Uður DAÐLI - C.DAÐLI YENÝ EVRE

Transkript

1

2 Uður DAÐLI - C.DAÐLI YENÝ EVRE

3

4 Uður DAÐLI - C.DAÐLI YENÝ EVRE Geniþletilmiþ Yeni Baský Yeni Dönem Yayýncýlýk Bas. Dað. Eðt. Hiz. Tan. Org. Tic. Ltd. Þti. Sofular Mah. Sofular Cad. 52/3 Fatih/ÝSTANBUL

5 YENÝ DÖNEM Yayýncýlýk Kitap Dizisi I. Baský Temmuz-2004 (Kitabýn ilk baskýsý Yeni Evre Yayýncýlýk Ltd.Þti. tarafýndan Þubat 2002 de yapýlmýþtýr.) Baský: Ser Matbaacýlýk

6 ÝÇÝNDEKÝLER Önsöz Sýçrama Çaðý Çaðýn Gerçeði Yeni Evre Dünya Tarihinin Yeni Bir Evreye Girmesinin, Dünya Devrim Sürecine Etkisi Kýsa Tarih Proletarya Mücadelesinin Tarihsel Geliþimi Tekeller ve Proletaryanýn Mücadelesi Kapitalizmin Yýkýmý Dünyada Ekonomik Ýlhak Kapitalizmin Süreklilik Kazanmasý, Ekonomik Kriz ve Ýþsizlik Bireyin Tam Geliþimi Proletarya Enternasyonalizmi Geniþ Kitleler Dünyayý Deðiþtirmek Ýçin Harekete Geçiyor Kapitalizmin Tarihsel Zorunluluðu Bitmiþtir Bugün ve Geçmiþin Büyük Savaþý Bütünlük Çaðý Komünist toplumun Zorunluluðu Proletaryanýn Baðýmsýz Sýnýf Hareketi Tarihin Geliþimi Yeryüzü Mücadele Alaný Doðal Tarihi Süreç Küresel Ýç Savaþ Nesnelik Toplumsal Devrim Diyor Kapitalist Özel Mülkiyet Ve Zor Ýþbirlikçilik Güvence Deðil

7 Yeni Evrede Sýnýf Mücadelesi Emperyalist-Kapitalist Sistem Kuþatma Altýnda Burjuvazi Dünyaya Egemen Olamýyor Proletaryanýn En Yaþamsal Sorunlarý Devrim Sorunu Haline Gelmiþtir Dünya Proletaryasýnýn Nitelik Yükseliþi Yarýna Bakmak Proletarya Sýnýf Mücadelesinin Çetin Döneminde Boyun Eðmekten Baþkaldýrýya Kitleler Tarihin Bilincinde Özgürlük Çaðýnýn Tarihsel Koþullarý Ýnsanýn ve Doðanýn Baþkaldýrýsý Yeni Durumda Bulunuyoruz Bugünkü Devrim Ortamý Öncekilerden Farklýdýr Yeni Evre Gerçekliðini Herkese Kabul Ettirecektir Mesele Sýnýflarý Kaldýrmaktýr Dünya Proletarya Ordusunun Bir Müfrezesi Olmak EK Kapitalizmden Komünizme Geçiþte Komünist Partisi Proletarya Enternasyonalizmi Öne Çýkýyor Dünyadaki son Geliþmeler ve Proletaryanýn Devrimci Görevleri

8 GE NÝÞ LE TÝL MÝÞ YENÝ BAS KI YA ÖN SÖZ Bu ki ta býn, bi rin ci bas ký sýn da ol du ðu gi bi, i kin ci bas ký sý da, fark lý ta rih ler de ya zýl mýþ ya zý lar dan o lu þu yor. Bu bi çim de o luþ muþ bir ki ta býn ken di ne öz gü ku sur la rý o la ca ðý a çýk týr. Ön plan da tu tu lan, ko nu nun iç bü tün lü ðü dür. Bu, sað lan ma ya ça lý þýl mýþ týr. Ay rý ca, ko - nu nun da ha i yi an la þýl ma sý i çin ba zý dü zen le me ler ya pýl mýþ týr. Ye ni Ev re, da ha ki tap o la rak ya yýn lan ma dan, sos ya list ha re - ke tin dik ka ti ni çek ti. Bu il gi, ki tap la bir lik te art tý. An cak, tüm bun - lar ses siz ce o lu yor du. Her za man ol du ðu gi bi, bu de fa da gö rüþ le ri - mi ze kar þý bir ses siz lik du va rý ö rül dü. Bu nun la bir lik te, ki ta býn, et ki si ni ge niþ bir a lan da gös ter di ði de bir ger çek tir. Bu ra da ki gö rüþ ler den et ki le nen le rin, ya rar la nan la - rýn sa yý sý ar tý yor. Ne var ki bu et ki len me, he nüz ö ze yö ne lik de ðil. Gö rüþ ler, en ka ba ve yü zey sel bi çim de a lý ný yor. So nuç ta, or ta ye re, Ye ni Ev re nin ka ri ka tür le ri çý ký yor. Ka pi ta list dün ya da, mil yon lar ca e mek çi, ka dýn, er kek ve genç in san, ya þa dý ðý e ko no mik ve top lum sal ko þul la ra kar þý a yak lan ma i - çin de. Pro le tar ya, bur ju va ziy le, mev cut dün ya yý alt üst e de cek bir sa va þý ma tu tuþ tu. Bu dev rim ci baþ kal dý rý, bir ya nýy la es ki dün ya nýn çök me sin de, bir ya nýy la da, ye ri ni a la cak ye ni dün ya nýn mad di ko - þul la rý nýn, her ba kým dan ol gun laþ ma sýn dan ve tüm bun la rýn bi lin ce yan sý ma sýn dan i le ri ge li yor. Ka pi ta list ö zel mül ki yet, top lum sal mül ki ye te dö nü þe cek tir. Bu dö nü þüm, hem di ya lek tik tir, hem de ta rih sel bir zo run lu luk tur. Bu dö nü þü mü ger çek leþ ti re cek bi ri cik dev rim ci sý nýf, pro le - tar ya dýr. Pro le tar ya, dev rim ci gö rev le ri ni, ye ni ta rih sel ko þul lar da ye ri ne ge tir mek te dir. Ye ni ta rih sel du ru mu, tüm yön le riy le or ta ya koy mak, bi zim i - çin bir gö rev o la rak dur mak ta dýr.

9

10 SIÇ RA MA ÇA ÐI Pro le tar ya nýn ey lem le ri bü tün dün ya da bü yük bir ge liþ me i - çin de. Pro le tar ya nýn dev rim ci mü ca de le si her yer de yük se liþ te. 1 Ma yýs 2000 de pro le tar ya nýn dün ya ça pýn da ki mü ca de le sin de tam bir pat la ma (sýç ra ma) ya þan dý. Dün ya da bu gün ya þa nan ge liþ me ler, 68 dün ya ey lem le rin den da ha i le ri dü ze yi tem sil e di yor. 68 de genç - li ðin ö ne çý ký þý be lir gin di, bu gün i se pro le tar ya ö ne çýk mýþ týr. Ka pi - ta liz min ev ri mi nin gel di ði yer, o lay la rýn dün ya dü ze yin de ki ge liþ - me le ri pro le tar ya yý ö ne çý kar tý yor. O lay lar dün ya da dev rim ci yön de sey re di yor. Pro le tar ya nýn dev rim ci mü ca de le si, ka pi ta liz min, sos ya liz me þid det li sal dý rý la rý nýn ol du ðu 80 ve 90 lý yýl la rýn ar dýn dan bu yüz - yý la doð ru yük se li þe geç ti. Bu nun ilk güç lü i þa ret le ri 90 lý yýl la rýn or ta la rýn da ve ril di. Dün ya bur ju va zi si, o za man bu nun far kýn da de - ðil di. E mek çi sý nýf la rýn so kak gös te ri le ri nin, a yak lan ma la rý nýn ge çi - ci o la ca ðý ný ve bu nun üs te sin den ge le ce ði ni dü þü nü yor du. Öy le ol - ma dý ðý Se atl le a yak lan ma sý, Da vos, Was hing ton, Gü ney As ya a - yak lan ma la rý, La tin A me ri ka a yak lan ma la rý ve so kak sa vaþ la rýy la a - çýk o la rak or ta ya çýk mýþ týr. 1 Ma yýs tam bir pat la ma ol du. Bü tün ký - ta lar da mil yon lar ca iþ çi, halk kit le le ri so ka ða çýk tý. Her yer de an tika pi ta list slo gan lar ön plan day dý. Pro le tar ya nýn dev rim ci pers pek - tif le ri nin ken di si ni ka bul et tir di ði an ti-ka pi ta list a yak lan ma, ey lem - de ve bi linç te i le ri doð ru bir sýç ra ma dýr. Pro le tar ya nýn ve halk kit le - le ri nin an ti-ka pi ta list dün ya a yak lan ma la rý, yüz yý lý mý zý sos yal-dev - rim ler ve sos yal-a yak lan ma lar yüz yý lý ya pan ge liþ me le ri bu gün den 9

11 baþ lat mýþ týr. E ko no mik ve ta rih sel ko þul lar bü tün ký ta la rýn dev rim ci dö nü þüm sü re ci ne gir me si i çin ye te rin ce ge liþ kin dir. Her ge çen sü re de, da ha çok kit le an ti-ka pi ta list ve an ti-em - per ya list ey lem le re yö ne li yor. Ya þam hak la rý gas pe di len mil yon lar, ya þam ko þul la rý ný de ðiþ tir mek i çin, dün ya yý de ðiþ tir me ey lem le ri ne a tý lý yor lar. Kit le le rin bü yü yen sa yý lar la ey lem le re baþ vur ma la rý dün ya ça pýn da dev rim ci yük se liþ tir. Her ey lem, ye ni ey lem le ri a teþ - li yor. Her ye ni ey lem, ön ce kin den da ha bü yük ve et ki li o lu yor. Em - per ya list ül ke ler de bu gü ne ka dar on yýl lar bo yu gö rül me yen kit le ey lem le ri ard ar da gö rül me ye baþ la dý. Dün ya da on yýl lar, ay la ra sý - ðý yor. Ay lar haf ta la ra, gün le re doð ru gi di yor. Ger çek ne den le ri e ko - no mik ve ta ri hi sü re cin i çin de ya tan mil yon la rýn a yak lan ma sý, u zun bi ri ki min pat la ma bi çi min de ken di si ni be lir gin leþ tir me si dir. Kit le a - yak lan ma sý nýn, top lum sal dev ri min be lir gin leþ me si ka pi ta liz min çe liþ me li, an ta go nist ev ri mi nin gel di ði ye ri ta ným lý yor. Ka pi ta liz min em per ya list a þa ma sý top lum sal dev rim ça ðý ný baþ lat tý. 21. yüz yýl bu ça ðýn bü tün u lus la rý, halk la rý, pro le ter kit le le ri kap sa ya ca ðý bir çað o la cak týr. Bur ju va zi bu nu kav ra mýþ de ðil. NA TO, be lir le di ði a yak lan - ma yüz yý lý te zi ni, ça ðý kav ra dý ðý i çin de ðil, ken di var lýk ne de ni ni bir te me le da yan dýr mak i çin or ta ya koy du. Le ni nist Par ti çok ön ce - den, bu yüz yý lýn sos yal-dev rim ler ve sos yal-a yak lan ma lar yüz yý lý o - la ca ðý ný i nan dý rý cý bi çim de be lirt miþ tir. Dün ya yý de ðiþ ti re cek top - lum sal dev rim ler ça ðý, ser ma ye dün ya sý na son ve re cek ye ni a þa ma - ya gir di. An ti-ka pi ta list top lum sal ha re ket ler de ki sýç ra ma nýn ne den le - ri ni ka pi ta lizm de a ra mak ge re kir. Em per ya list a þa ma da ki ka pi ta - lizm, ka pi ta liz min çü rü me, çö küþ a þa ma sý dýr. Ya ni ka pi ta lizm, ü re - ti ci güç le rin ge liþ me si i çin oy na ma sý ge re ken i le ri ro lü oy na dýk tan son ra, ge liþ tir di ði ken di öz top lum sal güç le ri nin ge li þi mi ö nün de a - yak ba ðý ol du. Bu a yak ba ðý ol ma du ru mu kar þý lýk lý dýr. Ka pi ta list ü - 10

12 re tim i liþ ki le ri ü re ti ci güç le rin ö nün de a yak ba ðý dýr; ü re ti ci güç ler de ka pi ta lizm ö nün de a yak ba ðý dýr. Bu du rum, ka pi ta liz mi çö kü þe gö tü ren bir ge liþ me dir. Ka pi ta liz min çü rü me, çö küþ a þa ma sý na gel - me si, ka pi ta list ev ri min, en so nun da sos yal dev rim nok ta sý na gel - me si dir. Ka pi ta liz min bu çü rü me a þa ma sýn da sü reç, u zun sü re li, ya - vaþ de ðil sýç ra ma lý iþ ler. Ka pi ta liz min çö küþ di na mik le ri sýç ra ma lý o la rak, ka pi ta liz min yý ký lý þý ný yo ðun laþ tý rýr lar. E ðer bu an la þýl maz - sa, 20. yüz yý lýn ve 21. yüz yý lýn top lum sal dev rim le ri an la þý la maz. Ka pi ta liz min bü tün çe liþ ki le ri ni, ha re ket ya sa la rý ný, an ta go - niz ma la rý ný da ha üst dü zey de ü re ten em per ya lizm, ka pi ta liz min son a þa ma sý, sos ya liz min ön gü nü dür. Top lum sal dev rim ler ça ðý ný baþ la - tan E kim Dev ri mi, em per ya list-ka pi ta list dün ya sis te mi nin, u lus la - ra ra sý ko þul la rý ta ra fýn dan ha zýr lan dý. E kim ön ce sin de dev ri min ob - jek tif ko þul la rý bü tün dün ya da or ta ya çýk tý. E kim Sos ya list Dev ri mi, dev ri min dün ya ça pýn da ki ob jek tif ko þul la rý nýn ü rü nü dür. Ob jek tif ko þul la rýn dün ya ça pýn da dev rim ci ol ma sý, es ki ka pi ta list dün ya nýn yý ký lýþ sü re ci nin na sýl sýç ra ma lý iþ le di ði nin i fa de si dir. Tüm dün ya E - kim Dev ri mi nin ar dýn dan tam bir yüz yýl top lum sal dev rim le re sah - ne ol du. Ka pi ta lizm den ko mü niz me ge çiþ ça ðý, top lum sal dev rim ler ve pro le tar ya dik ta tör lü ðüy le baþ la dý. Sý nýf sýz top lu ma dev rim ci ge - çiþ dö ne mi, tam bir sýç ra ma dýr; es ki top lu mun ye ri ne ye ni top lu mun ku rul du ðu bir sýç ra ma. Em per ya lizm, ken di i çin de ki top lum sal dev rim ler den, dün - ya nýn zen gin lik kay nak la rý na, top ra ða ve e me ðe el ko ya rak, dün ya ar tý-de ðe ri ni gas pe de rek, el de et ti ði dün ya sö mü rü sü nün bir kýs mý - ný ken di pro le tar ya sý nýn üst ta ba ka sý na ve re rek kur tul du. Ya ni em - per ya list a þa ma da ki ka pi ta lizm, su ni yol lar la ken di yý ký lý þý ný ge cik - tir di. Bu nu ka pi ta liz mi ve top lum sal dev rim le ri bü tün dün ya ya yay - ma pa ha sý na ger çek leþ tir di. Ser ma ye nin dün ya ça pýn da ki e ge men li - ði, mad di ser ve tin da ha az el de top lan ma sý ve ka pi ta liz min bü tün iþ - le yiþ ya sa la rý nýn iþ le me si so nu cu, gü nü müz de, bu e ge men lik al týn - 11

13 da ka lan top lum sal sý nýf lar i çin tam bir alt-üst o luþ ol du. Ka pi ta liz - min dün ya e ko no mik kri zi, ü re ti ci sý nýf lar i le kü çük bur ju va lar i çin gö rül me miþ bir yý kým dýr. Ka pi ta liz min dün ya e ko no mik kri zi sü - rek li ol du ðun dan, e mek çi sý nýf la rýn ve kü çük bur ju va la rýn yý ký mý da sü rek li ol muþ tur. E ko no mik kriz, ma li kriz ve te kel le rin dün ya ça - pýn da bir leþ me le ri so nu cu, ka pi ta liz min ez di ði kit le le rin ya þa mýn da be lir gin bir kö tü leþ me gö rül dü. Kit le sel iþ siz lik ka pi ta liz min üs tü ne çýð gi bi düþ tü. Dün ya iþ siz ler or du su, top lum sal ü re tim sü re ci ne dö - ne me ye cek du rum da. Ýþ siz bý ra kýl ma la rý so nu cu dün ya da on mil - yon lar ca kit le nin ya þam hak ký e lin den a lýn mýþ týr. Ya ni mil yon lar ca in san dün ya dan ko vul muþ tur. Ýþ siz li ðin bu ka dar bü yü me si, bü yü - me e ði li mi nin sür me si, ça lý þan la rýn üc ret le ri ni ve ya þam ko þul la rý ný da ha a þa ðý la ra çe ki yor. Çe þit li sö mü rü ve ser vet el de et me bi çim le - riy le mil yon lar ca kü çük mülk sa hi bi, mül ki ye tin den u zak laþ tý rýl mýþ - týr. Pro le ter leþ me sü re ci ve ya rý-pro le ter leþ me sü re ci da ha çok in sa - ný kap sa ya rak yo ðun laþ mýþ du rum da. Bü tün dün ya da mil yar lar ca in sa nýn yok sul laþ ma sý, ya þa mý nýn alt-üst ol ma sý ta ri hin en bü yük yý - kým la rýn dan bi ri dir. Bu yý ký mýn bo yut la rý her ge çen gün de rin le þi - yor. Ka pi ta liz min e ko no mik kri zi, bur ju va zi nin ü re ti ci güç le ri yö - ne te me me si ve on la rýn ge li þi mi nin ö nün de en gel ol ma sý, ser ma ye - nin bü yü me si, mer ke zi leþ me si dün ya ti ca re ti nin kri zi ve baþ ka e ko - no mik ne den ler le mülk süz leþ me de ve iþ siz lik te sýç ra ma lý ge li þim ya þan dý. Ký sa sü re de mil yon lar ca ça lý þan iþ siz kal dý. Bor sa la ra bað - lan mýþ o lan mil yon lar ca kü çük bur ju va bir an da ken di si ni yok sul lar a ra sýn da bul du. Sa de ce Gü ney As ya e ko no mik kri zi sý ra sýn da bor - sa lar da ki sar sýn tý so nu cu yüz mil yon lar ca kü çük mülk sa hi bi, bü tün ser ve ti ni yi tir di ve yok sul lar a ra sý na gir di. Kit le le rin e ko no mik ya - þa mý ký sa sü re i çin de yý kým ya þý yor. Ser ma ye da ha bü yük bir güç le ve da ha yo ðun o la rak bü yü yor, bu i se zen gin li ðin bir ku tup ta bi ri ki - mi ne kar þýn, yok sul lu ðun kar þý ku tup ta da ha bü yük kit le yi kap sa ya - 12

14 cak bi çim de bi rik me si de mek tir. Bu i se sý nýf çe liþ ki le ri nin ve an ta - go niz ma sý nýn þid det len me si de mek tir. Pro le tar ya nýn dün ya dü ze yin de ki dev rim ci yük se li þi, ol gun ko þul lar da gün de me ge li yor. Top lum sal dev rim i çin ha zýr o lan yal - nýz ca mad di ko þul lar de ðil, dün ya nýn po li tik ko þul la rý da, ob jek tif o - la rak bu dev rim i çin uy gun dur. Bu gün kü dev rim ler, da ha uy gun ko - þul lar da gün de me ge len dev rim ler dir. 19. yüz yýl da gün de me ge len pro le ter a yak lan ma ve dev rim ler, uy gun dün ya ko þul la rý na sa hip de - ðil ler di. Bu ne den le ba þa rý lý o la ma dý lar. Te kel ci ka pi ta lizm, dev ri - min mad di ko þul la rý ný ol gun laþ týr dý. 20. yüz yýl, dev rim le rin ko þul - la rý nýn bü tün yön le riy le or ta ya çýk tý ðý bir dö nem o la rak geç ti. Her ül ke de dev ri min ha zýr la ný þý, ka pi ta liz min e þit siz ge li þi mi so nu cu fark lý fark lý za man lar da gün de me gel se de, dün ya ko þul la rý a çý sýn - dan uy gun o la nak la ra sa hip ti. Sos ya liz min E kim Dev ri mi yle ger - çek leþ me ye baþ la ma sý ve ar dýn dan bir di zi ül ke nin sos ya liz me geç - me siy le sos ya liz min bir sis tem ha li ne gel me si, bü tün ül ke ler de halk la rý sos ya liz min et ki si ne sok tu. Halk la rýn u lu sal ve top lum sal kur tu luþ sa vaþ la rý, güç lü bir sos ya list sis te min des te ðin de ger çek leþ - ti. Sos ya list sis te min güç lü des te ði ve sos ya liz min ba þa rý lý i ler le yi - þi, bü tün dün ya da em per ya list-ka pi ta list sis te me kar þý mü ca de le le - rin yük sel me si ni ve ki mi yer ler de za fe re u laþ ma sý ný sað la dý. Em per - ya liz min bü yük e ko no mik, as ke ri ve po li tik gü cü ne kar þýn, ta rih sel ko þul lar halk la rýn kur tu lu þu i çin uy gun du. Bü tün ül ke le rin pro le ter - le ri ve halk la rý, bu ta ri hi ko þul lar da em per ya list-ka pi ta list sis te me kar þý a yak lan dý lar. E kim Dev ri mi ve Do ðu Av ru pa Dev rim le ri em per ya lizm al - týn da, dün ya sa vaþ la rý nýn yol aç tý ðý ko þul lar da ger çek leþ ti. E kim Dev ri mi nin ger çek leþ ti ði ko þul lar da dün ya sa va þý nýn yol aç tý ðý e - ko no mik yý kým, sos yal yý kým dün ya da dev ri min ob jek tif ko þul la rý - ný o luþ tur du. Bu gün i se dev ri min dün ya ça pýn da ki ob jek tif ko þul la - rý dün ya sa vaþ la rý nýn yol aç tý ðý ko þul lar dan de ðil, em per ya liz min 13

15 ge nel ko þul la rýn dan doð muþ tur. Em per ya list a þa ma da ki ka pi ta liz - min bü tün ge liþ me ya sa la rý, e ko no mik kriz ler, sý nýf sa vaþ la rý, sos ya - list ve ka pi ta list ül ke ler a ra sýn da ki bü yük mü ca de le ve baþ ka ne den - ler le doð muþ o lan dün ya ko þul la rý, top lum sal dev rim i çin uy gun bir du rum ya rat mýþ týr. Bir ül ke de, dev ri min ko þul la rý e le a lý nýr ken, yal nýz ca söz ko - nu su ül ke nin ko þul la rý nýn ken di ba þý na ye ter li ol ma dý ðý ný, dün ya ko þul la rý nýn da gö zö nün de bu lun du rul ma sý ge rek ti ði ni bi li yo ruz. Dün ya ko þul la rý her ba kým dan top lum sal dev rim ler i çin uy gun dur. Her ül ke de ki ko mü nist güç le rin yap ma sý ge re ken bu ka dar uy gun dün ya ko þul la rýn dan ya rar la nýp, ken di bur ju va la rý ný de vir mek, pro - le tar ya yý ik ti da ra ge tir mek ve sos ya liz me geç mek tir. Ka pi ta lizm den ko mü niz me sýç ra ma lý ge çiþ dö ne mi, bu nun bü tün ko þul la rý ný ol gun - laþ týr dý. Sos ya list ül ke ler de ya þa nan ge liþ me ler, sos ya liz min bü yük tah ri ba tý, dün ya bur ju va zi si ne, em per ya list ül ke le re ge çi ci ve gö re - ce bir üs tün lük ver di. Bu nun ge çi ci ol du ðu ký sa sü re de an la þýl dý. Em per ya list ül ke ler bü tün dün ya da bü yük ey lem ler le kar þý kar þý ya gel di. Em per ya list ül ke ler, ba ðým lý ka pi ta list ül ke ler de top lum sal dev rim le ri ön le mek i çin sal dýr gan lý ðý ný ve te rö rü nü en üst dü ze ye çý kar týr ken, ken di mer kez le rin de mil yon lar ca kit le nin ey lem le riy le sar sýl dý. Em per ya list ül ke ler de on yýl lar bo yu gö rül me yen kit le sel - lik te ve þid det te gös te ri ler ve a yak lan ma lar ol du. Bur ju va ve em per - ya list i de o log la rýn an ti-pro le ter ve an ti-ko mü nist i de o lo ji le ri ve sav - la rý en baþ ta ken di mer kez le rin de bü yük dar be ye di. Pro le tar ya dün - ya yý de ðiþ ti re cek dev rim ci bir güç ol du ðu nu, top lum sal dev rim ler ça ðý ný so nu na ka dar gö tü re ce ði ni bü yük kit le ey lem le riy le ka nýt lý - yor. Dün ya pro le tar ya ha re ke ti i se ar týk, dü ne gö re da ha bi ri kim li, gü ven li ve ka rar lý dýr. Dün ya yý dev rim yo luy la de ðiþ tir me ey le mi her yer de yük se liþ te. Em per ya list-ka pi ta list sis tem ha len e ko no mik, top lum sal, 14

16 po li tik, as ke ri o la rak bü yük bir güç tür. Bu ne den le pro le tar ya dev - rim yo luy la, dev rim ci zo ra da ya na rak yo lu nu aç mak du ru mun da dýr. Sý nýf lý top lum dan, sý nýf sýz bir top lu ma ge çiþ san cý lý o la cak týr. Bu ge - çiþ kos ko ca bir ça ðý i çe re cek tir. Bu an lam da her ül ke de pro le ter dev rim ci güç ler u zun sü re li sý nýf sa vaþ la rý ný gö zö nün de bu lun dur - ma lý dýr. Her ül ke pro le tar ya sý kur tu lu þa gi den yol da, da ha þid det li ey lem ler den, iç sa vaþ lar dan, a yak lan ma lar dan ge çe cek tir. Bur ju va - zi nin, ka çý nýl maz so nu nu gör dük çe, ge ri ci þid de ti ni ve sal dýr gan lý ðý - ný en üst dü ze ye çý ka ra ca ðý ke sin lik le bi lin me li dir. Bu an lam da dün - ya pro le ter ve ko mü nist ha re ke ti, en þid det li sý nýf sa vaþ la rý na gö re ha zýr lan ma lý dýr. Bu sa vaþ ta za fer, pro le tar ya ve halk güç le ri nin o la - cak týr. Dün ya bur ju va zi si ve em per ya lizm bu gün kü du ru mu nu ve gü cü nü çok u zun sü re ko ru ya ma ya cak týr. Ta ri hi ge liþ me le re yal nýz - ca pa sif ev rim ci lik a çý sýn dan ba kan lar, ka pi ta liz min da ha u zun bir dö nem a yak ta ka la ca ðý ný ö ne sü rü yor lar. Oy sa ki ta ri hi ge liþ me ler yal nýz ca ev rim den i ba ret de ðil dir; sýç ra ma lý ge li þim ta ri hi bir ka çý - nýl maz lýk týr. Üs te lik bu sýç ra ma ar týk öy le u zun bir sü re cin so nun da gün de me gel me ye cek tir. Ka pi ta lizm ken di ev ri miy le, ken di ta rih sel sý nýr la rý na gel di. Bu sý nýr lar da ka pi ta liz min çö kü þü sýç ra ma lý dýr. Bu bü yük çö küþ, bü tün ka pi ta list sis te mi kap sý yor. Ka pi ta liz min çö küþ di na mik le ri nin sýç ra ma lý ro lü, bu gün güç lü gi bi gö rü nen dün ya bur - ju va zi si nin a yak la rý nýn al týn da ki top ra ðý çe kip a lý yor. Ka pi ta liz min çö kü þü de, ka pi ta liz min bað rýn da sos ya liz min do ðu þu da sýç ra ma lý bi çim de ger çek le þi yor. Ça ðý mý zýn bu ö zel li ði, ö zel lik le gü nü mü zün bu ö zel li ði kav ra na maz sa, dün ya ça pýn da ki bü yük kit le a yak lan ma - la rý kav ra na maz lar. Bü tün bu ge liþ me ler in san lý ðýn i çi ne gir di ði ye - ni ev re nin ö zel lik le ri dir. Sý nýf sýz top lu ma ge çi þin bu ev re si i yi kav - ran ma lý dýr. Em per ya list ül ke ler de u zun sü re dev rim ci du ru mun doð ma - ya ca ðý, em per ya liz min bun dan do la yý u zun dö nem pro le ter top lum - 15

17 sal dev rim ler den u zak ka la ca ðý, em per ya list bur ju va zi nin du ru mu - nu sür dü re ce ði sav la rý if las et ti. Em per ya list ül ke ler de, bu gü ne ka - dar ki en kit le sel ve yay gýn kit le ey lem le ri nin or ta ya çýk ma sý, bu nun sür me si, ge liþ me gös ter me si, em per ya list ül ke le rin top lum sal dev - rim ler den u zak ka la ma ya ca ðý ný, top lum sal dev rim ler ça ðý nýn bu ül - ke le ri de sar sa ca ðý ný gös te ri yor. Dün ya bü yük bir sýç ra ma lý de ði þim dö ne mi ne gir di. Pro le tar ya bur ju va zi yi de vir mek i çin u zun dö ne mi kap sa ya - cak bir mü ca de le yi gö ze al ma lý dýr. U zun sü re li mü ca de le den geç - me yi gö ze al ma yan hiç kim se za fer bek le me sin. U zun sü re li sý nýf mü ca de le si ni, bu nun ka çý nýl maz bi çi mi o la rak u zun iç sa vaþ ver me - yi bi lin ce çý kar ma yan pro le ter ko mü nist ha re ket, dev rim ci ko nu mu - nu ko ru ya maz. Bu ger çe ðin ya nýn da, u zun sü re dir bi ri ken e ko no mik, top - lum sal so run la rýn e mek çi kit le ler de na sýl bir bi ri kim ya rat tý ðý ný gö - re me yen ler i se, bu nun bir a yak lan ma ya yol a ça ca ðý ný an la ya maz lar. A yak lan ma du ru mu nu kav ra ya ma dýk la rý i çin, u zun sü re li pa sif bir bek le yiþ i çi ne gi re cek ler dir. U zun sü re dir bi rik miþ o lan e ko no mik, top lum sal so run lar, ken di i çin de bur ju va zi yi yý ka cak pat la yý cý lar bi - rik tir miþ tir. Bu bi ri kim bir a yak lan ma ya yol a ça cak du rum da dýr. Sý nýf sýz top lu ma ge çiþ bü yük ey le mi yo ðun bi çim de sü rü yor. U ður DAÐ LI Ha zi ran

18 ÇA ÐIN GER ÇE ÐÝ Ka pi ta lizm, yal nýz ca bas ký nýn ve sö mü rü nün bi ri cik te me li ol mak la kal ma yýp ça lý þan kit le le rin ve en ge niþ halk kit le le ri nin ya - þa dýk la rý sos yal fe la ke tin de tek te me li dir. Ka pi ta lizm sö mü rü ve sos yal yý ký mýn ge niþ le ti le rek, de rin leþ ti ri le rek sür dü rül me si yö nün - de iþ li yor. Ka pi ta liz min dün ya da yol aç mýþ ol du ðu aç lýk, kýt lýk, kit - le sel sal gýn has ta lýk lar, ö lüm, in san lý ðýn bu gü ne ka dar kar þý laþ tý ðý en bü yük sos yal fe la ket ler dir. Af ri ka da mil yon lar ca in san, geç miþ te sö mür ge ci li ðin, da ha son ra ye ni sö mür ge ci li ðin ne den ol du ðu aç lýk, ö lüm, has ta lýk, çev - re fe la ke ti, ku rak lýk, kýt lýk ve ka pi ta liz min yol aç tý ðý di ðer fe la ket - ler den et ki len mek te dir. Bun lar, bu ký ta nýn, ta ri hin de kar þý laþ mýþ ol - du ðu en bü yük fe la ket ler dir. Hiç kim se Af ri ka da ya þa yan in san la - rýn bu gün i çin de bu lun du ðu du ru mun ve Af ri ka nýn ya þa dý ðý tah ri - ba týn, yý ký mýn ve ö lü mün, bu ra da ki in san lar dan ve ký ta dan kay nak - lan dý ðý ný ö ne sü re mez. Af ri ka in sa ný nýn ve Af ri ka nýn ö lü mü nün so - rum lu la rý nýn sö mür ge ci ler ve ye ni sö mür ge ci ler ol du ðu, ký ta hal ký ta ra fýn dan ke sin o la rak bi lin ce çý ka rýl mýþ týr. On lar ca yýl en e þit siz ko þul lar da, mil yon lar ca in sa nýn iþ ken ce ve ö lü müy le so nuç la nan u - lu sal kur tu luþ sa vaþ la rý, bu bi lin cin mad di gü ce dö nüþ me si dir. Af ri - ka da ki e mek çi kit le ler, ken di le ri ni yal nýz ca po li tik öz gür lü ðe ka - vuþ tu ra cak o lan de ðil, e ko no mik top lum sal sis tem o la rak da ta ri hin en bü yük yý kým la rýn dan kur ta ra cak o lan ye ni bir top lum sal sis tem kur ma mü ca de le si ne a týl mýþ lar dýr. Ko mü nist par ti le rin ve mark sistle ni nist ör güt le rin var lý ðý ve mü ca de le si, Af ri ka pro le tar ya sý nýn ve 17

19 e mek çi le ri nin a maç la rý ný ve öz lem le ri ni i fa de et mek te dir. Em per ya list-ka pi ta list sis tem yal nýz ca Af ri ka nýn ku ru tul ma - sý nýn ve ö lü mü nün de ðil; bü tün ba ðým lý ký ta lar da ki e me ðin ve do - ða nýn ö lü mü nün de tek ne de ni dir. Em per ya liz min ba ðým lý ül ke ler de ger çek leþ tir me ye ça lýþ tý ðý e ko no mik il hak sü re ci nin so nu na ka dar var dý rýl ma sý po li ti ka sý, ba - ðým lý ül ke halk la rý na kar þý en þid det li ve öl dü rü cü sal dý rý dýr. Bu sal - dý rý nýn ve sö mü rü nün so nu cu nun, bu ül ke ler de ki ya þa yan in san lar i - çin bun dan da ha bü yük yý kým lar, kit le sel ö lüm ler o la ca ðý a çýk týr. Ye ni sö mür ge ci lik o lan ba ðým lý lýk i liþ ki si bir em per ya list sö mü rü bi çi mi dir. Bu sö mü rü, ba ðým lý ül ke ler de yü rür lü ðe so ku lan po li ti ka - lar la en yo ðun dü ze ye çý kar tý lý yor. Sö mü rü, soy gun, ta lan ve çev re - nin yý ký mý diz gin siz bi çim de en üst nok ta la ra var dý rý lý yor. Ka pi ta - lizm, ken di yük sek kar la rý ve tat lý ya þa mý uð ru na in san la rý ve dün - ya yý fe la ket ten fe la ke te sü rük lü yor. Ba ðým lý ül ke ler de ki bü tün i liþ ki le ri, bü tün ü re tim ve do la þým a lan la rý ný ta ma men em per ya list te kel le rin ya ra rý na dü zen le yen, bu - nun so nu cu o la rak bu ül ke ler de ki in san la rýn sos yal yý ký mý na ne den o lan IMF, DB nýn uy gu la dý ðý po li ti ka lar bu gün den ken di so nuç la rý - ný ver miþ tir. Ü re ti min dü þü rül me si, ü re tim a lan la rý nýn yok e dil me si, kit le le rin ge niþ kap sam lý mülk süz leþ ti ril me si, kit le sel ve yük sek o - ran lý iþ siz lik, üc ret le rin dü þü rül me si, de rin le þen mut lak yok sul laþ - ma, e ko no mik il ha kýn so nu na ka dar var dý rýl ma sý nýn ilk çar pý cý so - nuç la rý dýr. Em per ya list te kel ler, ba ðým lý ül ke ler de ki ta rým sal ya pý yý ge - rek dün ya pa za rý na bað la ya rak, ge rek e þit siz re ka bet yo luy la, ge rek borç lan dýr ma yo luy la ve bu ül ke le rin hü kü met le ri e liy le uy gu la dý ðý çe þit li bas ký ve sö mü rü po li ti ka la rýy la çö kert miþ, bu ra lar da ya þa yan in san lar bü yük bir aç lýk teh li ke siy le kar þý kar þý ya bý ra kýl mýþ týr. Em - per ya list te kel ler ve iþ bir lik çi ser ma ye ler i çin yük sek kar ge tir me - yen ta rým sal a lan lar tas fi ye e dil di ði i çin, bu ra lar da ça lý þan mil yon - lar ca in san aç ve iþ siz kal mýþ týr. E ko no mik kri zin ya ný sý ra, son yýl - 18

20 lar da en ge niþ kap sam lý bi çim de uy gu la nan ö zel leþ tir me po li ti ka la - rýy la, ba ðým lý ül ke ler de mil yon lar ca iþ çi iþ siz bý ra kýl mýþ týr. Ba ðým - lý lýk ve ka pi ta list sis tem i çin de ba ðým lý ül ke le ri bek le yen, bun dan da ha bü yük yý kým ve ke sin ö lüm o la cak týr. Bu na kar þý, ken di ne öz gür ce ve ye ter li bir mad di ya þam su - na cak o lan ye ni bir ya þam kur mak i çin pro le ter kit le ler ve ko mü nist ha re ket güç lü bir a ta ða kalk tý. Top lum sal a yak lan ma ve dev rim le so nuç la na cak o lan bu a ta ðýn so nuç suz kal ma sý i çin em per ya lizm, iþ - bir lik çi te kel ci ser ma ye ler ve bu ül ke ler de ki dev let ik ti dar la rý, pro - le tar ya ya ve ko mü nist le re kar þý, ye ni bas ký ve sal dý rý po li ti ka la rý ný ya þa ma ge çi ri yor lar. Ko þul lar bu ül ke ler de pro le tar ya yý ö ne çýk ma - ya, bü tün e zi len ve sö mü rü len le rin ön der li ði ni e le ge çir me ye zor la - dý ðýn dan, e ge men güç ler, bu du ru mun e me ðin ik ti da rýy la so nuç lan - ma ma sý i çin iþ çi le rin ör güt lü ya pý la rý na kar þý sis te ma tik ve so nuç a - lý cý bas ký lar uy gu lu yor. Bu nun so nu cun da bu ül ke ler de ki sen di ka lar güç süz leþ miþ, sý ný fýn ör güt len me si nin ö nü ne ge çi le bil mek i çin her tür lü bas ký yön te mi dev re ye so kul muþ tur. Ko mü nist le ri ve kü çükbur ju va dev rim ci ha re ket le ri, iþ ken ce, kat li am ve bur ju va dev let te - rö rü nün her bi çi mi ne baþ vu ra rak et ki siz ha le ge tir mek a ma cýy la on yýl lar dýr uy gu la nan yok et me po li ti ka sý na ek le nen po li tik çe vir me ha re ke ti, sý nýf sa va þý nýn þid det li bi çim ler de sür dü ðü ül ke ler de uy gu - la ma ya ko nul du. Fa kat bu bas ký ön lem le ri so nuç ge tir me ye ce ði i çin em per ya lizm ve bur ju va zi tam bir it ti fak la, pro le tar ya ön der li ðin de - ki halk ha re ket le ri ni ez mek a ma cýy la or tak mü da ha le po li ti ka la rý ný be nim se di. E sas o la rak ABD ve di ðer em per ya list ül ke ler, her ül ke - ye is te di ði za man ve is te di ði bi çim de mü da ha le et me hak ký na da ha ge niþ bi çim de u lus la ra ra sý des tek sað la mýþ ol du. Her ül ke de ki bur - ju va e ge men lik ar týk yal nýz ca u lus la ra ra sý bur ju va it ti fak la a yak ta ka la bil di ði i çin, her ül ke nin iþ bir lik çi te kel ci güç le ri ve hü kü met le - ri, em per ya liz min in san hak la rý a dý na, de mok ra si a dý na halk a - yak lan ma la rý ný ez me yi a maç la yan bu gö rü þü ne se ve se ve des tek ve - ri yor. 19

21 Em per ya list ül ke le rin iþ bir lik çi dev let ler le bir lik te, em per ya - list-ka pi ta list sis te me kar þý a yak la nan ve sos ya liz me yö ne len kit le - le rin dev rim mü ca de le si ni en gel le mek i çin or tak mü da ha le po li ti - ka la rý ný be nim se me si, tüm dün ya da ge niþ le til mek is te nen po li tik çe vir me ha re ke ti nin so nuç ver me di ði ni a çýk ça gös ter mek te dir. Em per ya liz min ba ðým lý ül ke ler de yo ðun laþ týr dý ðý sö mü rü sü, ya ni e - ko no mik il ha ký ný so nu na ka dar var dýr ma po li ti ka sý, yi ne em per ya - liz min bu ül ke ler de ki iþ bir lik çi te kel ci ser ma ye ler ve dev let ler e liy - le uy gu la ma ya ça lýþ tý ðý po li tik he ge mon ya bi çim le ri ne kar þý iþ li yor. Bu da po li tik he ge mon ya la rý ný, da ha sað lam laþ týr ma la rýn dan ön ce o nu sar sý yor. Ya ni bu ül ke ler de kit le le rin top lum sal dev ri mi ve top - lum sal a yak lan ma sý i çin ko þul lar bil fi il em per ya lizm ve ka pi ta lizm ta ra fýn dan ha zýr la ný yor. Bu sü reç her tür den sý nýf sal uz laþ ma, sý - nýf iþ bir li ði ve po li tik uz laþ ma ya pa bil me le ri ni o la nak sýz ha le ge ti ri yor. E ge men güç le rin po li tik o la rak han gi yön te mi ve bi çi mi de ner ler se de ne sin ler, bir so nuç a la ma ya cak la rý bu gün den a çý ða çýk - mýþ týr. Bun dan do la yý bu gü ne ka dar en sert ve en kap sam lý sal dý rý po li ti ka la rý ve u lus la ra ra sý bur ju va it ti fa kýn or tak mü da ha le po li ti ka - sý ge liþ ti ril di. Bü tün bu ge liþ me ler, bur ju va zi nin ve em per ya liz min e ge men lik sað la ma sý an la mý na ge len po li tik çe vir me ha re ke ti nin so - nuç suz kal ma sý na yol a çan sý nýf sa vaþ la rý nýn ze mi ni ni her yer de güç len di ri yor. Ka pi ta liz mi yý ký ma gö tü re cek o lan ken di iç çe liþ ki le ri, her se fe rin de da ha kes kin ve yý ký cý bi çim de or ta ya çý ký yor. Ka pi ta liz - min bu çe liþ ki ler den hiç bir bi çim de kur tul ma þan sý yok tur. Ser ma - ye nin de va sa öl çü ler de yal nýz ca bir kaç el de top lan ma sý, bu na kar þý - lýk yok sul lu ðun çok da ha bü yük kit le le ri kap sa ma sý, ka pi ta liz min an ta go nist ka rak ter li çe liþ ki le ri ni a la bil di ði ne þid det len di ri yor. Pek çok a raþ týr ma cý, bu yok sul lu ðun bo yut la rý ný çe þit li yön ler den or ta ya ko yu yor. Sý nýf ay rým la rý öy le si ne bü yük ki, bu yüz den o nu her yer - de gör mek müm kün dür. Em per ya liz min söz cü le ri, sý nýf ay rým la rý - nýn ya rat mýþ ol du ðu kor kunç so nuç la rýn en so nun da kit le le ri a yak - 20

22 lan ma la ra gö tür me sin den en di þe duy du ðu i çin, bu so nuç la rýn ki mi sos yal ön lem ler le ha fif le til me si ö ne ri sin de bu lu nu yor lar. Em per ya - list le rin sos yal ön lem ö ne ri le ri dün ya da hiç bir cid di et ki ya rat ma dý. Çün kü kit le le rin e ko no mik top lum sal so run la rý öy le si ne bü yük ve kök lü ki, bu so run lar dan te ðet ge çen hiç bir söz ve ö ne ri en u fak bir et ki ya rat maz. Ka pi ta liz min dün ya da iz le di ði soy gun ve sö mü rü po - li ti ka la rý, çe þit li bur ju va çev re le rin sos yal ön lem ö ne ri le ri nin ne ka - dar ge çer siz ve et ki siz ol du ðu nu gös te ri yor. Ka pi ta lizm, bur ju va zi - nin ve sos yal-re for mist le rin gös ter me ye ça lýþ týk la rý nýn ter si ne, tek bir yön de iþ li yor. Yý ðýn la rýn ve do ða nýn da ha ge niþ öl çek li tah ri ba tý ve yok e dil me si. Yal nýz ca yok sul luk tan de ðil, bo yut la rý çok ge niþ o lan bir yý - kým dan söz e de bi li riz. Sü rek li o la rak dün ya da mil yon lar ca in sa nýn mülk süz leþ me si, iþ siz bý ra kýl ma sý, yok sul lu ðun bo yut la rý ný da ha çok de rin leþ ti ri yor. Ka pi ta list ge liþ me sý nýr lý sa yý da ye ni ü re tim a - lan la rý aç sa da, bu nun so nu cu ye ni in san lar iþ çi o la rak bu ra lar da ça - lýþ sa bi le, e sa sýn da e ko no mik kriz ne de niy le çok da ha faz la sa yý da ça lý þan in san iþ siz bý ra kýl mak ta dýr. Ve ka pi ta liz min te mel iþ le yi þi, ser ma ye bi ri ki mi nin a na e ði li mi da i ma da ha faz la sa yý da in sa nýn iþ - siz bý ra kýl ma sý yö nün de iþ le mek te dir. En gels ta ra fýn dan ye dek sa - na yi or du su o la rak ni te len di ri len iþ siz le rin bu ye dek lik ya pý sý çok tan çök tü. Ýþ siz lik, aç lýk, ö lüm le i çi ce ya þa ma, iþ siz le rin sü re ðen ya þam bi çi mi ha li ne gel di. Dün ya iþ siz ler or du su nun saf la rý de vam - lý bi çim de bü yü mek te dir. Ka pi ta lizm in san la rý iþ siz bý ra ka rak ve e - ko no mik kriz ler le top lu mu yö ne te me di ði ni, top lum sal ge liþ me nin ö nün de a yak ba ðý ol du ðu nu gös ter mek le kal ma dý, mil yon lar ca in sa - ný da ya þam dan dýþ la dý, dýþ la ma ya de vam e di yor. E mek çi kit le ler, bü tün dün ya da dün ya ve çev re le riy le i liþ ki le ri ni ya sa hip ol duk la rý ü re tim a raç la rý ya da iþ çi ler de ol du ðu gi bi e mek güç le riy le sür dü rür - ler. Ka pi ta lizm in san la rýn el le rin de ki her tür lü a ra cý a la rak, on la rýn dün yay la o lan tüm bað la rý ný ko par ma ya ça lýþ tý. Böy le ce mil yon lar - ca e mek çi ya þam sal fa a li yet le rin den u zak laþ tý rýl mýþ ol du. 21

23 Ka pi ta lizm in san la rý ge nel dü zey de yok sul laþ tý ra rak, her tür - lü ya þam a ra cýn dan yok sun bý ra ka rak ve sü rek li bi çim de mil yon lar - ca in sa ný top lum sal ü re tim sü re cin den u zak laþ týr dý. Bu, in san la rýn öz lem le ri ni, dün ya yý e le ge çir me a raç la rý ný i ve di ve kök lü ha le ge - tir mek te dir. Kit le le rin bu öz lem le ri ni çe þit li bi çim ler de ka pi ta lizm çer çe ve sin de gi der me o la nak la rý yok tur. Kit le le rin öz lem le ri, is tem - le ri ve kur tu luþ a maç la rýy la ka pi ta list i liþ ki ler tam bir çe liþ ki ve ça - týþ ma i çin de dir. Bu ça týþ ma la rýn bo yut la rý her ge çen gün bü yü mek - te, al dý ðý bi çim ler zen gin leþ mek te, da ha ge niþ kit le le ri an ti-ka pi ta - list mü ca de le ye se fer ber et mek te dir. Bü tün dün ya da a yak lan ma lar dö ne mi ne gi ril miþ tir. Bu a yak lan ma lar bu gün he nüz sý nýr lý kit le a - yak lan ma la rý bi çi min de gö rül mek le bir lik te, bu nun ge li þim doð rul - tu su ge nel a yak lan ma lar yö nün de dir. Av ru pa da, Ku zey A me ri - ka da, ba ðým lý ký ta lar da son dö nem ler de or ta ya çý kan yüz ler ce kit le a yak lan ma sý ör nek le ri, gel mek te o lan ge nel a yak lan ma la rýn ön cü ey lem le ri dir. Ka pi ta lizm, e ko no mik iþ le yi þiy le kit le le ri a yak lan ma - lar yo lun da ge liþ tir mek te, e ðit mek te, ör güt le mek te dir. Ka pi ta liz min iþ le yi þi, in san la rý ken di iþ le yi þi nin ka çý nýl maz lý ðý i le her yer de a yak - lan ma la ra ha zýr lý yor. Ka pi ta liz min i çi ne gir di ði dö nem, bu sis te min son dö ne mi dir. Bu dö nem de ka pi ta lizm, yo ðun bi çim de ken di yý ký lý þý nýn ko þul la rý - ný ol gun laþ týr mak ta dýr. Ve bu dö nem sý nýf lar sa va þý nýn ze min le ri ni dün ya ça pýn da güç len dir mek te dir. Ay ný za man da bur ju va ziy le pro - le tar ya a ra sýn da ki sý nýf lar sa va þý en kap sam lý ve sert dö ne mi ne gir - miþ tir. Ge çen yüz yý lýn 60 lý yýl la rýn dan bu gü ne ka dar, em per ya listka pi ta list sis tem le sa vaþ ta mil yon lar ca in san ya þa mý ný yi tir di; ka pi - ta liz min yol aç tý ðý aç lýk a yak lan ma la rý na ka tý lan yý ðýn lar dan in san kat le dil di. Sa de ce La tin A me ri ka da 1970 ten 1990 a ka dar de mok ra si ve sos ya lizm mü ca de le sin de öl dü rü len le - rin sa yý sý ki þi dir. Tür ki ye ve Kür dis tan da 90 lý yýl lar da - ki iç sa vaþ ta on bin ler ce in san ya þa mý ný yi tir di. De mok ra si ve sos ya - lizm mü ca de le le ri nin ve ril di ði ül ke ler de fa þist dev let te rö rü, iþ ken - 22

24 ce, in san la rýn ka çý rý lýp öl dü rül me si, kit le sel kat li am ve bas ký nýn her tür lü sü en vah þi bi çim de uy gu lan dý. Bu gün ser ma ye nin bas ký ve e - ge men lik or ga ný o lan dev let ler her yer de güç len di ril mek te, bas ký cý ya pý sý yet kin leþ ti ril mek te dir. Bur ju va dev let le rin mi li ta rist ya pý sý ve te rö rist ka rak te ri nin bü tün yön ler den güç len di ril me si, e ge men sý ný - fýn pro le tar ya ve bü tün e zi len kit le le re kar þý en sert po li tik sa va þý dýr. Dev let sý nýf çe liþ ki le ri nin bir ü rü nü dür ve güç len di ril miþ var lý ðý, bu çe liþ ki le rin na sýl þid det len di ði nin ve bur ju va zi nin bas ký sý ný han gi bo yut la ra var dýr dý ðý nýn gös ter ge si dir. Em per ya liz min ve çe þit li ül ke ler de ki iþ bir lik çi dev let le rin de mok ra si, top lum sal uz laþ ma, top lum sal ba rýþ vb. a raç la rý, e ge men le rin sý nýf sal du ru mu nu ve ik ti da rý ný güç len dir mek ten baþ ka bir þey de ðil dir. Ser ma ye nin yö ne tim bi çi min de ki ve po li ti ka sýn da - ki ki mi bi çim sel de ði þim le rin tek bir a ma cý var dýr; o da yal nýz ca, ser ma ye nin e mek çi sý nýf lar la sa va þýn da ko nu mu nu güç len dir mek tir. Böy le ce ser ma ye, e mek çi sý nýf lar la sa va þýn da güç lü ko num dan ha - re ket et mek te dir. Kar þý ku tup ta ki pro le tar ya ve ko mü nist ha re ket i - se, bas ký lar dan, en a ðýr bur ju va ge ri ci lik or ta mýn dan ge çe rek, bi lin - ci, sa vaþ ka pa si te si ve mü ca de le a raç la rý yet kin leþ miþ o la rak bu sa - va þa gir miþ tir. Kit le ler yal nýz ca dev rim ci mü ca de le yön tem le riy le, i de o lo jik o la rak si lah lan mak la ye tin mi yor, ay ný za man da bü yük bir ce sa ret le i le ri a tý lý yor. Dün ya nýn her kö þe si ne ba kýn, ö lüm ku san si - lah la ra kar þý, a raç-ge reç ba ký mýn dan ye ter siz o lan bu in san la rýn hay - ran lýk ve ri ci ce sa ret le ri ni gö re cek si niz. En et kin si lah la rýn, en o to ri - ter a raç la rýn, em per ya liz min ve bur ju va zi nin e lin de ol du ðu her yer - de kit le le rin, bun la rýn ya rat tý ðý bas ký, te rör ve ö lü me al dý rýþ et mek - si zin ey le me geç me le ri, ta rih te e þi ne rast lan ma yan bir ce sa ret ör ne - ði dir. Kit le le rin her yer de so nuç a lý cý dev rim ci yön tem le ri be nim se - me si ve ger çek si lah lar la do nan ma la rý du ru mun da, bu ce sa re tin na - sýl ha ri ka lar ya rat tý ðý ný, tam bir yüz yý lý baþ tan ba þa kap la yan bü yük de ney le riy le gör dük. 150 yýl dan faz la dýr sa vaþ ha lin de o lan i ki sý nýf, pro le tar ya ve 23

25 bur ju va zi, bu gün yük sek sý nýf bi lin ci ve bu nun ge rek le ri ne uy gun a - raç lar la kar þý kar þý ya ge li yor lar. Bur ju va sý ný fýn sý nýf bi lin ci, es ki dün ya yý tem sil e den, gö çüp git mek te o lan bir sý ný fýn bi lin cin den baþ ka bir þey de ðil dir. Bur ju va zi nin sý nýf bi lin ci, ken di ni ya þa mýn bü tün en te lek tü el cep he sin de or ta ya ko yu yor. Bu bi linç dü ze yi ne u - laþ mýþ o lan bur ju va zi, dün ya da e ge men li ði ni ar týk en te lek tü el, kül - tü rel ve i de o lo jik yön de sür dü re me ye ce ði ni öð ren miþ tir. Ta rih ten al mýþ ol du ðu bu bi linç le ha re ket e de rek sý nýf sal ay rý ca lýk la rý ný, e ge - men li ði ni ve top lum sal sis te mi ni a yak ta tut mak i çin sý nýf sa va þý ný en et kin ve o to ri ter a raç lar la sür dür mek te dir. Fa kat ko þul lar, bas ký po li ti ka sý te mel ol mak ü ze re, on la rý baþ ka es nek yön tem le re de baþ vur ma ya zor la mak ta dýr. Fa kat bu es nek yön tem ler, sý nýf sa va - þýn da hiç bir bi çim de yu mu þa tý cý bir et ki ya rat mý yor. Çün kü ka pi - ta lizm, an cak sü rek li o la rak da ha faz la in sa nýn sö mü rül me si, aç lý ða mah kum e dil me si, ya þam dan dýþ ta lan ma sý i le var lý ðý ný sür dü re bi lir. Bu du rum i se, da i ma a yak lan ma la rýn ve top lum sal dev rim le rin te - mel le ri ni güç len dir mek te dir. Bü tün bu ge liþ me ler, sý nýf sa va þý nýn dü ne gö re da ha da þid det le ne ce ði yö nün de dir. Bur ju va zi pro le tar ya ya kar þý sa vaþ ta ne ka dar yük sek sý nýf bi lin ci ne sa hip o lur sa ol sun, ta rih sel ko þul lar bu sý ný fýn a ley hi ne iþ - le mek te dir. Bu sý ný fýn bü tün dün ya da e ge men ha le ge tir di ði ka pi ta - list ü re tim bi çi mi, ken di bað rýn dan do ðan dev rim ci güç ler ta ra fýn - dan her yer de alt-üst e di li yor. Bur ju va zi nin e ge men li ði ne, ka pi ta list ü re tim bi çi mi ne son ve re cek o lan pro le tar ya, u zun sý nýf sa vaþ la rý i - çe ri sin de çok ge niþ bi ri kim ler sað la mýþ ve sý nýf bi lin ci ni ge liþ tir miþ - tir. Bur ju va e ge men li ði, bur ju va i de o lo ji si, bur ju va dü ze ni da ðý lýr - ken, bu na kar þýn pro le tar ya, ken di i çe ri sin de bir leþ mek te, ör güt len - mek te ve bü tün top lu mu ye ni bir bir lik bi çi min de ör güt le mek i çin e ge men sý nýf du ru mu na gel mek te dir. U zun sý nýf sa va þýn da pro le tar - ya nýn za fer le ri nin ya nýn da, ye nil gi le ri de pro le ter sý ný fýn ke sin za fe - ri i çin bi rer si la ha dö nüþ müþ tür. Pro le tar ya, in san lý ðýn gir di ði ye ni ev re ye, yük sek sý nýf bi lin ciy le ve zen gin mü ca de le bi çim le riy le gi - 24

26 ri yor. Bur ju va zi nin ve bur ju va ku rum la rýn ge çer siz li ði, yal nýz ca ta - rih sel ba kým dan or ta ya çýk mak la kal ma dý, po li tik ba kým dan da, gün cel ya þam ba ký mýn dan da ge çer siz leþ ti. Bu na kar þý lýk pro le tar - ya nýn es ki top lu ma son ve re rek, in san la rýn öz gür ce bi ra ra ya ge lip, ye ni bir bir lik kur ma la rý yö nün de ki ta rih sel ro lü, ön der li ði ve ka pa - si te si sü rek li bi çim de pro le ter ol ma yan kit le ler ta ra fýn dan be nim - sen mek te dir. Bü tün e zi len ler ve sö mü rü len ler, an cak pro le tar ya nýn ta rih sel pers pek ti fi ni be nim ser ler se ve bu sý ný fý des tek ler ler se kur tu - la bi lir ler. Ýn san lý ðýn kur tu lu þu nun, so nu na ka dar dev rim ci tek sý nýf o lan pro le tar ya ta ra fýn dan ger çek leþ ti ri le ce ði ça ðý mý zýn ger çe ði dir. Ta - rih sel i ler le me, tüm çað daþ ge liþ me ler, pro le tar ya nýn bu ro lü nü ha - zýr la mýþ týr. Bur ju va zi her tür lü çað daþ ge liþ mey le çe liþ ki ye dü þer - ken, çað daþ ge liþ me le rin ve ta rih sel i ler le me nin tek tem sil ci si nin pro le tar ya ol du ðu nu, ka pi ta liz min bil fi il ken di si gös ter miþ tir. Pro le - tar ya, çað daþ dev rim ci ro lü nü, ge çen yüz yýl dan bu ya na ça ðý mý zýn en et kin ve sü rük le yi ci gü cü o lan ko mü nist par ti si i le ye ri ne ge ti re - bi lir. Bu ger çek, pro le tar ya ta ra fýn dan bu gün da ha çok kav ran mýþ týr. Bu ger çek le rin an la þýl ma sý, ko mü nist par ti nin ö ne mi nin ve ro lü nün da ha i yi an la þýl ma sý ný sað la mak ta dýr. U lus la ra ra sý pro le ter ve ko mü nist ha re ke tin 1980 le rin or ta la rýn dan i ti ba ren i çi ne gir di ði bu na lým, top lum sal ha re ke tin ev ren sel o la rak ko mü nizm yö nün de i - ler le di ði ger çe ði ni de ðiþ tir mez. Bu ger çek, ya þa nan lar dan ders çý - kar mýþ bir ko mü nist par ti si nin ön cü lü ðü nün bu gün da ha çok ge çer - li ol du ðu nu gös te ri yor bi ze. U ður DAÐ LI Tem muz

27 YE NÝ EV RE Pro le tar ya nýn, dün ya yý kur tar ma he de fin de ye ni bir ev re ye gi ril di. Bu, ye ni, ta ri hi bir ev re dir. Her ta rih sel ar dý þýk ev re gi bi, ye - ni ev re nin de ko þul la rý, e ko no mik ve ta rih sel ge liþ me ta ra fýn dan ha - zýr lan dý. Ýn san lýk ta ri hin de ye ni bir ge liþ me ev re si ne gir mek, ta rih - sel sü re cin bir dö nü þü me uð ra ma sý, es ki ko þul la rýn bü yük öl çü de de ðiþ me si an la mý na ge lir. Di ya lek tik, dün ya da ki i liþ ki le ri, top lum - la rý, sý nýf la rý, her za man de ði þim i çin de e le a lýr. Ev ri mi ka bul e den her kes, de ði þi mi de ka bul e der. Di ya lek tik ve ta rih sel ma ter ya liz mi be nim se yen ler, ev ri min ken di i çin de sýç ra ma la rý i çer di ði ni ka bul e - der ler. Ka pi ta liz min ken di ta ri hi ge li þi mi, ya ni ev ri mi, ken di i çin de bir di zi ar dý þýk ge liþ me ev re si ni kap sar. Ka pi ta liz mi e le a lýr ken bi le, han gi a þa ma da ki ka pi ta liz mi e le al dý ðý mý zý bil me miz ge re kir. Ýl kel ser ma ye bi ri ki mi a þa ma sýn da ki ka pi ta lizm le, em per ya lizm a þa ma - sýn da ki ka pi ta liz mi ay ný bi çim de e le a la ma yýz. Do ðuþ ha lin de ki ka - pi ta lizm, ü re ti ci güç le ri ge liþ ti ren ka pi ta lizm dir; em per ya list a þa ma - da ki ka pi ta lizm i se ü re ti ci güç le rin ge li þi mi ni en gel le yen, on la rýn ö - nün de a yak ba ðý o lan çö küþ ha lin de ki ka pi ta lizm dir. Bir ta rih sel dö - ne min do ðuþ ve çö küþ a þa ma la rý ný ay ný bi çim de e le al mak me ta fi - zik bir yak la þým dýr. Ka pi ta lizm, yad sý ma nýn yad sýn ma sý di ya lek tik ya sa sý ge re ði ken di i çin de bir di zi dö nü þüm ge çir miþ tir. Bu dö nü - þüm sü re ci ve ka pi ta list e ko no mi nin ha re ket ya sa la rý, en so nun da ka pi ta liz mi, ken di si ni or ta dan kal dý ra cak bü tün ko þul la rý ya rat tý ðý bir a þa ma ya ge tir di. 26

