sin de a na ek sen ol ma dý ðý bu sü reç te, bu i ki yan lýþ e ði lim a de ta bir bi ri ni bes li yor, iþ çi sý - ný fý ve hal kýn mü ca de le si nin ö nü nü ka rar tý yor. Li be ral-o por tü nist e ði lim, de ði þi mi gö rü yor, ken di ni ye ni le me ih ti ya cý du yu yor, a ma bu ye - ni len me dev rim ci de ðil, li be ral ve dü zen i çi bir ek sen de o lu yor. Ö te yan dan dev rim ci mu ha fa - za kar e ði lim i se te o ri den si ya se te her a lan da her þe yi don dur ma ya, hat ta ka ba bir halk çý lýk - la, söz de ye ni ge le nek ler ya rat ma ya ça lý þý yor. Dev rim ci mu ha fa za kar lý ðýn uð raþ ma ya de ðer gör me di ði ko nu la ra bü yük bir ö zen le li be ral- o - por tü nist e ði lim e ði li yor ve dev rim ci mu ha fa - zakârlýk bir ta kým il ke le ri sa vun mak la meþ gul o lur ken, bi lim sel sos ya liz min dev rim ci ö zü nü gün cel le ye rek o nu pa si fist-re for mist, for mü -

43 las yon lar la de ðiþ ti ri yor. Dev rim ci sos ya lizm her i ki e ði li min dý þýn da - dýr. Dev rim ci sos ya lizm, ne bi lim sel sos ya liz mi u cuz me tot lar la sap tý ra rak fi lo zof ol mak, dün ya yý sa de ce yo rum la mak ; ne de bir ta kým il ke le ri can la baþ la sa vun mak, kah ra man ol mak, ta ri he ad la rý ný yaz dýr mak, sos ya liz mi ka ba sa vun mak i çin mü ca de le e di yor. Dev rim - ci sos ya lizm, 150 yý lý aþ kýn Mark sist-le ni nist bi ri ki me yas la ný yor, dev rim ci ye ni len me ey le mi - ni þi ar e di ni yor, bu nu sa de ce te o ri de de ðil, po - li ti ka, ör güt, kül tür tüm a lan lar da in þa e di yor, bu nun kav ga sý ný ve ri yor. Dör dün cü o la rak; ül ke miz, em per ya liz me ye ni sö mür ge ci lik le bað lý, ka pi ta liz min e ge men ol du ðu, fa þiz min sü rek li lik gös ter di ði bir ül ke - dir. Tür ki ye top lu mu dev ri me ge be dir; dev rim gün cel dir. An ti-em per ya list, an ti-o li gar þik halk dev ri mi zo run lu bir du rak týr. Halk dev ri mi, de - mok ra tik ve sos ya list gö rev le ri iç i çe e le a lan, de mok ra tik dev rim le sos ya lizm a ra sý na hiç bir a ra a þa ma koy ma yan bir dev rim dir. Her dev ri min te mel he de fi ik ti dar dýr. Halk dev ri mi iþ çi sý ný fý ön der li ðin de hal kýn ik ti da rý ný he def ler. Halk ik ti da rý, pro le tar ya dik ta tör lü ðü - nün öz gün bi çi mi dir ve ik ti da rýn er te si gü nü yu ka rý dan a þa ðý sos ya liz mi in þa e der, ta ki ko - mü niz me ka dar... Be þin ci o la rak, bu dev ri me u laþ ma nýn yo lu, u zun sü re li halk sa va þý ya ni po li tik leþ miþ as ke - ri sa vaþ týr. Bu u zun sa vaþ, ön cü sa va þý gi bi a - na bir a þa ma dan ge çe cek, gi de rek iþ çi sý ný fý ve hal kýn fi i li mü ca de le si ni i çe ren ye ni ve ik ti da rý al mak i çin stra te jik bir dü ze ye sýç ra ya cak týr. Bu dev rim ci sa va þa, dev rim ci par ti, iþ çi sý ný - fý nýn par ti si ön cü lük e de cek tir. Dev rim ci par ti tek ba þý na de ðil, an ti-em per ya list an ti-o li gar þik mü ca de le de, halk dev ri min den çý ka rý o lan tüm sý nýf ve kat man lar la, on la rýn po li tik tem sil ci le - riy le bir lik te mü ca de le e de cek tir. Yi ne bu mü - ca de le, u zun sü re li dev rim ci sa vaþ so nun da el - de e di len halk ik ti da rý na da bu sý nýf ve kat man - lar or tak o la cak týr. Ýþ te bu dev rim ci sa va þým da, dev rim ci mu ha - fa za kar lar da hil tüm a kým ve po li tik güç ler ye - ri ni a la cak týr. Al týn cý o la rak; hiç þüp he siz bu mü ca de le ve it ti fak bi çim le ri her so mut du rum da ye ni bi çim - ler a la cak týr. Biz, tüm sý nýf dý þý a kým ve po li tik güç ler le a ra mý za i de o lo jik me sa fe ko ya rýz, bun - la ra kar þý i de o lo jik mü ca de le ve ri riz. Ka ba il - ke ler le, bi lim sel sos ya lizm dý þýn da me ka nik ve i de a list yön tem ler le, sý nýf in dir ge me ci li ði ya da halk çý lýk la il gi miz yok tur. Biz, bir yan dan bu sý - nýf dý þý a kým lar la mü ca de le e der ken, di ðer yan - dan he de fi miz o lan em per ya lizm ve o li gar þi ye kar þý, bu güç ler le çe þit li i liþ ki ler ku ra rýz. Bu ra - da yön te mi miz bir lik ve e leþ ti ri dir. Ye din ci ve son söz o la rak; bu he def ler i çin, ye ni bir tarz dev rim ci lik zo run lu dur. Biz, sý nýf mü ca de le si nin her so ru nu na her han gi bir a çý - dan de ðil, dev rim ci sos ya list a çý dan ba ký yor ve e le a lý yo ruz. Ye ni bir dev rim ci lik i se, ta ri hi miz - den bes le ni yor ve bu nu a dým a dým in þa et mek gö re vi miz dir. Her a lan da dev rim ci lik, her a lan - da ye ni len me, her a lan da ye ni den in þa; iþ te e - mek ve ör güt le bun la rý in þa e de ce ðiz. Gü nün gö re vi bu dur! KA SIM 2013 Dipnotlar: 1) Kurtuluş Savaşı Destanı, Nazım Hikmet, Sekizinci Bap: 26 Ağustos Gecesinde Saatlar İki Otuzdan Beş Otuza Kadar ve İzmir Rıhtımın dan Akdeniz e Bakan Nefer 2) Komünist Manifesto, Karl Marx, Friedrich Engels, I. Burjuvalar ve Proleterler 3) Leninizmin İlkeleri, J. Stalin, II. Yöntem (Altını biz çizdik.) 4) Demokratik Devrimde Sosyal-De mok ra si nin İki Taktiği, V.I. Lenin, 10. Devrimci Komünler ve Proletaryanın ve Köylülüğün Devrimci-De mok ra - tik Diktatörlüğü, 5) a.g.y. 6) a.g.y. 7) a.g.y. (Altını biz çizdik) 8) Şafak Yargılanamaz - Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi (THKP-C) Marksist Leninist Silahlı Propaganda Birliği (MLSPB) nin Emperyalizme, Oligarşiye ve Faşizme Yönelik İddianamesi ve Gerekçeli Hükmüdür, Der. Hasan Şensoy, 1 Cilt, IV. B. Sonuç 9) The Denial of Death, Ernest Becker, Chapter One, Introduction: Human Nature and the Heroic 10) The Denial of Death, Ernest Becker, Part III, Chapter Eleven, Phsycology and Religion: What Is the Heroic Individual 11) Gerilla savaşı, Che Guavera, 2. Gerilla Birliği, II. Savaşçı Gerillacı 12) Gabriel Peri, Paul Eluard, Çev. Can Yücel 13) Komünist Manifesto, Karl Marx, Friedrich Engels, I. Burjuvalar ve Proleterler 14) a.g.y. 15) a.g.y. 16) a.g.y. 17) Komünist Manifesto, Karl Marx, Friedrich Engels, II. Proleterler ve Komünistler 18) Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni, Friedrich Engels, II. Aile 19) Komünist Manifesto, Karl Marx, Friedrich Engels, II. Proleterler ve Komünistler 20) a.g.y. 21) Ne Yapmalı?, V.I. Lenin, I. C. Rusya da Eleştiri 22) Ne Yapmalı?, V.I. Lenin, II. B. Kendiliğin - den lik Önünde Eğilme Raboçaya Mysıl 23) Komünist Manifesto, Karl Marx, Friedrich Engels, I. Burjuvalar ve Proleterler 41

44 D. Arda Gezi ve Haziran Halk Direnişi: Bu Daha Başlangıç A-Giriş Dün ya da ye ni bir ha ya let do la þý yor: Kit le sel Di re niþ! 1990 lý yýl lar ve Re el sos ya liz min çö zül me si ta rih sel bir ye ri i þa ret e di yor; ta ri hin bu gün le - ri, bir dö ne min ka pa nýp ye ni bir dö ne min baþ - la dý ðý ný gün ler dir. Bir baþ ka i fa de i le 3. bu na lým dö ne mi min te mel ni te lik le rinin ken di i çin de ol - gun laþ tý ðý, 3. bu na lým dö nem inde or ta ya çý kan ye ni ol gu la rýn gi de rek ö ne çýk tý ðý bir sü reç tir. Re el sos ya liz min çö zül me si, bir dö ne mi ge ri de bý ra kýr ken ye ni bir dö ne min ka pý sý ný aç mýþ týr; bu ay ný za man da ko yu bir ka ran lý ðýn iþ çi sý ný fý ve e zi len halk la ra da ya týl dý ðý gün ler dir. E kim Sos ya list Dev ri mi, em per ya list-ka pi ta - list sis te me kar þý sa de ce bir baþ kal dý rý de ðil, ka pi ta liz min bað rýn da bir a lan aç ma de ðil, ka - pi ta liz me kar þý ye ni bir sis te mi i fa de et mek te - dir. Ka pi ta lizm ken di i çin de te kel ci ka pi ta liz me de vi nir ken, bu te mel de em per ya list pay la þým kav ga sý bir dün ya sa va þý na yol a çar ken, bu ça - týþ ma nýn or ta sýn da sos ya lizm doð du. Em per ya - list-ka pi ta list sis te min tüm iç sel çe liþ ki le ri hýz - lan dý, sis te min za yýf hal ka sýn da in san lýk i çin ye ni bir u mut or ta ya çýk tý. Ýþ çi ler ve Bol þe vik Par ti dev ri me ön der lik yap tý, ön ce i ki bü yük ken ti e le ge çir di, iþ çi ler ken di ik ti da rý ný kur du; bu iþ çi ik ti da rý hýz la kýr sal a lan la ra ya yýl dý. Ar - týk sos ya lizm so yut bir te o ri de ðil, so mut bir top lum bi çi mi o la rak tarihteki ye ri ni al mýþ týr. Hiç þüp he siz bu ye ni bir du rum dur, ye ni bir ol gu dur. Dünya tarihinde yeni bir çağın kapıları açılmıştır. Ta gü nü mü ze ka dar u za nan bu ça - ðýn a dý: em per ya lizm ve pro le ter dev rim ler ça ðý - dýr. Sos ya liz min somutluk kazanma sý, ta ri hin mo to ru o lan sý nýf mü ca de le si ne ye ni iv me ler ka zan dýr dý. Bir yan dan em per ya list ler a ra sý çe - liþ ki pa zar kav ga sý ek se nin de de rin le þir ken, di - ðer yan da sos ya liz min güç lü et ki si ve des te ðiy - le u lu sal kur tu luþ ha re ket le ri hýz lan dý. Böy le ce, hem sos ya lizm hem de u lu sal kur tu luþ ha re - ket le ri em per ya list-ka pi ta list sis te me kar þý i ki güç lü a kým ve güç ol du. Ni te kim 2. pay la þým sa - va þý son ra sý hem sos ya lizm tek ül ke yi aþ tý, dün - ya nýn 1/3 de za fer ka zan dý, hem de u lu sal kur - tu luþ sa vaþ la rý em per ya list-ka pi ta list sis te me kar þý güç lü bir tehdit ko nu mu na yük sel di. Bu dö nem de, 3. bu na lým dö ne min de sos ya lizm bü - yük bir pres ti je sa hip tir, u lu sal kur tu luþ ha re - ket le ri As ya, Af ri ka, La tin A me ri ka da em per ya - liz mi ge ri let mek te dir li yýl lar i çin, SBKP ve re viz yo niz min ko mü niz me ge çiþ ön gö rü le ri var dýr, sos ya liz min et ki siy le em per ya list-ka pi - ta list sis tem i le sos ya lizm a ra sýn da, ö zel lik le dev let ka pi ta liz minin et kin ol du ðu bað lan tý sýz -

45 lar o la rak ken di ni ta ným la yan, a ra bir yer de du ran ül ke ler (I rak, Su ri ye, Lib ya, Hin dis tan ve yak la þýk 30 ül ke) var dýr. Ký sa ca sý, sos ya lizm mad di bir güç tür, em per ya list-ka pi ta list sis te - me kar þý bir al ter na tif tir, bü yük bir pres ti je sa - hip tir; u lu sal kur tu luþ ha re ket le ri nin yö nü sos - ya liz me dö nük tür, baþ ta Vi et nam Dev ri mi ol - mak ü ze re bir di zi dev rim em per ya liz me dar be üs tü ne dar be vur mak ta dýr. A ma bu sü reç, ay ný za man da, tek ül ke de sos ya liz min in þa sý na ka dar u za nan, bir dö nem tak tik, hat ta ba zý hal ler de bir zo run lu lu ðu i fa - de e den po li ti ka lar ü ze rin den, gi de rek ken di i - çin de za yýf lýk la rý de rin leþ tir miþ tir. Ya ni, baþ lan - gýç ta ki mi yan lýþ lýk lar gi de rek baþ lý ba þý na po li - ti ka ol muþ (Ör ne ðin tek ül ke de sos ya liz min in - þa sý doð ruy ken, 1938 ve son ra sýn da bu tek ül ke de ko mü nizm i le te o rik bi çim ka zan mýþ, tek ül ke de sos ya liz mi ko ru ma, gi de rek tüm dün ya da Sov yet ler Bir li ði ni ko ru ma ya dö nüþ - müþ tür. Hat ta dün ya dev ri mi i çin hak lý ve doð - ru bi çim de ku ru lan 3. En ter nas yo nal, bu ev ri - me bað lý o la rak, dün ya dev rim le ri sü re ci i çin de ðil, Sov yet ler Bir li ði nin dýþ po li ti ka sý nýn bir u zan tý sý na dö nüþ müþ tür; 3. En ter nas yo na lin da ðý týl ma sý ve ya pý lan ký sa a çýk la ma ta mý ta mý - na bu dur. Sa de ce bu de ðil, çe þit li bi çim ler de e - le al dý ðý mýz gi bi, bü yük dev let þo ve niz mi, par ti ve dev let i liþ ki si, dev let ve halk i liþ ki si ya ni sos - ya list de mok ra si ve so run la rý, sos ya lizm ka pi - ta liz me kar þý e ko no mik bir ba þa rýy la, kal kýn - may la öl çül me si ve e ko no mik in dir ge me ci lik, sos ya lizm al týn da u lu sal çe liþ ki le rin ye ni bi çim al ma sý ve fark lý kül tür le rin de mok ra tik bi çim de ko run ma ma sý, ba rýþ çýl yol dan sos ya liz me ge - çiþ ve i le ri de mok ra si tez le ri nin baþ lý ba þý na po li ti ka ol ma sý gi bi bir di zi baþ lýk lar); U lus la ra - ra sý sos ya list ha re ket i çin de re viz yo nizm güç - len miþ ve böy le ce re viz yo nizm sos ya liz mi yoz - laþ týr mýþ týr. Bu ay ný za man da, sos ya liz min iç za yýf lýk la rý dýr ve a sýl bu za yýf lýk lar ka pi ta list res to ras yo nun ö nü nü aç mýþ týr. Ýþ te bu iç çü rü - me ve bu nun ü ze rin den em per ya list sal dý rý prog ram la rý nýn sos ya liz mi ku þat ma sý so nu cu, ko mü niz me, ko mü niz min üst a þa ma sý na ge - çiþ prog ram la rý nýn tar tý þýl dý ðý bir dö nem de sos ya lizm bü yük bir gü rül tüy le çö zül müþ tür. Ýþ te 1990 lý yý lar bu yýl lar dýr. Böy le ce, yer - yü zü nün 1/3 ünde sos ya liz min in þa sý, in san lýk i çin sos ya liz min bü yük u mut ol ma sý, ye ri ni kü - çük bir kaç ül ke de, sa vun ma ze minin de sos ya - liz me bý ra ka cak, çok da ha ö nem li si, em per ya - list ka ra pro pa gan da la rýn da et ki siy le sos ya lizm bü yük bir u mut ol mak tan çý ka cak týr. Sa de ce bu de ðil. Bu ta rih sel ký rýl ma, ay ný za man da de - va sa bo yut lar ka za nan u lu sal kur tu luþ ha re - ket le rin de de ge ri ye dü þü þe yol a ça cak týr. Bu ay ný za man da sos ya lizm i çin bir a ra dö ne min ka pan ma sý, ye ni bir dö ne min baþ la ma sý dýr. Bu ta rih sel dö ne meç, em per ya list-ka pi ta list sis tem i çin de ye ni bir dö ne min ka pý sý ný aç tý. Bir yan dan, 1970 li yýl lar da, em per ya list-ka pi ta list sis te min ya þa dý ðý kri ze kar þý ye ni bir sö mü rü mo de li, ne o-li be ral sö mü rü mo de li uç ver di; re - el sos ya liz mim çö zül me siy le bu sö mü rü mo de li her ye re ya yýl dý ve ge nel leþ ti. Di ðer yan dan i se, re el sos ya liz min çö zül me si ve u lu sal kur tu luþ ha re ket le ri nin ge ri le me sin den de güç a lan em - per ya list sal dý rý prog ra mý, iþ çi sý ný fý ve dün ya halk la rý na da ya týl dý. Em per ya lizm, ba zý li be ral - le rin i le ri sür dü ðü gi bi, ne or ta dan kalk tý ne de de mok ra tik bir ö zel lik ka zan dý, ken di i çin de ye ni bir dö ne me sýç ra dý. Ne o-li be ra lizm ka pi ta - list sö mü rü nün mer ke zi ne o tur du. U lus la ra ra - sý ser ma ye ye ni dü ze ye sýç ra dý, ö nün de ki tüm en gel le ri yýk mak i çin ye ni bir sal dý rý dal ga sý baþ lat tý. Da ha ön ce sos ya liz min yan ü rü nü o - la rak da iþ lev gö ren sos yal dev let bir ya na a - týl dý, iþ çi sý ný fý ve halk la rýn ka za ným la rý bu dan - dý. Ye ni sö mür ge ci lik, em per ya list iþ ga li giz le - mek ve ka pi ta list pa zar so ru nu nu çöz mek i çin 3. bu na lým dö ne min de baþ lýca is tis mar bi çi mi - dir; bu dö nem de ye ni sö mür ge ci lik de rin leþ ti. Ay rý ca bu dö nem de I rak, Af ga nis tan gi bi ör nek - ler de ol du ðu gi bi, ye ni iþ gal ve sö mür ge ci lik bi - çim leri or ta ya çýk tý. Bu kap sam lý bir sal dý rý dýr; sa de ce si ya si ve as ke ri a çý dan de ðil, i de o lo jik ve kül tü rel a çý dan da em per ya lizm i çin a çýk, per - va sýz bir sal dý rý dö ne mi dir. Sö mü rü de rin leþ ti, ka pi ta list ü re tim es nek ü re tim bi çim le riy le her a la na ya yýl dý, as ke ri iþ gal ve böl ge sel sa vaþ lar ye ni bir dün ya sa va þý na eþ de ðer bir dü ze ye sýç - ra dý, dev let ve top lum sal i liþ ki ler ye ni den bi çim al dý. A ma tüm bun lar de mok ra si, öz gür lük a - dý na, ta ri hin so nu, sos ya lizm öl dü söy le miy - le iþ çi sý ný fý ve halk la ra da ya týl dý. Bu ka ran lýk bir dö nem di. Hiç bir ka ran lýk dö nem son suz de ðil dir; ka ran lý ðýn en ko yu a ný, ye ni bir gü ne baþ lan gý cýn, þa fa ðýn ha ber ci si dir. Bu dö nem de, ne ka pi ta liz min ö zü, sý nýf lar ve sý - 43

46 44 nýf sal sö mü rü ger çe ði de ðiþ miþ, ne de ka pi ta liz - min en yük sek bi çi mi o lan em per ya lizm or ta - dan yok ol muþ ya da de mok ra tik leþ miþ tir. Tam ter si ne ka pi ta lizm de iç sel o lan, em per ya - lizm ça ðýn da ge nel le þen tüm çe liþ ki ler bu dö - nem de ye ni den bi çim ka zan dý ve de rin leþ ti. Sý - nýf sal sö mü rü ve çe liþ ki a na ek sen ol du; bu nun ü ze rin den u lu sal, sos yal, cin sel bir di zi çe liþ ki bi çim al dý, de rin leþ ti. Sö mü rü ve zu lüm iþ çi sý - ný fý ve halk la ra da ya týl dýk ça ye ni a ra yýþ lar da hýz lan dý. Par ça lý di re niþ ler gi de rek bü yü dü, u - lus la ra ra sý ka pi ta liz min or ta ya çý kar dý ðý nes nel ze min den güç a la rak di re niþ le rin baþ ka di re - niþ ler le bir leþ me e ði li mi güç len di ve ye ni bir iv - me ka zan dý. Bu ka ran lýk i çin de, bu bü yük ge ri - ye dü þü þün yý kýn tý la rý i çin de u mut ye ni den can lan dý. Kü ba so mu tun da sos ya lizm bu kap - sam lý sal dý rý ya di ren di, ha la da di re ni yor, bu na baþ ka halk lar, ör ne ðin Ve ne zü el la gi bi ül ke ve halk lar ek len di. La tin A me ri ka halk la rýnın baþ - lat tý ðý ye ni di re niþ bi çim le ri, si lah lý ve kit le sel di re niþ ler, her ye re dü þe kal ka ya yýl dý. Kür dis - tan hal ký nýn di re ni þi, Or ta do ðu da bu bü yük ký - rýl ma i çin de ye ni bir u mut ve mo ral kay na ðý ol - du. Ko re iþ çi sý ný fý kit le sel di re niþ te ye ri ni al dý. Av ru pa ve ABD de ye ni bir kit le sel di re niþ or ta - ya çýk tý. Böy le ce ka ran lýk i çin de ye ni bir ý þýk doð du, ka ran lýk ya vaþ ya vaþ ay dýn lan dý, ý þýk gi - de rek güç len di li yýl lar böy le kar þý lan dý. Böy le ce 4. bu na lým dö ne mi nin or ta ya çý kar dý ðý ol gu lar ü ze rin den, ye ni bir di re niþ e ði li mi, halk ha re ke tleri or ta ya çýk tý, di re niþ bu ol gu la rý i çer - di, o nun dý þa vu ru mu ol du, gü nü mü ze de vin di. Bu ka ran lýk dö nem, 90 baþ la rýn da ki ka ran - lýk tab lo, 2000 ve son ra sý ar týk da ðýl ma ya baþ - la dý. Son yýl lar da ka pi ta liz min kri zi nin em per - ya list mer kez le ri sar ma sý ve bu na kar þý baþ la - yan ye ni kit le ha re ke tleri, bu a la ca ka ran lýk i - çin de ye ni bir ý þýk ol du. Av ru pa ve ABD gi bi em - per ya list-ka pi ta list mer kez ler sa de ce kriz ya þa - mý yor, ay ný za man da bu na kar þý kit le sel bir di - re niþ te söz ko nu su dur. Ba zen kü re sel leþ me kar þý tý, ba zen NA TO kar þý tý bi çim ler a lan bu kit le sel di re niþ, son bir kaç yýl, Ýs pan ya, Yu na - nis tan ve Av ru pa mer kez le rin den ABD nin kal - bi ne ka dar u za nan, öf ke li ler, iþ gal et gi bi ta - ným la ma lar la ye ni bir dü ze ye sýç ra mýþ týr. Mý - sýr da Tah rir Mey da nýn da yan ký bu lan kit le sel di re niþ, tüm Or ta do ðu ya ya yýl dý ve ye ni bir mo - del ol du. Bu kit le ha re ke tlerinin or tak pay da sý i se, mev cut dü ze ne ve o nun so nuç la rý na i ti raz - dýr, is yan dýr; bir bi ri kim ü ze rin den ken di li ðin - den pat la yan bu kit le ha re ket le ri, di re niþ ve is - yan lar ya tay, a çýk bir ör güt len me yi i çe ri yor, iþ - gal et fik rin de de gö rül dü ðü gi bi bir a la ný tu tu - yor, bu ra dan ken di çö züm ve ya þam bi çi mi ni ü - re ti yor. Ka pi ta liz min ya þa dý ðý bu de rin kri ze kar þý baþ la yan ve son yýl lar da Av ru pa, ABD, Or ta do - ðu ve u zak do ðu da kit le sel di re niþ ve is yan bi - çi mi ni a lan bu ha re ket, her a çý dan ye ni bir dö - ne mi i þa ret e di yor. Sos ya lizm öl dü ya lan la rý çok tan if las et ti, ne o-li be ra lizm çök tü, ka pi ta - lizm tüm es nek li ði ne rað men sý nýr la rý ný tü ket ti. Ýþ çi sý ný fý, ezilen halk lar, tüm e zi len ler ken di ta - lep le riy le a lan la ra çý ký yor. Ne o-li be ral sö mü rü di be vu rur ken, ne o-li be ra lizm ü ze rin den bi çim a lan i de o lo jik-kül tü rel söy lem ve ya þam bi çi mi bü yük bir çö kün tü ya þar ken, tek bir ül ke i le sý - nýr lý ol ma yan, ül ke le re ve böl ge le re ya yý lan bu di re niþ ve is yan, son 30 yýl da, ne o-li be ra liz me kar þý vu ru lan en ö nem li dar be ol du. Ar týk ka ran lýk ay dýn la ný yor; ha la u zun bir yol var, a ma ar týk buz ký rýl dý, yol a çýl dý. Bu a çý - dan, i çin den geç ti ði miz dö ne min a na ol gu la rý na gö re bi çim a lan ye ni bir kit le ha re ke tin den, ye - ni bir halk di re ni þin den söz e de bi li riz. Ge zi Par ký ve Ha zi ran halk di re ni þi tam bu nok ta da ye ri ni al dý. Ge zi ve Ha zi ran halk di re - ni þi, hem az ön ce yu ka rý da i fa de et ti ði miz ye ni bir dö ne mi i þa ret e den di re niþ dal ga sý nýn bir hal ka sý ol du; hem de bu ül ke de ye ni bir ses, ye - ni bir so luk ol du. Çok ses li, çok renk li, çok kat - man lý, ne o-li be ral sö mü rü ve o nun ü ze rin de bi - çim a lan sö mür ge ti pi fa þiz min, AKP e liy le sü - ren tüm da yat ma la rý na kar þý iç sel tep ki yi i fa de e den bu di re niþ kor ku du var la rý ný yýk tý, bu top - rak lar da u zun yýl la ra ya yý lan ye nil gi ve ka ram - sar lý ðý yer le bir et ti. Ül ke sý nýr la rý ný aþ tý, baþ ka ül ke de baþ gös te ren di re niþ ler le bað lar kur du. Bir çok a çý dan i çin den geç ti ði miz 4. bu na lým dö - ne mi nin ol gu la rý ný göz ler ö nü ne ser di, ye ni bir mü ca de le dö ne mi i çin bir çok ip u cu or ta ya çý - kar dý. Hiç þüp he siz, Ga zi Di re ni þi ve kit le sel 1 Ma yýs lar gi bi ö nem li sü reç le ri u nut ma dan i fa de e de lim, Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi bu ül ke de 12 Ey lül a çýk fa þiz min den bu ya na en ö nem li di re niþ tir, hal kýn is ya ný dýr. Bu a çý dan so nuç la - rý da çok da ha kap sam lý o la cak týr. Bu halk di re ni þi gök ten düþ me di, te mel siz de ðil dir, te sa düf hiç de ðil dir. Bu ül ke de di re niþ hiç bit me di; her dö nem þu ya da bu bi çim de di - re niþ var ol du. Ke ma list dik ta tör lük ön ce iþ çi sý ný fý ve sos ya list ha re ke te sal dýr dý, son ra Kürt - le re, A le vi le re, gay rimüs lim le re, tüm e zi len le re sal dýr dý. Ka ra de niz de M. Sup hi ve yol daþ la rý vah þi ce öl dü rül dü; bu Türk u lus dev le tinin, Ke - ma lizm in te mel ka rak te ri ni i fa de et ti. Koç gi ri, hem Kürt hem de A le vi kat li a mý o la rak ta rih te ye ri ni al dý; bu nu Þeyh Sa it ten Der si m e u za - nan kat li am lar iz le di. Tüm bun lar, sos ya list le - rin, Kürt le rin, A le vi le rin bas ký ve kat li am la ra kar þý di re ni þi dir. Ma hir, De niz, Ýb ra him so mu - tun da 71 dev rim ci li ði 12 Mart a çýk fa þiz mine kar þý si lah el de di ren di sü re cin de fa - þist sal dý rý lar Ma raþ, Ço rum gi bi kit le sel kat li -

47 am la ra dö nü þür ken bu halk di ren di, dev rim ci - ler en ön de sa vaþ tý. 12 Ey lül a çýk fa þiz mi halk - lar ü ze ri ne bir ka ra ba san gi bi çök tü, dev rim ci - ler sa de ce so kak lar da, ça týþ ma da de ðil zin dan - lar da da di ren di ve o ko yu ka ran lýk ta ý þýk ol du - lar. Re el sos ya liz min çö zül dü ðü, 12 Ey lül ye nil - gi si nin sol ve dev rim ci ha re ke ti za yýf lat tý ðý bir dö nem de, Kürt u lu sal ha re ke ti ye ni bir di re niþ çiz gi si ve ge le ne ði ya rat tý. Bu ay ný za man da 90 lı yýl la rýn ka ran lý ðý na kar þý ye ni bir so luk, ye ni bir u mut ve ka pý dýr. 19 A ra lýk ve ö lüm o - ru cu di re ni þi, o li gar þi nin kap sam lý sal dý rý ya kar þý dev rim ci güç le rin bir le þik di re ni þi dir. Baþ ka di re niþ ler de var dýr. A ma so kak so - kak, a lan a lan, þe hir þe hir mil yon la rý i çi ne a lan (yak la þýk 4,5 mil yon in san so kak la ra dö kül dü, 6 þe hit, 10 bin ya ra lý, yüz ler ce tu tuk la ma, bin - ler ce gö zal tý var) Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi, dev rim ci güç le ri aþ tý, ge niþ bir halk ke si mi ni i - çi ne al dý. Bu a çý dan, Kürt coð raf ya sýn da, Kürt hal kýnın di re ni þi ni, ser hil dan la rý say maz sak, bu coð raf ya da Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi son 30 yý lýn en ö nem li di re ni þi dir, hal kýn is ya ný dýr. 4. bu na lým dö ne mi, ya ni 90 son ra sý, sa de ce ka pi ta liz min res to ras yo nu nu i çer me di, ay ný za - man da bu nu ta mam la yan bi çim de, bur ju va kül tü rü nün en yoz bi çi mi o lan post-mo der niz - mi top lu mun tüm gö ze nek le ri ne yay dý. Sos ya - list ha re ke tin dün ya öl çe ðin de ya þa dý ðý kri zin de et ki siy le bir yan dan ne o-li be ral sö mü rü ya - yýl dý, ö te yan dan bu nun la sý ký i liþ ki i çin de postmo dern kül tür tüm top lu mu ku þat tý. Ye ni ku - þak lar bu kap sam lý sal dý rý al týn da i de o lo jik ve kül tü rel gý da la rý ný al dý lar. Hiç þüp he siz ka pi ta - lizm sý nýf lý top lum dur, e mek ve ser ma ye çe liþ ki - si tüm so run la rý ke sen a na çe liþ ki dir; a ma bu ne o-li be ral sö mü rü, bu nun ü ze rin den bi çim a - lan bur ju va i de o lo ji si ve post-mo dern kül tür bun la rý ört me iþ le vi gör dü. 4. bu na lým dö ne - min de sa de ce sý nýf sal so run lar yok tu, bu te mel - de ye ni ya da as lýn da es ki den de o lan a ma bu dö nem de a çý ða çý kan so run lar, ba rýn ma, çev re, e ði tim, sað lýk, kül tü rel alt kim lik ler gi bi bir di zi so run lar a ðýr laþ tý. Bu du rum bir yan dan par ça - lý bir tab lo or ta ya çý kar dý, a ma di ðer yan da ka - pi ta liz me, em per ya list sal dý rý prog ram la rý na kar þý güç lü bir ze min o luþ tur du. Ýþ te Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi, tüm bu so run ve di re niþ e ði lim le ri ni bir leþ ti ren bir ek - sen ol du. Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi ü ze rin den ay - lar geç ti; di re niþ bit me di, gi de rek iv me si düþ se de ye ni bi çim ler al dý. Do ðal dýr; hiç bir ken di li - ðin den halk ha re ke ti, di re ni þi sür-git de vam et - mez. O li gar þi ve AKP nin Ey lül send ro mu da þim di lik at la týl dý. A ma bu sü re de gö rül dü ki, Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi, tüm top lu mu, tüm sý nýf la rý, tüm po li tik a kým la rý doð ru dan et - ki le di. AKP nin de mok ra si ve öz gür lük söy le mi bu di re niþ kar þý sýn da e ri di, yok ol du, o nun ge - ri ci ve fa þist yü zü or ta ya çýk tý. Bu di re niþ, ge nel o la rak ne o-li be ral sö mü rü ve o nun ü ze rin den bi çim a lan si ya sal ve sos yal da yat ma la ra tep ki - yi i çer se de, siv ri u cu AKP ve T. Er do ðan a yö - nel di. Bun dan do la yý en çok di re ni þe AKP ve T. Er do ðan sal dýr dý, her gün kü für et ti, ya lan lar la çar pýt tý, ha la da bu söy lem ve sal dý rý la ra de vam e di yor. AKP nin sal dý rý sý sa de ce söy lem ve ya lan ü ze rin den yü rü me di, sö mür ge ti pi fa þiz min tüm ik ti dar o dak la rý ný e lin de tu tan AKP, tüm bu ik ti dar o dak la rýy la di re ni þe sal dýr dý, ha la gö - zal tý, tu tuk la ma lar de vam e di yor, ha la Ah met Ka ya ör ne ðin de ol du ðu gi bi bi zim de ðer le ri mi zi sö mü rü yor, hat ta di re ni þin kar þý sý na ko yu yor. Sa de ce AKP de ðil, CHP de di re ni þi sö mü rü yor, þim di se çim i çin kul lan ma ya ça lý þý yor; a ma çap sýz CHP an cak ça pý ka dar bu di re ni þi sö mü - re bi lir. Bi zim i çin ö nem li o lan bi zim, ya ni dev rim ci ve sos ya list ha re ke tin bu di re ni þi na sýl o ku du - ðu ve ne ler ka za nýp ne ler ya pa ca ðý dýr. Dev rim - ci ve sos ya list ha re ke tin ya þa dý ðý kri ze kar þý bu di re niþ ve or ta ya çý kan im kan ve so nuç lar ö - nem li bir a dým dýr; bu ra dan ka za ným la çýk mak bi ze bað lý dýr. Mev cut tab lo nun, sos ya list ha re - ke tin ya þa dý ðý kriz ek se nin de bi çim a lan dev - rim ci ve sos ya list tab lo nun ye ni bir dü ze ye sýç - ra ma sý, mev cut tab lo nun a þýl ma sý i çin, bu dö - ne mi, ya ni 4. bu na lým dö ne mi ni az çok kav ra - yan, bu na yö ne lik çö züm a ra yýþ la rý i çin de o lan sos ya list güç ler el bet te var dý. An cak bu çö züm a ra yýþ la rý, ay ný za man da sos ya list ha re ke tin ya þa dý ðý kri ze ze min su nan, es ki dö ne min i de o - lo jik, po li tik, ör güt sel ve kül tü rel ka lýp la rý i çin - 45