28 Ka pi ta lizm yal nýz ca ken di si ni or ta dan kal dý ra cak e ko no mik ve ta rih sel ko þul la rý ya rat mak la kal ma dý, ay ný sü reç i çin de e me ðin ve do ða nýn mah ve dil me si ni de bir bü tün ha lin de ö nü mü ze ge tir di. Ka pi ta lizm, in san lý ðýn bü tün ya þam ko þul la rý ný teh li ke ye at mýþ týr. Ýn san lýk bu gün öy le si ne bir ta rih sel sü reç ten ge çi yor ki, ya ken di yý - ký mý ný ka bul e de cek, ya da ka pi ta liz mi or ta dan kal dý ra cak týr. Top lu - mun ye ni ve da ha üst bir top lum sal dü ze ne geç me si bir ö lüm-ka lým so ru nu dur. Ka pi ta lizm yal nýz ca mad di ya þam kay nak la rý nýn mah ve dil - me si yö nün de iþ le mi yor, ay ný za man da, ken di si ni or ta dan kal dý ra - cak mad di ko þul la rý ve dev rim ci sý ný fý güç len dir me yö nün de de ge - li þi yor. Ka pi ta lizm da ha faz la de ðer el de et mek i çin in san lý ðý da ha faz la ü re tim yap ma ya zor la mýþ týr. Dün ya da bir a vuç ka pi ta list da ha faz la de ðer el de et mek i çin, in san lý ðý so nu na ka dar ü re tim sü re ci ne sok tu. Ü re tim sü re ci in san lar i çin de ðil, in san lar ü re tim sü re ci i çin - dir ka pi ta list ya sa sý nýn iþ le me si so nu cu, in san lar ka pi ta list ü re tim sü re ci ve ka pi ta list le rin da ha faz la de ðer el de et me si i çin her yön - den mah vol ma ya sü rük len miþ tir. Ka pi ta list ü re tim sü re ci bir do ða ya sa sý gi bi, ken di si ni or ta dan kal dý ra cak mad di ko þul la rý bol mik tar - da ü ret miþ tir. Ü re tim a raç la rý nýn or tak la þa kul la ný la bi lir a raç lar du ru mu na gel me si, bi li min bir ü re ti ci güç o la rak ü re tim sü re ci ne gir me si so nu - cu e mek te sað la nan ta sar ruf, e me ðin ü ret ken li ði nin ve yo ðun lu ðu - nun art ma sý, ü re ti min sos yal ka rak ter ka zan ma sý, bu nun la bir lik te e - me ðin sos yal ka rak te ri nin be lir gin leþ me si, ka pi ta liz min sos ya liz me dö nü þü mü nü zo run lu ký lý yor. Ka pi ta liz min sos ya liz me dö nüþ me zo - run lu lu ðu ken di si ni her yer de gös te ri yor. Ü re ti min ve e me ðin sos yal ka rak te ri ka pi ta liz min da ha ön ce - ki a þa ma la rýy la ký yas lan ma ya cak ka dar be lir gin ol du ðu hal de, sos - yal ü re ti min so nuç la rý na el koy ma nýn ö zel bi çi mi nin var lý ðý, ka pi ta - liz min iç çe liþ ki le ri ni, sý nýf mü ca de le si ni kes kin leþ ti ri yor. Bu ça týþ - 27

29 ma nýn, pro le tar ya nýn ik ti da rýy la so nuç lan ma sý nýn ka çý nýl maz ol du - ðu bir ge liþ me a þa ma sýn da yýz. 20. yüz yýl da, Pro le ter Dev rim ler Ça - ðý nýn baþ la ma sýy la, ka pi ta lizm le sos ya lizm a ra sýn da dün ya ge ne lin - de baþ la yan sert sa vaþ, bu gün en kap sam lý, yo ðun ve þid det li a þa ma - sý na gir di. Ka pi ta liz min bu gün kü a þa ma sýn da, sos ya lizm her ba kým - dan gün cel ha le gel di. Ka pi ta liz min il kel ser ma ye bi ri ki mi dö ne min den baþ la ya rak sü rek li va ro lan iþ siz lik, gü nü müz de, dün ya ge ne lin de ça lý þan nü fu - sa o ran la da ha bü yük du ru ma gel di. Ýþ siz li ðin ya nýn da yok sul luk, top lu mun bü yük ço ðun lu ðu nu aç lý ða ve ö lü me sü rük lü yor. Em per - ya liz min a ri fe sin de iþ siz ler den ve sý nýf sa va þýn dan kur tul mak i çin em per ya list ol ma ya ka rar ve ren ka pi ta list ler, bu gün ay ný so run la da - ha bü yük dü zey de kar þý kar þý ya gel di ler. Bu se fer, so run la rý çö ze cek hiç bir þan sa sa hip de ðil ler. Ka pi ta lizm, dün ya ça pýn da bü yük sa yý - da ki iþ siz le ri ne ya pa cak týr? Dün ya nü fu su nun bü yük ke si mi ni o luþ - tu ran yok sul la rý ne ya pa cak týr? Üs te lik iþ siz le rin, yok sul la rýn sa yý sý düþ mü yor, ar tý yor. Ü re ti ci güç le ri yö ne te me yip, e lin den ka çýr dý ðý hal de, ka pi ta lizm, ye ni top lu ma kar þý sert bir di ren gen lik gös te ri yor. Ko mü nist dev rim yo luy la ka pi ta liz me son ve ril me dik çe, es ki top lu - mun di ren gen li ði, in san lý ðý sa vaþ, bas ký, sal dý rý, iþ ken ce ve baþ ka bi - çim ler de da ha u zun sü re cek san cý lý bir dö nem den geç mek zo run da bý ra ka cak týr. Ü re ti ci güç ler de sað la nan bü yük i ler le me, bi li min et kin bi - çim de ü re tim sü re cin de ve gün lük ya þam da kul la nýl ma sý, ü re ti min ve e me ðin sos yal ka rak te rin de bü yük ge liþ me, in san lý ðý, so run o la - rak kar þý sýn da du ran e ko no mik, top lum sal ve di ðer ya þam sal so run - la rý ný çö ze bi le cek ye te ne ðe ka vuþ tur muþ tur. Bü yük sa na yi ve ta rým - da ki ge liþ me ler, kent-kýr ay rý lý ðý nýn gi de ril me si, kent li le ri fi zi ki o la - rak e ri ten, kýr sal ke sim in sa ný ný da en te lek tü el ge liþ me den yok sun bý ra kan du ru ma son ver me ve nü fu sun kent ve kýr a ra sýn da sað lýk lý da ðý lý mý i çin sað lam ze min ler ve ri yor. Dün ya da ki mad di ser ve tin 28

30 bü yük ço ðun lu ðu em per ya list ül ke ler de top lan mýþ týr. Bun da dün ya nü fu su nun sö mü rül me si nin pa yý ol du ðu yad sý na maz bir ger çek tir. Em per ya list ül ke ler de ki mad di ser ve te bu ra da ki pro le tar ya ta ra fýn - dan el ko nul ma sý du ru mun da, bu güç, yok sul ül ke le rin ge li þi min de kal dý raç ro lü oy na ya bi lir. Oy sa ki mad di ser vet bir ku tup ta (em per - ya list ül ke ler de) top lan mýþ ken, yok sul luk kar þý ku tup ta (pro le tar ya - nýn ol du ðu ku tup ta) top lan mýþ týr. Ka pi ta list ül ke le rin in san la rý iþ siz - lik i çin dey ken ve yok sul la rýn sa yý sý bü yük o ran la ra u la þýr ken, e sas o la rak da ba ðým lý ül ke ler de ki iþ siz lik, aç lýk, ö lüm ler, has ta lýk lar, nü - fus gö çü in san lý ðýn bü yük ço ðun lu ðu nu et ki si al tý na al mýþ týr. Oy sa ki em per ya list ül ke ler de, ka pi ta list le rin el le rin de öy le si ne bü yük bir mad di ser vet bi rik miþ tir ki, bu nun ö nem li bir bö lü mü lüks har ca ma o la rak çar çur e di li yor. Yal nýz ca çar çur e di len bu mik tar la bi le in san - la rýn ko nut, sað lýk, gý da, din len me ve te miz çev re a la ný gi bi ih ti yaç - la rý nýn kar þý lan ma sýn da bü yük i ler le me ler sað la na bi lir. Sü rek li ha le ge len ve bel li dö nem ler de de rin le þen ka pi ta list bu na lým lar sý ra sýn da, mad di ser ve tin ö nem li bir bö lü mü boþ ye re har ca ný yor. Bi lim ve tek nik te ki ge li þi me bað lý o la rak, e mek, ü re tim sü re ci nin gö zet le yi - ci si du ru mu na gel di ði hal de, ka pi ta list ü re tim bi çi mi ne de niy le, e - mek za ma ný ve e mek ni ce li ði de ðe rin tek öl çü sü ol ma ya de vam e - di yor. De ðer öl çü sün de, e mek za ma ný nýn e sas a lýn ma sý ka pi ta liz min ön ko þu lu dur. Bu du rum, ü re tim sü re ci nin bü tün bi lim sel ve tek nik ge li þi mi ne rað men va rol ma ya de vam e di yor. E mek ü ret ken li ði ve e - mek yo ðun lu ðu, ça lýþ ma sü re ci nin da ha çok ký sal ma sý ný ge rek ti rir - ken, ha len ka pi ta list ül ke ler de iþ çi yi ca nýn dan býk tý ran u zun ça lýþ ma sa at le ri sü rüp gi di yor. Ka pi ta list ü re tim bi çi mi ne son ve ril me si du - ru mun da, ye ni top lum, e mek ü ret ken li ði sa ye sin de ki þi nin çok yön - lü ge liþ me si ne ge re ken za ma ný a yý ra bi le cek tir. Ýn san lýk bu ge liþ me a þa ma sý na gel miþ tir. Da ha bü yük ge liþ me ler, an cak sos ya lizm al týn - da ve sos ya lizm sa ye sin de sað la na cak týr. Ýn san lý ðýn o bü yük i ler le - me tut ku su, es ki ka pi ta list top lu mu her yön den yýk ma yö nün de ha - 29

31 re ke te geç miþ tir. Ýn san lýk sos ya lizm al týn da o bü yük i ler le me si ni sür dü re cek ve sý nýf sýz top lu ma ge çe cek tir. Ýn san lý ðýn bü yük ge liþ me ve i ler le me ta ri hi, ko mü nist bir dev rim le baþ la ya cak týr. Ko mü nist dev rim 20. yüz yýl bo yun ca sür dü. Pro le tar ya çe þit li ül ke ler de e ge men sý nýf du ru mu na ge lip, sos ya lizm bir dün ya sis te mi o la rak dün ya da et kin o lun ca, ka pi ta list sis tem bü - tün e ko no mik, po li tik, as ke ri ve i de o lo jik gü cü nü en i le ri dü zey de se fer ber et ti. Si lah lan ma nýn nük le er si lah lan ma dü ze yi ne u laþ ma sý - nýn te mel ne de ni, ko mü nist dev ri min ve sos ya liz min dün ya da yay - gýn laþ ma sý ve ka pi ta list sis te me bü yük dar be ler vur ma sý ol du. Em - per ya list güç le rin ken di a ra la rýn da ki çe liþ ki ve re ka bet ten ö tü rü si - lah lan ma sý ka çý nýl maz ol mak la bir lik te, em per ya list güç le rin si lah - lan ma sýn da e sas ne den pro le tar ya dev rim le ri ça ðý nýn yük se le rek ge - liþ me si, sos ya liz min dün ya da güç len me si dir. Bu gün ko mü nist dev - ri min her dö nem de kin den da ha güç lü ve her yer de gün de me gel me - si kar þý sýn da em per ya list-ka pi ta list sis tem bü tün gü cü nü ha re ke te ge çir miþ du rum da dýr. Bu gün kü a þa ma ka pi ta liz min sýç ra ma lý çö - küþ, sos ya liz min i se sýç ra ma lý o la rak dün ya da e ge men ol ma a þa ma - sý dýr. Ka pi ta lizm, bu ev re de her tür lü si la hý ný, in san lý ðýn i le ri ha re - ke ti o lan ko mü nist ha re ke te kar þý kul la na cak týr. Bur ju va ziy le pro le - tar ya bu gü ne ka dar ki en san cý lý, þid det li, kap sam lý, bü tün lük lü ka - pýþ ma sü re ci ne gir miþ tir. Dün ya nýn, pro le tar ya ön der li ðin de dev rim ci dö nü þü mü, üc - ret li e me ði or ta dan kal dý rýp in san la rýn öz gür ve e þit ko þul lar da bir a - ra ya ge le rek ku ra cak la rý ye ni top lum sal bir li ðin ku rul ma sý i çin, e - me ðin ye ni bi çim de ör güt len me si ve do ða nýn kur ta rý la rak, e mek ve do ða i liþ ki si nin ye ni den ku rul ma sý i çin ka çý nýl maz ol du. Ka pi ta lizm ta ra fýn dan da i ma e ði ti len pro le tar ya nýn, bir leþ me si, ör güt len me si, mü ca de le si ve a yak lan ma sý baþ ka bir a çý dan bu dev ri mi ka çý nýl maz yap tý. Ýn san lý ðýn da ha bü yük ke si mi nin, pro le tar ya nýn kur tu lu þu nu ken di kur tu luþ la rý o la rak gör me le ri, pro le tar ya nýn sos ya list pers pek - 30

32 tif le ri nin, in san la rýn ço ðun lu ðu i çin tek çý kýþ o la rak gö rül me si, top - lum sal dev ri min sos yal ze min le ri ni güç len di ri yor. Ka pi ta lizm ken - di si ni or ta dan kal dý ra cak dev rim ci gü cü ve sos ya liz min mad di ko - þul la rý ný ken di si ya rat tý. Ka pi ta liz min yý kýl ma dý ðý yer ler de i se, bu sis tem ken di yý ký lýþ ö ðe le ri ni so nu na ka dar ol gun laþ týr mak tan baþ ka bir þey yap ma dý. Ka pi ta liz min dün ya bu na lý mý, ka pi ta liz min iç çe - liþ ki le ri nin, sý nýf lar sa va þý nýn da ha da þid det len me si ne yol a çý yor. Ko mü nist dev ri min zo run lu lu ðu, ka pi ta liz min dün ya e ko no mik kri - zi ta ra fýn dan ka çý nýl maz o la rak gün de me ge ti ri li yor. E ko no mik kriz le top lum sal dev ri min güç lü i liþ ki si var. E ko no mik ve ta rih sel ge liþ me, dün ya nýn dev rim ci dö nü þü mü nü her yer de bir ö lüm-ka lým so ru nu o la rak in san lý ðýn ö nü ne koy muþ ken, ka pi ta liz min her ön le - mi, an cak dev rim ci dö nü þü mün ge rek li li ði ni bi raz da ha ka nýt la mýþ o lur. Ka pi ta lizm, an cak e me ðin ve do ða nýn bü yük öl çü de tah rip e - dil me siy le, mah ve dil me siy le a yak ta ka la bi lir. Ýn san lý ðýn i se, ya þam or ta mý o lan do ðay la bir lik te kur tu lu þu, an cak ka pi ta liz mi mah ve de - rek ger çek o la bi lir. Ýn san lar, u la þý lan ge liþ me dü ze yi ni ve ya þam or - ta mý ný teh li ke ye at ma ya cak ka dar bi linç li dir. Ýn san lar bu bi linç le her yer de ka pi ta liz mi de vir mek i çin a yak la ný yor lar. Pro le tar ya nýn bur - ju va ziy le, sos ya liz min ka pi ta lizm le ký ya sý ya mü ca de le si bü tün dün - ya da yo ðun la þý yor. Her ül ke nin e ko no mik, ta rih sel du ru mu di ðe rin den fark lý ol - mak la bir lik te, ar týk top lum la rýn bir bi rin den ya lý týk ol duk la rý bir dö - ne mi ya þa mý yo ruz. Bü tün u lus lar, dün ya bü yük sa na yi nin ge li þi mi ve dün ya ti ca re ti sa ye sin de bir bir le ri ne bað lan dý lar. Bu du rum da, dün ya da ki de ðiþ me ler ül ke le ri de rin bi çim de et ki li yor. Dün ya ta ri hi ba ký mýn dan, in san lýk ye ni bir ge liþ me ev re si ne gir miþ se, bu nun et - ki le ri çe þit li dü zey ler de ve çe þit li bi çim ler de her ül ke yi et ki ler. Dün - ya ta ri hi, bü tün ül ke le rin ken di ko þul la rý na ve ken di güç le ri ne uy - gun bi çim de, dün ya nýn dev rim ci dö nü þü mü ne da ha güç lü ka týl ma - sý ný da yat mýþ týr. E ðer bü tün top lum ve bü tün halk lar, in san lý ðýn u - 31

33 laþ tý ðý ge liþ me dü ze yin den ken di le ri ni mah rum bý rak mak is te mi yor - lar sa, dün ya nýn dev rim ci dö nü þü mü ne ken di ka pi ta list sý nýf la rý ný de vi re rek ka týl mak du ru mun da dýr. Her ül ke nin pro le tar ya sý, dün ya nýn bel li, so mut ta ri hi ko þul - la rýn da mü ca de le ve ri yor. Bu ko þul lar da ö nem li bir de ði þim o lu þu - yor sa, bu nu en baþ ta bil me si ge re ken pro le tar ya dýr ve pro le tar ya sos ya liz mi dir. Ka pi ta liz min ge li þi mi ve e ko no mik iþ le yiþ ya sa la rý i - le ye ni top lu mun mad di ko þul la rý nýn ka pi ta liz min bað rýn da ol gun - laþ ma sý, bu nu güç len di ren ge liþ me ler o la rak, em per ya list te kel le rin dün ya ça pýn da bir leþ me si so nu cu pro le ter leþ me ve iþ siz leþ me sü re - ci nin de rin leþ me si, e mek ser ma ye çe liþ ki si nin kes kin leþ me si, sý nýf - la ra ra sý ay rý mýn, sý nýf la rýn bu gün kü kar þý lýk lý i liþ ki si ne bað lý o la rak en üst dü ze ye var ma sý vb. ne den ler le pro le tar ya bü tün dün ya da ö ne çý ký yor. Bu na kar þý lýk kü çük bur ju va zi nin du ru mu da ha da za yýf lý - yor. Kü çük bur ju va po li tik ha re ket ler (kü çük bur ju va de mok ra tiz mi, kü çük bur ju va sos ya liz mi) dü þüþ gös te ri yor sa, bu ge liþ me nin en baþ ta Tür ki ye ve Kür dis tan pro le tar ya sý i le o nun pro le ter dev rim ci ön cü le ri ta ra fýn dan bi lin me si ge re ki yor. Te o rik ça lýþ ma mý zýn bü yük bir bö lü mü, dün ya nýn bu gün kü so mut ko þul la rý ný ir de le mek; bu ko - þul lar da pro le tar ya en ter nas yo na liz mi ni, pro le tar ya nýn tak tik le ri ni, ça lýþ ma bi çi mi ni, po li tik pers pek tif le ri ni, i de o lo jik mü ca de le nin yö - nü nü be lir le mek bi çi min de o la cak týr. Di ya lek tik ve ta rih sel ma ter - ya liz mi e sas a lan bir par ti i çin, e ko no mik ve ta rih sel ge liþ me le ri ken di so mut lu ðu i çin de e le al mak bir zo run lu luk tur. Yal nýz ca dog - ma tik ler ve dokt rin ci ler ya þa mýn zen gin ve can lý ge li þi mi ni gör mek is te mez ler. Mark sizm-le ni nizm bir dokt rin de ðil dir, o bir ge liþ me, ev ri mi a çýk la ma yön te mi dir. Mark siz min so mut ko þul la rý tah lil bi - çim le ri son de re ce öð re ti ci dir. Mark siz min so mut ko þul la rý tah lil bi - çim le ri öz o la rak di ya lek tik ve ta rih sel ma ter ya liz me da ya nýr. Dün - ya yý dev rim yo luy la de ðiþ tir me yi a maç e di nen Le ni nist Par ti, bu nun te o rik yö nü nü mark sist yön tem le or ta ya ko yu yor. 32

34 Mark sizm-le ni nizm pro le tar ya nýn sý nýf sa va þýn da zen gin tak - tik ler ü ret ti. Sý nýf lar mü ca de le si te o ri si ni ve bu nun ka çý nýl maz so - nuç la rý ný ka bul e den pro le tar ya nýn dev rim ci sý nýf par ti si, mark siz - min bu zen gin tak tik le ri ni i yi ce ö züm se me li dir. Sý nýf mü ca de le si nin dev rim ci tak tik le ri ni ken di so mut ko þul la rý mýz da or ta ya koy mak, bu gün kü ku þak mark sist le rin gö re vi dir. Sý nýf mü ca de le si nin dev - rim ci tak tik le ri pro le tar ya nýn ik ti da rý e le ge çir me ve sos ya liz mi kur - ma mü ca de le si ne hiz met et me li dir. Pro le tar ya nýn ik ti dar mü ca de le - si ne bað lan ma yan her tak tik, pro le tar ya yý sa de ce he de fin den u zak - laþ tý rýr. Le ni nist Par ti bu gü ne ka dar so mut du rum la ra gö re çe þit li mü ca de le tak tik le ri ve slo gan la rý ný be nim se di. Bun la rýn tü mü de pro le tar ya yý sý nýf lar sa va þýn da bi linç len dir me ye, dev ri me ve ik ti da - ra ha zýr la ma ya yö ne lik ol du. Bun dan son ra da ye ni so mut du rum la - ra gö re ye ni ko mü nist tak tik ler or ta ya ko ya ca ðýz, bun la rýn da de ðiþ - mez he de fi, pro le tar ya yý ik ti da ra ha zýr la mak o la cak týr. Dün ya dev rim ha re ke ti nin kop maz bir par ça sý o lan Tür ki ye ve Kür dis tan Bir le þik Dev ri mi, bu nun ön cü ko mü nist gü cü, bü yük bir te o rik, pra tik bi ri ki me da ya na rak mü ca de le si ni sür dü rü yor. Bü - tü nü ör güt lü ol ma sa da, hat ta ör güt lü o la ný çok kü çük bir bö lü mü nü o luþ tur sa da, bü yük bir dev rim ci po tan si ye le sa hi biz. Ko mü nist ler sa hip ol duk la rý te o rik, pra tik bi ri ki me da ya na rak, bu bü yük dev rim - ci po tan si ye li ku cak la ya cak ve o nu ik ti dar mü ca de le si ne se fer ber e - de cek ye te ne ði gös ter me li dir. Ko mü nist ler doð ru tak tik ve ey lem le - riy le dev ri min a týl güç le ri ni ha re ke te ge çir me si ni öð ren me li dir. Ye - ni ge liþ me nin ý þý ðýn da dev ri min bü tün güç le ri ni ik ti dar mü ca de le si - ne yön len dir mek gü nün a na gö re vi dir. U ður DAÐ LI Ey lül

35 DÜN YA TA RÝ HÝ NÝN YE NÝ BÝR EV RE YE GÝR ME SÝ NÝN, DÜN YA DEV RÝM SÜ RE CÝ NE ET KÝ SÝ Dev rim ler, ken di si ni o luþ tu ran ta ri hi ko þul lar dan ay rý ge li þe - mez. Dev rim; bu ta ri hi an la mýy la, sý nýf lý top lum la rýn ev ri mi nin bel - li bir a þa ma sý nýn ka çý nýl maz so nu cu dur. Hiç bir sý nýf lý top lum bel li bir yer de, po li tik dev rim ler den ka çý na maz. E zen ve e zi len; sö mü ren ve sö mü rü len sý nýf la ra bö lün müþ bir top lum da, top lum sal i ler le me, bel li bir yer de, e zi len ve sö mü rü len sý ný fýn a yak lan ma sý, iç sa va þý ve en so nu po li tik ik ti da ra gel me siy le son la nýr. Bu ra da po li tik dev rim, po li tik ik ti dar ye ni bir top lum sal sý ný fýn e ge men o la ca ðý ye ni bir top lum sal i liþ ki ya ra týr. Zor, bü tün bu ge çiþ dö nem le rin de, ye ni top - lu mun e be si o la rak, ta ri hi sü re ci hýz lan dý rý cý bir rol oy na mýþ týr. Dev rim ler, ken di si ni o luþ tu ran e ko no mik ve ta ri hi ko þul lar - dan ay rý ge liþ sey di, kö le a yak lan ma la rý, serf le rin a yak lan ma la rý, bur ju va dev rim ler ve pro le ter dev rim ler a çýk la na maz dý. Hiç bir po li - tik o lay, mad di te mel le rin den ba ðým sýz o la rak e le a lý na maz. Mad di ko þul lar de ni len, e ko no mik, top lum sal ko þul lar, ta ri hi ko þul lar dýr; ya ni ta ri hi ba kým dan ge çi ci dir. Ýn san lýk, bu gü ne ka dar, bir bi rin den fark lý, çe þit li top lum bi çim le ri ta ný dý. Bü tün bu top lum sal bi çim ler ge çi ci ya ni ta ri hi bi çim ler di. Ta ri hi o lan þey, ge çi ci dir; bir geç mi þi, bir de ge le ce ði var dýr. Son suz po li tik top lum sal bi çim yok tur. Yal nýz ca, in san lýk ta ri hi a çý sýn dan de ðil, bu ta ri hin bel li bir dö ne mi a çý sýn dan bak tý ðý mýz da -e sas o la rak ü ze rin de dur du ðu muz ka pi ta list top lu mu e le al dý ðý mýz da- ka pi ta list ge liþ me nin fark lý ge - liþ me de re ce si ne bað lý o la rak, ya ni fark lý mad di ko þul la ra bað lý o la - 34

36 rak dev rim le rin de bir bi rin den fark lý lýk gös ter di ði ni gö rü rüz. Ön ce Le nin, son ra da Ko min tern 1920 ler de ve son ra sýn da dev rim le ri; sö - mür ge dev rim le ri, de mok ra tik dev rim ler ve do lay sýz pro le ter dev - rim ler o la rak grup lan dýr dý lar. 20. yüz yýl bo yun ca, u lu sal dev rim ler, halk de mok ra si siy le so nuç la nan de mok ra tik dev rim ler ve pro le tar ya dev ri mi (sos ya list dev rim) bir bi riy le i liþ ki i çin de ge liþ ti. 20. yüz yýl da, bu dev rim le rin tü mü gö rül mek le bir lik te; ça ðýn e sas, sü rük le yi ci ha re ke ti, pro le tar - ya dan gel di. Pro le tar ya nýn yö net ti ði ve ger çek leþ tir di ði E kim Sos - ya list Dev ri mi yle ye ni bir çað a çýl dý: Pro le ter Dev rim ler Ça ðý. 20. yüz yý la dam ga sý ný vu ran, pro le tar ya ha re ke ti ve pro le ter dev rim ol - du. E kim 1917 i le baþ la yan çað, ka pi ta lizm den ko mü niz me ge çiþ ça ðý dýr. Bu çað, Marks ýn söz le riy le dev rim ci dö nü þüm ça ðý dýr. Her ko þul da, hiç bir dev rim, ken di i ti ci gü cüy le bir çað baþ la - ta maz. Mev sim siz bir çok dev rim, bir ça ðý baþ lat mak bir ya na, i çin - de ger çek leþ tik le ri ta ri hi ko þul lar da sö nüp git miþ ler dir. E kim Dev ri - mi yle, bir çað baþ lý yor sa, bu du rum, ta rih sel ko þul la rýn, ye ni bir top lum bi çi mi ni zo run lu yap ma sýn dan i le ri ge li yor. Le nin, te kel ci ka pi ta liz mi (em per ya liz mi) an la týr ken, te kel ci ka pi ta liz min, sos ya - liz min bir ön gü nü, sos ya liz min a ri fe si ol du ðu nu söy ler. Le - nin in em per ya lizm ta ný mý, sos ya liz min mad di ön ko þul la rý nýn te - kel ci ka pi ta lizm a þa ma sýn da ol gun laþ tý ðý ný i çe rir. Böy le ce Le nin de pro le tar ya nýn top lum sal dev ri mi ni bel li bir e ko no mik te me le da yan - dý rýr. Dev rim ler, ta rih sel ma ter ya list a çý dan bu bi çim de ko na bi lir. Dev rim ler, ne ka dar ko þul la rýn ü rü nüy se, ay ný bi çim de, ko - þul lar ü ze rin de et ki de bu lu nur lar. Dev rim ler ay ný za man da ta ri hi ko - þul la rý hýz lan dý rýr lar. Dev rim le rin sa de ce ta ri hi ko þul la rý iz le di ði ni pa sif ev rim ci ler i le ri sü re bi lir ler. Bur ju va dev rim ler de, pro le ter dev rim ler de ta ri hi ko þul la rý hýz lan dýr mýþ lar dýr. Dev rim siz bir dün - ya ta ri hi dü þü nü le mez. Ýn san lý ðýn bu gün u laþ tý ðý ge liþ me dü ze yin de dev rim ler bü yük rol oy na mýþ týr. Bü yük Fran sýz Bur ju va Dev ri mi ol - 35

37 ma say dý; Fran sa, Av ru pa ve dün ya e ko no mik ve top lum sal ge liþ me dü ze yi ni bu ka dar i le ri gö tü re mez di. Yi ne Bü yük E kim Sos ya list Dev ri mi ger çek leþ me sey di; Rus ya, da ha u zun sü re serf ler ve mu jik - ler ül ke si o la rak ka lýr ve ü re ti ci güç ler bu ka dar ge li þe mez di. Rus - ya da ki bü yük ge liþ me, sos ya list dev rim le baþ la dý. E kim in a ri fe - sin de, Rus ya gi bi ge ri bir ül ke de, pro le tar ya nýn ik ti da ra gel me si nin, dün ya dev ri mi ol gun laþ ma dan ba þa rý lý o la ma ya ca ðý ný i le ri sü ren le - re kar þý, Le nin, Rus pro le tar ya sý nýn ik ti da ra gel mek le, dün ya dev ri - mi ni hýz lan dý ra ca ðý ný söy ler. Bir yüz yý lýn bü tün ta ri hi Le nin i doð - ru la dý. E kim Dev ri mi yle bir lik te dün ya dev ri mi hýz lan dý. Bir yüz - yýl bo yun ca ge li þen, bü yü yen sos ya list dün ya sis te mi, yüz yý lýn sü - rük le yi ci gü cü ol du. Bir top lum da dev ri me yol aç ma sý i çin, çe liþ ki le rin so nu na ka dar ol gun laþ ma sý ge rek mez. Sý nýf sal çe liþ ki ler, bel li bir ge liþ me de re ce sin de dev rim le re yol a ça bi lir. Sý nýf sal çe liþ ki le rin so nu na ka - dar ol gun laþ ma dan bir dev ri me yol aç ma ya ca ðý ný, do la yý sýy la, ev ri - mi so nu na ka dar bek le mek ge rek ti ði ni söy le yen ler, hep pa sif ev rim - ci ler dir. 19. yüz yýl, hat ta 20. yüz yýl dev rim le ri, sý nýf sal çe liþ ki ler so - nu na ka dar ol gun laþ ma dan ger çek leþ ti. Çün kü, dev rim ler çok yön - lü ta rih sel ge liþ me nin ü rü nü dür. I. Em per ya list Pay la þým Sa va þý, bü - tün dün ya da ye ni ob jek tif ko þul lar ya rat tý. Rus ya da, Al man ya da dev rim ler bu ob jek tif ko þul la rýn bir so nu cu o la rak hýz lan dý. Rus - ya da ü re ti ci güç ler le, ü re tim i liþ ki le ri a ra sýn da ki ça týþ ma so nu na ka dar ol gun laþ ma dan, ta ri hin o dö nem ki çok yön lü ve ye ni ge li þim ko þul la rý, sos ya list dev ri me yol aç tý. Bu a çý dan, top lum da ki uz laþ - maz sý nýf kar þýt lýk la rý, sý nýf sal çe liþ ki ler, top lu mun ta ri hi ge li þi mi, kök lü, bi rik miþ top lum sal çe liþ ki ler i le dün ya ta ri hi nin çok yön lü, ön ce den he sap e dil me yen ye ni ge liþ me le ri ve ev ri min sýç ra ma lý ge - li þi mi dev rim le ri e le a lýr ken mut la ka göz ö nün de tu tul ma lý dýr. Ü re ti ci güç le rin ken di si ni kur ta ra cak ka dar ol gun laþ ma dý ðý dön me ler de, çe liþ ki le rin bu na bað lý o la rak, so nu na ka dar ge liþ me - 36

38 den bir dev ri me u laþ ma sý du ru mu; ay ný za man da de mok ra tik dev - rim-sos yal dev rim ay rý lý ðý ný da ve rir biz le re. Bu ra da, 1848 dev rim - le rin de Marks ýn söy le di ði gi bi Al man ya da pro le tar ya nýn ik ti da ra gel me si i çin, i kin ci bir dev rim ge rek li dir. Bu dev rim de pro le tar ya ha re ke ti bir köy lü ha re ke ti ta ra fýn dan des tek len me li dir. Bu a na mark sist gö rüþ, 20. yüz yýl dev rim le rin de te mel a lýn dý. Ka pi ta liz min ge li þi mi ne bað lý o la rak, ü re ti ci güç ler bü yük bir ge liþ me gös ter di. E mek-ser ma ye çe liþ ki si ol gun laþ tý ve kes kin leþ ti. Ki mi top lum lar da fark lý top lum sal, e ko no mik i liþ ki le rin yan ya na va rol ma sý nýn ge tir di ði fark lý top lum sal çe liþ ki ler ve bun la rýn fark lý fark lý çö züm le ri ne kar þý, top lu mun ser ma ye te me li ne da yan ma sý; bu top lu mun e zi len ve sö mü rü len i ki sý ný fý o lan iþ çi le rin ve köy lü le rin ay ný ka pi ta list sý nýf ta ra fýn dan e zil me si ve sö mü rül me si, de mok ra - tik dev rim i le sos ya list dev ri mi iç i çe ge çir miþ; tek bir dev rim sü re - ci nin iç i çe ge çen hal ka la rý yap mýþ týr. De mok ra si ve sos ya lizm mü - ca de le si tek bir sü re cin bi rer hal ka sý ol muþ tur. Sos ya lizm, de mok ra - tik dev ri min ta mam lan ma sý ve so nuç lan ma sý ný i çe rir. Sos ya liz me bað lan ma yan bir de mok ra si i se yoz la þýr ve a ma cý na u la þa maz. E ko - no mik te mel de ki ge liþ me, pro le tar ya i le bur ju va zi a ra sýn da ki çe liþ - ki le ri da ha da ol gun laþ týr mýþ ve çö zü mü nü de or ta ya koy muþ tur. De mok ra si nin fet he dil me si ve sos ya liz min ger çek leþ me si i ve di ve zo run lu o la rak dev rim le ri bek le mek te dir. Pro le tar ya nýn i çin de dö vüþ tü ðü ko þul lar de ði þir se, pro le tar - ya nýn mü ca de le si ve ha re ke ti de de ði þir. Bu ta rih sel de ði þi mi, her yer de, her ko þul da iz le mek mark sist le rin gö re vi dir. Bur ju va zi nin yö ne ti mi al týn da, ka pi ta liz min ge liþ me di na - mik le ri, ye ri ni, ka pi ta liz min çö küþ di na mik le ri ne bý rak tý. Ka pi ta - lizm, her se fe rin de, da ha bü yük yý kým la ra yol a ça rak, ken di ken di - ni or ta dan kal dý rý yor. Ka pi ta liz min bu bü yük yý ký mý, sýç ra ma lý bi - çim de ger çek le þi yor. Bu ge liþ me, dev rim ler i çin her za man uy gun bir ze min ya ra tý yor. Dev rim ci a yak lan ma lar ve dev rim ler ka çý nýl - 37

39 maz bi çim de bü tün u lus la rýn gün de mi ne gir miþ tir. Hiç bir u lus bun - dan ka çý na cak du rum da de ðil dir. Dev rim bü tün bir ta rih ta ra fýn dan gün de me ge ti ril miþ tir; nes nel bir zo run lu luk ha li ne gel miþ tir. Ka pi ta liz min ev ri mi, ser ma ye bi ri ki mi nin ta ri hi e ði li mi, top - lu mun da ha bü yük ke si mi nin kit le sel o la rak mülk süz leþ me si, se fa - le te i til me si, yok sul laþ ma sý ve bu nun ka çý nýl maz so nu cu o la rak sos - yal dev rim ler ve sos yal a yak lan ma lar dýr. 21. yüz yýl böy le bir yüz - yýl dýr. Bu gün den bü tün ký ta lar da baþ la yan a yak lan ma lar, ka pi ta liz - min gel di ði ye ri göz ler ö nü ne se ri yor. Bir kaç em per ya list ül ke ve ser vet le ri on lar ca yok sul ül ke den faz la o lan bir kaç em per ya list te kel, dün ya yý öy le si ne sö mür müþ, öy le si ne mad di ser ve te sa hip ler ki, ge ri ka lan mil yar lar ca in san ve çok sa yý da ba ðým lý ka pi ta list ül ke, bu ser ve tin a ðýr lý ðý ve bas ký sý al - týn da e zi li yor. Bü tün ba ðým lý ka pi ta list ül ke ler em per ya list ser ma ye - yi çek mek i çin, ken di yý kým la rý pa ha sý na, ya pý lan her tür da yat ma - ya e vet di yor. Ge çi ci de ol sa, em per ya list ser ma ye yi çek mek i çin en a ðýr ko þul lar ka bul e di li yor. Ba ðým lý ka pi ta list ül ke ler bu nun dý - þýn da dav ran ma du ru mun da de ðil ler. Ser ma ye ta ma men em per ya list te kel le rin e lin de bi ri ki yor. Bun dan yok sun ka lan, aç lýk, yý kým ve baþ ka fe la ket ler le kar þý kar þý ya ka lý yor. Her tür ü re tim a ra cý nýn ser - ma ye ö zel li ði ve ni te li ði al dý ðý bir top lum da, in san lar, gi dip ser ma - ye nin em rin de ça lýþ ma sa lar ne ya pa cak lar? Vah þi ler gi bi da ða ka çýp, aç lýk tan ö le cek de ðil ler ya. Em per ya lizm, ba ðým lý ül ke in san la rý ný, böy le ken di si ne muh taç yap mýþ týr. Oy sa ki em per ya lizm, ser ma ye ya tý rý mýy la ba ðým lý ka pi ta list ül ke ler de ki e ko no mik il ha ký so nu na ka dar var dýr ma po li ti ka sý so nu - cu, bu ül ke ler ve halk lar i çin da ha bü yük bir yý kým ve çö kü þü hýz - lan dý rý yor. So nuç ta in san lar da ða ka çýp, vah þi ler gi bi aç lýk tan öl me - ye cek, fa kat ka pi ta lizm al týn da kent le rin or ta ye rin de vah þi ce aç lýk - tan ö le cek tir. Bu du rum da, ta rih in san la rýn ö nü ne þu nu ko yu yor: ya vah þi ce öl mek, ya in san ca ya þa ma ko þul la rý na sa hip ol mak. Bu i se, 38

40 öy le ba ðým sýz lýk la de ðil, top lum sal sis tem de ði þik li ðiy le, bü tün ik - ti da ra pro le tar ya nýn el koy ma sýy la o la nak lý o lur. Bu nun ko þul la rý dün ya da ve ül ke ler de her gün bi raz da ha ol gun la þý yor. Dün ya da ki ko þul lar pro le tar ya nýn top lum sal dev rim le ri i çin ye te rin ce ol gun dur. Bu da, her ül ke de, top lum sal dev rim i çin en uy - gun u lus la ra ra sý ko þu lun va rol ma sý an la mý na ge li yor. Bu yüz yý lýn ba þýn da dün ya da dev rim i çin ob jek tif ko þul lar bel li öz gün ta rih sel an lar da var dý. Ta ri hin bu ye ni ev re sin de, dün ya da ki dev rim ci ko þul - lar sü rek li lik ka zan mýþ týr. Bu du rum, her ül ke de ki dev rim ci mü ca - de le yi i le ri i te cek bir kal dý raç ro lü oy nu yor. Ü re ti ci güç ler ken di ser ma ye ni te li ði ne kar þý her yer de ça týþ - ma ve a yak lan ma i çin de dir. Ü re ti ci güç le rin, ser ma ye ol ma ni te lik - le ri ne kar þý a yak lan ma la rý, bir dev ri mi, bü tün za man la rýn en de ri ne gi den dev ri mi ni gün de me ge tir di. Mark siz me gö re, ü re ti ci güç le rin, ü re tim i liþ ki le riy le ça týþ ma i çin de ol ma sý, zo run lu o la rak sos yal bir alt-üst o lu þu gün de me ge ti rir. Bu gün in san lýk böy le si bir ev re den (dö nem den) ge çi yor. Böy le si bir alt-üst o lu þun ön cü, mo tor gü cü o lan pro le tar ya, i de o lo jik o la rak mark sizm-le ni nizm le do nan mýþ, bü yük bir mü ca - de le ta ri hi ne sa hip bir sý nýf o la rak sos yal dev rim le re ön cü lük e di yor. Pro le tar ya, kül tü rel o la rak, kül tür lü top lum la ra ön cü lük e di yor. Marks dö ne min de en kül tür lü top lum Al man lar dý. 20. yüz yýl da bun - la rýn sa yý sý art tý. Sos ya lizm dün ya nýn en kül tür lü top lum la rý ný ya rat - tý. Ka pi ta list top lum lar da da kül tü rel o la rak bü yük bir ge liþ me sað - lan dý. Dev rim ler ay ný böy le si ne kül tür lü, tek nik ba ký mýn dan yet kin top lum la ra da ya na rak ger çek le þe cek. Bu du rum, dev rim le rin ve ye - ni top lum o lan sos ya list top lu mun na sýl her yön den ha zýr lan dý ðý ný ve o la nak lý ol du ðu nu gös te ri yor. Dev rim ler ve sos ya lizm her ba - kým dan güç lü, yet kin ze min le re da ya ný yor. Dev rim ci Dö nü þüm Ça ðý bü tün dün ya da sü rü yor. C.DAÐ LI 39

41 Þu bat 2001 KI SA TA RÝH Do ðal ta ri hi ev ri min bu gün kü sü re ci ký sa ve yo ðun ya þan - mak ta. Uy gar lýk ta ri hi, in san lý ðýn u zun ta ri hi i çin de, ge çi ci ve ký sa bir dö ne mi kap sar. Ka pi ta lizm i se, uy gar lýk ta ri hi nin, ya ni in san lý - ðýn sý nýf lý top lum la ra denk ge len ta ri hi nin en ký sa dö ne mi ni kap lý - yor. Sý nýf lý top lum lar dan ön ce ki top lum bi çi mi o lan il kel ko mü nal top lum -es ki top lum- ta ri hin çok u zun bir dö ne mi ni kap la yan sý nýf - sýz top lum dur. O nun ye ri ni al mýþ o lan kö le ci top lum, uy gar lýk ta ri - hi nin ilk top lum bi çi mi o la rak bin ler ce yýl sür dü. Ar dýn dan ge len fe - o dal top lum i se, yüz ler ce yýl sür dü. Uy gar lýk ta ri hi nin son top lum bi çi mi o lan ka pi ta liz min ta ri hi bir kaç yüz yýl lýk týr. Ma ni fak tür dö ne - mi dý þýn da bü yük sa na yi te me li ne da ya lý ka pi ta lizm, i ki yüz yýl lýk bir geç mi þe sa hip tir. Bü yük sa na yi ye da ya lý ka pi ta liz min da ha bir kaç on yý lýn da pro le tar ya a yak lan ma la rý baþ la dý. Bir yüz yýl son ra i se ka - pi ta liz min ye ri ni da ha yük sek bir top lum bi çi mi o lan sos ya lizm al - ma ya baþ la dý. Uy gar lýk ta ri hi nin, u zun in san lýk ta ri hi nin ev ri min de en ký sa dö ne mi ni kap la yan ka pi ta lizm ol muþ tur. Bü tün top lum lar, bel li bir ta ri hi dö ne mi kap lar lar. Za ten ta ri - hi ol mak ge çi ci ol mak týr. Bur ju va te o ris yen le rin, ka pi ta liz mi e be - di leþ tir me sav la rý na, ka pi ta liz min ken di ký sa ta ri hi ya nýt ve ri yor. Do ðal ta ri hin ka pi ta lizm al týn da ki ev ri mi nin bu gün kü sü re ci, ka pi - ta liz min ta ri hi i çin de da ha da ký sa bir sü re yi a lý yor. Ka pi ta lizm ken - di i çin de ev re ler ge çir di. Ýn san lý ðýn bu gün ya þa dý ðý ev re, di ðer le rin - den fark lý ye ni bir ev re dir. Bu ev re, in san lý ðýn sý nýf sýz top lum sü re - ci ne ge çi þi baþ lat tý ðý, ev ren sel öz gür lü ðe doð ru i ler le di ði ta ri hi ko - 40

42 þul la rý kap lý yor. Bu in san lý ðýn ye ni bir ta rih dö ne mi ne ge çi þi dir. Do - ðal ta ri hin ev ri mi bu ye ni sü re ce gir di. Bu sü reç te ka pi ta lizm, ön ce ki ta ri hi dö nem le rin de ol du ðu gi - bi ya vaþ ya vaþ de ðil, sýç ra ma lý bi çim de çö kü þe gi di yor. Pa sif ev rim - ci ler, ya þa nan bi ri kim ler, çe liþ ki ler so nu cu ge liþ me nin ni te lik sýç ra - ma la rý i çer di ði ni gö re mez ler. Bu gün gi ri len sü reç de böy le dir. Ta rih ye ni bir ni tel sýç ra ma sü re ci ne gir miþ tir. Bir top lum bi çi mi nin çö zü - lüp-da ðýl ma sý i çin bað rýn da ta þý dý ðý uz laþ maz kar þýt lýk la rýn ta ri hi o - la rak ge liþ me si ge re ki yor. Ka pi ta liz min uz laþ maz sý nýf kar þýt lýk la rý da, ta ri hi o la rak ge li þe rek en ol gun dü ze ye u laþ tý lar. Pro le tar ya i le bur ju va zi a ra sýn da ki uz laþ maz sý nýf kar þýt lýk la rý nýn ta ri hi o la rak ge - liþ me si ka pi ta liz min çö zü lüp da ðýl ma sý na yol a ça cak dü zey de dir. Hiç bir top lum bi çi mi, uz laþ maz sý nýf kar þýt lýk la rý nýn ta ri hi o la rak bu ka dar ge liþ miþ ol du ðu ko þul lar da, u zun sü re a yak ta ka la maz. Bir top lum sal sis tem an cak, ken di sin den da ha yük sek bir top - lum bi çi mi nin mad di ön ko þul la rý or ta ya çýk mýþ ve ol gun laþ mýþ sa, ye ri ni ye ni top lu ma bý ra kýr. Top lum, da ha yük sek top lum sal ge liþ - me yi gör me den, ken di si ni u la þýl mýþ ge liþ me a þa ma sý nýn mey ve le - rin den yok sun bý rak maz. A ma, es ki si nin a za mi si ye ni nin as ga ri si - nin al týn da ka lý yor sa hiç bir güç top lu mu ye ni ye u laþ ma da a lý ko ya - maz. Ser ma ye ken di ken di ni ge niþ let mek ve bu nu sü rek li yap mak i - çin ü re ti ci güç le ri so nu na ka dar ge liþ tir mek zo run da dýr. Mad di ko - þul lar, bur ju va e ge men li ðin de son nok ta sý na ka dar ge li þir. Böy le ce, ka pi ta lizm al týn da mad di ko þul lar öy le bir nok ta ya u la þýr ki, bu mad di ko þul lar, ye ni top lu mun mad di ko þul la rý o lur. Bu mad di ko - þul lar o luþ ma dan, da ha yük sek bir top lum bi çi mi ta ri hi o la rak ger - çek le þe mez. Ye ni top lu mun mad di ko þul la rý, ka pi ta liz min do ðal ta - ri hi ev ri mi ta ra fýn dan ha zýr lan mýþ týr. Her top lum bi çi mi, ta ri hin bir ü rü nü o la rak or ta ya çý kar ve ev rim ya sa sý nýn iþ le me si i le ye ri ni da ha yük sek bir top lum bi çi mi ne bý ra kýr. Do ðal ta ri hi ev rim böy le i ler li yor. Ka pi ta list ü re tim bi çi mi, 41

43 bü yük sa na yi te me li ne o tur duk tan son ra, da i ma bir bi çim den baþ ka bir bi çi me ak mýþ týr. Bü yük sa na yi, bi lim ve tek no lo jik ge liþ me, hiç - bir ü re tim bi çi mi ni ka lý cý ve de ðiþ mez o la rak ta ný maz. Ü re tim dal - la rý ve tek nik le ri, ser ma ye nin bi le þi mi sü rek li de ði þir. Bü yük sa na yi de vin di ri ci bir rol oy nar; ü re tim bi çim le ri sü rek li de ði þi me uð rar. Bü tün es ki iþ bö lüm le ri de ði þi me uð rar. Ye ni ü re tim bi çim le ri; ye ni ü re tim kol la rý ye ni iþ bö lü mü nü ya ra týr. Ü re tim a raç la rý nýn top lu laþ - ma sý ve e me ðin top lum sal ka rak te ri be lir gin o la rak ge li þir. Bü yük sa na yi sü rek li ge liþ me yi, ye ni len me yi zor la dý ðý ve ge tir di ði hal de, bu ge liþ me ye ay ký rý ve kar þýt o la rak de ðiþ me den ka lan ü re tim a raç - la rý nýn ö zel mül ki ye ti, top lum sal ü re ti min so nuç la rý nýn top lum ta ra - fýn dan or tak la þa o la rak ken di si ne ma le dil me si ye ri ne, bur ju va zi ta - ra fýn dan ken di si ne ma le dil me si ni sað lý yor. Bu es ki iþ bö lü mü nün, bü yük sa na yi nin ge li þi mi ne, bi li min ü re ti ci bir güç o la rak ü re ti me ka týl ma sý na, tek no lo jik ge li þi me ay ký rý o la rak ha len a yak ta kal ma sý, çað daþ ge liþ me i le kar þýt lýk o luþ tu ru yor. Bü tün çað daþ ge liþ me, bu ça ða ay ký rý ü re tim bi çi mi ne ve ta ri hi o la rak hiç bir var lýk ne de ni ne da yan ma yan bur ju va zi ye kar þý a yak la nýþ i çe ri sin de. Bu an lam da bü tün çað daþ a yak lan ma lar ka pi ta liz me kar þý ol muþ tur. Ü re tim a raç la rý, ser ma ye güç le ri ta ra fýn dan so nu na ka dar ge - liþ ti ril di. Bu, ü re tim a raç la rý nýn gel me si ve var ma sý ge re ken dü zey bu dur de mek de ðil dir. Ü re tim a raç la rý ser ma ye ni te li ði ni ko ru du ðu müd det çe ge liþ me le ri sý nýr lý dýr. Ne var ki ka pi ta lizm al týn da ü re tim a raç la rý salt ü re tim a ra cý o la rak iþ gör mez ler, ka pi ta list bi çim de iþ gö rür ler. Ka pi ta list bi çim i se her tür çað daþ ge liþ me nin ö nün de en - gel o luþ tu rur. Ma ki ne, tek no lo ji, bi lim, tüm ge liþ miþ ü re tim güç le ri an cak ser ma ye ni te li ðin den kur tu lur lar sa da ha i le ri ye gi de bi lir. Bu - gün kü dü zey, in san lý ðýn ge liþ ti ði du ru mu gös ter mi yor. E ðer ka pi ta - liz min en gel le yi ci li ði ol ma say dý, in san lýk da ha i le ri ge liþ me dü ze - yin de o la cak tý. Mev cut ü re tim a raç la rý bu gün kü ha liy le, ü re tim a - raç la rý nýn or tak la þa mül ki ye tin de, in san lý ðýn da ha i le ri git me si ni 42

44 sað la ya cak ye te nek te dir. Ka pi ta liz min ye ri ni a la cak da ha yük sek top lum bi çi mi o la rak sos ya list top lum ça ðýn bir zo run lu lu ðu dur. Es - ki top lu mun bü tün ge liþ me ta ri hi, in san lý ðý bu nok ta ya ge tir di. Ta rih yal nýz bu nun i çin ça lý þý yor. Ka pi ta lizm, ü re ti ci güç le ri so nu na ka dar zor la ya rak, mad di ko þul la rý da ha yük sek top lum bi çi mi ne ge çiþ i çin ha zýr ha le ge tir - mek le kal mý yor, her tür ya þam kay na ðý ný da yok e di yor. Do ða, bu - gün ka pi ta lizm ta ra fýn dan bü yük öl çü de tah rip e dil miþ tir. Ma ki ne - nin, bi li min, tek no lo ji nin ge li þi mi i le bir lik te do ða nýn in san kar þý sýn - da ki ö zerk ko nu mu so na er miþ tir. Ar týk in san lar do ða nýn kör ya sa - la rý ný gem le yip, on la rý in san lý ðýn ya ra rý na dö nüþ tü re bi le cek o la nak - la ra sa hip tir. Ne var ki, ka pi ta lizm, ser ma ye nin ta ri hi e ði li mi nin ka - çý nýl maz iþ le yi þi o la rak, do ða yý in san lý ðýn mut lu lu ðu i çin dö nüþ tür - mek bir ya na, ö lü ha le ge ti ri yor. Ka pi ta lizm, do ða ya e ge men bir ü - re tim bi çi mi dir. O, bu e ge men li ði, do ða yý ta ma men öl dür mek i çin kul la ný yor. Ser ma ye ye da ya lý sis te min de vam et me si ha lin de, do ða - nýn ge ri ka lan yön le ri de ta ma men tah rip e di le cek tir. Ser ma ye ka - rak te ri ge re ði an cak e me ði ve do ða yý ço rak laþ tý ra rak ken di si ni ge - niþ le te bi lir. Ka pi ta lizm, top ra ðý ge ri dö nül mez bir bi çim de tah rip e dip, de ni zi, ha va yý gün gün öl dü rür ken, e mek çi yi de so nu na ka dar ça lýþ - tý ra rak tah rip e di yor. Ka pi ta lizm de iþ çi, par ça iþ çi dir, kent-kýr ay rý - lý ðý en uç nok ta la ra ka dar u laþ mýþ týr. Ka pi ta list iþ bö lü mü ne da ya lý o la rak ka fa e me ði i le kol e me ði a ra sýn da ki ay rým en üst dü ze ye var - mýþ týr. Ne var ki, bü yük sa na yi, bi li min ba ðým sýz bir güç o la rak ü - re ti me uy gu lan ma sýy la her tür tek no lo jik ge liþ me; kent i le ký rýn ta - ri hi ay rý lý ðý na son ver me, ye ni ve da ha üst dü zey de bir sen tez de bir - leþ me o la nak la rý ný ya rat mýþ týr. Ay ný ge liþ me ka fa e me ði i le kol e me - ði a ra sýn da ki ay rý mýn gi de ril me si i çin de ge çer li dir. Ka pi ta list ü re - tim ar týk da ha faz la bi lim ve tek no lo ji ye da ya lý ya pý lý yor. E mek sü - re ci nin bi le þen le ri de ði þi yor. Ýþ çi, ü re tim sü re cin de gö zet le yi ci du - 43

45 rum da ol du ðu, iþ çi nin ye ri ne bi lim sel ve tek no lo jik sü reç baþ la dý ðý hal de, de ðe ri nin tek öl çü tü, e mek ni ce li ði ol ma ya de vam e di yor. A - çýk ça gö rül dü ðü gi bi ser ma ye ye da ya lý ü re tim, ü re ti ci güç le rin, bi li - min, tek no lo ji nin ge liþ me si ö nün de yý kýl ma sý zo run lu bir en gel dir. Top lum, top lum sal ü re tim a raç la rý na el ko ya rak, on la rý or tak - la þa o la rak ken di ne ma le de rek, e me ði ge nel leþ ti re rek, i þi top lu mun tüm sað lýk lý ü ye le ri a ra sýn da e þit pay laþ tý ra rak ken di si ni zin cir le yen ka pi ta liz min tüm bað la rýn dan kur ta ra bi lir ve bi rey ken di si ni çok yön lü ge liþ ti re bi lir. Kent-kýr ay rý mý i le ka fa e me ði-kol e me ði ay rý - mý ný or ta dan kal dý ra bi lir. Bi rey an cak bu te mel de çok yön lü ge li þe - bi lir. Es ki iþ bö lü mü nün sür dü ðü, kent-kýr ay rý mý i le ka fa e me ði-kol e me ði ay rý mý nýn ol du ðu ko þul lar da, bi re yin çok yön lü ve tam ge li - þi mi o la maz. Kent li in sa ný fi zi ki o la rak çü rü ten, kýr in sa ný ný da en - te lek tü el o la rak ge ri du rum da bý ra kan ka pi ta list iþ bö lü mü ko þul la - rýn da bi re yin tam ge li þi mi müm kün de ðil dir. Ka pi ta lizm her tür ge liþ me nin ö nün de en gel ol du ðu nu bü tün ol gu la rýy la ken di si or ta ya koy muþ tur. Ýn san lar, ka pi ta liz min ge ri le - ti ci, yý ký cý, çö küþ di na mik le ri yü zün den bu gü ne ka dar u laþ týk la rý ge - liþ me dü ze yi ni ve mey ve le ri ni yi tir mey le yüz yü ze ler. Ýn san lar, bü - tün bir ku þak lar bo yu ta ri hi ge li þim so nu cu el de et tik le ri i le ri ge liþ - me so nuç la rý ný yi tir mek is te mi yor lar sa, ka pi ta liz mi yýk mak zo run - da dýr lar. Ka pi ta lizm, ken di si ni yý ka cak tüm çe liþ ki le ri so nu na ka dar ge liþ tir miþ tir. Ka pi ta liz min uz laþ maz sý nýf çe liþ ki le ri, em per ya list ül ke ler de de kes kin leþ me e ði li mi ne gir di. Bu gü ne ka dar ya pay ne den ler le yu mu þa tý lan çe liþ ki ler ve sý nýf mü ca de le si, þid det len me e ði li mi ne gir di. Ye ni yüz yýl baþ lar ken em per ya list ül ke ler de ve tüm ka pi ta list ül ke ler de kit le sel ey lem ler, a yak lan ma lar baþ la dý. Em per ya list ül ke iþ çi le ri tüm sos yal gü ven lik hak la rý ný yi ti rir ken, iþ siz lik de çýð gi bi bü yü yor. Bu i se, ça lý þan la rýn üc ret le ri nin -re el üc ret le ri nin- düþ me - si ve yok sul laþ ma sý de mek tir. ABD, AB ve Ja pon ya da iþ siz le rin ve 44

46 düþ kün le rin sa yý sý da ha þim di den çok i le ri bo yut lar da dýr. Ýn sa nýn en te mel ya þa ma hak ký, ka pi ta list ö zel mül ki ye ti ko ru ma hak ký na fe da e di li yor. Ýþ siz lik, ya rý nýn dan e min ol ma ma nýn, yok sul lu ðun, her tür - lü has ta lý ðýn, aç lý ðýn, aç lýk ve has ta lýk tan ö lüm le rin te me li dir. Yi ne ay ný te mel de suç ve ci na yet ler de pat la ma ol muþ tur. Ka pi ta lizm e lin de ki mad di zen gin lik ve ser ma ye bi ri ki mi sa - ye sin de ken di ya þa mý ný en yük sek dü ze ye çý ka rýr ken, e mek çi sý nýf - la rýn ya þam sü re si da ha da ký sa lý yor. ABD de be yaz la rýn ya þam sü - re si 60 yý lýn üs tün de ol ma sý na kar þý lýk, si yah ma hal le ler de ya þam sü re si 40 yýl ci va rýn da dýr. De mek ki ka pi ta list ül ke ler de in san ya þa - mý or ta la ma sý i fa de si top lum sal ger çek le re ay ký rý dýr. Ýn sa nýn ya þam sü re si bur ju va sý nýf ve iþ çi sý nýf i çin, halk i çin ay rý ay rý ya pýl ma lý dýr. Týp ký bu ül ke ler de or ta la ma ge lir dü ze yi nin ka pi ta list sý ný fýn ge lir dü ze yi ni dü þük gös ter me si, bu na kar þý e mek çi sý nýf la rýn dü þük o lan ge li ri ni yük sek gös ter me si gi bi top lum sal ger çek ler bur ju va yön - tem ler dý þýn da e le a lýn ma lý dýr. Ka pi ta list ü re ti min ve bi ri ki min uz laþ maz kar þýt lý ðý ka pi ta list ge liþ me nin bu gün kü ev re sin de en kes kin bi çim le ri al mýþ týr. Bir ku - tup ta bü yük bir ser vet bi ri ki mi ve her tür sa vur gan lýk, lüks ya þam, ke yif li za man lar, kar þý ku tup ta i se yok sul luk bi ri ki mi, iþ siz lik, aç lýk ve ö lüm kol ge zi yor. Bu çe liþ ki ve ça ða ay ký rý bu top lum bi çi mi ar - týk de vam e de mez. Bu top lu mun çö zü lüp-da ðýl ma sý na yol a ça cak uz laþ maz çe liþ ki ler ta rih sel o la rak ge liþ miþ tir. Ye ni ve da ha yük sek bir top lum bi çi mi bu nun ye ri ni a la cak týr. Bu an lam da ta rih, ký sa ta - rih tir. C. DAÐ LI Tem muz

47 PRO LE TAR YA MÜ CA DE LE SÝ NÝN TA RÝH SEL GE LÝ ÞÝ MÝ Sý nýf sa va þý nýn pro le tar ya nýn sý nýf e ge men li ðiy le (pro le tar ya dik ta tör lü ðü) so nuç la na ca ðý ve pro le tar ya nýn sý nýf e ge men li ði ne da - ya na rak sý nýf la rýn or ta dan kal dý rý la ca ðý te o ri si, Mark siz min ta rih an - la yý þý ný yan sý týr. Mark sizm, sý nýf sa va þý ný, so mut o la rak ken di mad - di, ta ri hi ko þul la rý i çin de e le. a lýr. Mark sist çö züm le me yön te mi kav ran dý ðýn da gö rü le cek tir ki, Marx, sý nýf sa vaþ la rý ný, bu sa vaþ la rýn ve ril di ði ko þul lar i çin de göz lem le miþ, so nuç lar çý kar mýþ týr. Pro le - tar ya nýn i çin de dö vüþ tü ðü ko þul lar i se de ði þim i çin de dir. Ka pi ta lizm, ken di ev ri mi ne uy gun o la rak sü rek li çe liþ ki ler i - çin de ge li þim gös ter di. Pro le tar ya nýn sý nýf sa va þý nýn ta rih sah ne si, mad di te me li ka pi ta lizm dir, ka pi ta lizm de ki ge liþ me ler dir. Mark sist yön tem o lan di ya lek tik ve ta rih sel ma ter ya lizm her þe yi de ði þim ha - lin de, her þe yi ha re ket i çin de e le a lýr. Ta rih sel ge li þim de sü rek li ha - re ket i çin de dir. Ý çin de mü ca de le et ti ði ko þul la rýn de ði þi miy le bir lik - te, pro le tar ya nýn sý nýf sa va þý tak tik le ri, mü ca de le bi çim le ri de de ði - þim gös te rir. Mark siz min sý nýf sa vaþ la rý ü ze ri ne zen gin ha zi ne sin de bü tün bun la rý gör mek o la nak lý dýr.. Ka pi ta lizm ze mi ni ü ze rin de mey da na ge len sý nýf sa vaþ la rý, ka pi ta liz min ta ri hi ge li þi mi ne bað lý o la rak de ði þim gös ter di. Pro le - tar ya nýn sý nýf sa va þý nýn ilk de fa be lir gin bi çim de gö rül dü ðü yer, ka - pi ta liz min kla sik yur du o lan Ýn gil te re dir. Ýn gil te re de bur ju va zi, ka - pi ta list ü re tim bi çi mi ni ge liþ tir me ye baþ lar ken, pro le tar ya nýn sý nýf mü ca de le siy le kar þý la þýr. Pro le tar ya ilk o la rak ken di ça lýþ ma ko þul - la rý ný dü zelt mek i çin mü ca de le ye gi ri þir. Ser ma ye i le pro le tar ya a - 46