48 46 de fi liz len di ði de bir baþ ka ger çek tir. Bu ký sýr dön gü ha la a þýl mýþ de ðil dir; bu sü reç de vam e - di yor. Bir yan dan re for mist ve dev rim ci ke sim - le riy le es ki dö ne me a it, ço ðu kez sos ya liz min in þa sü re ci ne a it ba kýþ a çý sý ve ka lýp lar ha la var lý ðý ný sür dü rü yor; tu tu cu, dog ma tik, sý nýf in dir ge me ci an la yýþ lar bu dö ne mi an la mak tan u zak bir yer de du ru yor. Böy le o lun ca, dü ne, es - ki ye a it ba kýþ ve ka lýp lar i çin de ne ye ni, ya ni 4. bu na lým dö ne mi ve ol gu la rý an la þý la bi li yor, ne de or ta ya çý kan di re niþ e ði li mi doð ru o ku nup sü re ce uy gun ye ni yö ne lim ler or ta ya çý ký yor. Ö - zün de, Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi ni kü çüm - se yen, o nun ya rat mýþ ol du ðu ye ni ve ri le ri, im - kan ve o la nak la rý an la ma yan, dar ve ka lýp çý man týk la, di re niþ ü ze rin den es ki ye a it ba zý ba - kýþ ve ka lýp la rýn hak lý lý ðý ný is pa ta ça lý þan, ne - o-li be ra lizm, post-mo der nizm de se de bu nun ya rat mýþ ol du ðu so nuç lar ü ze rin den de ðil de es ki dö ne min öz le mi ü ze rin den po li ti ka ü re ten, ye ni a dý na Mark sizm e ya ban cý la þan lar þu ya da bu bi çim de bu ra dan bes le ni yor. Di re niþ bir leþ ti rir ve ay rýþ tý rýr. Bu ra sý bir yol ay rý mý dýr. Ya sos ya list ve dev rim ci ha re ket, es - ki ka lýp lar i çin de dö ne mi, dö ne me a it ol gu la rý, di re ni þi ve o nun ya rat mýþ ol du ðu ye ni im kan ve o la nak la ra ken di ni ka pa ta cak ya da sos ya liz - min ev ren sel tüm tez ve de ðer le ri ni ar ka sý na a - la rak dev rim ci te mel de ken di ni ye ni le ye cek tir. Bu i ki e ði lim, ye ni den ve ye ni den bi çim a la cak, hem tak tik sü reç ler de, hem de dö nem sel ve stra te jik sü reç ler de ken di ni dý þa vu ra cak týr. Dev rim ci sos ya lizm, dev rim ci te mel de ye ni - len me yi sa vun muþ, ye ni len me ey le mi ni iç sel - leþ tir miþ bir ha re ket tir. Hiç þüp he siz, bu te mel - de at mýþ ol du ðu muz a dým lar son de re ce ö nem - li dir, çok da de ðer li dir; a ma bu a dým la rý ye ni - den ve ye ni den her sü reç te ü re til me li ve ge liþ ti - ril me li yiz. Bu bi zim gö re vi miz dir. Di re niþ öð re - tir. Dost ve düþ man bu di re ni þe gö re ye ni den bi çim a lýr ken, di re ni þin or ta ya çý kar dý ðý ol gu - lar dan öð ren me li yiz. Biz, ka lýp lar dan, þab lon - lar dan de ðil, ol gu lar dan ha re ket e de riz, e leþ ti rel yak la þým iç sel dir; bi zi biz e den bu di ya lekt tik yön tem le i le ri sýç ra ya ca ðý mýz a çýk týr. Ye ter ki bu yön tem le or ta ya çý kan ol gu ve im kan la rý doð ru e le a la lým, bu nun i çin bü yük bir e mek se fer ber li ði i çin de o la lým. Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi de bu a çý dan bi zim i çin bir di zi ders ve gö rev le ri i fa de et mek te dir. Gö rev le ri mi ze sa hip çý ka ca ðýz; ya þa ya rak gö re ce ðiz! B- Kısa Bir Özet: Gezi Direnişi Ha zi ran halk di re ni þi tüm ül ke ye ya yýl dý, a - ma di re ni þin kal bi Ge zi Parkı ve Ta ksim Mey da - ný ol du. Bu a çý dan Ge zi di re ni þi ek se nin de Ha - zi ran halk di re ni þi ne dön mek te, ba zý sü reç ve ge liþ me le ri a ným sa mak ta ya rar var dýr. AKP, i çin ta ki ye baþ lý ba þý na bir po li ti ka ve tarz dýr. AKP, or ta ya çý kan ger çek ler ve ya mü ca - de le i le el de e di len ka za ným la rý yok sa yý yor, a - ma ba ký yor ger çek so mut ve ka çý nýl maz bir du - rum var, bu kez ön ce tar týþ tý rý yor, son ra bu nu sö mü rü yor. 11 yýl lýk AKP ik ti da rýn da bu tak ti - ðin bir hay li ba þa rý lý ol du ðu da söy le ne bi lir. A - ma bu de fa, Ge zi di re ni þin de bu tak tik ve he sap tut ma dý. Hiç kim se nin he sap la ya ma dý ðý bir yer den di re niþ baþ la dý ve ye ni bir tab lo yu or ta - ya çý kar dý. Or ta ya a týl dý ðý gün den bu gü ne Tak sim Ya - ya laþ týr ma Pro je si a dý ve ri len o pe ras yon, as lýn - da kap sam lý sal dý rý ve rant he sap la rýnın bir par ça sý dýr. Bu pro je, Ga la ta-port, Hay dar pa þaport, Ka sým pa þa nýn res to ras yo nu, ü çün cü köp - rü, ü çün cü ha va a la ný gi bi kap sam lý ye ni rant a - la ný aç ma nýn bir par ça sý dýr. Bu pro je nin or ta ya çýk tý ðý gün ler den baþ la ya rak, baþ ta çev re ci ke - sim ler, de mok ra tik kit le ör güt le ri ol mak ü ze re top lu mun bir çok ke si min in þu ya da bu bi çim - de bir tep ki si de söz ko nu su dur. A dý na ya ya - laþ týr ma de ni len bu pro je nin aslında bir in san - sýz laþ týr ma, e mek çi ler den a rýn dýr ma pro je si ol - du ðu a çýk tý. Çün kü Tak sim Mey da ný 1 Ma yýs Mey da ný dýr ve o li gar þi, AKP bu nu hiç a ma hiç i - çi ne sin dir miþ de ðil dir. Post-mo dern i de o lo jik ve kül tü rel ik li mi nin ti pik bi çim ler den bi ri de ol gu la ra ken di i çe rik le riy le tam zýt i sim ler ve ril - me si dir. Ce za ev le ri ne yö ne lik son yýl la rýn en kap sam lý sal dý rý sý 19 A ra lýk 2000 de baþ la mýþ - tý, tut sak dev rim ci le re sa ba hýn ilk ý þýk la rýn da kur þun lar yað dý rýl mýþ tý, 22 dev rim ci ya þa mý ný yi tir miþ ti; a ma bu kat li a ma ha ya ta dö nüþ a dý ve ril miþ ti. Baþ ka ör nek ler de var. Tak sim i ya - ya laþ týr ma pro je si de ni len þey i se or ta da e mek - çi le rin bir le þip güç le ri ni gös te re bi le cek le ri Ýs - tan bul da ki ye ga ne mey da ný or ta dan kal dýr ma, iþ çi ve e mek çi le re, hal ka bu a la ný ka pat ma pro - je sin den baþ ka bir þey de ðil di. Pro je nin en çok tep ki çe ken bö lü mü i se Ge zi Par ký na ya pýl ma sý dü þü nü len top çu kýþ la sý gö rü nüm lü a lýþ ve riþ mer ke ziy di. AKP ve T. Er do ðan Ge zi par ký ný a - lýþ ve riþ mer ke zi ne dö nüþ tü re ce ði ni a çýk a çýk söy le ye mi yor du, ne ya pý la ca ðý ný da bir tür lü a - çýk la ya mý yor lar dý, a ma bu tar týþ ma lar i çin de ba zen öf ke ve kin le, teh dit ve tek a dam ol ma nýn öz gü ve niy le að zýn dan da ka çý rý yor du yý lý - nýn 1 Ma yýs ýn da ki güç lü ve coþ ku lu tab lo i se o - li gar þi yi çok ür küt müþ tü ve ay ný tab lo nun bir da ha or ta ya çýk ma ma sý i çin fi zi ki ko þul la rý ný or ta dan kal dýr may la i þe baþ la dý lar. Ma yýs a yý na ge lin di ðin de o ka dar çok þey bi - rik miþ ti ki: Ýs tan bul un kent kül tü rüy le öz deþ - leþ miþ me kan lar dan E mek Si ne ma sý nýn yý kýl - ma sý, bu nu pro tes to e den bir çok sa nat çý ve du - yar lý in san la ra bi ber ga zýy la mü da ha le e dil me si

49 bel lek ler de ki ye ri ni ko rur ken, ba sýn a çýk la ma - la rý na bi le ta ham mül e dil mi yor du, sal dý rý ve o - li gar þi nin þid de ti so kak la ra ya yýl mýþ tý. E mek Si ne ma sý nýn ar dýn dan yi ne Ýs tan bul un sem bol me kan la rýn dan Ýs tik lal Cad de si nde ki Ýn ci Pas - ta ne si po lis zo ruy la bo þal týl dý. 1 Ma yýs i se hem ta til gü nü ve res mi bay ram hem de Tak sim tar týþ ma la rýy la kar þý lan dý. O ya la ma tak ti ði son gü ne ka dar de vam et ti, 1 Ma yýs i çin a lan la ra çý - kan dev rim ci le re, iþ çi le re, e mek çi le re, hal ka i se tüm Ýs tan bul iþ gal e di le rek ya nýt ve ril di. Or ta da as lýn da da ha ön ce de fa lar ca ya þa nan 1 Ma yýs ý en gel le me, zor ve þid de ti hal ka da yat ma var dý. Bun lar AKP nin de mok ra tik de ðil bas ký cý olduğunu ser gi li yor du. AKP ö zel leþ tir me de sý nýr ta ný ma mýþ, ne o-li - be ral sö mü rü yü hal ka da yat mýþ tý. Tüm bun lar yet mi yormuş gi bi, si ya sal ge ri ci lik her ye re ya - yýl dý; e ði tim den sað lý ða, alkollü iç ki iç me den ka dý nýn do ðu mu na ka dar her a lan da ge ri ci lik, mu ha fa za kar laþ tırma e ði li mi hýz lan dý. Al kol sa - tý þý nýn sý nýr lan dý rýl ma sý, üç ço cuk po li ti ka sý nýn u zan tý la rý o la rak kür ta j hak ký nýn ký sýt lan ma sý, ka mu o yun da er te si gün ha pý o la rak bi li nen do - ðum kont ro lün de ki en et ki li a raç lar dan bi ri nin dev let de ne ti mi ne a lýn ma sý, in ter net ve bil gi e - din me hak ký nýn da ral týl ma sý gi bi sos yal a la ný da ralt ma lar gün de min baþ sý ra sýn da ye ri ni al - dý. E ði tim de sis te mi baþ la dý, zo run lý din der si kalk ma dý, tam ter si ne Hz. Mu ham met in ya þa mý ders ko nu su ol du. Kent sel dö nü þüm a - dý al týn da e mek çi ma halle ler ye ni rant a la ný ol - du, çe te ler bu ra da ci rit at ma ya baþ la dý, kentsel dönüşüm AKP i çin ye ni zen gin ya rat ma aracı ol du. Ýç te ki ge ri ci lik dý þa yan sý dý; kom þu ül ke ler le sý fýr so run bu kez düþ man lý ða dö nüþ tü, iç te ki sünni leþ me ve mu ha fa za kar lýk e ði li mi dýþ ta sü - nni bir it ti fa ka yol aç tý. I rak i le düþ man lýk baþ - la dý, Lib ya da em per ya liz min ver di ði rol in þa at - çý lýk tý, Mý sýr da Müs lü man kar deþ le re a de ta da - nýþ man lýk ya pýl dý, Su ri ye de i se iç sa vaþ ta ta raf o lun du. Antakya hal ký tüm bun la rý gö züy le gör - dü, El Ka i de gi bi ge ri ci ler si lah lan dý rýl dý, baþ ta Kürt hal ký ol mak ü ze re Su ri ye hal ký nýn ü ze ri ne gön de ril di. Rey han lý da ki pat la ma bu nun halka ödetilen faturası ol du. İnsanların acılarına gözlerini kapayan AKP, bunu bile siyasal ranta dönüştürmeye çalıştı. Ký sa ca AKP i çin sah te de mok ra si ve öz gür lük söy le mi ar týk tut mu - yor du, us ta lýk dö ne mi o nun tek par ti dik ta - tör lü ðüy dü. Bü yük bir per va sýz lýk la hal ka sal - dý rý yor du, Kürt le re, A le vi le re, gay ri müs lim le re söz de de mok ra tik a çý lým, öz de i se in kar de - vam e di yor du. Si ya sal öz gür lük za ten bu ül ke de hep so - run lu bir a lan dýr, bur ju va de mok ra si si nin yo lu bu ül ke den ge ç me di hiç; AKP, ne o-li be ral bir söy lem le, bir yan dan de mok ra si ve öz gür lük di yo r, ö te yan dan hal ka ye ni bas ký la rý da ya tý - yor du. Piþ kin lik te, per va sýz lýk ta, hal ka ha ka ret et me de sý nýr yok tu. Tüm bun lar bir bi ri kim ya - rat tý, iç te, halk ta a de ta pat la yýcı mad de bi rik - ti ve bu bi ri kim Ge zi de, Ha zi ran gün le rin de pat - la dý. AKP hiç he sap la ya ma dý ðý bir yer den to kat ye di. AKP, ik ti da ra gel di ði gün den bu ya na, Kürt hal ký nýn öz gür lük mü ca de le si ve ka za ným - la rý ný bir ke na ra bý ra kýr sak, Tür ki ye hal kýn dan ilk ve en bü yük ye nil gi si ni Ge zi ve Ha zi ran is ya - nýy la tat tý. Ýlk de fa is te dik le ri ni ya pa ma dý lar, ya pa mý yor lar. Ar týk AKP i çin baþ a þa ðý dü þüþ baþ la mýþ týr, hiç bir þey es ki si gi bi ol ma ya cak týr. Ge zi Par ký nda ki a ðaç la rý sök mek i çin ha re - ke te ge çen ler en faz la sýn dan bir i ki söy le nip ga zý yi yin ce da ðý la cak lar na sýl ol sa di ye dü þü - nü yor lar dý, ya la ný, ta ki ye yi ra hat sür dü re cek le - rin den e min ler di. Bu ra hat lýk la i þe ko yul du lar. A ma bu de fa bek len me yen ol du. Bar dak taþ tý. Ýlk gün ler za yýf güç le rin kar þý kar þý ya gel di ði ka pýþ ma lar dý. A ma di re niþ çi le rin i ra de si gi de - rek da ha da net le þi yor, sü reç de sert le þi yor du. Po lis bi li nen o yun ve tav rý ný en a çýk bi çi miy le ser gi ler ken, be le di ye gö rev li si a dý al týn da ki si vil güç ler de i þin i çin dey di. A dým a dým týr ma nan sü re cin tüm ka mu o yu na mal e dil me sin de Sýr rý Sü rey ya Ön der in ça ba la rý ol duk ça an lam lý ve ye rin dey di. Ko lu sa kat la na na ka dar en ön de ki ye ri ni bý rak ma yan ve ben bu a ðaç la rýn da mil - let ve ki li yim di ye rek net bir tu tum ser gi le yen 47

50 48 Sýr rý Sü rey ya da po lis þid de tin den na si bi ni al dý. 31 Ma yýs gü nü sa bah 05:00 ci va rýn da park ta ki di re niþ çi le re sal dý ran ve ça dýr la rý sö küp a te þe ve ren ler, ken di le rin ce o an da her þe yi hal let tik - le ri ni dü þü nü yor lar dý. Ta rih ler 31 Ma yýs 2013 ak þa mý ný gös ter di - ðin de Ýs tan bul un dört bir ya nýn dan in san lar Tak sim e a ký yor du. Bi li nen yön tem ler, yol kes - me ler, met ro, met ro büs ve de niz u la þý mý ný ip tal et me ler, Tak sim çev re si ni ku þat ma lar gi bi tüm ön lem ler i þe ya ra ma dý. Ýs tik lal Cad de si ne a tý - lan gaz bom ba la rý i a de e di li yor, ne ka dar gaz sý - ký lýr sa sý kýl sýn kit le da ðýl mý yor, ar tan bir i nat ve cü ret le po li sin ü ze ri ne yü rü yor du. 1 Ha zi ran gü nü i se po lis güç le ri Tak sim i bý ra kýp kaç mak zo run da kal dý. Pa nik i çin de ve ça re siz kaç tý lar. Ge ri de si lah la rý ný, tel siz le ri ni, a raç la rý ný bý ra kýp kaç tý lar. El le rin de son mo del si lah la rý ve ar ka - la rýn da bin ler ce yýl lýk dev let gü cü var dý. A ma kaç tý lar. Çün kü ye nil miþ ler di. Hak lý de ðil ler di. Ý nanç la rý ne o lur sa ol sun sa vun duk la rý dev le - tin, va tan ve mil let i çin uð ru na öl dük le ri dev - le tin, ya ni o li gar þik/fa þist dev le tin ye ri gel di ðin - de ken di le ri ni çöp te ne ke si ne yol la mak ta hiç te - red düt et me ye ce ði ni çok i yi bi li yor lar dý. Kar þý kar þý ya ol duk la rý kit le ye kar þý a ji te e dil mek i çin gün ler ce uy ku suz bý ra kýl ma la rý po li ti ka sý ters tep miþ ti. O kö pek leþ tir me po li ti ka sý na uy gun o - la rak az gýn ca sal dý rý yor lar a ma i þe ya ra mý yor - du. Kaç tý lar. Týp ký Vi et nam dan ka çan ABD as - ker le ri gi biy di ler. Kağıt üzerindeki güç, teknik olanaklar, ateş gücü vs. çarpışmada para etmedi. Yenildiler ve kaçtılar. 1 Ha zi ran dan 11 Ha zi ran sa ba hý na ka dar, 10 gün bo yun ca Tak sim ve çev re si ne res mi po - lis ler gi re me di. 11 Ha zi ran sa ba hý Tak sim Mey - da ný ný ye ni den iþ gal e den po lis, 15 Ha zi ran ak - þa mý son sal dý rý sý ný ger çek leþ ti re rek Ge zi Par - ký nda kim se yi bý rak ma dý. A ma di re ni þi bi ti re - me di ler. Sa de ce Ýs tan bul de ðil, baþ ta An ka ra, A da na, Ýz mir, Antakya, Der sim ol mak ü ze re yüz ler ce il ve il çe, ka sa ba ve köy di re ni þin i çin de ol du. So - kak ça týþ ma la rý, kit le sel gös te ri ler di re ni þin a na hal ka sý ný o luþ tur du; a ma bu na mil yon lar ca ka - dýn ve er kek ten ce re-ta va ça la rak, slo gan a ta - rak ka týl dý. Ký zý lay Mey da ný ve An ka ra i kin ci bir Tak sim ol du, di re niþ te hiç ge ri dur ma dý. An tak - ya, bi ri Es ki þe hir de ol mak ü ze re üç þe hit ver di. A da na, Ýz mir, Der sim bi rer di re niþ ka le si ol du. Her Yer Tak sim Her yer Di re niþ slo ga ný 1 Ma - yýs la rýn di re niþ þi a rýy dý; þim di Ha zi ran is ya - nýnın þi a rý ol du, tüm ül ke ye ya yýl dý. 15 Ha zi ran son ra sý Be þik taþ Ab ba sa ða Par - ký nda baþ la yan fo rum lar tüm ül ke ye ya yýl dý. Fo rum lar da hem di re niþ tar tý þýl dý, hem de ka - dýn so runun dan çev re so ru nuna, e ði tim so ru - nu n dan sað lýk so ru nuna, ba rýn ma so run undan genç lik so ru nuna ka dar her þey tar tý þýl dý. So - kak ta, di re niþ te öz ne o lan bi rey bu kez ken di so run la rý ný tar tý þý yor du; bu tar týþ ma lar hem na sýl bir ge le cek in þa e di le cek so ru su na ya nýt a rý yor, hem de de mok ra si nin so yut bir kav ram ol mak tan kur tu lup so mut bi çim al ma sýn da ö - nem li i puç la rý ný, ön cül le ri ni i fa de e di yor du. Bu ra da bir ay rýþ týr ma yap mak ge re kir se, Ha zi ran son ra sý di re ni þin iv me sin de dü þüþ ve fo rum la rýn gi de rek ö ne çýk ma sý ný i kin ci a þa - ma o la rak ta ným la mak müm kün dür. Bu sü reç de vam e di yor. An cak fo rum lar ilk can lý lý ðý ný yi - tir miþ du rum da, sol ve dev rim ci ha re ke tin tüm ge ri yan la rý fo rum lar da a çý ða çýk tý, fo rum lar sýk sýk ye ni den bö lün dü. Tüm bun la ra rað men ö - nem li ka za ným lar ya rat tý ðý a çýk týr. Tür ki ye ta ri hin de gö rül me yen bu halk ha re - ke ti ka tý lým ve bo yut la rýy la ol du ðu ka dar ka rar - lý lý ðýy la da ke li me nin tam an la mýy la bir pat la - may dý. Yay gýn o la rak AKP kar þýt lý ðýn da bir le þen hal kýn ve mu ha lif ha re ket le rin tep ki si ve pat la - ma sýy dý. A ma Ge zi ve Ha zi ran gün le ri ni sa de ce AKP kar þýt lý ðý i le a çýk la mak ye ter li de ðil dir. Ge - zi ve Ha zi ran gün le ri ö zün de da ha de rin den, ne o-li be ral sö mü rü ve o nun ü ze rin den bi çim a - lan si ya sal bas ký ya tep kiy di. Ben zer bir ha re ke - te sah ne o lan Bre zil ya da ik ti dar da Ýþ çi Par ti si var. Bir za man lar ik ti da ra ge liþ bi çi mi ü ze ri ne ül ke miz de de ba zý çev re ler ce çok ça tar tý þý lan bu par ti son tah lil de IMF re çe te le ri ni ha ya ta ge çi - ren sý ra dan bir sos yal de mok rat par ti ol ma nýn ö te si ne ge çe me di. Bre zil ya da hal ký ha re ke te ge - çi ren et ken, ö zel lik le top lum sal kay nak ya da ze min bu ra da da, ül ke miz de de et ki liy di. Bu kay nak, 1980 ve son ra sý iþ çi ve e mek çi le re, hal - ka da ya tý lan ne o-li be ral po li ti ka lar dýr. AKP yýl - lar dýr kit le le ri çok i yi yiz di ye u yut ma ya ça lý - þýr ken ül ke e ko no mi si, dün ya nýn ge lir da ðý lý mý - nýn en kö tü ol du ðu yer le rin ilk sý ra la rý na yer le - þi yor du. On lar i çin i yi o lan, biz iþ çi ve e mek - çi ler i çin kö tü ydü. E ko no mik cep he de ü re tim - den u zak, ran ta da ya lý bir dü zen ku rul muþ tu, ye ral tý ve ye rüs tü zen gin lik ler sa týl mýþ tý, iþ siz - lik, yok sul luk, has ta lýk, in sa nýn in sa na ya ban - cý laþ ma sý gi bi sos yal so run lar bü yü müþ tü, baþ - ta Kürt so ru nu ol mak ü ze re de mok ra si nin hiç bir so ru nu çö zül me miþ ti. Tüm bun la ra bað lý o - la rak, ik ti dar mü ca de le sin de de mok ra si ve öz - gür lük di yen, a ma o li gar þik ik ti da rýn çe þit li o - dak la rý ný e le a lýn ca her nok ta da da ha da ge ri ci - le þen, sal dýr gan la þan, þý ma rýk la þan AKP var dý. Ö zün de AKP kre di si ni son se çim de tü ket me ye baþ la dý, o nun zir ve nok ta sý baþ a þa ðý i niþ nok - ta sýy dý a ma bu nun far ký na va ra ma dý. AKP nin ik ti da ra ge liþ sü re cin de ki kul lan dý ðý tüm ar gü - man lar tek tek çök müþ tü. AKP di ni kul lan dý, ne o-li be ral ve mu ha fa za kar bir ya þa mý hal ka a - dým a dým da yat tý. AKP bur ju va de mok ra si si ni

51 de ðil, ye ni den ya pý lan ma a dý al týn da, em per - ya lizm ve te kel ci ser ma ye nin çý kar la rý na gö re, sü rek li fa þiz me ye ni den bi çim ver di. De mok ra si de ðil, ye ni sö mür ge ci lik ü ze rin den bi çim a lan sü rek li fa þizm ku rum sal laþ tý. Te kel ci ka pi ta list dö nem de sö mür ge ve ye ni sö mür ge ül ke de bur - ju va de mok ra si si nin as la ya þam ze mi ni bu la - ma ya ca ðý ger çe ði ne yýl lar ön ce sýr tý ný dön müþ ke sim ler, re fe ran dum da yet mez a ma e vet di - yen ler Ge zi ve Ha zi ran gün le riy le ger çe ði gör dü. Bu ül ke nin ye ni sö mür ge bir ül ke ol du ðu, Sö - mür ge ti pi fa þiz min bu nun ü ze rin den bi çim al - dý ðý, em per ya liz min si ya sal ge ri ci lik e ði li mi ol - du ðu gi bi a na pers pek tif le ri hiç kav ra ma mýþ o - lan la rýn kav ra ya cak la rý da ha bir çok ger çek var. Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi, san dýk ta pý ný cý la - rý nýn, e ko no mik in dir ge me ci le rin, gü cün göl ge - sin den çý ka ma yan la rýn da ger çek yü zü nü or ta - ya çý kar dý: Hep si bi rer sah te kar dý. Ge zi ve Ha zi ran halk Di re ni þi mil yon la rý so - ka ða dök tü. Di re ni þin or ta ya çý ký þýn da, ör güt le - ni þin de in ter net ü ze rin de ki sos yal pay la þým að - la rý nýn ö nem li bir et ki si ol du. A ma Ge zi ve Ha - zi ran halk di re ni þi bu sý nýr la rý aþ tý ve in san la - rýn bi re bir i liþ ki kur du ðu, kit le rin so kak ve a - lan lar da yan ya na ge lip dö vüþ tü ðü bir dü ze ye sýç ra dý. Baþ lan gýç ta ki bu et ken, son ra sýn da ilk gün ler de ki ka dar et ki li o la ma dý, çün kü in san - lar ar týk so kak tay dý lar. Po li ti ka doð ru dan so - kak ta ya pýl dý, uy gu lan dý. Ýn san la rýn el le rin de ha la cep te le fon la rý var dý bel ki a ma ar týk iþ sa - nal a lem den çýk mýþ tý. An cak yi ne de baþ lan - gýç ta ki et ki ü ze ri ne baþ la yan tar týþ ma lar sür dü, sü rü yor. Ders ler al mak, bu a ra cý da doð ru ve ve rim li kul lan mak ka çý nýl maz dýr. Son sal dý rý nýn ya pýl dý ðý Cu mar te si gü nü nü Pa za ra bað la yan ge ce sa bah la ra ka dar Tak - sim in a ra so kak la rýn da po lis le ça týþ ma sý ný sür - dü ren di re niþ güç le ri nin en ö nem li mo ral kay - nak la rýn dan bi ri Ga zi den 20 bin ki þi yo la çýk - mýþ Tak sim e doð ru yü rü yor muþ sö züy dü. Ku - lak tan ku la ða ya yý lan bu söz o ra da ki le re güç, mo ral ve e ner ji ve ri yor du. Sa de ce bu söz ve Ga - zi so kak la rýn da di re nen ler de ðil, tüm yok sul semt ler i le Ge zi ve Tak sim a ra sýn da ma ne vi ve si ya sal bað lar o luþ tu. Gazi den yola çıkan güçlerin önü Okmeydanı na varmadan kesildi ve burada sabaha kadar çatışmalar sürdü. Hiç þüp he siz bu bað ve da ya nýþ ma bi çim le ri il kel de ol sa, ken di li ðin den de ol sa bir sý nýf bi - lin ci nin, sý nýf du ru þu nun gös ter ge si dir: Di re ni - þe ka tý lan in san la rýn u mu du Av ru pa Bir li ði, ya da kü re sel leþ me kar þý tý ha re ket te de ðil, bu nu ken di le ri ne a çýk ça i ti raf e de me se ler de, e mek çi - ler de dir, halk týr. Bun lar hep ya þa ya rak öð re ni - len þey ler dir. Bir dev rim ci o la rak o kit le nin i çin - de ki 48 sa at du rum böy le de vam e der se AB söz leþ me le ri ge re ði hü kü met is ti fa et mek zo - run da ka la cak söy len ti le ri ne gü lüp ge çe bi lir si - niz. A ma söy len ti nin ve bu boþ i nan cýn yay gýn - lý ðý na þa þýr ma yýn. Ay ný sos yal med ya böy le bir iþ lev de gör dü, bu (týp ký di re ni þin AKP nin oy la - rý ný ne ka dar dü þü re ce ði ü ze ri ne gö rü len rü ya - lar gi bi) si ya sal bi linç dü ze yi hak kýn da bir baþ - ka a çý dan da fi kir ver mek te dir. A ma böy le si boþ u mut la ra, ha yal ci söy len ti le re rað men bun la rýn hiç bi ri kim se yi e vi ne dön dü re me di, ya da düþ ký rýk lý ðý ya ra ta ma dý. Hem di re niþ sü re cin de hem de son ra sýn da Ke ma list çev re le rin Ge zi ve Ha zi ran gün le ri i - çin de ki ro lü de bir di ðer a bar tý ko nu su dur. O - ra da ki ler i çin göm lek ve pan to lo nuy la o ra ya ge - lip ko lu nu sa kat la ya na ka dar po li se kar þý du - ran, ken di ni iþ ma ki ne le ri nin ö nü ne a tan ve o - ra da ki her kes le bir lik te gaz yi yen Sýr rý Sü rey ya Ön der i le ta kým el bi se le ri, kra vat la rýy la, son sis tem gaz mas ke le riy le, çev re le rin de bir par ti li ko ru ma zin ci riy le do la þan CHP li ve kil ler ke sin - lik le ay ný ke fe ye ko na maz. Za ten CHP ku rum - sal o la rak di re niþ te de ðil, çö zü mün Cum hur - baþ ka ný A. Gül de ol du ðu nu dü þün dü, bu na gö re ha re ket et ti. CHP ku rum sal o la rak di re ni - þe ta kýl dý a ma o nun la ik ve so la a çýk ta ba ný di re niþ i çin de az çok ye ri ni al dý. Ý ki si ni a yýr mak ve o na gö re yak la þým lar i çin de ol mak ge re kir. Sa bah la ra ka dar dö vü þen ler þu na ta nýk ol muþ - tur: 11 Ha zi ran sal dý rý sý nýn ger çek leþ ti ði sa lý yý çar þam ba ya bað la yan ge ce bir a ra Tak sim Da - ya nýþ ma sý söz cü le rin den bi ri si me ga fon la bir a - nons ya pa rak taþ a týþ la rý nýn dur du rul ma sý ný, po lis le gö rü þüp on la rý ge ri çe ke cek le ri ni söy ler. Bir sü re ger çek ten kar þý lýk lý a týþ lar du rur. Tam da bu nu fýr sat bi len ve o a na ka dar ba ri ka týn ön le rin de kim se nin gör me di ði bi ri si, e lin de dev bir Türk bay ra ðýy la ge lir ve de yim ye rin dey se 49

52 50 mey dan da gös te ri ya par. O ra ya baþ ka bir si ya - si bi lin ci ol ma dý ðý i çin, baþ ka bir si ya si se çe - nek le hiç kar þý laþ ma mýþ ol du ðu i çin gel miþ o - lan sa mi mi bir Ke ma list e bi le ol duk ça i ti ci ge - len bu man za ra, ya þa nan la rýn ö ze ti gi bi dir. Ay rý ca 9 Ha zi ran Pa zar gü nü Tak sim de ya - pý lan mi ting ön ce si Tak sim Da ya nýþ ma sý nýn top lan tý la rýn da ba zý has sa si yet le ri dik ka te al - mak zo run da yýz, Sýr rý Sü rey ya mi tin ge ko nuþ - ma cý o la rak çý ka cak sa, Ýl han Ci ha ner de çýk - ma lý de mek i se sol ve dev rim ci lik a dý na Ke ma - lizm in de ðir me ni ne su ta þý mak týr. Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi bir kent ha re - ke ti dir. Kent te ya þa yan ve ken ti ne sa hip çý kan in san la rýn ha re ke ti o la rak baþ la mýþ týr di re niþ. Tak sim gi bi ar týk ne fes a lý na cak hiç bir a la nýn bý ra kýl ma dý ðý bir yer de ki son ye þil a la nýn da ser ma ye ta ra fýn dan gasp e dil me si ne kar þý bi ri - ken öf ke a çý ða çýk mýþ týr. Dev le tin ye þil düþ - man lý ðý öy le bir bo yut ta dýr ki Ýs tan bul da bir çok kü çük park dü zen le me a dý al týn da be ton lan - mak ta dýr. Yan lýþ o ku ma dý nýz, par ký dü zen li yo - ruz di ye var o lan a ðaç la rýn et ra fý ný ya rým met - re lik bir da i rey le a yýr dýk tan son ra tüm top ra ða be ton dö kü yor, son ra da ü ze ri ya pay kap la ma mal ze me le riy le kap lý yor lar. Bu nun a dý na da dü zen le me di yor lar. Ýs tan bul u e mek çi ler i çin ya þan maz bir yer ha li ne ge tir me pro je le ri ko nu - sun da der gi mi zin da ha es ki sa yý la rýn da sa yý sýz ya zý çýk tý. Bu pro je ler kap sa mýn da Su lu ku le kent dý þý na sür gün e dil di, baþ ka e mek çi ma hal - le le ri de ya sür gün e di li yor ya da e di le cek. Ýn gi - liz ce den doð ru dan çev ril di ðin de soy lu laþ týr ma o la rak kar þý mý za çý kan bu o pe ras yo nun yok sul, e mek çi hal ka na sýl ba kan bir an la yý þýn ü rü nü ol du ðu nu tah min et mek zor ol ma sa ge rek tir. Tak sim Mey da ný i se ay ný za man da si ya sal bir an lam i çe ri yor. Dün ya nýn her ye rin de iþ çi ve e mek çi kit le le rin pro tes to la rý ný di le ge tir mek i - çin top lan dýk la rý ge le nek sel mey dan lar var dýr. Bun lar dan en gün ce li Mý sýr da ki Tah rir Mey da - ný dýr. Ýs tan bul i çin de bu a lan Tak sim Mey da - ný dýr. Bu, kent kül tü rü nün bir par ça sý dýr. A ma der di bu kül tü rü yýk mak, Ýs tan bul u Du ba i gi bi kim lik siz, ki þi lik siz, sa de ce zen gin le rin pa ra har ca mak i çin ge le bi le ce ði bir yer ha li ne ge tir - mek is te yen ler i çin Tak sim i iþ çi ve e mek çi le re ka pa mak bi rin ci gö rev dir. E ðer ser ma ye ye da ha faz la para ka zan dý ra mý yor sa bir in sa nýn Ge zi Par ký na o tur ma sý ge rek siz bir þey dir. A ma yüz - ler ce yýl dýr bu kent te ya þa yan in san lar i çin bir so kak kö pe ði bir çok gök de len den da ha de ðer li o la bi lir. Çü rü müþ tah ta la rý na o tur du ðu bir bank tan ba ha rýn ge li þi ni iz le mek bir çok a lýþ ve - riþ mer ke zin den da ha de ðer li o la bi lir. Bun lar - dan vaz geç me si ni is te mek, ha yat la rýn dan vaz - geç me le ri ni is te mek gi bi bir þey dir. Ve in san lar, bu nok ta da ha yat la rý ný sa vun ma ya ge çer ler. Ar týk gaz bom ba la rý, plas tik mer mi ler, a sit li ba - sýnç lý su lar la sal dý ran TO MA lar, jop lar, kal kan - lar, he li kop ter ler Hep si hü küm süz dür. Ge zi bu an la mýy la bir kent ha re ke ti mi dir? E vet. A - ma Ge zi bir kent ha re ke ti ol ma sý nýr la rý ný da çok ça a þan bir ha re ket tir ay ný za man da. Çün - kü ken tin bu ni met le rin den hiç ya rar lan ma mýþ, ya rar lan ma þan sý da ol ma yan iþ çi ve e mek çi ler de so kak la ra çýk tý lar, a na yol la rý ka pat tý lar, ba - ri kat lar kur du lar ve sa bah la ra ka dar po lis le ça - týþ tý lar. Ül ke nin dört bir ya nýn da ha ya týn da hiç Ýs tan bul u, Ge zi Par ký ný gör me miþ bu kül tür le u zak tan ya kýn dan il gi si ol ma yan bin ler ce in san dö vüþ tü. Bu an la mýy la da Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi bir kent ha re ke ti ol ma ni te li ði ni çok ça a þan, en a çýk bi çi miy le bir si ya si ha re ket ha li ni a lan bir di re ni þe dö nüþ tü. Bu nun la bir lik te, Ha zi ran gün le ri di re ni þin tüm ül ke ye ya yýl dý ðý gün ler dir; a ma a na kent - ler, Ýs tan bul, An ka ra, Ýz mir, Antakya, A da na gi - bi a na kent ler, ül ke nü fu su nun yo ðun laþ tý ðý kent ler di re ni þin ön cü sü, mo to ru ol du. Sa de ce kent kül tü rün den bes le nen de ðil, biz zat ken tin ken di si nin di re ni þin mer ke zi ol ma sýy la Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi kent ha re ke ti dir. Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi çok u zun bir sü re dir o li gar þi kar þý sýn da ye nil gi a lan halk ha - re ke ti nin kül le rin den doð ma sý dýr. Dev rim ci ler ba þýn dan so nu na ka dar ha re ke tin i çin de dir. Be lir le yi ci de ðil dir. A ma bir kaç is tis na dý þýn da halk la bir lik te dö vü þüp, halk la bir lik te ge ri çe - kil di ler. 12 Ey lül den bu ya na o li gar þi nin o luþ - tur mak i çin bin bir ça ba gös ter di ði, sa de ce a çýk ve çýp lak zor de ðil, ay ný za man da i de o lo jik ve kül tü rel ay gýt la rýy la o luþ tur du ðu du var lar yý ký - lý ver miþ tir. Mar ji nal grup ya kýþ týr ma sý o li gar þi ve AKP nin sa yý sýz ya lan la rýn dan bi ri o la rak ku - lak ar ka sý e dil miþ tir. Ve her þey den ö nem li si u - zun yýl lar dýr bir bir le ri ne kar þý has ma ne ta výr lar i çin de o lan Kürt yurt se ver ha re ke ti i le Ke ma - lizm in et ki sin de ol sa da so la il gi du yan kit le ler yan ya na gel miþ tir. Bel li çev re le rin, ÝP gi bi kar - þý dev rim ci le rin pro vo kas yon la rý ha ri cin de bu i - ki ke sim bir bir le riy le di ya log ku ra bil me fýr sa tý - ný bul muþ tur. Bu sol ve dev rim ci ha re ke tin, son 30 yýl da halk tan so yut lan ma sý i çin o li gar þi - nin yön len dir me le ri ne vu ru lan bir dar be dir. Oligarşinin sol ve dev rim ci ha re ke tin tec rit e dil - me si ne yönelik ham le le ri ni Ge zi ve Ha zi ran gün le ri nin im kan la rýy la kýr mak ö nü müz de du - ran bir gö rev dir. Dev rim ci güç ler i se bu sü reç te bir lik te dav - ran ma or gan la rý ný o luþ tur ma da çok ek sik kal - mýþ lar, var o lan ça ba lar i se tek nik tar týþ ma la rýn ö te si ne ge çe me miþ tir. Böy le si bir di re ni þin bir - le þik bir dev rim ci i ra dey le kar þý lan ma sý, bu ra - dan ha re ket le dev rim ci güç le rin di re ni þin ön cü - sü ol ma sý fýr sa tý ka çý rýl mýþ týr. E ðer bu hal ka yý

53 ya ka la mýþ ol say dýk, hem prog ram o la rak hem de dev rim ci bir mer kez o la rak da ha ge niþ halk ke sim leri ü ze rin de, di re ni þe ka tý lan Ke ma - lizm in et ki si al týn da ki ke sim le rin bi lin cin de bir de ði þim yap ma i ra de si çok da ha güç lü or ta ya çý ka bi lir di. Bu nun la bir lik te Fa þiz me Kar þý O - muz O mu za, Her Yer Tak sim Her Yer Di re niþ gi bi di re niþ þi ar la rýnın tüm kit le ta ra fýn dan sa - hip le nil di ði böy le si bir di re niþ te, al tý þe hit ve ril - me si ne rað men Ka til Dev let He sap Ve re cek gi - bi, doð ru dan devleti he def le yen þi ar la rýn ge niþ halk kit le si ne mal e di le me me si de bu ra dan kay nak lý dýr. E vet, Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni - þin de siv ri uç, AKP kar þýt lý ðý dýr; si ya se ti bu nun ü ze rin de ku ran lar da az de ðil dir. Oy sa di re ni þi AKP me se le si ol mak tan çý ka ra cak böy le si bir prog ram ve bu prog ra mýn a na þi ar la rý ge niþ halk kit le le rin bi lin ci nin dö nü þü mü i çin ya - þam sal ö nem de dir. Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi ay ný za man da bir genç lik ha re ke ti dir. Ya zý mý zýn ba þýn da ka - ram sar lýk la an dý ðý mýz 90 lý yýl lar da ye ti þen genç lik, ha re ke tin göv de si ni o luþ tur muþ tur. Bü yük bir u mut ve coþ ku kay na ðý ol muþ lar dýr. Ý çin de ye tiþ tik le ri dö ne min tüm ö zel lik le ri ni ta - þý yan bu genç lik, var o lan ör güt le re bi linç li bir me sa fe de dur mak ta ve e mir al mak tan hoþ lan - ma dýk la rý ný çok a çýk ça i fa de et mek te dir. Ý de o lo - jik o la rak ik na gü cü ne sa hip ol ma yan la rýn bu genç li ði ka za na bil me si o la nak sýz dýr. An cak ken di öz gür lük düþ le ri nin ger çek leþ me a la ný o - la rak gö re bil dik le ri an da ör güt lü mü ca de le ye e vet di ye bi le cek bu genç ler çok u za ðý mýz da de ðil. Öz gür lü ðü i çin ya þa mý ný or ta ya koy ma ya ha zýr bu in san la rý ka za na bi le cek en te lek tü el, kül tü rel ve ör güt sel ka pa si te ko nu sun da ki a - çýk la rý ný ka pat mak dev rim ci ha re ke tin ö nün de dur mak ta dýr. Kav ga da, ba ri kat baþ la rýn da ku - ru lan dost luk lar la sý nýr lý kal ma ma lý dýr hiç bir þey. Or ta ya çý kan ha re ket gös ter miþ tir ki; genç - li ðin git ti ði yer i le dev rim ci le rin dur du ðu yer a - ra sýn da bir a çý var dýr. Bu a çý yý ka pat mak i se dev rim ci güç le rin ve dev rim ci sos ya liz min gö re - vi dir. Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi bu ül ke nin si - ya sal tab lo su nu de ðiþ tir miþ tir. Yýl lar dýr hep dev le tin ha ki mi ye ti al týn da o lan a lan lar, Tak - sim ör ne ðin de ol du ðu gi bi, 15 gün lü ðü ne de ol - sa hal kýn de ne ti mi ne geç miþ tir. 15 gün bo yun - ca yoz ka pi ta list sis te me al ter na tif bir ya þam tar zý or ta ya çýk mýþ týr. Hiç bir si ya si e ði ti me ih ti - yaç duy mak sý zýn bin ler ce in san, bir bi ri ni hiç ra hat sýz et mek si zin her þe yi ni pay laþ mýþ týr. Ka - pi ta lizm de nen ve ne re den, ki min ta ra fýn dan ve ril di ði bel li ol ma yan bir ke sin hü küm le ben - cil lik in san do ða sý nýn en te mel ö zel li ði dir dü - þün ce si ni yüz ler ce yýl dýr be yin le re ka zý ma ya ça - lý þan, her þe yiy le çü rü müþ bu hýr sýz lýk sis te mi - nin bir al ter na ti fi nin o la bi le ce ði dü þün ce si, sis - tem i çin en teh li ke li mik rop tur. O ra ya ge len, Ge zi ve Ha zi ran gün le rin de di re nen, ek me ði ni pay la þan in san la rýn bü yük bir ço ðun lu ðu nun ka pi ta list sis te mi yýk mak gi bi bir he de fi nin ol - ma ma sý, hat ta bir bü tün o la rak ka pi ta list sis - tem le bir der di nin ol ma ma sý, bu tab lo nun or ta - ya çýk ma sý na en gel o la ma dý. Bu de mok ra tik mev zi o li gar þi i çin en teh li ke li siy di; son sal dý rý - da ö nem li öl çü de bun dan kay nak lan dý. Ta bi þu so ru lar or ta ya a tý la bi lir. Hiç bir ü re - ti ci fa a li ye tin ol ma dý ðý, salt tü ke ti ci du rum da ki bu kit le, ne öl çü de bir mo del o luþ tu ra bi lir? Ke - li me nin bu an la mýy la kim se o ra da bir sos ya - lizm ya da ko mün de ne yi mi nin ya þan dý ðý ný söy - le ye mez. An cak ke li me nin top lum sal i liþ ki ler an la mýn da o ra da bir sis tem dý þý ya þam o luþ tu - ru la bil miþ ve tüm ör güt süz lük le ri ne rað men cid di bir so run ya þan ma dan sür dü rü le bil miþ - tir. Tu va let le rin te miz li ðin den, çöp le rin top lan - ma sý na, ye mek or ga ni zas yo nun dan, kül tü rel, sa nat sal fa a li yet le re ka dar bir çok or ga ni zas yo - nun ta ma men gö nül lü lük ek se nin de ya pýl dý ðý, ka rar sü reç le ri ne kit le nin ka týl dý ðý Ge zi Par ký, de mok ra tik bir mev ziy di. O ra da bir kaç sa a ti ni bi le ge çi ren hiç kim se, tüm bun la rý u nut ma ya cak. O ka dar in sa nýn o - luþ tur du ðu o ko ca kar deþ lik sof ra sýn dan bir lok ma cýk na sip le nen bi ri si nin in san ca ya þam de ni len þey den sa de ce bir so luk da hi a la bil miþ bir in sa nýn bun la rý u nut ma sý o la nak sýz dýr. Ve tüm bun lar bin ler ce sa at lik si ya si e ði tim ça lýþ - ma sýn dan çok da ha de ðer li dir, çok da ha öð re ti - ci dir. Bu nu ya þa mýþ o lan kit le ler ü ze rin de ki et - ki si hiç bir güç ta ra fýn da sö kü lüp a tý la maz. An - 51

54 52 cak tüm bun la rýn hoþ bir a ný o la rak kal ma - ma sý, bu ül ke nin si ya sal tab lo su nu be lir le me ye ve de ðiþ tir me ye de vam e den bir güç ha li ne gel - me si dev rim ci le rin ö nün de ki bi rin ci gün dem mad de si ol ma lý dýr. Bir nos tal ji ye ih ti ya cý mýz yok. Bir dev ri me ih ti ya cý mýz var. Sa de ce bir so luk de ðil, ö mür bo yu öz gür ol mak is ti yo ruz. Bu nun i çin çok be - del ö de dik ve çok da ha faz la sý ný ö de me ye ha zý - rýz. Bir de fa ta dý ný al dýk. Hep si ni is ti yo ruz. C- Güncel Bazı Sonuçlar Da ha de ri ne u zan mak ta, ba zý so nuç la rý e le al mak ta ya rar var dýr. Bun lar dev rim ci pra ti ði - mi ze yön ve re cek tir. Bir: Di re ni þin Öz ne si Halk týr Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi, Ge zi par ký ve Tak sim le sý nýr lý bir di re niþ de ðil dir. Çý kýþ nok - ta sý ne o lur sa ol sun, tüm ül ke ye ya yýl mýþ, ge - nel leþ miþ, hal kýn ö nem li bir ke si mi ni ar ka sý na al mýþ bir di re niþ tir. Bu di re ni þe, is ya na halk ka týl dý, halk di re ni þin öz ne si ol du. Bun dan do - la yý, halk di re ni þi o la rak ta ným la mak ta ya rar var. A ma yi ne de ba zý ay rýn tý la ra in mek te ya rar var. Han gi sý nýf ve kat man lar di re niþ te yer al dý? Sen di kal ör güt lü lük i çin de yer a lan iþ çi ve me - mur lar kýs men yer al dý. Di re niþ, kü çük ve lo kal bir yer de baþ la dý, a ma Ha zi ra nýn ilk gü nün de hal ký i çi ne al dý. Sen di kal ya pý lar, di re ni þin i ler - le yen gün le rin de des tek ko num da ol du; böy le de ol sa, sen di kal ha re ket ön cü ol ma sa da di re - ni þin bir par ça sý ol du, des tek güç ol du. Politik olarak AKP nin etki alanına girmemiş ya da artık umudunu kesmiş olan iþ siz ler, yok sul lar, gü ven ce siz iþ çi ler, hem mey dan lar da hem de ya þam a lan la rýn da, ya ni ma hal le ve semt ler de yer al dý. Kü çük bur ju va zi, mev cut ne o-li be ral sö mü rü den ra hat sýz o lan ve ol duk ça yo ðun bir ke sim dir, mevcut hükümetten umudunu kesen kısmıyla di re niþ i çin dey di, es naf, kü çük iþ let me sa hi bi, me mur di re ni þin ö nem li bir göv de si ni o - luþ tur du. Kýs men or ta bur ju va zi, or ta boy iþ let - me sa hip le rinden de di re niþ te olanlar var dý. Kýs men di yo ruz; çün kü AKP nin et ki si al týn da ka lan or ta bur ju va lar yer al ma dý, da ha çok la ik bir ya þam dan kay gý sý o lan ke sim ler yer al dý. Ka dýn lar, di re ni þin ö nem li bir par ça sýy dý; hem so kak ta, mey dan da hem de e vin de ten ce re-ta va ça la rak ye ri ni al dý. Genç ler, di re ni þin i ti ci gü - cüy dü. Sol ve dev rim ci ha re ke tin a po li tik gör - dü ðü genç lik öz gür lük i çin so kak lar day dý. Kürt ler, ö zel lik le yok sul Kürt ler var dý. Kürt yurt se ver ha re ke tinin te red düt lü, hat ta di re niþ i çin de Ke ma list le rin ol ma sýn dan ha re ket le kuþ - ku lu yak laþ ma sý na rað men Kürt yok sul la rý di - re ni þin i çin de var dý. An cak bu ka tý lým sý nýr lýy - dý. Yok sul, kü çük bur ju va A le vi ler, so la a çýk, la ik ya þam bi çi min in ortadan kaldırılmakta o - luþ un dan kay gý du yan A le vi ler var dý. Cin sel kim li ðin den do la yý e zi len ler var dý. Ký sa ca sý hal - kýn ö nem li bir ke si mi di re ni þin fi i li o la rak i çin - dey di. Hiç þüp he siz bu top lum sal ke sim ler, kimi orta burjuva kesimleri dışta tutarsak halk dev - ri min te mel güç le ri i çin de dir. A ma halk dev ri mi bun la rý a þan bir top lum sal ta ba na sa hip tir. Halk dev ri mi, bu gün bur ju va par ti le rin þu ya da bu bi çim de et ki si al týn da o lan tüm hal ka da - ya nýr. Bu an lam da, Ge zi ve Ha zi ran halk di re - ni þi ne ba ka rak, dev rim i çin ba zý so nuç lar çý - kar mak müm kün dür, a ma halk dev ri minin top lum sal ta ba ný ný bu nun la sý nýr lý e le al mak, her þe yi bu ra dan kur mak ye ter li de ðil dir. Halk dev ri mi, çok da ha ge niþ bir ke si mi i çi ne a lýr. Bu an lam da dev rim ci po li ti ka yý bu sý nýf sal zem in - de kur mak gö rev dir. A ma bu top lum sal te mel, Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi nin ni te li ði hak kýn da bir fi kir ver - mek te dir. Bun dan do la yý biz bu nu, iþ çi, ay dýn, genç lik, ka dýn gi bi bir ta ným ü ze rin den de ðil, tüm bun la rý kap sa yan bi çim de halk ha re ke ti o - la rak, halk di re ni þi, halk is ya ný o la rak ta ným lý - yo ruz. Pe ki, ka tý lan bu sý nýf ve kat man lar dan ha re - ket le bu ha re ke tin ön cü lü ðü ta rif e di le bi lir mi? Ha yýr, bu dar bir yer den so ru nu e le al mak týr ve ya nýl tý cý dýr. Çün kü bir ha re ke ti ta ným lar ken sa de ce ka tý lan güç le re de ðil, he def ve prog ra mý - na da bak mak, han gi sý nýf la rýn öz le mi ni yan sýt - tý ðý na bak mak zo run lu dur. Bu a çý dan ba kar - sak, Ge zi ve Ha zi ran halk ha re ke ti, prog ram o - la rak ka pi ta liz min so nuç la rý na bir tep ki yi i çer - se de, ka pi ta liz mi yýk ma prog ra mý na sa hip de - ðil dir. Ken di li ðin den bir pat la ma yý i fa de e den bu ha re ket, da ha çok AKP kar þýt lý ðý ü ze rin den bi çim al mýþ týr, de mok ra si ve öz gür lük ta lep le ri a na ek sen ol muþ tur. Bun dan do la yý, ne dev rim ve sos ya liz mi he def le miþ tir, ne an ti-ka pi ta list he def le re sa hip tir. Bir di re niþ tir, is yan dýr; de - mok ra si ve öz gür lük ta lep li dir, ne o-li be ra liz min ba zý so nuç la rý na tep ki dir, a ma dev rim ve sos ya - liz mi he def le me miþ tir. Bu a çý dan, sý nýf sal bir ta ným ya par sak, hem prog ram hem de top lum - sal ka tý lým o la rak, kü çük bur ju va a ðýr lýk lý bir ha re ket tir. Za ten, kü çük bur ju va zi ve kýs men de or ta bur ju va ke sim le rin yer al dý ðý bu ha re - ket, tam da bun dan do la yý ör ne ðin Ha zi - ran iþ çi ha re ke tin den fark lý dýr; bun dan do la yý, yar dým cý bir kav ram la i fa de e der sek or ta sý nýf - la rýn ha re ke ti dir. Bu ra da bir kaç ka fa ka rý þýk lý ðý or ta ya çýk - mak ta dýr... Her þey den ön ce ka fa ka rý þýk lý ðý na ze min su nan or ta sý nýf kav ra mý ve bu nun na sýl al gý -

55 lan dý ðý dýr. Sý nýf la ra bö lün müþ, ka pi ta list bir top lum da a sýl o la rak i ki a na sý nýf var dýr; bur ju - va zi ve iþ çi sý ný fý. Ü re tim a raç la rý kar þý sýn da ki ko nu mu nu gö re, ar tý-de ðe re el koy ma bi çi mi ne bað lý o la rak birbirlerinden ayrılan bu sý nýf lar i - ki a na sý nýf týr. A ma ka pi ta lizm sa de ce bu i ki a - na sý nýf tan o luþ maz, a ra sý nýf ve kat man lar var - dýr. Fark lý kat man la rýy la kü çük bur ju va sý ný fý bu or ta sý ný fýn a sýl o mur ga sý dýr; a ma bu o - mur ga üs ten or ta bur ju va ya, alt tan iþ çi sý ný fý üst kat man la rý na, iþ çi bü rok ra si si gi bi kat man - la ra u za nýr. Bu an lam da es nek tir, hat ta fark lý ta rih sel sü reç ler de fark lý bi çim ler a lýr. Ör ne ðin, fe o da lizm dö ne min de, bir yan da fe o dal bey ler di ðer yan da serf ler, köy lü ler var ken, or ta sý nýf a sýl o la rak, bu i ki sý ný fýn a ra sýn da ka lan bur ju - va zi dir. Bu bur ju va zi, da ha son ra gi de rek ser - ma ye bi ri ki mi ü ze rin den e ko no mik ve si ya sal gü cü nü ar tý rýr, ge li þir ve e ge men sý nýf ko nu mu - na yük se lir. Ka pi ta liz min e ge men lik kur du ðu top lum sal sü reç te or ta sý nýf bur ju va zi de ðil, o - nun alt ke sim le ri, ya ni kü çük bur ju va lar dýr. Ay rý ca, or ta sý nýf kav ra mý bi lim sel a çý dan so run lu dur; bu kav ram ol sa ol sa, yar dým cý bir kav ram o la rak kar þý mý za çýk mak ta dýr. Biz de, hem Ha zi ran Halk Di re ni þi Ve Gö rev le ri miz ya zý mýz da hem de bu ya zý mýz da, bu an lam da, ya ni so ru nu ta ným lar ken yar dým cý bir kav ram o la rak ku llan dýk. Bi lim sel an lam da, Ge zi ve Ha zi ran gün le rin de işçiler, emekçiler, kü çük bur ju va zi ve kýs men or ta bur ju va zi ye ri ni al dý, biz işçi-emekçiler haricindekilere or ta sý nýf di - yo ruz ve di re ni þin he def le ri ve ta lep le ri a sýl o la - rak bu sý nýf ve kat man la rýn ta lep le riy di. Hareketin kitlesel niteliğini belirlemeyecek kadar anlamsız bir varlık oluşturan orta burjuva unsurları dışında tuttuğumuzda tüm bun lar halk kav ra mý nýn i çin de dir; çý kar la rý dev rim den ya na dýr. Ge zi ve Ha zi ran gün le ri de halk dev ri - mi i çin, bu dev ri min te mel güç le ri a çý sýn dan cid di bir ve ri sun muþ tur. Ý ki: Ye ni Bir Si ya set Ve Ye ni Bir lik An la yý þý - na Ýh ti yaç Var dýr Da ha ön ce de i fa de e ti ði miz gi bi, dev rim ci ve sos ya list ha re ket, Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni - þinin bir par ça sý dýr, a ma bu di re niþ te ön cü de - ðil, art çý dýr. Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þin de, i - çin de dev rim ci sos ya liz min de yer al dý ðý Tak sim Da ya nýþ ma sý bu di re niþ te büyük rol oy na dý; a - ma ül ke ge ne li ne ya yý lan bu di re niþ te Tak sim Da ya nýþ ma sý nýn ro lü sý nýr lý dýr. Sol ve dev rim ci ha re ket en ön de dö vüþ müþ tür; a ma di re ni þe ön der lik ya pa ma mýþ týr, ka tý lým cý dýr. Bu nun la bir lik te, Ge zi ve Ha zi ran halk di re - ni þin de sa de ce sol ve dev rim ci ha re ket de ðil, AKP kar þýt lý ðý ü ze ren den u lu sal cý güç ler, ka pi - ta liz me tep ki ve ren Müs lü man lar da yer al mýþ - týr. ÝP ör güt lü ye ri ni al dý, CHP di re ni þe ta kýl dý a ma CHP nin so la a çýk, la ik top lum sal ta ba ný di re ni þin kit le te me lin de a zým san ma ya cak bir a lan tut tu. Ýs lam ý ne o-li be ra liz min hiz me ti ne su nan AKP ye kar þý sa mi mi Müs lü man lar da di re niþ te ye ri ni al dý; dev rim ci Müs lü man lar ya da an ti-ka pi ta list Müs lü man lar bun la rýn po li tik tem sil ci si ol du. Bu tab lo, sol ve dev rim - ci ha re ket i le din ve u lusalcılık ü ze rin den ku ru lan i liþ ki le ri ye ni den gün cel leþ tir di. Bu i - liþ ki ta rih sel dir ve hem en so mut bi çi miy le Ke - ma lizm ü ze rin den ulusalcılıkla, din ü ze rin de Ýs lam i le i liþ ki so run lu dur. Bu nun la bir lik te, bu i ki kav ram ve bu kav ram lar ü ze rin de bi çim a - lan i liþ ki bi çim le ri, em per ya lizm ve o li gar þi nin is tis ma rý na a çýk týr. Hem Ýs lam, hem de ulusalcılık ve Ke ma lizm bu ül ke de tüm ta rih sel sü reç - te kul la nýl mýþ týr, iþ çi sý ný fý ve halk la ra kar þý ge - ri ci bir rol oy na mýþ týr. Biz, te mel bir yak la þým o la rak, bu i ki kav ra ma, bun la rýn po li tik tem sil - ci le ri ne me sa fe li yiz, bu i ki po li tik a kým iþ çi sý ný - fý na, hal ka düþ man dýr, bun la ra kar þý cep he den ta výr a lý rýz. A ma bu i þin bir ta ra fý, ö te yan dan biz zat Ge - zi ve Ha zi ran gün le rin de gö rül dü ki, sa mi mi Müs lü man da, sa mi mi an ti-em per ya list a ma Ke ma lizm in þu ya da bu bi çim de et ki si al týn da - ki in san da ne o-li be ra liz me, AKP ye tep ki li dir, di re ni þin bir par ça sý dýr. Bu ra da, bu ke sim le ri Ke ma list ya da ge ri ci di ye rek ö te ki leþ tir mek ve kar þý mý za al mak de ðil, ken di du ru þu muz ve po li ti ka mý zý sa vu na rak, a ma bun la rý da o li gar - þi nin ku ca ðý na at ma dan ye ni bir yak la þým i çin - de ol mak ö nem ka za ný yor. Bu ra dan i ki po li tik so nuç ve tak tik sel yak la - þým çý kar. Bi rin ci si, de mok ra si ve dev rim sa va - þý mýn da ye ni bir dev rim ci bir lik si ya se ti zo run - lu dur; i kin ci si i se, de mok ra si ve dev rim sa va þý - mýn da en ge niþ ke sim le re ku cak la yan bir yak - 53

56 54 la þým ve si ya se te ih ti yaç var dýr. An cak ön cü lük, bu i ki a na hal ka nýn, hem yak la þým hem de bu - na bað lý bir lik si ya se ti nin ya ka lan ma sýy la müm kün dür. Hiç þüp he siz i ki a na hal ka bir ham le de ya - ka la na maz; bu nun bu gün den ya rý na in þa e di le - ce ði ni söy le mek ü top ya o lur. Bu bir ih ti yaç týr, an cak bu bir di zi an la yýþ ve yak la þý mýn ký rýl ma - sýy la müm kün dür, çok da ha ö nem li si, sol ve dev rim ci ha re ke tin top lum sal ze mi niy le doð ru - dan bað lan tý lý dýr. Bu ra da, sek ter, her þe yi ken - di mer kez li e le al mak, dar ve dog ma tik yak laþ - mak, sa de ce ye ni ol gu la rý at la mak de ðil, sü re ci o ku ya ma mak týr, sü re ce uy gun a dým la rý yok say mak týr. De mok ra si ve dev rim sa va þý mý sý nýf - sal ze min de yü rür, bu sa va þým da dost ve düþ - man sý nýf lar var dýr, as li ve ta li it ti fak lar var dýr. Tüm bun la rý stra te jik bir yak la þým la e le al mak, bu it ti fak si ya se tin mer ke zi ne halk cep he si ni koy mak, de mok ra si ve dev rim sa va þý mýn da düþ man sý nýf ve par ti le ri he de fe ko yup, bu nun et ra fýn da hal ka hal ka tüm hal ký ör güt le mek a - na yak la þým ol ma lý dýr. Bu nu ya pa ma yan sol ve dev rim ci ha re ket, en faz la sýn dan bi li nen ba zý tez le ri ni tek rar lar, a ma ne de mok ra si ne de dev rim sa va þý mý na ön - der lik ya pa rak sü reç le ri ka za na bi lir. Üç: Ki min le Ne re ye Ka dar... Pe ki, ki min le ne re ye ka dar yü rü ye bi li riz, bun la rý ö zet le na sýl tas nif e de riz? Ön ce, stra te jik ar ka pla ný o lan te mel bir yak la þý mý bu ra da ö zet le mek le i þe baþ la ya lým. De mok ra si ve dev rim sa va þý mý bir bi rin den kop - maz; de mok ra si sa va þý mý dev rim le ka za ný lýr. De mok ra tik leþ me a dý al týn da dev rim den ko - puk bir de mok ra si sa va þý mý ol maz; de mok ra si sa va þý mý ka za nýl ma dan iþ çi sý ný fý ken di dev ri - mi ni yap maz. Sol ve dev rim ci ha re ket te, her þe - yi dev rim ve sos ya liz me ha va le et mek gi bi bir an la yýþ var dýr; bu so ru nu sol dan e le al mak týr. Ö te yan dan, de mok ra si sa va þý mý ný dev rim ve sos ya lizm den ko pa ran, de mok ra si sa va þý mý ný mev cut dü zen i çin de ba zý de mok ra tik ka za ným - lar dü ze yi ne in dir ge yen bir baþ ka an la yýþ da var dýr; bu da sað dan so ru nu e le al mak týr. Biz her i ki si ni de redde di yo ruz; de mok ra si sa va þý - mý ný ö nem si yo ruz, bu sa va þým i le dev rim ve sos ya lizm sa va þý mý a ra sýn da sý ký bir bað ku ru - yo ruz. De mok ra tik ta lep le rin bir kýs mý dev rim ön ce si, bir kýs mý dev rim a nýn da, bir kýs mý da dev rim son ra sýn da ka za ný lýr; an cak tüm bu ka - za ným lar an cak halk dev ri miy le, bu dev ri min so nun da ku ru la cak o lan halk ik ti da rýy la gü - ven ce al tý na a lý nýr. Halk dev ri minin ön der gü cü, iþ çi sý ný fý dýr. Bu ül ke de yak la þýk mil yon iþ çi var dýr; ken di i çin de kat man lý o lan bu sý nýf halk dev ri - mine ön der lik e de cek tir. Bu ay ný za man da dev - ri min, ö zün de pro le ter dev ri min bir bi çi mi ol du - ðu, halk dev ri minin de mok ra tik gö rev ler le bir - lik te sos ya list gö rev le ri de i çe re ce ði ger çe ði ni i - fa de e der. Ýþ çi sý ný fý nýn dev ri mi sos ya list dev - rim dir; iþ çi sý ný fý bun dan vaz geç mez, an cak çö - zül me miþ de mok ra tik so run la rý, bu pers pek tif - le çö zer, hýz la, ke sin ti siz sos ya liz me yö ne lir. Ýþ - çi sý ný fýn ön der li ði tüm bun lar i çin gü ven ce dir. Halk dev ri minin te mel güç le ri i se, baþ ta iþ çi sý ný fý ol mak ü ze re, kent ve kýr da ya þa yan kü - çük bur ju va ji, or ta köy lü lük, ký sa ca sý halk týr. Köy lü lük ka pi ta liz min ge liþ me si ne bað lý sý nýf sal ay rýþ ma ya þa mýþ týr; bir yan da ta rým bur ju va zi - si, ö te yan dan ta rýn pro le tar ya sý, kýr yok sul la rý, kü çük ve or ta köy lü lük var dýr. Ne o-li be ral sö - mü rü ta rým da da e ge men dir; em per ya lizm ve te kel ci ser ma ye ta rý ma ha kim dir, sa de ce top - rak ta de ðil, tüm ta rým gir di le rin de kapitalist i - liþ kiler ha kim dir, ka pi ta list pa za ra gö re, yer li ve ya ban cý te kel le rin çý ka rý na gö re bi çim al mýþ týr. Bu te mel güç ler, ay ný za man da halk ik ti da - rý nýn sý nýf sal bi leþ ke si dir. Ya ni, bu sý nýf lar; iþ çi sý ný fý, kent ve kýr yok sul la rý, kent ve kýr kü çük bur ju va zi si halk ik ti da rý nýn as li güç le ri dir. Halk i çin de mok ra si, bu sý nýf lar i çin de mok ra si dir. O hal de, de mok ra si sa va þý mý na da, iþ çi sý ný fý ön der lik e der, iþ çi sý ný fý ve tüm hal ka da ya nýr. Bu ra da so yut bir de mok ra si ta le bi ve sa va þý mý yok tur. Tam ter si ne de mok ra si sa va þý mý so - mut tur; halk i çin de mok ra si ta lep e di yo ruz, bu - nu in þa e de ce ðiz, bu de mok ra si de em per ya lizm ve o li gar þi yok tur. Çün kü, em per ya lizm ve o li - gar þi si ya sal ge ri ci lik e ði li mi dir; on lar de mok ra - si de ðil, si ya sal ge ri ci li ði sa vu nur, bu nu ha kim ký lar. Her kim, de mok ra si i çin þu ya da bu em - per ya list gü ce da ya nýr, her kim o li gar þi yi kar þý - sý na al maz, o nun þu ya da bu par ti si ne (AKP, CHP ve ya di ðer le ri ne) da ya nýr o halk i çin de - mok ra si sa va þý mý ný sap tý rýr. O hal de, de mok ra si sa va þý mý ný ka zan mak, mev cut dü ze ni yýk mak ve dev rim yo luy la ye ni bir toplumsal sistemi, sos ya liz mi in þa et mek, iþ çi sý ný fý ön cü lü ðün de tüm hal ka da ya nýr. De - mok ra si ve dev rim sa va þý mýn da, iþ çi sý ný fý ve tüm hal kýn bir li ði ya þam sal dýr. Bu an lam da, fark lý kat man la rýy la iþ çi sý ný fý nýn bir li ði, Türk ve Kürt halk la rýnın kar deþ li ði ve bir li ði, A le vi ler baþ ta ol mak ü ze re tüm e zi len le rin bir li ði zo run - lu dur. Bu bir lik ol ma dan, ne de mok ra si sa va þý - mý ka za ný lýr, ne de dev rim ger çek le þir. Dev rim ci sos ya liz min stra te jik yö ne li mi bu - dur. Bu ra dan Ge zi ve Ha zi ran gün le ri ne ye ni den dö ne lim... Pe ki, Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi i çin de, sol ve dev rim ci güç le ri bir ya na bý ra kýr sak, Ke - ma list ve Ýs lam cý ke sim ler yok muy du? Yu ka rý - da i fa de et tik, var dý. Ay rý ca böy le si bü yük top -