48 ra sýn da mü ca de le yüz yýl lar ca sü rer. Ça lýþ ma sa at le ri nin (nor mal bir iþ gü nü nün) be lir len me si i çin ve ri len mü ca de le so nu cu, Ýn gil te re de on sa at lik iþ gü nü an cak 1847 de ka bul e di lir. Yü rür lü ðe gir me si i - çin i se bir yýl da ha mü ca de le et mek ge re kir. Ça lýþ ma ko þul la rý nýn dü zel til me si, nor mal bir iþ gü nü nün be lir len me si ve bu nun ya sal laþ - ma sý u zun sý nýf sa vaþ la rý ný, az-çok þid det li iç sa vaþ la rý ge rek tir miþ - tir. Ka pi ta list ü re tim ta ri hin de, bir iþ gü nün be lir len me si, sü rüp gi den sa va þý mýn ko lek tif ser ma ye, ya ni ka pi ta list sý nýf i le ko lek tif e - mek, ya ni iþ çi sý ný fý a ra sýn da ki sa va þý mýn bir so nu cu o la rak ken di - ni gös te rir. (K. Marx. Ka pi tal Cilt I, sf: 249) Pro le tar ya i le bur ju va zi a ra sýn da iç sa vaþ tan söz e den Marx, pro le tar ya i le bur ju va zi a ra sýn da ki iç sa va þý ger çek sa vaþ o la rak de - ðer len di rir. Ýç sa vaþ de nin ce, yal nýz ca bu sa va þýn en þid det li bi çi mi - ni ve sý nýr lý ör nek le ri ni an la yan bi zim kü çük-bur ju va o por tü nist le ri - mi zin, iþ çi sý ný fý nýn ça lýþ ma ko þul la rý ný dü zelt mek i çin ver di ði sý nýf sa va þý nýn bir iç sa vaþ bi çi mi ni a la bi le ce ði ni an la ma sý o la nak lý de ðil - dir. Ya sal sý nýr lar i le dü zen le me le rin, ya rým yüz yýl sü ren bir iç sa vaþ so nu cu, ken di le rin den a dým a dým sö kü lüp a lýn dý ðý pat ron - lar... (Karl Marx. Ka pi tal Cilt I, sf: 308) Mark siz mi en ka ba bi çim de kav ra yan lar, Marx ýn sý nýf sa va - þý ný iç sa vaþ o la rak e le al dý ðý ný, sý nýf sa va þý nýn ka çý nýl maz o la rak iç sa vaþ bi çi mi ni a la ca ðý ný gö re mi yor lar. Pro le tar ya i le bur ju va zi a ra - sýn da ki sý nýf sa va þý nýn a la ca ðý bi çim le ri her yer de göz lem le mek ge - rek. Nor mal bir iþ gü nü i çin sa va þým en þid det li ça týþ ma la ra yol aç mýþ, bu ça týþ ma lar da çok sa yý da iþ çi ya þa mý ný yi tir miþ tir. Bu sa - vaþ ABD de 1880 den son ra en þid det li bi çim le ri al dý. ABD de pro - le tar ya nýn bur zu va zi ye kar þý mü ca de le si nin ilk ör nek le ri de mir yo lu iþ çi le ri nin o lu þum ha lin de ki te kel le re kar þý mü ca de le si, kö mür iþ çi - 47

49 le ri nin kö mür tröst le ri ne kar þý mü ca de le si ol du da komp lo ha zýr lýk la rý yap mak la suç la nan 16 ma den.iþ çi si i da ma mah kum ol - du. Da ha son ra 8 sa at lik iþ gü nü i çin mü ca de le þid det li ça týþ ma la ra yol aç tý. ABD ser ma ye si i le ABD pro le tar ya sý a ra sýn da ki sa vaþ bu ta rih te do ruk nok ta sý na u laþ tý da Þi ka go da 8 sa at lik iþ gü nü i çin yü rü yü þe ge çen iþ çi le re po lis a teþ aç tý. Grev ci iþ çi ler den 6 sý bu kat li am so nu cu öl dü rül dü. Da ha son ra 8 iþ çi ey lem ler den so rum lu tu tu la rak i da ma mah kum e dil di. Bu iþ çi le rin a ný sý na 1890 da 1 Ma - yýs u lus la ra ra sý pro le tar ya nýn mü ca de le gü nü o la rak ka bul e dil di. ABD iþ çi sý ný fý, 20. yüz yýl bo yun ca u zun sü re li, sert mü ca de - le ler den geç ti. 20. yüz yý lýn baþ la rýn da çok sa yý da iþ çi tu tuk lan dý, sal dý rý ya uð ra dý. Bin ler ce iþ çi, ko mü nist, sür gün e dil di, bin ler ce si tu tuk lan dý. Son ra ki yýl lar da ký zýl la ra kar þý ka pi ta list sal dý rý lar de - vam et ti. Ýþ çi ön der le ri Sac co i le Van zet ti i dam e dil di. ABD te kel ci ser ma ye si, dün ya da ka pi ta list em per ya list sis te min en güç lü ve en i - yi ör güt len miþ sý ný fý o la rak, iþ çi sý ný fý ha re ke ti ni ez mek i çin þid det - li sal dý rý la rý ný a ra lýk sýz de vam et tir di. Sos ya list sis te me ve u lus la ra - ra sý pro letar ya ha re ke ti ne kar þý sü rek li sa vaþ du ru mu ve sal dýr gan - lýk an la mý na ge len so ðuk sa vaþ bo yun ca, iþ çi le re, ko mü nist le re yö - ne lik tam bir ka pi ta list te rör es tir di ler de ki Mc Car tizm bu nun so mut i fa de si ol du. Bu dö nem de, si yah la ra kar þý ABD te kel ci ka pi - ta liz mi nin ýrk çý lý ðý güç len dir me siy le bir lik te þid det li iç ça týþ ma lar gün de me gel di. ABD de sý nýf sa va þý, ka pi ta liz min gir di ði ye ni ev - re de da ha de rin den ve kit le sel bi çim ler a la rak ye ni bir yük se liþ dö - ne mi ne gir di. Se att le da yüz bin ki þi nin gün ler ce po lis le ça týþ ma sý; iþ çi le rin, sen di ka la rýn bu a yak lan ma da bü yük bir a ðýr lýk koy ma sý; ö nü müz de ki sü re cin, ta yin e di ci sý nýf mü ca de le le ri ne sah ne o la ca ðý - na i þa ret e di yor. Ýþ gü nü nün be lir len me si i çin mü ca de le Rus ya da da u zun mü - ca de le ler ge rek tir di. Çar lýk Rus ya sýn da ilk fab ri ka ya sa la rý, 19. yüz yýl so nun da 48

50 çý ka rýl dý. Pe ters burg pro le tar ya sý nýn ün lü gre vin den son ra iþ gü nü, 11,5 sa a te in di ril di. Le nin e gö re bu ya sa Rus iþ çi le ri nin Çar lýk hü - kü me tin den ko par dýk la rý bir ö dün dü. (Po li tik E ko no mi, Sf. 163) Pro le tar ya nýn çok u zun sa va þý mý so nu cu 8 sa at lik iþ ya sa sý, Ma yýs 1890 da ka bul e dil mek le bir lik te, bu ya sa nýn yü rür lü ðe so - kul ma sý i çin da ha çok þid det li sa vaþ ver mek ge rek ti yý lýn da Was hing ton da bir di zi ka pi ta list ül ke nin tem - sil ci si; ge liþ mek te o lan dev rim ci iþ çi ha re ke tin den duy duk la rý kor - kuy la u lus la ra ra sý plan da se kiz sa at lik iþ gü nü nün yer leþ ti ril me si i - çin bir an laþ ma im za la dý lar. (Po li ti ka E ko no mi, Sf } Ka pi ta list ül ke ler 8 sa at lik iþ ya sa sý ný o ta rih te ka bul et se ler de, bu nun pra tik ya þam da uy gu lan ma sý i çin pro le tar ya, her yer de, da ha u zun se ne le ri kap sa yan sa vaþ lar dan geç mek du ru mun da kal dý. Nor mal bir iþ gü nü i çin sa va þým, bu gün em per ya list ül ke ler de haf ta - lýk ça lýþ ma sü re si nin o tuz beþ sa at le sý nýr lan dý rýl ma sý i çin ve ri len sert mü ca de le le re dö nüþ tü. Av ru pa da üc ret kay bý ol mak sý zýn haf ta lýk o tuz beþ iþ sa a ti is te mi i çin mil yon lar ca iþ çi sert mü ca de le ler den geç ti. Ça lýþ ma sa at le ri nin dü þü rül me si, üc ret le rin yük sel til me si, ça - lýþ ma ko þul la rý nýn dü zel til me si, ça lýþ ma hak ký i çin pro le tar ya, her a - lan da ger çek sa vaþ o lan iç sa vaþ lar dan geç ti. Pro le tar ya i le bur ju va - zi a ra sýn da ki iç sa va þa sýð yak la þan lar, sý nýf sa vaþ la rý nýn yüz yýl lar ca sü ren ge li þi mi ni da ha ya kýn dan in ce le me li dir. Pro le tar ya nýn sý nýf sa va þý nýn da ha u zun bir ta ri hi ol mak la bir - lik te, pro le tar ya nýn ka pi ta list e ge men li ðe kar þý ilk cid di sa va þý, 1848 Dev ri mi dir. Bu dö nem de, ü re ti ci güç le rin, kur tu la cak ka dar ge liþ - me miþ ol ma sý, pro le tar ya nýn sý nýf sa va þý nýn i de o lo jik, po li tik, e ko - no mik bü tün lü ðü ne ka vuþ ma ma sý ne den le riy le, bu ilk cid di sa vaþ, pro le tar ya nýn za fe riy le so nuç lan ma dý. Pro le tar ya Pa ris te, 18 Mart Dev ri miy le e ge men sý nýf ol du. 18 Mart Dev ri mi i le bir lik te Ko mün i lan e dil di. Ko mün, kut sal Av ru pa or du la rý nýn sal dý rý sý so nu cu ye - nil mek le bir lik te, pro le tar ya nýn sý nýf sýz top lum mü ca de le si nin ilk 49

51 þa fa ðý ol du. Pro le tar ya nýn ik ti da rý e le ge çir me sa va þý e sas o la rak 20. yüz yýl da mey ve si ni ver di. Ka pi ta lizm ken di te mel le ri ü ze rin de o tu rur ken, pro le tar ya da ken di ya þam ko þul la rý ný dü zelt mek i çin mü ca de le ye a týl dý. Ko þul la - rý ný i yi leþ tir me mü ca de le si, pro le tar ya nýn ik ti da rý e le ge çir me mü ca - de le si dö ne min de de sür dü. E ge men sý ný fý de vi rip, ye ri ne pro le tar - ya nýn sý nýf e ge men li ði ni ger çek leþ tir me mü ca de le si or ta ya çýk ma - dan ön ce, pro le tar ya nýn ko þul la rý i yi leþ tir me mü ca de le si, ya ni e me - ðin ko run ma sý mü ca de le si bi ri cik mü ca de ley di. Pro le tar ya, ik ti da rý e le ge çi re cek ka dar mi li tan ve ör güt lü bir sý nýf du ru mu na gel dik ten son ra, e me ðin ko run ma sý mü ca de le si, e me ðin kur tu lu þu mü ca de le - si ne ba ðým lý e le a lýn dý. Ka pi ta liz min son dö ne mi o lan çö küþ dö ne - min de, ya ni ka pi ta liz min çö küþ di na mik le ri nin, bu es ki ü re tim bi çi - mi ni yý ký ma gö tür dü ðü ye ni ev re de, pro le tar ya nýn e sas sa va þý, top - lum sal kur tu luþ sa va þý dýr. Sý nýf la rý kal dýr ma mü ca de le si pro le tar ya - nýn ev ren sel he de fi dir. Sý nýf la rýn kal dý rýl ma sý nýn ko þul la rý ta rih ta ra - fýn dan ve ril di. 20. yüz yýl, ka pi ta list ül ke ler de pro le tar ya nýn top lum sal dev - rim le ri i çin ko þul la rýn ol gun laþ tý ðý bir dö nem o la rak geç ti. Da ha yüz yý lýn ba þýn da dev ri min ko þul la rý son de re ce ge liþ miþ ti. Ka pi ta - liz min çe liþ ki le ri pro le tar ya i le bur ju va zi yi þid det li mü ca de le ler le kar þý kar þý ya ge tir di. Çok yön lü çe liþ ki le rin üst üs te yý ðýl dý ðý Rus ya tam bir dev rim top ra ðýy dý. Av ru pa, em per ya list sa va þýn ge tir di ði so - nuç lar la sos ya list dev rim ler i çin ye te rin ce ol gun du. Av ru pa yüz yý lýn ilk çey re ðin de bü tün dün ya yý sar sa cak dev rim le re, iç sa vaþ la ra ve dev rim ci a yak lan ma la ra sah ne ol du. U lus la ra ra sý dev rim ci sos ya list ha re ke tin slo ga ný, ik ti da rýn pro le tar ya ta ra fýn dan e le ge çi ril me siy di. Bu he de fe i se iç sa vaþ lar yo luy la u la þý la cak tý. Le nin, K.Ka utsky nin he nüz Mark sist ko num day ken 20. yüz yýl dev rim le ri hak kýn da söy - le dik le ri ni ak ta rýr, bu dev rim le rin bir iç sa vaþ bi çi min de o la ca ðý ný çok a çýk bi çim de or ta ya ko yar. 50

52 Ge le cek dev rim ( ) hü kü me te kar þý a ni bir a yak lan ma dan çok u zun sü re li bir iç sa va þa ben ze ye cek tir der Mark sist ko num - day ken K.Ka utsky. Le nin, ek ler: Öy le de ol du. Ge le cek Av ru pa dev rim le ri de mut la ka öy le o - la cak týr. (Le nin Seç me E ser ler Cilt I I I. Sf:25) Le nin, ge len dev ri mi ka çý nýl maz bi çim de or ta ya ko yar ken, bu dev ri min bir iç sa vaþ bi çi min de ge li þe ce ði ni de a çýk lýk la be lir tir: Bu ge len dev rim bir yan dan in san lý ðý ser ma ye nin bo yun du - ru ðun dan an cak þid det li sa vaþ la rýn ve ö zel lik le de iç sa vaþ la rýn kur - ta ra bi le ce ði ni, ö te yan dan sý nýf bi linç li pro le ter le rin sö mü rü len le rin bü yük ço ðun lu ðu nun ön de ri o la rak sah ne ye çý ka bi le ce ði ni ve çý ka - ca ðý ný çok da ha kap sam lý bir þe kil de gös te re cek tir. (A ge. Sf:28) 20. yüz yý lýn dev rim le ri Le nin in ön gö rü sü nü doð ru la dý. 20. yüz yý lýn dev rim le ri iç sa vaþ bi çi min de ge liþ ti. Yü zey sel bi çim de Rus Dev ri mi ni sa de ce bir a yak lan ma dan i ba ret gö ren ler, bu dev ri - min i ki dev rim so nu cun da ger çek leþ ti ði ni ve bu dev rim le rin de bi - rer iç sa vaþ bi çi min de ge liþ ti ði ni an la ya ma dý lar. Ýr lan da da 1916 Pas kal ya A yak lan ma sý, Av ru pa nýn ilk iç sa va þý o la rak gün de me gel di. Al man pro le tar ya sý nýn, tü mü ye nil giy le so nuç la nan dö ne min de ki dev rim mü ca de le si de hü kü me te kar þý a ni bir a - yak lan ma bi çi min de de ðil, iç sa vaþ bi çi min de ge liþ ti. Do ðu Av ru - pa da 40 lý yýl la rýn sos yal dev rim le ri yýl la rý a ra sýn da ki u - zun sü re li ve þid det li sa vaþ la rýn so nu cu o la rak za fe re u laþ tý. Ýs pan ya Dev ri mi, Yu nan Dev ri mi bi li nen iç sa va þýn kla sik ör nek le ri dir. Çin Dev ri mi, bi lin di ði gi bi Ja pon iþ ga li sý ra sýn da ki di re niþ sa va þý dö ne - mi dý þýn da ta ma men iç sa vaþ bi çi min de ge liþ ti. Gü ney As ya Dev - rim le ri, Vi et nam, Ko re u zun sü re li an ti-em per ya list sa vaþ lar ve iç sa vaþ lar bi çi min de ge li þip, za fe re u laþ tý. La tin A me ri ka Dev rim le ri iç sa va þýn ör nek le ri o la rak sür dü. Bu sa vaþ la rýn ki mi si 40 yýl sür dü. Tür ki ye ve Kür dis tan da i se sý nýf sa va þý o tuz yýl dýr ya iç sa vaþ bi çi - min de ya da iç sa va þa ya kýn bir çiz gi de ge liþ ti. 51

53 Bu dev rim le rin tü mü, dev rim den ön ce hak lar mü ca de le si ni ver mek le bir lik te, hiç bi ri ön ce de mok ra tik hak lar el de e dil dik ten son ra ger çek leþ me di. 20. yüz yýl dev rim le ri en a ðýr ka pi ta list bas ký al týn da ör güt len di. Pro le tar ya ve e mek çi kit le ler, e ko no mik, top lum - sal dö nü þüm le ri dev ri min za fe riy le.bir lik te ger çek leþ tir di ler. Te kel - ci ka pi ta liz me kar þý ve ri len dev rim mü ca de le si, e sas o la rak de mok - ra si nin ger çek leþ me si ni bi le bir dev rim so ru nu o la rak gör dü. 20. yüz yý lýn ve 21. yüz yý lýn dev rim le ri ve sý nýf sa va þý nýn do ða sý doð ru kav ran ma lý dýr. Ka pi ta liz min çö küþ, sos ya liz min yük se liþ ev re sin de ge liþ me - le rin sýç ra ma lý ka rak te ri da i ma a kýl da tu tul ma lý dýr. Ka pi ta lizm al týn - da pro le ter leþ me sü re ci o nok ta ya gel di ki, bü tün dev rim ci, yý ký cý güç ler ka pi ta liz mi yýk ma ya yö nel mek du ru mun da dýr. Pro le tar ya i le bur ju va zi a ra sýn da ki sa vaþ en þid det li, en yo ðun, kap sam lý ve ta yin e di ci a þa ma ya da yan dý. Ka pi ta list ler, ya þam la rý ný sür dür mek i çin, bü tün sý nýf ko num la rý ný pe kiþ ti rir ken; pro le tar ya i se en ya þam sal so - run la rý ný an cak ka pi ta list e ge men li ði ha va ya u çu ra rak hal le de bi lir. Ý ki sý ný fýn ge le ce ði ni; bu i ki sý nýf a ra sýn da sü ren sa vaþ be lir le ye cek - tir. U lus la ra ra sý ser ma ye, bir sü re ön ce el de et ti ði ve ha len e lin - de bu lun dur du ðu ge çi ci güç üs tün lü ðü ne da ya na rak, pro le tar ya i le sý nýf i liþ ki le ri ni ye ni den be lir le mek is ti yor. Bu nun i çin bu gü ne ka - dar ki en þid det li sa va þa gi riþ ti. Ka pi ta lizm, dün ya e ko no mik bu na - lý mý nýn da so nu cu o la rak, her yer de pro le tar ya ya kar þý sal dý rý ha lin - de dav ra ný yor. Bu sal dý rý al týn da, pro le tar ya nýn sý nýf ör güt le ri ve yüz yýl lýk ka za ným la rý bir bir or ta dan kal dý rý lý yor. Ka pi ta list e ko no - mik bu na lý mýn yo ðun laþ tý ðý son dö nem ler de yüz mil yon lar ca iþ çi iþ - siz ler or du su nun saf la rý na a týl dý. Ka pi ta liz min var lý ðý, bun dan son ra da ha çok sa yý da iþ çi nin iþ siz kal ma sý de mek tir. Ser ma ye nin ilk bi ri - kim dö ne min de ka pi ta list ler, iþ gü cü bul mak i çin, çok sa yý da ü re ti ci - yi, ü re ti min den ve mül ki ye tin den ko par dý; on la rý zor la üc ret li iþ çi 52

54 ha li ne ge tir di. Bu gün i se iþ çi le ri zor yo luy la iþ ten çý kar tý yor. Ser ma - ye nin ilk bi ri kim dö ne min de, ser ma ye, yer li le ri, or tak o la rak kul lan dýk la rý top rak la rýn dan zor la ko pa rýp, on la rý, ka pi ta list ser vet i - çin zor la ma den le re ko yar ken; bu na kar þý, bu ký ta lar da u zun bir dö - ne mi kap sa yan an ti-ka pi ta list a yak lan ma lar gün de me gel di. Bu gün de, iþ çi le ri ka pi ta list iþ let me ler den ko var ken; pro le tar ya nýn dev rim - ci te mel de an ti-ka pi ta list ça týþ ma la rý ve a yak lan ma la rý gün de me ge - li yor. Ser ma ye nin ilk bi ri kim sý ra sýn da, ta rih sel i ni si ya tif, ge liþ mek - te o lan bur ju va zi nin e li ne geç miþ ti; bur ju va zi, bu i ni si ya ti fe da ya na - rak ilk an ti-ka pi ta list a yak lan ma la rý ez di ve ü re ti ci güç le ri ge liþ ti re - bil di. Ta ri hi i ni si ya tif, u zun sü re dir pro le tar ya nýn e lin de dir. Ta ri hi i - ni si ya ti fin pro le tar ya nýn e li ne geç ti ði ve top lum sal dö nü þü mün ön - cü, mo tor gü cü ol du ðu bu ta ri hi ev re de, pro le tar ya, bu gün kü an tika pi ta list a yak lan ma lar za fe re ta þý ya cak ye te ne ðe sa hip tir. U lus la ra ra sý ka pi ta list güç ler, pro le tar yay la sý nýf i liþ ki le ri ni, pro le tar ya nýn a ley hi ne ye ni den dü zen le mek i çin sert bir sa va þa gi riþ miþ ken; her yer de sa vaþ i çin de ki pro le tar ya i se, sý nýf i liþ ki le ri - ni dü zen le me yi de ðil, sý nýf la rý or ta dan kal dýr ma yý he def le miþ o la rak dev rim ci mü ca de le si ni yük selt miþ du rum da. Pro le tar ya nýn dev rim - ci mü ca de le si bü tün ký ta la rý kap la mýþ týr. Pro le tar ya nýn sý nýf sa va þý, i çin de bu lun du ðu muz ev re de, da ha yay gýn ve bü tün ký ta la rý sar sa - cak bir gü ce u la þa cak dü ze ye var mýþ týr. Pro le tar ya güç lü dür, ka pi ta - liz mi yý ka cak ye te nek te dir. Pro le tar ya i le ka pi ta list ler a ra sýn da ta yin e di ci bir mü ca de le dö ne mi ne gi ril di. Bu ta yin e di ci mü ca de le de, za fer pro le tar ya nýn o - la cak. U ður DAÐ LI Þubat

55 TE KEL LER VE PRO LE TAR YA NIN MÜ CA DE LE SÝ Ý çer de top lum kar þý sýn da, dün ya da ba ðým lý u lus lar kar þý sýn da te kel ler öy le si ne bir gü ce u laþ tý lar ki, ne or ta sý nýf lar, ne de e zi len u - lus la rýn, bu bü yük güç kar þý sýn da ya pa cak la rý faz la bir þey le ri yok - tur. Em per ya list-ka pi ta list dün ya da u lus la ra ra sý em per ya list te kel le - rin bo yun eð di re me di ði güç yok tur. E ko no mik gü cü e lin de bu lun du ran te kel ler, bu yüz den po li - tik ve as ke ri gü cü de el le rin de bulunduruyor1ar. Top lu mu ve e zi len u lus la rý el le rin de ki bü tün güç ten ya rar la na rak bas ký al týn da tutuyor1ar. Bu öy le si ne bir güç ki, a na e ði lim o la rak da ha az el de top la - na rak mer ke zi le þi yor. Güç da ha az el de top lan dýk ça, þid de ti ve a ðýr - lý ðý ar tý yor. Top lum ve e zi len u lus lar bu a ðýr bas ký nýn al týn da da ya - na maz du ru ma ge li yor. Em per ya list ser ma ye bü yük bir dün ya gü cü dür. Dün ya nü fu - su nun bü yük bir ke si mi mut lak bir yok sul luk i çin dey ken, em per ya - list ser ma ye bu gü ne ka dar hiç ol ma dý ðý ka dar bü yü müþ tür. Ser ma - ye, da i ma, da ha bü yük bir gü ce u laþ mak i çin, ö nü ne çý kan her þe yi ký rýp-dök müþ tür. Ön le ne mez bir gü ce sa hip o lan ser ma ye, bu gü cün dý þýn da, hiç bir gü cün ya þa ma sý na o la nak ta ný maz. Ka pi ta lizm de, ay ný ka pi ta list te mel ler de, te kel ci ser ma ye kar þý sýn da baþ ka bir bur - ju va güç yok tur. Kü çük bur ju va zi; te kel ci ser ma ye kar þý sýn da bir güç de ðil dir. Kü çük bur ju va zi sü rek li za yýf lar ken, te kel ler, kü çük mül ki ye te de el ko ya rak da ha bir güç len mek te dir. Em per ya list te kel ler, u lus la ra ra sý iþ bö lü mü nü ken di ya ra rý na öy le si ne dü zen le miþ, dün ya pa za rý na öy le si ne e ge men ol muþ lar ki, 54

56 kü çük bur ju va zi nin ve e zi len u lus la rýn, bu i liþ ki i çin de, ge liþ mek i - çin hiç bir þans la rý yok tur. U lus la ra ra sý te kel ler, bü tün e ko no mik o - la nak la rý yal nýz ca ken di ya rar la rý na kul lan mak ta dýr. Ö te yan dan, ken di dý þýn da ki mülk sa hip le ri nin ge liþ me si ni bü tün gü cü nü kul la - na rak da en gel le mek te dir. Her yön den bas ký al tý na a lý nan, e ko no mik o la rak güç süz le þen kü çük bur ju va zi yok ol ma teh di di ni ar týk da ha þid det li o la rak his set mek te dir. Ba ðým lý ül ke ler de, kü çük bur ju va zi nin yok ol ma teh di di çok da ha yo ðun ya þa ný yor. Yok ol ma teh di di i ki yön den ge li yor. Hem em per ya list te kel ler den, hem de iþ bir lik çi te kel ler den. Her i ki yön - den, bir lik te ge len teh dit so nu cu mil yon lar ca kü çük mülk sa hi bi if - las et ti. Kit le sel yok o luþ, ser ma ye nin ta ri hi e ði li mi ne bað lý o la rak bu gün en üst dü zey de ya þa ný yor. Kü çük bur ju va zi, bü tün bu ge liþ - me ler kar þý sýn da e li ko lu bað lý du rum da dýr. E ko no mik a ðýr lý ðý kal - ma yan, gi de rek güç süz le þen kü çük bur ju va zi nin po li tik a ðýr lý ðý da bu du ru ma bað lý o la rak i yi ce za yýf la mýþ týr. Kü çük bur ju va zi ar týk ne bur ju va par ti le rin de söz sa hi bi dir, ne de hü kü met ler ü ze rin de bir bas ký gü cü dür. Do la yý sýy la te kel ler den ge len her tür bas ký kar þý sýn - da ta ma men ko ru nak sýz dýr. Me ta nýn, pa ra nýn, ser ma ye nin e ge men ol du ðu bir top lum da, ka pi ta liz min ön le ne mez ya sa la rý ge çer li dir. Bu ra da yad sýn ma nýn yad sýn ma sý ya sa sý ge çer li dir. Ka pi ta lizm, kü çük-me ta ü re ti min den doð du. Ser ma ye, ön ce kü çük mülk sa hi bi ni or ta dan kal dýr dý. Ar dýn - dan, sý ra kü çük ka pi ta lis tin yok ol ma sý na gel di. Bu sü reç te kel le re yol aç tý. Te kel ler, bü tün e ko no mi yi de ne tim le ri al tý na al dý lar. Ö zel mül ki yet i liþ ki le ri i çin de, ö zel mül ki yet bað la rý i çin de, de ðil te kel ci ser ma ye yi yok et mek, bu gü ce kar þý ba þa rý lý bir mü ca de le bi le ve ri - le mez. Do la yý sýy la kü çük bur ju va bir po li tik ha re ke tin ba þa rý o la na - ðý da yok tur. Ka pi ta liz mi yok e de cek, top lu mu ye ni ve da ha yük sek bir top lu ma dö nüþ tü re cek tek güç pro le tar ya dýr. Pro le tar ya, sý nýf sal ko - 55

57 num o la rak, ya ni sa na yi nin has ü rü nü o la rak so nu na ka dar dev rim - ci o lan bi ri cik sý nýf týr. Kü çük bur ju va zi (kent ve kýr kü çük mülk sa - hip le ri) yok o lur ken, pro le tar ya ge li þip, güç le ni yor. Ka pi ta lizm bu - gün da ha çok bi li min ve tek ni ðin gü cü ne baþ vur mak la bir lik te, sa - na yi de in san e me ði bü yük öl çü de kul la ný lý yor. Ka pi ta liz min e ði li - mi, kol e me ði ni da ha ge niþ bi çim de ü re tim den dýþ ta la mak týr. Fa kat ka pi ta lizm, baþ ka sý nýn e me ði ne el koy mak sý zýn ya þa ya maz. En ge - liþ miþ ka pi ta list ül ke ler de de pro le tar ya en bü yük sos yal güç tür. Ka - pi ta liz mi yok e de cek o lan da bu güç tür. Kü çük bur ju va zi te kel ci ser ma ye ta ra fýn dan yok e dil me teh - di di al týn da, ka çý nýl maz o la rak pro le tar ya ya yak laþ mak ta dýr. Kü çük bur ju va zi, yak laþ mak ta o lan top lum sal dev ri min bir par ça sý dýr. Bu sos yal sý nýf ken di ba þý na hiç bir i le ri ci a dým a ta maz. O, an cak pro le - tar ya ya bað lý o la rak pro le tar ya nýn top lum sal dev ri mi nin bir par ça sý ha li ne ge le rek i le ri bir rol oy na ya bi lir. Pro le tar yay la i liþ ki i çi ne gir - me den, pro le tar yay la or tak ha re ket et me den ser ma ye e ge men li ði ne son ve ri le mez. Sos yal dö nü þü mün mo tor gü cü pro le tar ya dýr. Ka pi ta liz min ye ri ni a la cak o lan sos ya list top lu mun mad di ön ko þul la rý, ka pi ta liz min bað rýn da ye te rin ce ol gun laþ mýþ týr. Ka pi ta liz - min ev ri mi po li tik bir dev ri mi zo run lu kýl mýþ týr. Bu dev ri mi ba þa ra - cak o lan pro le tar ya, mad di ko þul la ra bað lý o la rak mi li tan, sa vaþ kan, bi ri kim li, bi linç li, ör güt lü bir sý nýf dü ze yi ne u laþ mýþ týr. Te kel ci lik, ban ka cý lýk, bü yük sa na yi, e lekt rik, i le ti þim, u la þým vb. ka pi ta liz min tek nik te me li, pro le tar ya ik ti da rý e le ge çir di ðin de, ye ni top lu mun ku rul ma sýn da bü yük o la nak lar su nu yor. Po li tik ik ti da rý e le ge çi ren pro le tar ya, ha zýr ü re ti ci güç ler ve ha zýr bir tek nik te mel le kar þý la þa - cak týr. Bu o la nak la rý e li nin al týn da ha zýr bu lan pro le tar ya, ye ni top - lu mun in þa sý na da ha uy gun ko þul ve a raç lar la baþ la mýþ o la cak. Bu du rum da ik ti da rý e le ge çir mek da ha zor; ik ti da ra gel dik - ten son ra sos ya liz me ge çiþ da ha ko lay o la cak týr. Bur ju va zi e ge men - li ði ni, ay rý ca lýk la rý ný yi tir me mek i çin, bü tün gü cüy le di re ni yor. Ye - 56

58 ni top lu mu ku ra cak dev rim ci sý ný fa kar þý vah þe te baþ vur ma da, es ki yý ký lýp gi den e ge men sý nýf lar dan da ha i le ri git miþ tir. Mülk sa hi bi sý - nýf lar yok o lup git me mek i çin, bü tün güç le riy le sa vaþ ha lin de ler. Ya þam la rý ný ö zel mül ki ye te o lan bað la rýy la sür dü ren sý nýf lar, ö zel mül ki ye te da ya lý top lu mun a yak ta kal ma sý i çin bü tün güç le ri ni or - ta ya ko yu yor lar. Ye ni bir sos ya lizm ör ne ði çýk ma sýn di ye em per ya - lizm bü tün gü cü nü ha re ke te ge çi ri yor. Ýþ çi le rin a ris tok rat ta ba ka sý bur ju va top lu mun a yak ta kal ma sý ný sað la yan baþ ka bir et ken. Bü tün bu ol gu lar, ik ti da rýn pro le tar ya ta ra fýn dan e le ge çi ril me si nin ne ka - dar zor ol du ðu nu gös te ri yor. Ýk ti da ra gel dik ten son ra, ik ti da rý sür dür mek, dev ri mi sü rek li tut mak ar týk da ha ko lay dýr. Pro le tar ya ha zýr bir tek nik te me li e li nin al týn da bu lun dur du ðun dan, sos ya liz mi in þa et me de da ha ra hat ve ko lay dav ra na cak týr. Böy le, i le ri bir tek nik te me le da ya nan sos ya - lizm, di ðer ül ke le re ör nek o la cak ve on la rýn bu yo lu iz le me si ni ge - ti re cek tir. Pro le tar ya nýn ik ti da rý e le ge çir me de, ken di dev rim ci e ge - men li ði ni kur ma da bu ka dar san cý çek me si, bu gü ne ka dar ki ko þul - la rýn so nu cuy du. Ka pi ta lizm ha len dün ya nýn bü yük bir bö lü mün de yý kýl ma dýy sa da; sos ya liz min mad di ön ko þul la rý nýn her yer de ol - gun laþ ma sý ný ge tir di. Pro le tar ya dev rim le ri nin ko þul la rý her dö nem - den da ha ol gun dur. C. DAÐ LI Mayýs

59 KA PÝ TA LÝZ MÝN YI KI MI Ka pi ta liz min if las et ti ði nin ilk a çýk gös ter ge si e ko no mik kriz ler dir. E ko no mik kriz, 18.yüz yý lýn baþ la rýn da gö rül dü. Da ha son ra za man za man tek rar lan dýk tan son ra, sü re gen le þe rek gü nü mü - ze ka dar gel di. Top lu mu sar san, her se fe rin de bü yük bir ü re ti ci gü - cü a týl bý ra kan, bü yük bir mad di gü cü he ba e den e ko no mik kriz ler, ser ma ye ye da ya lý ü re ti min, ü re ti ci güç le rin ge liþ me si nin ö nün de na - sýl bir en gel o luþ tur du ðu nun çok çar pý cý bir gös ter ge si dir. E ko no mik kriz ler, ka pi ta list ü re tim bi çi min zir ve si dir. Ka pi ta list ü re tim bi çi mi, her se fe rin de, da ha bü yük ve yý ký cý e ko no mik kriz ler le çev ri lir. Ka pi ta list ü re tim bi çi mi nin if la sý bun dan çok ön ce le ri or ta ya çýk tý. Yi ne, ser ma ye nin, ü re ti ci güç le ri e lin den ka çýr dý ðý, bu ü re ti ci güç le rin top lum ta ra fýn dan an cak or tak la þa o la rak e le ge çi ri le bi le ce - ði de çok ön ce le ri or ta ya çýk tý. Bur ju va zi, da ha ön ce ki dö nem ler de e ge men ol muþ sý nýf lar ka dar bi le e ge men o la ma mýþ týr. Ço ðu iþ siz o lan yok sul in san la rýn var lý ðý ve bes len me ye, ba ký ma muh taç ol ma - la rý, bur ju va zi nin ta rih te ki ön ce ki sý nýf lar ka dar e ge men o la ma dý - ðý nýn a çýk ka ný tý dýr. Ka pi ta list ev ri min bu gün kü ev re sin de, ar týk söz ko nu su o lan ka pi ta list e ko no mik ya pý nýn if la sý de ðil çö kü þü dür, ya ni ken di si ni yý ký ma doð ru sýç ra ma lý at la yýþ lar la gö tür me si dir. Bu gün ka pi ta list top lum lar da ya þa nan e ko no mik kriz ler, top lum sal yý kým lar ka pi ta - liz min çö kü þüy le a çýk la na bi lir. Sýç ra ma lý çö küþ ev re si nin so mut ö - zel lik le ri a çýk lan ma dan, ka pi ta list dün ya da o lan lar a çýk la na maz. Ka pi ta liz me e leþ ti rel yak la þan kü çük-bur ju va dü þün dün ya sý 58

60 tam da bu nok ta yý kav ra ya ma mýþ týr. Ka pi ta lizm çer çe ve sin de ka lý - na rak ya þa na bi le ce ði ni dü þün mek, ka pi ta liz min do ða sý ný, ya ni ka pi - ta liz min kü çük-mül ki yet sa hip le ri ni ar dýn dan kü çük ka pi ta list le ri yok e de rek, en so nu ken di ni or ta dan kal dý ra rak i ler le yen ta ri hi e ði - li mi ni hiç kav ra ma mak de mek tir. Ka pi ta list te mel ler yý ký lýr ken, ken di ne, bu te mel ler ü ze rin de yer e din me ye, ko nu mu nu sür dür me - ye ça ba la yan kü çük-bur ju va yý bü yük bir ta rih sel tra je di bek li yor. 20. yüz yý la doð ru ka pi ta list Av ru pa em per ya liz me dö nü þe rek e ko no mik ve top lum sal ya þam da ye ni bir dü ze ne ge çi þi baþ lat tý. Em per ya list a þa ma da ki ka pi ta lizm, en be lir gin ö zel li ði o lan ser ma - ye ih ra cý yo luy la, ye ni bir sö mü rü bi çi mi o lan ye ni sö mür ge ci li ði baþ lat tý. Em per ya lizm, ma li ba ðým lý lýk yo luy la bir çok ül ke yi ken - di ne ba ðým lý ha le ge tir di. Ba ðým lý ül ke ler de, za man i çin de ka pi ta - lizm e ge men ol du. Te kel ci lik bu ze min ler de boy ver di, ge liþ ti. Fa - kat ba ðým lý lýk ilk dü ze yiy le kal ma dý, de rin leþ ti, pe kiþ ti. En so nu, em per ya liz min e ko no mik il ha ký i le ri bo yut la ra var dý. Ba ðým lý ül ke - ler de ka pi ta lizm az-çok ge li þir-ge liþ mez e ko no mik kriz ler de baþ gös ter di. Ka pi ta liz min ken di iþ le yi þi ne ba ðým lý lýk i liþ ki si de ek le - nin ce, e ko no mik kriz ler sü re gen ol du. Ka pi ta list ev ri min ka çý nýl maz i ler le yi þi, ba ðým lý lýk, e ko no mik kriz, ba ðým lý ül ke le ri yý ký ma gö tür - dü. Em per ya liz min sa vu nu cu la rý, ba ðým lý ül ke le rin, e ko no mik kriz ler ne de niy le çö küþ i çe ri sin de ol du ðu nu söy lü yor lar. Em per ya - list ler, bu çö küþ so nu cu, ilk plan da bü yük kar lar sað lý yor lar. Bu ra - lar da ya þa nan kriz ne de niy le çok ký sa sü re de em per ya list ban ka lar, bor sa lar çok bü yük kar el de e di yor lar. Ser ma ye, bu ra lar dan çý kýp, bir-kaç em per ya list te ke lin e lin de top la ný yor. Bu, bir sü re da ha de - vam e de cek tir. Ne var ki, ba ðým lý ül ke le rin e ko no mik çö kü þü, et ki - si ni bü tün em per ya list-ka pi ta list sis tem de gös te re cek tir. Hiç bir em - per ya list ül ke bu çö kü þün yý ký cý et ki si nin dý þýn da ka la maz. Çö ken ba ðým lý ül ke ler de ðil, ka pi ta liz min ken di si dir. Ba ðým - 59

61 lý ül ke ler ka pi ta lizm ön ce si ü re tim i liþ ki le ri ni de ðil, e ge men o la rak ka pi ta list i liþ ki le ri ta þýr lar. Bu an lam da, bir ba ðým lý ül ke nin e ko no - mik yý ký mý, ka pi ta liz min yý ký mý dýr. Ka pi ta liz min þid det li sa vu nu cu - la rý, ne ka dar yad sý sa da, bu, ka pi ta liz min ken di ni yok et me sü re ci - nin de rin leþ me si dir. E kim 1917 de Rus ya da, sos ya list dev rim le, dün ya nýn al tý da bi rin de, sos ya lizm ger çek le þin ce, ka pi ta liz min dün ya sis te mi çök tü. Bu da, ka pi ta liz min dün ya kri zi ni ka lý cý ha le ge tir di. Sö mü rü a lan - la rý da ra lan ka pi ta liz min e ko no mik kriz le ri da ha son ra i yi ce bo yut - lan dý. Bu gün de, ba ðým lý ka pi ta list ül ke le rin çök me si, e mek çi sý nýf - la rýn so nu na ka dar yok sul laþ ma sý, iþ siz li ðin bu sis te mi sü rek li sar - sa cak ka dar bü yü me si ve ka lý cý ol ma sý ka pi ta liz mi da ha bü yük bir kri ze ve yý ký ma sok muþ tur. Ka pi ta lizm, dý þar dan ken di si ne da ya tý - lan bi çim de de ðil, ken di iç, çö küþ di na mik le ri nin et ki siy le ken di ken di ni yý ký ma gö tü rü yor. Ka pi ta list dün ya da ya þa nan alt-üst e di ci ge liþ me ler, pro le tar - ya dev ri mi nin mad di ko þul la rý ný ta ma men ol gun laþ tý rý yor. Pro le tar - ya, bü tün e zi len le ri, ka pi ta liz min bas ký sýn dan kur tar mak i çin, or ta - ya çý kan uy gun ob jek tif ko þul lar dan so nu na ka dar ya rar lan ma lý dýr. Bu ra da be lir le yi ci o lan pro le tar ya nýn dev rim ci gi riþ ken li ði dir. C. DAÐ LI Haziran

62 DÜN YA DA E KO NO MÝK ÝL HAK 1- E ko no mik il hak ve e ko no mik il ha kýn so nu na ka dar var dý - rýl ma sý ba ðým lý ka pi ta list ül ke le rin es ki du ru mu nu alt-üst e di yor. Alt-üst o luþ e ko no mik, top lum sal, po li tik, kül tü rel ya þa mýn her cep - he sin de gö rü lü yor. Ör güt len me de ve mü ca de le de bu alt-üst o luþ ke - sin lik le gö ze til me li dir. 2- Em per ya liz min Ye ni Dün ya Dü ze ni, kü re sel leþ me a - dý ný ver di ði dün ya po li ti ka sý e sas o la rak ba ðým lý ka pi ta list ül ke le rin e ko no mik il ha ký nýn so nu na ka dar var dý rýl ma sý ný a maç lý yor. Em per - ya list dev let le rin, u lus la ra ra sý te kel le rin As ya, Af ri ka, La tin A me ri - ka da IMF, DB vb. ma li ku ru luþ lar la ve çe þit li yol lar la yap týk la rý bu - dur. Bu sü reç bü tün þid de ti ve yoðun1uðuyla sü rü yor. 3- Ser ma ye bi ri ki mi nin ta ri hi e ði li mi, da ha çok el den çý kýp, da ha az el de top lan ma sý yö nün de dir. Ser ma ye bü yük bir e ko no mik gü ce e riþ miþ o lan te kel le rin e lin de top la ný yor. Mad di ser ve tin, ser - ma ye nin, en yo ðun o la rak em per ya list te kel le re ak tý ðý a lan lar ba - ðým lý ka pi ta list ül ke ler dir. Bu ra da ki mad di ser vet yo ðun o la rak em - per ya list te kel le re ve dev let le re a ký yor. Ý çer de da ha kü çük le ri il hak e den iþ bir lik çi te kel ler, em per ya list te kel ler le hi ne e ko no mik güç le - ri ni sü rek li yi ti ri yor lar. Sü reç yo ðun dur. 4- Dün ya da han gi ü re tim dü ze ni ne ge çi le ce ði, han gi ü re tim dal la rý nýn ka pa tý lýp, han gi le ri nin a çý la ca ðý te kel ler ta ra fýn dan be lir - le ni yor; bu da, kit le sel if las la rý ve kit le sel iþ siz li ði ge ti ri yor. Ser me - ye da i ma en yük sek kar pe þin de ko þar. Bu i se kar lý lý ðý e sas a lan ü - re tim bi çim le ri ne ge çiþ de mek tir. Ü re tim a lan la rý, ü re tim mik tar la rý, 61

63 ne yin ü re ti le ce ði em per ya list te kel ler ta ra fýn dan be lir len di ði gi bi, me ta fi ya tý da em per ya list te kel ler ve dün ya bor sa la rý ta ra fýn dan sap ta ný yor. Bü tün bun lar ba ðým lý ka pi ta list ül ke le rin em per ya list te - kel le rin ya ra rý na bi çim len me ler dir. 5- Dev let bu sü reç te te kel ler ya ra rý na pi ya sa ya mü da ha le si ni en i le ri dü ze ye çý kar dý. Dev le tin ge rek iþ bir lik çi te kel ler ya ra rý na, ge rek se em per ya list te kel ler ya ra rý na pi ya sa ya en yo ðun o la rak mü - da ha le et ti ði yer ler ba ðým lý ka pi ta list ül ke ler dir. Bu mü da ha le dü þü - nü le bi le cek her yol dan ya pýl mak ta dýr (ver gi, if las et tir me, ya sal bas - ký, hi le li yön tem ler vb). 6- E ko no mik il ha kýn de rin leþ me si ne bað lý o la rak, ba ðým lý ka pi ta list ül ke ler borç lan ma, kre di vb. yol la tam an la mýy la so yu lu - yor. Bu yol la e ko no mik çö küþ le ri de rin le þi yor. E ko no mik il hak, e - ko no mik kriz le ri sü re gen ve a ðýr ha le ge ti ri yor. Ba ðým lý ül ke le rin e - ko no mik kriz den ve çö küþ ten kur tul ma þans la rý yok tur. 7- Kü çük mülk sa hip le ri if la sa sü rük len di: ü re tim a raç la rýn - dan ve ya þam dan dýþ ta la ný yor lar. Ö zel mül ki yet le ri ni, bir da ha ge ri gel me mek ü ze re yi ti ri yor lar; es ki i yi ya þam la rý ný da bir da ha ge ri gel me mek ü ze re yi ti ri yor lar. 8- Bu ül ke le rin e ko no mi sin de, po li ti ka sýn da, dü þün ce bi çim - le rin de em per ya liz min mut lak e ge men li ði e ko no mik il ha kýn de rin - leþ me siy le da ha da pe ki þi yor. Hü kü met le ri, hu ku ku, ya sa la rý, dev let ör güt len me si ni bir bü tün o la rak em per ya list güç ler be lir li yor. Kü - çük mülk sa hip le ri nin hü kü met ler ü ze rin de ön ce ki gi bi bas ký yap ma gü cü or ta dan kal ký yor. Hü kü met ler ta ma men em per ya list le rin bas - ký sý al týn da ve o nun is tek le ri ni ye ri ne ge tir mek i çin ça lý þý yor lar. 9- E ko no mik il ha kýn de rin leþ me siy le en bü yük ve kök lü dar - be yi köy lü ler al dý. Köy lü ler iþ bir lik çi te kel le rin, em per ya list te kel - ler le uy gu la dý ðý e ko no mik po li ti ka so nu cu if la sa sü rük len di ve tam bir çö küþ i çin de ler. Bu nun so nu cu kýr nü fu su kit le sel o la rak kent le - re yö nel di. Kýr nü fu su nun a zal ma sý; yok sul lu ðun de rin leþ me si an la - 62

64 mý na gel mek te dir. 10- E ko no mik il ha kýn so nu na ka dar var dý rýl ma sý po li ti ka sý, if las lar, e ko no mik kri zin de rin leþ me si a sýl o la rak ça lý þan nü fu su vur du. Ba ðým lý ül ke ler de mil yon lar ca ça lý þan iþ ten a týl dý. Ýþ siz lik o - ra ný geç miþ le ký yas la na ma ya cak ka dar bü yü dü. 11- Çü rü me top lum sal ya þa mýn bü tün a lan la rý na e ge men ol - du. Soy suz laþ ma, top lum sal, ah la ki çö küþ, yay gýn fu huþ, ad li o lay - lar da pat la ma, al ko lizm, u yuþ tu ru cu ba ðým lý lý ðý nýn ar tý þý, uy gu lan - mak ta o lan e ko no mik po li ti ka nýn ka çý nýl maz so nu cu; ka pi ta list e ko - no mi nin te mel iþ le yi þi ol du. 12- E ko no mik il hak bur ju va zi i le pro le tar ya a ra sýn da ki an ta - go nist sý nýf çe liþ ki si ni kes kin leþ ti ri yor. Halk kit le le riy le te kel ler a ra - sýn da çe liþ ki ler on yýl lar ca ça týþ ma la ra, a yak lan ma la ra, iç sa vaþ la ra, dev rim le re yol aç tý. Em per ya lizm, bu ra da, kar þý-dev rim ci bur ju va þid de te baþ vu ra rak, e ge men li ði ni sür dü re bil di. E ge men güç ler, sa - de ce hal ka kar þý sa vaþ tý lar. Em per ya liz min mut lak e ge men li ði ni a - maç la yan e ko no mik il ha ký so nu na ka dar var dýr ma po li ti ka sý bü tün ba ðým lý ül ke le ri sos yal dev rim ler, sos yal a yak lan ma lar dö ne mi ne sok tu. Ser ma ye, bu ra da iç sa va þýn, a yak lan ma nýn te mel le ri ni or ta - dan kal dý ra cak du rum da de ðil. Po li tik çe vir me yo luy la, po li tik he - ge mon ya sað la ya maz; ka pi ta liz min e ko no mik iþ le yi þi, bu sý ný fýn po li tik he ge mon ya sý na kar þý iþ li yor. 13- Ýþ bir lik çi te kel ler ve em per ya list ler ta ra fýn dan ba ðým lý ül - ke ler i çin uy gun bu lu nan e ko no mi po li ti ka, bu ra lar da dev rim ci altüst o lu þun bü tün ko þul la rý ný ya ra tý yor. Sos yal dev rim ka çý nýl maz dýr. C.DAÐ LI Haziran

65 KA PÝ TA LÝZ MÝN SÜ REK LÝ LÝK KA ZA NAN E KO NO MÝK KRÝ ZÝ VE ÝÞ SÝZ LÝK Ýþ siz lik ka pi ta liz min ge li þi mi i le bir lik te or ta ya çýk tý. Ma ki ne, ka pi ta lis tin iþ çi le re kar þý en et kin si la hý ol du. Ýþ çi ler ken di le riy le re - ka bet e den ma ki ne le re sal dýr dý lar, par ça la dý lar. Fa kat ma ki ne leþ me ö nü a lý na maz bir do ða ya sa sý gi bi, re ka be tin ka çý nýl maz so nu cu o - la rak yet kin leþ ti, iþ çi ler iþ ten a týl ma ya de vam et ti ler. Ýþ siz le rin ka pi ta liz me kar þý mü ca de le si bu dö nem de baþ lar ve sü rek li lik ka za nýr. Ýþ siz ler, En gels in 1800 le rin or ta la rýn da söy le di ði bi çi miy le ye dek sa na yi or du su dur. Na sýl ki or du ih ti yat kuv vet le ri ni sa vaþ sý ra sýn da as ke re ça ðý rý yor sa, bur ju va zi de iþ le rin yo lun da git ti ði za - man lar bu ye dek sa na yi or du su nu sa na yi ye ça ðý rýr. Ka pi ta liz min ha re ket ya sa sý, da i ma da ha faz la iþ çi nin iþ siz kal ma sý yö nün de iþ ler. Ýþ siz lik e ko no mik kri zin ilk gös ter ge si dir. Ýþ siz lik ka pi ta liz min ü re ti ci güç le ri, e mek ka pa si te si ni a týl ha - le ge tir di ði ni; ü re ti ci güç le ri yö ne te me di ði ni; on la rý e lin den ka çýr dý - ðý ný çýp lak bi çim de i fa de e der. Ýþ siz le rin ça lý þan la ra o ra ný ne ka dar yük sek o lur sa, üc ret ler o ka dar dü þük o lur. Üc ret ler bu o ra na gö re yük se lir-dü þer. Bu gün, dün ya da iþ siz lik çok bü yük dü ze ye var dý; ça lý þan la ra o ra ný i se yük - sel di; bu na bað lý o la rak üc ret ler sü rek li a þa ðý ya düþ me ye de vam e - di yor. Ka pi ta liz min sü rek li lik ka za nan e ko no mik kri zi ne de niy le iþ - 64

66 siz li ðin ye dek lik ya pý sý çök tü. Sa na yi; e ko no mik kriz, ü re tim tek - ni ðin de yet kin leþ me vb. ne den ler le, iþ siz le ri ö ðüt me ye, ö ðü tül me ye ça ðýr mý yor. E ko no mik kriz, re ka bet, ü re tim de a nar þi, sa na yi nin tek nik te - me li nin dev rim ci et ki si so nu cu ü re tim dü ze ni nin sü rek li de ðiþ me si vb. ne den ler le ça lý þan lar ya rýn la rýn dan e min de ðil ler. Ýþ siz kal mak her ça lý þa nýn en bü yük kay gý sý ve kor ku lu rü ya sý dýr. Ka pi ta lizm, ye ni ü re tim dal la rý na yö ne le rek, a tý lan iþ çi le rin bir kýs mý ný çek se de, a tý lan lar da i ma i þe a lý nan lar dan faz la o lur. Yük sek iþ siz lik, ça lý þan la rýn ya rýn la rýn dan e min o la ma ma sý (sos yal ya þam dan ko vu luþ ve ya rýn sýz lýk) iþ siz le rin ve iþ çi le rin her yer de -em per ya list ül ke ler da hil- an ti-ka pi ta list ey lem le re, ha re ke te yö nel me si ni sað la dý. Ýþ siz ler kit le si so kak gös te ri le ri nin, ik ti da ra kar þý mü ca de le nin en ö nem li kit le si, po tan si ye li ol du. La tin A me ri ka da, Gü ney As ya da, Av ru pa da, ABD de, Tür ki ye de en ö nem li kit le gös te ri le rin de bü yük bir güç o la rak iþ siz - ler var. Ýþ siz ler, dev rim mü ca de le sin de pro le tar ya nýn ö nem li bir it ti - fa ký dýr. Ýþ ten ko vul mak, ya þam dan ko vul mak týr: çün kü iþ çi an cak ça - lýþ tý ðý sü re ce ya þam a raç la rý na sa hip o lur. Ýþ çi nin iþ ten ko vul ma sý bu yüz den, o nun vah þi in san lar gi bi aç lýk tan ö le ce ði ko þul la ra mah kum e dil me si de mek tir. Ýþ çi ler, iþ siz ler ya vah þi ler gi bi aç lýk tan ö le cek ler ya da ken di le ri ne vah þi ler gi bi bir ya þam da ya tan ser ma ye ye or tak - la þa o la rak el ko ya cak lar dýr. Uy gar lý ðýn gel di ði nok ta bu dur. Ýþ siz ler le il gi li o la rak so mut ey lem-mü ca de le pers pek ti fi or - ta ya kon ma lý. Ça lý þan lar a çý sýn dan hiç bir ça lýþ ma gü ven ce si yok tur. Ýþ çi le rin du ru mu gü ven siz dir. Ka pi ta liz min var lý ðý, ça lý þan nü fu sun da ha faz la bir kit le si nin aç lý ða, aç lýk tan öl me ye mah kum ol ma sý de - mek tir. Ýþ çi ler, iþ siz ler, yok sul lar an cak ka pi ta liz mi yý kýp ye ri ne da - ha yük sek bir top lu mu: sos ya liz mi ku ra rak in san ca bir ya þa ma ka - vu þa bi lir ler. Ýn san lar, an cak ü re tim a raç la rý ný or tak la þa o la rak ken - 65

67 di le ri ne mal e der ler se kur tu la bi lir, öz gür o lur lar. Bu yön de pro pa - gan da, a ji tas yon ya pýl ma lý. Ka pi ta lizm de ar týk bü tün ça lý þan la rýn ya rý nýn dan e min ol ma ma sý ne de niy le, hiç kim se nin ça lýþ ma du ru mu gü ven de de ðil dir; bu ger çek ten ha re ket le, iþ siz ler, iþ çi ler ka pi ta liz - mi yýk ma, ik ti da rý e le ge çir me mü ca de le si ne, he de fi ne ka za nýl ma lý. Ýþ siz le rin so run la rýy la ya kýn dan il gi le nil me li ve çö züm yol la rý gös - te ril me li. Ýþ siz ler u zun sü re li iþ siz kal mak tan ya da sýk sýk ü re tim sü re - ci nin dý þý na i til mek ten ö tü rü, is tik rar sýz bir ö zel lik ka za nýr lar. Bel li öl çü de lüm pen pro le tar ya ya yak la þýr lar. Ü re ti min dý þý na düþ tük le ri i çin, da ðý nýk ve ör güt süz dür ler. Bü tün bun lar bi ra ra ya ge lin ce iþ siz - ler, ne ka dar yok sul bir ya þam sür dür se ler de, ko num la rý i ti ba riy le dev rim mü ca de le si ne ön cü lük e de mez ler. Bü tün e zi len le re yal nýz ca bü yük ü re tim a lan la rýn da top lu bu lu nan, do la yý sýy la top lu o la rak ha - re ket e den, ör güt len me ye uy gun ko num da bu lu nan pro le tar ya ön cü - lük e de bi lir. Ýþ siz ler, pro le tar ya ha re ke ti i çin de e le a lýn ma lý, ça lý þan pro le - ter kit le siy le bir lik te ör güt len me li ve or tak o la rak ha re ke te ge çi ril - me li dir. C. DAÐ LI Temmuz

68 BÝ RE YÝN TAM GE LÝ ÞÝ MÝ Bi re yin çok yön lü ge li þi min den an la þýl ma sý ge re ken, bu gü - nün par ça-in sa ný kar þý sýn da es ki top lu mun (il kel ko mü nal top lum) ye te nek le ri ni bir den faz la a lan da ge liþ tir miþ bi rey le ri nin du ru mu de ðil dir. Es ki top lum da, bu ye te nek ler bi le çok sý nýr lýy dý. Ye rel di; ü - re ti ci güç ler çok gü dük tü. Ýn san do ða güç le ri kar þý sýn da ça re siz di. Do ða he nüz in san kar þý sýn da ö zerk ti. Bu top lum da bi rey ne ka dar ge liþ me gös ter miþ o lur sa ol sun, bu ge liþ me yi ne de çok sý nýr lýy dý. Ýn sa nýn çok yön lü ge liþ me si nin mad di te me li ü re ti ci güç le rin ev ren sel ge liþ me si ni sað la yan bü yük sa na yiy le a týl dý. Ge le cek te ki ge liþ miþ in sa nýn ilk ör ne ði ni fab ri ka ver miþ tir. Fab ri ka, bi lim, tek - nik ve e ði ti min bir a ra da kul la nýl dý ðý a lan dýr. Fab ri ka in sa nýn çok yön lü ye te nek ka zan ma sý na da ha ge niþ bir a lan aç mýþ týr. Yi ne de ka - pi ta list an la mýy la fab ri ka, par ça-in sa ný, bu gü nün par ça-iþ çi si ha li ne ge ti rir. Marx bu a þa ma da e ði tim ve ü re ti mi bir leþ ti ren tek nik e ði tim o kul la rý nýn ö ne mi ü ze rin de du rur. Ve e sas o la rak iþ çi sý ný fý ik ti da rýn - da bu nun ba þa rý la ca ðý ný be lir tir. Sos ya list ül ke ler de po li-tek nik o - kul lar, bu yön de a týl mýþ dev a dým lar dýr. Ka pi ta lizm al týn da, tek nik o kul lar bel li bir ge liþ me gös ter mek le bir lik te, yi ne de sý nýr lý dýr. Bu - nun ö nün de ki en gel ka pi ta list ü re tim bi çi mi dir. Ka pi ta lizm de e ði tim ve ü re tim sü re ci bir bi rin den ko puk tur. Bü yük sa na yi ve bi lim in sa - ný sü rek li ve çok yön lü o la rak ye te nek le ri ni ge liþ tir me ye zor lar ken, ka pi ta list iþ bö lü mü bu nun ö nü ne çý kar. Tek nik, bi lim, bi re yin çok yön lü ge li þi mi ni bir ö lüm ka lým so ru nu o la rak in sa nýn kar þý sý na çý - ka rýr ken, es ki iþ bö lü mü (ö zel mül ki yet) bu zo run lu luk la tam bir çe - 67

69 liþ me i çin de dir. Ser ma ye nin de vam lý o la rak bir ü re tim a la nýn dan, baþ ka bir ü - re tim a la ný na yö nel me si, ser ma ye bi ri kim ya sa sý na bað lý o la rak o - luþ ma sý, sü rek li ye ni ü re tim dal la rý nýn o luþ ma sý, iþ çi yi her se fe rin de ye ni ye te nek ler ka zan ma ya zor lar. Fa kat ka pi ta list çý kar lar yi ne de, iþ çi yi tek bir i þe bað lar. Bu mo no ton ça lýþ ma, iþ çi nin ya þa mý bo yun ca sü rer. Ka pi ta - lizm, i þin çe þit li li ði ni an cak da ha kar lý o lur sa ger çek leþ ti rir. Yok e - ðer ön ce ki ü re tim dü ze ni da ha faz la kar ge tir me yi sað lý yor sa, o za - man her tür ge liþ me ye ta výr a lýr. Bu i se, bü yük sa na yi nin tek nik te - me liy le çe liþ me i çin de ol mak de mek tir. A ma ka pi ta liz min el de ol ma yan ge liþ me si, re ka bet ya sa sý, her ka pi ta lis ti ü re tim de ve rim li li ði ar tý ra cak ye ni yön tem ler ge liþ tir - me ye ya da ye ni ü re tim dal la rý na yö nel me ye zor lar. Ka pi ta lizm de hiç bir ü re tim dü ze ni (ü re tim da lý) ka lý cý de ðil dir. Ü re tim dü ze nin de sü rek li de ði þim bir do ða ya sa sý gi bi, ka pi ta lis ti ye ni ü re tim dü zen le - ri ne doð ru zor lar. Bu zo run lu luk iþ çi yi son ra dan ka za nýl mýþ ye ni ye - te nek ler el de et me ye i ter. Ne var ki, bi li min et kin bir ü re ti ci güç o la rak, hem de ge niþ öl çü de kul la nýl ma sý, tek no lo jik ge liþ me, iþ çi nin her tür bi rey sel ye - te nek le ri ni yok e di yor. Ýþ çi nin ye te ne ði ye ri ne, ma ki ne nin ye te ne ði - ni ko yu yor. Bü yük sa na yiy le bir lik te geç miþ te kas gü cü te me li ne da ya lý ü re ti min ye ri ni, ma ki ne te me li ne da ya lý ü re tim al dý. Ýþ çi ü re - tim sü re ci nin e sas un su ruy ken, ar týk ü re tim sü re ci nin ba sit bir gö - zet le yi ci si dir. Ma ki ne nin ka pi ta list bi çim de kul la nýl ma sý, iþ çi nin tüm bi rey sel ye te nek le ri ni öl dür müþ, o nu ma ki ne nin ba sit bir par ça - sý (diþ li si) ha li ne ge tir miþ tir. O, ar týk ya þa mý bo yun ca bu na mah - kum dur. Bi lim ve tek no lo jik ge liþ me, bi re yin çok yön lü ge li þi mi ni zor lar ken, iþ çi bi re yin ka pi ta list top lum da ki e ko no mik ko nu mu bu - nun ö nün de en gel dir. Ka pi ta lizm, ka pi ta lis ti ya þa mý bo yun ca e mek - siz li ðe, a sa lak lý ða yük sel tir ken, iþ çi yi i se, ya þa mý bo yun ca pro le ter 68