57 lum sal sü reç ler de de el bet te her sü re cin öz gün di na mik le riy le bir lik te fark lý bi çim ler de var o la - cak lar dýr. Yu ka rý da i fa de et tik, hem Ke ma list ler hem de Ýs lam cý lar i çin top tan bir de ðer len dir me yap mak, tü mü nü ay ný tor ba ya koy mak ya nýl tý - cý dýr. Ay rýþ tý ra rak i fa de e der sek, emperyalizm ve oligarşinin iktidarının İslamcı ya da Kemalist yorumu; ör ne ðin AKP ve CHP, de mok ra si ve dev rim sa va þý mýn da düþ ma ný mýz dýr. A ma bu i - ki par ti nin top lum sal ta ba ný, fark lý sü reç ler de fark lý bi çim al sa da, de mok ra si mü ca de le sin de þu ya da bu bi çim de yer a la bi lir ler. Ni te kim Ge - zi ve Ha zi ran halk di re ni þi sü re cin de CHP po li - tik bir öz ne ol ma sa da, o nun la ik ve sol ta ba ný di re ni þin i çin de þu ya da bu bi çim de yer al dý; ay ný bi çim de an ti-ka pi ta list Müs lü man lar ör ne - ðin de ol du ðu gi bi sa mi mi Müs lü man lar da ye ri - ni al dý. Ke ma lizm ve si ya sal Ýs lam ýn de mok ra si i le u zak tan ya kýn dan i liþ ki si yok tur, her i ki si de tam ter si ne de mok ra si nin kar þý sýn da ye ri ni al - mýþ týr. He de fi net koy ma dan, düþ man sý nýf ve po li tik a kým la rý net be lir le me den de mok ra si ve dev rim sa va þý mý ka za ný la maz. Bu nun la bir lik - te, tüm sa mi mi yok sul Müs lü man la rý, la ik ve an ti-em per ya list ke sim le ri ku cak la mak, on la rý de mok ra si sa va þý mýn bir par ça sý o la rak gör mek de zo run lu dur. Kürt u lu su nun öz gür lük ta le bi, Kürt hal ký bu sa va þým da ne re de dir? Dev rim ci sos ya liz min i de o lo jik- po li tik çiz gi si ni bi len, çe þit li ya zý la rý ný o ku yan her ke sin bil di ði gi bi, Kürt u lu su nun e - þit lik ve öz gür lük ta lep le ri de mok ra si sa va þý - mýn da stra te jik bir yer de dur mak ta dýr. Kürt u - lu su nun e þit lik ve öz gür lü ðü nü sa vun ma dan, ken di ka de ri ni ta yin hak ký ný sa vun ma dan bur - ju va an lam da bi le de mok rat o lu na maz. Kürt öz - gür lük mü ca de le si de gös ter di ki, Kürt hal ký de mok ra si sa va þý mýn da stra te jik güç tür. O hal de, de mok ra si ve dev rim sa va þý mýn da Tür ki ye hal ký i le Kürt hal ký a ra sýn da stra te jik it ti fak zo run lu dur. Bu ol ma dan hiç bir þey ol - maz, de mok ra si sa va þý mý ka za nýl maz, dev rim za fe re u laþ maz. De mok ra si ve dev rim sa va þý sý nýf sal ek sen de yü rür, ka za ný lýr. Bu sa va þým da iþ çi sý ný fý ön der, halk te mel güç tür. De mok ra si sa va þý mý ve Tür - ki ye dev ri mi i çin, Kürt hal ký i se hem gün cel hem de stra te jik a çý dan it ti fak týr. Bu sa va þým - da AKP, CHP ve di ðer bur ju va par ti ler düþ man - dýr, bun lar kar þý ya a lýn ma dan de mok ra si sa va - þý mý ka za nýl maz. An cak, hem ta rih sel hem de gün cel sü reç ler de halk, em per ya lizm ve o li gar þi ta ra fýn dan bir tür ze hir len miþ tir, far ký bi çim de yön len di ril miþ tir. Bu nu kýr mak zo run lu dur. Ge zi ve Ha zi ran gün le ri bu yön de ye ni bir im kan ya rat mýþ týr; bu nu ge liþ tir mek gö re vi miz - dir. Dört: Ye ni Bir Dev rim ci lik Ýn þa Et me li yiz Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi ken di li ðin den bir ha re ket tir. Tüm ken di li ðin den ha re ket ler bir bi ri kim ü ze rin den, þu ya da bu bi çim de ge li þir, a ma top lum sal sü reç ler de ö nem li bir rol oy nar. Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi de böy le dir. Ge nel o la rak ne o-li be ral sö mü rü ve o nun ü ze rin de bi - çim a lan sö mür ge ti pi fa þiz min tüm da yat ma la - rý, e ko no mik sö mü rü, si ya sal bas ký, ya þam bi - çi mi ne-özel yaşama mü da ha le, ö zel o la rak da 11 yýl lýk AKP ik ti da rýnın ye ni mu ha fa za kar bir ya þam biçimini da ya tma sý gi bi bir di zi so ru nu bi rik tir di. Ýþ te Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi bu bi ri kim ü ze rin den, hiç he sap e dil me di ði bir sü - reç te pat la dý. Da ha ön ce i fa de et ti ði miz gi bi, sý - nýf sal kay nak lý a ma tek ba þý na ele alındığında sý nýf sal karakteri ön planda görülmeyen so run - lar, baþ ta çev re ol mak ü ze re e ði tim, sað lýk, ba - rýn ma gi bi so run lar, si ya sal de mok ra si nin bir di zi so run la rý, Kürt so ru nu, or tado ðu so ru nu gi bi bir di zi so run Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni - þi ne kay nak lýk et ti. Halk bir kö þe ye yaz dý, bi rik - tir di ve pat la dý. Di re ni þin siv ri u cu T. Er do ðan ve AKP ol du; AKP kar þýt lý ðý bir di zi a kým ve ha re ke ti Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi so mu tun da yan ya na ge - tir di. Bu di re ni þin hem güç lü hem de za yýf ya - nýy dý. Güç lüy dü; çün kü hal kýn ge niþ bir ke si mi di re ni þin i çin de ye ri ni al dý. Za yýf tý; çün kü hem ken di li ðin den bir ha re ket ti, hem de di re ni þe yön ve ren or tak bir prog ram yok tu. Tak sim Da - ya nýþ ma sý so mu tun da, or tak prog ram i çin gi ri - þim ler el bet te ol du, bu ya nýy la da ken di i çin de bir o lum lu e ði li mi i fa de e der; a ma tüm ül ke ye 55

58 56 ya yý lan di re niþ te böy le si bir or tak prog ram, çok da ha ö nem li si or tak bir i ra de yok tu. Ken di li ðin - den halk ha re ket le rinin or tak bir prog ram dan yok sun ol ma sý an la þý lýr; a ma bu nu aþ mak, dev - rim ci bir mü da ha le de bu lun mak bir gö rev o la - rak or ta ya çý kar. Di re ni þin ge le ce ði ve ka za ným - la rý da ö nem li öl çü de bu ol gu ya, ken di li ðin halk ha re ke ti ne dev rim ci i ra di mü da ha le ye bað lý dýr. E ðer bu mü da ha le þu ya da bu bi çim de ya pýl - mýþ sa, halk ta ra fýn dan be nim sen miþ se, ka za - ným lar çok da ha güç lü o lur; yok bu mü da ha le ya pýl ma mýþ ya da za yýf ya pýl mýþ sa, ya pý lan mü - da ha le halk ta ra fýn dan be nim sen me miþ se di re - ni þin ka za ným la rý za yýf lar. Ni te kim, halk ha re - ke ti ge ri ye çe ki lin ce, ön ce di re niþ ya vaþ la yýp son ra ge ri ye dü þüþ ya þa nýn ca, or ta la ma in san - da, ya kýn dev rim bek len ti si i çin de o lan kon - jok tü rel dev rim ci de ya da her þe yi AKP kar þýt lý - ðý ü ze rin den e le a lan sol cu da ya þa nan ha yal kýrk lý ðý az çok bu dur. Bi zim i çin bu ra da ö nem li o lan ge nel o la rak sol ve dev rim ci ha re ket, ö zel o la rak dev rim ci sos ya lizm dir. Ýþ te bu za yýf lýk, ya ni Ge zi ve Ha zi - ran halk is ya ný nýn ken di li ðin den ol ma sý, or tak bir prog ram ve çok da ha ö nem li si dev rim ci i ra - de nin za yýf kal ma sý, bu ko þul lar da nes nel bir ger çek tir ve di re ni þin ka za ným la rý ný a þa ðý çe ken bir za yýf lýk týr. Bu a lan güç len me dik çe, dev rim ci ha re ket i le halk a ra sýn da ol duk ça ge niþ o lan a - çý ka pan ma dýk ça ben zer sü reç ve so nuç lar ka - çý nýl maz o lur. Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi, sol ve dev rim ci ha re ket i le halk a ra sýn da ki me sa fe - yi ye ni den göz ler ö nü ne ser di, a ma ter sin den de bu a çý nýn ka pan ma sý i çin bir di zi im kan ve o la - nak sun du. Halk tan u zak sol ve dev rim ci ha re - ket ö nem li öl çü de ken di iç gün de mi et ra fýn da dön mek tey di; a ma Ge zi ve Ha zi ran gün le ri pat - lak ve rin ce her þey or ta ya çýk tý. Ne re den ba kar - sak ba ka lým tab lo ve so run lar bir kez da ha a çý - ða çýk tý. Ý çe ka pa nan, hal ka u laþ ma yan, hal ký ör güt le mek gi bi bir der di ol ma yan, bu u ður da mi li tan bir dev rim ci li ði ve ör güt sel a raç la rý in þa et me yen sol ve dev rim ci ha re ke tin bu ka za ný mý güç len dir me im ka ný yok tur. Bu nun ter si doð - ru dur; i çe ka pan ma yan, a dým a dým hal ka a çý - lan, bu ül ke de 40 yýl lýk mi li tan dev rim ci li ðin bi - ri ki mi ni ar ka sý na a lan, söy le di ði ni ya pan, hal - ka ö nem ve ren, halk la si ya sal ve sos yal bað lar ku ran, ben bu hal ký na sýl ör güt le ye ce ðim so - ru su nu ken di ne so ran ve o na gö re a çý lým lar ya - pan bir dev rim ci lik bu me sa fe yi ka pa ta bi lir. Bu dev rim ci lik te, bir-i ki vu ru ruz, halk ör - güt le nir gi bi sol dan, halk ör güt len me den, iþ çi sý ný fý ör güt len me den hiç bir þey ya pýl maz gi bi sað dan ba kýþ lar yok tur. Bu de vim ci lik te hal - kýn ge le ne ði di ye rek halk kuy ruk çu lu ðu, sý nýf, sos ya lizm di ye rek halk tan ko puk sa lon dev - rim ci li ði yok tur. Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þin - de do ðal o la rak co þan, a ma halk di re ni þi ge ri ye dü þün ce ken di ka bu ðu na çe ki len, u mut suz lu - ðu ya þa nan bir dev rim ci lik dev rim ci lik de ðil dir. Ya kýn dev rim ha yal le ri ne ge rek yok tur; dev rim - ci lik bir ya þam bi çi mi dir. Ko ca ko ca laf e dip, bir in sanı bi le par ti ye, dev ri me ka zana ma yan, e - mek çi de ðil söz de ko mu tan la ra da yer yok tur. Bi len, doð ru ba kan, doð ru ya þa yan, e mek çi, ön cü, in san la rý ku cak la yan, on la ra gü ven ve - ren, mi li tan bir dev rim ci lik; ya þa mý nýn mer ke zi - ne a þý ný, i þi ni, e þi ni de ðil dev rim ve sos ya liz mi ko yan, o li gar þi nin po li tik, i de o lo jik, kül tü rel sal dý rı la rý na kar þý en az de ðil so nu ma ka dar di re nen, ör gü tü baþ ka baþ ka yer de de ðil ka fa - sýn da ve ya þa mýn da a ra yan ve bu lan, i yi gün de kes kin ký lýç kö tü gün de bir za val lý ol ma yan, ken di ne de mok rat baþ ka sý na dik ta tör ol ma - yan bir dev rim ci lik. Ýþ te bu dev rim ci lik yo lu a - çar... Bu dev rim ci lik ay ný za man da ye ni bir dev - rim ci ha re ket i çin zo run lu dur. Büyük bir sa býr ve e mek le böy le si bir dev rim ci li ði ve dev rim ci ha re ke ti in þa et me li yiz! Beþ: Tüm E zi len le ri Bir leþ tir me li yiz Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi post-mo dern kül tür i çin de ye ti þen bir ku þa ðýn di re ni þi ol ma - sý ne de niy le ö nem li bir yer de dur mak ta dýr. Ay - rý ca, bu di re niþ i çin ya pý lan ki mi de ðer len dir - me le rin gös ter di ði þu dur: ya þa nan dö nem ve o - nun a na ol gu la rý ný an la ma dan bu di re ni þi an - la mak müm kün de ðil dir. Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi ni dev rim gi bi su nan, Ge zi Par kýn da dev rim ci bir hü kü met kur ma yý ö ne ren, iþ çi sý - ný fý i le di re niþ a ra sýn da ki ta bi bað lar ku ran sol ve dev rim ci ha re ke tin ka lýp çý bir yer den so ru nu e le al dý ðý bir ger çek tir. A ma bir o ka dar da i çin - den geç ti ði miz dö ne mi ve ol gu la rý an la ma dý ðý - nýn ü rü nü dür. Ne o-li be ral sö mü rü mo de li, bu ül ke de, 24 O - cak 1980 ka ra la rýn dan bu ya na a sýl sö mü rü mo de li dir. Bu mo del, 12 Ey lül, A NAP ve Ö zal e - lin den AKP ve T. Er do ðan a u zan mýþ týr. AKP nin ne o-li be ra lizm le bir çe liþ ki si yok tur, tam ter si - ne o nun yýl maz sa vu nu cu su dur. Sa de ce AKP de ðil, hiç bir bur ju va par ti si nin bu mo del le çe - liþ ki si yok tur. CHP nin 1930 lý yýl lar da sa vun - du ðu dev let çi lik ya da kar ma e ko no mi mo - del le ri de ta ri hin ge ri sin de kal mýþ týr. Kaldı ki bunlar da farklı biçimde de olsa yine kapitalist sö mü rü yöntemleridir. Neo-liberalizmde esnek üreretim, en uç noktasına kadar geliştirilir. Bu sö mü rü mo de linde toplam kârın büyük bölümü ü re ti me de ðil, ran - ta da ya nýr, spe kü la tif ser ma ye ö nem li bir yer de du rur. Bir yan dan ka pi ta liz mi, me ta ve ser ma - ye i liþ ki le ri ni her ye re ya yar, önceki dönemlerde devlet tarafından üslenilen ve toplumun kendini yeniden üretmesi için zorunlu olan eği-

59 tim, sağlık, sosyal güvenlik vb. gibi tüm alanlar kapitalist sömürünün konusu haline getirilir. Ü re tim sü re ci bö lü nür, par ça la nýr, ü re tim es - ner; es nek ça lýþ ma, in for mel iþ gü cü yay gýn la - þýr. Da ha ön ce fab ri ka ek sen li ü re tim ka pi ta liz - min mer ke zin de du rur ken, bu kez fab ri ka sis - te mi yok ol maz, a ma es ner, bir me ta nýn ü re ti mi (ör ne ðin o to mo bi lin ü re ti mi) fark lý böl ge ve ü re - tim si tem le ri nin so nu cu el de e di lir. Ü re tim ma - hal le a ra sý na ka dar i ner, mer di ven al tý ü re tim yay gýn la þýr; e me ðin bö lün me si hýz la nýr. Da ha ön ce sa na yi sek tö rü ön plan day ken bu kez hiz - met sek tö rü yay gýn la þýr. Ö zel leþ tir me her ye re u la þýr; sa de ce bü yük dev ler iþ let me le ri em per - ya list ve işbirlikçi yer li ka pi ta list le re peþ keþ çe - kil mez, sað lýk tan e ði ti me her a lan da hiz met me ta la þýr, bu ra da ki i liþ ki ka pi ta list-müþ te ri i - liþ ki si ne dö ner. Tüm bun lar, e mek sü re ci ni par ça la mak ta kal maz, bu nun ü ze rin den tüm sý nýf lar i çin kat man laþ ma ya, a ra kat man la rýn or ta ya çýk ma sý na yol a çar. Ýþ çi ar týk fab ri ka da e me ði ni ka pi ta list te sa tan ol mak ta kal maz, ü - re tim sü re cin de yer al ma yan a ma ko lek tif e me - ðin bir par ça sý o lan me mu ra, hiz met li ye, mü - hen di se, dok to ra ka dar u za nýr. Gü ven ce siz iþ çi - lik ya yýn la þýr, iþ siz lik de va sa bo yut ka za nýr. Ar - týk sa na yi pro le tar ya sýnın yanı sıra ta rým iþ çi si, gü ven ce siz iþ çi, yay gýn iþ siz de var. Bu sa de ce iþ çi sý ný fý i çin de ðil, bur ju va zi i çin de ge çer li dir; ar týk te kel ci bur ju va en te pe de dir, o nun al týn da bü yük bur ju va, bur ju va, or ta ve kü çük bur ju va var dýr. Ya ni bir yan dan ka pi ta lizm tekel ler de yo ðun la þýr ken, bü yük ser ma ye gi de rek da ha az el de top la nýr ken ö te yan da tüm top lu mu ke sen ye ni bir kat man laþ malar söz ko nu su dur. Post-mo der nizm bu nun ü ze rin den bi çim al - dý, bur ju va kül tü rün bir bi çi mi, en yoz bi çi mi ol du. Post-mo der nizm, ka pi ta liz me kar þý sos ya - liz mi de ðil, in san lý ðýn kur tu lu þu i çin iþ çi sý ný fý - nýn kur tu lu þu nu de ðil, bü yük an la tý la rý de ðil, kü çük par ça la rý ö nem ser, bu ra dan ka pi ta liz mi kut sar. Ya ni, ne o-li be ral sö mü rü mo de li e me ði par ça la yýp kat man laþ ma yý hýz lan dý rýr ken, i de o - lo jik plan da de mok ra si ve öz gür lük a dý na sos ya lizm öl dü der ken, kül tü rel a lan da in sa - ný i çe dön dü rür, alt kim lik ler le meþ gul o lur, a - sýl ve ni ha i, ger çek kur tu lu þu ör ter. An la þý la ca - ðý ü ze re, bu ra da ka pi ta list ü re tim, bur ju va i de - o lo ji si ve bur ju va kül tü rü a ra sýn da bir u yum, bir bi ri ni ta mam la ma var dýr. Bu kap sam lý bir sal dý rý dýr. Dev rim ci sos ya - liz min gö re vi, bu kap sam lý sal dý rý ya kar þý tek a - yak lý de ðil, sa de ce yýk ma ey le mi de ðil, sa de ce bir par ça yý gö ren de ðil, çok a yak lý, par ça lar a - ra sýn da doð ru bir i liþ ki ku ran, doð ru ve net bir çiz gi de yü rü mek tir. Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þin de gö rül dü ki, yu ka rý da da i fa de e ti ði miz gi bi, tek ba þý na sý nýf - sal bir so run de ðil, sý nýf sal lýk tan kay nak lý a ma bir çok bi çim a lan bir di zi so run var. E ðer bu ra - da ka ba bir sos ya lizm ve dev rim söy le miy le so run la rý e le a lýr sak, so run la rý an la mak tan u - zak la þý rýz, en i le ri sin den e ko no mik bir in dir ge - me ci lik nok ta sýn da ka lý rýz. Ya da ter sin den, kü - çük par ça la rý gö rür, bu nu her þe yin ö nü ne a lýr - sak, ö te ki le ri her þey ya par sak, iþ çi sý ný fý ný ve sos ya liz mi bir ke na ra a tar sak ö zün de dö ner do - la þýr post-mo dern bir sol cu luk tan ö te ye gi de - me yiz. Ni te kim sol ve dev rim ci ha re ket te her i - ki sap ma da, çe þit li bi çim ler de gö rül mek te dir. Pe ki, ne o-li be ra lizm ve post-mo der nizm kö tü ol ma sý na kö tü de, o hal de bun la rý yok mu sa - ya ca ðýz? Ya da bu dö ne min ol gu la rý nýn üs tün - den mi at la ya ca ðýz? Bu kö tü ve in san lý ðý çü rü - ten ol gu lar kar þý sýn da es ki o la ný mý sa vu na ca - ðýz? Ha yýr, hiç bi ri ni de ðil. Dev rim ci sos ya lizm, Marx ve En gels ten bu ya na i fa de e de lim, hiç bir za man böy le si bir tu tu cu luk, mu ha fa za kar lýk ya da ter sin den ol gu la rýn ü ze rin den at la ya rak ü to pik ha yal ler pe þin de koþ ma dý. Biz, ka pi ta - lizm den kork ma yýz, o nu e leþ ti rir ve ye ri ne ne yi ko ya ca ðý mý zý i fa de e de riz, a ma ka pi ta lizm den, ka pi ta liz min ev ri mi ne bað lý ol gu lar dan kork ma - yýz. Ka pi ta lizm ö zel mül ki yet ü ze rin den bi çim a lan son sö mü rü cü top lum bi çi mi dir; ka pi ta - lizm ol ma sa sos ya lizm ol maz. Ka pi ta liz mi dev - rim ci tarz da e leþ ti ri riz, a ma sos ya liz mi de bu - nun ü ze rin den ku ra rýz. Ön ce yön tem o la rak ve - ri li ko þul la rý e le a lý rýz, bu nun nes nel-öz nel sað - lam bir de ðer len dir me si ni ya pa rýz, dev rim ci stra te ji ve tak tik le ri mi zi de o na gö re be lir le riz. Ka pi ta lizm sos ya liz min ön gü nü dür. Sos ya lizm ka pi ta lizm ü ze rin den bi çim a la cak; sos ya list de mok ra si de bur ju va de mok ra si si ve re el sos - ya liz min de ney le ri ne bað lý, bun la rýn dev rim ci e - 57

60 58 leþ ti ri si ü ze rin den in þa e di le cek tir. Bu an lam da, ka pi ta liz min bu ev re sin de, em - per ya liz min 4. bu na lým dö ne min de or ta ya çý - kan ol gu la rý yok sa ya rak, es ki ye ö zen mek, ya da ter sin den par ça ya ta kýl mak ve bü tü nü gör - me ye rek dev rim ci ve sos ya list si ya set ü ret mek müm kün de ðil dir. Ör ne ðin kü re sel leþ me tek ba þý na kö tü bir þey de ðil dir; ka pi ta lizm kü re sel - leþ me e ði li mi ni i çe rir, bu nun sos ya liz min mad - di te me li i çin o lum lu yan la rý var dýr, a ma bu te - mel de bir di zi o lum suz yan la rý da var dýr. Dev - rim ci si ya set ay rýþ tý rýr. Kü re sel leþ me kö tü di - ye rek ör ne ðin u lus dev leti sa vun mak, bur ju va ay dýn lan ma dö ne minin tez le ri ne sa rýl mak bir si ya set tir (TKP ve di ðer u lu sal sol a kým lar bu nu ya pý yor), a ma bu ta ri hi ge ri ye dön dür mek, dev - rim ci si ya se ti ta ri hin ge ri de ka lan bö lüm le rin de kur mak týr. Bu ör nek ten de vam e de lim. Bu nun ter si de sol-li be ral ke sim de var dýr; kü re sel leþ - me e ði li mi ni gö ren bu ke si min u laþ tý ðý so nuç, kü re sel leþ me u lus dev le ti yok e di yor, tüm kö - tü lük le rin kay na ðý u lus dev let tir söy le miy le em per ya liz me de mok ra tik ö zel lik ler biç mek te - dir. Bu e ði lim de ta ri hin ve si ya se tin bir baþ ka u cu be si dir. Da ha baþ ka ve ol duk ça ge niþ ör - nek ler ver mek müm kün dür; a ma ya zý mý zýn a - ma cý bu de ðil dir. Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þin de, sý ný fý, dev ri mi, sos ya liz mi tek ba þý na gö ren, a ma çev - re yi, ye þi li, eþ cin se li, ka dý ný, Çar þý yý gör me yen; ya da ter sin den ye þi li, eþ cin se li, ka dý ný, çev re - yi, Çar þý yý gö ren a ma sý ný fý, dev rim ci di na mik - le ri, ye ni bir top lum öz le mi ni gör me yen ler ö - zün de bu i ki yan lý þýn iz le ri ni sür mek te dir. Biz bu i ki sap ma dan u za ðýz. Ne sü reç le ri böy le o ku yo ruz ne de bu o ku ma lar dan ü ret ti ði - miz stra te jik ve tak tik po li ti ka la rý bu ra dan ku - ru yo ruz. Biz, mev cut tüm nes nel-öz nel ko þu la rý at la - ma yýz, çev re so run undan cin sel kim li ðin den ha re ket le e zi len le re ka dar her so ru nu gö rür, bu ra dan bir dev rim ci he def be lir le riz. Sos ya lizm tek kur tu luþ tur; hiç bir söz de de mok ra tik dü - zen bu nun ye ri ni a la maz. Sos ya lizm, sa de ce ka pi ta lizm den da ha i le ri bir e mek ör güt lü lü ðü - nü i çer mez, da ha i le ri bir ü re ti mi ör güt le mek, ay ný za man da da ha i le ri bir ya þa mý, de mok ra - si yi in þa e tmektir. Bu de mok ra si de, tek çi bir sos ya lizm yok tur; iþ çi sý ný fý ve tüm halk, tüm e zi len ler ken di kim lik le riy le e þit ve öz gür bir bi - çim de ye ri ni a lýr. Bu sos ya lizm çok ses li, renk - li, öz gür lük çü dür; e ko no mi i le si ya se ti, de mok - ra si yi doð ru ku rar; gerici ve yoz olmayan hiç bir kül tü rü yok et mez, o nu ko rur ve zen gin leþ ti rir; in san la rýn sa çý na, ba þý na, ö zel ya þam la rý na bak maz, bun lar la uð raþ maz, on la rýn si ya sal ro - lü ne, in san o la rak ne ka dar bü tün lük lü ol du - ðu na ba kar. Dev rim prog ram la rý da tüm bun la rý dik ka te a la rak hal ka su nu lur. Sa de ce yýk ma de ðil, ye ni den kur ma yý ö nü ne ko yar. Sa de ce ne le ri yý ka ca ðý ný i fa de e den a ma bu nun ye ri ne ne le ri ko ya ca ðý ný bu gün den iþ çi sý ný fý ve hal ka i lan et - me yen bir prog ram dev rim ci ve sos ya list ol ma - ya hak ka za na maz. Biz ka pi ta liz mi kök ten yý - ka ca ðýz, mev cut dev le ti yý ka ca ðýz de mek doð - ru dur; a ma ye ter li de ðil dir. Bu dü ze ni ve o nun ö ze ti o lan dev le ti yý ka ca ðýz; a ma bu nun ye ri ne ne yi ko ya ca ðýz, bu dev let han gi sý nýf la ra da ya - na cak, na sýl bir de mok ra si yi i çe re cek, tüm bun la rýn ya ný tý bir dev rim prog ra mýn da ol ma lý - dýr. Tüm hal ký ve so run la rý ný i çi ne al ma yan, o - nun bir di zi so run la rý na bu gün den ya nýt ver - me yen bir prog ram bu gü nü a çýk la maz, hal ka gü ven ver mez. Ýþ çi le re, ta rým e mek çi le ri ne, genç le re, ka dýn la ra, A le vi le re, Kürt le re, cin sel kim li ðin den do la yý e zi len le re doð ru dan ya nýt ver me yen bir prog ram dev rim ci bir prog ram ol - ma ya hak ka za na maz. Bu ra dan bir kez da ha i fa de e de lim; Halk dev ri mi prog ra mý mýz tüm bun la ra ya nýt týr! Al tý: Fo rum lar Ve De mok ra si Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi ni i ki a þa ma da e le a la bi li riz. Bi rin ci a þa ma, 31 Ma yýs i le Tak - sim ve Ge zi par ký na ya pý lan son sal dý rý nýn ya - pýl dý ðý Ha zi ran sü re ci dir. Bu sü reç te, mil yon lar, sa de ce Ýs tan bul ve Tak sim de de ðil, tüm ül ke de a yak ta dýr, di re ni þin bir par ça sý dýr. Yu ka rý da, ö zel lik le a ra bö lüm de bu nu e le al dýk. Ý kin ci a þa ma i se, bun dan son ra sý dýr; bu sü reç - te forum lar gi de rek ön pla na çýk mýþ, di re niþ e - ði li mi gi de rek dü þü þe geç miþ tir. Ey lül gün le ri di re niþ te ye ni bir ký výl cým ol du, a ma Ha zi ran gün le ri dü ze yi ne sýç ra ya ma dý. Bu gün i se, di re - niþ e ði li mi ö nem li öl çü de dü þüþ i çin de dir, halk, sol ve dev rim ci ha re ket ö nem li öl çü de ken di gün de mi ne dön müþ tür, forum lar gi de rek iþ le vi - ni yi tir mek te dir. Bu an lam da, i çin de bu lun du - ðu muz gün le ri ü çün cü a þa ma o la rak da ta ným - la mak müm kün dür. As lýn da tüm bu sü reç ler do ðal dýr. Bu sü reç - ler di re ni þin hem güç lü hem de za yýf yan la rý ný bir çok a çý dan göz ler ö nü ne ser miþ tir. Dün ya - nýn hiç bir ül ke sin de sür-git, ay ný çiz gi de di re - niþ ve a yak lan ma ya þan maz. Bu ta ným la ma ken di li ðin den halk ha re ket le ri ve di re niþ le ri i - çin çok da ha ge çer li dir. Ör güt lü halk ha re ke tin - de de dü þüþ ler ya þa na bi lir, a ma bu ka dar ke sin ol maz. Ko nu da ha i yi an la þýþ sýn di ye i fa de e di - yo ruz; Ge zi ve Ha zi ran gün le riy le Kürt coð raf ya - sýn da ya þa nan ser hil dan la rý kar þý laþ tý rýr sak, bel ki de ilk sý ra ya bi ri nin ken di li ðin den di ðe ri - nin i se ör güt lü halk ha re ke ti ol du ðu no tu nu dü þe riz. Bu not, ba sit bir not tan ö te dir; bü yük bir e mek ve si ya se ti i çin de ba rýn dý rýr. Pe ki, hem di re niþ sü re cin de, ör ne ðin Ge zi

61 de, hem de bin ler ce forum da ya þa nan ne dir? Ka ran lýk gün le rin ký rýl ma sý dýr, hal kýn so kak ta po li tik leþ me si dir. Bu po li tik leþ me de i ro ni ya pa - rak i fa de e de lim AKP ve T. Er do ðan ýn her gün di re ni þe sal dýr ma sý, kü für et me si, ya lan söy le - me si de bir hay li kat ký sun muþ tur. Bin ler ce, mil yon lar ca in san, ken di so run la rý ný a lan la ra, forum la ra ta þý mýþ týr, tar týþ mýþ týr. Bu dö ne min de, ö zel lik le an ti-fa þist mü ca de le ek se - nin de mil yon la rýn ken di so run la rý na sa hip çýk - ma sý, so kak so kak, kah ve ha ne kah ve ha ne tar - týþ ma sý ve di ren me sin den son ra ilk kez, hal kýn doð ru dan ken di ka de ri ni e li ne al dý ðý ný gös te ren bir ol gu dur. Forum la rýn sol ve dev rim ci ha re ke - tin iç za af la rý ný i çer me si, bö lün me si ve gi de rek et ki si ni kay bet me si bir ya na, böy le si bir plat - form da in san la rýn her so ru nu e le al ma sý ö nem li bir ka za ným dýr. Bu as lýn da Ge zi de baþ la dý, hat - ta Ge zi ye sal dý rý nýn ol du ðu Ha zi ran gün - le rin de, di re ni þ ge ri ye çe ki lip ye ni bi çim mi al - sýn ya da ay ný bi çim de de vam mý et sin tar týþ - ma la rý ve ka rar laþ týr ma sü re ci de ö zün de bu - dur. Forum lar gev þek, a çýk, dos ta da düþ ma na da a çýk ör güt sel bi çim ler o lur ken, hal kýn doð - ru dan so run la rý e le al dý ðý, ka rar sü reç le ri ne ka - týl dý ðý, ya ni hal kýn öz ne ol du ðu bi çim ler o la rak ö ne çýk mýþ týr. Bu sa de ce po li tik leþ meyi, de mok ra tik bir bi - lin cin o luþ ma sý ný sað la ma dý, ay ný za man da ye - ni bir yö ne tim bi çi mi nin ilk to hum la rý ný i çin de ba rýn dýr dý. Ge zi ve Ha zi ran gün le rin de T. Er do - ðan hem baþ ba kan, hem Ýs tan bul be le di ye baþ - ka ný, hem park ve bah çe ler mü dü rüy dü; tek a - dam her yer dey di. Ha zi ran gün le ri bir an lam da bu na kar þý de mok ra tik bir ref leks ve yö ne tim an la yý þýy dý. Ýþ çi ler, e mek çi ler, halk ar týk ken di ken di ni yö net mek is ti yor du; Ge zi ve Ha zi ran gün le rin de o lu þan de mok ra tik mev zi ler, tar týþ - ma ve ka rar sü reç le ri bu nun i puç la rý ný i fa de e - di yor du, bu forum lar da da ha so mut bi çim al dý. Bu ra da, in san, bi rey, halk öz ne dir; söz ve ka rar sa hi bi dir. Bu ö zün de na sýl bir sos ya lizm, na sýl bir de mok ra si so ru la rý na da ya nýt týr, bu ra da il - kel de ol sa bir bi lin cin o luþ ma sý söz ko nu su dur. Bu an lam da halk i çin de ye ni bir an la yýþ ma - ya lan ma ya baþ la mýþ týr... Ye di: Halk Ör güt le ri... Bu gün, Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þin den son ra sa de ce dev rim ci si ya se ti mi zi ye ni den kur mak la kal ma ma lý, bu di re niþ te dö vü þen, di - re niþ ten et ki le nen fark lý sý nýf ve ke sim ler den in san la rý na sýl ör güt le riz, hal ký na sýl ör güt le riz gi bi ya ký cý so ru la rý ken di mi ze sor ma lý yýz. E ðer bu so ru yu ken di mi ze sor maz sak, bu te mel de a - dým lar at maz sak, ne dev rim ci sos ya liz mi sol ve dev rim ci ha re ket i çin de bir ek sen ya pa bi li riz, ne de halk i le a ra mýz da ki me sa fe yi ka pa ta bi li - riz. So ru yu a çýk sor ma lý; bu na ya ný tý a çýk ver - me li yiz. Her þey den ön ce, dev rim ci sý nýf ve top lum sal ke sim le ri ör güt le mek, ör güt lü bir halk ha re ke ti in þa et mek, bu sý nýf sal ve top lum sal ke sim ler i - le dev rim ci sos ya liz mi ay ný mec ra da bu luþ tur - mak he def tir. E ðer si zin böy le bir he de fi niz yok - sa mil yon la rýn so run la rý na göz le ri ni zi ka par sa - nýz, sa de ce dö nüp dar gün dem le re ça ký lýp ka lýr - sa nýz, ö zün de dev rim ve ik ti dar di ye bir he def - ten de u zak la þýr sý nýz. Dev rim iþ çi sý ný fý ve hal - kýn, ör güt lü halk kit le si nin e se ri dir. Tüm mü - ca de le biçim ve a raç la rý, en de mok ra tik mü ca - de le bi çi min den tu ta lým po li tik mü ca de le nin en üst bi çi mi ne ka dar tüm mü ca de le bi çim le ri; bu mü ca de le bi çim le ri ni yü rü tü cü cü o lan po li tik ör güt ten tu ta lým de mok ra tik kit le ör gü tü ne ka - dar tüm ör güt bi çim le ri ni ha i o la rak iþ çi sý ný fý ve halk kit le le ri ni dev rim i çin ka zan ma yý he def - ler. Bu an lam da dev rim ci ça lýþ ma nýn ö zü de kit le ça lýþ ma sý dýr; kit le ça lýþ ma sý baþ lý ba þý na bir po li ti ka dýr, ö nem siz leþ ti ri le mez, yok sa yý la - maz, ü ze rin den at la na maz. Bu u fuk tur, dev rim ci ça lýþ ma da a na hal ka - dýr; bu u fuk tan, a na hal ka dan u zak laþ mak dev rim ve sos ya lizm den u zak laþ mak týr. Bu an - lam da, her a dým da bu a na yak la þý mý gö zet me - li yiz. An cak bu ye ter li de ðil dir. Hat ta bu nok ta - da, di li miz de, ez be ri miz de o lan çe þit li mü ca de le ve ör güt bi çim le ri ni de sý ra la mak ye ter li de ðil - dir. Ö nem li o lan tüm bun la rýn ý þý ðýn da, so mut sü reç ler de bun la rý nýn na sýl bi çim al dý ðý dýr. O hal de, Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi, bu ül ke de son 30 yý lýn en ö nem li halk ha re ke tiy se, bu nun 59

62 60 ý þý ðýn da, bu nun ders le ri ve ka za ným la rýy la iþ çi sý ný fý ve hal ký na sýl ör güt le ye ce ðiz gi bi bir so ru - yu sor mak, dev rim ci si ya se ti mi zi ve a raç la rý mý - zý ye ni den kur mak zo run da yýz. Da ha ön ce ki bir ya zý mýz da da i fa de et ti ði miz gi bi, Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi, bu nok ta da i ki a na po li tik-ör güt sel he de fin ö ne mi ni bir kez da ha ö ne çý kar mýþ týr. Bi rin ci si, halk ha re ket le - rin de ön der lik ya pa cak, dev rim ci sos ya liz mi sol ve dev rim ci ha re ket i çin de ek sen ko nu mu na yük sel te cek dev rim ci par ti nin in þa sý dýr. Bu dö - nem sel a na he def tir; bu he def tüm he def le rin ö - ze ti dir, ö zü dür. Bu ol ma dan tüm di ðer he def ve a dým lar çok da an lam lý de ðil dir, bu he def ya ka - lan ma dan di ðer le ri ni ya ka la mak müm kün de - ðil dir. Bu nun la bir lik te, dev rim ci par ti nin ör - güt len me si dev ri min ör güt len me si dir; 4. bu na - lým dö ne mi nin dev rim ci par ti si dev ri min ör güt - len me siy le, dev rim ci bir halk ha re ke ti nin ör güt - len me siy le kop maz bað lar i çin de dir. Kit le ha re - ke tin den, halk ha re ke tin den ko puk dev rim ci bir par ti in þa e di le mez; dev rim ci par ti, sý nýf sa - va þý mý i çin de, halk ha re ke ti i çin de ma ya la nýr, i - ra di o la rak in þa e di lir. Bu an lam da, en dar ör - güt ten tu ta lým halk ha re ke ti i çin de, hat ta en a - çýk ör güt len me i çin de yer a lan ör güt le re ka dar, tüm a lan lar da in þa e di len dev rim ci ler ör gü tü dev rim ci par ti nin o mur ga sý o la cak týr. A ma dev rim ci ler ör gü tü et ra fýn da, hal kýn çe þit li ke - sim le riy le çe þit li köp rü le ri o lan bir ha re ket in þa et mek, bu na uy gun a raç lar in þa e de rek iþ çi ve e mek çi le re u laþ mak, on la rý ha re ke te ge çir mek, bu an lam da halk ör güt le ri in þa et mek de bir baþ ka gö re vi miz dir. Halk ör güt le ri çe þit li bi çim ler a la bi lir. A çýk ve meþ ru bi çim ler den tu ta lým ya sal ku rum la ra ka dar bir çok bi çim a la bi lir. Bu an lam da, de - mok ra tik kit le ör gü tü de, dev rim ci sos ya liz min bir yan ör gü tü o lan po li tik ve kül tü rel bir o dak da, hat ta a dý kon sun ya da kon ma sýn, Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þin de çe þit li bi çim ler de or ta - ya çý kan i ni si ya tif ve ya form bi çim le ri gi bi çok da ha gev þek bi çim ler de bu yön de bir iþ lev gö - re bi lir. Bu ra da ö nem li o lan, Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þin de or ta ya çý kan ol gu lar la tüm bun la ra na sýl yak laþ mak ge rek ti ði ve han gi yön tem le rin bu sü re ce kat ký su na ca ðý dýr. Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi, ge niþ bir ke si - min, sý ra dan ka dý nýn, gen cin, A le vi nin, Kür - dün, cin sel kim li ðin den do la yý e zi len bi re yin de - mok ra tik, e þit lik çi, öz gür bir dün ya is te di ði dir. Tüm bu ke sim ler, di re niþ sü re ci ve forum lar da ken di ni öz ne gör müþ tür; bu de mok ra tik bir ka - za ným dýr. Ya ni, in san lar mev cut dü ze ne tep ki li - dir, e þit ve öz gür bir dün ya yý is ti yor, hem di re - ni þin i çin de hem de di re niþ sü re cin de o luþ tu ru - lan de mok ra tik mev zi ler le, Ge zi de ka rar sü re - cin de, çe þit li fo rum lar da öz ne o lu yor. Ýn san lar dö vüþ tü, di ren di, gaz ye di, ten ce re çal dý, ek me - ði ni pay laþ tý, fark lý in san lar la yan ya na gel di, so run la rý ný tar týþ tý, ka rar lar al dý. Bu ay ný za - man da de mok ra tik bir bi lin cin, to hum ha lin de sos ya list bi lin cin ye þer me si dir. O hal de, biz ler ar týk bu in san larla, sý ra dan ka dýn, iþ çi, genç her in san la, an cak e þit ve öz - gür bir i liþ ki ku ra bil me li yiz. Za ten, in san lar la e þit ve öz gür i liþ ki kur ma dan e þit ve öz gür bir top lum in þa et mek müm kün de ðil dir. Ya ni, biz ön ce na sýl bir top lum is te di ði mi zi or ta ya ko - ya ca ðýz, Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þinin çý ka - rým la rýy la bu ye ni top lum i çin bu gün den na sýl a raç lar in þa e de ce ðiz; bu na bu gün den ya nýt ü - ret mek zo run da yýz. Bu dö nem de, fark lý top lum - sal ve sos yal ke sim ler mev cut dü ze ne tep ki ü re - ti yor; tü mü nü, sý nýf sal ek sen de ku cak la ma lý yýz. Bu gün bu top lum sal ve sos yal ke sim ler i le sol ve dev rim ci ha re ket a ra sýn da bü yük bir me sa fe var dýr, Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi bu res mi çok net or ta ya koy du; bu nu ka pat ma lý yýz. A çýk, gev þek, i ni si ya tif ti pi e ði lim ler, ken di li ðin den in san la rýn yan ya na ge lip di re niþ te öz ne ol ma pra tik le ri or ta ya çýk tý, bun la rý gör me li ve de ðer - len dir me li yiz. Yi ne bu sü reç te or ta ya çý kan forum lar ö zün de a çýk, gev þek, in san la rýn söz ve ka rar sa hi bi ol du ðu ör güt bi çim le ri o la rak ye ri - ni al dý. Forum lar bir di zi za yýf lý ðý na rað men de - mok ra tik bir bi lin cin or ta ya çýk ma sý na hiz met et ti. Ay rý ca, bu ye ni ör güt bi çim le ri sa de ce bi ze öz gü de ðil dir, bu de ney ler i le ge nel o la rak e zi - len le rin, ö zel o la rak da dev rim ve sos ya lizm ta - ri hi nin bi rer par ça sý o lan de ney le rin a ra sýn da güç lü bað lar da var dýr. Sov yet, kon sey, mec lis gi bi sos ya lizm de ney le ri son de re ce an lam lý dýr. Tüm bun la rý dik ka te a la rak i fa de e di yo ruz; kit le, halk ör güt an la yý þý ve bu na uy gun bi çim - le ri ye ni den kur gu la ma lý yýz. Hem ye ni bir ba ký - þý mýz ol ma lý, hem de ye ni bir yön te mi miz. Kit le - re üs ten ba kan, in san la rý nes ne leþ ti ren, ken di i çin de kas tla þa rak i çe ka pa nan, bol tar tý þan a - ma bir þey yap ma yan, in san la rý ku cak la ma yan ve i ten, e mek çi de ðil e lit bir yak la þým ve tar zýn dev rim ve sos ya liz me bir gram kat ký sý yok tur. Tam ter si ne, e þit ve öz gür i liþ ki le ri ya þa mýn da in þa e den, in san la rý ku cak la yan ve bir leþ ti ren, e mek çi ka rak te ri o lan, di re nen bir yak la þým ve tar zýn sa hi bi ol ma lý yýz. Bu ö nem li dir. Çün kü te o rik o la rak ne der se niz de yin e ðer böy le bir an la yýþ ve yak la þým sa hi bi de ðil se niz, að zý nýz la kuþ tut sa nýz an la mý yok tur. Bu nu gör mek i çin gö zü nü zü en ya ký ný za çe vi rin o ra da çok þey gö - re cek si niz. Halk, in san lar söz de a ký lý dev rim - ci ler den çok da ha i yi göz lü yor, de ðer len di ri yor. Bu yak la þým ve tarz, an cak so mut bir ör güt mo - de liy le an lam bu lur. Ge zi ve Ha zi ran gün le ri mec lis ti pi ör güt len me yi ö ne çý kar dý; bu nu ge - liþ tir me li yiz. Ya ni, is ter de mok ra tik kit le ör gü -

63 tün de yer a lýn, is ter po li tik ve kül tü rel o dak lar - da, is ter so kak ta di re niþ i çin de yer a lýn is ter bir forum da, in san la rý öz ne ya pan, bu an lam da, an ti-em per ya list an ti-fa þist ni te li ði o lan her ke si i çi ne a lan, on la rý söz ve ka rar sa hi bi ya pan, bu - na uy gun me ka niz ma lar ku ran mec lis ti pi ör - güt len me zo run lu dur ve bu nu ge liþ tir mek ge - rek li dir. Hiç þüp he siz halk ör güt len me si nin bir bi çi - mi o lan mec lis ti pi ör güt len me, dar, giz li, sý ký dev rim ci ler ör güt len me si nin kar þý sý na ko na - maz. Tam ter si ne her i ki ör güt len me i çe i çe dir, iç i çe geç miþ i ki hal ka dýr. Bý ra kýn li be ral ler, a - nar þiþt ler dev rim ci o to ri te ye ve dev rim ci ler ör - gü tü ne her gün kü für et sin, Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þin de, hat ta A rap ba ha rý, iþ gal et gi bi ha re ket ler de or ta ya çý kan o to no mi, a çýk ve gev þek i ni si ya tif gi bi e ði lim le re öv gü ler diz sin; dev rim ci ler ör gü tü in þa e dil me den hiç bir þey ol maz, o lan da ka lý cý ol maz. A ma dev rim ci ler ör gü tü et ra fýn da iþ çi le rin, e mek çi le rin, tüm e zi - len le rin ken di kim lik ve ta lep le riy le ye ri ni al dý - ðý, söz ve ka rar sa hi bi ol du ðu mec lis ti pi halk ör güt le ri zo run lu dur. E ðer bun la rý iç i çe, bir le - þik, ay ný sü re cin iç i çe geç miþ i ki hal ka sý o la rak e le a lýr sak, baþ ka gö rev ler le bir lik te, bu gün den hal ka a çý lýp a dým a dým bun la rý in þa e der sek, iþ - te o za man Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þinin ka - za ným la rý ný ka lý cý yap ma im ka ný mýz o lur. Ye ni bir ba kýþ ve ye ni bir yön te mi tüm i liþ ki - le re ta þý ma lý ve in þa et me li yiz. Se kiz: Bu Da ha Baþ lan gýç Mü ca de le ye De - vam... Ge zi ve Ha zi ran gün le rin ü ze rin den ay lar geç ti. A ma Ge zi ve Ha zi ran di re ni þi ha la þu ya - da bu bi çim de gün cel li ði ni ko ru yor. Þim di lik so kak so kak di re niþ ge ri ye düþ tü, a ma di re niþ, tüm hal kýn ü ze rin de ki ka ran lý ðý yýrt tý, ye ni bir say fa aç tý. Bu sü re de, AKP ve T. Er do ðan her gün di re ni þe sal dýr dý, a þa ðý la dý, kü für et ti. Sa - de ce fi i li, ya ni di re nen güç le re kap sam lý ve kin - ci bir sal dý rý baþ lat ma dý, i ki yüz lü lük te, ya lan - da, çar pýt ma ve sö mür me de sý nýr ta ný ma dý. Bu as lýn da, tüm de mok ra tik leþ me ya lan la rý nýn yer le bir ol ma sý dýr; res mi, çýp lak zor i le i de o lo - jik-kül tü rel bas ký ay gýt la rý nýn ay ný sü reç te bir - lik te uy gu lan ma sý dýr. CHP ve Ký lýç da roð lu bu di re niþ te sý nýf ta kal dý, a ma la ik ve so la a çýk ta - ba ný ný tu ta ma dý, þim di de se çi me mal ze me yap - ma ya ça lý þý yor. Sol ve dev rim ci ha re ket az çok tar týþ tý, a ma gi de rek ken di gün de mi ne dön me - ye baþ la dý. Þim di ö nü müz de ye rel se çim ler var. A ma bu ye rel se çim ler, ye ni se çim sü reç le ri nin ilk du ra - ðý dýr, Ge zi ve Kürt so ru nu ek se nin de ye ni den saf la þan top lum sal ke sim ler, hat ta sol ve dev - rim ci güç ler i çin tüm bu sü reç le rin an la mý, der - si i çin se çim bu an lam da ye ni bir sınav o la cak - týr. Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi ni ne ka dar o - ku duk, ne ka dar ders al dýk, ne ka dar kav ra dýk gi bi ya þam sal so ru lar bi raz da se çim ler de ya nýt bu la cak týr. Ba ka ca ðýz ve gö re ce ðiz... An cak dev rim ci sos ya lizm ken di cep he sin - den, ken di ba ðým sýz çiz gi sin den her so ru nu e le a lýr; se çim le re de böy le yak la þa cak týr. Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi i le Kürt öz gür lük so ru nu, bu i ki ol gu a ra sýn da ki kop maz i liþ ki ve so nuç - lar bir kez da ha ö nü müz de o la cak týr. Dar, hal - kýn bi le ha be ri nin ol ma dý ðý boy kot gi bi tak tik - ler ge ri de kal mýþ týr, Ge zi nin ru hu, Kürt hal ký - nýn di re ni þi, halk la rýn çý ka rý, mil yon la rýn ta lep - le ri bi zim i çin ö nem li dir. Se çim tak ti ði miz de bu na gö re bi çim a la cak týr. E vet, Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þi ge ri ye çe - kil di. Bu di re ni þin bit me si mi, yok sa Ha zi ran gün le ri nin, di re niþ gün le rin fark lý sý nýf ve top - lum sal ke sim ler i çin de ma ya lan ma sý mý? Ge zi ve Ha zi ran gün le ri þu nu gös ter di; bu halk hiç - bir þe yi u nut mu yor, bir ke na ra not e di yor, nes - nel ve öz nel ko þul lar ol gun la þýn ca bu nun da ya ný tý ný ve ri yor. Bu ra dan ha re ket e der sek, yu - ka rý da e le al dý ðý mýz bir çok nok ta nýn halk i çin - de o lum lu bir e ði lim ya rat tý ðý, di re ni þin çok da - ha kap sam lý ma ya lan dý ðý ný söy le ye bi li riz. E vet, ge ri ye dü þüþ var, bu do ðal; a ma bu ay ný za - man da di re ni þin, de mok ra tik bir bi lin cin ye ni - den ma ya lan ma sý dýr. Bu nun so nuç la rý ný i ler le yen gün ler de gö re - ce ðiz... A da let, e þit lik ve öz gür lük; Ge zi ve Ha zi ran halk di re ni þin ö ne çý kan ta lep le ri dir. Bu ta lep - ler, iþ çi le rin, e mek çi le rin, yok sul la rýn, hal kýn, tüm e zi len le rin ta lep le ri dir; bu ta lep ler sü rek li fa þiz me kar þý, halk i çin de mok ra si ta lep le rinin ö zü dür; bu ta lep ler sa de ce iþ çi ve e mek çi sý nýf - la rýn de ðil, Kürt u lu su nun, A le vilerin ve fark lý i - nanç sa hip le rinin, sý nýf sal-u lu sal-cin sel bas ký al týn da ka lan tüm e zi len le rin ta lep le ri dir. Bu ta lep le re sa hip çý ka rak, Ge zi ru huy la, di - re niþ ru huy la i le ri a týl ma lý yýz. Ge zi ve Ha zi ran gün le rinin po li tik ders le riy le a dým a dým ge le ce - ði mi zi ör me li yiz. Bu da ha baþ lan gýç mü ca de le ye de vam! 61

64 Şehitlerimizin Yolundan Aralık katliamının üzerinden 13 yıl geçti. 13 yıl önce, yine böyle karlı bir aralık gününde katiller tüm güçleriyle saldırdılar tutsak devrimcilere. Sadece askeri birlikler değil, medyası, istihbaratı, Avrupa Birliği nden getirilen uzmanlarıyla devlet, topyekün saldırıya geçmişti. Tutsak devrimcilerin haykırdığı Yaşasın Ölüm Orucu Direnişimiz! sloganları, montaj hileleriyle yarıda kesilerek sanki Yaşasın Ölüm sloganı atılıyormuşçasına veriliyordu ekranlardan. Devrimcilerle arasına mesafe koymayı, daha doğru bir ifadeyle her fırsatta devrimci düşmanlığı yapmayı marifet bellemiş liberal aydınlar balıklama atlıyorlardı bu görüntülerin üzerine ve hiç sorgulamaksızın hemen sayfalarca teoriler üretiyorlardı. Topyekün saldırının bir parçası da onlardı zaten. Onları birey olma hakkı adına hücreleri savunurken de görmüştük ekranlarda. Daha bir yıl önce 19 Aralık katliamının provası niteliğindeki Ulucanlar Katliamı gerçekleşmişken, devlet işkenceyle insan öldürmüşken onlara göre en büyük sorun örgüt baskı sıydı. Devlet baskı yapmaz, katliam yapmaz, yapsa da münferittir Hayatının bir gününü, bir saatini bile cezaevinde, karakolda, işkencede geçirmemiş olanlar için, böyle bir şey yaşamışsa bile bir daha aynı şeyi yaşamamak için herşeyi yapmaya binlerce defa yemin etmiş olanlar için çok kolay kurulabilecek cümlelerdi bunlar. Aradan 13 yıl geçti. Direniş hiç bitmedi. Zından duvarlarından 1 Mayıs alanlarına, Kürdistan dağlarından Tekel işçilerinin zaptettiği Ankara sokaklarına, işyerlerine özelleştirme amacıyla gelen kimseyi sokmayan Yatağan işçilerinden altın madencilerini, HES çileri köylerine sokmayan köylülere Ve buralardan geldik Gezi Parkı na. Direniş her yerde, direniş hep bizimle Sen de bizimlesin Alp Ata Yoldaş. Parkta, çadırlarda sabahladığımız gecelerde, özellikle de yıldızlı gecelerde sıcaklığın hep yanımızdaydı. Burada olsan o uçsuz bucaksız yaratıcılığınla ne yöntemler, ne araçlar geliştirirdin diyerek seni çok aradık. Ama ülkenin her yerinden patlayan yaratıcılıklarla sanki her yerde sen vardın. Antakya da TOMA ları kör eden lazerler, Beşiktaş taki kepçe, Gezi Parkı

65 merdivenlerindeki piyano Sadece yaratıcılık örneklerinde de değil; ülkenin tüm alanlarında senin neşen vardı, senin gülüşün vardı, senin dostluğun, senin insancıllığın vardı. Seni hiç bu kadar kalabalık görmemiştik yanımızda. Yaşarken bile. Sadece sen değildin yanımızdaki, tüm şehitlerimizdi. Gezi Parkı nda bir duvarda gördük Sabri Dura Yoldaşımızın adını. Yazanlar Sabri Hoca nın öğrencileriydi. Hayatlarına girmiş böylesine bir devrimciyi unutmaları olanaksızdı. Ondan bahsederken gözlerinin içindeki ışıldamayı, yüzlerine yayılan aydınlanmayı farketmemek olanaksızdı. Fiziksel olarak hiç tanışmadığımız bir yoldaşımızın capcanlı anısı vardı karşımızda. Onun sevgisini hissettik, onun direncini paylaştık parka yapılan her saldırıda, Taksim in ara sokaklarında, Beşiktaş çarşısında, İstanbul un tüm emekçi mahallelerinde ve ülkenin dört bir tarafında. Bunu daha önce de yaşamıştık; Hiç tanımadığımız insanların gelip bize, bizim yoldaşlarımızı övmesini. Sabri Dura Yoldaşımızın o gençlere neler kattığını onların ağzından dinlerken cezaevinde yaşanmış başka bir olay geldi aklımıza. Farklı bir siyasetten dostumuzla yapılan bir sohbette onun anılarını dinlerken ağzından dökülen şu cümleleri unutamadık: 12 Eylül öncesi İstanbul Eyüp te birçok farklı siyasettik. Durmadan aramızda tartışıyorduk faşistlere karşı ne yapalım diye. Sonra sizin Doğan ve Ercan geldi bizim semte. Onlar hiç tartışmadılar. Faşistlere karşı ne yapılması gerekiyorsa, onu yaptılar. Biz de öyle bakakaldık Bunlara daha nicelerini eklemek mümkün. Ama bizim asıl işimiz bu değil. Yönümüzü geleceğe döndük. Şu an Gezi Parkı işgal altında olabilir. Ama yıldızlar hala gökyüzünden bize göz kırpmaya devam ediyor. Alp Ata Akçayöz Yoldaş, küçücük kızına devrim şehitlerini anlatmak için onlar gökte yıldız oldular demişti. Hiç kimsenin yıldızları söküp almaya gücü yetmez. Bu topraklarda zulme, sömürüye, baskıya karşı direniş hiç bitmedi. Değişik biçim ve şiddetlerde hep yaşadı, yaşıyor ve yaşayacak. Daha çok yenilgi tadacak faşizm. Daha çok gülecek yüzümüz. Yine çıkacağız meydanlara gökteki yıldızlar kadar çok. Ve onlar kadar yok edilemez. 63

66 A. Deniz Kıdem Tazminatı Hakkı Gaspedilemez 64 Ký dem taz mi na tý hak ký na yö ne lik sal dý rý; ka pi ta list e ge men lik ve sö mü rü i liþ ki le ri nin güç len di ril me si te me lin de ki ge niþ kap sam lý plan la ma la rýn bir par ça sý dýr. Oligarşi ve AKP Hü kü me ti, ký dem taz mi na tý hak ký ný yok et mek is ti yor. AKP hü kü me tin ve ser ma ye ör güt le ri nin ký - dem taz mi na tý hak ký nýn kal dý rýl ma sý na yö ne lik ge liþ tir dik le ri tar týþ ma ve Ký dem Taz mi na tý Fo - nu ta sa rý sý, e mek ka mu o yu nun ön ce lik li gün - dem mad de si ol ma ya de vam e di yor. Tar týþ ma la rýn sür dü ðü gün ler de, ö zel lik le 2013 E kim ve Ka sým ay la rý i çe ri sin de sal dý rý nýn cid di ye ti ve bü yük lü ðüy le kar þý laþ tý rýl dý ðýn da ol duk ça ye ter siz de ol sa, iþ çi gös te ri le ri ve sen - di kal tep ki ler ger çek leþ ti. Tep ki le rin sü rek li li ði ve gös te ri le rin yay gýn laþ ma sý, hü kü me tin ge ri a dým at ma sýn da ö nem li bir et ken ol du. Ye rel se çim le rin de yak laþ ma sý ne de niy le, AKP hü - kü me ti þim di lik kay dý ný da dü þe rek ký dem taz mi na tý na do kun ma ya ca ðý ný a çýk la dý. Ö zel lik le a ným sat mak is ti yo ruz. Bur ju va zi a çý sýn dan, ký dem taz mi na tý iþ çi le re kap tý rýl mýþ ge rek siz bir hak, ken di le ri i çin de ge rek siz bir yük an la mýn da dýr. Ö zel lik le iþ çi sý ný fý na yö ne - lik bü tün lük lü sal dý rý pla ný o lan U lu sal Ýs tih - dam Stra te ji si Bel ge si a çýk lan dýk tan son ra, ký - sa za man a ra lýk la rýy la pat ron ör güt le ri ve AKP hü kü me ti; ký dem taz mi na tý na yö ne lik yok et me ni yet ve ta sa rý la rý ný gün de me ge tir miþ ler dir. Ça lýþ ma ya þa mý ný ye ni den dü zen le me pla ný çer çe ve sin de ye ni Ta þe ron Ya sa sý, Ö zel Ýs tih - dam Bü ro la rý, Es nek Ü re tim Ý liþ ki le ri, Ka dýn Ýs - tih da mý Ya sa Ta sa rý sý gi bi kap sam lý de ði þim ve yö ne liþ ler, hü kü me tin ha zýr lýk la rý a ra sýn da dýr. Gün cel sü reç i ti ba riy le AKP hü kü me ti ve bur ju va zi, e mek çi le rin ka za nýl mýþ e ko no mikde mok ra tik hak la rý nýn gas pý na ve ö zel lik le Ký - dem Taz mi na tý Hak ký nýn or ta dan kal dý rýl ma sý - na yö ne lik ka mu o yu al gý sý ný yö net me yi de gö - ze te rek, ta sa rý ve yak la þým la rýn tar tý þýl ma sý ný sað la mýþ týr. Hü kü me tin: ký dem taz mi na tý na do kun ma - ya ca ðýz. þek lin de ki a çýk la ma sý ö nem li dir. An - cak ta þe ron ya sa sý, iþ çi ki ra la ma bü ro la rý, ka - dýn is tih dam ya sa ta sa rý sý ko nu la rý, sal dý rý dal - ga sý nýn ö nem li par ça la rý o la rak ha la gün dem - de dir. An la þýl dý ðý ka da rýy la da ye rel se çim ler son ra sý na bý ra ký lan sal dý rý plan la rý söz ko nu - su dur. Bu ya þa nan sü reç ten e mek güç le ri nin çý ka - rým lar da bu lu na rak ken di le ri ne çe ki-dü zen ver me le ri ge rek li dir. Ýþ çi sý ný fý ve e mek çi güç le - ri nin bu sü re cin de va mýn da za man kay bet me - den ken di si ni yo ðun sal dý rý la ra ha zýr la ma la rý ve ay ný za man da bu gü ne ka dar kay be di len

67 hak la rýn ye ni den ka za nýl ma sý i çin de mü ca de - le yi yük selt me le ri ge rek li dir. Ýþ çi sý ný fý ve ör güt lü ya pý la rý, sü reç te gö rü - len ör güt len me, da ya nýþ ma ve et ki li mü ca de le ko nu la rýn da ki ge ri lik ve za yýf lýk la rý gi der me yol la rý bul ma lý dýr. Bu i se iþ çi le rin ye ni ör güt - len me ve güç lü mü ca de le an la yýþ la rý na-yö ne - lim le ri ne sa hip ol ma la rý ge rek ti ði an la mý ta þý - yor. E mek güç le ri u lu sal ve u lus la ra ra sý bi ri ki - miy le bu ü re tim le ri ger çek leþ ti re bi le cek po tan - si yel le re ve ö nem li di na mik le re sa hip tir. AKP nin ve ser ma ye nin, ký dem taz mi na tý ný kal dýr ma ve fo na çe vir me a ma cýy la yap tý ðý yok la ma son ra sýn da, ö nü mü ze ge len ö nem li ders le rin ol du ðu nu gö rü yo ruz. Ýþ çi ler, sen di ka - lar ve e mek çi sý ný fýn top lum sal çý kar la rý ný te - mel a lan si ya sal ya pý lar; he men yu ka rý da vur - gu la dý ðý mýz ko nu lar da yo ðun laþ mak du ru - mun da dýr. Ýþ çi sý ný fý nýn e ko no mik-de mok ra tik mü ca de le si baþ lý ðý al týn da sa hip ol du ðu sen di - kal bi linç ve ör güt len me sin de; bi li nen za yýf lýk - la rýn, ya þa ný lan ge ri lik le rin ve i de o lo jik za fi yet - le rin gi de ril me si te me lin de yo ðun ça ba ve mü - ca de le nin ve ril me si ge rek mek te dir. Ö zel lik le dev rim ci sos ya list ha re ke tin sü reç te ak tif ro lü - nü oy na ma sý ge rek ti ði ni vur gu la ma lý yýz. Ký dem taz mi na tý ek sen li mü ca de le; iþ çi le rin bi linç len di ril me ve ör güt len me si ça lýþ ma la rýn - da, sen di ka la rýn ör güt sel iþ le yiþ ve iþ lev le ri ni ge niþ le til me si ko nu la rýn da o la nak lar sun mak - ta dýr. Sen di ka lar ve si ya sal ya pý lar bu o la nak - lar dan ya rar la na rak, sý ný fýn ör güt len me si ve mü ca de le nin yük sel til me si ne ö nem li kat ký lar ve re bi lir. Tek rar la ya lým. AKP hü kü me ti ký dem taz mi - na tý uy gu la ma sý na son ve re rek, ye ri ne Ký dem Taz mi na tý Fo nu pro je si ni ge tir mek is te mek te - dir. Da ha ön ce den bi li nen fon de ne yim le ri i se e mek çi hal ký mýz ta ra fýn dan u nu tul muþ de ðil - dir. Ön ce ki yýl lar da Ta sar ruf Teþ vik Fo nu ve - ya Ko nut E din dir me Fo nu ad la rýy la uy gu la - ma lar ol muþ tu. Bu fon lar a maç la rý nýn dý þýn da kul la nýl mýþ ve so nuç ta e mek çi ler a çý sýn dan bü yük pa ra sal bi ri kim ler ve ko nut lar sa de ce ha yal o la rak kal mýþ týr. Sü re cin de, e mek çi le re bir ya ra rý ol ma dan a ma bur ju va zi ye ser ma ye kay na ðý o la rak iþ gör müþ, son ra sýn da i ki si de ip tal e dil miþ ti. E mek çi le rin al da týl dý ðý uy gu la - ma lar dý bun lar. Ýþ ler li ði de vam e den Ýþ siz lik Fo nu i se, e mek - çi le rin iþ ten çý ka rýl ma sý son ra sýn da dev re ye gir mek le bir lik te; fon bi ri kim le ri ör ne ðin GAP pro je sin de kul la nýl mýþ, hat ta þim di ler de gün - de me ge ti ri len ký dem taz mi na tý fo nu i çin de kay nak gös te ril mek te dir. An la þý lý yor ki bur ju va zi; iþ çi ve e mek çi le rin in san ca ya þam o la na ðý sun ma yan üç ku ruþ luk üc ret le ri ni fon vs a dý al týn da kýr pa rak a zalt ma - yý ve fon la rý da ken di kay nak ih ti ya cý ný gi der - mek i çin, ör ne ðin si gor ta te kel le ri nin ih ti ya cýn - da kul lan ma a ma cýn da dýr. An cak ký dem taz mi na tý fo nu nun, iþ çi ler ta - ra fýn dan ko lay e ri þi le bi le cek bi ri kim uy gu la - ma sý ol ma dý ðý da an la þýl mýþ týr. Bu a çýk ça i lan e di li yor za ten Bur ju va zi, AKP Hü kü me ti nin mec lis sa yý sal üs tün lü ðün den ya rar la na rak ký dem taz mi na tý yü kün den kur tul ma yý de ne mek is te di. Da nýþ - ma Ku ru lu nun gös ter me lik tar týþ ma la rý o yu - nu na baþ vur ma la rý da i þe ya ra ma dý. Yo ðun ol ma sa da ge li þen mü ca de le ci kit le - sel tep ki ler ve ser gi le nen sen di kal tu tum lar ta - sa rý nýn ge ri çe kil me si ni sað la mýþ týr. AKP Hü kü me ti bur ju va a yak o yun la rýn dan ve kur naz lýk tan vaz geç me ye rek, ör ne ðin ta þe - ron iþ çi le ri nin ký dem taz mi na tý ko nu sun da cid - di so run lar ya þa ma la rýn dan ha re ket le, ta þe ron iþ çi le riy le sý nýr lý ka la ca ðý ný sa vun du ðu ký dem taz mi na tý fo nu ya sa sý ta sar la mak ta dýr. Bir taþ la i ki kuþ vur ma mi sa li, AKP; ta þe ron iþ çi - le rin bil gi siz lik, ör güt süz lük ve sus kun luk i çin - de ki pa sif/e dil gen hal le rin den de ya rar lan mak is te mek te dir. Sen di ka la rýn bü rok ra tik ve iþ çi kit le le rin den ko puk, za yýf hal le ri söz ko nu su dur. Yi ne de ko - yu lan tep ki ve ya pý lan gös te ri ler ö nem li dir. An - cak ö zel lik le ta þe ron iþ çi le ri baþ ta ol mak ü ze re ör güt süz iþ çi ve e mek çi kit le le ri al da týl ma yakan dý rýl ma ya a çýk týr. Göz lem le di ði miz ka da rýy - la, kýs men de ol sa ta þe ron iþ çi kit le sin de ký dem taz mi na tý fo nu nun ya rar lý o la ca ðý dü þün ce si ve bek len ti si var dýr. E mek ku rum la rý nýn ve e - 65

68 66 mek dos tu si ya sal ya pý la rýn; güç lü sý nýf bi lin ci ya rat ma yö nün de ça ba la rý ve ör güt len me ça lýþ - ma la rý ný yo ðun laþ týr ma la rý çok ya rar lý o la cak - týr. Ta þe ron iþ çi le rin de hü kü me tin ya rat tý ðý al - da tý cý i yim ser ha va nýn ký rýl ma sý bir çok a çý dan ö nem sen me li dir. AKP hü kü me ti, ký dem taz mi na tý na do kun - ma ya ca ðý ný a çýk la dý. An cak ye ni ta þe ron ya sa - sý kap sa mýn da kýs mi uy gu la ma lý fon o la yý na yö ne le bi lir. Ta þe ron iþ çi le ri nin ký dem taz mi na - tý hak ký o luþ sun di ye rek çat lak ya rat mak is te - ye bi lir. Ký sa ca de ðin di ði miz bu ol gu lar, bur ju va zi - nin ve AKP hü kü me ti nin e mek çi ler za ra rý na na sýl kap sam lý ye ni dü zen le me ler ve sal dý rý plan la ma la rý i çe ri sin de bu lun du ðu nun gös ter - ge le ri dir. Bu sal dý rý lar kar þý sýn da iþ çi sý ný fý nýn ör güt - len me ve mü ca de le gi bi so run lu a lan la rýn da ye ni tarz lar la me sa fe al ma la rý ka çý nýl maz dýr. E mek güç le ri nin ken di i çe ri sin de da ya nýþ ma yý ar tý ra rak, bir lik te ta výr lar al ma sý da ih ti yaç du - yu lan bir yön dür. Doð ru an la yýþ ve tu tum lar la iþ yer le rin de ve so kak ta tep ki le rin ör güt le ne rek, uz laþ maz sý nýf tav rý nýn gös te ril me si ge re ken bir sü reç ten ge çi yo ruz. Kit le sel sen di kal ör güt len me le rin ge liþ ti ril - me si, za a fi yet ler den ve has ta lýk lar dan kur ta rý - la rak iþ çi sý ný fý nýn ve po li tik sý nýf ha re ke ti nin güç len di ril me si ve bu na bað lý o la rak da e mek - çi le rin bir çok ko nu da sý nýf çý kar la rý ek se nin de sý nýf bi linç le ri nin ar tý rýl ma sý ko nu su ha ya ti ö - nem de dir. Bu te mel baþ lýk la rý be lirt tik ten son ra, ký - dem taz mi na tý o la yý nýn ba zý yön le ri ni da ha ya - kýn dan de ðer len di re lim. Ký dem Taz mi na tý Ka za nýl mýþ Hak týr Vaz ge çi le mez! Ký dem taz mi na tý, e ko no mik-de mok ra tik hak kap sa mýn da ka za nýl mýþ ve si gor ta lý ça lý - þan tüm e mek çi ler i çin ge çer li li ði o lan ö nem li bir üc ret bi çi mi dir. Ký dem taz mi na tý yak la þýk 80 yýl dýr uy gu la - nan, iþ çi nin yýl lýk e me ði kar þý lý ðýn da ö de nen üc ret bi çi mi dir. Ýþ çi nin bir yýl da al dý ðý 12 ay lýk üc re ti ne ek o la rak, bir ça lýþ ma yý lý so nun da iþ - çi nin al ma ya hak ka zan dý ðý üc ret tir. 13. ay - lýk/ma aþ di ye de bi li nir lu yýl lar da 15 gün lük üc ret ü ze rin den he sap e di le rek baþ la - yan ký dem taz mi na tý ö de me uy gu la ma sý, gi de - rek 30 gün lük üc ret ü ze rin den he sap e dil me ye baþ lan mýþ týr ve ha len uy gu la nan da bu dur. E - mek çi ler iþ ten çý ka rýl dý ðýn da ve ya e mek li li ðe ay rýl dý ðý sü reç te ký dem taz mi na tý ný a lýr. Ký dem taz mi na tý bir ya nýy la da iþ gü ven ce si sað la yan et ki siy le; iþ ten çý ka rýl ma yý en gel le yen ve ku ral lý ça lýþ ma bas ký sý ya pan iþ le viy le ça lýþ - ma ya þa mýn da yer a lýr. An cak son yýl lar da, pat ron lar hi le ye baþ vu - ra rak ký dem taz mi na tý ö de me le ri ni ver me mek - te dir. Ta þe ron pat ron la rý, iþ çi nin 11 ay sü re li si gor ta pri mi ya týr mak ta dýr lar. Do la yý sýy la bir tam iþ-yý lý SGK pri mi ya tý rýl ma dý ðý i çin iþ çi ký - dem taz mi na tý na hak ka za na ma mak ta dýr. Ça - lýþ ma Ba kan lý ðý, Yar gý ve SGK i da re si de bu hu kuk suz luk ve yol suz luk du ru mu na se yir ci kal mak ta dýr. Ö ze lik le ta þe ron iþ çi le rin de bu a - da let siz lik çok yay gýn dýr. Ta þe ron iþ çi si yý lý 12 ay o la rak bir tür lü ta mam la ya ma mak ta dýr. Ýþ gü ven ce si ve ku ral lý ça lýþ ma or ta mý bu lun ma - dý ðýn dan, iþ siz lik kor ku su da iþ çi yi hak ký ný a - ra ma sý na ve sa vun ma sý na en gel ol mak ta dýr. Sen di kal ör güt len me le rin za yýf lý ðý ve sa rý lý ðý eþ li ðin de, pat ron lar bas ký ve sö mü rü le ri ni her ge çen gün da ha faz la ar týr mak ta dýr lar. TÝSK, TÜ SÝ AD, TOBB gi bi ser ma ye ör güt le - ri nin Üç lü Da nýþ ma Ku ru lu nda ö zet le sa vun - du ðu þu dur: ký dem taz mi na tý hak ký i çin öl çü o - lan 30 gün lük brüt üc ret, 10 i la 15 gün lük üc - re te dü þü rül me li dir. Ya ni bu na gö re ký dem üc - re ti ya rý dan faz la yok e di le cek tir. Ay rý ca ký dem al mak i çin fi i len ça lý þýl mýþ 15 yýl bek le ne cek tir. Ya ni ký dem taz mi na tý hak ký ve uy gu la ma sý fon laþ týr ma yön te miy le yok e di li yor Ký dem taz mi na tý, ka za nýl mýþ 13. üc ret ö zel - li ði ya ný sý ra, iþ gü ven ce si sað la yan ve bu ne - den le de ko lay kay be dil me ye cek, uð ru na bü - yük kav ga lar ve ri le cek o lan vaz ge çi le mez bir hak týr. Tür ki ye de üc ret uy gu la ma la rý, giy di ril miþ üc ret mo de liy le sür dü rü lür. Ya ni çýp lak ma - aþ/üc ret ya ný sý ra, za man la ek le nen/ka za ný lan üc ret tip le riy le top lam üc ret be lir len mek te dir. O ne den le bir iþ çi nin çe þit li ad lar al týn da ö de - nen üc re ti var dýr. Ký dem hak ký üc re ti de bun - lar dan bi ri dir. Bir yýl ça lýþ ma kar þý lý ðýn da, bir ma aþ tu ta rýn da ek üc ret uy gu la ma sý var dýr. Ký dem taz mi na tý hak ký, iþ çi ler i çin bir u - mut tur, yýl lar ca ça lýþ týk tan son ra e mek li o lun - du ðun da e mek li lik yaþ la rýn da ra hat ya þa ma ha yal le ri nin ku rul du ðu bir im kan dýr. Ör ne ðin ba rýn ma so ru nu nu, ký dem taz mi na týy la ev a la - rak çöz me yi ha yal e den çok iþ çi var dýr. Do la yý - sýy la yýl lar ca ça lýþ ma nýn ar dýn dan a lý na cak ký - dem taz mi na tý iþ çi le rin, e mek çi le rin ya þa mýn - da çok ö nem li dir. Borç la rý ný si le cek, bel ki de ço cuk la rý na da ha i yi ya þam o la nak la rý sað la ya - cak mad di/pa ra sal bir hak týr. Da ha sý ça lýþ ma ya þa mýn da iþ çi nin ka za nýl - mýþ hak ký dýr. Öy le si ne a lý þýl mýþ ve iç sel leþ ti ril - miþ tir ki, et le týr nak gi bi dir; e mek li lik ve ký dem taz mi na tý hak ký, e mek li lik gü nü nün taç la nan kýs mý dýr.