70 ol ma ya mah kum e der. Ýþ çi nin bu ko nu mu, o nun ken di si ni en te lek - tü el, spor vb. a lan da ge liþ tir me si ni en gel ler. En te lek tü el vb. bi çim - de ken di si ni ge liþ tir me o la na ðý na sa hip o lan ka pi ta list tir. Çün kü bu - nu sað la ya cak mad di güç, o nun e lin de dir. Ü re ti len mad di zen gin lik, iþ çi nin ge liþ me ih ti yaç la rý i çin kul la nýl mý yor. Ka pi ta lizm de bu o la - nak sýz dýr. Ter si ne, iþ çi, ka pi ta lis tin mad di zen gin li ði ni bü yüt mek i - çin gö rev ya par. Ýþ çi nin, ka pi ta lis tin mad di zen gin li ði ni bü yüt mek, ge niþ let - mek i çin gö rev yap tý ðý bir yer de, bi lim sel ve tek no lo jik ge liþ me ne o lur sa ol sun, iþ çi, par ça-iþ çi ol mak tan kur tu la mý yor. Ýþ çi sý ný fý ken - di ya rat tý ðý mad di zen gin lik le rin al týn da e zi li yor. Ka pi ta lis tin e lin de - ki bu mad di zen gin lik ya ban cý bir güç o la rak tüm a ðýr lý ðýy la iþ çi nin o muz la rý na çök müþ tür. Böy le bir top lum da e mek çi bi re yi ken di si ni çok yön lü ge liþ ti re cek o la nak la ra sa hip de ðil dir. Bi lim, tek nik ve bü yük sa na yi nin tek nik te me li nin in sa ný çok yön lü o la rak ge liþ me ye zor la ma sý i le ka pi ta list ö zel mül ki ye tin bu - na en gel o luþ tur ma sý çe liþ ki si, bu gün en ge liþ miþ dü ze ye var mýþ týr. Bu çe liþ ki an cak ka pi ta list ö zel mül ki ye tin, top lum sal mül ki ye te dö - nüþ tü rül me siy le. çö zü le bi lir. Ka pi ta liz min bað rýn da va ro lan uz laþ - maz top lum sal çe liþ ki ler en so nun da, bu top lu mun yý kýl ma sýy la so - nuç la na cak bir nok ta ya u laþ mýþ týr. Bu çe liþ ki pro le tar ya nýn top lum - sal dev ri miy le çö zü le cek tir. Ýn san lýk ar týk bi re yin tam ge li þi mi ni sað la ya cak top lu mun te - mel le ri ni a ta cak mad di ön ko þul la ra ka vuþ muþ tur. Bi re yin tam ve öz gür ge li þi mi ni sað la ya cak o lan top lu mun mad di ön ko þul la rý 19. yüz yýl da or ta ya çýk tý. Bi lim sel sos ya liz mi, ü - to pik sos ya lizm den a yý ran en ö nem li nok ta, ge le ce ðin top lu mu nun mad di ön ko þul la rýn dan ha re ket et me si dir. Mark siz min, ge le ce ðin top lu mu ü ze ri ne ü top ya lar ü ret me si ne ge rek yok tur. Ge le ce ðin sý - nýf sýz top lu mu nun mad di ön ko þul la rý, ka pi ta liz min bað rýn da or ta ya çýk mýþ ve ka pi ta lizm bu ön ko þul la rý so nu na ka dar ge liþ ti ri yor. Bi - lim sel sos ya lizm, bu mad di ko þul la rý kav ra mýþ ve bu na da ya na rak 69

71 ge le ce ðin top lu mu nu a çýk la mýþ týr. Ka pi ta list ler ser ma ye bi ri ki mi i çin, el de ol ma ya rak ü re ti ci güç le ri so nu na ka dar ge liþ tir di ler. Pe ki, bu gün bu nun ne re sin de yiz? Ka pi ta list ler ü re ti ci güç le ri so nu na ka dar zor la dý lar. Bi lim de, tek no - lo ji de dev ge liþ me sað lan dý. U zay tek no lo ji si, i le ti þim tek no lo ji si in - san lýk ta ri hin de çok ö nem li ge liþ me ler dir. E mek ü ret ken li ði, geç - miþ le ký yas lan ma ya cak dü ze ye u laþ tý. Ýn san lýk do ða ü ze rin de e ge - men ol du. E ðer ka pi ta liz me son ve ril sey di, in san lýk da ha i le ri ge liþ - me a þa ma sý na çok tan u laþ mýþ o la cak tý þüp he siz. Bu ge liþ me dü ze yi. bi le, ge le ce ðin top lu mu na geç mek i çin bü yük bir o la nak su nu yor. Tüm bu o la nak la ra rað men, bi re yin tam ve öz gür ge li þi min - den söz e di le mez. Çün kü tüm bu mad di o la nak lar ka pi ta list le rin ö - zel mül ki ye tin de dir. Ve hiç bir þe kil de iþ çi nin ge liþ me ih ti yaç la rý i çin kul la nýl mý yor. Bi re yin en te lek tü el, fi zi ki, spor tif vb. çok yön lü ge li - þi mi, top lum ü re tim a raç la rý ný ken di si ne or tak la þa o la rak mal et ti ði za man ger çek le þir. An cak o za man top lu mun mad di o la nak la rý bi re - yin çok yön lü ge li þim ih ti yaç la rý ný kar þý la ma sý i çin kul la ný lýr. Bi rey, an cak ü re tim a raç la rý nýn or tak la þa o la rak kul la nýl dý ðý bu top lum da, bu or tak la þa lýk ta ra fýn dan ve bu top lum i çin de öz gür o lur ve tam ge - li þim sað lar. Bu ye ni top lu ma ge çiþ, in san lý ðýn ö nün de bir ö lüm-ka lým so - ru nu o la rak du ru yor. Bu gün tüm dün ya da yük se liþ gös te ren an ti-ka pi ta list ey lem - le rin te me lin de bu so run ya tý yor. Ýn san lar, ger çek ya þam ko þul la rý ný ye ni bir an la yýþ la e le al mak i çin ye ni ve güç lü bir a ta ða kalk tý lar. Ya - þam ko þul la rý ný ye ni bir an la yýþ la e le al mak ar týk yal nýz ca ko mü nist - ler ve dev rim ci pro le tar yay la sý nýr lý de ðil, çok da ha ge niþ bir ke sim, ar týk ya þa mý ye ni bir an la yý þa gö re e le al mak i çin ha re ke te geç miþ - tir. Ka pi ta list ler, ka pi ta liz min yý kýl ma sýy la so nuç la na cak bu ger çek ha re ke ti ar týk ne ya par lar sa yap sýn lar dur du ra maz lar. Ye ni top lu ma ge çiþ ta rih sel bir zo run lu luk tur. C.DAÐ LI 70

72 Aðustos 2001 PRO LE TAR YA EN TER NAS YO NA LÝZ MÝ Pro le tar ya nýn sý nýf sa va þý nýn ze mi ni bü tün dün ya dýr, ka pi ta - lizm bir dün ya sis te mi dir; pro le tar ya nýn sý nýf ha re ke ti en ter nas yo nal a lan da ol mak du ru mun da dýr ler de pro le tar ya nýn en ter nas yo nal ha re ke ti da ha çok sos ya list le rin ça ba la rý na bað lýy dý; bu gün kü ta rih sel ev re de, en ter - nas yo nal i liþ ki, e ko no mik ge liþ me ta ra fýn dan ön pla na çý kar týl mýþ - týr. Sý nýf mü ca de le si nin dün ya ça pýn da ki ze mi ni ni, pro le ter ha re - ke tin en ter nas yo nal ni te li ði ni an la ma yan, ha re ke ti dar lý ða, do la yý - sýy la ba þa rý sýz lý ða mah kum e der. Ser ma ye nin dün ya ça pýn da, bir kaç te ke lin ve em per ya list ül - ke nin e lin de bi rik me si; dün ya pro le tar ya sý nýn bir-kaç em per ya list ta ra fýn dan e zil me si ve sö mü rül me si; pro le tar ya nýn bir dün ya or du - su o la rak dav ran ma sý ný ka çý nýl maz bi çim de be lir gin o la rak ön pla - na çý kar mýþ týr. Pro le tar ya nýn ve dün ya nü fu su nun bü yük bir bö lü mü o lan e - mek çi kit le le rin, e mek çi köy lü le rin, kent yok sul la rý nýn ay ný ka pi ta - list-em per ya list güç ler ta ra fýn dan sö mü rül me si; pro le tar ya i le bü tün e zi len so yu lan kit le le rin dün ya dü ze yin de or tak dav ra ný þý ný da ge tir - miþ tir. Bü tün Ül ke le rin Ýþ çi le ri ve E zi len Halk la rý Bir le þi niz slo - ga ný, dün ya dev rim güç le ri nin bi le þen le ri ni gös te ri yor. E zi len halk - lar, e mek çi köy lü lü ðü, kent yok sul la rý ný kap sý yor. Pro le tar ya, sý nýf sal ko nu mu ge re ði so nu na ka dar dev rim ci tek sý nýf týr. Ýn san lý ðý kur tar mak pro le tar ya nýn ta rih sel mis yo nu dur. Fa - 71

73 kat pro le tar ya, bü tün e zi len le ri kur tar ma dan ken di si ni kur ta ra maz. Bu e zi len ler dün ya nýn e zi len halk la rý dýr. Dün ya nýn bü tün e zi len halk la rý an cak pro le tar ya nýn ön cü lü ðün de, pro le tar ya yý iz ler ler se kur tu la bi lir ler; bu na kar þý lýk pro le tar ya da, ön cü mo tor bir sý nýf o la - rak, e zi len kit le le ri ken di ya ný na çek me li, ka pi ta liz me kar þý mü ca - de le de on la ra ön cü lük et me li dir. Dün ya pro le tar ya sý nýn or tak a ma cý: Sý nýf sýz, öz gür bir dün ya - dýr; bu an lam da pro le tar ya nýn en ter nas yo nal ha re ke ti nin or tak he de - fi, sos ya liz mi ger çek leþ tir mek tir. Sos ya liz mi he def le me yen po li tik bir ha re ket, sis tem i çin de kal ma ya, yoz laþ ma ya, da ðýl ma ya mah - kum dur. Sos ya liz me ge çiþ bi çim le ri ne o lur sa ol sun, bu ge çiþ an cak bir dev rim le ger çek le þe bi lir. Bu an lam da pro le tar ya nýn en ter nas yo - nal ha re ke ti dev ri mi ör güt le me li, des tek ver me li dir. La fa da ya lý de - ðil, ey le me da ya lý bir en ter nas yo na lizm (pro le tar ya en ter nas yo na - liz mi.) Sý nýf mü ca de le si nin i ki yüz yýl lýk ta ri hi öð ret miþ tir ki, a nar - þizm, kü çük bur ju va zi nin yal nýz ca bir tep ki ha re ke ti dir; öz gür bir dün ya a ma cý na, a raç la rý yad sý ya rak var mak is te di ðin den, hiç bir za - man a ma cý na u la þa maz. A ma cý is te yen a ra cý da is te me li dir. A nar þist ey lem ci li ðin so nu pa si fizm dir, bur ju va e ge men li ðin ka bu lü dür. A - nar þiz min dün ya da ye ni den par la ma ya baþ la ma sý nýn ne de ni, yo ðun o la rak mülk süz le þen kü çük mülk sa hip le ri nin ka pi ta liz me duy duk - la rý tep ki nin, öf ke nin, bi ri ki min ör güt süz bi çim de ken di si ni a çý ða vur ma sý dýr. Troç kizm i se tek ba þa rý lý ör ne ði ni Bre zil ya Ýþ çi Par ti si nde (PRT) bu lan ka pi ta list top lu mun sol mu ha le fet ha re ke tin den ö te - ye va ra ma mýþ týr. PRT dün ya da, La tin A me ri ka da sos ya list dev rim - ci ha re ket te çý kan kriz den ya rar la na rak La tin A me ri ka so lu nun ö nü - ne sos ya liz mi ya sal yol dan ba þa rý ya u laþ týr ma he de fi ni en i ve di ve en ter nas yo nal gö rev o la rak koy du. 72

74 A nar þizm, dün ya da yük se len dev rim dal ga sý na ken di ni bý ra - ka rak kar þý ký yý ya geç me ye ça lý þýr ken, Troç kizm dün ya pro le tar ya ha re ke ti nin i çi ne gi re rek, bu dev rim ci ha re ke ti iç ten fet het me ye ça - ba lý yor. Pro le tar ya nýn ve e mek çi kit le le rin dün ya ça pýn da et kin, yay - gýn baþ lat týk la rý an ti-ka pi ta list ve sos ya list mü ca de le e ðer ko mü nist ha re ket ta ra fýn dan sos ya lizm he de fi ne yön len di ril mez ve or tak bir ör güt lü lü ðe ka vuþ tu rul maz sa; ge li þen ey lem le rin bir sü re son ra pers pek tif siz lik ten da ðýl ma, yoz laþ ma ya þa ya ca ðý ke sin dir. Bu mis yo nu üst le ne bil me si i çin ko mü nist ha re ke tin, bu gü ne ka dar yap tý ðý bü yük ha ta la rý sert ve a cý ma sýz bi çim de e leþ tir me si, mah kum et me si; o por tü nist, re for mist an la yýþ la i de o lo jik bir he sap - laþ ma ya gi riþ me si zo run lu dur. Ken di iþ le di ði ha ta la rý a çýk o la rak ka bul et me yen, i de o lo jik sap ma lar la mü ca de le et me yen, ye ni ta rih - sel ev re nin yo ðun dev rim ci, sýç ra ma lý ge li þi mi ni ve di na mik le ri ni kav ra ya ma yan bir ko mü nist par ti si i le ri ye çý ka maz. Böy le bir ha re - ket, dün ya pro le tar ya ha re ke ti ni et ki le ye mez, o nu i le ri ye ta þý ya maz. C.DAÐ LI Aðustos

75 GE NÝÞ KÝT LE LER TA RÝ HÝ DE ÐÝÞ TÝR MEK Ý ÇÝN HA RE KE TE GE ÇÝ YOR Ye ni top lu mu ku ra cak her dev rim ci sý nýf, es ki top lum da ki tüm e zi len le re ken di he def le ri ni be nim set me ye ça lý þýr. Dev rim ci sý - nýf, ken di he de fi ni top lu mun he de fi o la rak ka bul et tir di ði öl çü de, kit le le ri es ki top lu mun yý kýl ma sý i çin ha re ke te ge çi rir. Ta rih te ki her dev rim ci sý nýf gi bi, pro le tar ya da dev rim ci bir sý nýf o la rak, ka pi ta - liz min ez di ði halk kit le le ri ne ken di ko mü nizm he de fi ni be nim set me mü ca de le si ve rir. Ka pi ta liz min ez di ði sý nýf o lan kent kü çük bur ju va zi si ve kü - çük köy lü lük, ö zel mülk sa hi bi o la rak kal dý ðý sü re ce, pro le tar ya nýn dev rim ci he de fi ni be nim se mez. Ö zel mülk sa hi bi ol mak, kü çük bur - ju va zi nin ha yat an la yý þý nýn te me li dir. Bu te mel ler ko run du ðu o ran - da, kü çük bur ju va zi ve kü çük köy lü lük es ki top lum da ki ko nu mu nu ko ru ma mü ca de le si ve rir. A ma, ka pi ta liz min e ko no mik ya sa la rý, bir do ða ya sa sý gi bi, yad sý ma nýn yad sýn ma sý di ya lek tik il ke si ne uy gun o la rak, da i ma kü çük mülk sa hip le ri nin, kü çük ka pi ta list le rin mülk - süz leþ me si yö nün de iþ ler. Ser ma ye bi ri ki mi, yo ðun laþ ma sý ve mer - ke zi leþ me si, alt ve or ta sý nýf la rý ken di ü re tim a raç la rýn dan, do la yý - sýy la ge çim a raç la rýn dan ve so nuç o la rak ya þam dan u zak laþ tý rýr. Ser ma ye nin e ge men ol du ðu bir top lum da, ta rih sel o la rak gö - rül müþ tür ki, kü çük mülk sa hip le ri nin yok o lup git me si ka çý nýl maz - dýr. Kü çük-bur ju va zi nin bu na kar þý tüm di re ni þi, yal nýz ca ka çý nýl - maz so nu nu bi raz da ha u zat mak tan baþ ka bir so nuç ver me miþ tir. Kü çük mülk sa hip le ri, ka pi ta lizm de, mül ki yet le ri ni bir da ha e le ge - 74

76 çir me mek ü ze re kay be der ler. Mül ki ye te ka vuþ ma la rý, hem de bir da ha yi tir me mek ü ze re, an cak ye ni ve da ha yük sek bir top lum o lan ko mü nizm de müm kün dür. A ma, bu mül ki ye te sa hip o luþ, bi rey sel o la rak de ðil, top lu mun bir ü ye si o la rak, or tak la þa bir bi çim de o la - cak týr. Pro le tar ya, es ki top lu mun e zi len, bas ký al týn da tu tu lan sý nýf - la rý ný, ü re tim a raç la rý nýn top lum ta ra fýn dan or tak la þa o la rak mal e - di nil di ði bir top lu mun ku rul ma sý na ik na e der. Pro le tar ya nýn te mel he de fi sý nýf la rýn kal dý rýl ma sý dýr. Tüm za - man la rýn en dev rim ci slo ga ný o lan sý nýf la rýn kal dý rýl ma sý þi a rý, in - san lý ðýn kur tu lu þu nun na sýl o la ca ðý ný gös te re rek top lu mun e zi len ve sö mü rü len güç le ri ni de rin den et ki ler. Sý nýf lar va rol duk ça, sý nýf la rýn e ko no mik te mel le ri ko run duk - ça ö zel mülk sa hip le ri, ö zel mül ki yet yü zün den, ken di ö zel mül ki - yet le rin den o lur lar, mülk süz le þir ler. Ö zel mül ki ye tin var lý ðý, ö zel mülk sa hip le ri nin var lýk la rý ný gü ven ce al tý na al maz. Ter si ne, ö zel mül ki yet dü ze ni, ö zel mülk sa hip le ri nin or ta dan kalk ma sý ný zo run - lu ha le ge ti rir. O hal de ö zel mül ki ye tin sür git git me si de mek, in san - lý ðýn bir kaç te ke lin e ge men li ði ne gir me si ve kö le li ðin sü rüp git me - si de mek tir. Çün kü ka pi ta lizm de ü re tim ve ge çim a raç la rý bir kaç te - ke lin e lin de mer ke zi le þir. Bu i se, bir kaç te ke lin tüm top lum ü ze rin - de ki e ge men li ði nin ge niþ le me si ve güç len me si an la mý na ge lir. Þim - di, ka pi ta list sis tem de ger çek du rum ta ma men böy le dir. Mo dern ka pi ta list top lum, ta ma men pro le tar ya nýn sýr týn dan ge çi nir. Top lum üc ret li e me ðe da ya ný yor. Bu. an lam da üc ret li e me - ðin kalk ma sý de mek, ser ma ye ye da ya lý top lu mun alt-üst ol ma sý de - mek tir. Pro le tar ya nýn kur tu lu þu, in san lý ðýn kur tu lu þu an la mý na ge lir. Üc ret li e me ðin kalk ma sýy la pro le ter ol mak bir sý ný fýn ni te li ði ol - mak tan çý ka cak, ça lý þa bi le cek her kes ça lý þa rak, öz gür ü re ti ci ler ha - li ne ge le cek tir. Pro le tar ya bu he def ler uð ru na dün ya nü fu su nun ö nem li bir 75

77 ke si mi ni ha re ke te ge çir di. Sý nýf la rý kal dýr mak i çin ha re ke te ge çen mil yon la rýn a yak lan ma la rý, 20. yüz yý lý baþ tan ba þa et ki le miþ tir. Bu yüz yýl da dün ya nü fu su nun üç te bi ri sos ya liz me geç ti. Sos ya lizm dün ya nýn al tý da bi ri ne e ge men ol du. Sos ya liz me ge çe me yen ka pi ta - list dün ya nýn pro le tar ya sý ve tüm e zi len, sö mü rü len kit le ler, sos ya - lizm den et ki le ne rek ha re ke te geç ti. Bu ta rih sel ge liþ me, pro le ter ol - ma yan ge niþ kit le le rin, pro le tar ya nýn dün ya yý de ðiþ tir me he de fi ni be nim se dik le ri ni, ge niþ kit le ler ce kav ra nan ko mü niz min mad di bir gü ce, dün ya yý de ðiþ tir me gü cü ne dö nüþ tü ðü nü tar týþ ma sýz o la rak or ta ya ko yar. Dün ya yý de ðiþ tir me ey le mi ne bu gün, tüm ka pi ta list ül ke ler - de çok ge niþ kit le ler ka tý lý yor. Dün ya yý de ðiþ tir me nin ne de mek ol du ðu nu a çýk la mak ge re - ki yor. Marx, bu nun la, in san la rýn ken di dý þýn da ki nes nel dün ya yý de - ðiþ tir me yi an lat ma mýþ týr. Dý þý mýz da ki nes nel dün ya nýn de ði þi mi, in - san la rýn do ðay la mad di i liþ ki si o la rak bin ler ce yýl dýr ger çek le þi yor. Nes nel çev re, e me ðin ev ren sel ko nu su dur. Ýn san bu mad di çev re yi, ü re tim yo luy la sü rek li de ðiþ tir miþ tir. Bu nu ya par ken hem do ða yý de ðiþ tir miþ ve hem de ken di si ni de ðiþ tir miþ tir. Do ðal ta ri hi sü reç böy le iþ ler. Marx, do ðal ta ri hin ev ri mi nin, yal nýz ca yo rum la ma sý ný e leþ tir miþ ve me se le dün ya yý de ðiþ tir mek tir de miþ tir. Bu nun la, nes nel dün ya nýn de ði þi mi ni de ðil -çün kü bu de ði þim ken di li ðin den ya pýl mak ta dýr- sý nýf la rýn or ta dan kal dý rýl ma sý ný an lat mýþ týr. Dün ya - yý de ðiþ tir mek, ya ni sý nýf la rý kal dýr mak, Marx ýn bü yük dev rim ci he de fi dir. Mil yar lar ca in sa ný et ki le yen, ha re ke te ge çi ren, a yak lan dý - ran bu dev rim ci he def tir. Pro le tar ya nýn ba ðým sýz po li tik ör güt len me si, bir yüz yý lý dol - du ran a yak lan ma sý, sý nýf la rýn kal dý rýl ma sý hede fi ne u laþ mak i çin dir. Par ti, di ðer sý nýf ör güt le ri, pro le tar ya nýn ik ti da rý e le ge çir me si, pro - le tar ya dik ta tör lü ðü; bun la rýn hep si sý nýf la rý kal dýr ma nýn bi rer a ra cý - dýr. 76

78 Ka pi ta liz min ev ri mi nin u laþ tý ðý ev re de ka pi ta liz min ye ri ni a - la cak da ha yük sek top lum bi çi mi nin ger çek leþ me si ni ka çý nýl maz yap mýþ týr. Ye ni top lu mun zo run lu o la rak, es ki top lu mun ye ri ni a la - ca ðý fik ri her ge çen gün da ha ge niþ kit le ler ce kav ra ný yor. Ya ni mad - di ko þul la rýn ol gun laþ ma sý, kit le le rin pro le tar ya nýn he def le ri ni ka bul et me le ri ne yar dým cý o lu yor. Ýn san lý ðýn kur tu lu þu, sý nýf la rýn kal dý rýl ma sý, ev ren sel öz gür - lük, tüm bu dev rim ci he def le rin ger çek leþ me si, mad di ko þul la rýn ta - rih sel o la rak ge liþ me si ne bað lý dýr. Mad di ko þul lar ge liþ me den, in - san lýk kur tu la maz. Bu ne den le mad di ko þul lar ol gun laþ ma dan bu yön de or ta ya a tý lan gö rüþ ler ü top ya ol mak tan ö te ye git me miþ tir. Ser ma ye e ge men li ði al týn da, mad di ko þul lar ge liþ miþ tir. Re - ka bet her ka pi ta lis ti ü re tim yap mak i çin ü re tim yap ma ya, ü re ti ci güç le ri ü re tim yap mak i çin so nu na ka dar ge liþ me ye zor lar. Bu i se mad di ko þul la rýn ge liþ me si de mek tir. Mad di ko þul la rýn ol gun laþ ma - sý, es ki top lu mun ye ri ni a la cak ye ni ve da ha yük sek top lu mun ger - çek leþ me si nin te mel le ri nin o luþ ma sý de mek tir. Ü re ti ci güç le rin u laþ týk la rý ta rih sel ge liþ me de re ce si, dün ya nü fu su nun bü yük bir ke si mi ne es ki top lu ma bir an ev vel son ver - mek, ye ni ve da ha yük sek top lum bi çi mi ni kur mak i çin ik na e di ci ve kav ra tý cý bir te mel ve ri yor. Es ki top lu mun sür me si de mek, in san lý ðýn el de et ti ði ge liþ me de re ce sin den ge ri ye düþ me si ve ya þa nan bir do ða yý ta ma men yi tir - me si de mek tir. Ýn san lar na sýl bir ta rih sel gö rev le kar þý kar þý ya ol - duk la rý nýn bi lin cin de ler. Dün ya nýn her ta ra fýn dan mil yon lar bu bi - linç le a yak la ný yor, sa va þý yor, ör güt le ni yor lar. C.DAÐ LI Eylül

79 KA PÝ TA LÝZ MÝN TA RÝH SEL ZO RUN LU LU ÐU BÝT MÝÞ TÝR Bu gün ha len ka pi ta list te mel ler ü ze rin de ha re ket e di yo ruz. Bu, ka pi ta list te me lin sað lam ol du ðu an la mý na gel mez. Ka pi ta lizm, i çin de ta þý dý ðý an ta go nist çe liþ ki le rin ge li þip, ol gun laþ ma sýy la çö zü - lüp, da ðý lý yor. Ka pi ta liz min çe liþ me li ev ri mi, o nu en so nun da, çö - küþ nok ta sý na ge tir di. Ka pi ta liz min ken di ken di ni tü ket me si ve in san lý ðý kar þý kar - þý ya ge tir di ði fe la ket ler öy le si ne be lir gin ki, bu sis te me yal nýz ca e - leþ ti rel yak la þan lar bi le, ay rý bir e ko no mik sis tem müm kün dür de - me ye baþ la dý lar. Es ki e ko no mik sis tem yal nýz ca çok az sa yý da ka pi - ta lis tin ya ra rý na iþ li yor. Ge ri ye ka lan nü fu sun ço ðun lu ðu a çý sýn dan ka pi ta lizm yal nýz ca de rin le þen se fa let de mek tir. Bu an lam da, sis te - min yý ký lý þý, in san lý ðýn kur tu lu þu nun yo lu nun a çýl ma sý dýr. Bur ju va zi i se sis te min ka çý nýl maz yý ký lý þý ný dur dur ma ya ça lý - þý yor. Bu nu, po li tik yol la, zor yo luy la de ni yor. Bu a maç la her gün ye ni bir po li tik þid det yön te mi ne baþ vu ru yor. Bur ju va dev let bu te - mel yö ne lim i çin de, de vam lý yet kin leþ ti ri li yor. Bur ju va zi top lu mu yö ne te mi yor, sa va þý sür dü rü yor. Ya kýn za ma na ka dar, ba ðým lý ka pi ta list ül ke ler i çin ge çer li o lan bu ger çek, þim di em per ya list ül ke ler i çin de ge çer li. Bu ül ke ler de e ge men li ði e lin de bu lun du ran bur ju va zi, ar týk top lu ma kar þý a çýk þid de te baþ vu - ru yor. En son an ti-ka pi ta list kit le a yak lan ma la rý na kar þý, a çýk þid det yön tem le ri nin so mut ör nek le ri ni ser gi le miþ ti. 11 Ey lül den son ra i - se, ye ni bir te rör dal ga sý es tir di. Bur ju va te rör dal ga dal ga tüm ka - pi ta list ül ke le re ya yýl dý. Top lum a çýk bas ký al tý na a lýn dý. Bas ký ya sa - 78

80 la rýy la pro le tar ya ve tüm dev rim ci güç ler sin di ril mek, kor ku tul mak ve tes lim a lýn mak is te ni yor. ABD em per ya liz mi, bu i þi da ha i le ri ye gö tür me yi gö ze al - mýþ týr. Ge nel o la rak tüm em per ya list güç ler; es ki sis te mi ko ru mak i çin kit le im ha si lah la rý ný kul lan mak tan ge ri dur ma ya cak la rý ný her se fe rin de söy lü yor lar. Kit le gös te ri le rin de þim di den kim ya sal gaz bom ba la rý ný kul la ný yor lar. Bal kan lar da, Kör fez de, Ko lom bi ya da kim ya sal si lah kul la nýl dý. Em per ya list ve tüm ka pi ta list güç ler pro - le tar ya ve halk kit le le ri ne kar þý ye ni kim ya sal im ha si lah la rý ge liþ ti - ri yor ve kul la ný yor lar. Ka pi ta list güç ler, a yak la nan kit le le re kar þý her za man nük le er si lah kul la na bi lir ler. Ka pi ta list ler sis tem le ri ni þid det ve sa vaþ yo luy la ya þat ma ya ça lý þý yor lar. Bu nun, sis te min gi di þi ü ze rin de ne ka dar et ki si o lur? Bur ju - va þid det bu ra da e ko no mik ev ri me kar þý kul la ný lý yor. E ko no mik ev - ri me kar þý kul la ný lan þid det, so nun da, ye nil me ye mah kum dur. Þim - di ye ka dar, e ko no mik ev ri me kar þý kul la ný lan hiç bir sý ný fýn þid de ti ye nil mek ten kur tu la ma mýþ týr. Ne kö le sa hip le ri nin yý kýl ma sü re cin - de ki þid de ti, ne fe o dal le rin þid de ti bu top lum la rýn yý kýl ma sý ný ön le - ye bil miþ tir. Ay ný ta rih sel ya sa þim di ka pi ta lizm i çin iþ li yor. Çö zü - lüp, da ðýl ma a þa ma sý na gel miþ bir top lu mun mut lak yý ký lý þý ný, bur - ju va zi nin hiç bir po li tik þid det yön te mi en gel le ye mez. Bur ju va zi nin da yan dý ðý ka pi ta list te mel ler çö zü lü yor, çü rü - yor, da ðý lý yor. Sis tem çü rür ken, top lu mun tüm güç le ri ay ný bi çim de çü rü mü yor. Bur ju va i liþ ki ler çü rür ken top lum da baþ ka bir yön, dev - rim ci yön ge liþ me i çin de. Ka pi ta liz min bað rýn da böy le si dev rim ci bir ge liþ me or ta ya çýk ma dan, bu sis te mi yý ka cak güç ler ne re den ge - le cek tir! Es ki top lum sal sis tem çü rür ken, bu top lu mun bað rýn da bu - lu nan yý ký cý dev rim ci güç ler es ki top lu mun ye ri ni a la cak ye ni bir top lum i çin ký ya sý ya bir mü ca de le ve ri yor lar. Em per ya list ül ke ler den, ba ðým lý ka pi ta list ül ke le re ka dar, her yer de mil yon la rýn baþ lat týk la rý top lum sal a yak lan ma, es ki top lum sal 79

81 ya pý çü rü yüp, da ðý lýr ken, dev rim ci-di na mik güç le rin ye ni bir ya þam ve ye ni bir top lum kur mak i çin na sýl bir ta rih sel gi riþ ken lik or ta ya koy ma ye te ne ði ne sa hip ol duk la rý ný gös te ri yor. Ýlk do ðu muy la bir - lik te, ka pi ta lizm ken di yý ký lýþ ö ðe le ri ni ken di bað rýn da ta þý dý. Bu ö - ðe ler, ge liþ ti, güç len di, ha re ke te geç ti. Ye ni ve da ha yük sek bir top - lum bu top lu mun ye ri ni a la cak týr. Ev ren sel dü zey de ya þa nan tüm bu ge liþ me ler, ka pi ta liz min zo run lu bir ta rih sel ev re o la rak so na er di ði ni, bit ti ði ni çar pý cý bi çim - de gös te ri yor. Ta ri hin, ka pi ta liz min ge çi ci var lý ðý na duy du ðu ge çi ci zo run lu luk tü ken miþ tir. Ka pi ta liz min or ta ya çý ký þý ta rih sel bir zo - run lu luk tu. A ma bu, in san lý ðýn u zun ta ri hin de yal nýz ca çok ký sa bir dö nem dir. Ýn san lýk, ka pi ta lizm al týn da ki bu ký sa dö nem de, bü yük i - ler le me sað la dý. Ü re ti ci güç ler bü yük bir ge liþ me gös ter di. A ma her ta rih sel dö nem gi bi, bu dö nem de ka pa ný yor. Es ki nin bað rýn da, o - nun ye ri ni a la cak ye ni top lum bi çi mi tüm zo run lu lu ðuy la or ta ya çý - ký yor. Zo run lu ta rih sel bir ev re o la rak ka pi ta liz min bu zo run lu lu ðu - nun, ken di si ta ra fýn dan bi ti ril me si, sýð bi çim de, tüm ka pi ta list i liþ ki - le rin or ta dan kalk tý ðý an la mýn da an la þýl ma ma lý. Ha yýr, ha len ka pi ta - list te mel ler ü ze rin de ha re ket e di yo ruz. An cak, an ta go nist çe liþ ki le - rin ta rih sel o la rak ge liþ me siy le, bu te mel ler her se fe rin de da ha þid - det li o la rak çö kü yor. Es ki e ko no mik top lum sal sis tem de vam et - mek le bir lik te, bu, bur ju va i liþ ki le rin ta rih sel zo run lu lu ðu nu da ko - ru du ðu an la mý na gel mi yor. Bir e ko no mik sis te min ge çi ci zo run lu - lu ðu bit se de, es ki i liþ ki ler bel li bir sü re da ha ya þa ma ya de vam e der. Es ki top lum ye ni top lu ma dö nüþ mek zorun da dýr. Dö nü þüm ka çý nýl maz dýr. Ka pi ta list ler, ü re ti ci le ri ü re tim i çin so nu na kadar zor - lar ken, da ha yük sek bir top lu mun mad di te mel le ri ni de ha zýr la mýþ o lu yor lar. Ye ni top lu mun geli þi, bu mad di te mel le rin ge liþ me si ne - de niy le ka çý nýl maz dýr. Ka pi ta lizm, bir ta rih sel ev re o la rak na sýl ka çý nýl maz olduy sa, 80

82 o nun ye ri ni a la cak o lan da ha yük sek top lum bi çi mi nin ku rul ma sý da yi ne tarih sel bir zo run lu luk tur. Bir ta rih sel ev re ka pa nýr ken baþ ka bir ta rih sel ev re baþ la mýþ týr. Ka pi ta liz min ya ný baþýn da or ta ya çý kan sos ya liz min ilk ör nek le ri, ye ni ev re nin baþ la dý ðý ný ve kos ko ca bir ça ðýn tü mü nü kap sa dý ðý ný gös te ri yor, Ka pi ta liz min var lý ðý na du yu - lan ge çi ci zo run lu luk so na e rin ce, ka pi ta lis tin ge çi ci var lý ðý na du yu - lan zo run lu luk da bi ti yor. Ü re ti min toplum sal ni te li ði ve top lum sal ü re ti min sos ya lizm al týn da ki ge li þi mi, top lu mun bur ju va zi ol mak sý - zýn var o la bi le ce ði ni ve ge li þe bi le ce ði ni is pat la mýþ týr. Ýn san lýk, ka - pi ta lizm ol mak sý zýn ve bur ju va zi ol mak sý zýn i ler le ye bi le ce ði ni gös - ter miþ tir. Bu gün kü ta rih sel ev re de, in san lýk sa de ce ye ni top lum al týn da i ler le ye bi lir, ken di si ni çok yön lü o la rak ge liþ ti re bi lir ve öz gür o lur. Es ki top lum zo run lu o la rak ye ni top lu ma dö nü þe cek tir. Bu dö nü þü mün ön cü-mo tor gü cü pro le tar ya dýr. Pro le tar ya nýn dev rim ci ey le mi ol mak sý zýn es ki top lum ye ni top lu ma dö nü þe mez. Ye ni top - lu mun mad di ko þul la rý nýn es ki top lu mun bað rýn da i yi ce ol gun laþ - ma sý, es ki top lu mun bir top lum sal dev rim ol mak sý zýn ye ri ni ye ni top lu ma bý ra ka ca ðý an la mý na gel mez. Mad di ko þul la rý ne ka dar ol gun la þýr sa ol gun laþ sýn, ye ni top - lu ma ge çiþ top lum sal dev rim yo luy la o la cak týr. Ye ni top lu ma ge çiþ zo run lu ol muþ tur. C.DAÐ LI Aralýk

83 BU GÜN VE GEÇ MÝ ÞÝN BÜ YÜK SA VA ÞI Ýn san lýk ka pi ta lizm den kay nak la nan ö lüm-ka lým so ru nuy la kar þý kar þý ya. Ro sa Lu xem burg 20 yüz yý lýn ba þýn da te mel ay rý mýn sos ya lizm le ka pi ta lizm a ra sýn da de ðil, ar týk sos ya lizm i le bar bar lýk a ra sýn da ol du ðu nu söy ler. 20. yüz yý lýn ta ri hi ka pi ta list bar bar lýk ör - nek le riy le do lu dur. Ýn san lýk I I. Pay la þým Sa va þý nda fa þist bar bar lý - ðý, son el li yýl da da ABD vah þe ti ni ya þa dý. Ka pi ta list ler ken di çý kar - la rý ve da ha yük sek kar i çin on mil yon lar ca in sa ný yok et ti ler. Sov - yet hal ký 1940 lar da in san lý ðý fa þist yam yam lýk tan kur tar dý, an cak ka pi ta list bas ký, zu lüm, kat li am bu gü ne ka dar de vam et ti. Ka pi ta - lizm tüm in san lý ðý teh dit e di yor. Þim di dün ya da ki mad di güç da ha az em per ya list ve iþ bir lik - çi te kel ci ser ma ye nin e lin de mer ke zi leþ ti. E ko no mik, as ke ri, po li tik güç ay ný el ler de top lan mýþ týr. Ka pi ta list ler da ha yý ký cý as ke ri a raç lar ü ret ti ler. Ka pi ta list güç ler el le rin de ki tüm bu top lan mýþ yý ký cý kuv - vet ve a raç lar la her ke si teh dit e di yor lar. Bü yük bir e ko no mik kriz i - çin de o lan ve dün ya yý e lin den ka çýr mak ta o lan ABD em per ya liz mi - nin, dün ya e ge men li ði ni ko ru mak ve kriz den çýk mak i çin 11 Ey - lül le biz zat ken di el le riy le na sýl bir kat li am yap tý ðý ný gör dük. 11 Ey lül, in san lý ðýn ka pi ta list le rin na sýl bir teh di diy le kar þý kar þý ya ol - du ðu nu göz ler ö nü ne ser di. 11 Ey lül den, Af ga nis tan ýn bom ba lan ma sýn dan da ha yý ký cý teh dit þim di lik bý çak ke si ði gi bi ke si len þar bon sal dý rý sý dýr. Þar bon vi rü sü ABD ta ra fýn dan in san la ra bu laþ tý rýl dý. Bir den bi re 11 Ey lül le ay ný dö nem de her ta ra fa ya yýl dý. Son ra ABD ve müt te fik le ri nin Af - 82

84 ga nis tan ve Or ta As ya ya yer leþ me so ru nu çö zü lün ce, þar bon vi rü - sü de ya yýl mak tan vaz geç ti. A ma yal nýz ca þim di lik. Ý le ri de þar bon ya da baþ ka bi yo lo jik si lah lar, kim ya sal si lah lar, nük le er si lah lar, ka - pi ta list e ge men li ði sür dür mek i çin kul la ný la bi le cek tir. Dev rim ci ve i le ri ci güç ler bu po tan si yel teh li ke nin bi lin ciy le ha re ket et me li dir. Çok yý ký cý a raç la ra sa hip o lan ka pi ta list ler, bun la rý in san la ra kar þý kul lan mak tan hiç çe kin me ye cek tir. Yok e di ci a raç la rý þim di ye ka dar de fa lar ca kul lan dý lar. Ka pi ta list le rin kar uð ru na, var lýk la rý ný sür dür mek uð ru na iþ le me ye cek le ri ci na yet yok tur. A ma in san lar na sýl yok e di ci bir teh li ke nin i çin de ol duk la rý - nýn bi lin cin de ler. Ka pi ta list le rin e lin de bi ri ken bü yük mad di güç de, iþ çi. sý ný - fý na ve in san lý ðýn ço ðun lu ðu na kar þý bir güç, yý ký cý bir güç o la rak kul la ný lý yor, Bu gün da ha faz la in san iþ siz, da ha faz la in san yok sul ve da ha faz la in san mülk süz. Ya ni ser ma ye da ha faz la in sa ný ký ra - rak bü yü yor. Bir ku tup ta da ha az ka pi ta list çok bü yük bir ser vet gü - cü nü e lin de bu lun du rur ken, kar þý ku tup ta da ha çok in san her tür lü e ko no mik a raç tan yok sun bi çim de, kit le sel o la rak ký rý lý yor. Tek no lo ji nin, bi li min, bil gi nin ka pi ta list çe kul la ný mýy la es ki ü re tim a lan la rý, ü re tim dal la rý yok o lur ken, pro le ter leþ me sü re ci ni yo ðun laþ tý ran ve da ha faz la in sa ný ya þam a raç la rýn dan yok sun bý ra - kan ye ni ü re tim dal la rý ku ru lu yor. Ka pi ta list le rin bul du ðu her ye ni - lik, pro le tar ya ya ve in san la rýn ço ðun lu ðu na kar þý kul la ný lý yor.bi lim - de, tek no lo ji de, bil gi de her ye ni ge liþ me, in san la rý mah ve den bi rer si lah ha li ne ge ti ri li yor. Ýn san lar bu gün da ha ön ce hiç ol ma dý ðý ka dar tüm bun la rýn bi lin cin de ler. Ýn san lar yal nýz ca ka pi ta liz min yok e di ci ya sa la rý nýn, a raç la rý - nýn ve var lý ðý nýn bi lin cin de ol mak la kal ma yýp, tüm bun la rýn ge ri ler - de ka la ca ðý ye ni bir ya þa mýn ku ru la bi le ce ði nin de bi lin cin de ler. Ve bu bi linç le a yak la ný yor lar. 83

85 Ýþ çi ler de, e mek çi ler de, tüm i le ri ci ler de ka pi ta liz me kar þý bü - yük bir öf ke var. Öf ke pat la ma lar bi çi min de or ta ya çý ký yor. Ka pi ta - lizm in san lar da ki kor kunç öf ke dað la rý ný gi de re cek ye te ne ðe sa hip de ðil. Çün kü bu öf ke bir an lýk bir ge liþ me nin i fa de si de ðil, bu nun al týn da kök lü e ko no mik ve ta rih sel ne den ler var. Çö küþ ev re sin de, de rin bir e ko no mik bu na lým i çin de o lan ka - pi ta lizm pro le tar ya ya tam bir yý kým ge tir di Pro le tar ya nýn ya þam ko - þul la rý nýn yý ký lý þý em per ya list mer kez ler de ve her yer de gö rü lü yor. Ka pi ta lizm ta ra fýn dan i til di ði yý kým ve aç lýk pro le tar ya nýn öf ke si ni pat lat tý. Pro le tar ya ar týk her yer de ha re ke te geç miþ tir. Ya þam ko þul la rý nýn be lir gin bi çim de kö tü leþ me si dev rim ci du rum de mek tir E ko no mik kriz pro le tar ya nýn, tüm halk kit le le ri nin ya þam ko þul la rý nýn çök me si an la mý na ge lir. Bu da dev rim ci du ru - mun doð ma sý na ne den o lur. Gü nü müz de dev rim ci du ru mu yal nýz ca e mek çi kit le le rin e - ko no mik yý ký mý ve aç lý ðýy la a çýk la mak ek sik ka lýr. Çok ge niþ bir in - san kit le si nin, ay dýn la rýn, bi lim a dam la rý nýn, genç li ðin ka dýn la rýn, kü çük çift çi le rin, ka pi ta liz min yok e di ci ya sa la rý na, ka pi ta list ü re tim bi çi mi ne, ü re tim i liþ ki le ri ne kar þý a yak lan ma sý da dev rim ci du ru mu ya ra tan bir et ken dir. Se att le, Prag, Ce no va ve sa yý sýz yer de ya pý lan an ti-ka pi ta list ey lem le re bak tý ðý mýz da dev rim ci du ru mu ya ra tan et - ken le ri gö re bi li riz. Dev rim ci du ru mun or ta ya çýk ma sýy la, sý nýf sa va þý nýn çeh re si de ðiþ ti. Pro le tar ya da ha et kin mi li tan yön tem le re, mü ca de le ye yö - ne lir ken, ka pi ta list ler de, i çer de ve dün ya da bas ký la rý art týr dý lar. A - me ri ka da, Av ru pa da sý ký yö ne tim ko þul la rý da ya týl dý. Ye ni bir bur ju va te rör dal ga sý es ti ri li yor. Ka pi ta list ler ký sa ca sý her yer de iç sa vaþ a raç la rý na baþ vu ru yor lar. Ya ni bur ju va zi es ki si gi bi yö ne te mi - yor. Pro le tar ya ve en ge niþ kit le ler de es ki si gi bi ya þa mak is te mi yor - lar. Ve dev rim ci du rum bu ko þul lar da sý nýf la rýn i ra de si dý þýn da or ta - ya çý ký yor. 84

86 Ka pi ta list ler her yer de uy gu la dýk la rý e ko no mik ka rar lar la ge - niþ e mek çi kit le le ri yok sul lu ða it ti ler. Bu da an ta go nist sý nýf çe liþ ki - le ri nin i yi ce kes kin leþ me si ni ge tir di. Ka pi ta liz min iç çe liþ ki le ri her za man kin den da ha da kes kin dir. Bur ju va zi i le pro le tar ya a ra sýn da ki ka pýþ ma, bu ko þul lar da da ha bir kes kin lik ka za ný yor. Sý nýf lar a ra sýn - da ki he sap laþ ma her yer de, her gün çok fark lý a raç ve bi çim ler de sü - rü yor. Bu çe þit li lik i çin de pro le tar ya yý ik ti da ra gö tü re cek o lan dev - rim ci a raç lar, sý nýf mü ca de le si nin kes kin li ði nin bir so nu cu o la rak ö - ne çý ký yor. Ö zel lik le em per ya list mer kez ler de sý nýf lar mü ca de le si ye ni bir dö ne me gir di. Bu ye ni dö nem 1990 ýn or ta la rýn da baþ la dý. Þim - di ka pi ta liz me kar þý yay gýn, þid det li ey lem ve sal dý rý lar güç le ni yor Marx, ka pi ta lizm de geç miþ bu gü ne e ge men dir; sos ya lizm - de i se bu gün geç mi þe e ge men dir, der. Ka pi ta lis tin e lin de ki tüm mad di ser vet, ü re tim a raç la rý, ser - ma ye, el kon muþ, kar þý lý ðý ö den me miþ geç miþ top lum sal e me ðin ü - rü nü dür. Ka pi ta list bu geç miþ top lum sal e me ðin sa hi bi o la rak, bu - gün kü can lý e me ðe e ge men o la bil mek te. An cak, geç miþ bu gü nü e - lin den ka çýr mak ta, o nu yö ne te me mek te, o nu her gün ve her sa at top lum sal ü re tim sü re cin den dýþ ta la mak ta. Bu gün i se top lum sal ka - rak te ri nin ta nýn ma sý ný is te mek te. Ýþ te bu nok ta da i ki si a ra sýn da, geç - miþ i le bu gün a ra sýn da ta rih sel bir sa vaþ var. Bu ka pýþ ma nýn sah ne - si tüm yer yü zü dür. Bu gü nü tem sil e den pro le tar ya, ev ren sel bir sa - vaþ ve ri yor. Bu ta ri hi mü ca de le sos ya lizm le so nuç la na cak týr. Sos ya lizm de bu gün geç mi þe e ge men dir. C.DAÐ LI Aralýk

87 BÜ TÜN LÜK ÇA ÐI Ka pi ta liz me e leþ ti rel yak la þan sý nýf la rýn gö rüþ le ri ço ðu kez bir bi ri ne ka rýþ mýþ týr. Ka pi ta list ü re ti min ge li þi miy le yok o lan kü çük mülk sa hip le ri, bun da yal nýz ca yý kým gör müþ ler dir. Kü çük bur ju va ya zýn, ser ma ye bi ri ki mi nin yol aç tý ðý yý kým ne de niy le, ka pi ta list ü - re tim i liþ ki le ri ne yö ne lik sert e leþ ti ri yö nelt miþ tir. An cak, ka pi ta list ü re ti min, ka pi ta list bi ri ki min ve mer ke zi leþ me nin ye ni ve da ha yük - sek bir top lu mun mad di te mel le ri ni at tý ðý ný gö re me miþ tir. Ka pi ta list ü re ti min ge liþ me siy le yok o lup gi den es ki mülk sa - hip le ri nin ye ri ne o lu þan ka pi ta list ü re tim i liþ ki le ri ne bað lý ye ni kü - çük mülk sa hip le ri de ü re ti min ve ser ma ye nin mer ke zi leþ me si ne bað lý o la rak yok ol ma teh di di al týn da ay ný þe yi gör dü ler: top lum sal yý kým. Ka pi ta liz min te kel ci ka pi ta liz me dö nüþ me si, ü re ti ci le rin, or - ta sý nýf la rýn yý ký mý ný de rin leþ tir di. Ka pi ta list top lu mun or ta sý nýf la rý te kel ci li ðin ge liþ me sin de yi ne yal nýz ca top lum sal yý kým gö rü yor lar. Kü çük bur ju va ya zýn -bu na sos ya lizm i çin de ki mi e ði lim ler de da hil dir- ta ri hi yal nýz ca kü çük mül ki ye tin sý nýr la rý na ka dar gö tü - rü yor lar. Bu na gö re ta rih, kü çük mül ki yet le bir lik te bi ti yor. Bu an - la yýþ ta ri hin kav ran ma ma sý na da ya ný yor. Bu ne den le ge ri ci ko num - da dýr. Ta rih kü çük-mül ki ye tin yok ol ma sýn dan son ra da de vam e der. Kü çük ü re tim tar zý da çok es ki den ge len ve de vam e den ta ri hi ev - rim sü re cin de yal nýz ca ký sa bir dö ne mi kap sar. Kü çük bur ju va ya zýn, em per ya liz min dün ya dü ze yin de e ge - men li ði ni de rin leþ tir me siy le bir lik te e leþ ti ri le ri ni, te kel ci li ðin yol aç tý ðý e ko no mik-top lum sal yý ký ma yö nelt ti. Bir kaç em per ya list ül - 86

88 ke nin na sýl dün ya nýn bü yük nü fu su nu mülk süz leþ ti rip, yok sul laþ týr - dý ðý çar pý cý bi çim de or ta ya kon du. Kü çük bur ju va sos ya liz mi de bu ge liþ me nin bir baþ ka yö nü nü: pro le ter leþ me ve pro le tar ya nýn yok - sul laþ ma sý yö nüy le or ta ya koy du. Te kel leþ me nin top lum sal so nuç - la rý ný an la tan dün ya ka dar ma ter yal or ta ya kon du. Te kel ci li ðin e leþ ti ri si ya pý lý yor, an cak, bu e leþ ti ri ler te kel ci ge liþ me nin kav ra ný þý na da yan mý yor. Te kel ci ser ma ye ö nü ne çý kan her e ko no mik ve top lum sal en ge li yý kýp gi der ken, bu nun so nu cu yý - ký ma gö tür dü ðü sý nýf la rýn a yak lan ma sý na yol a çar. Pro le tar ya nýn dün ya ça pýn da a yak lan ma la rý ve top lum sal dev rim le ri de ge niþ ler. Böy le ce te kel ci ser ma ye nin ge liþ me si -dün ya dü ze yin de da ral maü re tim a raç la rý nýn mer ke zi leþ me si ne ve e me ðin top lum sal ni te li ði - nin ö ne çýk ma sý na yol a çar. Ya ni ser ma ye nin mer ke zi leþ me si es ki top lu mu yý ka cak kuv vet le ri ve ye ni top lu mun da ya na ca ðý mad di ö - ðe le ri bi ra ra ya ge ti rir. Bu da ye ni bir top lum la so nuç la na cak o lan ko mü nist bir dev - ri mi zo run lu o la rak gün de me ge ti rir. Kü çük bur ju va an la yý þýn gö re me di ði nok ta tam da bu ra sý dýr. Ta ri hi an la mak tan u zak ay ný kü çük bur ju va an la yýþ, ka pi ta list ü re ti min ge liþ me siy le bir lik te de rin le þen kent-kýr kar þýt lý ðý na ve ka - pi ta list iþ bö lü mü nün so nu cu o lan par ça in sa na ay ný dar lýk la yak la - þýr. Kent le-kýr a ra sýn da ta rih te gö rü len iþ bö lü mü, ka pi ta list ü re ti - min ge li þi mi ve e ge men ol ma sýy la bir lik te ye ni ö zel lik ler ka za nýr. Kýr, bur ju va ken te ba ðým lý ve ta bi o lur. Kent, kýr ü ze rin de e ge men o lur. Kýr, kent ta ra fýn dan sö mü rü lür ve da i ma kent kar þý sýn da güç - süz le þir. Bu nun la bir lik te kent ve kýr bir bi rin den ay rý þýr. Bu ay rýþ ma so nu cu kýr in sa ný en te lek tü el ge liþ me den yok sun ka lýr. Kent li in san i se fi zi ki o la rak e rir. Kü çük bur ju va ya zýn, kent le-ký rýn bu ay rýþ ma sý nýn yol aç tý ðý in sa ni yý ký mý or ta ya koy muþ tur. Gü nü müz de kent ler de öl dü rü cü ha - 87

89 le ge len çev re kir li li ði kar þý sýn da, kent-kýr ay rý lý ðý nýn in san lý ðý han - gi nok ta ya ge tir di ði ge niþ þe kil de a çýk la ný yor. Bu or ta ya ko nu yor da, bu nok ta da kav ra na ma yan þu dur: Kent ve kýr bir bi rin den ay rý i ken, ka pi ta list ü re ti min ge liþ me siy le bir lik te yet kin bi çim ler ka zan dý lar. Ta rým bi li min ge liþ me si, kim ya, bü yük sa na yi nin yol aç tý ðý ma ki ne leþ me so nu cu yet kin bir bi çim ka zan mýþ týr. Bu nun la da kal ma mýþ kent ve ký rýn ta ri hi ay rý lý ðý nýn so - na e rip, ye ni bir te mel de bir li ði nin mad di ko þul la rý da or ta ya çýk mýþ - týr. Sos ya lizm bu mad di ko þul la ra da ya na cak, o nu da ha i le ri gö tü re - cek tir. Kent-kýr ay rý lý ðý ye ri ni ye ni bir bir lik e ði li mi ne bý ra ký yor. Ka pi ta lizm bu nun tek nik-mad di ko þul la rý ný o luþ tur mak la bir lik te, top lum sal o la rak, kent ve ký rýn bir li ði ka pi ta lizm al týn da müm kün de ðil. Bu nun i çin ka pi ta list ü re tim bi çi mi nin or ta dan kal dý rýl ma sý zo run lu. Kent ve ký rýn ye ni ve yük sek ni te lik ler le ye ni bir bir li ði nin ger çek leþ me si in san la rýn ö nün de bir ö lüm-ka lým so ru nu ol muþ tur. Bu bir li ði ger çek leþ ti re cek o lan sos ya lizm bu ge liþ me nin so nu cu o - la rak ka çý nýl maz ol muþ tur. Ben zer bir ge liþ me ka fa e me ði i le kol e me ði a ra sýn da gö rü lü - yor. Ka fa e me ðiy le kol e me ði a ra sýn da ay rým ve kar þýt lýk es ki le re da yan mak la bir lik te bu ay rý lýk ve kar þýt lýk ka pi ta lizm al týn da en i le - ri nok ta ya u laþ mýþ týr. Bi lim ve her tür zi hin sel ü re tim ka pi ta list le rin e lin de, e me ðin ka pi ta lis te kö le ce ba ðým lý lý ðý i çin kul la nýl mýþ týr. Bi - li min ba ðým sýz bir güç o la rak ü re ti me uy gu lan ma sý so nu cu çok sa - yý da iþ çi iþ ten a tý lý yor. Ka pi ta lizm al týn da, her tür zi hin sel ü re ti min top lum sal ka pi ta list ni te li ði, kol e me ði nin a ley hi ne kul la ný lý yor. Bu o lum suz yön dür. O lum lu yön i se, i þin çe þit li li ði ya sa sý ge - re ði, iþ çi le rin ye ni ge liþ me le ri öð ren mek zo run da kal ma la rý dýr. Ka - pi ta list ü re tim, ken di ge liþ me siy le bu nu zor lar. Tek nik o kul lar bu te - mel de yay gýn lýk gös ter di. E ði ti min ü re tim le bir leþ ti ril me si bü yük sa na yi nin ge li þi miy le 88

90 bir lik te bir zo run lu luk o la rak, bir ö lüm-ka lým so ru nu o la rak top lu - mun ö nün de du ru yor. Ü re ti min, e ði tim ve jim nas tik le bir leþ me e ði li mi ka pi ta list top lum bi çi miy le çe li þi yor. Bu nun ö nün de ki en bü yük en gel ka pi ta - lizm dir. A ma, i þin çe þit li li ði ya sa sý nýn iþ le me si i le bi li min mu az zam ge li þi mi ka fa e me ði i le kol e me ði a ra sýn da ki ay rý mýn ye ri ne bir li ði - nin kon ma sý nýn zo run lu lu ðu nu gün de me ge tir miþ tir. Me ta ü re ti miy le or ta ya çý kan ve me ta ü re ti mi nin e ge men ol ma sýy la ge niþ le yen ka pi ta list iþ bö lü mü in sa ný par ça-in san yap tý. Par ça iþ çi i se bu gü nün par ça-in sa ný dýr. Bü yük sa na yi nin ge liþ me si ve ser ma ye nin mer ke zi leþ me siy le es ki iþ bö lü mü nün ye ri ni al mýþ týr. Ka pi ta list ü re tim iþ bö lü mü nü öy le i le ri ye gö tür dü ki, in san lar her a - lan da iþ bö lü mü nün kö le si ol du lar. Bu o lum suz ge liþ me nin ya nýn da in sa ný par ça-in san ya pan iþ - bö lü mü nün or ta dan kalk ma zo run lu lu ðu ta rih sel o la rak or ta ya çýk - mýþ týr. Ýþ bö lü mü nün or ta dan kalk ma sýy la, in san par ça-in san ol mak - tan çý ka cak, ü re tim a raç la rý nýn top lum sal ni te li ði ne da ya nan ye ni top lum la bir lik te in san tam an la mýy la ge liþ me im kan la rý na ka vu þa - cak týr. Bi rey le rin çok yön lü ge liþ me le ri ve öz gür lü ðü te mel il ke o - la cak týr. Ta rih bu nun zo run lu lu ðu nu gün de me ge tir miþ tir. So nuç o la rak, kent-kýr a ra sýn da, ka fa e me ði i le kol e me ði a - ra sýn da ki ay rý lýk ye ri ne ye ni bir bir li ðin ku rul ma sý nýn zo run lu ol du - ðu bir çað; bir bü tün lük ça ðý baþ la mýþ týr. Ta ri hi ko þul la rý o luþ mak la bir lik te, top lum sal o la rak bu bir lik ka pi ta lizm al týn da müm kün de ðil dir. Ýþ bö lü mü nün ve so nuç la rý nýn or ta dan kalk ma sý bir top lum sal sis tem o la rak ka pi ta liz min or ta dan kalk ma sýy la müm kün dür. C.DAÐ LI Nisan

91 KO MÜ NÝST TOP LU MUN ZO RUN LU LU ÐU Ko mü nist prog ram, ko mü nist top lu mun ku rul ma sý ný he def - ler. Bu top lum he de fi ni or ta ya koy ma yan bir prog ram, ko mü nist a - dý ný a la maz. Ko mü nist par ti si, ko mü nist top lum he de fi ni ne ye da - ya na rak a çýk lar? Ma ter ya list ta rih an la yý þý na gö re bu gü ne ka dar ki top lum bi çim le ri na sýl bir bi ri ni iz le diy se, ko mü nist top lum da, ka pi - ta list top lu mu iz le ye cek tir. Ý ler le me ya sa sý so nu cu ka pi ta list top lu - mun ye ri ni, ko mü nist top lu mun al ma sý ka çý nýl maz dýr. Ko mü nist prog ra mýn ön ce lik le, te o rik o la rak, ko mü nist top - lu mun ka çý nýl maz zo run lu lu ðu nu a çýk la ma sý ge re ki yor. Es ki top lum or ta yer de dur du ðu na gö re, ye ni ve da ha yük sek bir top lum bi çi mi - nin, o nun ye ri ni al ma sý ne den ka çý nýl maz dýr? Bu so ru, bi lim sel o la - rak a çýk lan ma dan, ko mü nist prog ram an cak bir ü top ya o la bi lir. Bi - lim sel sos ya lizm, ko mü nist top lu mun ka çý nýl maz o la rak es ki top lu - mun ye ri ni a la ca ðý ný a çýk la mýþ týr. Bi lim sel sos ya liz min ku ru cu la rý Marx ve En gels te o rik ça lýþ ma la rý ný bu nu çö züm le me ye a yýr mýþ lar - dýr. Mark sist di ya lek tik, top lum la rýn ge çi ci yö nü nü or ta ya ko yar. Ka pi ta list ü re tim bi çi mi, top lum sal ü re ti min tek ve son bi çi mi de ðil - dir. Ka pi ta list ü re tim bi çi mi ye ri ni, ken di ge liþ me si nin zo run lu bir so nu cu o la rak, top lum sal ü re ti min da ha yük sek bir bi çi mi o lan ko - mü nist ü re tim bi çi mi ne terk e der. Ka pi ta list ü re tim, ka pi ta list bi ri kim ve mer ke zi leþ me, na sýl ön ce ü re ti ci yi, son ra kü çük ka pi ta lis ti ye rin den e der, in kar e der se, 90

92 bir do ða ya sa sý nýn ka çý nýl maz zo run lu lu ðuy la, ken di in ka rý ný da ya - ra týr. Bu, in ka rýn in ka rý dýr. Ko mü nist top lum bi çi mi, ka pi ta list top - lum bi çi mi nin in ka rý dýr. Ta rih sel bir top lum bi çi mi o la rak es ki top lum ken di in ka rý na doð ru i ler ler. Bu i ler le me, ka pi ta list sý ný fýn el de ol ma ya rak ve san ki ken di si ne dý þar dan da ya tý lan bir zo run lu luk gi bi ge lir. Ü re ti min mer ke zi leþ me si ve e me ðin top lum sal ka rak te ri nin ge liþ me si bir zo - run lu luk tur. Bu ge liþ me o nok ta ya u la þýr ki, en so nun da, ü re tim a - raç la rý nýn top lum sal mül ki ye ti ka çý nýl maz bir zo run lu luk o lur. Ýn san lar, bu ta rih sel zo run lu lu ðun et ki siy le ha re ke te ge çi yor - lar. Ko mü nist prog ram, es ki top lu mun ka çý nýl maz çö zü lü þü nü te o rik o la rak or ta ya koy ma dan, ken di ka çý nýl maz za fe ri ni na sýl or - ta ya ko ya bi lir! Pro le tar ya nýn ilk ko mü nist prog ra mý o lan, Marx ve En gels ta ra fýn dan ya zý lan Ko mü nist Ma ni fes to, ka pi ta list mül ki ye tin ka çý - nýl maz çö zü lü þü nü i lan et miþ tir. Ko mü nist Ma ni fes to da i fa de e di - len dev rim ci gö rüþ ler, es ki top lum sal i liþ ki le rin çö zü lü þü nü or ta ya ko yan gö rüþ ler den baþ ka bir þey de ðil dir. Bur ju va ü re tim i liþ ki le ri nin çö zü lü þü de rin leþ ti. Es ki ü re tim i liþ ki le ri nin çö zü lüp, da ðýl ma sý ný sað la yan bu top lu mun uz laþ maz iç çe liþ ki le ri ta rih sel o la rak ge li þe rek ol gun laþ tý. Es ki top lu mun çö zül - me si ve ko mü nist top lu mun ta rih sel o la rak o nun ye ri ni al ma sý zo - run lu ol muþ tur. Ko mü nist top lu mun es ki top lu mun ye ri ni al ma sý bir ta rih sel sü reç tir. Bu sü re ci baþ la tan tüm ta ri hi ko þul lar de rin le þi yor. Ko mü nist ha re ket bu te mel den yo la çý ký yor. Ko mü nist par ti yal nýz ca, es ki top lu mun çö zü lü þü nü ve ko - mü nist top lu mun zo run lu o la rak o nun ye ri ni a la ca ðý ný a çýk la mak la ye ti ne mez. E ðer, ta rih ken di li ðin den bir bi ri ni iz le ye cek se, o za man, o lay la rýn hiç bir et ki si ol maz dý. A ma ta rih böy le ge liþ mi yor. O lay lar ta ri hin gi di þi ü ze rin de et ki de bu lu nur. Ko mü nist par ti si de, ta ri hi 91