69 ö nem li bir bo yu tu gö rü yo ruz. Bu ol gu e ge men sý nýf lar a çý sýn dan u lu sal ve u lus la ra ra sý em - per ya list i liþ ki ler de ge liþ ti ri len ye ni bir tarz o la - rak ça lýþ ma ya þa mý mýz da yer et miþ tir. Bu bað lam da, es nek leþ me po li ti ka la rýy la te - mel den çe li þen ký dem taz mi na tý o la yý, ser ma ye a çý sýn dan ke sin lik le or ta dan kal dý rýl ma sý ge re - ken bir iþ çi ka za ný mý o la rak de ðer len di ri lir. Ký - dem taz mi na tý yü küm lü lü ðü ol ma dý ðý ko þul - lar da, iþ ve ren iþ çi yi ko lay lýk la i þe a lýp ay ný ko - lay lýk la iþ ten çý ka ra rak; ça lýþ ma hak kýy la da oy na ma o la na ðý na sa hip o lur. Bu da ye dek iþ - çi or du su sa yý sý nýn ço ðal ma sý ve iþ çi ü ze rin de bas ký ku rul ma sý an la mýn da dýr. Prog ra ma tik sü rek li lik çer çe ve sin de; ký dem taz mi na tý hak - ký ný kal dý ra rak, o nu da ku cak la yan ve ku þa çe - vi ren es nek ça lýþ ma yön te mi nde ki ýs rar la rý, ö - zün de i yi bil di ði miz kö le lik ko þul la rý ný da yat ma hi ka ye si dir. Ký dem Taz mi na tý, Bur ju va zi A çý sýn dan Ne An lam Ta þý yor? Ký dem taz mi na tý ö de me si, pat ron i çin ke sin - lik le ge rek siz/an lam sýz bir yük tür. Ka zan cýn - dan iþ çi ye kap tý rýl mýþ bir bö lüm dür. O nun a çý - sýn dan ve ril me me si ge re ken bir üc ret tü rü dür. On lar i çin an lam sýz bir hak týr. Pat ron bu nu ne den ö de di ði ni al gý la maz ve ke sin lik le kar þý çý kar. Hýr sýz lýk sý nýf sal o la rak on la rýn ka rak te - ris tik ö zel li ði dir, bu ne den le de iþ çi nin e me ði - nin kar þý lý ðý o lan bu hak tan da çal ma yý dü þü - nür ler. Ta þe ron iþ ve re ni iþ te bu ne den le hi le ye baþ vu ra rak ra hat lýk la, iþ çi nin ký dem taz mi na - tý na u laþ ma sý ný en gel ler. Bir yý lý ta mam la ya - ma yan ký dem a la maz di ye sý nýr ko yan ya sa ya uy gun dav ra na rak, ya ni iþ çi yi 11 ay söz leþ me li gös te re rek ký dem taz mi na tý al ma sý ný, hi ley le fi - i len en gel le mek te dir. Pat ron la rýn kar hýr sý öy le si ne çok ve yo ðun - dur ki, iþ çi nin u mu du ve ha yal le ri ni süs le yen üç ku ruþ luk ký de mi ne da hi göz di ke cek ka dar a þa ðý laþ mýþ týr. Da ha sý iþ ve ren ler iþ çi nin ký dem hak ký ný yok e de rek çok cid di ta sar ruf la rý sað la ya cak týr. He - le ki iþ çi ta sar ruf-bi ri kim le riy le ku ru la cak o lan bir fon, iþ ve ren a çý sýn dan kul la na bi le ce ði ser - ma ye o la na ðý an la mýn da dýr. Ký dem taz mi na tý pat ron lar a çý sýn dan iþ çi yi iþ ten ko lay çý kar ma nýn ö nün de bir en gel dir. ÝMF gi bi em per ya list ku rum la rýn E asy hi re-e - asy fi re (Ko lay Al-Ko lay Çý kar) pren si biy le iþ le - ti len ve yay gýn laþ tý rý lan u lus la ra ra sý bir an la yý - þý var dýr. O ra da es nek ça lýþ ma nýn u laþ tý rýl dý ðý U lu sal Ýs ti dam Stra te ji si Bel ge si nde Ký dem Taz mi na tý nýn Ye ri Ne dir? U lu sal Ýs tih dam Stra te ji Bel ge si nde, ký dem taz mi na tý uy gu la ma sý nýn Bi rey sel Ký dem Taz - mi na tý Fon He sa bý di ye i fa de e di len sis te me dö nüþ tü rü le rek, ça lýþ ma ya þa mýn da sür dü rü - len bi çi mi ne son ve ril me si plan lan mýþ týr. Ta sa rý lar da ve ya iþ ve ren yak la þým la rýn da e - ge men an la yýþ; ký dem taz mi na tý hak ký nýn iþ ve - ren ü ze rin de ki yü kü nün ya rý ya in di ri le rek yýl - lýk 30 gün lük ký dem üc re ti ka za ným hak ký nýn ge ri le til me si dir. Ký dem taz mi na tý, fon ku rum - sal lý ðý i le bi rey sel he sa ba dö nüþ tü rü le cek ve bu ra dan da bi rey sel e mek li lik iþ le ri ö zel si gor - ta þir ket le ri ne mal ze me ya pý la cak týr. Ýþ çi a çý - sýn dan ya rý ya rý ya de ðe ri dü þü rül müþ ký dem taz mi na tý hak ký ný el de et mek i se, zor laþ tý rý la - rak o na fi i len u la þýl ma sý nýn ö nü ne en gel ler çý - ka rý la cak týr. Gü nü müz de ki ha liy le iþ ten çý ka - rýl dý ðýn da taz mi nat a lan iþ çi, ta sa rý nýn ya sa laþ - ma sý du ru mun da e mek li ol ma dan taz mi nat a - la ma ya cak, an cak en az on yýl ça lýþ mýþ sa ve prim le ri ek sik siz ya tý rýl mýþ sa, o du rum da bir gay rý men kul sa týn al mak gi bi bir har ca ma ya - pa ca ðý du rum da, za ten es ki si ne o ran la ya rý ya - rý ya a zal týl mýþ o lan taz mi na tý nýn an cak ya rý sý - ný a la bi le cek tir. El bet te ta sa rý lar son ha li ni al - ma dý ðý i çin bun lar tar týþ ma lý dýr. A ma ö zün de o lay bu dur. Bur ju va zi nin ve AKP hü kü me ti nin gün dem - de tut tu ðu yö ne lim, U lu sal Ýs tih dam Stra te ji si plan la ma sýn da; ký dem taz mi na tý hak ký ve uy - gu la ma sý nýn fon sis te mi ne a lý na rak yok e dil - me si dir. Fon sis te min de ký dem taz mi na tý hak - ký, be lir siz le þen ve zor u la þý la bi len bir hak o la - ca ðý i çin ö zel lik le yok e di le ce ði yö nü nü ýs rar - la vur gu la mak ta yýz. 67

70 68 E mek dün ya sý nýn ka za ným la rý nýn sal dý rý lar son ra sýn da çok çok ge ri le ti le ce ði ve ça lýþ ma ko - þul la rý nýn bur ju va zi i çin a de ta bir cen net, iþ çi ve e mek çi ler a çý sýn dan da tam kö le lik ko þul la - rý an la mý ta þý dý ðý a çýk týr. Tü müy le bun lar, u lu sal ve u lus la ra ra sý e ge - men bur ju va zi ta ra fýn dan, ne o-li be ral po li ti ka - lar ve ça lýþ ma ya þa mý sis te mi nin es nek leþ ti ri le - rek ye ni den dü zen len me si yö nün de a týl mak ta o lan ö nem li a dým lar dýr. Ký dem Taz mi na tý Fo nu Ý le A maç la nan Ne dir? Hü kü met ta ra fýn dan ya pý lan bir a çýk la ma da Tüm iþ çi le rin ký dem taz mi na týn dan ya rar lan - ma la rý i çin bi rey sel ký dem taz mi na tý he sa bý na ge çil me si ö ne ri si ve ýs ra rý var dýr. Baþ ka bir ör nek i se a sýl ni yet le ri a çý ða çý - kar mak ta dýr. Bi rey sel Ký dem Taz mi na tý Fo nu ta sa rý sý i le a maç la nan as lýn da ser ma ye ye, ör - ne ðin si gor ta þir ket le ri ne ser ma ye ve ya tý rým o - la na ðý bul mak týr Ka sým a yý or ta sýn da Ýs - tan bul da ya pý lan Bi rey sel E mek li lik Sis te - mi nin 10. yý lý ne de niy le ya pý lan de ðer len dir me top lan tý la rý son ra sýn da ba sý na a çýk la ma ya pan Baþ ba kan yar dým cý sý A. Ba ba can, bu yö ne li mi þu söz le riy le a çý ða vur mak ta dýr. E ðer ký dem taz mi na tý fo nu, BES fo nu na ak ta rý lýr sa o ra da da dev let des te ði ve ri riz de miþ ve ar dýn dan da iþ çi le rin %10 u ký dem taz mi na týn dan ya rar - lan mak ta ve %90 mað dur kit le var, bun la rýn hak ka yýp la rý ný en gel le mek la zým di ye ko nuþ - muþ tur. Ya ni as lýn da ser ma ye a dý na ya pý lan he sap bel li dir. An cak so ru la cak bir kaç so ru, mas ke le ri de dü þü rü yor. Ne den mev cut ký dem taz mi na tý hak kýn dan tüm iþ çi ler ya rar la na mý yor? Hü kü met ve iþ ve ren ler ya sal ve meþ ru ký - dem taz mi na tý hak ký nýn uy gu la ma sýn da, ne - den ken di so rum lu luk la rý ný ye ri ne ge tir mi yor - lar? Ya sa lar ve dev let ku rum la rý bi rer gü ven ce a - ra cý de ðil mi dir? Sos yal dev let ol du ðu nu id di a e den TC dev le ti; ne den a da let li, e þit lik çi bir ze - min den ha re ket le ka za nýl mýþ hak kýn ger çek - leþ me si ni sað la ma mak ta dýr? Bu so ru la ra, iþ çi ler ya ra rý na o lum lu ya nýt al mak o la nak sýz dýr. Be lirt ti ði miz gi bi iþ çi le rin ö nem li bir ka za ný - mý o lan ký dem taz mi na tý yok e dil mek is te nir - ken, ye ri ne ye ni ol gu lar la bes le nen a ma so nuç - ta iþ çi nin za ra rý na o lan ve ke sin lik le pat ron ya - ra rý na o lan ký dem taz mi na tý fo nu ge ti ri li yor. A - sýl a maç pat ron la rýn ge rek siz yük o la rak gör - dük le ri hak kýn or ta dan kal dý rýl ma sý dýr. Fon sis te min de iþ ve re nin ve dev le tin ö de ye - ce ði pay la rý çok a þa ðý la ra çe kil mek te dir. Ký dem taz mi na tý fo nu na iþ ve ren kat ký sý or - ta la ma %4 o la rak ön gö rü lü yor. Ek o la rak pat - ron la rýn þu an da Ýþ siz lik Si gor ta sý Fo nu na ö de - di ði o ran %2 ve bu o ran da bu da na rak, %0,5 (bin de beþ) o la rak ta sar la ný yor. Bu pat ro nun ký dem ve iþ siz lik fo nu baþ lý ðý al týn da yap tý ðý ö - de me le rin % o ra nýn da dü þü rül me si an - la mý na gel mek te dir. Ö de mek zo run da kal dý ðý a ma fon sa ye sin de ö de me ye ce ði üc ret ler, pat - ron ka sa sý na kar-ka zanç o la rak ya zý la cak. Ay rý ca þöy le bir prob lem de ya þa na bi le cek - tir. Pat ron ký dem taz mi na tý pa yý ö de me le ri ni yap ma dý ðýn da ve ya ge cik tir di ðin de ya sal o la - rak da va yý kim a ça cak? Ö de me le rin gü ven ce si kim o la cak? Vb. bir çok so ru nun ya ný tý da be - lir siz dir. Be lir siz di yo ruz bu gün bi le yar gý ka - rar la rý zor luk lar la uy gu la na bil mek te dir. Pat ro - nun bu ko nu da ö de me yap ma ma u sul süz lü ðü ne de niy le yar gý ya baþ vu rul ma sý i se yar gý mas - raf la rý ne de niy le en gel le ne cek tir. Yar gý nýn, gi - de rek üc ret li ha le ge ti ril di ði bi li nir, do la yý sýy la da bu gün bir da va aç ma harç be de li o la rak li ra a lýn mak ta dýr. Ta þe ron sis te mi ve as ga ri üc ret yay gýn lý ðý ný da he sa ba ka tar sak, yok sul iþ çi le rin yar gý dan u zak du ra cak la rý a - çýk týr. Ýþ çi bir ay lýk üc re ti ne ya kýn pa ra yý, mah - ke me ye ver mek ten u zak du ra cak týr. So nuç ta fon ta sa rý mý ve yak la þý mýy la, iþ çi - nin on yýl lar dýr kul la na-gel di ði ve iþ gü ven ce si - nin ö nem li bir da ya na ðý o lan ký dem taz mi na tý hak ký, þu an ki an lam ve iþ lev le rin den so yut la - na cak, pat ron la rýn yü kü nü a zal ta rak on la ra iþ çi sýr týn dan da ha faz la ka zan ma la rý ný sað la - ya cak bir uy gu la ma o la cak týr. Bur ju va Med ya sý Ya lan la rýy la Ka mu o yun da Ya ra tý lan Al gý 14 Ka sým 2013 ta rih li Mil li yet ga ze te si man - þe tin de : 1 mil yon iþ çi ye müj de baþ lý ðý ný kul - la nýl dý. Ha ber den bir gün ön ce, Üç lü Da nýþ ma Ku - ru lu nda ya pý lan top lan tý lar da so mut bir ka rar çýk ma mýþ, iþ çi-hü kü met ve iþ ve ren ta raf la rý ö - ne ri le ri de ðer len dir me a ma cýy la ma sa dan kalk - mýþ lar dý. A ma AKP ye ya kýn lý ðýy la bi li nen De mi rö ren gru bu nun e lin de bu lu nan Mil li yet ga ze te si, ký - dem taz mi na tý ve ta þe ron uy gu la ma la rý ve ya sa ta sa rý sý ko nu la rýn da AKP nin ve iþ ve ren tem sil - ci le ri nin gö rüþ ve ta lep le ri ni der le miþ, bun la rý da ke sin leþ miþ ka rar lar ha va sýn da ve re rek, al da tý cý ve ya nýl tý cý bir ge liþ me tab lo su çiz miþ - tir. Ya dýr ga na cak bir ol gu de ðil dir bu. Ýþ ve ren med ya sý el bet te pat ron la rýn di li ve ta výr la rýy la top lum sal bi lin ci et ki le me ye ve þe kil len dir me ye

71 çý kýþ la rý, ey lem le ri ve tep ki le ri, bur ju va ve yan - daþ med ya da ke sin lik le yer al ma mak ta, ta ma - mýy la AKP ve bur ju va zi nin çý ka rý na ya yýn lar la ka mu o yu al da týl mak ta dýr. Hü kü me tin de iþ çi den ya na dü zen le me ler yap tý ðý ve ya pa ca ðý ya lan la rý da ar týk a çý ða çýk - mýþ týr. Ký dem taz mi na tý fo nu ve ye ni ta þe ron ya sa sý ta sa rý la rýy la, AKP hü kü me ti nin iþ çi dos - tu de ðil; ak si ne iþ çi nin el de ka lan hak la rý ný da gasp e den pat ron yan lý sý bir hü kü met ol du ðu ger çe ði da ha i yi an la þý lýr ol mak ta dýr. de vam e de cek tir. Ya zý lý ve gör sel-i þit sel bur ju va med ya sýn da, U lu sal Ýs tih dam Stra te ji si ve o nun alt baþ lýk la - rý o lan ta sa rým lar, çok o lum lu yö ne lim ler o la - rak ka mu o yu na su nul du. Son za man lar da ta - þe ron iþ çi si nin üc ret le ri, sos yal hak la rý ve ça - lýþ ma ko þul la rýn da ki in san lýk dý þý ger çek lik le - rin ü ze ri a de ta ör tü le rek iþ çi ler i çin hak-hu - kuk, a da let ve e þit lik ten dem vu rul ma ya, iþ çi bi lin ci çar pý týl ma ya gay ret e dil mek te dir. Ne re dey se bu ye ni dü zen le me ler le iþ çi ye cen net ko þul la rý sað la na ca ðý id di a e dil mek te - dir. Ký dem taz mi na tý yok e di lir ken, iþ çi nin ya - ra rý na o la ca ðý ya la ný çok piþ kin bi çim de söy le - ne bil mek te dir. Ta þe ron iþ çi si nin ký dem hak la rý nýn sað la na - ca ðý id di a sýy la; dü þük tu tu lan ký dem ke sin ti le - ri ve 15 yýl son ra, o da bel ki a lý na bi le cek ký dem bi ri ki min den söz e dil mek te dir. Ýþ çi i çin ha yal o lan bir fon uy gu la ma sý a dil ve e þit lik çi bir o - lay gi bi su nul mak ta dýr. Bu ya lan ve çar pýk bil gi le rin ka mu o yun da tar tý þýl ma sý ve bil gi kir li li ði i le iþ çi nin al da týl - ma sý na yö ne lik ça ba la rýy la, bur ju va med ya sý ö nem li iþ lev yük len miþ tir. As lýn da tüm bur ju va med ya un sur la rý ay ný i çe rik te ya yýn lar la ka mu - o yu nu, ö ze lik le de e mek ka mu o yu nu al da tan tu tum i çi ne gir miþ tir. Sen di ka la rýn ve sý nýf bi linç li iþ çi le rin kar þý Sen di kal ve Si ya si Ya pý la rýn, E ko no mik-de mok ra tik Mü ca de le A la nýn da ki So rum lu luk la rý Ýþ çi sý ný fý nýn e ko no mik-de mok ra tik ve po li - tik mü ca de le si nin bir çok a çý dan za yýf lýk lar i - çer di ði sü re ci ya þa mak ta yýz. Ýþ çi sý ný fý nýn, ka pi ta list sis tem ve bur ju va ku rum sal lýk la rýn et ki si al týn da kal dý ðý ný tes pit e de bi li yo ruz. Son za man lar da i de o lo jik-po li tik a çý lar dan bu et ki le þim art mýþ týr. E ko no mik þid det ve iþ siz lik, top lum sal bas ký lan ma ve psi - ko lo jik þe kil len di ril me ler bu yön de ve bas kýn - dýr. Ör ne ðin Ge zi o lay la rý, ye rel di re niþ ler gi bi son dö nem ge liþ me le ri bun la rýn ký rýl ma sý na yar dým cý ol muþ tur an cak e ge men o lan tab lo ve ri le ri be lirt ti ði miz þe kil de dir. Sen di ka la rýn, kit le sel-mü ca de le ci ve dev - rim ci sý nýf ya pý la rý ol ma ö zel li ðin den u zak laþ - ma la rý i le dev rim ci-de mok ra tik ve sos ya list si - ya si ya pý la rýn (çok yön lü prob lem le ri ne de niy - le) sý nýf tan ör güt sel ve kül tü rel a çý lar dan ko - puk du rum da ol ma sý da son dö ne min o lum - suz luk la rýn dan dýr. U lu sal Ýs tih dam Stra te ji si gi bi ve ya ge nel de de iþ çi-e mek çi za ra rý na o lan ya sa ça lýþ ma la rý ve uy gu la ma lar kar þý sýn da e mek dün ya sý nýn kit le sel, ör güt lü tep ki ver me ref lek si nin za yýf kal dý ðý ger çek tir. Bu du rum, sen di ka la rýn ve e - mek çý kar la rý ný sa vu nan si ya sal ya pý la rýn ör - güt len me ve mü ca de le tarz la rýn da ki za yýf lýk la - rýn dan ve bir lik-da ya nýþ ma ser gi le me de ki za af - la rýn dan ve ge ri du ruþ la rýn dan kay nak lan mak - ta dýr. El bet te ku rum sal ya pý la rýn o lum lu di ye bi le - ce ði miz tep ki le ri söz ko nu su dur. An cak iþ çi kit le le ri ni ör güt le ye me yen ve bü rok ra tik han - tal lýk lar i çe ri sin de bo ðu lan sen di ka la rýn ve sis - tem sý nýr la rý i çe ri sin de bo ðu lan re for mist si ya - sal ya pý la rýn et kin o lan var lý ðý na i þa ret e di yo - ruz. Bu an lam da, sen di kal ya pý la rýn kro nik has - ta lýk la rý ný da ser gi le yen ör nek ler de bu lun mak - ta dýr. Ký dem taz mi na tý fo nu, ye ni ta þe ron ya sa sý ta sa rý mý ve di ðer ko nu lar da HAK-ÝÞ kon fe de - 69

72 70 ras yo nu iþ çi sý ný fý çý kar la rý na i ha net i çe ri sin - de dir. Ser ma ye ve AKP hü kü me ti ni des tek le - yen iþ bir lik çi tu tum la rýy la sý nýf ü ze rin de çok yön lü et kin li ði ni ve gü cü nü ar týr ma ya de vam et mek te dir. TÜRK-ÝÞ in ser ma ye ye ve AKP hü kü me ti ne des tek ve ren po zis yo nu çok a çýk týr. Bü rok ra tik tep ki a çýk la ma la rý dý þýn da bir et kin lik ve var lýk gös te re me mek te dir. Çok zor la ma bir tu tum la ký dem taz mi na tý ko nu sun da kýr mý zý-çiz gi ve grev ne de ni söz le ri nin dý þýn da bir tep ki gö re - mi yo ruz. Ýþ çi nin ken di sý nýf bi lin ci ve çý kar la rý doð rul tu sun da bi linç len di ril me si ve e ge men sý - nýf la ra ge ri a dým at tý rýl ma sý yo lun da, da ha doð - ru su sý nýf mü ca de le si a dý na bir þey yap ma - mak ta dýr. Ak si ne en gel le yi ci ol mak ta dýr. An cak TÜRK-ÝÞ kon fe de ras yo nu i çe ri sin de - ki Sen di kal Güç Bir li ði Plat for mu ve kon fe de - ras yon mer ke zi yö ne ti mi nin et ki si dý þýn da ka - lan ye rel sen di ka þu be le ri nin bir kaç ba sýn a - çýk la ma sý dý þýn da güç lü tep ki le ri yok tur. Sen - di kal Güç Bir li ði Plat for mu, or ta ya çý ký þýn da i - lan et ti ði mü ca de le ci ve sý nýf ha re ke ti söy le mi - nin çok u za ðýn da du ran bü rok ra tik ba sýn a çýk - la ma sý gi bi cý lýz tep ki ler le sý nýr lý kal mak ta dýr. DÝSK, ge liþ tir di ði kam pan ya i le da ha o lum - lu bir yer de dir. Ýþ çi ler bir tar týþ ma i çi ne çe kil - miþ, bir çok kent te so ka ða çýk mýþ tep ki si ni gös - ter miþ tir. Bu ey lem li lik ler, iþ çi bi lin ci ni ve du - yar lý lý ðý ný can lý tut mak ta, ser ma ye ye ve hü kü - me te de ya nýt o la bil mek te dir. An cak kam pan - ya nýn, DÝSK ya pý sýy la sý nýr lý tu tul ma sý ve di ðer sen di kal ya pý lar la bir lik-da ya nýþ ma i çe ri sin de o lun ma ma sý; sý nýf tep ki si nin ve ey lem le rin yay - gýn ve güç lü ol ma sý ný en gel le miþ tir. Bir çok si ya sal ya pý i se bu ko nu da tep ki ver - me an la mýn da ön cü lük ya pa ma mýþ, en a zýn - dan et ki li o la ma mýþ ve kýs mi tep ki le riy le ge ri de kal mýþ týr. So nuç ta et ki li bir bi linç len dir me ve ör güt lü kit le sel tep ki le rin a çý ða çý ka rýl ma sý an - la mýn da ye ter li ça lýþ ma lar i çe ri sin de o lun ma dý - ðý ger çe ði var dýr. Bu e leþ ti ri le rek sor gu lan ma sý ge re ken bir ol gu dur. Ken di ça ba la rý mý zý bu e - leþ ti ri ler dý þýn da tut mu yo ruz. Ký dem taz mi na tý fo nu ve ya ta þe ron sis te mi - nin güç len di ril me si ve yay gýn laþ tý rýl ma sý ça ba - la rý na kar þý, iþ çi sý ný fý nýn e ko no mik-de mok ra - tik a lan da kit le sel tep ki le riy le kar þý koy ma sý - nýn ö ne mi nin far kýn da yýz. Ö zel lik le ü re tim den ge len güç le di ye de i fa de e di len iþ yer le rin de ü - re ti min dur du rul ma sý-grev si la hýy la ge liþ me le - re ta výr a la bil me si çok ö nem li dir. Çün kü sal dý - rý nýn i çe rik ve bo yut la rý bir hay li ge niþ ve de - rin lik li dir. An cak mev cut sen di kal ku rum sal - lýk la rýn da bu nu o muz la ya cak dü zey de ol ma dý - ðý ger çe ði or ta da dýr. Bu nok ta da ön ce lik le be lir te lim ki, ör güt lü iþ çi gü cü ne da ya nan mü ca de le ci-dev rim ci sen - di kal ya pý la ra du yu lan ih ti yaç bir kez da ha a - çý ða çýk mýþ týr. Sen di kal ya pý la rýn i çe ri sin de bu lun du ðu bü rok ra tik iþ le yiþ ve han tal ku rum sal ya pý ö - zel lik le ri, ge niþ iþ çi kit le le ri ni ör güt le ye me me hal le ri ve ö zel lik le bu a lan da sa rý-yan daþ sen - di ka la rýn et kin lik le ri bir bü tün o la rak ö nem li so run a la ný dýr. Ýþ çi sý ný fý kit le le rin de ve sen di - ka lar da sý nýf bi lin ci za yýf lý ðý, ör güt len me ve mü ca de le ko nu la rýn da o lum suz luk ya ra tan bir ol gu dur. Ký rýl ma sý i çin yo ðun ve ýs rar lý ça lýþ - ma lar ku rum sal dü zey ler de ger çek leþ ti ril me li - dir. Bu nun la bað lan tý lý o la rak bir lik ve da ya - nýþ ma yö nüy le de bi linç len dir me ve ku rum sal et kin lik le rin ge liþ ti ril me si ne ih ti yaç var dýr. Vur gu la mak is ti yo ruz. Be lirt ti ði miz so run - lar, ge nel çer çe ve ler de iþ çi sý ný fý nýn, sen di ka la - rýn, sý nýf ha re ke ti ve po li tik ya pý la rýn so run a - lan la rý na yö ne lik tir. An cak ör ne ðin ký dem taz - mi na tý hak ký na yö ne lik sal dý rý gi bi ça lýþ ma ya - þa mý ný iþ çi ler a çý sýn dan çe kil mez ký la cak plan ve yö ne lim ler kar þý, gün de lik mü ca de ley le de ya nýt ver mek ge rek mek te dir. Fab ri ka lar da, a - töl ye ler de iþ çi le re yö ne lik sý nýf bi lin ci ni yük sel - ten et kin lik le rin ve sen di kal ör güt len me ça lýþ - ma la rýn yo ðun laþ tý rýl ma sý çok ö nem li dir. Sen - di kal ku rum laþ may la bir lik te po li tik ör güt len - me bi çim le ri nin de ge liþ ti ril me si doð ru ve ge - rek li dir. Ýþ çi sý ný fý na yö ne lik plan la nan ve ya ger çek - leþ ti ri len sal dý rý lar; so nuç ta ça lýþ ma ve ya þa ma ko þul la rý nýn da ha da kö tü leþ me si an la mýn da - dýr. Bu sal dý rý lar la bir lik te ya þa nan bas ký ve sö mü rü nün bo yut la rý, iþ çi sý ný fý nýn sý nýf bi lin ci ve çý kar la rý te me lin de ör güt len me ve mü ca de le i çe ri si ne çe kil me si nin mad di o la nak la rý ný da sun mak ta dýr. E ko no mik-de mok ra tik sen di kal mü ca de le a lan la rý, e zi len le rin ik ti dar he de fi ni i çe ren po li - tik mü ca de le sin den ay rý dü þü nü le mez. Bü tün - lük lü o la rak ör güt len me bi lin ci ni ve mü ca de le - yi yük selt mek, ay ný za man da da ör ne ðin kit le - sel-de mok ra tik iþ ler lik le ri i çe ren ya pý sal ye ni - lik le ri de i çe ren ça lýþ ma la ra yö nel mek ka çý nýl - maz dýr.