93 yal nýz ca a çýk la mak la ye tin mez, o nun gi di þi ne et ki de bu lun mak i çin mü ca de le e der. Kö le ci top lum dan bu ya na, ta rih sý nýf mü ca de le le ri ta ri hi dir. Bir sý nýf lý top lum o lan ka pi ta list top lum ta ri hi de, bu top lu mun uz - laþ maz i ki te mel sý ný fý o lan pro le tar ya i le bur ju va zi nin sý nýf mü ca - de le si ta ri hi dir. Bu ta ri hi mü ca de le de, en so nun da pro le tar ya e ge - men sý nýf o la cak týr. Pro le tar ya bu e ge men li ðe da ya na rak sý nýf la rý or - ta dan kal dý ra cak týr. Bu nok ta da, pro le tar ya nýn ka çý nýl maz za fe ri ni a çýk la mak la ye ti ni le mez. Bu za fe ri el de et mek i çin, þim di ye ka dar ol du ðu gi bi dev rim ci bir mü ca de le ve ril me li. Es ki top lu ma son ve re cek ve ye ni top lu ma ge çi þi sað la ya cak o lan ko mü nist dev rim, in san lýk ta ri hi nin en de ri ne gi den bir dev ri mi o la rak, et kin bir dev rim dir. Pro le tar ya böy le si ne bir top lum sal dev rim ol ma dan, sý nýf sýz top lum he de fi ne u la þa maz. Bun dan ön ce, bu dev ri min na sýl ha zýr la na ca ðý ö nem li dir. Her dev rim, bel li so mut ta ri hi ko þul lar da ya pý lýr. Bu nun i çin her ta ri hi ko þul so mut o la rak e le a lýn ma lý. E ko no mik-top lum sal ge liþ me ye bað lý o la rak sý nýf mü ca de le si nin ve ril di ði ko þul lar da de ði þir. Dev ri - me ken di de ði þen so mut ko þul la rýn da ha zýr la nýl ma lý. Ka pi ta liz min ta rih sel o la rak bir çö zül me i çin de ol du ðu nu ve bu çö zül me nin gü nü müz de sýç ra ma lý bir ö zel lik ka zan dý ðý ný bi li yo - ruz. Ya ni bu gün kü ta ri hi ko þul lar bir ko mü nist dev ri min o la nak la rý - ný so nu na ka dar ge liþ tir miþ tir. Ýn san lar ge niþ kit le ler ha lin de, ken di - le ri ne ye ni bir ya þam kur mak i çin ha re ke te geç miþ tir. Ta ri hi ko þul la rýn böy le si ne ol gun laþ tý ðý, in san la rýn ye ni bir top lum i çin ha re ke te geç ti ði bu a þa ma da ko mü nist par ti, prog ra mý - ný ha ya ta ge çir mek i çin en et kin ko num da ol ma lý dýr. C.DAÐ LI Mayýs

94 PRO LE TAR YA NIN BA ÐIM SIZ SI NIF HA RE KE TÝ Ka pi ta liz min ge liþ me si ne bað lý o la rak pro le tar ya da, ka pi ta - liz min e ko no mik iþ le yi þi i çin de e ði ti lir, bir leþ me i çi ne gi rer, ör güt - le nir ve a yak lan ma ya ha zýr la nýr. Mad di ko þul la rýn ge liþ me siy le bir - lik te, pro le tar ya sa vaþ çý bir sý nýf du ru mu na ge lir. Mad di ko þul lar el - ve riþ li de ðil ken, sý nýf mü ca de le si tam an la mýy la ge liþ mez. Ka pi ta - liz min ye ter siz ge li þi mi, sý nýf çe liþ ki le ri nin ye ter siz ge li þi mi ne yan - sýr. Ka pi ta liz min sey rek du ru mu, an ta go nist sý nýf çe liþ ki le ri nin ye - te rin ce ge li þe me me sin de; bu i se sý nýf ça týþ ma sý nýn ye te rin ce a çý ða çý ka ma ma sýn da ken di ni bel li e der. Ka pi ta liz min e ge men ol ma dý ðý ilk dö nem de, pro le tar ya nýn sý nýf mü ca de le si ge nel bir ö zel lik ka zan maz. Ka pi ta list ü re tim bi çi - mi nin ü re ti min her da lýn da e ge men du ru ma gel me siy le, pro le tar ya - nýn sý nýf sa va þý da ge nel le þen bir ö zel lik ka za nýr. On dan ön ce de, e - mek i le ser ma ye a ra sýn da sý nýf mü ca de le si sü rüp gi der. Fa kat da ha giz li bir bi çim de. Ka pi ta list ü re tim bi çi mi e ge men bi çim ol duk ça, sý nýf sa va þý da git gi de a çýk ve ge nel bir hal a lýr. Ka pi ta liz min ilk ge - liþ ti ði ül ke ler de, pro le tar ya i le ka pi ta list ler a ra sýn da u zun bir iç sa - vaþ ger çek le þir. Bu, ça lýþ ma ko þul la rý nýn i yi leþ ti ril me si ve nor mal bir iþ gü nü i çin bir sa vaþ týr. Fa kat bu sa vaþ giz li bir ö zel lik gös te rir. E mek i le ser ma ye a ra sýn da ki sa vaþ 1800 ler de a çýk bi çim ler a lýr. Pa ris Ko mü nü bir iç sa vaþ o la rak, e mek i le ser ma ye a ra sýn da, o gü - ne ka dar ki en a çýk bi çim dir. Ýn gil te re de i se pro le tar ya nýn sý nýf sa - va þý, da ha çok e ko no mik mü ca de le a la nýn da ge li þim gös te rir. A me - 93

95 ri ka da da, kö le li ðin kal dý rýl ma sýy la, e mek-ser ma ye ça týþ ma sý yo - ðun bir dö ne me gi rer. Ay ný dö nem de, Rus ya da serf lik i liþ ki le ri nin var lý ðý ný sür dür me si ne, bu i liþ ki yi ko ru yan o tok ra si nin var lý ðý na kar þýn, ka pi ta liz min gi de rek her ü re tim a la ný na doð ru ya yýl ma sý, ön - ce ki ü re tim bi çim le ri ni ken di e ge men li ði ne al ma sý i le bir lik te, e - mek-ser ma ye ça týþ ma sý da ö ne çýk ma ya baþ lar. Bir ça týþ ma ya yol aç ma sý i çin ka pi ta liz min an ta go nist sý nýf çe liþ ki le ri nin so nu na ka dar ge liþ me si ge rek mi yor. Ka pi ta liz min iç çe liþ ki le ri so nu na ka dar ge liþ me den de, e mek-ser ma ye ça týþ ma sý na ve bir dev ri me yol a ça bi lir. 20. yüz yý lýn sos yal dev rim le ri bu nun a - çýk ör nek le ri dir. Ka pi ta lizm yal nýz ca At lan tik in i ki ya ka sýn da e ge men bi çim ha li ne gel mek le kal ma yýp, bü tün dün ya da e ge men ü re tim bi çi mi o - lun ca, e mek-ser ma ye ça týþ ma sý her yer de a çýk bi çim ka zan dý. Ar týk ka pi ta liz min e ge men lik ko þul la rýn da, pro le tar ya nýn, ser ma ye ye kar - þý sý nýf sa va þý nýn giz li bi çim ler le sür dü rül me si a þýl dý. Pro le tar ya nýn sý nýf mü ca de le si, bir sý nýf mü ca de le si o la rak si - ya sal bir ö zel lik ka zan mýþ týr. Bu si ya sal mü ca de le her yer de a çýk bi - çim ler le sür dü rü lü yor. Pro le tar ya nýn sý nýf sa va þý, ilk dö nem ler de ol - du ðu gi bi, ka pi ta list sis te me kar þý sa de ce bir di ren me ol ma yýp, bu sis te mi yýk ma, ye ri ne da ha yük sek bir top lum bi çi mi ni ger çek leþ tir - me ye yö nel miþ tir. Ka pi ta list ü re tim bi çi mi ni yý kýp, sý nýf la rý or ta dan kal dýr ma dev rim ci ro lü nü ger çek leþ tir me sa va þýn da pro le tar ya en a - çýk mü ca de le bi çim le ri ne baþ vu ru yor. Pro le tar ya ba ðým sýz ha re ket et ti ði tak dir de, a ma cý na u la þýr. Nes nel ko þul lar pro le tar ya nýn sa vaþ çý bir sý nýf ol ma sý na ne ka dar uy gun o lur sa ol sun, pro le tar ya, ba ðým sýz ha re ket et me dik çe, ik ti da - rý e le ge çi re mez. Pa ris Ko mü nü nde, 1917 E kim Dev ri mi nde, 40 lý yýl la rýn sos yal dev rim le rin de ba ðým sýz dav ran dý ðý i çin ba þa rý - ya u laþ mýþ týr. Pro le tar ya ne za man ba ðým sýz dav ran mýþ sa, o za man i le ri gi de bil miþ tir. 94

96 Pro le tar ya nýn it ti fak la ra yö nel me si, ba ðým sýz ha re ket et me si - ne en gel de ðil dir. Ve o nun la çe liþ mez. Pro le tar ya ba ðým sýz ha re ket e de rek ve bu na denk bi çim de ba ðým sýz sý nýf si ya se ti ni ta kip e de rek ön cü lük gö re vi ni ye ri ne ge ti re bi lir. Fa kat, ba ðým sýz ha re ket et me di - ði ve ba ðým sýz sý nýf si ya se ti ne da yan ma dý ðý za man, it ti fak lar i çin de yok ol ma teh li ke si baþ gös te rir. Bu du rum i se, pro le tar ya nýn dev rim - de ki ön cü lük gö re vi ne ve sos ya lizm a ma cý na dar be vu rur. Pro le tar ya ser ma ye den ve bü tün mülk sa hip le rin den ba ðým - sýz dav ran ma lý dýr. Ba ðým sýz dav ran mak sý nýf la rý kal dýr ma sa va þý ve - ren pro le tar ya i çin ya þam sal dýr. Dün ya da dev rim ci bir yük se li þin sü rek li lik ka zan dý ðý bu dö nem de, ba ðým sýz pro le ter ha re ket, bu mü - ca de le nin ba þa rý ya u laþ ma sý nýn en bü yük gü ven ce si dir. Ba ðým sýz sý - nýf ha re ke ti, ba ðým sýz sý nýf si ya se ti: Pro le tar ya dev rim ci ro lü nü bun - la ra da ya na rak ger çek leþ ti re cek. C. DAÐ LI Mayýs

97 TA RÝ HÝN GE LÝ ÞÝ MÝ Mark sizm le o por tü nizm a ra sýn da ta ri hin ge li þi mi ne yol a çan o lay la rýn de ðer len di ril me sin de te mel ay rý lýk var. O por tü nizm, ta ri - hin ev ri mi ni pa sif, ken di li ðin den iþ le yen bir sü reç o la rak gö rür. Ne ev rim de ki sýç ra ma la rý ka bul e der, ne de ta ri hin ge li þi min de rol oy - na yan o lay la rýn ö ne mi ni. O yüz den, tüm po li ti ka sý ný, ör güt len me si - ni sýç ra ma la rýn ve ça týþ ma la rýn ol ma dý ðý bir ge li þi me da yan dý rýr. Der nek ler de, sen di ka lar da, par ti ler de e ðit sel ça lýþ ma ve ge nel kit le ça lýþ ma sý te mel bir ça lýþ ma o la rak gö rü lür. O por tü nizm, po li ti ka sý ve pra ti ði i le, þim di ye ka dar es ki ka - pi ta list sis te mi ne yý ka bil di, ne de, ta ri hin ge li þi min de ö nem li rol oy - na dý. O por tü nizm, kü çük-bur ju va zi nin ve kü çük- bur ju va laþ mýþ iþ - çi le rin sis tem i çi bir e ði li mi o la rak kal dý. Tür ki ye de sý nýf lar mü ca de le si nin u zun bir geç mi þi ol ma sý na rað men, ne den iþ çi sý ný fý ha re ke ti nin, dev rim ci ha re ke tin, ge nel o la - rak ta rih sel ge li þi min 1970 e doð ru iv me ka zan dý ðý ný dü þün mez. Dü þün dü ðü za man i se, bu ge liþ me yi, kit le i çin de pro pa gan da ça lýþ - ma sý na bað lar. 70 e doð ru ve 70 baþ la rý top lum sal o la rak sý nýf çe - liþ ki le ri nin kes kin leþ ti ði ve bu nun sý nýf ça týþ ma la rý na yol aç tý ðý bir dö nem dir. Bu dö ne mi, dur gun luk i çin de ge çen ön ce ki yýl lar dan a - yýrt e den þey iþ çi, e mek çi kit le mü ca de le sin de bir sýç ra ma ya þan ma - sý, dev rim ci genç lik ha re ke ti nin or ta ya çýk ma sý ve mü ca de le si dir. Kit le ha re ke ti, dev rim ci yön tem le ri te mel a lan 71 dev rim ci ha re ke - tiy le i le ri ye sýç ra dý. Genç li ðin, iþ çi le rin, köy lü le rin, e mek çi le rin so - 96

98 kak ça týþ ma la rý ve di ðer dev rim ci yön tem ler sý nýf mü ca de le si ne bü - yük bir iv me ka zan dýr dý. Ýv me 74 den son ra 12 Ey lül e ka dar de - vam et ti. 80 in i kin ci ya rý sýn dan son ra dev rim ci te mel de ge li þen sý - nýf mü ca de le si, ye ni bir iv me ka za na rak yük se li þe geç ti. 90 baþ la - rýn dan i ti ba ren sý nýf ha re ke ti, Kürt ha re ke ti, dev rim ci ha re ket ye ni bir iv me ka za na rak tüm a lan lar da i le ri ye git ti. Ge nel o la rak mü ca de le nin iv me ka zan dý ðý dö nem ler de, ha re - ke tin i de o lo jik, po li tik, pra tik o la rak bü tün lük gös ter di ði ni gö rü yo - ruz. Ör güt lü ve bi linç li mü ca de le nin, ta ri hin ge li þi min de bü yük ye - ri ol muþ tur. Mark sizm, ta ri hin ev ri min de sýç ra ma la rý ve þid det li sý nýf ça - týþ ma la rý na yol a çan top lum sal o lay la rýn ge li þi mi ni ka bul e der. Top - lum sal ge li þim de, sýç ra ma lar, ça týþ ma lar ya dev rim ler gi bi ye ni bir top lum sal dü ze ne ge çi þi ger çek leþ ti rir ler, ya da, da ha alt dü zey de ki ey lem ler, mü ca de le ye hýz ka zan dý rýr. Do la yý sýy la mark sist-le ni nist par ti ler, ör güt len me le ri ni, po li ti ka la rý ný, ey lem le ri ni bu ger çek le re da ya na rak yü rü tür ler. Ta rih ten bir ör nek le ko nu yu i ler le te lim. ABD ta ri hin de iç sa va þý nýn ö nem li ye ri var dýr. Ýç sa vaþ son ra sý Gü ney de kö le lik kal dý rýl mýþ ve ABD dün ya li der li ði - ne doð ru yol al mýþ tý. A ma iç sa va þýn gi di þa týn da a sýl be lir le yi ci o - lan iç sa va þýn so nu na doð ru iþ çi le rin kit le sel o la rak Ku ze yin saf la - rýn da sa va þa ka týl ma la rý ve dev rim ci yön tem le re ge çil me si ol du. Ku zey, bu a þa may la bir lik te iç sa va þý ka zan dý. Ku ze yin iç sa va þý ka - zan ma sý, kö le li ðin kal dý rýl ma sý, iþ çi sý ný fý i le bur ju va zi a ra sýn da ki ça týþ ma nýn yo lu nu aç tý. Ar dýn dan 8 Mart o lay la rý ve 1 Ma yýs a yol a çan iþ çi sý ný fý mü ca de le si ye ni bir a þa ma ya gir di. Ýç sa vaþ tan son - ra bü yük bir iv me ka za nan iþ çi sý ný fý ha re ke ti nin bu yük se li þi bir son ra ki yüz yý lýn baþ la rý na ka dar de vam et ti. ABD de ki sos ya list ve dev rim ci ha re ke tin ge li þi min de, da ha son ra 60 lý yýl la rýn or ta la rýn - dan, 70 li yýl la ra ka dar de vam e den ye ni mü ca de le dal ga sý ö nem li 97

99 yer tu tar. Si yah ik ti dar ha re ke ti, sos ya list ha re ket, dev rim ci ha re ket, Vi et nam sa va þý, i çer de ki bas ký lar, si yah la ra kar þý ýrk çý bas ký ve a þa - ðý la ma, si yah hak la rý nýn ta nýn ma ma sý vb. ne den ler le ABD em per - ya liz mi ne, e ge men güç le re kar þý yýl lar ca sü ren bir mü ca de le ye gi - riþ ti. Bu yýl lar da yü rü tü len mü ca de ley le, sos ya list ve ge nel o la rak dev rim ci ha re ket bü yük bir iv me ka zan dý. Bel li bir a ra dan son ra, mü ca de le 99 da Se att le i le ye ni bir sýç ra ma ya þa dý. Ve ABD sý nýf mü ca de le si nin yüz yýl lýk ta ri hi i çin de mey da na ge len en et kin mü ca - de le ler den bi ri ol du. Bu nun et ki le ri dün ya dü ze yin de gö rül dü. U lus la ra ra sý a lan da 90 ýn or ta sýn dan son ra, ye ni bir dev rim - ci mü ca de le dal ga sý yük sel di. Bu se fer ki mü ca de le dal ga sý, ön ce ki - le re gö re hem da ha u zun sür dü, hem de tüm ül ke le ri kap sa dý ve ge - niþ bir gü cü ha re ke te ge çir di. Mü ca de le bu ra da dur ma ya cak týr, bu - ra dan da ha i le ri ye gi de cek tir. Ýn san lar ka pi ta list top lu mun ye ri ni a - la cak ye ni ve da ha yük sek bir top lu mu kur ma ya ke sin ka rar lý gö rü - nü yor. U lus la ra ra sý iþ çi ve dev rim ci ha re ket bu yön de ye ni bir iv me ka zan mýþ týr. C.DAÐ LI Ekim

100 YER YÜ ZÜ MÜ CA DE LE A LA NI Ka pi ta liz me kar þý ve ri len sa va þým, ye ni mü ca de le dal ga sý, sü rek li lik ve ka rar lý lýk gös te ri yor. 90 lý yýl la rýn or ta la rýn dan i ti ba ren gö rül me ye ve yük sel me ye baþ la yan mü ca de le ge niþ kit le le ri ken di - si ne çek me yi ve ha re ke te ge çir me yi ba þar mýþ týr. Ha re ket ilk o la rak or ta ya çýk ma ya baþ lar ken, te mel de, ge nel bir e ði li mi yan sý tý yor du. Bu e ði lim, e mek çi sý nýf la rýn ka pi ta liz mi yý kýp ye ni bir top lum kur - ma e ði li miy di. Yýl lar ca sü ren sa vaþ ta, ye ni bir dö ne mi baþ lat mýþ týr. A ma bur ju va zi, bu ye ni mü ca de le dal ga sý ný, sý nýr lý ve ge lip-ge çi ci, ay rýk sý bir ge liþ me o la rak gör dü. Öy le ol ma dý ðý Av ru pa yý ve A me - ri ka yý de rin den sars ma ya baþ la yan bü yük ey lem ler le gö rül dü. Ey - lem ler, ne sý nýr lý, ne de ge lip-ge çi ciy di. Sah ne si tüm yer yü zü o lan bir sa vaþ tý. Da ha Se att le dan ön ce, Av ru pa da or ta ya çý kan yüz yý lýn son ya rý sý nýn en bü yük ey lem le ri, in san lý ðýn i le ri yö ne li mi ni müj de - li yor du. Ye ni mü ca de le dal ga sý, da ha son ra tüm dün ya yý kap la dý. Ka pi ta liz me kar þý sa vaþ ve a yak lan ma nýn ta rih sel ko þul la rý ve ne den le ri ye te rin ce ol gun laþ mýþ tý. Her þey o la bil di ðin ce bi rik - miþ ti. Ka pi ta lizm so nu na ka dar ge li þe rek sis te min uz laþ maz sý nýf çe liþ ki le ri ni ve kar þýt lýk la rý ný ol gun laþ týr dý. Es ki sis te min bað rýn da, ye ni top lu mun ü ze rin de in þa e di le ce ði ol gu lar ve es ki sis te mi yý ka - cak kuv vet ler ye te rin ce o luþ muþ tur. Es ki top lum sal sis tem, bað rýn - da ta þý dý ðý çe liþ ki le rin ta rih sel ge liþ me si so nu cu, çö kü þe gir di. Tüm bu ge liþ me ve ne den ler e mek çi sý nýf la rý yer yü zü nün her ya nýn da iç sa vaþ ve a yak lan ma ya it ti. 99

101 Ce no va da ye ni bir dö ne me ce gi ren iþ çi sý ný fý nýn ve e mek çi - le rin mü ca de le si, o nu ya ra tan nes nel ko þul lar ve ne den ler kav ran - ma dan, an la þý la maz. Tüm bun lar in san lý ðýn kur tu lu þu nun ko þul la rý - nýn o luþ tu ðu bu gün kü ta rih sel ev re kav ran ma dan, an la þý la maz. Kit - le le rin top lum sal ha re ke tin de ve po li tik bi lin cin de bir sýç ra ma gö rü - lü yor. Bu, bur ju va öl çü ler den te mel de fark lý top lum sal öl çü ler le ya - þa mak is te yen in san la rýn ha re ke ti dir. Bu ger çe ði kav ra ma yan lar, mil yon la rýn dün ya dü ze yin de ki sa va þý ný an la ya maz lar. Ka pi ta lizm iþ çi sý ný fý ný se fa le te i ter ken, e mek çi kit le le ri de mülk süz leþ ti re rek se fa le te it miþ tir. Ýþ siz le rin sa yý sý ça lý þan la rý aþ ma - ya baþ la dý. Ki mi ül ke ler de, iþ siz le rin sa yý sý ça lý þan lar dan faz la dýr. Ýþ siz ler i se, i þe gir me o la nak la rýn dan yok sun dur. Bu in san lar ya þam o la nak la rýn dan ta ma men yok sun dur lar. Sa yý la rý sü rek li ar tý yor. Em - per ya list ül ke ler de ça lý þan lar, dün ya ge ne lin de o lan ay ný du rum la yüz yü ze. Ya þam o la nak la rýn dan yok sun bý ra ký lan iþ siz ler ve se fa le - te i ti len tüm e mek çi ler, es ki sis te me kar þý þid det li bir sa va þa gi riþ ti - ler. Es ki top lum sal sis te mi yý ka cak top lum sal güç le rin sa vaþ ye - te ne ði, gü cü ve ör güt lü lü ðü her ül ke de bir bi rin den fark lý dýr. Bur ju - va zi nin dev ril me si her ül ke de, pro le tar ya ve halk güç le ri nin bun la - ra ne öl çü de sa hip ol du ðu na bað lý dýr. Dev rim de pro le tar ya nýn ha zýr - lýk du ru mu ka dar, sý nýf sa va þý nýn ya pýl dý ðý ko þul lar ö nem li dir. Sý nýf sa va þý nýn ya pýl dý ðý ko þul lar göz ö nün de tu tul ma dan, bur ju va zi nin ye nil gi si ne yol a çan ne den ler ve ol gu lar ke sin lik le ek sik or ta ya kon - muþ o lur. Ka pi ta liz me kar þý yük se len ha re ket yal nýz ca po li tik mü ca de - le so nu cu de ðil, her yön de, ye ni bir top lu ma ge çi þi bir zo run lu luk ya pan nes nel ko þul la rýn da yan sý ma sý dýr. Ve ko þul lar, es ki top lum - sal sis te mi yý ka cak da ha ge niþ in san po tan si ye li nin a çý ða çýk ma sý ný ve ha re ke te geç me si ni sað lý yor. Bu a lan da sýç ra ma lý ge liþ me gö rü - lü yor. Tüm ký ta lar da ay ný an da, mil yon la rýn ha re ke te geç me si bir 100

102 sýç ra ma dýr. Ta rih sel ge liþ me yi yal nýz ca ev rim ci i ler le me den i ba ret gö ren ler, ni te lik sýç ra ma la rý ný gö re mez ler. Ýþ te þim di böy le si bir sýç - ra ma nok ta sýn da yýz. Her yer de, iþ çi sý ný fýn da, halk kit le le rin de de rin bir öf ke bi rik ti. Bu bü yük öf ke ge lip ge çi ci de ðil. Bur ju va e ge men - li ði de vi re cek, ka pi ta liz mi yý ka cak top lum sal ha re ke tin ha re ke te ge - çi ri ci et ke ni o la rak bü yü me ye de vam e di yor. Halk kit le le ri nin es ki dü ze ne duy du ðu öf ke, dev ri mi bü yü ten bir ol gu. Ta rih sel sü reç, ka pi ta liz mi yý ka cak top lum sal güç le rin ge niþ kit le ler ha lin de, sa va þa yö nel me si yö nün de iþ li yor. Ýþ çi sý ný fý ve halk kit le le ri hem ül ke ler öz gü lün de, hem de yer yü zü ge ne lin de, ka pi ta - liz mi yý ka cak bü yük ey lem ha zýr lýk la rý i çin de. Bu ha zýr lýk la rý her yer de gör mek müm kün. Bur ju va zi nin hiç bir en ge li ve te rö rü on la rý dur du ra mý yor. Ha re ket, her ge çen gün, ye ni ve kit le sel ka tý lým lar la bü yü yor. Ha re ket bu gün kü nok ta da dur mu yor, he de fi ne u laþ mak i - çin ö nü ne çý kan her en ge li a þý yor. Kit le ler bu sa va þý ka zan ma ya ka - rar lý... C. DAÐ LI Kasým

103 DO ÐAL TA RÝ HÝ SÜ REÇ Mark sizm, top lum la rýn e ko no mik bi çim le ni þi ni, do ðal ta ri hin bir sü re ci o la rak e le a lýr. Do ðal ta rih, in san i ra de si dý þýn da bir sü reç - tir. Bu an lam da bi rey ne ya par sa yap sýn, ken di si ni bu i liþ ki nin üs tü - ne çý ka ra maz. O hal de, bi re yin i ra de si dý þýn da o lan, bi re yin i ra de si - ni et ki le yen, bi re yin bi lin ci ne ve i ra de si ne rað men iþ le yen nes nel sü reç ha re ket nok ta sý ol ma lý dýr. Ta rih, bir bi rin den fark lý dö nem le re ay rý lýr. Son ra ki ta rih sel dö nem, yal nýz ca ön ce ki dö nem den fark lý de ðil, ay ný za man da o nun in ka rý dýr. Ön ce ki dö nem den da ha yük sek bir ge liþ me a þa ma sý ný tem sil e der. Her ta rih sel dö ne min, ken di e ko no mik te me li var. Top lum sal bi çim len me bu te mel ü ze rin de ger çek le þir. Bur ju va top lu mun e ko - no mik te me li, ka pi ta list e ko no mi dir. Ser ma ye te me li ne da ya lý bur - ju va top lum da, bi rey o la rak ka pi ta list, ser ma ye nin ki þi sel leþ me si dir. Ser ma ye ye da ya lý bir top lum da, ki þi sel leþ miþ ser ma ye o lan ka pi ta - lis tin bi lin ci ni be lir le yen ka pi ta list top lum dur. Ve ta rih, o nun i ra de - si dý þýn da i ler ler. Bi rey o la rak ka pi ta list ve bir sý nýf o la rak ka pi ta list sý nýf ne ya par sa yap sýn, bu top lu mun, ken di le ri ne rað men, ken di in - ka rý na doð ru i ler le me si ni en gel le ye mez. Ta bi ki, ken di dý þýn da ki nes nel sü reç kar þý sýn da pa sif de ðil dir. Nes nel sü re ci et ki le me ça ba - sýn da bu lu nur. An cak, bü tün bu ça ba lar, yal nýz ca sü re ci ya vaþ la ta bi - lir. Bi rey le rin ken di dýþ la rýn da ki sü reç kar þý sýn da ki sý nýr la rý bu öl çü - de dir. Hiç þüp he siz, ge le cek te in san lar, ü re tim sü re ci ni top lu mun de ne ti mi ne o la rak, ken di ta rih le ri ni ken di le ri ya pa cak týr: An cak in - 102

104 san lar, be lir li ta rih sel ko þul lar i çin de ka la rak ken di ta rih le ri ni ken di - le ri ya par lar. Pro le tar ya nýn ta rih sel gö re vi ka pi ta liz mi yýk mak ve sý nýf la rý or ta dan kal dýr mak týr. Marx, pro le tar ya nýn ta rih sel gö re vi ni en öz lü bi çim de böy le be lir ler. He def le nen tek tek bur ju va bi rey ler de ðil, bir top lum sal sis te mi yýk mak týr. Ye ri ne sý nýf la rýn ol ma dý ðý bir top lum - sal dü zen kur mak týr. Ka pi ta list top lum bir bü tün o la rak yý kýl ma dý ðý sü re ce, bu top lum ya þa ma ya de vam e der. Pro le tar ya dik ka ti ni e sas o la rak bu nok ta ya yö nelt me li dir. Ka pi ta list top lum, ken di si ni yý ka cak dev rim ci kuv vet le ri ve ye ri ni a la cak da ha yük sek bir top lu mun mad di ö ðe le ri ni, ken di bað - rýn da so nu na ka dar ge liþ tir miþ tir. Bi rey le rin, ve dev rim ci sý nýf o la - rak pro le tar ya nýn bu ra da ki gö re vi, dýþ bir mü da ha ley le ka pi ta lizm - den ko mü niz me ge çi þi hýz lan dýr mak, ta mam la mak týr. Her es ki top - lum dan ye ni top lu ma ge çiþ te, dev rim ci sý ný fýn i ra di mü da ha le si zo - run lu dur. Do ðal ta ri hi sü re cin ev ri mi, bu nok ta da i ra di bir mü da ha - le yi zo run lu ha le ge tir miþ tir. Fe o dal top lum dan bur ju va top lu ma ge - çiþ te, bur ju va zi i ra di mü da ha le ye baþ vur du. Ý ra di mü da ha le po li tik a raç la rý i çer di ði gi bi, e ko no mik a raç la rý da i çer di. Bir di zi zor ön le - mi ne bu dö nem de baþ vu rul du. E le ge çir me, za ten bir di zi zor ön le - mi ne gi riþ mek de mek tir. Gö rül dü ðü gi bi do ðal ta ri hi sü reç, ken di li ðin den, ye ni bir top lum la so nuç lan maz. Pro le tar ya da, ye ni top lu mu kur mak i çin i - ra di mü da ha le a raç la rý ný dev re ye so ka cak týr. Yal nýz, pro le tar ya ye ni top lu mu kur mak i çin, ön ce lik le, es ki top lu mu yýk mak ü ze re po li tik mü da ha le yön tem le ri ne baþ vur ma lý dýr. Pro le tar ya, e ge men sý nýf ha - li ne gel dik ten son ra, bu e ge men li ðe da ya na rak sý nýf la rý kal dý ra cak - týr. Ye ni bir top lu ma ge çiþ, ta rih sel bir zo run lu luk tur. Bu nok ta - da, pro le tar ya nýn po li tik mü da ha le si de, ta rih sel bir zo run lu luk tur. Ýn san lýk bu zo run lu lu ðun ye ri ne ge ti ril me siy le kur tu la cak týr. C.DAÐ LI 103

105 Þubat 2003 KÜ RE SEL ÝÇ SA VAÞ 15 Þu bat ta (2003), mil yon lar ca in san, ABD ve Ýn gil te re em - per ya liz mi nin, I rak ý iþ gal et me plan la rý na kar þý güç le ri ni bir leþ tir di. Ey lem ci le rin sa yý sý on mil yon la ra u laþ tý. Oy sa ki, em per ya list ler, ken di le ri ni des tek le ye cek hiç kim se bu la mý yor lar. 11 Ey lül le ya rat - týk la rý des tek i se, u zun sür me di, da ðýl dý-git ti. Em per ya list ler, dün ya - da kü re sel ar tý-de ðe ri ken di a ra la rýn da pay la þan güç ler le yal nýz baþ - la rý na kal dý lar. Em per ya liz me kar þý ha re ke te ge çen mil yon la rýn ger - çek gü cü i se, ey le me ka tý lan lar la sý nýr lý de ðil. Ey le me ge çen on mil - yon lar, ge ri de ka lan nü fu sun e zi ci ço ðun lu ðu nu tem sil e di yor lar. Ýn san lý ðýn e zi ci ço ðun lu ðu nun em per ya liz me, ka pi ta liz me kar þý ha re ke te geç ti ði, bur ju va ba sý nýn, med ya nýn, po li ti ka cý la rýn sý - nýr sýz hid de tin den de an la þý lý yor. Mil yon lar ca ey lem ci ye yö nelt tik - le ri teh dit, ha ka ret, sal dý rý, em per ya list-ka pi ta list sis te min kap tan la - rý nýn, kit le le rin ge li þen ha re ke ti kar þý sýn da ne ka dar a ciz ol duk la rý ný gös te ri yor. Bur ju va zi, ta rih sel i ni si ya ti fi ni son su za dek yi tir miþ tir. 15 Þu bat, bu nun ye ni bir ka ný tý ol muþ tur. Ta rih sel i ni si ya tif, ye ni bir dün ya kur mak is te yen güç le rin e li ne geç miþ tir. O lan-bi ten kü re sel iç sa vaþ týr. Cep he le ri dün ya nýn en üc ra kö þe si ne ka dar u za nan bir sa vaþ. Sa vaþ ye ni baþ la ma dý. U zun sü re - dir var. Þim di, yal nýz ca da ha þid det le ni yor ve ge niþ li yor. Yer yer de - vam e der ken, kü re sel dü ze ye sýç ra dý. Yal nýz ca ye rel den ge ne le sýç - ra ma dý, ay ný za man da, ken di i çin de de bir sýç ra ma gös ter di. Pro le - tar ya ha re ke tin de ve tüm e mek çi in san lý ðýn ha re ke tin de, bi lin cin de 104

106 bir sýç ra ma mey da na gel di. Bu, u zun iç sa vaþ týr. U zun sü re li dir, yýl lar dýr sü rü yor. Ge çen yüz yý lýn top lum sal dev rim le ri, bir a yak lan ma nýn ü rü nü de ðil, u zun sü ren iç sa vaþ la rýn so nu cu ol muþ tur. Þim di ki ko þul lar da da, ge liþ me böy le o la cak. Þu te mel fark la, ka pi ta lizm, sýç ra ma lý çö küþ a þa ma sý - na gir miþ tir. Bu a þa ma da, bir di zi top lum sal a yak lan ma, ni te lik sýç - ra ma ka çý nýl maz bir zo run lu luk ol muþ tur. Bu an lam da kü re sel iç-sa - vaþ, ken di i çin de bir di zi is yan ve a yak lan ma yý i çe rir. Yal nýz ca pa - sif ev rim ci ler bu ni te lik sýç ra ma sý ný gö re mez ler. Ý çin de bu lun du ðu - muz ta rih sel ko þul lar top lum sal a yak lan ma la rý zo run lu yap mýþ týr. Bu sa vaþ, kar þýt ku tup lar da ki sý nýf la rýn sa va þý dýr. Bir ku tup ta her tür lü mad di zen gin li ði bi rik ti ren ka pi ta list sý nýf lar i le kar þý ku - tup ta bu zen gin li ði ya ra tan a ma on dan yok sun o lan e zi len, sö mü rü - len, yor gun luk, yok sul luk ve bez gin lik i çin de bu lu nan pro le tar ya. Sa vaþ, a ra la rýn da uz laþ maz çe liþ ki o lan bu i ki sý nýf a ra sýn da sü rü yor. Bur ju va zi za man geç tik çe top lum sal des te ði ni yi ti rir ken, pro le tar ya, top lu mun ge niþ ke si mi ni ken di et ra fýn da bir leþ ti ri yor. Mil yon lar, yüz mil yon lar ve da ha faz la sý ye ni bir dün ya i çin, ka pi ta liz me kar þý ha re ke te geç miþ tir. Mil yon la rýn kü re sel dü zey de a yak lan ma sý kar þý sýn da, ta rih sel sü re ci bi lim sel o la rak de ðer len di re me yen Tür ki ye nin ve dün ya nýn or ta la ma so lu if las et miþ tir. Kü re sel iç sa va þý ve ni te lik sýç ra ma la rý - ný ya ra tan ko þul la rý an la ya ma dýk la rý i çin, fa a li yet le ri ni ev rim ci ge - liþ me ye gö re dü zen le miþ ler dir. Bu ne den le kit le le rin a ni ey lem le ri ve dev rim ci dal ga nýn yük se li þi kar þý sýn da yal nýz ca sü rük le ni yor lar. Mil yon la rý ha re ke te ge çi ren ne den ler ne dir? Ör ne ðin, ABD ve Ýn gil te re nin, ken di em per ya list a maç la rý i çin I rak ý iþ gal et mek ü ze re ha re ke te geç me le ri mi dir? Ne den yal nýz ca bu mu dur? Ý yi a ma dün de, te kel le rin e ge men li ði ne kar þý tüm dün ya yý alt-üst e di yor lar - dý. Her se fe rin de ka pi ta liz min bu ya da þu yö nü ne kar þý ha re ke te ge - çi li yor. Ya rýn, baþ ka bir yö nü ne kar þý ey le me ge çi le cek tir. Bun lar la 105

107 il gi li sa yý sýz ey lem ger çek leþ ti ri le cek tir. De mek o lu yor ki, kit le ler, ka pi ta liz min ken di si ne kar þý ha re ke te ge çi yor lar. Ha re ke tin ö zü bu - dur. Tüm dün ya da, mil yon lar ca in san, ay ný za man da, ör güt lü o la - rak ha re ke te ge çi yor, ey lem ya pý yor. Da ha son ra ye ni le ri ne ko yu lu - yor. Bu ka dar in sa ný ay ný za man da, ay ný doð rul tu da ha re ke te ge çi - ren, bel li in san la rýn ve ko mi te le rin ça ba la rý da de ðil. Bu nun ro lü ol - mak la bir lik te, bel li sa yý da ki in san, dün ya da bu ka dar in sa ný, böy le - si ne ör güt lü o la rak ha re ke te ge çi re mez. Ýn san la rý ha re ke te ge çi ren, ör güt le yen, e ði ten ka pi ta liz min ken di si dir. Hiç bir ör güt çü, a ji ta tör ve pro pa gan da cý, bu a lan da ka pi ta liz min yap tý ðý ný ya pa maz. Mil yon lar ca in sa ný dün ya nýn her ye rin de, ha re ke te ge çi ren te mel ne den, ta rih sel o la rak, ka pi ta list ö zel mül ki ye tin top lum sal mül ki ye te dö nüþ me zo run lu lu ðu nun or ta ya çýk mýþ ol ma sý dýr. Ve in - san la rýn, bu nun bi lin ci ne var mýþ ol ma la rý dýr. Ýn san lar ar týk, mad di ya þam la rý nýn ü re ti mi ni ve ye ni den ü re ti mi ni öz gül ka pi ta list tarz da de ðil, ye ni bir tarz da ger çek leþ tir mek is ti yor lar. Ta rih bu nun nes nel ko þul la rý ný ver miþ tir. Ýn san lar bu nun öz nel yö nü nü ta mam la mak i - çin ha re ke te geç miþ tir. Yer yü zü nün her ka rýþ top ra ðýn da in san la rýn böy le bir a maç i - çin ha re ke te geç miþ ol ma la rý ve bu nu ger çek leþ tir mek i çin, e ge men sö mü rü cü sý nýf o la rak bur ju va zi ye kar þý sa vaþ yü rü tü yor ol ma la rý bu sa va þa ge nel bir ni te lik ka zan dýr mýþ týr. E zi len, sö mü rü len yok sul sý - nýf la rýn bur ju va zi ye kar þý, o nu ta ri he göm mek ü ze re ver dik le ri sa - vaþ bir iç sa vaþ týr. Bu, ge nel, yay gýn ve dün ya nýn her ye rin de yü rü - tü len bir iç sa vaþ týr. Tam da bu ne den le, bu dün ya iç sa va þý ya da kü - re sel iç sa vaþ týr. Ta rih sel i ni si ya ti fi tüm den yi tir miþ güç ler le bu güç - le ri top ra ða göm mek ü ze re ha re ke te geç miþ, ge le ce ði ku ra cak o lan güç ler a ra sýn da ki bir sa vaþ... Ta rih sel a çý dan ba kýl dý ðýn da bu nun in - san lýk ta ri hin de bir ye ni ev re, bir dö nüm nok ta sý ol du ðu nu gör mek müm kün. 106

108 C.DAÐ LI Mart 2003 NES NEL LÝK TOP LUM SAL DEV RÝM DÝ YOR Ýn san lýk ta ri hi ye ni bir sü re ci ya þý yor. Bu sü reç, ye ni top lum - sal dü ze ne ge çiþ i çin ge rek li o lan sýç ra ma sü re ci dir. U zun yýl lar bo - yun ca e ko no mik, si ya sal ve top lum sal a lan da ya þa nan bi ri ki min ka - çý nýl maz bir ü rü nü dür bu. Dün ya nýn dört bir ya nýn da ya þa nan yo ðun ve sü rek li ha re ket li lik, ta ri hin do ðal a ký þý nýn ger çek leþ me si i çin ge - rek li o lan sýç ra ma sü re ci nin ya þan dý ðý nýn so mut ka ný tý dýr. Sü reç baþ la mýþ týr ve ka çý nýl maz þe kil de do ðal so nu cu nu: ka pi ta list top lu - mun yo ko lu þu na kar þý lýk, ye ni top lum sal sis te min do ðu þu nu ya ra ta - cak týr. Bu sü reç te, es ki i le ye ni nin ça týþ ma sý, bu ça týþ ma ya ye ni bi - çim le rin ek len me siy le da ha da þid det le ne cek tir. Ha li ha zýr da sü ren ça týþ ma la rýn en üst bi çi mi o lan si ya sal zor da bu na da hil dir. Ha len var lý ðý ný sür dü ren es ki top lum sal dü zen, ye ri ni, in san - lý ðýn kök lü de ði þim is te min de i fa de si ni bu lan ye ni ye bý rak ma mak i - çin di re ni yor. Ye ni ve da ha i le ri o lan top lum sal dü zen i se, in san la rý so ka ða ey le me i tek li yor, baþ ka bir dün ya müm kün ve zo run lu þi - a rý ný yük selt ti ri yor. Bu ça týþ ma da es ki, ye ni kar þý sýn da mað lup ol - ma ya mah kum dur. Çün kü, ta ri hin a ký þý ye ni yi her yön den sü rek li ol gun laþ tý rý yor, o nun güç le ri ni her yön den do na tý yor. Bu ça týþ ma nýn en þid det li sür dü ðü yer ler den bi ri de Or ta do - ðu dur. Uz man ke si len ve med ya nýn her ya ný ný iþ gal e den yüz ler ce yo rum cu nun san dý ðý nýn ak si ne, Or ta do ðu da sa de ce ne pet rol ve 107

109 do ðal gaz var dýr ne de bu ra lar em per ya list le rin ke yif le rin ce at koþ - tu rup a ra sý ra da bu a lan lar i çin cen ge tu tuþ tuk la rý boþ top rak lar dýr. Or ta do ðu da e tiy le, ke mi ðiy le, ka nýy la; öz lem le riy le u mut la - rýy la, ha yal ký rýk lýk la rýy la; öf ke le riy le, se vinç le riy le yüz mil yon lar - ca in san, e mek çi ya þa mak ta. Bu in san lar da ka pi ta liz min e ge men li - ði al týn da ya þý yor lar ve biz de, Av ru pa da ya da A me ri ka da ol du ðu gi bi ka pi ta liz min tüm so nuç la rýy la kar þý kar þý ya ka lý yor lar. Bu ül ke ler de nü fu sun yak la þýk yüz de 40 ý 15 yaþ al týn da. Ki - þi ba þý na dü þen mil li ge lir o ran la rý dü þük, da ha sý, yok sul la zen gin a - ra sýn da ki u çu rum gi de rek ar tý yor le rin or ta sýn dan bu ya na or - ta sý nýf la rýn sos yal ya pý la rýn da be lir gin bir ge ri le me ol du. Kent leþ - me son 30 yýl da hýz la ar ta rak Ý ran da yüz de 61 e, Su u di A ra bis - tan da yüz de 85 e, I rak ta yüz de 71 e u laþ tý. Bu na kar þý lýk iþ siz lik o - ra ný yüz de 40 lar da. Ya ni, dün ya nýn tüm ba ðým lý ül ke le rin de ki ge - nel man za ra dan fark la rý yok. Do la yý sýy la, ka pi ta liz min so nuç la rýy la kar þý kar þý ya ka lan Se att le, Ce no va, Ri o ya da Ýs tan bul da ki her e - mek çi in san gi bi, bu yüz mil yon lar da kök lü top lum sal de ði þim is ti - yor. Baþ ka bir dün ya müm kün ve zo run lu di yor lar. I rak e mek çi sý nýf la rý nýn ve Kürt hal ký nýn kat li am la ra rað men yýl lar dýr sü ren di re ni þi, bü yük bir kat li am la yö ne ti mi e le ge çi ren Ý - ran ser ma ye si nin kur du ðu mol la re ji mi ne rað men, hal kýn her fýr sat - ta so kak la ra ta þan de ði þim is te mi, Lüb nan ve Ür dün de e mek çi sý - nýf la rýn sýk sýk yö ne ti ci sý nýf la rýy la gir dik le ri so kak ça týþ ma la rý böl - ge halk la rý nýn yö ne li mi ni yan sý tý yor. A rap hal ký nýn bir par ça sý o lan Ce za yir de ki du ru mu bir ya ban cý ga ze te ci þöy le an la tý yor, iþ siz lik o ra ný %29 ve iþ siz le rin % 80 i 30 ya þý nýn al týn da... Po li ti ka cý lar hal - kýn e zi ci ço ðun lu ðu nun ne ik ti dar da ne de mu ha le fet te ken di ni i fa - de et me me si pa ra dok su na göz le ri ni ka pa mýþ. Bu du rum kar þý sýn da ge ri ye, is yan dan baþ ka bir pro tes to yön te mi kal mý yor. Ay ný du rum za man za man Ber be ri is yan la rý i le gün de me ge len Lib ya ya da Mý - sýr ve Fas i çin de ge çer li. 108

110 Kök lü top lum sal de ði þim is te ði ve bu nun ya rat tý ðý bas ký öy - le güç lü ki, top lum sal dü zen le ri ni di ni bir ký lý fýn i çi ne giz le ye rek e - mek çi sý nýf la rýn is ya ný na kar þý ko ru ma ya a lan Ý ran ve Su u di A ra bis - tan ser ma ye le ri, ar týk re form va at e de rek bu bas ký yý ha fif let me ye ça lý þý yor lar. Or ta do ðu Dev ri mi gi de rek güç le ni yor. Ser ma ye güç le ri i çin ge le cek, bu gün den da ha par lak gö zük mü yor. Pet ro lün va ril ba þý na fi ya tý 25 do lar ci va rýn da kal sa bi le, pet - ro lün fi ya tý 1973 ün pa ra sýy la yal nýz ca 7,2 do lar. 80 li yýl lar da ki se - vi ye si nin i se ya rý sýn dan az. Ya ni bir va ril pet ro lün fi ya tý 70 ler den bu ya na gö re ce art sa da ger çek te a lým gü cü an la mýy la gi de rek dü þü - yor. Bu nun an la mý i se or ta da: Pet rol ge lir le rin den baþ ka ge li ri ol ma - yan bu ül ke le rin yok sul la rý nýn gi de rek art ma sý. E ge men li ði e lin de tu tan ser ma ye güç le ri ken di le ri nin yok sul laþ ma sý na i zin ver me ye - cek le ri ne gö re, bu yok sul laþ ma nýn ger çek an la mý: e mek çi sý nýf la rýn da ha da yok sul laþ ma sý, zen gin yok sul a ra sýn da ki u çu ru mun da ha da bü yü me si dir. Ya ni sý nýf sa va þý nýn sert leþ me si. Sý nýf sa va þý nýn sert - leþ me si i se, düz bir çiz gi iz le me ye cek tir. Gi de rek a za lan pet rol ge li ri nin an la mý, sý nýf la ra ra sý u çu ru - mun sýç ra ma lý o la rak ar ta ca ðý dýr. Sý nýf sa va þý nýn sert li ði de sýç ra ma - lý ge li þim gös te re cek tir do la yý sýy la. Or ta do ðu nun ge nel du ru mu bu dur. Or ta do ðu dev ri mi ni bes - le yen di ðer tüm çe liþ ki ler bir ya na, sa de ce bu du rum bi le, sert ve kan lý bir sýç ra ma sü re ci nin i çin de o lun du ðu nu gös te ri yor. Bu nes nel ge li þim, pet rol ih ti ya cý nýn yüz de 44 ü nü Or ta do - ðu dan kar þý la yan K.A me ri ka yý ve yüz de 52 si ni bu böl ge den kar - þý la yan Av ru pa yý pa ni ðe it mek te dir. Ýþ bir lik çi ik ti dar la rýn, var o lan bu gün kü du rum da bi le e ge men lik le ri ni ko ru mak ta zor lan dýk la rý ný gö rü yor lar ve ö nü müz de ki dö nem de yý ký la cak la rýn dan kor ku yor lar. Bu nun i çin de böl ge ye da ha faz la mü da ha le e di yor lar. E de cek ler. Bu du rum, çe liþ ki le rin kes kin leþ me sin den ve ye ni top lum i le es ki 109

111 top lum a ra sýn da ki ça týþ ma nýn sert leþ me sin den baþ ka bir so nuç do - ður ma ya cak týr. Ýs ter ik ti dar la ra ye ni iþ bir lik çi le ri ni ta þý sýn lar, is ter ler se biz zat iþ gal e dip yö ne ti mi ken di el le ri ne al sýn lar, ge li þi mi ön le ye me ye cek - ler. Bu nes nel du ru mu de ðiþ ti re mez ler çün kü. Nes nel lik tüm i ra de - ler den ba ðým sýz o lan du rum dur ve her þe yi ken di ne uy ma ya zor lar. Nes nel lik top lum sal dev rim di yor. C.DAÐ LI Nisan

112 KA PÝ TA LÝST Ö ZEL MÜL KÝ YET VE ZOR ABD ve Ýn gil te re nin I rak ý iþ gal et me si, ka pi ta liz min sa vaþ - la ra na sýl ih ti yaç duy du ðu nun ye ni bir ör ne ði dir. Sa va þýn ö zel mül - ki yet i le sý ký i liþ ki si var. Sa vaþ, þid det, ka til lik ö zel mül ki yet le bir - lik te ge liþ miþ ve ka pi ta lizm de en yay gýn ha le gel miþ tir. Ka pi ta liz - min ge li þi mi ni yal nýz ca e ko no mik ya sa lar dan i ba ret gör mek, ta ri he ol du ðu gi bi, top lu mun so mut ger çek le ri ne de ay ký rý dýr. Ka pi ta liz - min tüm ta ri hi, bur ju va zi nin zo ru kul lan ma sý nýn sa yý sýz ör nek le riy - le do lu dur. Ser ma ye nin ta rih sel ilk o lu þu mun da, bur ju va zi, zo ru en ge niþ bi çim de kul la nýr. Bur ju va zi, ka pi ta list ü re ti min ön ko þu lu o lan, ü re - ti ci le rin mülk le rin den ay rýl ma sý ný sað la mak i çin zo ru en a þa ðý lýk bi - çim de kul la nýr. Ser ma ye nin ilk do ðu þu, zor, ta lan ve ka til li ðe da ya - nýr. Sö mür ge ler de en ge niþ bi çim de, yer li hal kýn yok e dil me si ve kö le av cý lý ðýn da kul la ný lýr. Zo ra da ya nan e le ge çir me, bu dö nem de en yay gýn hal a lýr. Ka pi ta lizm, ü re ti min yay gýn ve e ge men bi çi mi ha li ne ge lir gel mez, me ta ü re ti mi, ser ma ye bi ri ki mi ve mer ke zi leþ me si, ka pi ta - list ü re ti min ya sa la rýn ca ger çek le þir. Ü re ti ci le rin mül ki yet le rin den u zak laþ tý rýl ma la rý ka pi ta list ü re ti min e ge men li ði bo yun ca de vam e - der. Ka pi ta list ü re ti min e ge men li ði sü re cin de e sas o la rak, ser ma ye - nin, çok el den çý kýp, da ha az el de top lan ma sý ya sa sý ge re ði, kü çük ka pi ta list ler, bü yük ka pi ta list ler ta ra fýn dan yok e di lir. Tüm bun lar ka pi ta list bi ri kim ya sa la rý ta ra fýn dan ger çek leþ ti ri lir. 111

113 Ö zel lik le, ser ma ye nin mer ke zi leþ me si sü re cin de, e ko no mik ya sa la rýn nor mal iþ le yi þi nin ya nýn da, þid de te va ran il hak yön tem le - ri ne de baþ vu ru lur. Ka pi ta list ler, ser ma ye bi ri ki mi ve mer ke zi leþ me - si i çin, yal nýz ca e ko no mi ya sa la rýy la ye tin mez ler. Mer ke zi leþ me i - çin e le ge çir me yön tem le ri ne, ya ni zo ra baþ vu rur lar. Te kel ci ka pi ta - liz me ge çiþ sü re cin de, e le ge çir me yön tem le ri nin ne ka dar zen gin ör nek le riy le uy gu lan dý ðý ný gö rü yo ruz. Te kel ler dev le ti e le ge çir dik - ten son ra, dev let ma ki ne si ni bu a maç la en i yi þe kil de kul lan mýþ lar - dýr. Dev let, te kel ci ser ma ye nin ya ra rý na pi ya sa ya sýk sýk mü da ha le e der. Dev let bu mü da ha le yi ge rek kü çük-mülk sa hip le ri ü ze rin de bas ký de mek o lan ver gi yo luy la, ge rek se de, çe þit li yol lar la mül ki - ye tin el de ðiþ tir me si a ma cýy la ya par. Böy le lik le, dev let mü da ha le si al týn da ser ma ye nin mer ke zi leþ me si hýz ka za nýr. Te kel ci ser ma ye nin e ge men li ðiy le bir lik te, ya ni ma li-ser ma - ye nin e ge men li ðiy le bir lik te bur ju va þid det de ye ni bir iv me ka za - nýr. Ý çer de ve dý þar da þid de te va ran il hak yön tem le ri yay gýn la þýr. Te - kel ler a ra sý re ka bet, dün ya da ki ham mad de kay nak la rý nýn e le ge çi ril - me si, pa zar la rýn ye ni den pay la þýl ma sý vb. a maç lar la dün ya sa va þý na gi di lir. Ye ni sö mür ge ci lik le bir lik te, em per ya lizm ye ni sö mür ge ler - de þid de te sü rek li baþ vur muþ tur. Em per ya lizm, ye ni sö mür ge ler de sö mü rü yü ko yu bir bas ký ve a çýk bir þid de tin eþ li ðin de ger çek leþ ti - rir. Ser ma ye nin kü re sel sö mü rü sü, bur ju va þid de tin kü re sel a lan - da uy gu lan ma sýy la bir lik te yü rü yor. Em per ya list-ka pi ta list dün ya sis te mi çö küþ i çin dey ken ve de rin bir kriz ya þý yor ken, bur ju va zi e - ko no mik ya sa la rýn iþ le me siy le ye tin mez. Ser ma ye nin dün ya ça pýn - da mer ke zi leþ me si, ba ðým lý ül ke ler de þid de te, sa va þa va ran il hak yön tem le riy le i ler li yor. Ba ðým lý ül ke le rin e ko no mik il ha ký nýn ta - mam lan ma sý bu þe kil de hýz la ný yor. Af ga nis tan dan son ra I rak ta ger çek le þen iþ ga lin a ma cý, bu ül ke ler de ki zen gin lik kay nak la rý ný e - le ge çir mek ve ta ma men de ne tim al tý na al mak týr. Bu nun i çin, u lus - 112

114 la ra ra sý pi ya sa ku ral la rý nýn nor mal i liþ ki le ri bek le ne mez. Her ba ðým lý ül ke, e ko no mik o la rak ba ðým lý ol ma sý na kar þýn, em per ya list iþ gal den kur tu la mý yor. Bu nu ya pan em per ya list ül ke, ra kip em per ya list ül ke le ri, bu pa zar dan kov muþ o lu yor. Em per ya - lizm ba ðým lý ül ke ler de ki mad di zen gin lik le rin da ha ço ðu nu ve müm kün se tü mü nü e le ge çir mek is ti yor. Her ka pi ta lis tin, da ha çok ka pi ta lis ti yok e de rek ge liþ me si ön le ne mez bir þe kil de bu ra da da iþ - li yor. Em per ya list ser ma ye, iþ bir lik çi bur ju va zi nin e ko no mik gü cü - nü de e le ge çi ri yor. Ýþ bir lik çi ol mak, hiç bir bur ju va i çin gü ven ce de - ðil dir. Ser ma ye nin dün ya ça pýn da mer ke zi leþ me si, sa vaþ la rýn, iþ - gal le rin, þid de tin eþ li ðin de i ler ler ken ay ný za man da, be ra be rin de dün ya ça pýn da top lum sal a yak lan ma la rý ve top lum sal dev rim le ri de gün de me ge tir miþ tir. Ge liþ me nin te mel yö nü bu dur. C.DAÐ LI Mayýs

115 ÝÞ BÝR LÝK ÇÝ LÝK GÜ VEN CE DE ÐÝL Tüm ba ðým lý ül ke le rin e ko no mik-top lum sal ya pý sý alt-üst o - lu yor. Bu nun kap sa mý öy le ge niþ ki, hiç bi ri si bu alt-üst o lu þun dý - þýn da ka la mý yor. Es ki dü zen ler den hiç bi ri ye rin de ka la mý yor. Es ki - yi ko ru mak i çin ya pý lan gi ri þim ler so nuç ver mi yor. Ýþ bir lik çi bur ju - va lar, ken di le ri ne yý kým ge ti ren sü reç kar þý sýn da ça re siz, e li-ko lu bað lý du rum da lar. E ko no mik ba ðým lý lýk, ye ni-sö mür ge ci li ðin te me li dir. Bu nun ilk ör nek le ri 20. yüz yý lýn ba þýn da gö rül me ye baþ lar. Ye ni-sö mür ge - ci li ðin do ðu þu, es ki sö mür ge ci li ðin çö zül me ye yüz tut tu ðu ay ný dö - nem de baþ lar. Por te kiz ve Ar jan tin in 20. yüz yýl baþ la rýn da, ye nisö mür ge ci lik sü re ci ma li ba ðým lý lýk la baþ lar. Bun lar dan Por te kiz, sö mür ge le ri ni e lin de tut mak i çin, bu ra lar da bu lun dur du ðu as ke ri güç ne de niy le borç lan mak zo run da ka lýr. Ve Ýn gi liz em per ya liz min - den borç pa ra a lýr. Böy le ce ba ðým lý lýk ma ce ra sý da baþ lar. Bir sö mü - rü bi çi mi o lan ye ni-sö mür ge ci lik, em per ya liz min en ö nem li ö zel li - ði o lan ser ma ye ih ra cý na denk dü þer. Bu ilk ör nek ler 20.yüz yýl bo - yun ca yay gýn la þýr ve ye ni-sö mür ge ci lik sis te mi ne dö nü þür. Ye ni-sö mür ge ci li ðin ge li þi miy le bir lik te ka pi ta lizm tüm dün - ya da de rin le þir. Her yer de es ki ü re tim bi çim le ri ni çö ze rek, e ge men o lur. Em per ya lizm git ti ði ye re ken di i liþ ki le ri ni gö tü rür. Ka pi ta liz - min e ge men li ði, her ül ke de fark lý za man lar da ger çek leþ se de, so - nuç ta her yer de e ge men o lur. Em per ya lizm, ye ni-sö mür ge ler de, iþ bir lik çi bur ju va zi i le bir - lik te e ge men o lur. Sü reç i çin de, em per ya liz min e ge men li ði pe ki þir - 114

116 ken iþ bir lik çi bur ju va zi de güç le nir. Ka pi ta liz min bu ül ke ler de e ge - men li ðiy le bir lik te, iþ bir lik çi te kel ci lik ge li þir. Ar týk ye ni-sö mür ge - ler de em per ya liz min ve iþ bir lik çi te kel ci ser ma ye nin e ge men li ði söz ko nu su. Ser me ye nin ta rih sel e ði li mi tek te ke le doð ru dur. Ül ke ler de ki te kel leþ me e ði li mi dün ya dü ze yin de de or ta ya çýk mýþ týr. Bu nun so - nu cu, dün ya ya e ge men o lan te kel ler o luþ muþ tur. Em per ya list te kel - ler dün ya yý ken di a ra la rýn da de fa lar ca pay laþ tý. Þim di em per ya list - ler a ra sý re ka be tin var dý ðý nok ta yý gö rü yo ruz. Dün ya ye ni bir sa va - þa sü rük le ni yor. Ser ma ye nin ta rih sel e ði li mi, ba ðým lý ül ke ler de, kü çük-ser - ma ye nin iþ bir lik çi ser ma ye ta ra fýn dan; iþ bir lik çi ser ma ye nin de, em per ya list ser ma ye ta ra fýn dan or ta dan kal dý rýl ma sý yö nün de iþ li - yor. Bu sü reç hiç bir þe kil de ge ri dön dü rü le mez. Sü re cin en gel len - me si ne yö ne lik her gi ri þim, sü re cin i yi ce de rin leþ me siy le so nuç la ný - yor. Bu an lam da, iþ bir lik çi lik, ba ðým lý ül ke bur ju va zi si i çin, hiç - bir bi çim de gü ven ce de ðil dir. Bu nun bir gü ven ce ol ma dý ðý ný Af ga - nis tan da Ta li ban, I rak ta Sad dam ör ne ðin den bi li yo ruz. Tüm ba - ðým lý ül ke ler Af ga nis tan, I rak gi bi iþ ga le uð ra ma sa da, so nuç de ðiþ - mi yor. Sa vaþ la ya da sa vaþ sýz, ba ðým lý ül ke le rin e ko no mik il ha ký so nu na ka dar va ra cak týr. Em per ya lizm, bu sü re cin ta mam lan ma sý ný ken di sey ri ne bý - rak mý yor. Þid det yo luy la, sa vaþ yo luy la he de fi ne u laþ ma ya ça lý þý - yor. Em per ya lizm, ba ðým lý ül ke le ri ken di he def le ri doð rul tu sun da ye ni den þe kil len di ri yor. Sü re cin ö ne çý kan en ö nem li yö nü, iþ çi sý ný fý ve tüm e mek çi kit le le rin iç sa vaþ, a yak lan ma ve dev ri mi tüm ye ni-sö mür ge ler de yük selt me le ri dir. Es ki dü ze ni yý ka cak dev rim ci kuv vet ler dal ga dal - ga mü ca de le ye a ký yor. Mü ca de le yi so nu na ka dar gö tü re cek o lan dev rim ci sý nýf pro le tar ya ve ko mü nist ha re ke tin sa va þý mý ta yin e di - ci o la cak týr. Ta rih sel ge liþ me bu yön de o la cak týr. 115

117 C.DAÐ LI Haziran 2003 YE NÝ EV RE DE SI NIF MÜ CA DE LE SÝ Bu gün kü ta rih sel ev re nin te mel ö zel lik le ri ni an la ma ya yö ne - lik ça ba lar sol ha re ket te gö rül me ye baþ la dý. Bu ko nu da or ta ya ko - nan te o rik gö rüþ ler et ki si ni gös te ri yor. Sol ha re ke tin ya yýn la rýn da bu et ki yi gör mek müm kün. Ne var ki, bu gün kü ta rih sel ev re yi an - la tan te o ri, i çe ri ðin den u zak, söz ye rin dey se bo zu la rak yan sý tý lý yor. O hal de bu nun ü ze rin de dur mak ge re ki yor. Ta rih sel ge liþ me ar dý þýk ev re le ri i çe rir. Ve bu gün kü ta rih sel ev re, ön ce ki ler den fark lý dýr. Bu gün kü ev re yi, ye ni ev re ya pan, in - san la rýn öz gür leþ me si nin mad di ön ko þul la rý nýn, ka pi ta liz min bað - rýn da ye te rin ce ol gun laþ mýþ ol ma sý dýr. Bu ta rih sel ge liþ me, bu gü nü dün den a yý rý yor. Ye ni ta rih sel ev re, bu en ö nem li yö nüy le de ðil, en dar an la mýy la an la þý lý yor. Dar yak la þým, ye ni ev re de yin ce, ka pi ta - liz min çö küþ ev re si ni an lý yor. O hal de, ye ni ev re yi bü tün lük lü o la - rak or ta ya koy mak ge re ki yor. Ka pi ta lizm, ge li þi miy le bir lik te, zo run lu o la rak, bu top lum - sal sis te mi yý ka cak güç le ri ve ye ni bir top lu mun ü ze rin de in þa e di - le ce ði mad di ko þul la rý ha zýr la dý. Ya ni öz gür lü ðü ger çek leþ ti re cek dev rim ci sý ný fý ve bu nun mad di ko þul la rý ný ken di bað rýn da ge liþ tir - di. Ge liþ tir mek zo run da dýr. Bu zo run lu luk, top lum sal ü re ti min öz - gül ta rih sel bi çi mi nin ha re ket ya sa la rýn dan i le ri ge li yor. Ýn san lýk, ta rih bo yun ca ilk de fa, öz gür lü ðü nü sað la ya cak güç le ri ve bu nun mad di ko þul la rý ný bu ka dar ge liþ miþ ve ha zýr hal - de bu lu yor. Zo run lu o la rak in san lý ðýn öz gür leþ me siy le so nuç la na - 116

118 cak o lan bu ta rih sel ge liþ me, geç miþ ten kök lü bir ko puþ tur. Bu ta - rih sel sü reç baþ la mýþ týr. Ye ni top lu mu ku ra cak güç le rin ge liþ me si ve bu top lu mun mad di ko þul la rý nýn ha zýr ol ma sý ye ni top lu mun ken di li ðin den ku rul - ma sý ný ge tir mez. Bir þe yin ko þul la rý nýn o luþ ma sý, o þe yin ken di li - ðin den o luþ ma sý an la mý na gel mez. Bu nun i çin pro le tar ya nýn ta rih - sel ha re ke ti ge re ki yor. A ma bu ha re ket, iþ te bu so mut ta rih sel ko þul - lar i çin de e le a lýn ma lý dýr. Sý nýf mü ca de le si, i çin de ha re ket et ti ði so - mut ko þul lar dan ya lý tý lýn ca an la þý la maz. Ye ni ta rih sel ev re, sý nýf mü ca de le si nin i çin de ger çek leþ ti ði so mut ko þul la rýn ta rih sel te me li dir. Bu ev re nin bir ö zel li ði, ka pi ta - liz min, ken di çö küþ di na mik le ri nin et ki siy le, sýç ra ma lý çö küþ dö ne - mi ne gir me si dir. Ka pi ta liz min sýç ra ma lý çö kü þü, sý nýf mü ca de le si - nin ken di si ni et ki li yor. Ka pi ta liz min uz laþ maz sý nýf çe liþ ki ve kar - þýt lýk la rý, ka pi ta liz min ev ri mi nin so nu cu ar týk sýç ra ma lý bir se yir iz - li yor. Or ta la ma sol, sý nýf mü ca de le si nin bu sýç ra ma lý ya pý sý ný an la - ya mý yor. O ta rih sel sü re cin e dil gen ev ri min den ö te ye gi de me di ði ni bi li yor. Bu ne den le, tüm ça lýþ ma sý ný e dil gen ev rim ci sü re ce gö re dü - zen li yor. Ýþ te bu ne den le, sý nýf mü ca de le si nin ge ri sin de ka lý yor. Bu gün kü ta rih sel ev re yi te o rik o la rak kav ra ya ma yan pro le ter sý nýf ör güt le ri (sen di ka lar, iþ çi ko mi te le ri, pro le tar ya par ti le ri, iþ çi der nek le ri) ka çý nýl maz o la rak sa ða ka yar lar. Öz gür leþ me nin mad di ko þul la rý böy le si ne o luþ muþ ken, bu mad di a raç la ra el koy ma mü ca - de le sin den ge ri dur mak,zo run lu o la rak çü rü me ge ti rir. Pro le tar ya yý bu he def doð rul tu sun da a ya ða kal dýr ma lý yýz. Pro le tar ya yý bir mev - zi den bir mev zi ye koþ tu ra cak o lan da bu dur. Bu yön de bir bi linç dün ya da ken di si ni gös te ri yor. Pra tik o la - rak da dün ya e mek çi a yak lan ma sý bu yön de i ler li yor. E ðer ye ni ta - rih sel ev re nin tüm ö zel lik le ri te o rik o la rak tam an la þý lýr sa, pro le ter ha re ke tin bu doð rul tu da da ha güç lü yü rü ye ce ði ke sin. C.DAÐ LI 117

119 Temmuz 2003 EM PER YA LÝST-KA PÝ TA LÝST SÝS TEM KU ÞAT MA AL TIN DA Top lu mun kar þýt sý nýf la rý o lan pro le tar ya i le bur ju va zi a ra sýn - da sý nýf mü ca de le si baþ la yýn ca, bu, te o ri, po li ti ka ve top lum sal i liþ - ki le rin tüm a lan la rý na yan sý dý. O gü ne ka dar her þe yi ak lýn e leþ ti ri - si ne ta bi tu tan ve top lu mu te pe den-týr na ða de ðiþ ti ren bur ju va sý nýf, sý nýf mü ca de le si ge li þim gös te rin ce, ön ce ki ko nu mu nun kar þý sý na geç ti. Ar dý lý o lan pro le tar ya ka pý yý ça lar çal maz, e lin de ne var sa, her þe yiy le es ki top lu mu sa vun ma ya baþ la dý. A kýl da, çý kar la rý nýn git ti ði ye re ka dar git ti. Bu nun ö te si ne hiç bir za man va ra ma dý. As lýn da, es ki top lum sal sis te min te o ris yen le ri ve po li tik tem sil ci le ri, sý ný rýn ö te sin de ar dý lý nýn bek le di ði ni se zi yor - lar. Ýþ te bu ne den le, sa rýl dýk la rý bur ju va ör tü yü i yi ce üst le ri ne ör tü - yor lar. O gü ne ka dar, e ko no mi ve ta rih sel i liþ ki le rin tüm a lan la rý ný a çýk la mak i çin, bi raz da ol sa ob jek tif o la bi len le ri, sý nýf mü ca de le si pat lak ve rin ce, tüm ob jek tif lik le ri bý ra kýp, ar týk her þe yi yal nýz ca, bur ju va sý ný fýn çý kar la rý na gö re yo rum la ma ya baþ la dý lar. Es ki sis te - min e leþ ti ri si ni, so nu na ka dar tu tar lý bi ri cik dev rim ci sý nýf o lan pro - le tar ya ya pa bi lir di, öy le de ol du. Ka pi ta list sis te me kar þý, pro le tar ya nýn a yak lan ma la rý or ta ya çý kar-çýk maz, bur ju va zi, dü ze ni sa vun ma da da ha i le ri git ti. Ko - mün de ol du ðu gi bi, pro le tar ya nýn a yak lan ma sý ný bas týr mak i çin za - lim li ði en so nu na ka dar var dýr dý. Fran sýz bur ju va zi si ni, A me ri kan bur ju va zi si iz le di. Bur ju va zi her yer de ay ný tu tu mu al dý, ay ný þey le - ri yap tý. Ne var ki, ar dý lý bir ke re ka pý yý çal mýþ tý. Ya pý la cak bir þey 118

120 yok tu. Top lum sal sis tem ku þat ma al týn day dý. Ta ri hin en kök lü dev - ri mi pat lak ver miþ ti. Top lum sal sis tem her yer de alt-üst o lu yor du. Ko mün, ka pi ta list sý nýf i çin fe la ket ler zin ci ri nin ilk hal ka sýy - dý. Kos ko ca bir ça ðýn ha ber ci siy di. E kim Dev ri mi, bu ça ðýn baþ la - dý ðý nýn dev bir ör ne ði ol du. Bur ju va dü ze nin fe la ke ti de mek o lan ko mü nist dev rim, ar týk ça ðýn bir ger çe ði dir. Bur ju va zi kar þý tý i le ko - þul lan mýþ týr. Git ti ði her ye re, o nu da gö tü rü yor. Tüm dün ya da kar - þý tý ný alt et mek i çin ça ba har car ha le gel miþ tir. Ar dý lý nýn ka pý ya da yan ma sý, ko mü nist dev ri min ko þul la rý nýn her yer de ol gun laþ ma sý, bur ju va sý nýf la rý, her yer de, bir lik te dav ran - ma ya it ti. Es ki sis te min çö zül me ye yüz tut ma sý, o nun ye ri ni a la cak da ha yük sek bir top lum bi çi mi nin mad di ön ko þul la rý nýn or ta ya çýk - ma sý, ol gun laþ ma sý, 19. yüz yý lýn son la rýn da ve tüm 20. yüz yýl bo - yun ca bur ju va zi nin at tý ðý her a dý mý be lir le di. 21. yüz yý lýn ba þýn da, bu, da ha be lir gin ve ön plan da dýr. Bu ger çe ði u nu tan lar, ça ðý mý zýn sý nýf mü ca de le si ni kav ra ya maz lar. Bur ju va zi, dün ya po li ti ka sý ný e sas o la rak bu te mel de o luþ tu - rur. Na sýl ki Ko mün de, bir bir le riy le sa va þan dev let ler Pa ris pro le - tar ya sý nýn a yak lan ma sý ný bas týr mak i çin an laþ ma yap tý lar sa, E kim son ra sýn da da, Sov yet ler Bir li ði ni yýk mak i çin I.Em per ya list Dün - ya Sa va þý nda bir bir le riy le sa va þan Av ru pa bur ju va la rý bir lik te ha re - ket et ti ler. O sý ra da bu nu ba þa ra ma yýn ca, bu de fa Al man fa þiz mi ni SSCB nin üs tü ne sür dü ler. Yi ne ba þa ra ma dý lar. Hem ken di a ra la rýn - da ki re ka bet ve pa zar la rý pay laþ ma sa va þý hem de SSCB nin be lir - le yi ci za fe ri so nu cu, dün ya nýn ilk sos ya list ül ke si ni ye ne me di ler. Bir di zi ül ke nin da ha sos ya liz me geç me siy le, sos ya lizm bir sis tem ha li ne gel di. O ta rih ten son ra da, sos ya liz me yö ne lik sal dý rý lar, da - ha kap sam lý, yo ðun ve þid det li ol du. So ðuk sa vaþ, sos ya liz me kar þý bir sa vaþ týr. So ðuk sa va þý a sýl ör güt le yen ve yü rü ten ABD dir. ABD, bu sa vaþ la i ki þey a maç la dý: Ýl ki, sos ya list sis te me ve tüm ül ke ler de ki sos ya lizm mü ca de le le ri ne 119

121 kar þý, tüm ka pi ta list dün ya yý bir le þik o la rak, ken di ön der li ðin de ha - re ke te ge çir mek; i kin ci si, bu nun la bir lik te, ka pi ta list dün ya da, ken - di e ge men li ði ni sað la mak. Ko mü niz min ka çý nýl maz ge li þi mi ni ön - le mek i çin, Ko mün sý ra sýn da, bir-i ki ül key le baþ la yan bur ju va it ti - fak, E kim son ra sý tüm Av ru pa bur ju va la rý ný kap sa dý. So ðuk sa vaþ ta i se tüm dün ya nýn bur ju va la rý bir leþ ti. An ti-ko mü nizm, ka pi ta list le - rin ve ka pi ta list ül ke le rin, ken di a ra la rýn da ki re ka bet sa va þý ný or ta - dan kal dýr maz. A ma, an ti-ko mü nizm tüm ka pi ta list le rin or tak yö nü - dür. Bu, ta bii ki eþ ya nýn ta bi a tý na uy gun dur. Bu ký sa ya zý nýn a ma cý, ka pi ta list ler a ra sý re ka bet sa va þý ný e le al mak de ðil, ar dý lý ka pý yý ça - lýn ca, bur ju va zi nin na sýl dav ran dý ðý ný gös ter mek te dir. Bu nun son bir ör ne ði, Ýs tan bul Fel se fe Kong re si dir. Ka pi ta - liz mi sor gu la yan ba zý fel se fe ci le ri say maz sak, Kong re, bir bur ju va plat form du. Bir bur ju va o la rak ha re ket e de rek, ar dý lý nýn dün ya gö - rü þü nü ve o nun dün ya yý alt-üst e den kos ko ca po li tik ha re ke ti ni, gör - mez lik ten gel di. Oy sa ki, Kong re böy le dav ra nýr ken bi le, ha re ket et - ti ði te mel nok ta, ar dý lý nýn ka çý nýl maz dün ya e ge men li ðiy di. Bur ju - va zi yal nýz bir a lan da de ðil, her a lan da ve her yer de, ar dý lý nýn bas - ký sý al týn da dav ra ný yor. Ka pi ta liz min sýç ra ma lý çö kü þü nü ve ko mü niz min ka çý nýl maz ge li þi ni kav ra mak, bur ju va zi nin gü nü müz de ki tüm dü þün ce tar zý ný, ha re ket bi çi mi ni an la mak de mek tir. Bur ju va zi nin e mek çi sý nýf la ra kar þý bu ka dar sal dýr gan laþ ma sý nýn, sý nýr ta ný maz bir za lim li ðe baþ - vur ma sý nýn te me lin de, hep bu ger çek ya tý yor. Ta rih sah ne si ni terk et mek zo run da ka lan her sý nýf gi bi bur ju va zi de, bu sah ne yi ko lay terk et me ye cek tir. Ha len dün ya nýn e zi ci ço ðun lu ðun da ki ül ke ler de ik ti dar da. E lin de, in san la rý yok e de cek çok et kin si lah lar var. E lin - den ge len her zul me baþ vur mak tan ge ri dur ma ya cak týr. A ma, zul me ne ka dar baþ vu rur sa baþ vur sun, ar dý lý ka pý ya bir ke re da yan dý. Dün - ya nýn ko mü niz me ge çi þi ka çý nýl maz ol muþ tur. C.DAÐ LI 120

122 Eylül 2003 BUR JU VA ZÝ DÜN YA YA E GE MEN O LA MI YOR Bur ju va zi, is ter em per ya list ül ke ler de ol sun, is ter ba ðým lý ül - ke ler de ol sun, ar týk u zun sü re li po li ti ka lar çi ze mi yor. Ba ðým lý ül ke bur ju va zi si, ne i çer de ne dün ya da ba ðým sýz bir po li ti ka iz le ye bi li - yor. Tüm po li ti ka la rý ken di si dý þýn da, em per ya lizm be lir li yor. Ken - di dý þýn da ki ge liþ me le rin so nuç la rý na bað lý o la rak sü rük le ni yor. Em - per ya list bur ju va zi i se ký sa sü re li po li ti ka iz le mek zo run da ka lý yor. Bi raz da ha u zun e rim li çiz di ði po li ti ka, ký sa sü re son ra de ði þi yor. Bur ju va zi hiç bir he de fi tut tu ra maz du rum da. Bur ju va zi, ka pi ta liz min ge liþ me dö nem le rin de ol du ðu gi bi, ka pi ta list ü re tim bi çi mi ni, ül ke de ve dün ya da ü re tim dal la rý na e ge - men yap ma du ru mun da de ðil. Ka pi ta liz min dün ya e ge men li ði çok - tan ger çek leþ ti. Ka pi ta lizm ül ke ye ve dün ya ya doð ru bir ge liþ me gös te rir ken, bur ju va zi, bu ge liþ me ye bað lý o la rak u zun sü re li po li ti - ka lar çi ze bi li yor du. Ka pi ta liz min ge nel bir çö küþ i çin de ol du ðu ko - þul lar da u laþ mak is te di ði her he def ký sa za man da bo zu lu yor; her de - fa sýn da ye ni le ri ni be lir le mek zo run da ka lý yor. Ön ce lik le e ko no mik kriz ne de niy le böy le dav ran mak zo run da. E ko no mik kriz ler, ilk or - ta ya çýk týk la rý dö nem ler den fark lý bir iþ lev oy nu yor. Bu de fa ka pi ta - liz min çö kü þü nü hýz lan dý ran bir rol oy nu yor lar. Bu i se, bur ju va zi nin den ge si ni i yi ce bo zu yor. A ma, bur ju va zi nin den ge si nin bo zul ma - sýn dan da ha ö nem li o lan, ka pi ta list dün ya sis te mi nin den ge si nin bo - zul ma sý dýr. Ka pi ta list ü re tim bi çi mi nin var lý ðý, ka pi ta list le rin var lý - ðý ný ön gör se de, bu ü re tim bi çi mi is tek le ri ne, i ra de le ri ne rað men bu 121

123 is tek le re ve i ra de le re kar þý e ko no mi nin nes nel ya sa la rý ta ra fýn dan yö ne ti lir. Ka pi ta liz min ha re ket ya sa la rý, bun la rýn git gi de ken di ni ka - bul et ti ren so nuç la rý, so nun da sis te mi yý kým i çi ne sok tu. Ka pi ta liz min e ko no mik ya sa la rý, baþ ka bir þey da ha yap tý: da ha yük sek bir top lu mun mad di ko þul la rý ný bu top lu mun bað rýn da ol gun laþ týr dý. Es ki bi çi min i çin de ye ni bir öz or ta ya çýk tý, ge liþ ti ve ol gun laþ tý. Ye ni öz, es ki bi çim le ça týþ ma i çin de. Es ki ka pi ta list bi - çim, ye ni ö zü bas ký al týn da tu tar ken; bu öz de, es ki bi çi mi yýk mak, par ça la mak, da ðýt mak i çin uz laþ maz bir sa vaþ i çin de. Bur ju va zi nin bas ký sý, en gel le yi ci ça ba la rý, ye ni ö zü es ki ka buk i çin de tut ma ya yet mi yor. Bu ka bu ðun ký rýl ma sý ge re ki yor ve ký rý lý yor. Bur ju va zi nin den ge si ni bo zan, e li ni ko lu nu bað la yan, bas ký al tý na a lan bu ge liþ me dir. Es ki sis tem çö ker ken, ye ni si o nun ye ri ni al ma ya ha zýr. Bu ko þul lar da bur ju va zi, u zun e rim li po li ti ka lar na sýl iz le sin? Bur ju va zi, ü re ti ci güç le ri e lin den ka çýr dý. On la rý bir da ha e - le ge çir me si o la nak sýz. Top lum sal ü re ti ci güç ler, top lum sal lýk la rý nýn so nu na ka dar ta nýn ma sý ný is ti yor. Bu i se yal nýz ca ko mü nist top lum - da o la nak lý dýr. Bu nu sað la ya cak ko mü nist dev rim ka çý nýl maz dýr. Ka pi ta lizm, bu nun ta rih sel ko þul la rý ný ha zýr la mýþ týr. Bur ju va zi, dün ya ya e ge men o la mý yor. E ge men ol mak i çin yap tý ðý her gi ri þim, o nu bun dan bi raz da ha u zak laþ tý rý yor. Nes nel ge liþ me le rin ya nýn da, öz nel du rum da bur ju va e ge men li ðe kar þý iþ - li yor. Pro le tar ya, ka pi ta liz mi yýk mak i çin yüz yýl dan faz la dýr sa va - þým i çin de. Ki mi yer de ik ti da rý e le ge çir di, ki mi yer de ik ti da ra gel - me yi ba þa ra ma dý. E ge men o la ma dý ðý yer ler de i se bur ju va zi de e ge - men de ðil dir. Dev rim ci bir sý nýf o lan pro le tar ya nýn sa vaþ tý ðý bir yer - de, bur ju va zi e ge men de ðil dir. Bur ju va zi, e ge men li ði ni zor yo luy la sað la ma ya ça lý þý yor. En baþ ta, bur ju va zor e ko no mi nin ev ri mi ne kar þý yü rü tül dü ðü i çin, so nun da ye nil me ye mah kum dur. Bur ju va zor, dev rim ci bir sý nýf o lan pro le tar ya ya kar þý yü rü tül dü ðü i çin ye - nil me ye mah kum dur. 122

124 Bur ju va zi, top lum sal ü re ti ci güç le ri de net le ye mi yor. Ka pi ta - list ü re ti min a nar þik ka rak te rin den do la yý da de net le ye mez. Pro le - tar ya nýn ye ni bir top lum kur ma yö nün de ki mü ca de le si ni ön le ye mi - yor. Bu mü ca de le, ar týk bü tün ký ta la rý sar mýþ du rum da. Bur ju va zi ar týk pro le tar ya nýn dün ya a yak lan ma sýy la kar þý kar þý ya. Ça týþ ma, ü - re ti min dün ya ça pýn da ki sos yal ka rak te ri i le o na el koy ma nýn ö zel ni te li ði a ra sýn da dýr. Bu nun bur ju va çö zü mü yok tur. Ta rih sel o la rak an cak pro le ter çý kýþ var dýr. Pro le ter çý kýþ,in san lý ðýn kur tu lu þu dur. Ye ni ku þak lar, dün ya nýn her kö þe sin de dev rim mü ca de le si ne a tý lý yor lar. Genç ku þak lar, bu gün kü ka lýp lar la ya þa mak is te mi yor. Her yer de ka pi ta list ka lýp la rý yýk ma mü ca de le si yük se li yor. Ye ni ku - þak lar, dün ya ça pýn da öz gür ya þa mak is ti yor. Bu nun mad di ko þul la - rý nýn var ol du ðu nu gö rü yor, fa kat mad di ko þul la rý nýn ha zýr ol ma sý, ken di ba þý na ye ni ve öz gür top lu mu ge tir mez. Bu nun i çin, ik ti da ra ve mad di a raç la ra el koy mak ge re ki yor. Pro le tar ya ha re ke ti nin dev - rim ci gö re vi de bu dur. C.DAÐ LI Ekim

125 PRO LE TAR YA NIN EN YA ÞAM SAL SO RUN LA RI DEV RÝM SO RU NU HA LÝ NE GEL MÝÞ TÝR Ýþ siz lik ka pi ta liz min ya rat tý ðý en te mel so run lar dan bi ri. Ser - ma ye bi ri ki mi sü rek li o la rak bel li mik tar da iþ siz nü fu sun var lý ðý ný ge rek ti rir. Bu iþ siz nü fu sun mik ta rý ar ta rak bu gün en yük sek bo yut - la ra var mýþ týr. Yal nýz ca ba ðým lý ka pi ta list ül ke ler de de ðil, ge liþ miþ ka pi ta list (em per ya list) ül ke ler de de iþ siz nü fus ta be lir gin bir ar týþ var. Bu nun a zal ma o la nak la rý ol ma dý ðý gi bi, ser ma ye, da ha faz la iþ - çi yi top lum sal ü re tim sü re cin den u zak laþ tý rý yor. Bü yük bir ke si mi - nin top lum sal ü re tim sü re ci ne dö ne bil me þans la rý yok. Ka pi ta list top lum da on lar i çin ya þa ma u mu du ar týk bit miþ tir. On lar ar týk ya - þam dan ko vul muþ tur. Ýþ-ek mek çýð lýk la rý ye ri-gö ðü bir bi ri ne ka tý yor. Aç lar or du - su ek me ðe yü rü yor. Ek mek i se ka pi ta list le rin e lin de. On lar ek me ðe yü rü dük çe, ek mek on lar dan bi raz da ha u zak la þý yor. So nun da ek me - ðe u laþ mak o la nak sýz laþ sa da, bi zim aç lýk or du su yi ne de yü rü yor. Bu de fa ka pi ta list dün ya nýn al tý ný-üs tü ne ge ti re rek. Ýþ çi ler ü re tim yap týk ça, ü re ti len þey on lar dan u zak la þý yor. Bu, ka pi ta liz min do ða ya sa sý dýr. Ü re ti min top lum sal bi çi mi de ðiþ me - dik çe, bu ya sa da so nuç la rý ný ka tý bi çim de ya rat ma ya de vam e de - cek tir. De mek ki ka pi ta liz min te mel iþ le yiþ ya sa la rý yal nýz ca iþ siz nü fu su vur mu yor, ça lý þan nü fu su da vu ru yor. Ça lý þan kit le ler le, iþ - siz kit le a ra sýn da a þýl maz çiz gi ler yok. Ça lý þan her kes her an iþ siz ka la bi lir. Kal dý ki ça lý þan sý nýf, mut lak yok sul laþ ma i çin de. Ü ret ti ði 124

126 on dan u zak laþ týk ça, o se fa let i çin de bir ya þa ma mah kum o lu yor. Tüm bu ya þa nan lar, ça lý þan ve iþ siz kit le le ri bir bi ri ne yak laþ tý rý yor. Mü ca de le bir li ði nin ze min le ri da ha bir güç le ni yor. Ýþ, ek mek, sað lýk, e ði tim, ba rýn ma, u la þým is te mi e mek çi sý - ný fýn or tak is te mi o la rak her yer de yan ký la ný yor. Sen di ka lar bu is - tem le ri mil yon kez i lan et ti ler. Sol ha re ke tin i çin de ki ba zý çev re ler de, iþ çi le re ve sen di ka la ra ne ka dar ya kýn ol duk la rý ný gös ter mek i - çin ay ný is tem le ri i lan et ti ler. A ma böy le ce sen di kal ba kýþ a çý sý ný a - þa ma dýk la rý ný da or ta ya ko yu yor lar. As lýn da þu nu ka nýt la ma ya ça lý - þý yor lar; e ðer tüm e mek çi sý nýf lar, ka pi ta list sý nýf ü ze rin de bir bas ký ya ra ta bi lir se, o za man ça lýþ ma hak ký gü ven ce ye a lý nýr ve di ðer top - lum sal so run la rýn çö zü mün de de ba zý a dým lar a týl mýþ o lur. E mek çi sý ný fýn, ka pi ta list sý nýf ü ze rin de ki bas ký la rý za man za man ba zý so - nuç lar al mýþ týr. Ýþ çi sý ný fý nýn bu ba þa rý la rý ný gör dük çe, sos yal-re for - mist ve o por tü nist çev re ler e ko no miz mi te o ri dü ze yi ne yük selt ti - ler.oy sa ki ka pi ta liz min e ko no mik ya sa la rý, a lý nan so nuç la rý et ki siz ha le ge ti ri yor. Ka pi ta list top lum da, bir e mek çi nin ek mek bul ma sý, sað lýk, e ði tim, ba rýn ma gi bi ya þam so run la rý ný en alt dü zey de çö ze - bil me si i çin ön ce lik le iþ so ru nu nu çöz me si ge re ki yor. Oy sa ki ar - týk iþ so ru nu ka pi ta lizm de a þýl maz bir en gel. Ça lýþ ma ka pa si te si - ne sa hip bir e mek çi nin, ça lýþ ma sý nýn ö nün de ki tek en gel ka pi ta liz - min ken di si dir. O hal de e sas nok ta ya ge le lim. Karl Marx bi ze gös ter miþ tir ki: Ü re ti min top lum sal bi çi mi ne o lur sa ol sun, e mek çi ler i le ü re tim a raç la rý da i ma o nun et men le - ri o la rak ka lýr lar. Ü re ti min sür me si i çin bu i ki si nin bir leþ me si ge - re kir. Ser ma ye yi e lin de bu lun du ran ka pi ta list, her i ki si ni me ta pa za - rýn da sa týn a lýr. A ma bun dan ön ce, her i ki si nin bir bi rin den ay rýl mýþ ol ma sý zo run lu. Ü re ti ci nin ken di bi rey sel ü re tim a raç la rýn dan u zak - laþ tý rýl ma sý, hem e mek çi nin, hem de ü re tim a raç la rý nýn ka pi ta lis tin e lin de ye ni den bir a ra ya ge ti ril me si, bir leþ ti ril me si u zun bir ta ri hi dö ne mi kap sar. 125

127 Marx, bu ta ri hi dö ne mi bi ze u zun u zun an la týr. Bu nok ta yý ko nu muz la i liþ ki len di rir sek, ka pi ta list, ü re ti min i ki et me ni ni pa zar - da ha zýr bu lur. Bun la rý ka pi ta list bi çim al týn da bir leþ ti rir. Ka pi ta list, bir me ta pa za rý o lan e mek pa za rý na git ti ðin de, e mek-gü cü nü sat ma - ya ha zýr çok sa yý da e mek çiy le kar þý la þýr. Ka pi ta liz min ge liþ me dö - nem le rin de e mek çi, e mek-gü cü nü sa ta bi li yor du. Ka lan lar i se ye dek sa na yi or du su o la rak ha zýr bek li yor lar dý. Son ra iþ le rin i yi git ti ði dö - nem ler de bu ye dek e mek or du su da çað rý lýr dý. A ma e mek pa za rý me ta ya sa la rý na, re ka bet ya sa la rý na bað lý o la rak is tik rar sýz lýk gös te - rir di. Ka pi ta list sa na yi bü yü dük çe, e mek pa za rýn dan da ha faz la iþ çi çe ki yor du. A ma her se fe rin de, ken di si ne çek ti ðin den da ha faz la sý ný ken di sin den u zak laþ tý rý yor. Öy le ki e mek pa za rý að zý na ka dar ye dek sa na yi or du suy la do lup taþ ma ya baþ la dý. Bu pa zar da e mek-güç le ri - ni sat mak i çin bek le yen ler, bo þu na bek ler ol du lar. E mek pa za rý bu yön den da ha is tik rar lý ol ma ya baþ la dý. Öy le ki iþ çi ler e mek-güç le ri - ni sa ta maz ol du lar. Bir iþ bu la ca ðýz di ye bo þu na bek ler ol du lar. Ye dek sa na yi or du su nun ye dek lik ya pý sý çök müþ tür. Ka pi ta list ü re tim i çin ön ce lik le, ü re ti ci, ü re tim a raç la rýn dan ko par týl dý. Bu se fer ka pi ta lis tin e lin de, ka pi ta list bi çim te me lin de ye ni den bir a ra ya ge ti ril di. Ü re tim bu bi çim de sür dü. A ma ar týk iþ - çi bu i liþ ki den u zak laþ tý rýl dý. Ta bi ki ka pi ta list, e mek ten, e mek ni ce - li ðin den vaz ge çe mez. E mek ni ce li ði, her za man ser ma ye bi ri ki mi - nin ön ko þu lu dur. Ne var ki, ser ma ye bi ri ki mi, iþ çi i çin, ar týk ü re tim a raç la rýy la bir leþ me o la nak sýz lý ðý de mek tir. O, ne e me ði ken di ü re - tim a raç la rýy la kay naþ mýþ ü re ti ci dir, ne de yal nýz ca e mek-gü cü nü sa tan bir e mek çi. Oy sa ki ü re ti min sür me si i çin bu i ki et me nin, e - mek çi ve ü re tim a raç la rý nýn bir leþ me si ge re ki yor. Ka pi ta lizm top - lum sal ü re ti min ge liþ me si ö nün de en gel. Ye ni ve da ha yük sek bi çim al týn da ye ni bir bir leþ me ka çý nýl maz dýr, zo run lu dur. Bu ye ni bi çim, öz gür e mek çi ler den o lu þan ye ni bir top lum sal bir li ðin de te me li o - la cak týr. Ü re ti ci ar týk mül ki yet ten bir da ha kop ma ya cak týr. Bu nu, 126

128 ye ni den bi rey sel ö zel mül ki yet te me lin de de ðil, ü re tim a raç la rý nýn or tak la þa mül ki ye ti sa ye sin de ger çek leþ ti re cek tir. De mek ki dev rim, iþ, ek mek, sað lýk, e ði tim, ba rýn ma, u la þým, ha ber leþ me, te miz bir çev re de ya þam i çin bir zo run lu luk tur. Bu is - tem le rin ger çek leþ me si, bir dev rim so ru nu ol muþ tur. Re for mist ve o por tü nist yol bu so run la rýn na sýl çö zü le me ye ce ði ni gös te ri yor. Dev ri me kar þý çý kan lar, tam da bu ne den ler le is ter-is te mez bir dev - rim le kar þý kar þý ya ka lý yor lar. C.DAÐ LI Kasým

129 DÜN YA PRO LE TAR YA SI NIN NÝ TE LÝK YÜK SE LÝ ÞÝ Mad di ko þul la rýn ol gun laþ ma dý ðý dö nem ler de in san lar, ge le - cek top lu mu ta sa rým yo luy la or ta ya ko ya bi li yor lar dý. Ü to pik sos ya - lizm ge le cek top lu mun ta sa rý mý dýr. Gö rüþ ler, mad di te me li ol ma dý - ðýn dan, bi lim sel o la mý yor du. Ne za man ki ye ni top lu mun mad di ön - ko þul la rý ka pi ta liz min bað rýn da o luþ tu ve ol gun laþ tý, iþ te o za man ge le cek top lu mu ar týk ta sar la ma ya ge rek kal ma dý. Ka pi ta list top lu - mun mad di i liþ ki le ri çö züm le ne rek, o nun ye ri ni a la cak da ha yük sek top lu mun bir zo run lu luk ol du ðu bi lim sel o la rak or ta ya kon du. Marx ve En gels ta ra fýn dan ge liþ ti ri len Bi lim sel Sos ya lizm, bu nun te o rik i - fa de si dir. Ar týk, a ma cý ta sa rým yo luy la be lir le me ye ge rek yok tur; pro - le tar ya var lýk ko þul la rý ne de niy le sý nýf lý top lu mu kal dýr ma ya zor la - ný yor. Pro le tar ya ken di ken di ni kur ta ra bi lir. Ken di si ni kur ta ra bil me - si i çin, ön ce lik le tüm e zi len kit le le ri ka pi ta liz min bas ký sýn dan kur - tar ma sý ge re ki yor. Ta rih sel gö re vi dün ya yý kur tar mak o lan pro le tar - ya bu ge liþ miþ li ði yan sýt ma lý dýr. Þart lar, pro le tar ya nýn ken di si ni kur tar ma sý na her za man uy gun ol ma dý. Pro le tar ya nýn kur tu lu þu ta - rih sel bir iþ tir; ya ni bu nun ta rih sel ko þul la rý nýn o luþ ma sý zo run lu lu - ðu var dýr. Za man la bu nun mad di þart la rý da o luþ tu. Pro le tar ya ar týk ta rih sel gö re vi ni ye ri ne ge ti re bi lir. Pro le tar ya var lýk ko þul la rý ne de niy le, ta rih sel ro lü nü ye ri ne ge tir me ye zor la nýr ken, bu gö re vi ye ri ne ge ti re bil me si i çin he nüz pra ti ðin çe lik leþ ti ri ci o ku lun dan geç me miþ ti. Da ha ken di si ni kur ta - 128

130 ra cak ol gun lu ða u laþ ma mýþ tý. Bu yüz den, 1848 de ken di ken di ni kur ta ra bi le ce ði bek len ti le ri boþ çýk tý. A ma, bu yol da bü yük a dým lar at tý. Da ha son ra At lan tik in her i ki ya ka sýn da sý nýf lar mü ca de le si fýr - tý na sý es ti ðin de, sa va þý mýn çe tin ve çe lik leþ ti ri ci pra ti ðin den yet kin - leþ miþ o la rak çýk tý. Ar týk ta rih sel gö re vi ni ger çek leþ ti re cek ol gun lu - ða e ri þi yor du. Pro le tar ya ilk ön ce le ri, bur ju va zi ta ra fýn dan a yak lan ma ya i - til di. Ýlk baþ kal dý rý la ra bu þe kil de gir di. Bur ju va zi yi yen mek i çin tam bir bi linç a çýk lý ðý ol ma lý. Bu sa va þý ka zan mak i çin yal nýz ca bu - na zor lan mak ye ter li de ðil. Sý nýf mü ca de le si; te o rik, po li tik, e ko no - mik (pra tik) bir bü tün lük gös te rir. Pro le tar ya bu bü tün sel li ðe Ko mü - nist ler Bir li ði ve I.En ter nas yo nal dö ne min de u la þýr. Mark sizm le bir - lik te ta rih sel gö re vi ve a ma cý hak kýn da tam bir bi linç ber rak lý ðý na ka vu þur. Bu ta rih ten son ra pro le tar ya, dün ya yý de ðiþ tir me dev rim ci ey le mi ne a çýk bi linç le gi riþ ti. Sý nýf lar sa va þý nýn da ha son ra ki dö nem le rin de te o rik ve pra tik ba ký mýn dan i yi ce yet kin leþ ti; bu sü reç te en gin de ne yim ler ka zan dý. Ken di si ni sý nýf lar sa va þý nýn her ko þu lu na ve her bi çi mi ne ha zýr la dý. Za ten böy le si çok yön lü ha zýr lan ma dan sý nýf lar sa va þý ný ka za na maz. Pro le tar ya bu ol gun lu ða sý nýf sa va þý sü re ci nin çe þit li a þa ma la rýn dan ge çe rek u laþ tý. Ko mün de zor yo luy la es ki sis te mi yý ka rak pro le tar - ya dik ta tör lü ðü nün ilk ör ne ði ni ya ra týr ken, sý nýf mü ca de le si nin gö - re ce li o la rak da ha ba rýþ çý sür dü ðü I I.En ter nas yo nal dö ne min de ge - nel oy kul la ný mýn da ba ðým sýz sý nýf tav rý gös te re rek ol gun lu ðu nu gös ter miþ tir. Sý nýf mü ca de le si nin gö re ce li ba rýþ çý dö ne mi nin ar dýn dan, þid det li mü ca de le dö ne mi ne gi ril di ðin de, mü ca de le nin ge li þi mi ne denk ye ni tak tik ler ge liþ tir di. Pro le tar ya, sý nýf sa va þý nýn bu en sert ve þid det li sü re cin de pro le tar ya dev ri mi nin te o ri si ve tak ti ði o lan le ni - nizm le do na nýr. Le nin, yal nýz ca pro le tar ya dev ri mi nin te o ri ve tak tik le ri ni 129

131 de ðil, pro le tar ya yý dev ri me gö tü re cek ör güt so ru nu nu da çö züm ler. Pro le tar ya yý dev ri me gö tü re cek ye te nek te o lan Le ni nist Par ti an la - yý þý ve mo de li tüm bir yüz yý la baþ tan so na dam ga sý ný vu rur. Dün ya pro le tar ya sý Le ni nizm ve Le ni nist Par ti i le ol gun lu ðu nun üst ba sa - mak la rý na týr ma nýr ve pro le ter dev rim ler ça ðý ný baþ la týr. Pro le ter dev rim ler ça ðý ný baþ la tan dev rim ci bir sý ný fýn bu bü - yük ta rih sel ey le mi, bu sý ný fýn, in san lý ðý düþ tü ðü yer den kur tar ma ya na sýl ha zýr ol du ðu nu ve kur ta ra ca ðý ný gös te rir. Bu sý nýf, pro le tar ya, bir sý ný fýn va ra ca ðý en i le ri ol gun luk dü ze yi ne u laþ tý ðý ný, in san lý ðýn kur tu lu þu de mek o lan sos ya liz mi ku ra rak gös ter di ði gi bi; in san lý ðý I. ve I I. Em per ya list sa vaþ la rýn yý ký mýn dan kur ta ra rak ve dün ya nýn fa þist des pot lu ðun e ge men li ði ne gir me si ni en gel le ye rek de or ta ya koy muþ tur. Pro le tar ya, bur ju va zi ye üs tün lü ðü nü ya þa mýn her a la nýn da ta nýt lar. E de bi yat ve sa nat a la nýn da, ger çek çi lik te ne ka dar id di a lý ol du ðu nu düþ man la rý da ka bul e di yor. Pro le tar ya ya dün ya yý kur tar - ma mis yo nu bi çil me si boþ bir laf tan i ba ret de ðil dir. Gös ter di ði tüm ge liþ me bu nun en çar pý cý i fa de si dir. Yal nýz ca pro le tar ya, var lýk ko - þul la rý ve gös ter di ði tam bir bi linç ber rak lý ðý ne de niy le in san la rý kur ta ra bi lir. Fi zik çi ler, yer çe ki mi nin yük se li þin den söz e di yor. Bu nu pro - le tar ya nýn gös ter di ði te o rik-pra tik ge liþ me ye uy gu lar sak, pro le tar ya ha re ke ti nin bir ni te lik yük se li þin den söz e de bi li riz. Pro le tar ya nýn ni - te li ðin de ki bu yük se liþ, in san lý ðýn ger çek ten, ye ni bir ge liþ me ev re - si ne gir di ði nin en çar pý cý i þa re ti dir. An cak böy le si ne ni te lik li dev - rim ci bir sý nýf, in san lý ðýn öz gür lük ça ðý ný baþ la ta cak yet kin li ðe sa - hip o la bi lir. C.DAÐ LI Kasým

132 YA RI NA BAK MAK Ma dem ki ka pi ta list sis tem bü yük bir çö küþ i çin de, bu gün kü du ru mu nu sür dü re mi yor, i çi ne gir di ði e ko no mik bu na lým bu sü re ci hýz lan dý rý yor; ma dem ki bu so nuç ka pi ta liz min yüz yýl lar ca sü ren ge liþ me si ta ra fýn dan ha zýr lan dý ve ol gun laþ tý rýl dý; ma dem ki ka pi ta - liz min ye ri ni a la cak da ha yük sek top lum bi çi mi nin mad di ön ko þul - la rý, bur ju va top lu mun bað rýn da ol gun laþ tý ve ma dem ki tüm ta ri hi ge liþ me ler ko mü nist top lu ma ge çi þi zo run lu, o la nak lý ve ka çý nýl maz yap tý; o hal de ya rýn ü ze rin de dur mak da ha ö nem li dir. Oy sa ki, da ha çok dün ve bu gün ü ze rin de du ru lu yor, -her þey ya rý na i þa ret e der ken- geç miþ ta ri hin i çin den çý ka ma dýk. Sos ya lizm i se gü cü nü geç miþ ten de ðil, ge le cek ten a lýr. Dü nün, bu gün ü ze rin - de ki e ge men li ði ne son ve rir, bu gü nü -ya rýn o lan bu gü nü- e ge men du ru ma ge ti rir. Ýn san la rýn ge le ce ði nin ne o la ca ðý, bu gün kü so run la - rýn ne ol du ðun dan da ha ö nem li. Ýn san lý ðýn ge le ce ði i le -ge le cek ku - þak la rýn ya þa mýy la ve do ða nýn ne o la ca ðýy la- da ha faz la il gi len me - li yiz. Gö rü yo ruz ki, bu gün ü ze rin de du rul du ðu gi bi, dün ü ze rin de de da ha faz la du ru lu yor. Sos ya list mü ca de le den ta ma men dü þen ler geç mi þe yö ne lir. Ba zen bu nu geç miþ le he sap laþ ma a dý na ya par lar. As lýn da sýrt la rý ný dön dük le ri ge le cek tir. Mü ca de le yi, bur ju va zi nin ka bul e de bi le ce ði sý nýr lar i çin de sür dü ren ler, da ha çok bu gün ü ze - rin de du ru yor. Ý ki ne den le, il ki ya rý ný u zak bir ge le cek o la rak gö rü - yor; i kin ci si e ge men sý nýf i çin ka bul e di le bi lir sý nýr la rý aþ ma yý gö - 131

133 ze a la mý yor lar. Bu ne den le bu gün de ýs rar lý lar. E sa sýn da bu, o ya - lan mak týr. Ne za man bu gün dý þýn da ki ge liþ me le ri bi raz a kýl lý ca e - le al sa lar, çö züm le me le ri on la rý ge le ce ðe gö tü rü yor. Tam bu nok ta - da ge mi nin ro ta sý ný ký rý yor lar. Ge le ce ðe yö nel me le ri nin ö nün de ki en bü yük en gel, biz zat sa hip ol duk la rý an la yýþ týr. Sý nýf sýz ya rýn, top lum lar i çin u zak bir ge le cek de ðil dir. Sý nýf - sýz bir top lum bu gün den kar þý mý za çý kan bir zo run lu luk tur. Ve çok u zak ge le cek te de sü re cek tir. Ka pi ta lizm ge liþ me si bo yun ca, geç mi þin top lum sal i liþ ki le ri - ni yýk tý. Ye ri ne da ha i le ri o lan la rý ný koy du. A ma geç mi þin tüm ka - lýt la rý ný or ta dan kal dý ra ma dý. Ü re ti min öz gül top lum sal ni te li ði ne - de niy le de kal dý ra maz. Bir ör nek: Ka dý nýn er kek le hak e þit siz li ði geç miþ ten bu gü ne ka lan bir ka lýt týr. Bur ju va zi, ka dý nýn er kek le bi - çim sel hak e þit siz li ði nin gi de ril me si yö nün de bir di zi i ler le me gös - ter di, an cak on ca i ler le me ye kar þýn ka dý nýn bi çim sel hak e þit siz li ði or ta yer de du ru yor. Çün kü ka dý nýn ve a i le nin bur ju va zi nin is tem le - ri dý þýn da ka pi ta list ü re tim bi çi miy le sý ký i liþ ki si var. Bu nun ya nýn - da ka pi ta lizm, Marx ýn be lirt ti ði gi bi, ka dýn ve er kek i liþ ki si nin da - ha yük sek bir bi çi mi nin e ko no mik te mel le ri ni at mýþ týr. Bu nok ta da ü re ti min top lum sal bi çi mi nin de ðiþ me siy le, ka dý nýn ger çek top lum - sal hak e þit li ði sað la na cak týr. Ka dý nýn er kek kar þý sýn da ki top lum sal du ru mu nun de ðiþ me si bü yük bir dev rim dir. Kent le ký rýn ay rý lý ðý, kent li in sa nýn fi zi ki o la rak e ri me si ne, kýr in sa ný nýn da en te lek tü el ge ri le me si ne yol aç tý. A ma,ka pi ta lizm, bu ay rý lý ðýn son bul ma sý nýn ve da ha yet kin leþ miþ bi çi miy le, da ha yük - sek bir bir li ði nin mad di ko þul la rý ný da ha zýr la dý. Da ha ön ce den gös te ril miþ tir ki; ka pi ta liz min ta rým da her i ler - le me si, ta rým da ge ri le me ye yol aç mýþ týr. Ka pi ta lizm top lum sal zen - gin li ðin i ki kay na ðý o lan e me ði ve top ra ðý bü yük öl çü de ku rut tu. Do ða yý bü yük öl çü de tah rip et ti. Do ða nýn ya þa mý -top lum la rýn ya - þa mý i çin de- ku ru yor. E ðer in san lar do ðay la i liþ ki le ri ni kök lü o la rak 132

134 göz den ge çir mez ve u yum lu bi çim de ye ni den kur maz lar sa, bu ge - nel o la rak ya þa mýn so nu o lur. A ma ta rih, bu i liþ ki nin ku rul ma sý nýn zo run lu lu ðu nu in san la rýn ö nü ne koy muþ tur. En gels in be lirt ti ði gi - bi, bur ju va zi ken di is ten ci dý þýn da in san lý ðýn do ðay la ve ken di siy - le uz laþ ma sý na, bü yük dev ri me yol a çar. En so nun da bu nok ta ya gel dik; Pro le tar ya top lum sal ya þa mýy la ve ey le miy le de bu nok ta ya i ler li yor. E me ði ni ko ru mak ve ça lýþ ma ko þul la rý ný i yi leþ tir mek i çin yüz yýl lar ca sü ren -a çýk ya da ör tü lü- iç sa vaþ lar dan geç ti. Bu gün tüm hak la rý, ka za ným la rý ka pi ta list sý ný fýn sal dý rý la rý al týn da bir bir el den gi di yor. Av ru pa pro le tar ya sý nýn 80 li yýl lar da sað la dý ðý 35 sa - at lik iþ haf ta sý, 90 lý yýl lar dan son ra ye ni den art tý rýl dý. Av ru pa pro le tar ya sý, e ðer ha re ke te geç mez sek, bu gün kü du - ru mu zu da ko ru ya ma yýz di yor. Av ru pa i çin var o lan bu du rum, tüm dün ya i çin ge çer li. Ýþ çi ler yüz yý lýn sal dý rý sý al týn da lar. Ýþ çi ler bu sal - dý rý la ra kar þý ha re ke te ge çi yor, ça tý þý yor. Bu a lan da ki þid det li ça týþ - ma tüm dün ya ya ya yý lý yor. Bu ko nu da han gi nok ta ya ge lin di: Marx ve Mark sist le rin a çýk la dýk la rý nok ta ya: iþ çi le rin, üc ret le ri ni yük selt - me uð ru na bir mü ca de le den vaz geç me le ri ge rek ti ði ni söy le ye cek en son kim se biz ko mü nist le riz; a ma biz ler, me se le nin top lum sal e me - ðin tüm ü rün le ri ne el koy mak ol du ðu nu söy lü yo ruz. Ýþ te so nun da bu nok ta ya gel dik. Ya ni iþ çi ler, o por tü nist le rin, re for mist le rin tüm o ya la ma ça ba la rý na rað men, so ru nun üc ret li lik sis te mi ni yýk mak ol - du ðu nu bi linç le riy le, ey lem le riy le i fa de e di yor lar. Ya rýn, ya ni sos ya lizm i se yal nýz ca bir te o ri, bir po li tik ha re - ket de ðil, top lum sal bir sis tem dir. Bir yüz yýl bo yun ca sos ya lizm pra ti ði bü yük i ler le me ler kay det ti. Te o rik o la rak dü þü nü len pek çok þey o ra da pra tik o la rak ya þa ma geç ti. Bu pra ti ði ge niþ o la rak ir de le - me li yiz. Bu a lan da pek az þey ya pýl dý. Sos ya lizm te o ri si bü yük bir pra ti ðe dö nüþ tü. Ay ný bi çim de ol ma sa da her kes E kim Dev ri mi nin geç ti ði yol dan ge çe cek. Sos ya lizm pra ti ði nin na sýl bi çim len di ði ni 133

135 öð ren mek, bu yol dan ge çe cek dün ya pro le tar ya sý i çin ön ce lik li dir. Hiç þüp he siz ya þam, sos ya liz me ge çi þin fark lý ör nek le ri ni ve re cek - tir. Sos ya liz min da ha zen gin ör nek le ri or ta ya çý ka cak týr. A ma sos - ya liz min or ta ya çý kan ör nek le ri in san lý ðýn ge le cek te ki so run la rý na ya þa nan la rýn ý þý ðýn da bak ma mý zý da ge rek ti ri yor. Ka pi ta liz mi yý ka - rak ge le ce ðe yö ne len her ül ke pro le tar ya sý, ön ce lik le sos ya liz min top lum sal pra ti ði ni e le a la cak týr. Ma dem ki ye ni bir dün ya kur mak dün ya pro le tar ya sý i çin bir zo run lu luk ol du, o hal de ye ni dün ya nýn na sýl o la ca ðý ü ze rin de da ha faz la dur ma lý yýz. C. DAÐLI Aralýk

136 PRO LE TAR YA SI NIF MÜ CA DE LE SÝ NÝN ÇE TÝN DÖ NE MÝN DE Bü tün dün ya da iþ çi sý ný fý ný çok da ha kö tü gün ler bek li yor. Sos yal hak la rý gasp e di li yor. Üc ret ler, yi ne zor yo luy la dü þü rü lü yor. Te kel ler a ra sý re ka be tin þid det len me si, bu sü re ci hýz lan dý rý yor. Re - ka be tin ilk ko þu lu me ta fi yat la rý nýn u cuz la týl ma sý dýr. Bu da, üc ret le - rin a þa ðý ya dü þü rül me siy le sað la ný yor. Re ka be tin ka za nýl ma sý i çin, üc ret le rin ve ö te ki e ko no mik-sos yal hak la rýn dü þü rül me si ge rek ti ði - ni Av ru pa lý ka pi ta list ler a çýk tan söy lü yor lar. Tüm bu zor la el koy ma lar, e sa sýn da ça lý þan kit le le rin ya þam hak ký nýn gasp e dil me si dir. Ça lý þan sý nýf lar, tam bir se fa le te i ti li yor - lar. Ka pi ta list sö mü rü nün do ða sý, o la bil di ðin ce üc ret le ri en alt dü ze - ye in dir mek tir. Ya ni iþ çi le rin se fa le ti nin o la bil di ðin ce de rin leþ ti ril - me si dir. Fa kat, üc ret ler ne ka dar dü þü rü lür se dü þü rül sün, bu, sý fýr nok ta sý na hiç bir za man in di ri le mez. Ýþ çi ler ha vay la ya þa ma dýk la rý - na gö re, üc ret le rin dü þü rül me si an cak bel li sý nýr la ra ka dar o la bi lir. Bu do ðal sý nýr lar dan ön ce, sý nýf mü ca de le si nin sý nýr la rý var. Pro le - tar ya nýn sý nýf sa va þý ve tut tu ðu ko num, bur ju va zi nin, üc ret le ri is te - di ði gi bi dü þür me si nin ö nün de ki en bü yük en gel dir. Ka pi ta list sý nýf, bu ko nu da a ma cý na u laþ mak i çin, pro le tar ya yý za yýf lat mak, ye re çal mak is ti yor. Bu a maç la sal dýr gan lý ðý ný en üst dü ze ye çý kar tý yor. Ka pi ta list sý nýf ar tý-e mek za ma ný ný, do la yý sýy la ar tý-de ðe ri yük selt mek i çin, iþ çi le rin ya þa ma sý i çin ge rek li o lan ge rek li-za ma ný sü re si ni dü þü rür. Ka pi ta list sý nýf, bu nu ü re ti ci güç le ri ve e me ðin ü - ret ken gü cü nü ar tý ra rak ya par. Bu ko nu da do ðal ya da sý nýf mü ca de - 135

137 le si nin en gel le riy le kar þý la þýn ca, baþ ka yol la ra baþ vu rur. Bu de fa, ü - ret ken güç le rin u laþ mýþ ol du ðu ge liþ me dü ze yin den ya rar la nýr, ay ný za man da, e me ði yo ðun laþ tý ra rak ar tý-e mek za ma ný ný ve ar tý-de ðe ri ar týr ma ya ça lý þýr. Ge liþ tir di ði çe þit li ü re tim yön tem le ri bu a ma ca yö - ne lik tir. Bu ü re tim yön te min de iþ çi nin yal nýz ca e mek-gü cü ar tý-de - ðe re çev ril mek le kal maz, ay ný za man da, ça lý þan la rýn si nir le ri, mo ra - li, in sa ni o lan ne le ri var sa her þey le ri tü ke ti lir. Bu nun so nu cun da iþ - çi ler genç yaþ ta ö lür. Ýþ çi ya þa mý, ký sa ya þam o lur. Ne var ki, bu ra - da da do ðal ve sý nýf sa va þý sý nýr la rý var. Ka pi ta list ler bu sý ný rý aþ ma - ya ça lý þýr lar. Bu sý nýr la rýn a þýl ma sý ge re kir, çün kü ka pi ta lizm ken di ö lüm sý ný rýn da. Bu du rum da ka pi ta list le rin ö nün de, il kel ser ma ye bi ri ki - mi dö ne min de, ya ni ka pi ta liz min he nüz tam yet kin lik de re ce si ne ka vuþ ma dý ðý za man da baþ vur duk la rý, a ma hiç bir za man vaz geç me - dik le ri iþ gü nü nü u zat ma yön te mi ka lý yor. Ka pi ta list le rin iþ gü nü nü 18 sa a te ka dar u zat týk la rý, ya ni do ðal sý nýr la rýn üs tü ne çýk týk la rý - çün kü bu sý nýr da in san la rýn ço ðu çok genç yaþ ta, ço cuk lar i se bü yü - me den ö lü yor du- bir dö nem ya þan dý. Pro le tar ya iþ gü nü nü dü þür mek i çin bü yük mü ca de le ler den geç ti. En son, 8 sa at lik iþ gü nü ne -ki mi Av ru pa ül ke le rin de 35 sa at lik iþ haf ta sý- ge le ne ka dar yüz yýl lar ca sü ren iç sa vaþ lar dan geç ti, iþ çi sý ný fý. Ýþ te bur ju va zi u zun iç sa vaþ - lar la ge li nen sý nýr la rý de lip geç mek, aþ mak, yý kýp at mak is ti yor. Za - ten çok yer de iþ gü nü 8 sa a tin çok üs tün de. Ýþ gü nü 8 sa at ve 8 sa a tin al týn da ol du ðu yer ler de i se, bur ju va zi iþ gü nü nü u zat mak i çin es nek ü re tim vb. yol la ra yö nel di. Bu nun i çin e sas o la rak dev let gü cü nü dev re ye sok tu. Bur ju va zi, sa vaþ ta kay bet ti ði bir mev zi yi an cak sa - vaþ la e le ge çi re bi lir di. U lus la ra ra sý pro le tar ya nýn sos ya list mev zi le - rin de ge çi ci ge ri dü þüþ o lun ca, bur ju va zi de bun dan ya rar la nýp sa va - þý baþ lat tý: Kü re sel bur ju va iç sa vaþ. Bur ju va zi nin, e mek çi sý nýf la ra kar þý baþ lat tý ðý sa vaþ, u zun za - man dýr sü rü yor. Ýþ çi le rin kit le sel o la rak iþ ten çý kar týl ma sý, sý nýf ör - 136

138 güt le ri nin za yýf la týl ma sý, da ðý nýk du ru ma ge ti ril me le ri; ka pi ta list sý - ný fýn, e mek çi sý ný fa kar þý baþ lat tý ðý sa va þýn bi çim le ri dir. Ýþ çi sý ný fý - nýn, top lu o la rak ay ný yer ler de ça lýþ ma sý, o nun gü cü nü o luþ tu ru yor - du. Ýþ çi le rin bu ra lar dan sö kü lüp a týl ma sý, bir or du nun da ðý týl ma sý gi bi dir. Böy le ce sa vaþ ye te ne ði ni kay bet miþ ve sa vaþ dý þý bý ra kýl mýþ o lur. Ýþ çi le rin sý nýf ör güt le ri nin da ðý týl ma sý da bir sa vaþ ta ay ný et ki - yi ya ra týr. Ýþ çi sý ný fý nýn kuv vet le ri nin da ðý týl ma sý ve za yýf la týl ma sý na kar þýn, bur ju va zi nin tüm as ke ri-po lis, bü rok ra tik ve top lum sal kuv - vet le ri da ha da güç len di ril di. Bir sý ný fýn sa vaþ mev zi le ri ni; ör güt lü - lü ðü nü yi ti rin ce, ar dýn dan e ko no mik hak la rý ný, sos yal hak la rý ný, ne - yi var sa hep si ni yi ti re ce ði çok a çýk týr. Bu, pro le tar ya i le bur ju va zi nin dün ya ça pýn da sa va þa tu tuþ - tuk la rý kü re sel bir iç sa vaþ týr. Bu sa vaþ ta, pro le tar ya nýn mev zi le ri da ðý tý lýr ken, e ko no miksos yal hak la rý gasp e di lir ken, sen di ka lar ne yap tý? Sen di ka lar, iþ çi - le ri sa vun mak bir ya na, iþ çi ler bu sal dý rý la ra kar þý koy ma sýn di ye, on la rýn el le ri ni, kol la rý ný bað la dý lar. Ço ðu kez de ser ma ye nin ya nýn - da yer al dý lar. Bu du rum, dün yap týk la rý nýn üs tü nü ört mek i çin, bu - gün çok za yýf bi çim de ka bul e di li yor. Fa kat hep si bu ka dar. Yal nýz - ca ka bul e di li yor. Bur ju va iþ çi sen di ka la rý var sýn böy le dav ran sýn lar. Böy le ha - re ket et sin ler ki, tüm ni te lik le ri a çý ða çýk sýn. Böy le ce iþ çi sý ný fý, el - le rin de ki bu ke lep çe ler den kur tul sun. Böy le ce sý nýf sa va þý, ken di iç en gel le rin den kur tu la rak hýz la na cak ve tam an la mýy la ge liþ me gös - te re cek tir. Týp ký iþ çi le ri, sis te min e ge men li ðin de ve de ne ti min de tut mak i çin, bir em ni yet sü ba bý o la rak kul lan dý ðý ka mu iþ yer le ri ni ka pa ta rak, ö zel leþ ti re rek, bu ra da ça lý þan iþ çi le ri sý nýf sa va þý na i te - rek, ge nel sý nýf sa va þý ný hýz lan dýr dý ðý gi bi. Ka pi ta list sý nýf, iþ çi le rin bir or du gi bi ha re ket et tik le ri iþ yer - le ri ni (mev zi le ri ni) ka pat mak la ve iþ çi le ri da ðýt mak la pro le tar ya yý yal nýz ca bir sa vaþ bi çi min den (dü zen li or du) yok sun bý rak mýþ o lu - 137

139 yor. A ma sa vaþ ma nýn baþ ka yol la rý da var. Þim di iþ çi ler, dün ya nýn her ye rin de, kit le ge ril la yön tem le ri ne baþ vu ru yor lar. Bu dö nem de, pro le tar ya nýn ge ril la or du su iþ siz ler ha re ke ti, bur ju va zi yi bu lun du ðu yer den a la þa ðý et mek i çin çe tin bir sa vaþ ve - ri yor. Ve En gels in yüz yýl dan faz la bir za man ön ce sý nýr lý a lan lar i - çin söy le di ði þu tes pi ti þim di dün ya ça pýn da söy lü yo ruz: Ve biz, sa býr la rý tü ke nen iþ siz le rin, yaz gý la rý ný ken di el le ri - ne a la cak la rý a ný ne re dey se he sap e de cek ha le gel dik. C.DAÐ LI Aralýk

140 BO YUN EÐ MEK TEN BAÞ KAL DI RI YA Ýþ siz li ðin çok yük sek bo yut ta ol du ðu ül ke ler de, bu nun ça lý - þan sý nýf ü ze rin de i ki yön de et ki si o lur. Ýþ çi sý ný fý nýn bir kýs mý, iþ siz kal ma mak i çin, ser ma ye nin dik ta sý na bo yun e ðer, en a ðýr ça lýþ ma ko þul la rýn da, or ta la ma nýn al týn da bir üc re te ra zý o lur. Di ðer bir ke si - mi i se, ser ma ye nin e ge men li ði ne kar þý baþ kal dý rýr, ya þam ko þul la rý - ný de ðiþ tir mek i çin mü ca de le ye a tý lýr. Em per ya list ül ke ler de, iþ çi sý ný fý nýn bü yük bir bö lü mü nü, ser ma ye nin dik ta sý na bo yun eð me ye gö tü ren di ðer et ken, ka pi ta list - le rin, ye ni sö mür ge ci lik i liþ ki sin den el de et ti ði sö mü rü nün bir bö lü - mü nü sus pa yý o la rak ken di iþ çi le ri ne ver me le ri dir. On lar da, em - per ya list po li ti ka la ra sus tu lar. Bu, ay ný za man da, iþ çi ha re ke ti ni sos - ya lizm den u zak laþ týr ma yý a maç la yan, mark sizm den her tür sap ma - nýn te me li ni o luþ tur du. Ý le ri ka pi ta list ül ke ler de ki ko mü nist par ti le - rin du ru mu nu, bu ge liþ me a çýk lar. Bu be lir le me, mark sist-le ni nist ha re ket te kla sik leþ miþ tir ar týk. Ba ðým lý ka pi ta list ül ke ler de, iþ çi sý ný fý nýn ö nem li bir bö lü mü - nü, ka pi ta list le rin dik ta sý na bo yun eð me ye gö tü ren bir ne den yük - sek bo yut lu iþ siz lik ken, di ðe riy se halk yý ðýn la rý nýn de rin yok sul lu - ðu dur. Bu du rum sö mür ge ler i çin de ge çer li dir. Bu ra lar da iþ bu la bi - len ler, çok yok sul yý ðýn la ra gö re ken di le ri ni þans lý say mýþ lar dýr. Bu i se, bu ül ke ler de, sa rý sen di ka cý lý ðýn ve ý lým lý sol par ti le rin sos - yal ze mi ni ni o luþ tu rur. Bun lar dan en yük sek üc ret a lan la rý, ý lým lý sol po li ti ka nýn ö te sin de, bur ju va po li ti ka la rýn a çýk des tek çi le ri ol du lar. Ýþ çi kar deþ le ri nin mü ca de le sin den u zak dur du lar. Ýþ çi le rin, ka pi ta list 139