73 Ayda Alçin Eğitimin Metalaşma Sürecine Dair Notlar Ka li nin* E mek o nur da va sý dýr di yor. O nur lu bir in san e me ðe ve e me ði ne sa hip çý kan dýr. Ýn sa ný in san laþ tý ran en ö nem li ö zel li ði ü re tim fa a li ye ti dir. Ü re ti min ni te li ði in sa nýn sos yal pra ti ði nin di ðer fa a li yet - le ri ni de (e ði tim gi bi) be lir ler. E ði ti mi ü re tim - den, top lum sal pra tik ten a yýr mak in sa ný e me - ði ne ve do la yý sýy la o nu ru na ya ban cý laþ tý rýr. E - ge men le rin is te ði de bu doð rul tu da sey re der. Tam da bu a çý dan e ði tim le il gi li o la rak kav - ran ma sý ge re ken ilk tü mel bað lan tý e ði ti min bi - linç li e mek le i liþ ki si ve bu nun sý nýf sal kim lik i - le mü ca de le miz de ki ö ne mi dir. Ý kin ci ö nem li bað lan tý da e ði tim ve öð ren me nin yön tem sel so run la rý i le yi ne bir prak sis o la rak e ði ti min var lý ðý dýr. E ði ti min var lýk so ru nu öð ren me ve öð ret me nin di ya lek tik bir lik te li ðin de a çý ða çý - kar. E ði tim, ta ri hin her a þa ma sýn da top lum sal ör güt le niþ ve ü re tim fa a li yet le ri ne bað lý o la rak, çok çe þit li ve de ði þik bi çim le niþ ler le or ta ya çýk - mýþ týr. E ði ti min bi çim le niþ le rin de pek çok ta ný mý ya pý la bi lir. Mev cut sis tem i çin de ki tüm ta ným - la rýn ha yat la bað la rý e zen le rin le hi ne dir. El bet - te in san lý ðýn ta ri hin de ka za nýl mýþ pek çok bað - lan tý lar, in san lý ðýn, e zi len le rin yö ne lim le ri ni be lir le yen so nuç lar, bi ri kim ler de mev cut tur. Söz le ri mi zin i çi ni dol du ra cak ve bi ze ye ni nin, ge le ce ðin yo lu nu gös te re cek o lan da bu bi ri - kim ler ol mak ta dýr. Ýþ te tam da bu nok ta da kar - þý mý za ü çün cü bað lan tý çý kar. Bu da e ði tim sü - re cin de bil gi nin di ya lek tik var lý ðý dýr. Ka pi ta list sis tem de ki üst ya pý sýy la de ðer len - di ril di ðin de çok yön lü bir güç o la rak kul la nýl - ma sý, bil gi nin; mad di ü re tim, bi lim sel de ney ve sý nýf sa va þým la rýn da el de e dil di ði ö zü nü ve ger - çe ði ni ör te mez. Ma o; Yer yü zü nün ya sa la rý ný kav ra yan bil gi, ye ni den dün ya yý de ðiþ tir me nin pra ti ði ne yö nel me li, ye ni den ü re tim pra ti ði ne, dev rim ci sý nýf mü ca de le si nin pra ti ði ne ve bi - lim sel de ney pra ti ði ne uy gu lan ma lý dýr. di yor. Bil gi her þey den ön ce bir in san et kin li ði, bil - me et kin li ði dir. Bi len ve bi li ne nin di ya lek tik bað lý lý ðý ve et ki le þi mi bil gi ü rü nü nün ol maz sa ol ma zý dýr. Do la yý sýy la ö nü mü ze bil gi a dýy la ge - len her þe yin bil gi ol ma dý ðý ný an la ya bi li riz. Bil me ey le mi öz ne nin ey le mi ol du ðun dan bi le ni öz ne leþ ti rir ve öz gür leþ ti rir. Bi lim sel a çý - dan hal böy ley ken ka pi ta liz min e ði tim an la yý - þýn da, bir bil gi e din me sü re ci o la rak e ði tim, ar - ka sý na tüm sý nýf lý top lum dü zen le rin de ki sað i - de o lo ji le ri de a la rak in ce a yar lar la ya pý lan dý rý - lan an lam la ra ve uy gu la ma la ra sa hip tir. Ö - 71

74 72 zün de, öz ne nin iç sel bir yö ne li þi o lan, ö mür bo - yu öð ren me, de ðiþ me, dö nüþ me sü re ci o la rak e ði tim; muk te dir le rin e lin de ter bi ye et me sü - re ci ne, bir ter bi ye ol ma ha li ne ev ril mek is te - nir. Bu ko nu da ki en te mel çe liþ ki kar þý mý za çý - kar. Bil me yi is te me in sa nýn en öz gür ol ma sý ge re ken bir du rum ken bil gi, e zen sý ný fýn e lin de bir o to ri te ye ve ter bi ye e di ci ye dö nü þür. As lýn - da bu çe liþ ki fark lý bi çim ve dü zey ler de ça týþ ma ve zýt laþ ma lar la ta rih sel sü reç le re yön ver miþ - tir. Tek rar la ya lým, e ði tim, her þey den ön ce in - san ve o nun te mel fa a li ye ti o lan ü re tim i çin dir. Ü re tim sü re cin de ü ret tik le ri ne, e me ði ne ya - ban cý laþ tý rý lan in san, gi de rek ü re ti me il gi siz kal mak ta, be ra be rin de de si ya se te, sa na ta, bi - li me, fel se fe ye, ken di sos yal pra ti ði ne de il gi duy ma ma ya baþ la mak ta dýr. Böy le ce öð ren me sü re ci tör pü le nir, ör se le nir. Ye ni ye u la þa bil me - si nin ön ko þu lu o lan sor gu la ma ö zel li ði ni yi ti - rir. E ði tim le il gi li kav ram sal tar týþ ma la rý baþ ka bir ya zý mýz da yap ma lý yýz. Kav ra mýn ye ri ne baþ - ka bir kav ram kul lan ma ge re ði, öð ren me ve öð - ret me kav ram la rý nýn dil sel ve kav ram sal o la rak dar laþ tý rýl mýþ o la rak kul la nýl dý ðý ger çe ði tar tý - þýl ma lý dýr. Öð ren me ve öð ret me e dim le ri doð ru - dan e ði tim le bað lan tý lý ol du ðu hal de bu kav - ram lar salt öð re tim al gý sý ný, ya nýl sa ma sý ný da ya rat mak ta, ya ra ta bil mek te dir. An cak as lo lan bu bað lan tý lý kav ram la rýn hep si nin dü zen i çin - de ki tüm ku rum sal ya pý lar da i çi nin bo þal týl dý - ðý dýr. Ön ce lik li ko nu muz e ði ti min bu gün ku rum - sal ya pý la rý ve sü reç le riy le na sýl bir ter bi ye et - me ya ni de net le me, gö zet le me ve sis te mi de - vam et tir me me ka niz ma la rý na dö nüþ tü rül dü - ðü dür. Tüm top lum sal sü reç le rin ye ni den ya pý lan - dý rýl dý ðý a þa ðý yu ka rý son o tuz yýl dýr e ði tim sü - reç le ri ni, ku rum sal lýk la rý ný be lir le yen; ye ni e - ko no mik po li ti ka lar ve es nek ü re tim mo de li ne bað lý o la rak post mo dern uy gu la ma lar ol muþ - tur ve ol mak ta dýr. Sis tem le bað lan tý lý o la rak i - fa de e de ce ði miz e ði tim hiz met le ri, bu gün gö re li ka mu sal ya pý lan ma sý ný tas fi ye et mek te, ül ke ve ko þul la ra gö re de ði þik hýz ve dü zey ler de pi - ya sa laþ tý rýl mak ta dýr. E ði ti min tüm ku rum ve sü reç le ri nin ser ma ye nin ha ki mi ye ti al tý na a lýn - ma sý ay ný za man da bil gi nin pi ya sa laþ tý rýl ma sý, bil gi nin öz ne sin den ko pa rýl ma sý an lam la rý na ge lir. Bil gi nin öz ne sin den ko pa rýl ma sý, öz ne nin de nes ne leþ me si ni do ður mak ta dýr ki bu da e zi - len le rin bil gi ye sis te min is te di ði ka dar ve is te - di ði doð rul tu da u laþ ma sý ný, bil gi nin ve do la yý - sýy la e ði ti min top lum sal laþ tý ran ya ný nýn bu - dan ma sý ný, öz gür leþ ti ren bil gi den u zak laþ tý rýl - ma sý ný be ra be rin de ge tir mek te dir. E ði tim, e ði ti ci ta ra fýn dan e di ni len ni te lik le - rin, e ði ti le ne a þý lan ma sý i çin o nun psi ko lo ji si ne ya pý lan bel li bir a ma ca yö ne lik ve sis tem li et ki - dir. Ya ni; in san top lu mu na i liþ kin bel li bir dün ya gö rü þü nün, bir ah la kýn ve in san top lu - mu na i liþ kin bel li ku ral la rýn, ka rak te rin ve i ra - de nin bel li çiz gi le ri nin, a lýþ kan lýk la rýn ve zevk - le rin iþ len me si, bel li be den sel ni te lik le rin ge liþ - me si dir. Ýþ te ye ni bir ya tý rým a la ný o la rak e ði ti min me ta laþ ma sý, in san ve in san top lu mu na i liþ kin ne ka dar çok yön lü ve bü yük bir et ki ya rat - mak ta dýr, dü þü ne lim. E ði ti min bu i çe rik te dö - nü þü mü, top lum sal i liþ ki le ri ta ným la ya cak öl - çü de bir e ge men lik bi çi mi ne dö nüþ müþ tür. Ne o li be ral yö ne lim li e ði tim po li ti ka la rý nýn u lus la ra ra sý mi mar la rý Dün ya Ban ka sý ve O - ECD dir. On la rýn e ði tim uz man la rý nýn ha zýr la - dýk la rý ra por lar, bu gün bi zim ül ke miz de de a - dým a dým ha ya ta ge çi ril mek te dir. Ye ni bir ya tý - rým a la ný o la rak e ði ti min ti ca ri leþ me si sü re ci ü ni ver si te ler de plan lý prog ram lý o la rak sür dü - rül mek te dir. Ö zel lik le 1980 son ra sýn da yük sek öð re tim ku rum la rý bu plan ve prog ram la ra gö - re ya pý lan dý rýl mak ta dýr. Yük sek öð re tim ku - rum la rýn da bil gi nin ve bu na bað lý her tür lü ü - rü nün pa za ra su nul ma sý a maç ha li ne ge ti ril - miþ tir. Bu na bað lý o la rak da si ya sal ve top lum - sal de ne tim, gö zet le me ve bas ký ay gýt la rý da bu - na gö re ya pý lan dý rýl mak ta dýr. U zun dö nem li

75 ce za i, i da ri, ma li, si ya si, ya þam sal ön lem ler, yap tý rým lar la bu sü reç da ha da bar bar la þa rak de vam et mek te dir. Yük sek öð re nim ku rum la rýn da gö re li bi lim - sel lik ye ri ni bü yük þir ket le rin si pa riþ le ri ne gö - re bil gi/bi lim ü ret me hal le ri ne dö nüþ tü rül - mek te dir. Ö zel leþ tir me; ö zel ü ni ver si te ler kur - may la sý nýr lý kal ma mak ta, ka mu ü ni ver si te - le rin de de de ði þik ka de me ler de ser ma ye i le iþ - bir li ði her öl çek te ger çek leþ mek te dir. Öð ren ci ya ni öð re nen ar týk baþ ka bir kim li - ðe bü rün müþ, bü rün dü rül mek te dir: Müþ te ri Öð ret men ler, e ði tim e mek çi le ri de üc ret li kö - le De va mýn da öð ren ci de öð ret men de bil gi - den, bi lim den, e mek ten ko pa rýl mak ta, par ça - lan mak ta, a ný ya þa ma der di ne düþ mek te ve do la yý sýy la baþ ta top lum sal kim li ði ne ya ban cý - laþ mak ta dýr. Ýs te ni len bu dur. Ya pýl ma ya ça lý þý - lan bu dur. Bi lin di ði gi bi ser ma ye-ik ti dar i liþ ki le rin de, ik ti da rýn si ya sal da ya nak la rý de ði þe bi li yor. Yö - ne ti ci er ki el de ðiþ ti re bi li yor. Ör ne ðin ül ke miz - de dü ne ka dar u lus la ra ra sý ser ma ye nin e ði tim - le il gi li plan la rý TÜ SÝ AD ve O YAK a ra cý lý ðýy la ger çek le þir ken bu gün e ge men ler a ra sýn da ki den ge ler de de ði þik lik ler bü tün ya þam a lan la rý - mý za yan sý yor. Ken di le ri de bi rer ser ma ye ku - ru lu þu o lan AKP ik ti da rý, MÜ SÝ AD bu plan la rý o lan ca ge ri lik ve ge ri ci lik le riy le bir lik te yü rü tü - yor. A ðaç yaþ ken e ði lir gi bi son de re ce sý nýf sal, i de o lo jik bir a ta sö zü nü ha týr la ta rak e ði ti min, bil gi nin, bi li min ti ca ri leþ me si/me ta laþ ma sý sü - re ci nin yük sek öð re tim le as la sý nýr lý kal ma dý ðý - ný gö rü yo ruz. Ba zý yön le riy le ka ba a yar lar la bu gün öð re tim sü reç le ri nin her ka de me sin de; kreþ ve a na o kul la rýn dan baþ la ya rak ilk ve or ta öð re tim de de du rum va him dir. Ge nel bir pla - nýn i çin de an cak be ce rik siz ce ya pý lan uy gu la - ma lar, e ði ti min me ta laþ ma sý i le bir lik te ge ri lik - le ri ve ge ri ci li ði her ka de me ye yer leþ tir me ye ça - lý þan bir e ði tim sis te mi ken di ko þul la rý ný sað - lam laþ týr ma ya ça lý þý yor. E ði tim de a dýy la su nu lan sis tem bü tün ko þul la rýy la hal ka de ðil ka pi ta liz me ve bur ju va zi nin ik ti da rý na hiz met et mek te dir. A sýl me se le bu dur. Bu sis tem i çin - de e ge men ler ken di ik ti dar sa vaþ la rý ný da her za man san ki halk la rýn, e mek çi le rin so ru nuy - muþ gi bi su nar lar. Bu da bü yük ya nýl sa ma yý, ya ban cý laþ ma yý be ra be rin de ge ti rir. Öz ne ol du - ðu nun far kýn da lý ðý na sa hip ol ma yan, e ði tim ve öð re ni min bi linç li e mek le i liþ ki si ni he nüz tam gö re me yen kit le ler, son dö nem de ol du ðu gi bi ge rek sis te mi nin ge rek ders ha ne le rin kal dý rýl ma sý me se le le ri nin, tar týþ ma la rý nýn ken di me se le le ri, tar týþ ma la rý ol du ðu ya nýl sa - ma sý ný ya þar lar. Oy sa bü tün bun la rýn a ma cý sý nýf sal, si ya sal ta ba nýn de ne tim al tý na a lýn ma - sý, ser ma ye nin ve ik ti da rýn çý kar la rý na gö re þe - kil len di ril me si, bu na gö re ya pý lan dý rýl ma sý dýr. E ge men le rin de meç le ri, su num la rý, med ya - la rý a ra cý lý ðýy la tar týþ ma la rý, e ði ti min ar týk ö zel bir mal ol du ðu, pi ya sa da a lý nýp sa tý la bi le cek bir tür mal ol du ðu ger çe ði ni /ger çek le ri ni giz - le ye mez ni te lik te dir. Ö nem li o lan di ðer ger çek i se in san top lu - mu nun ge liþ me si nin ve de ðiþ me si nin ol maz sa ol maz ko þul la rýn dan bi ri nin bil gi bi ri ki mi nin ak ta rýl ma sý ol du ðu ger çe ði dir. Ki bu da e ði tim - le, a ra la rýn da kes kin çiz gi ler çi ze me di ði miz öð - re tim-öð re nim le o la nak lý dýr. E ði tim, bil gi nin top lum sal la þa rak ya yýl ma sü re ci ne denk dü - þer. Ýn sa ni o lan; bil gi nin ka mu sal a la na a çýk ol ma sý, in san lý ðýn ya ra rý na, ge li þi mi ne, i ler le yi - þi ne hiz met et me si dir. Ser ma ye sa hip le ri ne, me ta i liþ ki le ri ne, fi nans pi ya sa la rý na, in san lý ðý u yu tan, ge ri ci leþ ti ren, dog ma tik ya pý lan ma la ra ta bi o lan e ði ti me kar þý in sa ný top lum sal laþ tý ra - rak öz ne leþ ti ren bir e ði tim ya pý lan ma sý ný ya - rat mak müm kün. Ýn san lý ðýn ta rih sel bil gi si ve bi ri ki mi de bu nu gös te ri yor. Bil gi nin te o rik ve pra tik di ya lek ti ði yo lu mu za ý þýk tu tar ni te lik te - dir. Ýn san lý ðýn bu gü ne ka dar ya þa dý ðý en i le ri de ne yim o lan sos ya lizm de ne yim le ri ve ders le ri yo lu mu zu ay dýn la týr ni te lik te dir. Bu gün bi linç - li e mek le ve ri le cek her dü zey de mü ca de le de ko lek tif ak la ve bil gi ü re ti mi ne ih ti ya cý mýz var. Bu nu ya rat ma nýn yo lu nun da sý nýr la rý zor la - yan bir öz gür lük mü ca de le sin den, du var la rý yý - kan bir dev rim mü ca de le sin den geç ti ði ni bi li - yo ruz. E zi len le rin e ði ti mi ar týk ve ri le cek mü ca - de le den ba ðým sýz o la maz. Ü ret tik le ri mi ze, bil gi - mi ze, e me ði mi ze, o nu ru mu za sa hip çý ka lým. *Mi ha il I va no vich Ka li nin ( ), Yok - sul bir köy lü ço cu ðu o la rak doð du. Ya þa mý ný iþ çi o la rak sür dür dü. Bol þe vik ön cü bir dev - rim ci, E kim Dev ri mi nin ön der le rin den dir. Dev - rim den son ra po lit bü ro ü ye si ol du se - çim le rin den son ra Sta lin, pre zid yum baþ kan lý - ðý ný ya ni dev let baþ kan lý ðý gö re vi ni o na bý rak tý da sað lýk du ru mu nun bo zul ma sý yü zün - den is ti fa et ti. Bir çok ma ka le ve söy le vi var dýr. Genç li ðin si ya sal e ði ti mi so run la rý na ö zel ö nem ver miþ, e ði tim ve öð re ti min a maç, a raç, yön tem ve ör güt len me so run la rý na kat ký ge tir miþ tir. Dev rim ci E ði tim ve Ah lak ü ze ri ne yir mi yýl - lýk bir dö ne mi i çi ne a lan se çil miþ söy lev ve ya - zý la rý Dev rim ci E ði tim Dev rim ci Ah lak (So run Ya yýn la rý) ki ta býn da top lan mýþ týr. 73

76 Konuk Yazar Arkeolog Funda Genç Kentsel Dönüşüm Projelerinde Kültürel Mirasın Rantsal İşlevi 74 Kit le i le ti þim a raç la rý sa na tý, si ya se ti, di ni, fel se fe yi, ti ca re ti u yum lu bir bi çim de ve ço ðu za man el al týn dan bir bi ri ne ka rýþ týr mak la kal - maz, bu kül tür a lan la rý ný ay ný za man da or tak bir du ru ma, bir ti ca ri bi çi me in dir ge mek te dir. Gön lü mü ze ses le nen mü zik bi le ti ca ri bir mü - zik tir. Sa de ce a lýþ ve riþ de ðer le ri ö nem li ha le gel - mek te, bu nun dý þýn da her þey ö ne mi ni kay bet - mek te dir. Mar cu se, 1975 Kent sel dö nü þüm pro je le ri o la rak bil di ði miz plan la ma (a sýl a dýy la A fet Ris ki Al týn da ki A lan - la rýn Dö nüþ tü rül me si hak kýn da ki ya sa) 2012 yılında mec lis ten ge çe rek ya sa laþ mýþ týr. Þeh rin bir bö lü mü nün sis te ma tik bir þe kil de o la sý dep - rem ris ki ne kar þý, uy gun gö rül me yen ya pý la rýn kul la ným dý þý na çý ka rý la rak ye ni den uy gun te - mel li ya pý la rýn ya pýl ma sý ve ya þa na bi le cek can ve mal kay bý nýn ö nü ne geç mek i çin ha zýr la nan ka mu sal ça lýþ ma lar dan bi ri o la rak ta ným lan - mýþ týr. Bu ta ným ol duk ça in sa ni gi bi gö rün se de, yý ký la cak ya pý la rýn ol du ðu kent sel dö nü þüm a lan la rýn dan bi rin de ya þý yor sa nýz bi lin ki bu si - zin in san ca ya þa mý nýz dan ön ce baþ ka la rý nýn in - san lý ðý ný kap sý yor. Es ki yen kent do ku la rý nýn kül tü rel mi ra sý ko ru ya rak, kul lan ma den ge si ni sað la ya rak, sos yal do na tý a lan la rý ný bü yüt mek, sað lýk laþ týr - mak, o to park so ru nu nun çö zü mü, gü nü müz kon fo ru ve kul la ným þart la rý ný i çe ren ko nut, kül tür, tu rizm ve sos yal do na tý að la rý ný o luþ tur - mak, ta ri hi ve kül tü rel do ku yu ge le ce ðe ta þý - mak i çin res to re e de rek kul lan mak böy le lik le kent le rin mer kez a lan la rý nýn sað lýk lý bir þe kil de is kan e di le rek þeh rin gü ven li ði ni teh dit e den de ne tim siz böl ge ler ol mak tan çý ka rýp ye ni leþ tir - mek ve gü nü müz ge rek le ri ne uy gun o la rak kul - la ný la bi lir ha le ge tir mek a ma cýy la bu a lan la rý kent sel dö nü þüm ve ge li þim a la ný o la rak i lan et mek ve bu a lan da uy gu la ma yap ma ya im kan ver mek ge rek li li ði or ta ya çýk mýþ týr yý lýn - da baþ ba kan im za lý Ka nun lar ve Ka rar lar Ge nel Mü dür lü ðü nden çýk mýþ 1054/896 nu ma ra lý ya sa ta sa rý sýn da yer a lan bu cüm le ler Kü çük - bak kal köy de kent sel dö nü þüm a dý na ma hal le - le rin den e di len Ro man la rýn ne den 7 yýl dýr San - cak te pe de ça dýr lar i çin de, su suz, e lekt rik siz, o - kul suz ya þa ma ya ça lýþ tý ðý ný ö zet li yor as lýn da. Kent sel dö nü þüm pro je le ri ma hal le li yi kap sa - ma yan in sa ni de ðil rant sal de ðe ri ne ba ký lan ye - ni den ya pý lan dýr ma lar dýr. U zun yýl lar mil li yet çi po li ti ka lar la, a ðýr ver gi ler le ta þý nýr ta þýn maz var lýk la rý na el ko nu lan, a ra zi le ri, ma nas týr la rý ka mu laþ tý rý la rak dev le tin her han gi bir res mi bi - na sý na dö nüþ tü rü len (ya da Müs lü man lar ta ra -

77 lir böl ge si o la cak ken. Bir yan dan so yut kül tü rel mi ras a dý al týn da med ya ve e ði tim ü ze rin den, sa nat ü ze rin den ya þat ma ça ba sý ik ti dar ta ra fýn - dan plan lan mak ta, müf re dat ta o ku tu lan e de bi - yat çý la rýn ka te go ri sin den tu tun da, Yu mur cak TV de ha zýr lan mýþ ço cuk prog ram la rý na ka dar kül tü rel em po ze tam gaz sür dü rül mek te dir. Mu ha fa zakâr top lu mun in þa sý i çin kül tü rel mi - ras i çi bo þal tý la rak kul la nýl mak ta dýr. fýn dan dü þük fi yat la ra sa týn a lý nan), sü rü len, yüz yýl lar dýr ya þa dý ðý so ka ðý na Gen ços man, Boz kurt, Er ge ne kon i sim le ri ve ri le rek yýp ra tý - lan, kat le di len, zor la Müs lü man laþ tý rý lan, Yor - go i ken, Di mit ri i ken Ha san o lan, Hü se yin o lan Rum la ra, Er me ni le re, Ya hu di le re ya pý la nýn bir ben ze ri dir bu. Þim di sý ra, fa þi zan yön tem ler ve ýrk çý bir po li ti ka ha lin de sür dü rü len kent sel dö - nü þüm le da ha çok ö te ki leþ ti ril miþ o la na, Ro - man la ra, kent te ki Kürt le re, trans sek sü el le re ve yok sul, e mek çi ke sim le re gel miþ tir. Sis tem ö te - ki leþ tir di ði ni þe hir dý þý na it mek te dir. Kül tü rel mi ras, ta ri hi ya pý la rýn ye ni den in þa sýy la ma hal - le do ku su nun in san pro fi li ni de ðiþ ti rir ken ay ný za man da med ya i le ye ni Ýs lam cý mo del le me ler i - çin bir da ya nak nok ta sý da o luþ tu ru yor. El bet te ki bu ra dan ba kýn ca bu i ki ta ným, kent sel dö nü þüm ve kül tü rel mi ras, bir bi rin den çok fark lý gö rü lü yor; an cak bir bi ri ne et i le týr - nak gi bi bað lý. Ýs tan bul ü ze rin den ör nek le ye cek o lur sak kent sel dö nü þüm pro je le ri ta ri hi ve kül tü rel zen gin li ði o lan böl ge ler ü ze rin den sür - dü rül mek te dir. Tar la ba þý, Su lu ku le, Kü çük çek - me ce, Sa rý yer, Fi kir te pe vb. gi bi semt ler ta ri hi do ku su o lan ve ma hal le kül tü rü nün ya þa ma ya de vam et ti ði a lan lar dýr. Her ne ka dar ik ti dar ma hal le að zý i le ko nuþ sa da bu ra da sür dü rü len ha yat tar zý ik ti dar i çin a fet ten da ha cid di sos yal risk kap sa mýn da dýr; üs te lik sa hi le, mer ke ze ya - kýn bu semt ler e ko no mik can lan ma i çin bir ge - So yut Kül tü rel Mi ra sýn E ko no mik ve Si ya sal Ge ti ri si: So yut kül tü rel mi ras po li ti ka sýn da, U NES - CO nun 17 E kim 2003 ta ri hin de 32. Ge nel Kon - fe ran sý nda ka bul e dil miþ o lan Kül tü rel Ý fa de le - rin Ko run ma sý ve Ge liþ ti ril me si Söz leþ me si i le gör sel sa nat lar, TV, ba sýn ve e lekt ro nik a lan gi - bi bir çok dal da ki tek tip leþ me ye, u lus la ra ra sý top lu mun kü re sel leþ me si ne kar þý u lu sal kül - tür le rin en düst ri a la nýn da var lýk gös ter me si ve kül tü rel çe þit li li ðin sað lan ma sý a maç lan mak ta - dýr. Bu ra da a maç la nan ye rel kül tür le rin ko run - ma sý mý dýr yok sa bu ra dan sað la na cak e ko no - mik bir dön gü mü dür, bu tar týþ ma i çin be lir til - me si ge re ken a na baþ lýk lar var yý lýn da Tür ki ye nin ev sa hip li ði ni yap tý ðý U NES CO Ge - nel Mü dür lü ðü i le or tak la þa Ýs tan bul da dü zen - le nen Kül tü rel Çe þit li li ðin Ay na sýn da So mut Ol - ma yan Kül tü rel Mi ras baþ lýk lý Kül tür Ba kan la - rý top lan tý sý bu dö nüþ tür me nin kü re sel an lam - da hu ku ki ve e ko no mik a ya ðý ol ma sý ba ký mýn - dan ilk o la rak ni te len di ri le bi lir ve 2005 te im za la nan söz leþ me ler de, a çýk ça tek bir mer - kez den ya yý lan kit le kül tü rü ya da po pü ler kül - tür ü rün le ri nin, in san lý ðýn zen gin ye rel ve ge le - nek sel kül tür le ri ni ve bu kül tür le re da ya lý ye ni ü re tim le ri ni teh dit e de rek bun la rýn ye ri ni al dý - ðý, ge nel an lam da top lum da i le ti þim ça ðý nýn ya - rat tý ðý bir ta kým al gý lar ne de niy le ye ter li bi lin cin o luþ tu ru la ma dý ðý ve böy le ce in san lý ðýn bin ler ce yýl da ü ret ti ði, ku þak tan ku þa ða ak tar dý ðý kül - tür le rin yok ol ma sü re ci ne gir di ði, bu nun so nu - cun da da in san lý ðýn kül tü rel çe þit li li ði ni kay be - de rek tek tip leþ mek te ol du ðu na da ir dü þün ce - ler sa týr a ra la rýn dan o ku na bil mek te dir. Bu ra da a sýl en di þe le ni len þey Ba tý kay nak lý po pü ler kül tür gi bi gel se de, as lýn da top lu mun ye ni den in þa sýn da bu na kar þý bir ar gü man ge liþ tir me zo run lu lu ðu nun ik ti dar ta ra fýn dan his se dil miþ ol ma sý dýr. Kü re sel e ko no mi nin da yat tý ðý kül tü - rel ya þan tý nýn ö nü ne geç me ye, bu yoz laþ ma nýn or ta dan kal dý rýl ma sý na u lus la ra ra sý pi ya sa ko - þul la rý ne de niy le gü cü ye te mez ken re çe te ya za - rak folk lo rik ö ðe ler ü ze rin den fark lý bir rant ka - pý sý da a ra lan mýþ ol mak ta, ye rel kül tür le rin kü - re sel ve ye rel an lam da pa zar lan ma sý tak ti ði ö ne çýk mak ta dýr. U lu sal TV ka nal la rýn da po pü ler kül tü rün de vam lý lý ðý ný sað la yan ve tüm dün ya - 75

78 76 da ay ný for mat ta ya pý lan O Ses Tür ki ye ya da Ye te nek Siz si niz, Sur vi vor gi bi ya rýþ ma la rýn ce ma a te ya kýn lý ðý i le bi li nen ki þi ler ce ha zýr la ný - yor ve pa zar la ný yor o lu þu bu plan la ma nýn ne ka dar sa mi mi yet siz ol du ðu nu da göz ler ö nü ne ser mek te dir. Po pü ler kül tü re kar þý yýz a ma ran - tý ný da biz yi ye lim, bü yü ye lim man tý ðý dýr bu. Kül tür Ba kan lý ðý nýn yap týr dý ðý a raþ týr ma lar so nu cun da genç ku þak la rýn ken di mi to lo ji le - rin den, ta rih le rin den, ma sal la rýn dan, ef sa ne le - rin den bi ha ber ol duk la rý, ör ne ðin Ke rem gi bi sev mek, Kö roð lu gi bi zen gin den a lýp fa ki re ver - mek ya da Hý zýr gi bi ye tiþ mek de yim le ri ar týk yay gýn ve or tak bir kül tür a la ný ol mak tan çýk - mýþ týr de nil mek te dir. Ken di mi to lo ji le rin den ka sýt A na do lu ü ze rin de ya þa mýþ ve kay na ðý ný A na do lu dan al mýþ An tik Yu nan mi to lo ji si de - ðil dir el bet te. Ma sal lar da da A na do lu lu bir ef sa - ne o lan ve ev ren sel ni te lik te ki Tro ya sa vaþ la rý ný an la tan Ýl ya da un su ru na rast la ya maz sý nýz. De - de Kor kut bu ra ya yer leþ ti ri le cek baþ ya pýt o la - rak ye ri ni al mak ta dýr. TV ka nal la rýn dan TRT Ço cuk ya da Yu mur cak TV yi aç tý ðý nýz da bu tür çiz gi film le kar þý la þa bi lir si niz ki bun lar i çin de bol pa di þah lý o lan la rý ný gö rün ce keþ ke Kö roð lu ol say mýþ di ye si niz ge lir. Bu tür prog ram lar i çin - de 9-12 ya þý he def le miþ o lan bir ma ce ra di zi si yer al mak ta dýr ki, ba ba sýy la bir lik te Top ka pý Sa ray ý ný gez me ye gi den Çý nar o ra da kar þý laþ tý - ðý ta rih pro fe sö rü ne Os man lý Dev le ti i le il gi li so - ru lar sor ma ya baþ lar ve ken di ni bir den Os man - lý nýn ku ru luþ yýl la rýn da bu lur. Pa di þah lar la ta - ný þýr ki bun lar son de re ce âlim ve hoþ gö rü lü ki - þi ler dir. Ye ni ar ka daþ la rý o lur, Os man lý ha ya tý - ný, ge le nek le ri ni bi re bir ya þa ya rak gö rür. Sa - vaþ la ra gi der, e vet Os man lý de mek sa vaþ de - mek tir o çað lar da ki bir çok uy gar lýk gi bi, düþ - man dev let ler var dýr ve yar dým is te yen dev le tin kral la rý. Böy le ce ço cuk la rýn zih ni ne sa vaþ ol gu - su bi linç li ya da bi linç siz, zer ke dil mek te dir. O - ra da ki gay rý müs li min ne ma lý na do ku nu lur ne de si vil le rin ca ný na; zor la Müs lü man o lun maz di zi de a ma bir ba kar sýn E le ni þa ha det ge tir miþ. Her þey toz pem be ha zýr lan mýþ 9-12 yaþ ço cuk - la rý i çin. Ta bi i bu di zi den TV ka na lý, pro dük sü - yon þir ke ti, o yun cu lar pa za rýn i çin de yer bul - muþ ken di le ri ne. Ýs la mi folk lor, Os man lý ta ri hi ve kül tü rü TV yo luy la pa zar la nýr ken bu ra nýn en çok kay ma ðý ný yi yen Ýs la mo fa þist hü kü met ol muþ, da ya na ðý da im za la dý ðý U NES CO nun bu söz leþ me si. E vet Os man lý bu coð raf ya nýn ta - ri hi, kül tü rü, ge le ne ði i çin de ö nem li yer tu tu yor a ma sa de ce Sün ni Os man lý mý? Dev le tin ço cuk ka na lý na yap týr dý ðý di zi i çin bir baþ ka se çe nek da ha o la maz mýy dý pe ki? Me se la Çý nar Mar ma - ray ka zý la rý na git sey di, ha di o nu da geç tim Top - ka pý ye ri ne Ýs tan bul Ar ke o lo ji Mü ze le ri ne git - sey di de, Ýs tan bul un ge niþ ta ri hi ne Os man lý da da hil Bi zans, Ro ma dö nem le ri ne tam bir ta ri he yol cu luk et sey di. Mar ma ray ýn bu lun du ðu Ye - ni ka pý nýn as lýn da Bi zans ve Ro ma dö nem le rin - de bir li man ol du ðu nu ve hat ta gü nü müz den yak la þýk yýl ön ce sin de Mar ma ra De ni - zi nin da ha i çe ri de ol du ðu nu ve dün ya da sa yý lý o lan bu ra da bu lun muþ yak la þýk kü sür sa yý da a yak iz le ri nin ý þý ðýn da Ne o li tik dö nem le - re ka dar git sey di, Ýs tan bul un ne o li tik köy ya þa - mý na in sey di Bu ra da ya pý lan ye ni nes lin tek tip leþ ti ril me si de ðil de ne dir? So mut Kül tü rel Mi ra sýn E ko no mik ve Si ya sal Ge ti ri si: Ta ri hi böl ge le rin tu rizm i çin ge lir kay na ðý o - la rak kul la ný lý yor ol ma sý ta ri hi e ser le rin me ta - laþ ma sý so ru nu nu do ðu rur. Ta ri hi bir ken tin gi ri þi ne koy du ðu nuz me mu run bi let kes me si bu nun en a lý þýl mýþ ör ne ði a ma as lýn da san cý da ha da bü yük. Oy sa ki kül tü rel mi ras bir mil - le tin, ül ke nin ma lý de ðil in san lý ðýn or tak pay da - sý dýr. E ði tim gi bi, sað lýk gi bi, u la þým gi bi kül tür de sa týl ma ma lý dýr. Ýs tan bul Ak sa ray da Mar ma ray a ya kýn Lan - ga Cad de si þu an da be le di ye nin yý ký mýy la kar þý kar þý ya o lan ta ri hi Os man lý bos tan la rý nýn bu - lun du ðu Ye di ku le Bos tan la rý i le bir leþ mek tey di. Bu ta ri hi ta rým a ra zi si iþ le me yön te miy le de dün ya ü ze rin de kal mýþ o lan sa yý lý kül tür mi ra - sýn dan bi riy di. Ay ný þe kil de in san lý ðýn or tak kül tür mi ra sý o lan A na do lu nun bir çok ye rin de - ki or man la rý mý zýn da HES, ter mik, nük le er sant ral ler ya da yol lar i le yok e dil me si gi bi bu kent bos tan la rý da mo der ni zas yon a dý na bu ta - lan dan ilk ön ce na si bi ni al mýþ týr. E ðer ki Mar ma ray gi bi bir pro je kap sa mýn da ya pý lan ka zý Av ru pa nýn her han gi bir ül ke sin de ol say dý bu ger çek ten o nu as rýn pro je si ya pa bi - lir di; su yun al týn dan tren yü rüt mek le de ðil bel - ki a ma bu lun du ðu þeh rin ta ri hi ni yýl da - ha ge ri ye çek mek le, dün ya nýn ta ri hi ne kat ký sað la mak la. Ka bul et mek ge re kir ki Ba tý kül tür en düst ri si ni ik ti da rý ný ve sis te mi ni a yak ta tu ta - bil mek i çin ol duk ça gü zel kul la ný yor. Yýl lar ca dý þa rý ya ka pa lý ka pý lar ar dýn da ya pý lan ka zý lar - dan çý kan e ser le ri ser gi le se niz de bu si ze ye te - rin ce ge ti ri sað la maz, bü tün lük çü bir kül tür po li ti ka sý o luþ tur ma dý ðý nýz sü re ce. Bu yüz den pro je mi ma ri a çý dan ba þa rý lý ol sun ya da ol ma - sýn bu a çý dan yer ler de sü rün me ye mahkûmdur. Bu nun kül tü rel, tu ris tik ran tý ný is te di ði niz öl çü de yi ye mez si niz. Mar ma ray ka zý la rý mo - dern ha ya týn ö nü ne geç ti, ar ke o log lar as rýn pro je si ni en gel li yor üç-beþ ça nak çöm lek i çin di ye ko nu þup da ha son ra bu ra ya a çýl ma sý plan la nan mü ze i le rant bek le mek pek man týk lý gö rün mü yor. Ýs tas yo nun gi ri þi ne ya pý lan ser gi pa no la rý na bak tý ðým da bir ar ke o log o la rak i çim