141 e ge men li ðe bo yun eð me si ne, ki mi po li tik et ken le ri de ek le mek ge - re kir. Gü ney Af ri ka da ýrk çý lýk, Tür ki ye de ýrk çý lýk, Ýs ra il de ýrk çý - lýk-din ci lik, A rap ül ke le rin de din ci lik gi bi ve u lus ça týþ ma la rý. Ba ðým lý ül ke ler de ol sun i le ri ka pi ta list ül ke ler de ol sun sa rý sen di ka cý lý ðýn, bur ju va sen di ka cý lý ðýn var lý ðý ný sür dür me si, bur ju va i de o lo jik et ki nin ya nýn da, bu te mel de a çýk lan maz sa, ay dýn lan mýþ ol maz. Bur ju va iþ çi sen di ka cý lý ðý, ser ma ye nin e ge men li ði ne bo yun eð miþ, bur ju va et ki sin de kal mýþ iþ çi le rin yo ðun laþ mýþ ha re ke tin den baþ ka bir þey de ðil dir. Sö mür ge ler de i se, sö mür ge ci li ðe bo yun eð - me bi çi min de i fa de si ni bu lur. Tüm bun la ra, sen di ka la rýn ya pý sýn da gö rev ya pan la rýn bur ju va laþ mýþ du rum la rý ný da ek le mek ge re ki yor. Hiç þüp he siz ge ri ka pi ta list ül ke ler de ki þans lý iþ çi le rin þans lý lý ðý - nýn te mel le ri, i le ri ül ke ler de ki sý nýf kar deþ le ri ne gö re pek sað lam de ðil. Her an yý kýl ma ya ha zýr dýr. Fa kat, yok sul hal kýn du ru mu na ba - kýp, i yi ce bur ju va e ge men li ðin al tý na gi ri yor lar. Oy sa ki ka pi ta list sö mü rü ve hal kýn yok sul lu ðu on la rý da vu ra cak týr. Bu gün bu du rum, tüm den alt-üst o lu yor. Sý nýf sa va þý, e zi len ve sö mü rü len iþ çi sý ný fý nýn tü mü nü et ki si al tý na a lý yor. A ma, a ra da u zun bir du rak la ma me sa fe si ol du. Ýþ çi sý ný fý nýn ya þam ko þul la rý tüm dün ya da kö tü leþ ti. Ýþ siz lik dev bo yut la ra u laþ tý. Mülk süz le þen halk yý ðýn la rý nýn se fa le ti ve yok - sul lu ðu i le ri nok ta lar da. Halk kit le le ri nin ya þam o la nak la rý tüm den el le rin den a lýn dý. Ka pi ta list ler, dün ya nü fu su nun bu en bü yük bö lü - mü nü, ka pi ta lizm a çý sýn dan ge rek siz nü fus o la rak gö rü yor. Tüm bu ge liþ me, ka pi ta list bi ri ki min ka çý nýl maz so nuç la rý dýr. Yal nýz ca so nuç la rý de ðil, ay ný za man da zo run lu lu ðu dur. Ka pi ta lizm, yal nýz ca ku tup lar a ra sý u çu ru mu de rin leþ tir mek le kal maz, bu ku tup lu lu ðun ken di si ne da ya nýr. Ku tup lu lu ðu her gün ye ni den ve ye ni den ü re tir. Ka pi ta list top lum i ki ku tup lu top lum dur. Ve i ki ku tup lu top lum o la - rak va ro la bi lir. Ka pi ta list top lum, a ra la rýn da uz laþ maz sý nýf çe liþ ki le ri o lan i - ki sý ný fýn, pro le tar ya ve bur ju va zi nin hem bir li ði ne, hem de ça týþ ma - sý na da ya nýr. Ý ki sý nýf a ra sýn da ki ça týþ ma, ki mi ta ri hi ve su ni ne den - 140

142 ler le dö nem dö nem yu mu þa sa da, a ra la rýn da ki uz laþ maz kar þýt lýk her za man var dýr. Ne ça týþ ma nýn yu mu þa ma sý ne i ki sý ný fý uz laþ týr - ma ça ba sý, ka pi ta list ü re ti min do ða sýn da va ro lan uz laþ maz çe liþ ki yi or ta dan kal dý rýr. Bu çe liþ ki, üs tü ör tül dü ðü du rum lar da bi le eþ ya nýn do ða sý na uy gun o la rak so nuç la rý na doð ru ka tý bir bi çim de i ler ler. Bu ne den le, top lum sal ör tü ler ve su ni ne den ler kal kar kalk maz en ka çý - nýl maz so nu cu o lan sý nýf sa va þý nýn þid det len me si ne yol aç mýþ týr. Bu gün, uz laþ maz sý nýf çe liþ ki ve kar þýt lýk la rý nýn han gi nok ta - la ra doð ru i ler le di ði ni, pro le tar ya nýn e sen sý nýf sa va þý fýr tý na sýn da gö rü yo ruz. Ýþ çi sý ný fý nýn ça lýþ ma ve ya þam ko þul la rý gü ve nil mez dir. Ka - pi ta list kriz ve yý kým la sar sýl ma yan iþ ko lu kal ma mýþ týr. En gü ve ni - lir iþ kol la rý, en gü ve nil mez ha le ge li yor. Ken di ni þans lý sa yan bir iþ çi, bir an da ken di ni þans sýz lar a ra sýn da bu la bi lir. Ýþ çi sý ný fý i çin, ka - pi ta lizm ko þul la rýn da, bu gün dün den kö tü, ya rýn bu gün den da ha kö - tü o la cak týr. Av ru pa iþ çi sý ný fýn dan son ra, A me ri kan iþ çi sý ný fý da ay ný þe - yi söy lü yor: E ðer ha re ke te geç mez sek e li miz de ki le ri ko ru ya ma yýz. Ýþ çi ler, bun la rý söy ler ken, yal nýz ca e ko no mik ne den ler den ha re ket et mi yor lar. E sas o la rak po li tik ne den ler den ha re ket e di yor lar. Ka pi - ta list sý nýf, tüm dün ya da iþ çi sý ný fý na kar þý kap sam lý bir sal dý rý i çin - de, iþ çi le rin sý nýf mev zi le ri ni ve ör güt lü lü ðü nü dev let gü cü ne da ya - na rak yok e di yor. Ýþ te iþ çi sý ný fý, her yer de, ar týk ha re ke te geç me li - yiz, der ken baþ la mýþ o lan bur ju va iç sa va þa, pro le ter iç sa vaþ la ya - nýt ver mek ten söz e di yor. Ýþ çi sý ný fý, bur ju va iç sa va þý, ken di sý nýf sa - va þýy la, o nun zo run lu bi çi mi o lan iç sa vaþ la kar þý la ma dan ne fes bi - le a la maz. Ýþ çi sý ný fý nýn bir ke si mi, bur ju va dik ta sý na bo yun eð di ði i çin, ka pi ta list sý ný fýn e ge men li ði bu ka dar u zun sü re de vam e de bil miþ tir. A ma, ar týk bu dik ta ya bo yun e ðen, bas ký top lu mu na ses siz ka lan iþ - çi le rin bu ke si mi bi le, bo yun eð mek ten, baþ kal dý rý ya geç ti ði ne gö - re, bur ju va top lum u zun ö mür lü ol ma ya cak týr. C.DAÐ LI 141

143 Ocak 2004 KÝT LE LER TA RÝ HÝN BÝ LÝN CÝN DE Ü ze rin de çok du ru lan, a ma en kav ran ma yan ol gu lar dan bi ri, dün ya ça pýn da sü ren kit le ey lem le ri nin ni te li ði dir. Ne ey lem le ri ya - ra tan nes nel du rum, ne de öz nel du rum ü ze rin de ye te rin ce dü þü nü - lü yor. Ol gu la rýn ö zü ve bü rün dük le ri gö rü nüm ya bir bi ri le ri ne ka rýþ - tý rý lý yor, ya da yal nýz ca gö rü nü me ba ký lý yor. Bu nun te mel ne de ni Mark sist dü þün ce yön te min den u zak laþ mak týr. En ter nas yo nal ey - lem le rin han gi o lay lar la ken di le ri ni or ta ya koy du ðu a çýk la ný yor a - ma iþ bun la rýn han gi ta rih sel ve e ko no mik ko þul lar dan kay nak lan - dý ðý ný a çýk la ma ya ge lin ce, bu ya pý la mý yor. Bu ka dar sýð de ðer len - dir me ler den son ra, böy le si ne bü yük bir sos yal ha re ke ti bü tün yön - le riy le a çýk la mak bi zim i çin her za man gö rev o lu yor. A çýk la dýk, de vam e di yo ruz. Ey lem ler her se fe rin de sý nýr lý bir he def le ken di le ri ni gös ter - di ler. Ör ne ðin DTÖ yü (Dün ya Ti ca ret Ör gü tü) pro tes to et mek gi - bi. Ör ne ðin Dün ya Ban ka sý, U lus la ra ra sý Pa ra Fo nu ve G7 top lan tý - la rý ný ey lem sel ya da ba sýn yo luy la pro tes to et mek... Baþ ka bir za - man ka pi ta list dev let le rin ve te kel le rin çev re fe la ke ti ne ne den o lan top lan tý la rý na ve ka rar la rý na kar þý ha re ke te geç mek... Bir baþ ka za - man i se em per ya list sa va þa kar þý dün ya yý a ya ða kal dýr mak gi bi... Ha re ket, sý nýr lý bir he def ten, da ha ge niþ bir he de fe yö ne le bi - li yor. Bu di na mik le re ve bi lin ce sa hip. A çýk týr ki, ha re ket fark lý sos - yal güç le re da ya ný yor. Bu fark lý lýk lar, he def ler de fark lý lýk la ra yan sý - yor. Bir yan dan ey lem ler sü rer ken, bir yan dan da tar týþ ma lar sü rü - yor. Ha re ket te be lir le yi ci bi linç ye ni bir dün ya kur ma bi lin ci dir. Sü - rük le yi ci dü þün ce, in san lý ðýn ar týk bur ju va top lu mun öl çü le riy le ya - 142

144 þa ya ma ya ca ðý, a ma bu nun ye ri ni a la cak da ha yük sek bir ya þam dü - ze yi nin ko þul la rý nýn da var ol du ðu na da ya ný yor. Ýn san la rý a ya ða kal - dý ran, ha re ke ti ya ra tan te mel de ya tan dü þün ce bu dur. Bu dü þün ce ye da ha ön ce den va rýl dý. A sýl o la rak bu nun ta rih sel ma ter ya list a çýk la - ma sý ný ko mü nist ler yap tý. Ta rih sel ge liþ me le rin ne re ye doð ru i ler le - di ði ni yi ne ko mü nist ler a çýk lý yor. Ko mü nist le rin söy le dik le ri kit le le rin çok ge niþ bir ke si mi nin bi lin ci ne, sos yal ha re ke ti ne dö nüþ tü, mad di bir güç ol du-dün ya yý de ðiþ ti ren bir güç. Bü tün nes nel ge liþ me ler bü tün e ko no mik sü reç bir ta rih sel dö ne min so nu na ge lin di ði ne i þa ret e di yor. Güç lü bir i þa ret. Ge nel o - la rak ta ri hin so nu de ðil, öz gül bir ta ri hi dö ne min so nu. Ka pi ta list dö ne min, bur ju va top lu mun so nu. Bur ju va zi, bir za man lar ön cü lük et ti ði, e ge men ol du ðu, ser pi lip ge li þen bir ta rih sel dö ne min ka çý nýl - maz çö kü þü nü ön le mek i çin, zo ra, da ha faz la zo ra baþ vu ru yor. Bu nu ilk an la ma ya ça lý þan lar A me ri ka lý lar ol du. Ken di ka pi - ta list top lum la rý ný, ta ri hin so nu i lan et ti ler. Ger çek te i se, tüm ka - pi ta list ler son la rý nýn far kýn da lar. Ken di e ge men lik le rin de ge çen bir ça ðýn ar týk ge ri gel me ye ce ði ni bi li yor lar ve bu ne den le kay bet miþ bir sis te mi a yak ta tu ta bil mek i çin hiç bir kö tü lük ten ge ri kal mý yor - lar. Ka pi ta list le rin hiç an la ya ma dý ðý þey i se, na sýl o lu yor da, sos - ya list ül ke ler bi rer bi rer dü þer ken he men he men ay ný dö nem de dün - ya yý alt-üst e den e mek çi kit le a yak lan ma la rý baþ lý yor ve on yýl dýr ke sin ti siz de vam e di yor. 90 la rýn or ta la rýn dan ön ce, ka pi ta liz mi altüst e de cek böy le bir sos yal ha re ket or ta ya çýk mýþ tý. Ko mü nist ler bu ha re ke tin, ge lip ge çi ci ol ma dý ðý ný, sis te mi a - la þa ðý e de cek yön de i ler le ye ce ði ni a çýk la dý lar. Ve na sýl o lu yor da bir top lum sal sis te min ken di si ni en güç lü his set ti ði bir sý ra da, böy le si - ne güç lü bir sos yal ha re ket ge li þe bi li yor! Ne var ki, bur ju va zi nin ken di si ni güç lü gör me si i le ger çek du rum fark lý. Ve biz söy lü yo ruz, 143

145 e mek-ser ma ye çe liþ ki si nin bu ka dar kes kin ol du ðu, ka pi ta liz min tüm çað daþ ge liþ me i le çe liþ me ve ça týþ ma i çin de ol du ðu, e ko no mik yý ký mýn bu ka dar de rin ol du ðu, do la yý sýy la bur ju va top lum sal sis te - min çö zü lüp, da ðýl ma ya yüz tut tu ðu bir dö nem de, bur ju va e ge men - lik ve bur ju va top lum na sýl güç lü o la bi lir ki. Ve ta rih sel o la rak kay - bet miþ bir sý nýf, zor la, te rör le, bas kýy la da ha ne ka dar a yak ta du ra - bi lir. Ko mü nist le rin söy le di ði ni, çok ge niþ kit le ler de söy lü yor, bi - li yor. Ha len du ru mu tam kav ra ma mýþ a zým san ma ya cak bir kit le nin var lý ðý na rað men, sü rük le yi ci ge niþ bir kit le, ta ri hin bi lin cin de. Ýn san lýk bi lin ci ne yan sý yan þey nes nel dün ya da o lup bi ten ge - liþ me ler dir. Bir za man lar ge liþ ti ri ci, i ler le ti ci rol oy na yan ka pi ta - lizm, ar týk yý ký cý ve ge ri le ti ci dir. Ya rar lý yön le ri ni ta ma men tü ket ti. Bu gün var lý ðý, in sa ný ve tüm can lý ya þa mý bi tip tü ke ti ci bir rol oy - nu yor. Her gün bu yön de sa yý sýz suç iþ li yor. Var lý ðý, in san lýk i çin fe - la ket tir. Böy le si bir sis tem den kur tu luþ, in san lýk i çin ö lüm-ka lým so - ru nu dur. Or ta dan kal dý rýl ma sý i se, öy le sý nýr lý, gü dük, ý lým lý ön lem - ler le ol maz. Kök lü, ya ni dev rim ci bir ön lem ge re ki yor. En ter nas yo nal sos yal ha re ket he nüz, tüm den sos ya list bir ha - re ket ha li ne gel me se de o nun bi lin ci ne yön ve ren sos ya lizm dir. Ken di i çin de ki mi ay rýk sý dü þün ce le re rað men her ge çen za man da - ha faz la sos ya liz min et ki si ne gi ri yor. Ha re ket ilk baþ lar da yal nýz ca ni ce lik bir güç tü. Sü reç i çin de dö nüþ me ye baþ la dý. Ha re ket i ler le dik çe, za man geç tik çe ye ni bir ni - te lik ka zan ma ya baþ la dý. En ter nas yo na list ve sos ya list ni te li ði da ha be lir gin leþ me ye baþ la dý. Bu i se var lý ðý ný, i de o lo jik ve po li tik et ki si - ni i yi ce gös te ren pro le tar ya nýn ha re ket te a ðýr lý ðý ný koy ma sý nýn so - nu cu dur. Pro le tar ya, ka pi ta liz mi yý kýp, ko mü nist top lu ma u laþ ma he - de fin de, þim di e zi len le rin çok da ha ge niþ bir gü cü nü ya nýn da bu lu - yor. C.DAÐ LI 144

146 Þubat 2004 ÖZ GÜR LÜK ÇA ÐI NIN TA RÝH SEL KO ÞUL LA RI Karl Marx, Av ru pa da il kel ser ma ye bi ri ki mi nin he nüz ye ni ta mam lan dý ðý bir dö nem de, ka pi ta list ü re tim bi çi mi nin çö zü lü þü nü i lan e di yor du. Yal nýz ca bu nu yap mý yor, bu top lu mun bað rýn da ye ri - ni a la cak o lan ar dý lý nýn, ko mü niz min ta rih sel ön ko þul la rý nýn na sýl o luþ tu ðu nu da bi lim sel bir ça lýþ ma i le or ta ya ko yu yor du. Marx ve En gels ta ra fýn dan ya zý lan Ko mü nist Ma ni fes to, bu sü re cin te o rik i - fa de si dir. A ma yal nýz ca te o ri si ni de ðil, ey le me yö ne lik po li tik so - nuç la rý da i çe ri yor. Dokt ri ner sos ya list le ri miz, Ma ni fes to da ki po li tik so nuç la rý ve te me lin de ki te o ri yi hiç bir za man an la ya ma dý lar. Na sýl o lu yor da, da ha il kel ser ma ye bi ri ki mi nin ye ni ta mam lan dý ðý bir sý ra da, es ki top lu mun çö zü lü þü i lan e di li yor du. Çün kü, da ha bu a þa ma da ka pi - ta lizm, ken di e ge men li ði al týn da ser pi lip, ge li þen ü ret ken güç le rin ö - nün de a yak ba ðý ol muþ tu. Ü re ti min a nar þik ka rak te ri ve ka pi ta list ü - re ti min te pe nok ta sý o lan e ko no mik bu na lým lar ve yý ký cý so nuç la rý da ha bu a þa ma da ken di le ri ni gös ter miþ ler di. Da ha bu a þa ma da, bir sis te min çö zü lü þü nü ve ye ri ne da ha yük sek bir top lum sal sis te min ge li þi ni sað la ya cak o lan uz laþ maz çe liþ ki ler, ka çý nýl maz so nuç la rý na doð ru yol a lý yor lar dý. Sos ya liz min ü ze ri ne in þa o la ca ðý ko þul lar, ka - pi ta list ü re tim ta ra fýn dan o luþ tu rul muþ tu. Ay ný ta ri hi sü reç te, Sos yal De mok rat Ýþ çi Par ti le ri, iþ çi sý ný fý nýn kur tu luþ prog ra mý ný ya zý yor - lar dý. Ýn san lý ðýn kur tu lu þu nun ta rih sel ko þul la rý o luþ muþ tu. Ýþ çi sý - ný fý nýn kur tu lu þu nun o la nak la rý, ilk de fa var dý, ger çek ten var dý. 145

147 Bu gün bi le, e me ðin kur tu lu þu nun ko þul la rý bu den li ol gun - laþ mýþ ken, bu nu kav ra ya ma yan, sos ya liz mi ha la ge le ce ðin so ru nu o la rak gö ren ler, 19. yüz yýl ko þul la rýn da bu nu gös te ren Marx ve En - gels in ça lýþ ma la rý ný hiç bir za man an la ya maz lar. Ve Le nin, te kel ci ka pi ta liz min o luþ tu ðu bir sü reç te, sos ya liz min gün cel li ði ni ka bul et - me yen dokt ri ner an la yý þý mah kum et miþ tir. Oy sa ki te kel ci ka pi ta - lizm, sos ya liz min mad di ön ko þul la rý nýn ol gun laþ ma sý dýr. Sos ya liz - min a ri fe si dir, baþ lan gý cý dýr. De ðil 19. yüz yýl ko þul la rýn da, 20. yüz yý lýn baþ la rýn da ko mü - nist ler ve dü rüst a raþ týr ma cý lar ta ra fýn dan or ta ya ko nan e ko no mik ve top lum sal ya þa mýn dü ze yi ni yan sý tan ra kam la ra ve te o rik ça lýþ - ma la ra bak tý ðý mýz da, bu gün ne ka dar fark lý ve i le ri bir nok ta da ol - du ðu mu zu gö rü yo ruz. Bu i le ri nok ta, ü re ti ci güç le rin u laþ tý ðý ge liþ - me dü ze yi ni an la týr. Ü re ti ci güç ler, ka pi ta liz min tüm fren le me si ne rað men yi ne de ge liþ me ye de vam et ti. Bu ge liþ me, ü re tim i liþ ki le ri - nin a yak ba ðý ol ma sý na kar þýn ger çek leþ ti. Ü re ti ci güç le rin, ka pi ta - lizm al týn da ki bu ge li þi mi ol mak sý zýn, ye ni top lum ku ru la maz. Ü - re ti ci güç ler, ka pi ta lizm al týn da, va ra bil dik le ri en i le ri nok ta ya u laþ - tý lar. Bu nok ta da ar týk sos ya lizm baþ lar. Bu nun ilk ko þu lu, ü re ti min top lum sal bi çi mi nin yý kýl ma sý dýr. Bun dan ön ce, han gi ge liþ me a þa - ma sýn da ol du ðu mu zun gö rül me si ge re kir. Ay ný dokt ri ner an la yýþ, han gi ge liþ me a þa ma sýn da ol du ðu mu - zu or ta ya ko yan te o ri yi yok sa yý yor. Bu nun ye ri ne, te o ri yi ka ri ka tü - ri ze e de rek, ek lek tik bi çim de ken di gö rüþ le ri ne da hil e di yor. Böy le - ce, te o ri de ek lek tizm, pra tik te i se sü rük le nen bir man za ra i çin de ka - lý yor. Te o ri yi an la ma ya ça lý þan lar sa, dokt ri ner ce ha re ket et tik le rin - de, en yü zey sel, en ka ba du ru ma düþ mek ten ken di le ri ni kur ta ra mý - yor lar. Ko mü nist te o ri yi kav ra ma nýn ilk ko þu lu dokt ri ner li ði terk et - mek tir. Ýn san lýk bü yük a dým lar la Öz gür lük Ça ðý na doð ru i ler li yor. Bu ça ðý, in san lýk bin ler ce yýl düþ le di. Ýn san ca ya þam ko þul la rý na sa - 146

148 hip ol mak, in san lý ðýn ha yal le ri ni süs le di. O za man ha yal o la bi len in - san ca bir ya þam, ar týk ger çek le þe bi lir ko þul la ra sa hip. Ýn san lýk hep bu ra ya doð ru i ler le di. Bu gün bu nok ta ya gel miþ ol mak, ger çek ten in san lý ðýn bü yük i ler le me si dir. Ýn san lýk bu nun i çin ça lýþ tý, ta rih bu - nun i çin ça lýþ tý ve en son bur ju va zi bu nun i çin ça lýþ tý. Hiç þüp he siz, top lum lar bu nu bi linç li ce he def le me di ler. Ýn san lar ken di ta rih le ri ni ken di le ri bi linç li ce ya pa cak ko þul la ra sa hip o la ma dý lar. Ta ri hin ev - ri mi nin, de ði þim ve dö nü þüm ya sa la rý en so nun da bi zi ge ti rip bu ra - ya bý rak tý. Bu gün tüm top lum sal ça týþ ma la rýn te me lin de ya tan ger çek, in sa ni ol ma yan top lum sal ko þul lar dan, in san ca ko þul la ra ge çiþ tir. Ve in san lar bu nun bi lin cin de dir. Es ki de di re ten top lum sal güç ler de, ken di le rin ce bu nun far kýn da lar. On lar, es ki çað la rýn bir da ha ge ri gel me ye ce ði ni an lý yor lar. Týp ký, ken di le rin den ön ce ki top lum la rýn bir da ha ge ri gel me me si gi bi. Þim di yap týk la rý, mev cu du, o la bil di - ðin ce u zat mak týr. Za ma ný ný ta mam la mýþ bir sis te min ya pa ca ðý baþ - ka bir þey yok tur. Ýn san lý ðýn öz gür lük ça ðý, bü tün çe ki ci li ðiy le ken - di si ni gös te ri yor. Top lum lar, ge li þim ve dö nü þüm ya sa la rý na uy gun o la rak bir alt bi çim den bir üst bi çi me, bir alt ba sa mak tan bir üst ba sa ma ða doð ru bir ge li þim gös ter di. Bu gün, hem bir alt top lum sal bi çim den, ka pi ta list bi çim den, bir üst bi çi me, ko mü nist top lum bi çi mi ne, hem bir alt ge liþ me ba sa ma ðýn dan bir üst ge liþ me ba sa ma ðý na ge çiþ sü - re cin de yiz. Bu, ye ni bir ta ri hi sü reç tir ve in san lý ðýn geç miþ de vir le - rin den ta ma men fark lý bir sü reç tir. Bu, Marx ýn top lum sal in san lýk ya da in sa ni top lum de di ði çað dýr. Bu gü ne ka dar ki top lum lar, bel li bir grup in sa nýn e mek gü cü - ne da yan dý. Ýl kel ko mü nal top lum dý þýn da, tüm top lum lar da, e mek - çi nin ar tý-e me ði ne çe þit li top lum sal i liþ ki ler i çin de el kon du. Kö le ci top lum, kö le e me ði ne, fe o dal top lum serf li ðe, ka pi ta list top lum üc - ret li-e me ðe da yan dý. Ko mü nal ü re ti min te me li i se ko mü nün ken di - 147

149 si ne da yan dý. Pe ki ko mü nist top lum da ü re tim ki me da ya na cak týr? A çýk týr ki, bir grup in sa na da yan ma ya cak týr. Ça lýþ ma sað lýk lý ve ça - lý þa bi lir du rum da o lan her ke se da ðý tý la cak týr. E me ðin da ðý lý mý ge - nel le þin ce, pro le ter sý nýf da or ta dan kal ka cak týr. Pe ki, bu du rum da ü re ti min te me li tüm öz gür ü re ti ci le re mi da ya na cak? O za man da in san lar ger çek ten öz gür ol muþ ol ma ya - cak týr. Marx ýn söy le di ði gi bi, Ger çek öz gür lük a le mi, an cak, e me - ðin zo run lu luk ve gün lük kay gý lar la be lir len di ði a la nýn bit ti ði yer de fi i len baþ la mýþ o lur; de mek ki bu a lem, eþ ya nýn do ða sý ge re ði, fi i li mad di ü re tim a la ný nýn ö te sin de bu lu nur. Ya ni ger çek öz gür lük a - le mi, e ko no mi nin, in san lar ü ze rin de ki bas ký sý nýn so na er me siy le baþ lar. Bu nun ilk ko þu lu, ü re tim sü re ci nin in san lar ü ze rin de ki e ge - men li ði ne son ver mek, ü re tim sü re ci ni in san la rýn or tak de ne ti mi ne ve yö ne ti mi ne al mak týr. An cak o za man in san lar öz gür o lur lar. Bi rey le rin fi zi ki, en te lek tü el çok yön lü ge li þi mi, an cak, ü re - tim a raç la rý nýn or tak lý ðýn da müm kün dür. Bu i se, u zun bir ta ri hi ge - li þi mi ge rek ti rir. Bu u zun ta ri hi sü reç ya þan dý. Bu za man i çin de el - de e di len i ler le me, öz gür lük ça ðý ný bir zo run lu luk ve ger çek lik ha - li ne ge ti ri yor. Ýþ te bu ge liþ me, in san lý ðýn alt-bi çim ler den, üst top - lum sal bi çim le re, alt-ba sa mak tan, da ha üst ge liþ me ba sa ma ðý na ta - ri hi yol cu lu ðu dur. Bu çað in san lý ðýn tam ge li þim a þa ma sý dýr. Fa kat in san lý ðýn tüm yön le riy le ge li þi mi he nüz ye ter li de ðil dir. Ýn san la rýn ye ni ge rek - sin me le ri ve i le ri git me is te ði bit me ye cek tir. Ýn san lý ðýn i le ri ye git me se rü ve ni hep sü re cek tir. C.DAÐLI Þubat

150 ÝN SA NIN VE DO ÐA NIN BAÞ KAL DI RI SI Do ða nýn tah ri ba tý ve çö züm yol la rý na i liþ kin bir a ka de mis - yen le ko mü nist bir te o ris yen a ra sýn da þöy le bir ko nuþ ma ge çi yor: A ka de mis yen: Do ða nýn tah ri ba tý ü ze ri ne ya pý lan bi lim sel a raþ týr ma lar, dün ya nýn faz la öm rü nün kal ma dý ðý ný gös te ri yor. Böy - le gi der se, yý ký cý so nuç la rý ný çok ký sa sü re i çin de ya þa ya ca ðýz. Çok i ve di o la rak ön lem ler a lýn ma lý. Ko mü nist: Ya pý lan a raþ týr ma la rýn so nuç la rý ön ce le ri yal - nýz ca a raþ týr ma la rý ya pan bi lim top lu luk la rý nýn a ra sýn da ka lýr dý. Bu gün ar týk ge niþ kit le ler ce bi li ni yor. Bur ju va zi nin tüm en gel le yi ci ça ba la rý na rað men, so nuç lar her yer de tar tý þý lý yor ve ha re ke te ge - çi li yor. Do ða da ki tah ri ba týn u laþ mýþ ol du ðu kor kunç dü ze yin ve i ve - di ön lem le rin a lýn ma sý ge rek ti ði ko nu sun da si zin le gö rüþ bir li ði i - çin de yiz. Fa kat, do ða nýn tah ri ba tý ken di li ðin den ol ma dý. Yý ký cý fa a - li yet ler, top lum ta ra fýn dan ger çek leþ ti ri li yor. Bu gün kü top lum, ka pi - ta list top lum ta ra fýn dan ya pý lý yor. O hal de en i ve di ön lem, ka pi ta list top lu mu yýk mak týr. Ye ri ni a la cak top lum, do ðay la u yum lu o la cak - týr. Bi lim, top lu luk la rý nýn bu ko nu da yap týk la rý a raþ týr ma lar ye ni de ðil. U zun za man dýr ya pý lý yor. Ya pý lan her a raþ týr ma, so ru nun ye - ni bir yö nü nü or ta ya çý ka rý yor. Her so nuç, kit le ler ce he men öð re ni - li yor. Ýn san lar da, ken di ya þam la rý ü ze ri ne böy le si bir bi linç yer leþ - miþ tir. Kök lü ön lem ler a lýn ma sý ge rek ti ði a çýk týr. 149

151 Ön ce ne den le ri nin bi lin me si ge re ki yor. Ýn sa nýn do ðay la kar - þý lýk lý ey le mi ta ri hin u zun bir dö ne min den be ri sü rü yor. Vah þi lik dö - ne min de bu ey lem ken di li ðin den di. Vah þi lik ve son ra sýn da ki u zun dö nem de, in san i le do ða nýn kar þý lýk lý i liþ ki si en do ðal ha liy le sür dü. Ta ri hin da ha son ra ki dö nem le rin de bi le in san lar do ða yý, bu gün kü ka dar tah rip et me miþ tir. Ýn san ya þa mý ve yer le þim dü ze ni do ðay la u - yum luy du. Ýn san, do ða dan al dý ðý ný ge ri ve ri yor du. Do la þým hep de - vam et ti. Ta ki ma ki ne nin yar dý mýy la in san, do ða nýn in san kar þý sýn - da ki ö zerk li ði ne son ve re ne dek. Hiç þüp he siz in san, do ða nýn yý ký cý o lay la rý nýn gi di þi kar þý sýn - da da ha faz la bo yun e ðe mez di. Ýn san, ya þa mý na ve ü rün le rin mah - vol ma sý na yol a çan sel bas kýn la rý vb. kar þý sýn da ses siz ka la maz dý ve kal ma mýþ týr. Do ða ka nun la rý bi lin me dik çe, yý ký cý dýr. Her þe yi ö nü - ne ka tar. A ma, bu ya sa la rý bi lin ce, yý ký cý o lan þe yin na sýl kont rol al - tý na a lý nýp in san lý ða ya rar lý du ru ma ge ti ril di ði gö rül dü. Ta bi hep böy le ol ma dý. Bu de fa in sa nýn do ða ya ver di ði za ra rýn ken di si yý ký cý et ki ya rat tý. Top ra ðýn, su yun ve ha va nýn (at mos fe rin) do ðal bi le þi mi de ðiþ ti ril di. Bu nun so nu cu ik lim de ði þik lik le ri mey da na gel di. Es ki - den in san lar, do ða nýn ya sa la rý ný bil me di ði i çin, bun lar yý ký cý-kör et - ki ler de bu lu nu yor du. Bu gün i se ken di el le riy le ver dik le ri bü yük za - ra rýn yý ký cý so nuç la rýy la kar þý kar þý ya ge li yor lar. Av ru pa yý su lar al - týn da bý ra kan 2003 sel bas ký ný, bu so nuç lar dan yal nýz ca bi ri dir. Gü - nü müz de ki do ða fe la ket le ri nin te me lin de bu gün kü top lum var. Bu - gü nün in sa ný nýn e li var. Bu yý ký cý et ki ma ki ne le re, sa na yi leþ me ye, kent leþ me ye yük - le ne mez. Ma ki ne o la rak ma ki ne de ðil, ma ki ne nin ka pi ta list çe kul - la ný mý öl dü rü yor do ða yý. Ka pi ta list ü re tim bi çi mi hiç bir a lan da do - ðay la u yum lu de ðil. Do ðay la u yum, ka pi ta liz min ta bi a tý na ay ký rý dýr. Bu ne den le ka pi ta liz mi do ðay la u yum lu ha le ge tir me ça ba la rý boþ - tur, al da tý cý dýr. Ka pi ta lizm, ta bi a tý ge re ði, do ða yý tü ke te rek i ler le ye - 150

152 bi lir. Kent leþ me de ka pi ta list ti ca ret, sa na yi ve en for mas yon a ðý nýn kent ler de yo ðun laþ ma sý nýn bir so nu cu dur. E ði tim, kül tür, sað lýk ku - rum la rý, sos yal ku rum lar vb. ay ný ge liþ me nin so nu cu kent ler de top - lan dý. Böy le ce kent ler tý ka ba sa dol du. So nuç ta kent ya þa mý nýn ken - di si baþ lý ba þý na in san sað lý ðý ü ze rin de yý ký cý et ki yap tý. Ka pi ta lizm va rol duk ça, o nun yý ký cý so nuç la rý da ha de rin leþ miþ o la rak sü re cek - tir. Tah rip E di len Sa de ce Do ða De ðil Bur ju va top lum yal nýz ca do ða ya za rar ver mi yor -ki do ða yal - nýz in sa na a it de ðil, tüm can lý la rýn dýr- in sa nýn ken di si ni de gün gün öl dü rü yor. Ýþ te gý da ü rün le ri nin ya pý sý nýn de ðiþ ti ril me si... Bu, i ki yön lü öl dü rü cü et ki ya pý yor. Bir ta raf tan do ða yý (su yu, top ra ðý) öl - dü rü yor, di ðer ta raf tan in sa ný öl dü rü yor. Ö te yan dan bir gý da gü ven - li ðin den söz e di le mez ar týk. Gý da la ra öl dü rü cü mad de le ri kat mak bü yük ka pi ta list ten kü çük ü re ti ci ye ka dar, tüm mülk sa hip le ri nin yap tý ðý bir þey dir. Re ka bet, kar a ma cý, so nuç o la rak in sa ný a dým a - dým tü ke ten bir ni te li ðe sa hip. Gý da ü rün le ri nin ge ne tik ya pý sý ný de - ðiþ tir me ve gý da la ra ya pý lan kat ký mad de le ri, in sa nýn kat li a mý dýr. Ýn - san so yu nun yok e dil me si dir. So nuç ta tüm in san lý ðýn a çýk bir teh li key le yüz yü ze gel di ði bir so run o luþ tu. Bu nun i çin ge niþ bir u lus la ra ra sý iþ bir li ði ge re ki yor. Pe ki a ma ki min le? Dev let ler bu so run da u zun za man dýr bir a ra ya ge li yor. A - ma hiç bir ka lý cý, kök lü ön lem ka ra rý al ma dan da ðý lý yor lar. A lý nan ka rar lar i se uy gu lan mý yor, de net len mi yor. Za ten bu so run la rý ya ra - tan lar, ay ný ka pi ta list dev let ler de ðil mi? Ýn san la rýn fer yat la rý nýn ve bas ký sý nýn on lar ü ze rin de faz la ca bir et ki ya rat ma dý ðý or ta da. KYO - TO Pro to ko lü nün im za lan ma sý nýn ABD ta ra fýn dan na sýl en gel len - di ði ni hep bir lik te gö rü yo ruz. Ter si ne, bu a lan da ya pý lan top lan tý la - ra rað men, ka pi ta list dev let le rin in sa ný ve do ða yý öl dü rü cü ey le mi 151

153 tüm yo ðun lu ðuy la sü rü yor. Tah ri ba ta Na sýl Son Ve ri le cek? De ni yor ki, kent le rin, sa na yi nin, or ga nik ol ma yan gý da la rýn tah ri ba tý ný a zalt mak i çin kýr la ra gi dil me li. Kim gi de bi li yor? Tu rizm, sa na yi kim le re da ya ný yor? Ka pi ta list le re, ge li ri i yi o lan la ra. E mek - çi ler, bu lun duk la rý yer den ay rý la bi li yor lar mý? E ko no mik sta tü le ri bu na uy gun mu? Kýr sal ke sim in san la rý, ka rýn la rý ný do yur mak i çin kit le ler ha lin de ken te do lu yor lar ken, kýr la ra git mek kim ler i çin söy - le ni yor? Kal dý ki, kýr lar da bo zul du. Ka pi ta lizm, ta rý mýn, te miz su - la rýn, or man la rýn kö kü nü ku rut tu. Kýr la rý ay ný za man da nük le er, sa - na yi, kim ya a týk la rý nýn de po su na çe vir di. Ka pi ta lizm, geç ti ði her ye ri si lip sü pü rü yor, kir le ti yor, ku ru tu yor, öl dü rü yor. De ni yor ki, top lu mun tü ke tim a lýþ kan lýk la rý ný de ðiþ tir me li - yiz. Do ða nýn tü ke ni þi ni ön le mek i çin, bu gü nün top lu mu nun tü ke tim a lýþ kan lý ðý nýn kök lü o la rak de ðiþ me si ge re ki yor. Ön ce lik le söy le - me li yiz, ki min tü ke tim a lýþ kan lý ðý ný? Ýþ çi le rin, yok sul hal kýn tü ke ti - mi sý nýr lý dýr. E mek çi nin tü ke ti mi nin sý ný rý, üc re ti dir. Bu üc ret le i se çok az tü ke ti le bi lir. Yal nýz ca ka pi ta list le rin ve or ta sý nýf la rýn tü ke tim a lýþ kan lýk la rýn dan söz e di le bi lir. Ka pi ta list ü re tim i se, kriz ne de niy - le tü ke tim sý ný rý ný sü rek li ge niþ let me ye ça lý þý yor. Bu du rum da tü ke - tim a lýþ kan lý ðý ný ne di ye sý nýr la sýn ya da de ðiþ tir sin? Ter si ne, da ha faz la kar i çin ya pay o la rak ye ni tü ke tim bi çim le ri ni, çe þit le ri ni ya - ra tý yor. AR-GE bu nun i çin ça lý þý yor. De mek ki, ka pi ta liz min ken di - si do ða yý tü ke ten, tah rip e den tü ke ti mi ya ra tý yor, teþ vik e di yor. Ýn san i ler le dik çe, in sa ni ge rek sin me le ri de ar ta cak ve da ha çe þit le ne cek tir. Ge le ce ðin ge liþ miþ in sa ný, ge rek sin me le ri ni do ðay - la u yum i çe ri sin de ger çek leþ ti re cek tir. Ye ni in san top lu mun da, bu gün kü tek no lo ji nin ö nem li bir ke - si mi ne ih ti yaç du yul ma ya cak. Nük le er, as ke ri, do ða ya ve in san lý ða za rar ve ren tek no lo ji or ta dan kal dý rý la cak. Ge le ce ðin top lu mu da ha i le ri, a ma ya þam la u yum lu bir tek no lo ji ye da ya na cak týr. 152

154 Ka pi ta lizm, e me ðin ve do ða nýn tü ke til me si, mah ve dil me si ve ö lü mü dür. Bu sis te min de va mý de mek, ay ný so nuç la rýn kor kunç bir hal al ma sý de mek tir. Bu ne den le ka pi ta liz mi yýk mak, in san lý ðýn en i ve di ve ya þam sal i þi dir. Bi ze, bu top lu mu kök lü yol la, dev rim le yýk ma mýz ye ri ne, ker te ker te mü ca de le yo lu nu, re form lar yo lu nu ö ne ren ler, ka pi ta liz - min bu mah ve di ci so nuç la rý na kat lan ma mý zý is te miþ o lu yor lar. Ha - yýr, biz böy le bir þe ye kat lan ma ya ca ðýz. Ýn san lýk ken di mah vo lu þu kar þý sýn da da ha faz la ka yýt sýz kal ma ya cak týr. O la bi le cek en kök lü yol la, dev rim le rin en de ri ni ne gi de niy le bu top lum sal sis te mi yý ka - cak týr. Pro le tar ya, dev ri me, bur ju va e ge men li ði yýk mak ve ken di si - ni es ki nin ka lýn tý la rýn dan kur tar mak i çin ih ti yaç du yar. Þim di bu na bir ne den da ha ek len di: Do ða yý kur tar mak. Ve in san so nun da, ken di siy le ve do ðay la ba rý þa cak yo la gir - miþ tir. Bu na yol a ça cak bir dev rim dal ga sý tüm dün ya yý sar mýþ týr. C.DAÐ LI Þubat

155 YE NÝ DU RUM DA BU LU NU YO RUZ Dokt ri ner ler, ko mü nist dü ze ni öy le si bir ge le ce ðe er te li yor lar ki, on la ra gö re bu top lum sal dü ze nin ü ze rin de ku ru la ca ðý mad di þart lar, he nüz o ol gun lu ða u laþ mýþ de ðil. Bu gün, ha la böy le bir dü - þün ce i le ri sür mek, ya þa mýn can lý ren gin den de ðil, gri te o ri den ha - re ket et mek tir. Ü re ti ci güç ler, ka pi ta lizm al týn da bü yük bir i ler le me sað la dý. Ka pi ta lizm, an cak ü re ti ci güç le ri so nu na dek ge liþ ti re rek var lý ðý ný sür dü re bi lir. Bu ge li þi mi sað la mak o nun ta rih sel gö re vi dir. Bu gün mad di ü re tim a la nýn da va rý lan ge liþ me dü ze yi, ge çen yüz yý - lýn baþ la rýy la ký yas lan ma ya cak nok ta da dýr. O gün kü ge liþ me dü ze - yiy le bi le top lum sal a lan da ne ler ya pý la bi le ce ði ne ký sa bir göz a ta - lým. En gels, o gün kü ge liþ me dü ze yiy le, ko nut so ru nun çö zü le ce - ði ni söy lü yor du. Sað lýk lý, ra hat, ya þa na bi lir tek nik ko þul la ra sa hip, do ðay la u yum lu ko nut lar, her ke sin ka la bi le ce ði þe kil de sað la na bi - lir di. En gels, bu ko nu da Ýn gi liz sos ya lis ti Ro bert O wen in ö ne ri le ri ü ze rin de du rur. R.O wen in ö ner di ði mer ke zi ý sýt ma lý, or tak ye mek - ha ne li, sos yal i liþ ki ba ký mýn dan ge liþ miþ ko nut ö ne ri le ri ne En gels bü yük ö nem ve rir. (Ka dýn ve A i le sf ) O wen in ö ner di ði pra tik, ra hat, u cuz ve sað lýk lý ko nut lar ö ne ri si, ka pi ta list ler ta ra fýn - dan, pa ha lý, kar a maç lý, çev re ye ay ký rý ya pý lar o la rak top lu ko nut bi çi min de yay gýn laþ tý rýl dý. Ka pi ta lizm den fark lý o la rak, ko mü nist top lum da, ko nut so ru nu in sa na uy gun ve do ðay la u yum lu hal de en mü kem mel bi çim de çö zü le cek tir. Bu nun tüm mad di ko þul la rý var. A.Be bel Ka dýn ve Sos ya lizm de, Th.Hertz ka nýn 1886 da yaz dý ðý ki tap ta yap tý ðý il ginç he sap la ma dan söz e der. Th. Hertz - 154

156 ka, 22 mil yon nü fus lu A vus tur ya da 16 ya þýn al týn da ve 50 ya þýn üs - tün de o lan lar ha riç ça lý þa bi lir nü fu sun çok az bir kýs mýy la bir top lu - mun te mel ge rek sin me le ri nin ra hat lýk la kar þý la na bi le ce ði ni ra kam - lar la or ta ya ko yu yor. Th. Hertz ka, te mel ge rek sin me le ri kar þý la ma - nýn ya nýn da, lüks ge rek sin me le ri de he sap e di yor. Bu he sa ba gö re ça lý þa bi lir er kek nü fu sun %20 si nin gün de or ta la ma yal nýz ca 2,5 sa at ça lýþ ma sü re si ye te cek tir. (sf ) Or ta ya kon du ðu gi bi, böy le bir he sap i çin mev cut ge liþ me dü ze yi ni kav ra mýþ a zý cýk bir ze ka ye ter li dir. Be bel, ü re ti ci güç le rin ge liþ me dü ze yin den ha re ket le, ko mü nist dü zen de, in san la rýn çok yön lü ge liþ me ge rek sin me le ri nin ra hat lýk la sað la na ca ðý ný ve bu nun ne ka dar top lum sal ge rek li iþ za ma ný na mal o la ca ðý ný a çýk lý yor. Bir dip not ta þu nu söy lü yor: Tüm ü re ti min en üst de re ce de tek nik le ör güt len di ði ve her - ke sin ça lýþ tý ðý göz ö nün de tu tu lur sa, üç sa at lik ça lýþ ma sü re si bel li ko þul lar da u zun o la bi lir. Bü yük bir fab ri ka tör o lan O wen, 19. yüz - yý lýn ilk ya rý sýn da i ki sa at lik bir ça lýþ ma sü re si ni ye ter li gö rü yor du. (sf. 406) Be bel, O wen in bu ö ne ri si ni ak ta rýr ken 19. yüz yý lýn ilk ya - rý sý di ye ö zel lik le be lir tir. Ve Be bel bu nu ya rým yüz yýl son ra, 1909 da söy lü yor. Dokt ri ner le ri miz, 21. yüz yý la gi rer ken, Be bel in söy le di ði ta rih ten ne re dey se yüz yýl son ra bi le bu nu an la ya bi lir ler mi? Be bel, tüm bun la rý an lat tý ðý za man, ha va ta þý ma cý lý ðýn da he - nüz zep lin kul la ný lý yor du. Ha va ta þý ma cý lý ðýn da bir de bu gün u la þý - lan ge liþ me le ri gör sey di, kim bi lir, ko mü nist top lu mu i le ri ye er te le - yen le re ne ler söy ler di. Biz ler, bu gün, faz la sý ný söy le ye cek du rum da yýz. Bir top lum sal sis tem o la rak ör güt le nen sos ya lizm, bu a lan da, bi ze en güç lü ka nýt la rý su nu yor. Sos ya list top lum, ka pi ta liz min e ko - no mik ba kým dan en ge liþ miþ ol du ðu yer ler de de ðil, da ha ge ri e ko - no mik böl ge ler de ku rul du. Ýlk sos ya list dev rim Rus ya gi bi ha len 155

157 serf lik i liþ ki le ri nin ol du ðu bir ül ke de ger çek leþ ti. Sos ya list ül ke ler - den Çe kos lo vak ya ve De mok ra tik Al man ya, e ko no mik o la rak i yi sa yý lýr dý. A ma da ha i yi de ðil. Çin i ve Kü ba yý e le a la lým. Sos ya liz - me ge çi lir ken, na sýl bir e ko no mik te me le sa hip ol duk la rý ný bi li yo - ruz. Sos ya liz me ge çen tüm bu ül ke ler, ka pi ta liz min çe kir de ðin de de ðil, çe pe rin de o lan ül ke ler di. Sos ya list top lum an cak ta ri hin ken - di si ne sun du ðu mal ze mey le i þe baþ la mak zo run day dý. Ken di da yan - dý ðý te mel le ri, ken di si o luþ tur mak zo run day dý. E mek çi ler sos ya liz mi in þa e der ken, el ve riþ siz e ko no mik ko - þul lar da i þe ko yul du lar. Bu ko þul lar da bi le çok i le ri git ti ler. E ko no - mik ve tek nik a lan da ba zý nok ta lar da en ge liþ miþ ka pi ta list ül ke le ri bi le geç ti ler. Söy le mek is te di ði miz, bu den li ge ri te mel ler le i þe baþ - la yan sos ya list ül ke ler, bu ka dar i le ri gi de bil di ler se, sos ya liz min, da ha ge liþ miþ mad di þart lar da ke sin lik le çok da ha i le ri ye gi de ce ði - dir. Ka pi ta list te mel de e me ðin ü ret ken li ðin de ar týþ, üc ret li e mek - çi den da ha faz la ar tý-e mek sýz dýr mak i çin ya pý lýr. Ka pi ta lis tin a ma - cý ü re tim yap mak de ðil, ar tý-de ðer ve kar el de et mek tir. Ser ma ye si - ni ge niþ let mek tir. Ka pi ta list ka rýn bir kýs mý ný ser ma ye o la rak kul la - nýr ken, bir kýs mý ný i se zev ki ne, ki þi sel tü ke ti mi ne a yý rýr. Ge li riy le, dün ya nýn ta dý ný so nu na ka dar çý ka rýr. E mek çi ler den ça lý nan ar tý-e - me ðin na sýl bir zen gin li ðe yol aç tý ðý, en i yi, ka pi ta list sý ný fýn sos yal ya þa mýn da gö rü le bi lir. Ka pi ta list, ta ma men lüks bir ya þam sür dü rü - yor. Bir ke re ya þa dý ðý a lan ve ev ler baþ lý ba þý na bü yük bir ser vet tir. Ev eþ ya sý en pa ha lý nes ne ler den o lu þu yor. Eþ ya dö þen me si baþ lý ba - þý na de ko ras yon sek tö rü nü ya rat mýþ týr. Üs te lik mo bil ya lar mo da ge re ði sýk sýk de ði þi yor. Mo da a la ný i se çok ge niþ tir. Gi yim mo da sý en sýk de ði þen bir ö zel li ðe sa hip. Her mev sim ye ni bir mo da çý ký yor. Çok a þý rý tü ke ti len koz me tik ü rün le ri öy le bir þe kil de kul la ný lý yor ki, bir da vet te ka dýn lar üst üs te bir kaç de fa ye ni le ye bi li yor lar. Mo da, lüks tü ke tim bun lar la sý nýr lý de ðil. En lüks eþ ya lar dan o to mo bil ler her yýl ye ni le ni yor. Hep si de çok pa ha lý. Bur ju va la rýn da mak lez ze - 156

158 ti ken di a la ný ný ya rat mýþ. Ar týk tüm ye mek ve mut fak kül tü rü yal - nýz ca on la ra ça lý þý yor. Ka pi ta list sý ný fýn zen gin li ði nin u laþ tý ðý dü ze - yin en çar pý cý gös ter ge le rin den bi ri eð len ce ve tu rizm sek tö rü nün du ru mu dur. Her yýl ül ke le re bü yük ser vet ler ka zan dý ran tu rizm ve eð len ce, e mek çi ler den kar þý lý ðý ö den me den el ko nu lan ar tý-e me ðin ne ka dar ve rim li bir kay nak ol du ðu nu gös te ri yor. Tüm bun lar ü re ti ci güç le rin na sýl bir ge liþ me gös ter di ði ni ve ka pi ta lizm de, top lum sal e me ðin ü ret ken li ði nin so nuç la rý nýn na sýl kul la nýl dý ðý ný or ta ya ko yu yor. Top lum, tüm ü re tim a raç la rý ný ken di or tak mül ki ye ti ha li ne ge tir di ði tak tir de, plan lý bir ge liþ mey le tüm ge rek sin me le ri ni ra hat lýk la sað la ya bi lir. Ve tüm bun la rý ko mü nist dü ze nin ge ti re ce ði, lü zum suz e mek har ca ma la rýn dan ta sar ruf ve ko - lek tif ça lýþ ma üs tün lü ðü ne da ya lý ya rar lar la bir lik te ya pa cak týr. Ü re tim a raç la rý sý nýr lý sa yý da te kel ve ka pi ta list u lu sun e lin de top lan mýþ týr. Ü re ti min ve e me ðin sos yal ka rak te ri dün ya ça pýn da ge liþ me gös ter miþ tir. Bu nun ge nel ko þul la rý o la rak u la þým ve i le ti - þim kü re sel dü zey de dir. Ü re tim a raç la rý yet kin lik de re ce si ne u laþ - mýþ týr. Bu nun da ha i le ri si an cak ko mü nist top lum da müm kün dür. Ger çek ge liþ me, ü re tim a raç la rý, top lu mun or tak mül ki ye ti ne geç ti - ðin de sað la na cak týr. Ýn san lýk, bu nu ger çek leþ ti re cek ge liþ me ev re si ne gir miþ tir. Hiç bir þey, top lu mun öz gür ce ser pi lip ge liþ me si ni en gel le ye mez. Bu gü ne dek, in san lýk, mad di ya þa mý ný sür dür me nin gün lük kay gý - la rýy la ha re ket et ti. Fa kat gir di ði ye ni ta rih sel ge liþ me i le ye ni bir sü - re ci baþ lat mýþ o lu yor. Mad di ya þa mýn e ge men li ði, bel li bir dö nem da ha var lý ðý ný sür dü re cek tir. Ye ni bir ya þam, zo run lu lu ðun ge liþ me - si te me lin de ser pi lip ge li þe bi lir. Ýn san lý ðýn u zun ve bü yük yü rü yü þü mad di ya þa mýn be lir le di - ði gün lük kay gý la rýn ö te si ne var mak i çin de vam e de cek tir. Bu ra da ger çek öz gür lük baþ la ya cak. Bu, in san lý ðýn ye ni bir ge liþ me ba sa ma ðý dýr. C.DAÐ LI 157

159 Mart 2004 BU GÜN KÜ DEV RÝM OR TA MI ÖN CE KÝ LER DEN FARK LI DIR Pro le tar ya, ka pi ta liz me kar þý, a çýk ya da ör tü lü, yüz yýl lar ca sü ren iç sa vaþ tan geç ti. Ýlk ta lep le ri iþ gü nü nün dü þü rül me si, ça lýþ ma ko þul la rý nýn i yi leþ ti ril me si ve son ra sýn da üc ret so ru nuy du. Da ha son ra, ma ki ne leþ me i le bir lik te, ma ki ne le rin par ça lan ma sý bi çi min - de ge liþ ti. Ma ki ne on la rý iþ siz bý ra ký yor du. Ýþ çi ler ma ki ne de ka pi ta - list öz gö rü yor lar dý. E mek çi le rin sý nýf mü ca de le si ge nel leþ ti ve git - gi de ka pi ta list sý ný fýn e ge men li ði ni yýk ma ya yö nel di. Ka pi ta list ü re ti min ge nel leþ ti ði ve e ge men ol du ðu her yer de, be ra be rin de bu na lým da pat lak ver di. Ka pi ta liz min ge li þi mi so nu cu bu na lým, sis tem bu na lý mý na dö nüþ tü. Sö zü nü et ti ði miz, yal nýz ca e - ko no mik bu na lým lar de ðil; bir bü tün o la rak top lum sal sis te min, ka - pi ta liz min bu na lý mý dýr. Sý nýf ça týþ ma la rý nýn te me lin de bu na lým ya tý - yor. Ka pi ta liz min bu na lý mý i se, ü re ti ci güç ler le, ü re tim i liþ ki le ri nin çe liþ ki si ne da ya ný yor. Ka pi ta list ü re ti min te me lin de ki bu çe liþ ki, tüm þid de tiy le, a ra la rýn da uz laþ maz çe liþ ki ve kar þýt lýk bu lu nan pro - le tar ya i le bur ju va zi a ra sýn da ki sý nýf ça týþ ma sý na yan sý yor. Top lum sal ü re ti ci güç le rin mut lak ge liþ me e ði li mi, top lum sal ü re tim sü re ci nin bir zo run lu lu ðu dur. Ka pi ta list ü re tim, ü re ti ci güç - le ri so nu na ka dar ge liþ ti rir. Fa kat, ü re ti ci güç ler de ki bu mut lak ge - liþ me e ði li mi, top lum sal ü re ti min ka pi ta list bi çi miy le sý nýr lý bir e ði - lim de ðil dir, ka pi ta lizm den son ra da yo lu na de vam e der. Ka pi ta list ü re tim bi çi mi nin ve ü re tim i liþ ki le ri nin sý nýr la rý var, a ma ü re ti ci güç le rin ge liþ me si nin sý ný rý yok tur. Ü re ti ci güç ler de ki bu mut lak ge - liþ me e ði li mi, u lus sý ný rý ný a þýp, dün ya pa za rý na doð ru ge liþ me gös - te rir. Bu da, ge liþ me le ri nin sý ný rý de ðil dir. Ü re ti ci güç ler de ki mut lak 158

160 ge liþ me e ði li mi zo run lu o la rak ko mü niz me va rýr. Ka pi ta lizm de, top lum sal ü re ti ci güç le rin ge liþ me e ði li mi nin ü re tim i liþ ki le riy le çe liþ ki si, ken di ni ka çý nýl maz o la rak bir bu na lým - la or ta ya ko yar. A ra la rýn da ki çe liþ ki ge niþ le yip, de rin leþ tik çe de, be - lir gin bir hal a lýr. Çe liþ ki le rin de rin li ði ve ge niþ li ði, sý nýf ça týþ ma la - rý nýn þid de tin de ken di ni gös te rir. De mek ki ka pi ta liz min ken di ya pý - sýn da bu lu nan çe liþ ki ve kar þýt lýk lar ve bu te mel de o lu þan bu na lým, bu gü nün so ru nu de ðil, ka pi ta liz min or ta ya çý ký þýy la bir lik te var. Ne var ki, baþ lan gýç ta ü re ti ci güç ler, ka pi ta list sý ný fýn yö ne ti mi al týn da ge li þe bi li yor du. Da ha son ra gö rü len tip te bir ça týþ ma baþ lan gýç ta yok tu. Ü re ti ci güç ler ge liþ me le ri nin ö nü ne çý kan her en ge li yý kar - ken ve so nu na dek ge liþ me gös te rir ken, sü re cin bel li bir a þa ma sýn - dan i ti ba ren, ka pi ta list top lum sal bi çi min ken di siy le ça týþ ma ya gir - di. Ve bu ça týþ ma, u zun za man dýr, top lum sal i liþ ki le rin tüm çeh re si - ni et ki li yor. Bü yük sa na yi nin ge li þi miy le bir lik te mey da na ge len bü yük mü ca de le ler, bu te mel de a çýk la na maz sa, baþ ka na sýl a çýk la na bi lir? Ýç sa vaþ lar, a yak lan ma lar, dev rim ler hep bu te mel ü ze rin de ger çek - leþ ti. Yal nýz ca u lus dü ze yin de ki ler de ðil, u lus la ra ra sý çap ta o lan lar da ay ný te me le da ya ný yor. Ka pi ta liz min iç çe liþ ki le ri git gi de i yi ce uz laþ maz bir hal al dý lar. Bu da, sý nýf ça týþ ma la rý nýn na sýl kes kin leþ - ti ði ni a çýk lar. Ka pi ta list ü re tim sü re ci nin baþ lan gý cýn da ü re ti ci nin ken di bi - rey sel mül ki ye tin de o lan ü re tim a raç la rý, gi de rek top lum sal ü re tim güç le ri ol du lar. Top lum sal ü re ti ci güç ler o la rak tüm bur ju va top lu - mun tem sil ci le ri o lan ka pi ta list ler ta ra fýn dan yö ne ti lir ler. E mek de top lum sal e mek ha li ne ge lir. Bu sü reç u lus la ra ra sý dü zey de ge li þim gös te rir. Ü re tim a raç la rý ve e me ðin top lum sal ka rak te ri söz ko nu su - dur ar týk. Bi lim sel tek nik i ler le me, e me ðin top lum sal lý ðý ný ge ri let - mez, sa ný la nýn ter si ne e me ðin top lum sal ka rak te ri, bi li min ü re ti me uy gu lan ma sýy la da ha ge li þir. Ve biz, bu ge liþ me nin han gi nok ta la ra gel di ði ni gö re bi li yo ruz. 159

161 Ça týþ ma Dün ya Ça pýn da Ça týþ ma, ü re ti min top lum sal ni te li ði ve e me ðin top lum sal ka - rak te ri i le ü rün le re el koy ma nýn (mal et me nin) ö zel bi çi mi a ra sýn da - dýr. E me ðin top lum sal ka rak te ri dün ya ça pýn da be lir gin leþ miþ tir. O hal de bu ça týþ ma, e me ðin dün ya ça pýn da ki top lum sal (sos yal) ni te - li ði i le bu nun ü rün le ri ne el ko yan bel li bir ka pi ta list ül ke ya da bel - li bir ka pi ta list güç a ra sýn da dýr. A la ný u lu sal de ðil, u lus la ra ra sý dýr. Gö ðü fet het me ye çý kan u lus la ra ra sý pro le tar ya nýn ey lem le ri, bu te - mel de ki ça týþ ma ta ra fýn dan te tik le ni yor. Top lum sal ü re ti ci güç ler top lum sal lýk la rý nýn ta nýn ma sý ný is ti - yor. Ü re ti min bu top lum sal a raç la rý, ka pi ta list le rin ar tý-de ðer el de et me sý nýr la rý na, sý nýr lý a maç la rý na sýð mý yor. Ka pi ta liz min ya pýl dý ðý öz gül ko þul lar, bü yü yen a raç la ra dar ge li yor. Top lum sal bir ni te lik al mýþ o lan bu a raç lar, top lu mun or tak la þa de ne ti min de, ya ni ge niþ top lum sal a maç lar la u yum i çin de ge li þe bi lir. Ol gun la þan Çe liþ ki ler Ka pi ta list le rin bu nok ta da ya pa cak la rý faz la bir þey yok tur. Ü re ti min top lum sal ni te li ði, ü re ti ci güç le rin top lum sal ni te li ði, ka - pi ta list le rin ge rek siz li ði ni a çý ða çý kart mýþ týr. On lar a dý na, ü re ti min de ne tim ve yö ne tim iþ le ri ni üc ret li yö ne ti ci ler ya pý yor. Top lum sal ü - re ti min ka pi ta list ler ol ma dan ya pý la bi le ce ði or ta ya çýk mýþ týr. On la - ra son dar be yi tüm top lum a dý na, ü re tim a raç la rý na el ko ya cak o lan pro le tar ya vu ra cak. Pro le tar ya, top lu ma dý þar dan bir çö züm da yat maz. Þey ler ya - ra týl maz, çö züm le ri ni ken di i çin de ta þý yan þey le re an cak ye ni bir bi - çim ve ri le bi lir. Ka pi ta list bi çim ler le ya pý lan top lum sal ü re tim, da ha yük sek bir top lum sal ü re tim bi çi mi ne dö nü þe cek ge liþ me nin çö zü - mü nü ken di i çin de ta þý yor. Bu çö zü mü ger çek leþ ti re cek dev rim ler, fark lý ko þul lar da gün de me gel di. Sý nýf mü ca de le si nin bu gün kü nes nel ko þul la rý ön ce - 160