79 a cý dý. Ge rek ser gi de yer a lan ta ri hi e ser le rin rep li ka la rýn da ki ba þa rý sýz lýk (ö zel lik le sik ke ler - de ve ba týk ge mi de), ge rek se hiç bir a çýk la ma ya - zý sý nýn yer al ma yý þýn dan. E me ði ge çen le re te - þek kü rü say mý yo rum bi le. Sa nat çý mý, ta rih çi mi, tek nik e le man mý ol du ðu da hi tam o tur tul - ma mýþ o lan ar ke o log luk mes le ði nin bir o da sý - nýn ol ma yý þý, ör güt süz o lu þu, ü ni ver si te ya da mü ze kad ro la rýn da yer al ma dý ðý sü re ce pro je - ler de ser best ar ke o log ta ný mýy la u cuz iþ gü cü i le ta þe ron fir ma lar da ya da mev sim lik ka zý lar - da ça lý þýp ký þýn gar son luk vb. ya pa rak ge çi mi ni sað la dý ðý na ba ký la cak o lur sa, Mar ma ray da a çý - lan ser gi nin a ce mi li ði i çin bu na ses siz ka lan ar - ke o log la rýn ol ma sý kaz çý nýl maz dýr. Yýl lar ca med ya da çý kan ha ber ler bu ka zý la ra da ir çok u - fak bil gi ký rýn tý la rý i çer di, ha ber le rin u laþ tý ðý kit le çok sý nýr lýy dý. Bu gün Mar ma ray a a kýn e - den kit le nin me rak ve þaþ kýn lýk la iz le di ði bu a - cý na sý ser gi mekâný ül ke miz de ki kül tür po li ti - ka la rý nýn da ha li ni göz ler ö nü ne ko yu yor. Bu so run da sa de ce dev le tin erk me ka niz ma sý ný suç la mak çok ye ter siz ka lýr. Ne ya zýk ki ar ke o lo ji mü ze le ri nin bi rer bel ge de po su o la rak gö rül me si a lýþ kan lý ðý, mes le ðin il gi len di ði ta rih sel top lum la rýn in san fi gü rün - den u zak la þýl ma sý gi bi -salt Bi zans se ra mi ði, Os man lý sik ke si vb.- mo dern top lum dan u zak - laþ tý rý la rak du var ö rül me si du ru mu da var. Ka - zý la rýn et ra fý na a lü min yum sac ö rül me si, di - ken li tel ler çe kil me si hal ký u zak laþ týr mak tan baþ ka bir þey de ðil. Ne ya zýk ki ta ri hi e se rin me - ta o la rak al gý lan dý ðý, her köy de de fi ne ci le rin, her kent te de de fi ne ci man tý ðýn ya þa dý ðý dü þü - nü lür se du var ör mek nor mal gi bi ge le bi lir. Üs - te lik de fi ne ci lik man tý ðý nýn ya þý yor o lu þu da bu nun ka nun lar çer çe ve sin de dü zen len miþ ol - ma sýn dan gel mek te dir. De fi ne a ra mak i çin 2863 sa yý lý ka nu na at fen yö net me lik çý ka rýl - mýþ týr (R-6-27 O cak 1984 sa yý-18294). Bu lu - nan de fi ne nin Ma li ye ve Güm rük Ba kan lý ðý nca ge çer ak çe o la rak de ðe ri tes pit e di lir. De fi ne ha - zi ne ye a it a ra zi de bu lun muþ sa %50 si a ra yý cý - ya, ö zel ya da tü zel ki þi le re a it yer de bu lun muþ - sa %40 ý a ra yý cý ya, %10 nu i se mülk sa hi bi ne ve ri lir. Böy le ce ta ri hi e ser, sa nat e se ri me ta laþ - tý rýl mýþ o lur. Her han gi bir in ter net a ra ma mo to - run da de fi ne ya zýp a ra yýn bu si te ler de kar þý - ný za þu cüm le çý ka cak týr: En gü zel a lý cý lar mü - ze ler dir. Oy sa ki bir ar ke o log o la rak bý ra kýn 4 yýl lýk li sans e ði ti mi al mýþ ol ma yý ka zý iz ni a la bil - mek i çin en az Yrd. Do çent ol ma nýz ve bir ku - ru ma bað lý bu lun ma nýz ge rek mek te dir. Mü ze i le mo zo le a ra sýn da fo ne tik ol ma nýn ö te si ne ge çen bir bað var dýr. Mü ze ler sa nat e - ser le ri nin me zar lýk la rý gi bi dir. Kül tü rün not ra - li zas yo nu na þa hit lik e der ler. Sa nat e ser le ri o ra - da def ne dil miþ tir. Pa zar de ðe ri bun la ra bak ma - nýn sa a de ti ni bas tý rýr bir an lam da. Bü tün e - ser le ri ye rin den e dip dö kün tü le ri to par la mak, ar ka sýn dan on la ra me to dik bir ni zam ver mek, son ra da bun dan, mo dern kro no lo ji der si çý kar - mak, ken di mi zi ö lü bir u lus o la rak in þa et mek de mek tir. Da ha can lýy ken ce na ze tö re ni mi ze ka týl mak, ta ri hi ni yaz mak i çin sa na tý öl dür mek de mek tir. Sa na tý öl dü rü le rek ya zý lan ta rih de ol sa ol sa o nun me zar ta þý dýr, di ye ö zet ler du - ru mu A dor no. Ya þa dý ðý dö nem den bu ya na Av - ru pa mü ze le rin de kýs men de ði þim ler ol sa da bu du rum hâlâ ge çer li dir. Çok me de ni yet li bir coð raf ya nýn ü ze rin de ya þa dý ðý mýz dü þü nü lür se uy gar lýk ta ri hi ne i liþ - kin o kul müf re dat la rýn da her han gi bir ko nu - nun bu lun mu yor o lu þu i le þe kil le nen top lu mun ne den bu ka dar u zak tu tul du ðu na da ir söz söy - le mek ko lay la þa bi lir. El bet te bu du rum AKP ik - ti da rýy la o luþ tu rul muþ bir du rum de ðil. Cum - hu ri ye tin ku ru luþ yýl la rýn da u lus çu dev let po li - ti ka la rý i çin de baþ lý ca ye ri a lan ar ke o lo ji bi li mi Türk le rin a ta sý nýn E ti ler ol du ðu, Sü mer ce nin Türk çe i le ba ðýn dan tu tun da Türk leþ tir me po - li ti ka la rý i çin de A na do lu lu ol ma yý yüz yýl lar ca sü ren coð ra fi in san o dak lý sir kü las yo nu dý þa rý - da tu ta rak kö ken a ra ma ih ti ya cý i le bir leþ ti ril di - ðin de baþ la mýþ týr hiç kuþ ku suz. Ke ma list i de o - lo ji Os man lý ta ri hi ve kül tü rel mi ra sý ný ö te le di - ði gi bi Os man lý e ser le ri ni de ne re dey se yok say - mýþ, e li tist bir ba kýþ a çý sýy la Os man lý ön ce si A - na do lu uy gar lýk la rý ný ö ne çý ka ra rak kül tü rel em po ze si ni a yak ta tut muþ tur. Yi ye cek ek me ði 77

80 78 kar ne ye bað lan mýþ o lan a da ma fe si ni çý kar þap ka tak de mek gi bi te pe den in me, i çin den gel di ði top lu mun kül tü rü nü yok sa yan bir si ya - se tin par ça sý dýr. TV i le ta nýþ tý ðý mýz gün ler den çok ka nal lý 90 la ra ka dar sü re gi den Pa zar kon - ser le ri i le Ba tý lý kla sik mü zi ðin ya da wes tern film le ri i le ay ný tat ta dýr ar ke o lo ji mü ze le ri. Mü ze le rin as lýn da bir a raþ týr ma mer ke zi, ens ti tü gi bi de ça lýþ ma sý ge re kir, an cak ya kýn bir za man da dü zen le nen ya sa i le zi ya ret çi ka fe - sin den tu tun da ser gi sa lon la rý nýn dü zen len me - si bi le i ha le yo lu i le TÜR SAB ad lý þir ke te ve ril - miþ o lup, ka pý da ke si len bi let le rin ü ze rin den da ha çok kâr pa yý he def len mek te dir.... Ne ya - zýk ki yan lýþ o lan sa de ce po li ti ka cý la rýn dur du - ðu yer de ðil, ti ca ri gi ri þim ci le rin mo der ni zas yon al gý sý, ba zý bi lim in san la rý nýn ba si ret siz li ði dir de. Ýs tan bul Ar ke o lo ji Mü ze si nin 1880 ler den, Os man Ham di den kal ma ser gi pa no la rý nýn, cam la rý nýn kal dý rýl ma sýn da duy ma dý ðý has sa si - yet tir. Bu ta ri hi e ser le rin ser gi len di ði pa no lar ye ri ne mo dern di zayn lar ya pýl mak ta, an cak ken di si ta ri hi e ser ni te li ði ta þý yan pa no ve cam - la rýn a ký be ti he nüz bi lin me mek te dir. Ben zer du rum tüm A na do lu an tik kent le rin - de ya þan mak ta dýr. E fes an tik ken ti i çin de a çý - la cak su sa týþ nok ta la rý i le ri de bu ra la ra ya pýl - mak is te nen res to ran la rýn, he di ye lik eþ ya dükkânla rý nýn da ö nü nü aç mak ta dýr. Ay dýn i li Sö ke il çe sin de bu lu nan Pri e ne an tik ken ti nin nek ro pol a la ný nýn ve Bü yük Men de res Mil li Par - ký nýn sý ný rýn da ki þi lik T ti pi ce za e vi pro - je si nin in þa sý na ku rul i zin ver miþ tir. Ku rul lar kad ro laþ tý rýl mýþ ve sa yý sý art tý rýl mýþ o lup ne ya - zýk ki bi lim-ik ti dar i liþ ki si ni göz ler ö nü ne se ren ku rum lar dýr. Ce za e vi nin ya pý la ca ðý Boy nak kö - yü i se ye ral tý su kay nak la rýy la ün lü bir yer dir. Bu köy de ka na li zas yon da hi yok ken ce za e viy le be ra ber köy nü fu su ar týp bu ra sý bir köy ol mak - tan çý ka cak, ye ral tý su kay nak la rý kir le ne cek tir. Yü zey a raþ týr ma sý ya pan ar ke o log lar do ðu da Pri e ne i le ba tý da The ba i ken ti a ra sýn da çe þit li ya pý grup la rý o la bi le ce ði ni de is pat la mýþ týr. Dev let bir yan dan yük sek ka pa si te li in þa e de - ce ði ce za ev le riy le te rö rü ne de vam et mek te, bu - nu TO KÝ yo luy la ya pa ca ðý i çin rant ka pý sý ný a - ra la mak ta ve bir yan dan da do ðal ve ta ri hi sit a lan la rý nýn tah ri ba tý i le mo dern in san ya þa mý - nýn de zen for mas yo nu na ne den ol mak ta dýr. AKP, da ya nak nok ta sý o la rak gös ter di ði Men de res hü kü me ti gi bi ay ný tür kül tü rel en - düst ri si po li ti ka sý i çin de yo lu nu tam o la rak çi - ze me se de kýs men on dan ba þa rý lý dýr. Ör ne ðin ku ru lu þun dan i ti ba ren i mar ve de ði þim ham le - le ri ne sah ne o lan Sa raç ha ne sem tin de bu gün var lý ðý tes pit e di le bi len 11 ca mi-mes cid, 1 çar þý, 2 su te ra zi si, 3 se bil, 5 med re se, 3 ha mam, 1 ka ra kol bi na sý ve 8 çeþ me den ge ri ye sa de ce 2 ca mi-mes cid, 3 sýb yan mek te bi, 4 med re se, 1 se bil i le 3 çeþ me gü nü mü ze u la þa bil miþ tir. A - dýn dan baþ ka ge ri ye hiç bir þey u la þa ma mýþ o - lan Tet ra pi lon ve Sin te tos Khi on a nýt la rý nýn da bu ra da ol du ðu nu ta ri hi kay nak lar dan bi li yo - ruz. Üs te lik bu yok e di liþ te sa de ce bi na lar de ðil sem tin so yut kül tü rel do ku su da he def ol muþ - tur. Bu semt sa de ce ge ce le ri ti yat ro, med dah, ka ra göz sey ret me ye ge len hal kýn rað bet et ti ði bir eð len ce mer ke zi de ðil, ay ný za man da dö ne - min en te lek tü el ke si mi nin Be yoð lu ha ri cin de kal bi nin at tý ðý yer ler den bi riy di. Gü nü müz de ki Vez ne ci ler Cad de si nin ba þý i le Þeh za de ba þý Ca - mi si a ra sýn da ka lan Di rek le ra ra sý, is mi ni, cad - de nin sa ðýn da ki Da mat Ýb ra him Pa þa Kül li ye - si ne ge lir sað la mak a ma cýy la in þa et ti ri len dükkânla rýn ö nün de ki mer mer sü tun lu re vak - lar dan a lýr. Bi zans dö ne min de de bü yük cad de - le rin ke siþ ti ði yer ol ma sý ba ký mýn dan sur i çi Ýs - tan bul u nun ö nem li mer ke ziy di. A ya sof ya nýn ön le rin den baþ la yýp Þeh za de ba þý na ge len Me - þe ad lý ö nem li bir yol bu ra da bi ri E dir ne ka - pý ya, ö te ki Al týn Ka pý ya u za nan i ki ay rý cad de ha lin de u za yýp gi der di. Bu ö nem li kav þak nok - ta sý nýn a dý Phi la delp hi on du. Bun lar dan da ge - ri ye an cak i sim le ri ve sey yah la rýn çi zim le ri kal - mýþ týr. Bu sem tin fi i len yer le bir ol ma sý i se 1958 ra ma za ný nýn ilk gün le ri ne rast lar. Men de - res ik ti dar da dýr ve Ýs tan bul da is tim lak gün le - ri ya þan mak ta dýr. Bü yük bul var lar a çý lýr, bü - yük mey dan lar ya pý lýr. Bu a ra da Di rek le ra ra sý yok o lur. Oy sa ki Men de res Os man lý ya met hi - ye ler düz mek te i di. Bu ör nek te kül tü rel en düst - ri kul la nýl ma mýþ doð ru dan mü te ah hit lik, rant ko þu lun da he sap la ma lar ya pýl mýþ týr. Kent sel dö nü þüm pro je le ri kap sa mýn da yak - la þýk 400 yýl dýr Su lu ku le de ya þa yan Ro man lar bu ra dan çe þit li tah li ye da la ve re le riy le çý ka rýl - mak ta ay ný za man da kül tür le ri de yok e dil mek - te dir. Bu ra da ya pý lan ye ni ko nut la rýn dýþ cep - he si ne i se ba sit form lu Os man lý giy di ril miþ tir. Bir yan dan Ta ri hi Ya rý ma da nýn sur la rý cum hu - ri ye tin ilk yýl la rýn dan i ti ba ren a çý lan Mil let ve Va tan cad de le ri uð ru na tah rip e dil miþ, Ye di ku - le zin dan la rý bir kon ser i çin þir ket le re ki ra la na - rak tah ri ba tý na göz yu mul muþ ken, AKP li be le - di ye Sa ray bur nu na doð ru, þa ka de ðil tam da sur du va rý nýn ü ze ri ne al kol süz ka fe in þa et - mek ten çe kin me miþ tir. Bir yan dan ta ri hi si vil mi ma ri yi ol du ðu gi bi bý ra ka rak ko ru ma an la yý - þý cum hu ri ye tin ilk yýl la rýn da çý kan sit ka nun - la rý na da yan dý rý la rak sa hip le ri ne ta di lat iz ni bi - le ver me ye rek çü rü me ye terk e dil me si ne ne den ol muþ, in san lar ta ri hi a lan lar dan ya ka sil ker ha le gel miþ, bir yan dan bu ra lar ka za sü sü ve ri - le rek ya ký lýp ye ni i mar a lan la rý ya ra týl mýþ, es te - tik mi ma ri den yok sun be to nar me mü ta hit bi - na la rý i le dol du rul muþ tur. Þim di bu Os man lý

81 si vil mi ma ri ör nek le ri o lan köh ne ev ler var sa sa hi bin den ke le pir fi ya tý na a lýn mak ta ya res to - re e di le rek çok yük sek fi yat la ra sa týl mak ta ya da ü ni ver si te ler den son ra ön ce lik le va kýf la ra çok cü zi fi yat lar la u zun yýl la ra ki ra la na rak peþ - keþ çe kil mek te dir. Bu ya pý la rýn söz de res to ras - yo nu da ay rý bir tar týþ ma ko nu su dur. Böy le ce sem tin ta ri hi do ku su ta ri hi bi na nýn dýþ cep he - sin de var ol ma ya mah kum e dil mek te, bu ra da ki a sýl ta ri hi kül tü rel ya þa mýy la o luþ tu ran in san un su ru or ta dan kal dý rýl mýþ ol mak ta dýr. Ta ri hi Þey leþ ti re rek Pa zar la mak: Os man lý ka bu ðu nun ar dýn da bu ra da sür dü - rü le cek o lan ye ni kül tür in þa sýn da he def kit le i - çin, ye þil bur ju va zi ye ye ni ya þam a lan la rý, ye ni yol lar, ye ni o la nak lar su nul mak ta dýr. Bu nok - ta dan ha re ket le, O yol ya pý la cak de dim se ya pý - la cak, ge re kir se ö nü mü ze ca mi bi le çýk sa yý kar, baþ ka ye re ye ni si ni ya pa rýz, sö zü an la mý ný bul muþ ol mak ta dýr. Pa ra ve ik ti dar, ta rih ya da din din le mez, an cak kul la na bi le ce ði yer de o nu ön pla na çý ka rýr. Bi rin cil ko þul yol dur, AVM dir, ye ni ko nak lar dýr; i kin ci ko þul bun la rýn mi ma ri - si nin Os man lý ve Sel çuk lu ol ma sý dýr. Os man lý al gý sý Sün ni po li ti ka i çin de bir ka buk tur. Bu Os man lý nýn ha re mi, oð lan cý lý ðý, dev þir me si, kar deþ kat li fer man la rý yok tur. Ta rih de je ne re e di le rek ye ni den ya zýl mak ta ve top lu ma nü fuz et me si ne ça lý þýl mak ta dýr. Bu yüz den da ya tý lan Os man lý ol gu su pa zar gün le ri TV de ya yýn la nan Pa zar kon ser le ri gi bi dir, te pe den in me dir, i çi boþ tur; bir ke sim ha riç ka bul gö re cek alt ya pý sý yok tur. Ýs la mo fa þist hü kü met bas ký a raç la rý nýn kul la ný mýn da ol du ðu gi bi kül tür po li ti ka la rý nýn yö ne ti min de de te pe den in me ci Ke ma list yön - tem le ri yeð le mek te dir. Ta ri hin ik ti dar ta ra fýn - dan bir pa zar la ma stra te ji si, i de o lo jik ay gýt o la - rak kul la nýl ma sý yo lun da res mi kim li ði ne ye ni un sur lar ek len mek te dir; an cak nes nel ol ma - yan, ger çek ol ma yan ve þey leþ ti ril me ye de vam e di le rek. Bu yüz den 3. Köp rü nün a dý Ya vuz da o lur, baþ ba kan to ru nu na A li is mi ni de ko yar Bir yan dan kül tü rel ü rün ler sý ra dan laþ tý rý - lýr ken, ö te yan dan fark lý lýk lar mar ji nal leþ ti ril - mek te dir. Kül tü rel ü rün le rin or ta ya çý ký þý, da - ha sý ü rü nün bir kül tü rel lik do la yý mýn da or ta ya çý ký þý, ta ný týl ma sý, da ðý tý mý ve do la þý ma so kul - ma sý sü reç le ri nin sis tem li bir en düst ri leþ me man tý ðý na bað lý ol ma sý na i þa ret e der. Ka pi ta list sis tem böy le ce ve ri li du ru mu bir zi hin ya pý sý o - la rak da kit le le re be nim set me nin ve bu zih ni ye - ti sü rek li leþ tir me nin bir yo lu nu bul muþ o lur. Kül tür en düst ri si, kit le le re u yum sað la ma dan var o la ma ya cak týr el bet te, an cak bu so ru nu kit le le ri ken di ne uy du ra rak çö zer. Kül tü rel me - ta la rýn ge ti ri sin den ya rar la na rak ye rel ak tör ler ta ra fýn dan ne o li be ral kent leþ me nin ö nü nü aç - mak ta dýr. Sis tem ken di ni de kýs men dö nüþ tü - re rek de vam lý lý ðý i çin þim di lik bir ka pý a ra la - mýþ týr. Ben bu ya zý yý ya zar ken Bü lent A rýnç, A ya - sof ya mü ze ol mak tan çý ka rý lýp ca mi o la rak i ba - de te a çýl ma lý dýr, di ye rek es ki bir tar týþ ma yý ye - ni bir gün dem mal ze me si ha li ne ge ti re rek da ha çok ken di viz yo nu nu dü zelt mek ve AKP nin us - ta lýk dö ne mi ic ra a týn da top lum mü hen dis li ði ne ye ni bir yol gös te re rek din ve ta rih i le sö zü nü et ti ði miz pa zar la ma stra te ji si ni kul lan mýþ týr. Bu kez de ki þi sel ve si ya si çý kar uð ru na, a ma el bet te a maç lar dan bi ri de ö zet le Be yoð lu gi bi Sul ta nah met in de kül tü rel de mog ra fik ya pý sý - nýn de ðiþ ti ril me si dir. A ya sof ya gi bi Ýs tan bul da yak la þýk 20 ki li se Os man lý nýn çe þit li dö nem le - rin de ca mi ye dö nüþ tü rül müþ o lup, bun lar dan Ka ri ye 1948 de, A ya sof ya i se 1935 te mü ze ye çev ril miþ tir. A ya sof ya Fa tih in Ýs tan bul u fet - hin den he men son ra ca mi leþ ti ril miþ ol ma sýn - dan ve mi ma ri pla nýn da ba zi li ka pla ný i le mer - ke zi pla ný bir leþ ti ren, kub be li ba zi li ka ti pin de bir ya pý o lup kub be ge çi þi ve ta þý yý cý sis tem ö - zel lik le riy le mi mar lýk ta ri hin de ö nem li bir dö - nüm nok ta sý o la rak e le a lý nýr. Dün ya nýn en es - ki ve en u zun sü re hiz met ver miþ o lan ka ted ra li ay ný za man da Do ðu Or to doks Ki li se si nin mer - ke zi dir. Dün ya halk la rý i çin ö nem li ve ma ne vi bir kül tü rel mi ras ör ne ði dir. Bu yüz den bu tar - týþ ma, he sap laþ ma, sö zün git me si nin is ten di ði yer ler bel li ve he def de rin dir. Bu du rum an cak baþ ka bir ya zý ya ko nu o lur... 79

82 dünden yarýna mektuplar... Meğer Dersaneler Ne Dersler Verirmiş... Ortalık fena karıştı değil mi? Şu dershane hikayesini diyorum, toz duman gidiyor her taraf. İki tarafın da bavulcuları var; kenarda tuttukları kirli çamaşır dosyaları var, yakında sıra o biçim kasetlere kadar gelecek, ki zaten işin en zevkli kısmı orası. Koca koca heriflerin don gömlek manzaraları, tamam, bir yandan tiksinç oluyor ama öte yandan da anlı şanlı devletlû şahısların ne marka don giydiğini bilmek de eğlenceli oluyor yani. Ama belki de işin daha eğlenceli tarafı, ne dediğini bilmezler partisi haline dönüşmüş düzen muhaliflerinin bu kör dövüşünün içine burunlarını sokup akıllarınca iş çıkarmaya çalışmaları. Ama canım, dershaneler de bir ihtiyaç diyor ahmaklık yarışması birincilerinden biri. Cemaati de yağlayıp ballayan plastik bir gülü bu aralar aday diye hazırlıyorlar ya, komşuda pişenden bize bi tabakçık düşer mi diye koşuşturuyorlar. Ama bu arada, kaynayan başka şeyler var dostum, farkında mısın? Hani şu devletin parası yok canım edebiyatı boylu boyunca nasıl çöküyor? Meğer benim rahmetli babaannem gibiymiş şu devlet dedikleri; bana vermezdi hiç de, en sevdiği büyük oğlu, ilk torunu gelince koynundan neler neler çıkarırdı. Size teşvik verelim. Ucuz kredi verelim. Vergi muafiyeti getirelim. Enerji harcamalarınızda muafiyet getirelim. Sınıflarda öğrenci garantisi verelim. Kaç öğrenci buldun, 15. Kalan 15 öğrenci açığının bedelini maliyet üzerinden biz ödeyelim. Benim elimde birikmiş öğretmen var diyorsunuz; biz 40 yaşın üstündeki öğretmenleri de KPSS siz alalım Ben uydurmuyorum bunları, aynen Başbakan söylüyor. Vay vay vay Paraya bak sen! Sözü edilen muafiyetlerin, kolaylıkların, vs. toplam tutarı hakkında bir fikrin var mı dostum? Yağma Hasan ın böreği! Peki, bütün bunların hukuki zemini nedir? Amaaan canım; onca insanın tutuklanmasının hukuki zemini vardı da bununki mi eksik kalmış yani! Peki, merdiven silmek için deterjanı vatandaşa aldıran Milli Eğitim, bu kadar parayı neresinden çıkarıp vermeye hazırlanıyor? Parasız eğitim istediğimizde, la oğlum devletçilik mi yapıyonuz şimdi diyen serbest piyasacılar, devletin bu muazzam kaynaklarına ne diyorlar acaba? Ben de ayakkabıcı dükkânı açmak istiyorum, misal. Memlekete eğitim lazım da ayakkabı lazım değil mi? Öyle büyük hırslarım da yok; Beyoğlu nda, cadde üstü bir yer olsun yeter. Kirayı Sanayi Bakanı ödesin, vergi mergi zaten vermem, elektrik Tedaş tan su Terkos tan; ayrıca müşteri garantisi de fena olmaz. Üç satmışsam örneğin, üç çift ayakkabının bedelini de devlet peşin ödesin, başka bir derdim yok. Nasıl? Olmaz mı? Neden olmasın? Olur! Parasız eğitim öyle mi, sevgili dostum; işte sana parasız eğitim. Yani sen para ödüyorsun tabii, hemen atlama öyle, sen para ödüyorsun da, eğitim yine de parasız oluyor! Biraz karışık bir anlatım oldu biliyorum ama idare et artık! Bazen böyle, ortalık toz duman giderken durup olup bitenlere başka bir yerden bakmak iyi oluyor değil mi? Tamam, biz milletçe kavga seyretmeyi severiz; üç sokak ötede kavga çıksa ocaktaki yemeğimizi bırakıp yetişiriz hemen; bu fena bir şey değil. Koca heriflerin don gömlek kasetlerini gördüğümüzde, gizli bir zevk aldığımız da doğru, inkâr edecek değiliz ama bütün bu aptallıklar bataklığının içinden şöyle bir kendimizi sıyırıp yüksekçe bir yerden baktığımızda nasıl da berrak görünüyor her şey? Yıllardır nasıl da kazıyıp temizlediler zihnimizi, bize nasıl da unutturdular, eğitim hakkı, sağlık hakkı, konut hakkı gibi en temel hakları? Nasıl da alıştık, suyu parayla almaya, okul müdürüne kayıt parası vermeye, eczaneye katkı payı haracı ödemeye? Nasıl da zihnimize yerleştirdiler en doğal haklarımızın lütuf olduğunu? İşte bunu söylüyoruz dostum, yıllardır bunu söylüyoruz. O kirli çıkın orada duruyor; biz vergilerimizle doldurup duruyoruz o kasaları; ekmek alsak oraya yüzde bilmemkaçı gidiyor, su alsak yüzde bilmemkaçı. Ve bir gün, adamın biri, başka birine diyor ki, sen benim istediğimi yap, parayı düşünme, kerizlerin bana verdiklerini ben sana aktarırım. Kötü bir duygu değil mi dostum? Kazıklanma duygusu hiç hoş değil doğrusu. Ama bir şey öğreniyoruz yine de; işe bir de bu tarafından bak. Bu arada, benim ayakkabıcı dükkânını da unutma; cadde üstünde işte bilirsin. Kendine iyi bak dostum, umudunu diri tut. Gelecek, sen nasıl istiyorsan öyle gelecek!

83 "Hepsi Özgürleşene Dek Hepimiz Tutsağız" Forumu Yapıldı Direniş Forumları 24 Kasım Pazar Günü Adalet ve Özgürlük Temalı İstanbul Forumunu Gerçekleştirdi İSTANBUL FORUMLAR KOORDİNASYONU bünyesinde oluşturulan SİYASİ TUTSAKLARA ÖZGÜRLÜK ÇALIŞMA GRUBU, ÇHD İSTANBUL ŞUBESİ ile birlikte, 24 Kasım Pazar günü saat 13:00'te, İstanbul Barosu Orhan Adli Apaydın Konferans Salonu'nda adalet ve özgürlük temalı bir "İSTANBUL FORUMU" düzenledi. Foruma konuşmacı olarak Marksist Akademisyen Temel Demirer, Av. Kazım Bayraktar, Av. Güray Dağ, Av. Gülizar Tuncer, Av. Fikret İlkiz ve Gazeteci İsmail Saymaz katıldı. Forum Siyasi Tutsaklara Özgürlük Çalışma Grubu adına Cihan Kaplan'ın açılış konuşmasıyla başladı. Çalışma komisyonu olarak geldikleri noktada bu forumu örgütlediklerini ve bu forumun ardından artık bir nitelik sıçraması ihtiyacının olduğunu vurgulayan Kaplan, bu forumda alınacak kararların ön açıcı olacağını vurgulayarak bilgilendirme konuşmaları sonrası yapılacak forum bölümünün öneriler üzerine yoğunlaşması gerektiğini belirtti. Daha sonra ise bilgilendirme konuşmalarından ilkini yapmak üzere Temel Demirer söz aldı. Devlet ve hukuk ilişkisine değinen Demirer en büyük teröristin kapitalist devletler olduğuna vurgu yaptı. Gezi Parkı'ndan başlayan şeyin bir ayaklanma olduğunu söyleyen Demirer, yaşananın Gezi Parkı ile lokalize edilerek değerlendirilmesini eleştirdi ve biz Ankara'da ayaklandık dedi. Başbakanlığın duvarına tırmanan bir liseli gencin "Teslim Ol Tayyip" diye haykırdığını aktaran Demirer, daha sonra hukuğun egemen sınıfların sömürüsünün devamlılığı bağlamındaki işlevini örneklerle açıkladı ve temel noktanın sınıf mücadelesinde yattığını belirtti. Devlet teröründen güncel ve tarihsel, Türkiye'den ve dünyadan örneklerle zenginleştirdiği konuşmasında AİHM'den adalet beklemenin tutarsızlığına da değindi. Demirer'den sonra söz alan Av. Kazım Bayraktar ise olağanüstü mahkemeler konusuna odaklandı. Osmanlı'dan bu yana ortaya çıkan çeşitli siyayasal gelişmeler ekseninde ortaya çıkan "İstiklal Mahkemeleri", "Devlet Güvenlik Mahkemeleri", "Sıkıyönetim Mahkemeleri", "Özel Yetkili Mahkemeler" gibi uygulamaların arka planlarını ayrıntılı biçimde ortaya koyan Bayraktar, özcesi bunların tamamının halka saldırı araçları olduğuna vurgu yaptı. Av. Güray Dağ ise konuşmasında olağanüstü mahkemelerdeki yargılama süreçlerinde yaşanan hukuksuzlukları örneklerle ortaya koydu ve günümüz mahkemelerinin 12 Eylül Sıkıyönetim Mahkemelerini arattığını vurguladı. Geçmişte suçtan suçluya gidilen bir yöntem varken bugün ise önce bir "suçlu"nun bulunduğu, daha sonra ise bu "suçlu" ne kadar yatırılacaksa cezaevinde, ona göre bir "suç" ayarlandığını; tüm bunlar yapılırken polis ve yargı işbirliğinin ayyuka çıktığını örneklerle ortaya koydu. AKP İktidarı sonrasında ülkede bir "terörist" patlaması olduğunu da vurgulayan Güray Dağ, tüm bunların muhalifleri bastırma noktasında toplumun sindirilmesi için yapıldığını da vurguladı. Av. Fikret İlkiz ise oldukça teknik bir konuşma yaptı sayılı Terörle Mücadele Kanunu'ndan başlayarak günümüze değin çıkarılan yasalar aracılığıyla yaşanan gelişmeleri anlatan İlkiz, son yargı reformu paketlerini de ele aldı. Örneklerle zenginleştirdiği konuşmasında MİT'in talebiyle Adana Ağır Ceza Mahkemesinden tüm telefonların dinlenmesi kararının çıkarttırıldığını, bunu açıklayan gazeteciye dava açıldığını da örnekleri arasında vurguladı. Av. Gülizar Tuncer ise konuşmasında özellikle F Tipi Cezaevlerinde yaşanan insan hakları ihlallerine yer verdi. Devletin cezaevlerindeki devrimcilere rehabilite edilmesi gereken hasta olarak baktığını belirten Tuncel, kapatarak cezalandırmanın kapitalizme özgü olduğunu ve batı ülkelerinden uyarlanan tecrit politikalarının kapatarak, özgürlüğünden mahrum kılarak cezalandırmayı daha da boyutlandırarak işkenceye dönüştürdüğüne vurgu yaptı. F tiplerinde yaşanan birçok örneği sıralayan Tuncel, kişiye özel olarak İmralı Cezaevinde uygulanan tecriti de dile getirirken İmralı Cezaevine özgü, sadece bu cezaevi için geçerli, dolayısıyla kişiye özgü bir yönetmelik de çıkarıldığını sözlerine ekledi. Cezaevlerinin yönetilmesinde yasalar kadar yönetmeliklerin de etkili olduğunu vurgulayan Tuncel, F tiplerindeki uygulamaların parasız tutsaklar için ayrıca bir zulum olduğunu da belirtti. Son olarak söz alan gazeteci İsmail Saymaz ise basındaki tekelleşmeden ve bu tekelleşme sonucu ortaya çıkan yandaş medyadaki saçmalama yarışından örnekler verdi. Kimi zaman AKP'ye bile "bu kadar da olmaz" dedirtecek bu yalakalık yarışından örnekler salonda gülüşmelere yol açtı. Basının toplumsal rolünü oynayabilmesinin de tekelleşme aracılığıyla giderek engellenmeye çalışıldığını vurgulayan Saymaz, her alanda olduğu gibi bu alanda da direnişin hiç bitmediğini ve bitmeyeceğini vurguladı. Bilgilendirme konuşmalarının bitmesinin ardından kısa bir ara verildi ve forum bölümüne geçildi. Forum bölümünde birlikte neler yapılabilir tartışmaları önce çıktı. Gezi şehitlerinin duruşmalarının daha yoğun sahiplenilmesi çağrısı genel kabul gördü. Daha çok insana ulaşma çabalarına yoğunlaşılması önerildi. Forumda söz alan Emek ve Özgürlük Cephesi temsilcisi ise Temel Demirer'in konuşmasında değindiği Roma Hukuku'ndan yola çıkarak köleci toplumdan beri özel mülkiyete dayalı hukuğun temelde değişmediğini, egemen sınıfların sömürüsünün bir aracı olduğunu vurgulayarak tarihin bundan ibaret olmadığını anımsatan bir giriş yaptı. Yakın tarihte Gazi Mahallesi olayları sırasında İstanbul Valisinin sokağa çıkma yasağı ilan etmesine rağmen ertesi gün sokağa çıkan binlerce insanın bu yasağı paçavraya çevirdiğini söyleyen konuşmacı, konuşmalarda bahsedilen maddelerin de 80 öncesinde ortaya çıkan devrimci mücadele ile anlamsızlaştırıldığı örneklerini verdikten sonra Gezi'de sayısız yasanın boşa çıkarılmasından hareketle yeniden sokaklara dönme çağrısı yaptı. "Bunu yapan bizlerdik, yine yapabiliriz, yapmalıyız. Biz o sokakları zaptettiğimiz zaman onların hukukları, yasaları, mahkemeleri, polisleri, yargıçları birer hiçtir. Gezi bunun örneğidir. O halde siyasi tutsakları özgürleştirmenin de kendi özgürlüğümüzü elde etmenin de yolu sokaklardan geçer..." biçiminde sonlanan konuşmanın ardından salondan yoğun bir alkış yükseldi. EÖC'ün konuşmasında geçen direnişin sönümlenmesi görüşüne katılmayan Temel Demirer, sönümlenmenin değil yeni bir atılım için mayalanmanın yaşandığı görüşünü dile getirdi. Ankara'nın emekçi mahallelerindeki bilinçlendirme çalışmalarını anlatan Demirer, yaşananın daha ileri sıçrayabilmek için hafifçe geri çekilmeden ibaret olduğunu söyledi. Daha sonra söz alan bir katılımcı 19 Aralık'ın yaklaştığını ve o gün yapılacak kitlesel bir eylem için şimdiden, buradan bir çalışmanın başlatılmasını önerdi. Kocamustafapaşa forumu adına söz alan katılımcı ise yerelleşme eleştirisi yerinde olsa da yerelde de yapılabilecek çalışmalar olduğunu ve bunun çok farklı dinamikleri harekete geçirebileceğini vurguladı. Forumlarının bu anlamda yaptıkları çalışmaları örnekleyen konuşmacı, muhtarlık seçimleri hazırlıklarından da bahsetti. Başka bir konuşmacı cezaevleri ile dayanışmak için mektup göndermeyi önerdi. Av. Gülizar Tuncel evrensel bir hak olan direnme hakkına vurgu yaparak devletin bizi sokmak istediği suçlu psikolojisine asla kapılmayarak bu hakkı sonuna kadar savunmak ve kullanmak gerektiğine vurgu yaptı. ÇHD duruşması için çağrı da yapılan forumda varolan tutsak yakınları örgütlerinin birleştirilmesi önerisi de yapıldı. Forumun sonunda salonda oylama yapılarak çalışma grubunun devamına ve gelecekte bu çalışmada kimlerin gönüllü olarak görev alacağına karar verildi. Alınan iletişim bilgileri aracılığıyla çalışmanın genişletilmesi daha fazla duyurulması, yeni boyutlara taşınması kararlarıyla forum sona erdi.

84