162 ki ko þul lar dan fark lý dýr. Dev rim le ri zo run lu ya pan ka pi ta liz min iç çe liþ ki le ri dir ve bu çe liþ ki le rin ka çý nýl maz so nuç la rý dýr. Dev rim ler 19. yüz yýl da ilk gün de me gel dik le rin de, sis te min iç çe liþ ki le ri ta ma - men ol gun laþ ma mýþ tý. Sis te min çö zü lüp, da ðýl ma sý na yol a çan çe - liþ ki le ri, so nu na dek ol gun laþ ma dan dev rim le ri gün de me ge tir di ler. Bir dev ri me yol aç ma sý i çin, bu çe liþ ki le rin ta ma men ol gun - laþ ma sý da ge rek mi yor. E ko no mik ne den le rin ya nýn da, top lum sal, po li tik baþ ka ne den le rin üst üs te bin me siy le de dev rim ler gün de me ge li yor du. Ön ce ki dev rim le ri bu te mel de a çýk la mak ge re ki yor. Bu - gün ko þul lar de ðiþ miþ tir. Ka pi ta lizm mad di ü re ti mi ge liþ tir di. Bu ge liþ me, top lum sal bi çim le git gi de de rin le þen ça týþ ma ya yol aç tý. Bu nun te me lin de çe liþ ki le rin de rin leþ me si, ge niþ le me si var. Ka pi ta - liz min iç çe liþ ki le ri her yön den ge li þip, ol gun laþ tý. Bu gün pro le tar - ya dev rim le ri, sis te min ol gun la þan çe liþ ki le ri te me lin de gün de me ge li yor. Bu an lam da dev rim ler, ye ni bir top lu mu kur mak i çin da ha güç lü te mel le re sa hip tir. Da ha ön ce le ri tek tek ül ke ler de dev ri min þart la rý o luþ sa da, dün ya da ay ný þart lar o luþ ma ya bi li yor du. Bu i se, dev ri mi ya pan hal - kýn çok güç u lus la ra ra sý ko þul lar da yol al ma sý ný ge ti ri yor du. Bu gün i se, ka pi ta lizm tüm dün ya da, bir sis tem o la rak ken di so nu nu ge ti ri - yor. Ve dev rim ler her za man kin den da ha uy gun dün ya or ta mý na sa - hip. Dev rim ler zin cir le me ge liþ me le re yol a ça bi lir. Ay ný za man da u - lus la ra ra sý bir le þik kar þý-dev ri min kor kunç þid de tiy le de kar þý la þa bi - lir. Her ba kým dan þid det li bir sa vaþ o la cak týr. Ta rih sel ko þul lar pro - le tar ya nýn ka zan ma sýn dan ya na. C.DAÐ LI Mart

163 YE NÝ EV RE GER ÇEK LÝ ÐÝ NÝ HER KE SE KA BUL ET TÝ RE CEK TÝR Ý çin de bu lun du ðu muz ta rih sel sü re cin nes nel, so mut, kav ra - na bi lir çö züm le me si yö nün de bir ça ba, dün ya da ol du ðu gi bi Tür ki - ye ve Kür dis tan ya zý nýn da da gö rül me ye baþ la dý. Yal nýz ca, bu yön - de a týl mýþ yü zey sel bir a dým o la rak. Ha len, bu gün kü e ko no mik-ta - rih sel sü re cin di na mik le ri tüm net li ðiy le or ta ya ko na bil miþ de ðil. Bu du rum da biz, nes nel sü re cin en te mel yön le riy le kav ra na bil me - si i çin ta rih sel ev ri min bu gün han gi nok ta ya gel di ði ni ve i ler le me - nin han gi yön de ol du ðu nu ir de le me ye de vam e de ce ðiz. Son dö nem de, i çin de ol du ðu muz ye ni ta rih sel ev re yi ta ným - la mak i çin Ye ni Çað ya da Uy gar lý ðýn Ye ni Ça ðý i fa de le ri kul - la ný lý yor. Ba zý la rý da ay ný þe yi baþ ka a çý dan e le a lý yor. Ba zý la rý o - lum la ya rak, ba zý la rý da mah kum et mek i çin ir de li yor. A ma ne be - nim se yen ler, ne de red de den ler, da ha faz la a çýk la ma yap mý yor. He - nüz söy le ye cek bir þey le ri yok. Hiç de ðil se bu ko nu da söy le nen le ri et ki siz leþ tir mek i çin, ör dük le ri ses siz lik du va rý ný ken di el le riy le yý ký yor lar. Nes nel du ru mu, is te se ler de da ha faz la gör mez lik ten ge - le mez ler. Her kes, ö nün de so nun da ta rih sel ger çek le ri ka bul et mek zo - run da ka la cak týr. Mad di ko þul lar son de re ce ol gun laþ mýþ du rum da. Ý yi ce or ta - ya çýk mýþ ol gu la ra da ya na rak, ka pi ta list top lu mun ar dý lý nýn, ya ni ko mü nist top lu mun na sýl o la ca ðý ný bi lim sel o la rak a çýk lý yo ruz. Ü to - pik sos ya list le rin du ru mu çok fark lýy dý. On lar, ye ni top lu mun mad - di ko þul la rý he nüz ol gun laþ ma dan, ge le cek ü ze ri ne gö rüþ be lirt ti ler. 162

164 Yi ne de ge liþ me nin yö nü nü doð ru o la rak be lir li yor lar dý. Ü to pik sos ya list Sa int-si mon, mad di ko þul la rýn he nüz ol gun - laþ ma dý ðý bir dö nem de e ko no mik ge liþ me nin yö nü nü doð ru bi çim - de gö re bil miþ tir: E ko no mik i liþ ki le rin tek bir dü ze ne uy mak sý zýn ge liþ ti ði ger çe ði ne da ya nan bu gün kü ü re tim a nar þi si, ye ri ni, bir ü re - tim ör güt len me si ne bý rak mak zo run da dýr. Sa int-si mon ü re tim ör - güt len me si nin top lum sal ku rum la rý nýn o luþ ma ya baþ la dý ðý ný da söy lü yor. Bu na ör nek o la rak, ban ka la rý gös te ri yor. Mad di ol gu la rýn ol gun laþ ma sýy la bir lik te bu ko nu yu bi lim sel o la rak e le a lan Marx ve En gels tir. Marx, ka pi ta liz min çö züm le me si ni bi lim sel te mel de ya - pa rak, da ha yük sek bir top lu mun ü ze ri ne da ya na ca ðý ol gu la rýn, es - ki top lum da na sýl ge li þip ol gun laþ tý ðý ný or ta ya koy du. Yal nýz ca ye ni top lu mun mad di ön ko þul la rý ný gös ter mek le kal ma dý, e ko no mik ge - liþ me nin zo run lu o la rak ko mü niz me va ra ca ðý ný da bi lim sel bir ti tiz - lik le gös ter di. E ko no mi nin ev ri mi, zo run lu o la rak, ü re ti min top lum sal laþ - ma sý na doð ru dur. Ka pi ta liz min ü re tim a nar þi si ye ri ni, öz gür in san - lar ta ra fýn dan, ü re ti min ön ce den plan lan ma sý na, ü re ti min ör güt len - me si ne bý rak mak zo run da dýr. Ko mü niz mi zo run lu ha le ge ti ren, ü re - ti min git gi de top lum sal laþ ma sý dýr. Bu ge liþ mey le ça týþ ma i çin de o - lan ü re tim a raç la rý nýn ö zel mül ki ye ti, top lum sal mül ki ye te dö nü þe - cek tir. Le nin, ü re ti min top lum sal laþ ma sýy la kar þý kar þý ya bu lun du - ðu nu, bur ju va e ko no mist le re kar þý po le mi ðin de in ce ler ve gi di þa tý a - çýk lýk la be lir tir. yal nýz ca ba sit çe iç i çe geç miþ bir ü re ti min de - ðil, ay ný za man da ü re ti min top lum sal laþ ma sý nýn kar þý sýn da yýz; ö zel e ko no mik i liþ ki ler ve ö zel mül ki yet i liþ ki le ri, ar týk i çe ri ði ne uy ma - yan bir ka buk tan çý ka rýl ma sý ya pay o la rak ge cik ti ri lir se, ke sin kes çü rü ye cek o lan, bel ki bu çü rü me du ru mu nu ol duk ça u zun bir sü re sür dü re cek (en kö tü o la sý lýk la, o por tü nist çý ba nýn i yi leþ me si, u zun bir za man al sa da), a ma so nuç ta ke sin kes a tý la cak o lan bir ka buk - 163

165 tan i ba ret tir. (Le nin, Em per ya lizm, sf. 153) Ü re ti min top lum sal laþ - ma sý, ken di siy le çe liþ ki ve ça týþ ma ha lin de ki ka pi ta list ka bu ðu en za yýf ye rin den kýr dý ve bu ka buk her ye rin den çat lý yor. Ü re ti min top lum sal laþ ma sý, dün ya yü ze yin de bü yük bir ge - liþ me gös ter di. Yi ne, e me ðin sos yal ka rak te ri dün ya ça pýn da i ler le - me gös ter di. Ü re tim a raç la rý nýn ev ren sel ge li þi mi de va sa dü zey de. Top lum sal ü re ti min ge nel ko þul la rý ev ren sel ö zel lik te. Ký sa ca sý mad di ü re tim de bü yük bir i ler le me kay de dil di. Ye ni top lu mun mad - di ko þul la rý her yön den ol gun laþ tý. Es ki ka bu ða sýð ma ya cak ka dar ol gun dur. Bu du rum da, ye ni top lum hak kýn da da ha faz la þey söy le - ye cek bir nok ta da bu lu nu yo ruz. Bu na rað men, kü çük-bur ju va sos - ya liz mi çok da ha ge ri ye gi di yor. On lar da ü to pik sos ya liz min sað la - dý ðý i ler le me ye bi le rast lan mý yor. Top lum sal ü re tim bo yu tun da kay de di len i ler le me, sis te min çe liþ ki le ri ni de rin leþ ti ri yor. Ka pi ta liz min e ko no mik iþ le yi þi, nes nel ge liþ me si, sis te min iç çe liþ ki le ri ni ka çý nýl maz o la rak kes kin leþ ti rir. Ýç çe liþ ki le rin böy le si ne de rin leþ me si ve ol gun laþ ma sý, es ki top lum - sal ya pý nýn çö zü lüp, da ðýl ma sý na yol a çý yor. Bu, ye ni bir top lum la so nuç lan ma ma sý ha lin de, tüm top lu mun çü rü me si de mek tir. O za - man, her þey su lar al týn da ka lýr. Bu ra da ar týk ta rih sel dev rim ci gö - rev, es ki ya pý nýn dö nüþ tü rül me si dir. Dö nüþ tür me dev rim ci bir iþ tir. Bu dö nüþ tür me i þi ni ya pa cak sý nýf, yal nýz ca pro le tar ya dýr. Le nin, dün ya pro le tar ya sý nýn he de fi ni öz lü söz ler le be lir ler: Tröst le ri vb. a þa rak i le ri, on la rý a þa rak sos ya liz me. (Ka dýn ve A i le, Le nin, sf. 148) Le nin, da ha i le ri bir top lu mun ön cül le rin den ha re ket e de rek, u - lus la ra ra sý pro le tar ya nýn sos ya lizm he de fi ni a çýk o la rak gös ter di. Sos ya liz me ge çiþ, tüm ta rih sel ge liþ me nin bir zo run lu lu ðu ol muþ tur. Ye ni bir ev re ye gir di ði miz ta rih sel ger çe ði, ken di si ni her ke se ka bul et ti re cek tir. Son ker te de, gün lük i liþ ki ler ve o lay lar hep bu te - mel de mey da na ge li yor. Gün lük i liþ ki le ri, gün cel ge liþ me le ri son ne de ni ne dek iz le di ði miz de, tüm bu de ðiþ me nin, bu nes nel te mel - 164

166 den et ki len di ði ni, e ko no mik te mel de ki bü yük de ði þi min, tüm po li - tik, sý nýf sal, top lum sal i liþ ki le ri be lir le di ði ni gö rü rüz. Ýn sa nýn gel di ði nok ta yý ve ü re tim a raç la rý nýn or tak la þa kul la - nýl ma sý ha lin de ne le re yol a ça ca ðý ný Fi del Cast ro doð ru bir kav ra - yýþ la or ta ya ko yu yor: E ðer in san top lu mu nun tüm den ge li þi mi ka - o tik, dü zen siz, ön ce den kes ti ri le mez, son de re ce a cý ma sýz ve a da let - siz bir þe kil de ger çek leþ tiy se, ta ri hin bu mo men tin de tü rü mü ze la - yýk, fark lý ve ger çek ten a kýl cý bir dün ya kur ma mü ca de le si, in sa noð - lu nun ilk kez ken di ka de ri ni plan la ma gi ri þi mi an la mý na gel mek te - dir. Bu ye ni dün ya nýn, in sa noð lu nun da ha ön ce ya þa dý ðý a þa ma lar - la hiç bir ben zer li ði bu lun ma mak ta dýr ve baþ ka ko þul lar da müm kün ve hat ta ha yal e di le bi lir bi le de ðil dir. (Y.E.Mü ca de le Bir li ði Sa yý: 9, Say fa: 8) Fi del Cast ro da Marx, En gels ve Le nin in ay ný bi lim sel an la yý þý na da ya na rak, nes nel du rum dan yo la çý ký yor ve in sa noð lu - nun ne le re u la þa bi le ce ði ni du ru bir dil le a çýk lý yor. Ki mi le ri, i çin de ol du ðu muz ev re yi, uy gar lý ðýn ye ni bir ça ðý o la rak ni te len di ri yor. Du ru mu kav ra mak tan u zak bir gö rüþ. Ye ni ev - re, es ki nin de va mý de ðil dir. Geç miþ ten ko puþ tur. Ü re tim a raç la rý nýn or tak la þa mül ki ye tiy le baþ la yan sü reç, in sa noð lu nun ta rih ön ce si dö ne mi aþ tý ðý ye ni bir ta ri hin baþ la ma sý ný i fa de e di yor. Ýlk de fa e ko - no mi nin bas ký sýn dan kur tul ma sý, ger çek ten öz gür ol ma sý dýr. Uy gar - lýk ta ri hi i se, sý nýf lý top lum lar ta ri hi dir. Ýn san lý ðýn ye ni ge liþ me ba - sa ma ðý, bu an lam da sý nýf lý top lum la ra denk dü þen uy gar lýk ta ri hin - den ko puþ tur. Ýn sa noð lu nun da ha ön ce ha yal bi le e de me ye ce ði da - ha yük sek bir top lu mun, in san top lu mu nun baþ la ma sý dýr. Da ha ön - ce ki a þa ma lar da müm kün ol ma yan böy le si bir ta ri hi sü reç, ar týk o - la nak lý ha le ge li yor. Bu nun o la nak lý ol du ðu nu kav ra yan in sa noð lu, bu he de fi ger - çek leþ tir mek uð ru na, tüm gü cü nü ha re ke te ge çi ri yor. C.DAÐ LI Mart

167 ME SE LE SI NIF LA RI KAL DIR MAK TIR Top lum sal ü re tim, bü yük bir i ler le me kay de din ce, bu ra dan ha re ket le, top lum sal ü re ti min tüm in san la rýn ya ra rý na o la ca ðý so nu - cu çý kar tý lý yor. Böy le söy le yen ler, top lum sal ü re ti mi, ta rih sel bi çim i çin de de ðil de, ge nel bir bi çim, ta rih-dý þý bir ü re tim o la rak gö rü yor - lar. Ge nel o la rak ü re tim ol ma dý ðý gi bi, ge nel o la rak top lum sal ü re - tim de yok tur. Bel li bir e ko no mik dö ne me denk dü þen, ge çi ci o lan ü re tim bi çi mi var dýr. Ka pi ta list ü re tim, top lum sal bir ü re tim dir ya da top lum sal ü re ti min ka pi ta list bi çim al týn da or ta ya ko nu þu dur. Fa kat, ka pi ta list bi çim, top lum sal ü re ti min tek bi çi mi de ðil dir. Ka pi ta lizm - de yet kin lik dü ze yi ne çý kan top lum sal ü re tim, bel li bir ge liþ me a þa - ma sýn da, da ha yük sek bir bi çi mi, ko mü nist bi çi mi zo run lu ha le ge - ti rir. De mek ki ka pi ta list ü re tim, top lum sal ü re ti min son suz bi çi mi de ðil dir. Da ha yük sek bi çi min mad di ö ge le ri ni i çin de ta þýr ve ol gun - laþ tý rýr. Top lum sal ü re ti min bir bi çi mi o la rak, ka pi ta list ü re tim, bu bi - çi me denk dü þen e ko no mik güç le re, top lum sal ku rum la ra da ya nýr: Fab ri ka, bü yük sa na yi, bi li min tek no lo jik uy gu la ma sý, u la þým ve i - le ti þim a ðý nýn ev ren sel iþ le yi þi, ban ka lar vb. Ka pi ta lizm zo run lu o - la rak, ü re ti ci güç le ri ve e ko no mik ku rum la rý ge liþ ti rir. Bu ge li þim, gü nü müz de en i le ri dü zey le re u laþ mýþ týr. Ka pi ta list e ko no mik ku - rum la rýn ge liþ miþ dü ze yin den yo la çý kan ki mi sos ya list ve li be ral te - o ris yen ler, bu ku rum la rýn, in san lý ðýn ya ra rý na kul la ný la bi le ce ði ni i - le ri sür dü ler. Ban ka la rýn dün ya ör güt len me si ni ve i le ti þi min u lus la - ra ra sý a ðý ný bu na ör nek gös te ri yor lar. Hat ta, iç le rin de, e ðer re for me 166

168 e di lir ve de mok ra tik leþ ti ri lir se, Dün ya Ban ka sý nýn yok sun ve yok - sul u lus la rýn kal kýn ma sý na hiz met e de bi le ce ði ni tar tý þan lar bi le var. Hiç þüp he siz, bu ko nu da ki gö rüþ ler ilk de fa gün de me gel mi - yor. Top lum sal ü re ti min ve e ko no mik ku rum la rýn i ler le me siy le bir - lik te, bun la rýn in san lý ðýn ya ra rý na kul la nýl ma sý dü þün ce si de or ta ya çýk tý. Ka pi ta list e ko no mik ku rum la rýn in san lý ðýn ya ra rý na o la bi le ce - ði dü þün ce si, ka pi ta liz min ö zel mül ki yet te me li ni ve sö mü rü cü do - ða sý ný hiç an la ma mak týr. Ka pi ta lizm de top lum sal ü re tim ne den li ge li þir se ge liþ sin, ö zel mül ki yet te me li ni ko ru du ðu sü re ce, her za - man top lum sal ü re ti min so nuç la rý ný ö zel mülk sa hi bi, ken di ne mal e de cek tir. Bir ge liþ me yi de çok i yi bi li yo ruz: top lum sal ü re tim, ö - zel mül ki ye ti zo run lu o la rak kal dýr ma yý gün de me ge ti rir. Ka pi ta liz min e ko no mik top lum sal ku rum la rý nýn top lu mun ya ra rý na o la ca ðý ný i le ri sü ren ler, bu ra dan ha re ket le de, ü re ti min top - lum sal bi çi mi ni de ðiþ tir me den, ye ni bir top lu mun ku ru la bi le ce ði ni söy lü yor lar. Ka pi ta liz min, ye ri ni re form lar yo luy la, sos ya liz me bý - ra ka ca ðý gö rü þü bu te me le da ya ný yor. E me ðin ü ret ken li ðin de ki bü - yük ge liþ me, sa na yi dev ri mi, bi lim sel-tek no lo jik dev rim a la nýn da ki baþ dön dü rü cü ge liþ me ler Ta rih te ilk de fa, ka pi ta list ü re ti min, ko - mü nist ü re ti me dö nüþ me si nin ko þul la rý or ta ya çýk tý. Bu dö nü þüm le bir lik te in san lý ðýn ge liþ me si gü ven ce al tý na a lý na cak týr. Tüm bun lar, ka pi ta liz min bað rýn da or ta ya çýk ma ya baþ lý yor. Ýþ te, da ha yük sek bir top lum sal bi çi min da ya na ca ðý bu mad di ö ge - ler, es ki ka pi ta list top lum sal bi çim le çe liþ ki ve ça týþ ma i çin de dir. Es - ki bi çim yý kýl ma dan, mad di ö ge ler ser best ka la maz. Da ha yük sek ü - re tim bi çi mi o la rak ko mü nist ü re tim, es ki bi çim i çin de ku ru la maz. Bu nun i çin, es ki top lum sal bi çi min par ça lan ma sý ön ko þul dur. O za - man es ki bi çim den kur tu lan mad di ö ge ler, ye ni top lum sal bi çi min da ya nak la rý o lur. An cak o za man, bi re yin ger çek ge li þi min den ve ger çek öz gür lü ðün den söz e de bi li riz. Ka pi ta list e ko no mik ku rum la rýn top lum sal ro lü nü ö ven ler, 167

169 sý nýf lar sa va þý a la nýn da, sý nýf sa va þý ný de ðil, sý nýf iþ bir li ði ni ö ne ri - yor lar. Bu gö rüþ sa hip le ri ne gö re, pro le tar ya ik ti da ra gel me den de, top lum sal ü re tim ay gýt la rý, pro le tar ya nýn a maç la rý na hiz met e de bi - lir. Pro le tar ya ve sos ya list ler, ö zel mül ki ye te do kun ma dan, yö ne ti - me ka tý la bi lir ler. Ka pi ta list ku rum lar bu sa ye de de mok ra tik le þe bi lir. So nuç o la rak, halk ya ra rý na kul la ný la bi lir. Sos yal-re for mizm, te mel - de, bu gö rüþ ten yo la çý ký yor. A çýk týr ki, bu gö rüþ, pro le tar ya nýn ka - pi ta list sis tem i çin de ve bur ju va e ge men li ði al týn da kal ma sý ný ö ner - miþ o lu yor. Böy le ce, pro le tar ya ve o nun en i yi tem sil ci le ri nin, sis te - min yö ne tim me ka niz ma la rýn da yer al ma sýy la, bur ju va e ge men li ði gü ven ce al tý na a lýn mýþ o la cak. Ger çek te i se, e me ðin ye ni den ör güt len me si nin ve ü re ti min top lum sal bi çi mi nin te mel ko þu lu, pro le tar ya nýn ik ti da ra gel me si, e - ge men sý nýf ol ma sý dýr. Pro le tar ya e ge men sý nýf ha lin de ör güt len me - dik çe, e ko no mik ya pý nýn, e mek çi le rin ya ra rý na, kök lü o la rak dö nü - þü mü o la nak lý de ðil dir. Me se le ka pi ta list mül ki ye tin yö ne ti mi ne ka - týl mak de ðil, o nu yýk mak týr. Me se le ü re tim a raç la rý nýn ö zel mül ki - ye ti ne son ver mek, top lu mun or tak la þa mül ki ye ti ne dö nüþ tür mek tir. Me se le, sý nýf la rý kal dýr mak týr. Marx, me se le dün ya yý de ðiþ tir mek - tir, der ken an lat tý ðý þey, sý nýf la rýn kal dý rýl ma sý dýr. Marx ýn gö rü þü - nü bu te mel de an la ma yan lar, ka pi ta list sis tem yý kýl ma dan ve sý nýf lý top lum al týn da bi le, dün ya nýn de ðiþ ti ri le bi le ce ði an la yý þý na va rý yor - lar. Mev cut dün ya, sý nýf lý bir dün ya dýr. Bu gün kü dün ya yý de ðiþ tir - mek, sý nýf la rý kal dýr mak týr. Sý nýf la rý kal dýr mak, ka pi ta liz mi yýk mak - la baþ la yan ve de vam e den bir ta rih sel sü reç tir. Sý nýf la rý kal dýr ma nýn ko þu lu, pro le tar ya nýn e ge men sý nýf bi - çi min de ör güt len me si dir. Pro le tar ya e ge men sý nýf du ru mu na ge le - rek, sý nýf la rý or ta dan kal dý rýr. Pa ris Ko mü nü nden son ra Marx, bu e - ge men li ðin pro le tar ya dik ta tör lü ðü o la ca ðý ný söy le miþ tir. Bu ne den - le, Le nin an cak sý nýf lar mü ca de le si nin ka bu lü nü, pro le tar ya dik ta - tör lü ðü nün ka bu lü ne dek var dý ran la ra mark sist de ne bi le ce ði ni söy - 168

170 ler. As lýn da, pro le tar ya nýn e ge men sý nýf bi çi min de, pro le tar ya nýn dev rim ci dik ta tör lü ðü o la rak ör güt len me si ne, çe þit li bi çim ler le kar - þý çý kan lar, bu nun so nu cu, pro le tar ya nýn po li tik o la rak ön cü lük ro - lü nü yad sý yor lar. Pro le tar ya dik ta tör lü ðü nün red di, ka çý nýl maz o la - rak, dev rim ci sý ný fýn ön cü lük mis yo nu nun da red de dil me si ni ge ti rir. Prog ram la rýn dan ön ce lik le, pro le tar ya dik ta tör lü ðü kav ra mý ný çý ka - ran ko mü nist par ti le rin, ar dýn dan, par ti nin ön cü lük ro lü nü be lir le - yen i fa de le ri çý kar ma la rý te sa düf de ðil dir. Bu nun ye ri ne, kit le ör gü - tü ol mak i fa de si ge çi ril di. Var dýk la rý so nuç, pro le tar ya yý, ta rih sel gö re vi o lan ka pi ta liz mi yýk mak ve pro le tar ya dik ta tör lü ðü nü kur - mak he de fin den u zak laþ týr mak. Pro le tar ya nýn e ge men sý nýf du ru mu na gel me si nin, dev rim ci dik ta tör lü ðü nün ve bu na da ya na rak sý nýf la rý kal dýr ma nýn ön ko þu lu i se, ko mü nist dev rim dir. Ko mü nist dev rim, po li tik ik ti da rýn e le ge çi ril me siy le baþ la - yan, e ko no mik, top lum sal ya pý nýn dö nü þü müy le sü ren bir sü reç tir. Ka pi ta list top lum sal ü re ti min bi çi mi ni de ðiþ tir me den e ko no mik ya - pý nýn, halk kit le le ri nin e ko no mik kur tu lu þu nu sað la ya ca ðý ný söy le - yen ler, bu yol la ko mü nist dev ri min ge rek siz o la ca ðý ný söy lü yor lar. Oy sa ki ko mü nist dev rim, sa na yi dev ri mi, bi lim sel tek no lo jik ge li - þim ve ka pi ta liz min tüm e ko no mik ha re ket ya sa la rý ta ra fýn dan bir zo run lu luk o la rak gün de me gel miþ tir. Top lum sal ü re ti min ge li þi mi - ni en gel le yen, e me ðin top lum sal ka rak te riy le ça tý þan ka pi ta list bi çi - mi yý ka cak o lan ko mü nist dev ri min ko þul la rý, her ba kým dan ol gun - laþ mýþ týr. C.DAÐ LI Mart

171 DÜN YA PRO LE TAR YA OR DU SU NUN BÝR MÜF RE ZE SÝ OL MAK Tür ki ye nin sos yal-re for mist par ti le ri i le çe þit li ül ke le rin sos - ya list ve ko mü nist par ti le ri a ra sýn da sý ký bir i liþ ki baþ la dý. Bir bir le - ri ni kong re le ri ne da vet e di yor, u lus la ra ra sý et kin lik dü zen li yor ve her yer de da ha sýk gö rü lü yor lar. Sý ra, kar deþ par ti yö ne ti ci le ri nin do ðum gü nü nü kut la ma ya gel di. Bir bir le ri ni ö ven de meç ler ver - mek, a ra la rýn da ki i liþ ki le ri pe kiþ ti ren en ö nem li gö rev dir. Da ha ne ka dar or tak ça lýþ ma var sa, hep si ni pro le tar ya en ter nas yo na liz mi o - la rak gös te ri yor lar. Ay ný ta ri hi o lay lar i kin ci kez tek rar la ný yor. Bu de fa tra ji-ko - mik o la rak. Ýl ki, 90 ön ce si çe þit li ko mü nist par ti le ri a ra sýn da ya þan - dý. Bu par ti le rin ken di le ri de, a ra la rýn da ki i liþ ki ler de tra jik bi çim de bit ti. Bun la rýn he men he men tü mü ya a dý ný bi le de ðiþ ti rip sos yal-de - mok rat par ti ol du ya da ta ma men da ðýl dý. Çok a zý ay ný ad la ve ay ný çiz gi de var lý ðý ný sür dü rü yor. Son ra dan, on lar la ay ný çiz gi ye ge len - ler, bü tün ko mik lik le riy le ön ce ki le ri tak lit e di yor lar. Ön ce ki le rin ol sun, bu gün kü le rin ol sun, a ra la rýn da ki bu sar - maþ do laþ lýk, bu kay naþ mýþ lýk ne re den kay nak la ný yor? Bu, ay ný ko - num da ol mak tan i le ri ge li yor. Bu, geç miþ te ol du ðu gi bi, is ter ik ti - dar da ol sun, is ter bur ju va e ge men li ði al týn da ol sun, dün ya yý de ðiþ - tir mek ten vaz ge çip, dün ya nýn mev cut sta tü ko sun da an laþ ma ya, ay - ný çiz gi de bu luþ ma ya da ya ný yor. Bu ay ný çiz gi, ka pi ta lizm le bir a ra - da ya þa ma po li ti ka sýn da bir le þi yor du. Ýs ter ka pi ta lizm le yan ya na, is ter ka pi ta lizm ko þul la rýn da. Öy le ki, bu po li ti ka a ra la rýn da ki or tak - 170

172 lý ðý be lir li yor du. Dün ya yý dev rim yo luy la de ðiþ tir mek is te yen bir ko mü nist par ti si ne kar þý, ay ný dýþ ta la yý cý tav rý gös te re bi li yor lar dý. Sta tü ko cu çiz gi de bir blok o luþ muþ tu. Sta tü ko cu luk, ay ný düz lem - de ki ko mü nist par ti le rin res mi çiz gi siy di. Bir ül ke de, pro le tar ya nýn ger çek po li tik tem sil ci si nin han gi si ol du ðu nu, sý nýf sa va þý mý be lir ler. Sta tü ko cu blok i se, pro le tar ya tem sil ci le ri ni ken di si be lir li yor du. Ka pi ta list ül ke ko mü nist par ti le - ri, bu an la yý þa bað lý o la rak, sos ya list ül ke ler den u zun sü re des tek gör dü ler. On lar bu des te ði, dev rim ci Mark siz me kar þý kul lan dý lar. Tüm bun lar ta rih sel o la rak ya þan dý. Pe ki, on ca gü ce ve des te ðe rað - men ne yap tý lar, var lýk la rý ný sür dü re bil di ler mi? 90 lý yýl lar da ne ler ol du ðu nu ya þa dýk. Sta tü ko cu çiz gi, her yer de çök tü. O lan-bi ten þey, dün ya yý de ðiþ tir me yi a maç la ma yan her sos yal ha re ke tin so nun da çü rü me si dir. Bu gün dev rim ve ko mü nizm mü ca de le si ni sür dü ren ler kim - ler? Dün, sta tü ko cu par ti ler ta ra fýn dan dýþ la nan lar, Mark sizm-le ni - niz min dev rim ci çiz gi sin de mü ca de le ve ren le rin ya nýn da, kü çükbur ju va dev rim ci çiz gi de yü rü yen ler en zor ko þul lar da bi le mü ca de - le yi sür dür dü ler. Bu gün, dev rim ci ha re ket te et kin o lan lar bu güç ler - dir. Bu gün baþ ka bir du rum la kar þý kar þý ya yýz. Dün, kü çük-bur - ju va te mel de de ol sa, dev rim ci bir mü ca de le ve ren ler, bu gün sos yalre for mist bir çiz gi ye kay dý lar. Da ðý lýp gi den sta tü ko cu par ti le rin boþ lu ðu nu bu gü nün re for mist le ri dol dur ma ya ça lý þý yor. E mek çi sý - nýf la rýn u lus la ra ra sý i liþ ki le ri ni gi den ler gi bi e le a lý yor lar. On la rýn yap týk la rý ný ya pý yor lar. Tür ki ye de dev rim ci güç le ri za yýf lat mak, tas fi ye et mek i çin uð ra þan lar, dev rim ci o lan her þey den u zak kal ma - ya ö zel ça ba gös te ren ler, u lus la ra ra sý sos ya list ha re ket ve ki þi ler le da ya nýþ ma da bu lu nu yor lar. Zor o lan dan ka çýp, ko lay o la ný seç miþ o lu yor lar. Bu ra da dev rim ci mü ca de le den ka çýp e mek çi le rin, u lus la - ra ra sý ha re ke tin ar ka sý na sý ðýn ma ya ça lý þý yor lar. Böy le ce u lus la ra ra - 171

173 sý a lan i çin yap týk la rý ge ve ze lik le ri, pro le tar ya en ter nas yo na liz mi o - la rak ka bul et tir me ye uð ra þý yor lar. Sos ya lizm a dý na, yap týk la rý her tür saç ma lý ðý ka bul et me mi zi is ti yor lar. Pro le tar ya en ter nas yo na liz mi, pro le tar ya nýn u lus la ra ra sý gö - rev le ri hak kýn da ge ve ze lik et mek de ðil, her ko mü nist par ti nin, ken - di si ni pro le tar ya nýn dün ya or du su nun bir müf re ze si o la rak gör me si - dir. Bir müf re ze o la rak en ter nas yo nal gö rev le ri ye ri ne ge tir me si dir. Ken di bu lun du ðu a lan da pro le tar ya nýn kur tu lu þu i çin dev rim ci gö - rev le rin den ka çan bir par ti, pro le tar ya nýn en ter nas yo nal gö rev le ri ni na sýl ye ri ne ge ti re bi lir. De mek ki pro le tar ya en ter nas yo na liz mi, bir yö nüy le u lus la ra ra sý gö rev ler dir; di ðer yö nüy le ken di ör güt len di ði top rak lar da dev rim mü ca de le si ver mek tir. Söz de en ter nas yo na list - ler, en ter nas yo na lizm üs tü ne çok laf e de rek, bu lun duk la rý a lan da ki sos yal-re for mist ve o por tü nist ni te lik le ri nin ü ze ri ni ör tü yor lar. Bol - þe vik Par ti si, pro le tar ya en ter nas yo na liz mi ne bað lý bir par ti dir. En - ter nas yo nal gö rev le ri ni ye ri ne ge tir me de ak tif bir rol oy na mýþ týr. Ay ný za man da, Rus ya da dev ri min ba þa rý ya u laþ ma sý i çin sa va þým ver miþ tir. O por tü nist ler i se ne bu lun duk la rý top rak lar da dev rim ci gö rev le ri ni ye ri ne ge ti ri yor lar, ne de u lus la ra ra sý a lan da. Bir þe yi ka bul et mek ge re kir ki, re for mist ler ol sun, o por tü - nist ler ol sun u lus la ra ra sý bað lan tý lar kur ma da dev rim ci le re gö re da - ha be ce rik li dir ler. Bu, dün de böy ley di, bu gün de... Dev rim ci Mark - sist-le ni nist ha re ket, ay ný be ce ri yi gös te re mi yor. Bu na ar týk bir son ve ril me li. Ken di öz gü lü müz de ko nu þur sak, dün ya dan ba kýn ca, san - ki Tür ki ye ve K.Kür dis tan da on lar var mýþ gi bi bir gö rün tü or ta ya çý ký yor. Bu gö rün tü, pro le tar ya nýn dev rim ci mü ca de le si ne za rar ve - ri yor. Sa va þan ger çek dev rim ci güç ler i se da ha ge ri ler dey miþ gi bi bir gö rü nüm de ler. Bu gö rü nüm de ðiþ ti ril me li. Te o ri de, po li ti ka da, pra tik te, ör güt len me a la nýn da en i le ri yi tem sil e den ler, u lus la ra ra sý i liþ ki ler de de du rum la rý na denk bir ko num el de et me li. Bu a lan da a - tý lan ö nem li a dým lar var, an cak da ha da güç len di ril me si ge re ki yor. 172

174 Dün ya da ki nes nel du rum ve po li tik ko þul lar biz den ya na. Re - for mist, sta tü ko cu par ti ler çök müþ ken, ye ni le ri, dev rim ci ler kar þý - sýn da tu tu na maz. Her þey den ön ce dev rim ci yön de sey re den o lay la - rýn gi di þa tý bu na i zin ver mez. Sý nýf lar sa va þý, pro le tar ya nýn ik ti da ra gel me si yö nün de kuv vet le i ler li yor. Dev ri min ye ni bir dal ga sý dün - ya yý sa rý yor. Dev rim kit le le rin ge niþ ke si mi nin gö zü nü a çý yor, on la - rý ha re ke te ge çi ri yor; en ge ri o lan la rý bi le de rin den sar sý yor. Bu ko - þul lar da re for mizm ne ya pa bi lir. Sý nýf lar sa va þý nýn þid det len me si ve dev ri min ge liþ me si kar þý sýn da, re form cu-ba rýþ çý po li ti ka la rýn hiç þan sý yok. Dün ya da ki ge liþ me ler dev rim ci le rin söy le dik le ri ni doð ru la - yýn ca, e mek çi kit le ler de, dev rim ci le re kar þý bü yük bir gü ven doð du. Bu gü ve nin e mek çi sý nýf la rýn i çe ri sin de na sýl de rin kök sal dý ðý her yer de ve her o lay da gö rü le bi lir. Bu, dün ya pro le tar ya ha re ke ti nin ni - te lik yük se li þi dir. Dev rim ci Mark sizm, bu ni te li ði en ter nas yo nal i - liþ ki le re de yan sýt ma lý. C.DAÐ LI 173

175 174

176 KA PÝ TA LÝZM DEN KO MÜ NÝZ ME GE ÇÝÞ ÇA ÐIN DA KO MÜ NÝST PAR TÝ SÝ 175 EK: Sos ya lizm, ça ðý mý zýn ve gü nü mü zün bir ol gu su dur. Mo dern ka pi ta list i liþ ki ler her yön den sos ya liz me i þa ret e di yor. Ta rih sel sü - re cin gel di ði bu mo men ti an la ma mak, dün ya ça pýn da sür mek te o lan sý nýf lar mü ca de le si nin ni te li ði ni an la ma mak týr. Bu gü nü doð ru bi - çim de kav ra ma yan lar, ge le cek ü ze ri ne bir þey ler söy le ye mez ler. U - lus la ra ra sý ko mü nist ha re ket, sos ya liz mi gü nü mü zün bir ol gu su o la - rak e le al ma dý ðý tak tir de, sü re cin ve o lay la rýn dý þý na dü þer. Sos ya - liz min bir ol gu ha li ne ge li þi ni an la mak i çin i se, ön ce lik le, sos ya liz - mi her ba kým dan ha zýr la yan mo dern ka pi ta liz min u laþ tý ðý ge liþ me dü ze yi ni bi lim sel o la rak be lir le mek ge re kir. Ka pi ta lizm bel li bir ge liþ me a þa ma sýn da (ge liþ miþ ka pi ta lizm a þa ma sý) em per ya liz me dö nüþ tü. Em per ya liz min e ko no mik ö zü te - kel ci lik tir. Em per ya list a þa ma da ki ka pi ta list ge liþ me, te kel le ri bi raz da ha güç len dir me yö nün de ol du. Te kel ci ka pi ta liz min ilk e ði li mi te - kel ci dev let ka pi ta liz mi bi çi min de ken di si ni gös ter di. Bu sü reç, I. Em per ya list Pay la þým Sa va þý ve son ra ki dö nem de ö ne çý kan ka pi ta - liz min dün ya kri zin de, da ha da hýz lan dý. Sa vaþ ve e ko no mik kriz te - kel ci dev let ka pi ta liz mi ni ta ma men güç len dir di. Te kel ler ta ra fýn dan e le ge çi ri len dev let, e ko no mik ya þa ma te kel ler ya ra rý na mü da ha le e -

177 der du ru ma gel di. Te kel le rin de ne ti min de ki dev let, yal nýz ca te kel le - rin en i yi müþ te ri si ol mak la kal ma dý, te kel ler ya ra rý na top lu mun mülk süz leþ me sü re ci ni da ha da hýz lan dýr dý. Ser ma ye nin çok el den çý kýp, da ha az e le doð ru ak ma sý nýn bü tün ko þul la rý ya ra týl dý. Ge liþ - mek i çin uy gun or tam bu lan te kel ler, e ko no mi nin te mel dal la rý ný ta - ma men e ge men lik le ri al tý na al dý lar. Dev let le bü tün leþ miþ te kel ci ka pi ta lizm, te kel ci ka pi ta liz min bir e ði li mi o la rak gü nü mü zün te mel bir ol gu su dur. Çe þit li te kel ci bir lik ler a ra sýn da ki bir leþ me ler ka pi ta liz min ge liþ me e ði li mi dir. U lu sal ve u lus la ra ra sý dü zey de ger çek le þen ser ma ye nin bir leþ me le riy le, gü cü nü i yi ce ar tý ran u lus la ra ra sý te kel - ler, böy le ce dev le te ve dev let a ra cý lý ðýy la top lum sal ya þa ma e ge men ol du. Ka pi ta list te kel ler a ra sýn da ki bir leþ me ler bü tün bir yüz yýl bo - yun ca sür dü. Ö zel lik le ka pi ta liz min dün ya kri zi nin ye ni bir a þa ma - sý o lan 1998 yý lýn da ki e ko no mik kriz sý ra sýn da bu bir leþ me en yay - gýn ve yo ðun bi çim de gö rül dü. Bu du rum, çe þit li yön ler de ye ni bir sü re ce i þa ret e di yor. Ka pi ta list ü re tim bi çi mi nin do ruk nok ta sý o lan e ko no mik kriz le rin, te kel leþ me de ki ro lü ye te rin ce bi lin ce çý ka rýl mýþ de ðil dir. E ko no mik kriz dö nem le rin de güç süz o lan ser ma ye if las e der ken, bu nun ya nýn da or ta ya çok da ha bü yük te kel ci bir lik ler çý kar. Çe þit - li yol lar la bü yü yen te kel ler, a yak ta ka la ma yan la rýn ser ma ye si ni de yi ne çe þit li yol lar la e le ge çi rir ler. E ko no mik kriz dö nem le ri bir son - ra ki dö ne min mad di ko þul la rý ný da ken di i çin de ta þýr lar. Her kriz sý - ra sýn da top lu mun da ha bü yük bir ke si mi ken di a ra la rýn da bir leþ miþ ya da an laþ mýþ bir kaç te kel ci bir li ðin e ge men li ði al tý na gi rer. Te kel - ci ge liþ me, ser ma ye bi ri ki mi nin ta ri hi e ði li mi kriz le bir lik te, fi zi ki sý ný rý na ge lip da ya nýr. Ü re tim a raç la rý nýn mer ke zi leþ me si ve e me ðin top lum sal laþ - ma sý, te kel ci ka pi ta liz min ve te kel ci dev let ka pi ta liz mi nin en ö nem - li ö zel li ði dir. Te kel ci bir lik le rin u lu sal ve u lus la ra ra sý düz lem de bir - 176

178 leþ me si ve dev let-te kel bü tün leþ me si sü re ci e me ðin top lum sal laþ - ma sý ný da ha bir hýz lan dýr dý. E me ðin top lum sal laþ ma sý ný ar tý ran bir ge liþ me de, te kel ci dev let ka pi ta liz mi al týn da sað la nan bi lim sel ve tek nik i ler le me dir. Bi lim ve tek nik bir ü re ti ci güç tür. Yön tem li ü re - tim sü re cin de tek ni ðin ro lü be lir gin o la rak ö ne çýk mýþ týr. E mek, bi - lim sel-tek nik ge liþ me nin ü re tim sü re ci ne uy gu lan ma sý sa ye sin de ü - re tim sü re ci nin gö zet le yi ci si du ru mu na gel miþ tir. Bi lim sel-tek nik i - ler le me ü re tim a raç la rý nýn mer ke zi leþ me si ni hýz lan dý rý cý iþ lev üst - len di. Böy le ce ü re tim dal la rý ve bu ra lar da ça lý þan e mek çi ler git gi de da ha faz la bir bi ri ne bað lan dý. Fark lý ü re tim dal la rýn da ça lý þan e mek - çi le rin kar þý lýk lý ba ðým lý lý ðý i le ri bo yut ka zan dý. Bu da e mek çi sý ný - fýn bir lik te dav ran ma sý ný be ra be rin de ge tir di. Bi lim sel-tek nik i ler le me, ka pi ta liz min i de o log la rý nýn söy le - dik le ri gi bi, e mek-ser ma ye çe liþ ki si ni yu mu þat ma dý, ter si ne, e mekser ma ye sý nýf sal çe liþ ki si, bi lim sel-tek nik ge liþ me sa ye sin de te pe nok ta sý na çýk tý. Top lum sal laþ mýþ e mek le, ü re tim a raç la rý nýn ö zel mül ki ye ti a ra sýn da ki çe liþ ki, bi lim sel-tek nik dev rim sa ye sin de da ha da kes kin le þir. Te kel, ka pi ta liz min son sö zü dür. Te kel ci ka pi ta liz min u laþ - tý ðý dü ze yi tem sil e den dev let le bü tün leþ miþ te kel ci ka pi ta lizm i se çö kü þün baþ lan gý cý dýr. E me ðin top lum sal laþ ma sý mo dern ka pi ta - lizm ta ra fýn dan öy le bir dü ze ye çý kar týl dý ki, her yer de ka pi ta list ka - buk la ça týþ ma i çin de dir. Ü re ti ci güç le rin ge liþ me si nin ö nün de en gel o lan ve ça tý þan ka pi ta list ka buk tam bir yüz yýl dýr her yer de par ça la - ný yor. Te kel ci dev let ka pi ta liz mi al týn da ka pi ta liz min e ko no mik ev - ri mi nin gel di ði nok ta sos ya liz mi her ba kým dan ka çý nýl maz ha le ge - tir di. Sos ya lizm mo dern ka pi ta liz min bü tün pen ce re le rin den bi ze ba ký yor. Te kel ci ka pi ta lizm, sos ya liz min mad di ha zýr lýk ev re si, o - nun ön ba sa ma ðý, ön gü nü dür. Le nin ta ra fýn dan ya pý lan bu be lir le - me ler ü ze rin den ne re dey se bir yüz yýl geç ti. Bu sü re i çin de sos ya - 177

179 lizm, mo dern ka pi ta list i liþ ki ler ta ra fýn dan ha zýr lan mak la kal ma dý, bir ger çek lik ol du. Te kel ci ka pi ta lizm al týn da ki e me ðin top lum sal - laþ ma sý nýn u laþ tý ðý dü zey, sos ya liz min ka çý nýl maz lý ðý nýn mad di te - me li dir. Bur ju va ü re tim i liþ ki le ri, sos ya liz min mad di te me li ni dün - ya öl çe ðin de ha zýr lý yor. Sos ya lizm dün ya öl çe ðin de ka çý nýl maz bir zo run lu luk ol du. Ka pi ta lizm ar týk sos ya lizm i çin ça lý þý yor. Ka pi ta - lizm kar þý tý na dö nü þü yor. Ka pi ta lizm sos ya liz mi gü nün ol gu su ha - li ne ge tir di. Dün ya ko mü nist ha re ke ti nin ilk yap ma sý ge re ken þey bu ger çe ði gör mek tir. Bi lim sel sos ya lizm ge çen yüz yý lýn or ta la rýn da he nüz bir öð - re tiy di. Ta rih sah ne si ne ba ðým sýz sý nýf ey lem le riy le çý kan pro le tar - ya ha re ke tiy le bü tün le þen sos ya lizm, bir kit le ha re ke ti ne dö nüþ tü. Da ha son ra bi lim sel sos ya liz mi te mel a lan sos yal-de mok rat iþ çi par - ti le ri ta rih sah ne si ne çýk tý. Sos ya lizm ar týk po li tik bir ha re ket tir. Bi - lim sel sos ya lizm te me li ne da ya nan u lus la ra ra sý ko mü nist ha re ket, 20. yüz yý lýn en et kin ve sü rük le yi ci po li tik gü cü dür. Bu, ça ðý mý zýn so nu na ka dar tek tu tar lý ve ger çek dev rim ci sý ný fý o lan pro le tar ya - nýn, top lum sal dö nü þüm le rin mo tor gü cü ol ma sý nýn so nu cu dur. Pro - le tar ya nýn u lus la ra ra sý dev rim ci po li tik ha re ke ti o lan u lus la ra ra sý ko mü nist ha re ket, ça ðý mý zýn ger çek dev rim ci gü cü o la rak 20. yüz - yý la dam ga sý ný vur du. U lus la ra ra sý pro le tar ya ha re ke ti ne ön cü lük e - den ve bu ha re ket le bü tün le þen u lus la ra ra sý ko mü nist ha re ket, sos - ya liz mi bir kit le ha re ke ti ne, top lum sal gü ce, mad di gü ce dö nüþ tür - dü. Sos ya lizm, ça ðý mý zýn sü rük le yi ci gü cü dür. Sos ya lizm, E kim Sos ya list Dev ri mi i le top lum sal bir sis tem ol du. Ýlk ön ce tek ül ke de ger çek le þen sos ya lizm, Do ðu Av ru pa da 40 lý yýl lar da ger çek le þen top lum sal dev rim ler le sos ya list sis tem ha li ne gel di. Sos ya list sis tem da ha son ra her ye ni ül ke nin sos ya liz - me yö nel me siy le i yi ce güç len di ve et ki si ni dün ya nýn en u zak kö þe - si ne ka dar ge niþ let ti. Sos ya liz min or ta ya çý ký þý ve bir sis tem ha li ne gel me si, ça ðý mý zýn ve bu gü ne ka dar ki in san lýk ta ri hi nin en ö nem li 178

180 ve en bü yük o la yý dýr. Ta rih te ilk o la rak sos ya lizm le ta rih ön ce si dö - nem so na e ri yor ve yi ne ilk de fa in san lýk ta ri hi ne gi riþ ya pýl mýþ o - lu yor. O gü ne ka dar ta rih te pek çok dev rim ger çek leþ ti, bu dev rim - ler so nu cu top lum sal dü zen ler de ðiþ ti, an cak hiç bi ri sos ya liz min ger çek leþ tir di ði bi çi miy le ken di sin den ön ce ki sý nýf lý top lum lar ta ri - hi ne son ver me miþ tir. Sos ya list dev rim, o gü ne ka dar ki bü tün dev - rim ler den da ha de ri ne git ti. Ger çek le þen top lum sal dö nü þüm ler da - ha kök lü ol du. Sos ya lizm her ba kým dan ta ri hin en kök lü top lum sal dö nü þü mü dür. Sos ya liz min top lum sal bir sis tem ol ma sýy la bir lik te, bur ju va - zi nin ta ri hi i ni si ya ti fi ke sin o la rak so na er di. Ta ri hi i ni si ya tif ta ma - men pro le tar ya nýn, sos ya liz min e li ne geç ti. Ça ðý mý zýn pro le tar ya dev rim le ri ça ðý ol ma sý ger çe ði, bu ta ri hi i ni si ya ti fin ve top lum sal dö nüþ me le rin mo tor gü cü nün pro le tar ya ve sos ya lizm ol du ðu nun en öz lü an la tý mý dýr. Bu, öz o la rak ka pi ta liz min çö kü þü, sos ya liz min yük se li þi dir. Ka pi ta liz min, bu yüz yý lýn son la rý na doð ru ge çi ci ve gö re ce li bi çim de güç lü bir ko num sað la ma sý, es ki top lum sal sis te min, yý kýl - ma dan ön ce bü tün gü cü nü kul la na rak, ye ni nin ke sin üs tün lü ðü ne kar þý di re ni þe geç me sin den baþ ka bir þey de ðil dir. Bur ju va zi nin el - de et ti ði güç üs tün lü ðü nün ge çi ci ol du ðu faz la u zun sür me den an la - þýl dý. E mek çi ve sö mü rü len kit le ler dün ya nýn her ta ra fýn da dev rim - ci bir yük se liþ i çi ne gi re rek ta ri hi i ni si ya ti fin tek tu tar lý sa vu nu cu la - rý ol duk la rý ný or ta ya koy du lar. Bur ju va zi ve ka pi ta lizm, yi tir di ði ta - ri hi i ni si ya ti fi ar týk bir da ha ka za na maz. Ev ren sel dün ya ta ri hi ba ký - mýn dan ye ni bir dö nem a çýl mýþ týr: ka pi ta lizm den ko mü niz me ge çiþ ça ðý. Sos ya lizm sö mü rü nün kalk tý ðý top lum sal bir sis tem dir. Sý nýf - la rýn ol ma dý ðý bu ta ri hi dö nem u zun bir dö nem dir. Biz bu gü ne ka - dar yal nýz ca çað a çý cý ör nek le ri gör dük. Gir mek te ol du ðu muz yüz - yýl da i se in san lýk, ça ðý i ler le te cek ve ko mü niz me doð ru bo yut la na - 179

181 cak baþ ka ör nek le ri gö re cek tir. Sos ya liz min ilk ör nek le ri ka pi ta liz - min ye te rin ce ge liþ me miþ ol du ðu yer ler de ger çek leþ ti. Bu du rum da bi le in san lar sos ya lizm sa ye sin de en te mel ge rek sin me le ri ni kar þý la - dý lar. Sos ya liz min ilk ör nek le rin de in san lar yal nýz ca te mel ge rek sin - me le ri ni kar þý la mak la ye tin me di ler, in sa nýn çok yön lü ge li þi mi yö - nün de de ö nem li a dým lar at tý lar. Sos ya liz min üs tün lü ðü nü dün ya da ka bul et me yen yok tur. E ðer ka pi ta liz min faz la ge liþ me miþ ol du ðu yer ler de, in san lar sos ya liz me ge çe rek, sos ya lizm sa ye sin de en te mel ge rek sin me le ri ni kar þý la yýp da ha i le ri gi de bil diy se, ka pi ta liz min çok da ha faz la ge liþ miþ ol du ðu, e me ðin top lum sal ka rak te ri nin yük sek ol du ðu ül ke ler de sos ya liz me ge çi le rek, in san la rýn te mel ve çað daþ ge rek sin me le ri hay li hay li kar þý la na bi lir. Sos ya liz min ilk ör nek le ri bu nun o la nak lý ol du ðu nun en i yi ka ný tý dýr. Ü re ti ci güç le rin ge liþ me dü ze yi, bil gi bi ri ki mi, bi lim de ki ge - liþ me ler, in san lý ðýn u laþ tý ðý ge liþ me dü ze yi, in san la rýn kur tul ma la rý - na ve çað daþ ge rek sin me le ri ni kar þý la ma la rý na o lum lu ya nýt ve ri yor. Çað daþ ge liþ me nin ken di si, da ha i le ri git me nin ö nün de ki tek en ge - lin ö zel mül ki yet ol du ðu nu gös te ri yor. Ö zel mül ki yet bað la rýn dan kur tu lan ü re ti ci güç ler da ha i le ri gi der. Ö zel mül ki ye te ba ðým lý lýk - tan kur tu lan in san lar da ha i le ri gi de cek, top lum sal ge liþ me dü ze yi bu gün kü nün çok üs tü ne çý ka cak týr. Bir ta raf tan en te mel ge rek sin me le ri ni kar þý la ya ma yan e mek - çi sý nýf lar, ö te ta raf tan tam bir a sa lak lýk ve a þý rý tü ke tim i çin de ya þa - yan mülk sa hip le ri; çe liþ ki çok be lir gin dir, el le tu tu lur hal de dir. Bu ah mak çe liþ ki ye bir son ver mek ge re kir. Ü re ti ci güç ler top lu mun e lin den ka çý yor. Ü re ti ci güç le ri ya - ka la mak, ye ni den top lu mun de ne ti mi al tý na sok mak ge rek. Bu i se, ü re tim a raç la rý nýn ö zel mül ki ye ti ne son ver mek le ve top lum sal e - me ðin bü tün ü rün le ri nin top lum ta ra fýn dan ken di ne mal e di nil me - siy le o la nak lý dýr. Ka pi ta lizm de ne ü re ti ci güç le rin ya ka lan ma sý, ne de top lum sal e me ðin top lum ta ra fýn dan ken di ne mal e di nil me si o la - 180

182 nak lý dýr. Do la yý sýy la e mek çi sý nýf la rýn ka pi ta lizm de te mel ve bü tün çað daþ ge rek sin me si ni kar þý la ma sý ta ma men o la nak sýz dýr. Bu nun o - la nak lý o la bil me si i çin ka pi ta liz min yý kýl ma sý bir zo run lu luk tur. Çað daþ ge liþ me ka pi ta liz me kar þý a yak lan mýþ du rum da dýr. Bu ko - þul lar da ka pi ta liz mi de vir mek tam an la mýy la o la nak lý dýr. Ka pi ta liz mi de vir mek a ma cýy la pro le tar ya ge çen yüz yý lýn or - ta la rýn dan bu ya na mü ca de le ve ri yor. 19. yüz yý lýn en et kin mü ca de - le le ri pro le tar ya ve bur ju va zi a ra sýn da geç ti. Sos ya lizm, E kim Dev - ri mi ve son ra sýy la top lum sal bir sis te me dö nüþ tük ten son ra, pro le - tar ya ve bur ju va zi a ra sýn da ki sý nýf lar mü ca de le si ye ni bir bi çim al - týn da, ka pi ta lizm ve sos ya lizm a ra sýn da geç ti. Bir yüz yý la dam ga sý - ný vu ran, ko mü niz me ge çiþ te, ka pi ta lizm ve sos ya lizm a ra sýn da ki mü ca de le ol du. I I. Em per ya list Dün ya Sa va þý, i ki sis tem a ra sýn da ki sa va þýn ne ka dar þid det li geç ti ði nin en bü yük ör ne ði dir. Ka pi ta lizm ve sos ya lizm a ra sýn da ki sa vaþ çe þit li bi çim ve yön tem ler le da ha son ra ki sü reç te de de vam et ti. Bu de fa i ki kar þýt sý nýf ve i ki kar þýt dün ya a ra sýn da ki sa vaþ tam ya rým yüz yýl bo yun ca sa va þýn ye ni bir bi çi mi o lan so ðuk sa vaþ bi çi min de sür dü. So ðuk sa vaþ bir dün ya sa va þý dýr. Sý nýf lar mü ca de - le si nin bu ye ni bi çim ler al týn da sür dü rül me si o lan so ðuk sa vaþ, i de - o lo jik, po li tik, dip lo ma tik, kül tü rel, as ke ri vb. çok cep he li o la rak yü rü tül dü. So ðuk sa vaþ, bü yük bir as ke ri teh dit ve ya rýþ al týn da, e - sas o la rak sos ya liz mi as ke ri yol la or ta dan kal dý ra ma ya ca ðý ný an la - yan em per ya list-ka pi ta list sis te min yo ðun an ti-ko mü nist i de o lo jik mü ca de le si ni i fa de e der. Sos ya liz min et ki si ni dün ya nýn her ta ra fý na yay ma sý kar þý sýn - da e li ko lu bað lý o lan em per ya list-ka pi ta list dün ya nýn te mel a ma cý, sos ya liz min dün ya da ki et ki si ni ve ya yýl ma sý ný ön le mek ol du. Bü tün as ke ri ve e ko no mik o la nak lar bu nun i çin se fer ber e dil di. Bu a maç - la ba ðým lý ka pi ta list ül ke ler de fa þist dar be ler, as ke ri dar be ler, iç ka - rý þýk lýk lar, kit le kat li am la rý, di nin en ge niþ bi çim de kul la nýl ma sý vb. 181

183 yol la ra baþ vu rul du. Ba ðým lý ül ke ler de çe þit li as ke ri sa bo taj lar, as ke - ri iþ gal ve as ke ri-e ko no mik ab lu ka ya baþ vu rul du. So ðuk sa vaþ em - per ya list-ka pi ta list sis te min, sos ya list sis te me ve u lus la ra ra sý dev - rim ci pro le tar ya ya kar þý en kap sam lý sý nýf sa va þý ol du. Ý ki sý nýf, i ki sis tem, i ki dün ya a ra sýn da ki sa vaþ bu yüz yý lýn son la rý na doð ru, sos ya list ül ke ler de kar þý-dev rim güç le ri nin po li tik ik ti da rý e le ge çir me le riy le ye ni bir du rum ya rat tý. Em per ya list-ka pi - ta list sis tem, sos ya list sis tem kar þý sýn da ge çi ci bir üs tün lük sað la - mýþ tý. Bur ju va zi ve kü çük bur ju va zi, bu nu, sos ya lizm ve ka pi ta lizm a ra sýn da ki ta ri hi he sap laþ ma nýn so na er me si o la rak gös ter me ye ça - lýþ tý. Sos ya lizm le ka pi ta lizm a ra sýn da ki he sap laþ ma so na er me di, ka pi ta lizm a yak ta kal dý ðý sü re ce de so na er me ye cek tir. Pro le tar ya - nýn an ti-ka pi ta list mü ca de le si sü rü yor. Ý ki bin yý lý na gi rer ken, dün - ya ge ne lin de dev rim ci pro le tar ya ve ko mü nist ha re ke tin, ko mü nizm yo lun da an ti-ka pi ta list mü ca de le si bü yük bir a tak ya pa rak yük se li - þe geç ti. Bu, i ki dün ya a ra sýn da ki he sap laþ ma nýn ö nü müz de ki sü - reç te ne ka dar sert ge çe ce ði ni gös te ri yor. O lay la rýn dün ya ça pýn da - ki sey ri i ki dün ya a ra sýn da sert ve kap sam lý bir ça týþ ma ya doð ru i - ler le mek te ol du ðu nu gös te ri yor. Bu mü ca de le en so nun da sos ya liz min üs tün lü ðüy le so nuç la - na cak týr. Son i ki yüz yýl lýk ta rih bu nu doð ru lu yor. Da ha ge çen yüz - yý lýn or ta la rýn da he nüz bir öð re ti o lan sos ya lizm, faz la u zun za man geç me den kit le ha re ke ti, top lum sal sis tem ve sos ya list sis tem ha li - ne gel di. Sos ya liz min ilk ör nek le riy le bir lik te ka pi ta liz min dün ya sis te mi de rin bir ya ra al dý ve ka pi ta liz min dün ya kri zi ni de rin leþ tir - di. 20. yüz yýl sos ya liz min et ki si ni ge niþ a lan la ra doð ru yay dý ðý ve ilk sos ya lizm ör nek le ri nin ya þan dý ðý bir yüz yýl ol du. Ka pi ta lizm al - týn da ha zýr lan mýþ o lan mad di ön ko þul lar, bun la rýn i çin de e me ðin top lum sal ka rak ter ka zan ma sý ve el de e di len bü tün de ne yim le re da - ya na rak, 21. yüz yýl da sos ya liz min yü rü yü þü nü ta mam la ya ca ðý ný, ka pi ta liz min ilk ön ce sos ya lizm ta ra fýn dan ku þa tý la ca ðý ný ve gi de rek 182

184 ta ma men sos ya liz min e ge men li ðiy le so nuç la na ca ðý ný gös te ri yor. Ça ðý mý zýn a na çiz gi si ka pi ta lizm den ko mü niz me ge çiþ ve pro le tar - ya dik ta tör lü ðü dür, sos ya lizm dir. Ka pi ta lizm den ko mü niz me ge çi þin ger çek ha re ke ti o lan ge - nel de dev rim ci pro le tar ya ha re ke ti, ö zel de ko mü nist ha re ket ge niþ bir bi ri ki me sa hip bir ha re ket o la rak sos ya liz mi dün ya nýn bir çok kö þe sin de ger çek leþ ti re cek ve gi de rek sos ya liz mi dün ya da e ge men ya pa cak te o rik, po li tik, pra tik bi ri kim le re sa hip tir. Pro le tar ya ve ko - mü nist ha re ket ka pi ta liz me ve bur ju va top lum la rý na kar þý ve ri len 150 yýl lýk mü ca de le bo yun ca, mü ca de le si ni ba þa rý ya u laþ týr mak i çin dün ya nýn bi ri ki mi ni el de et ti. Bu bi ri kim yal nýz ca za fer yýl la rýn da de ðil, ay ný za man da ye nil gi yýl la rýn da ki ko þul lar dan ge çi le rek sað - lan dý. Za fer den çok ye nil gi dö nem le ri nin sos ya lizm mü ca de le sin de ro lü ol du ðu nu ka bul et mek ge re kir. Sý nýf mü ca de le si, dev rim ci a yak lan ma lar pek çok ül ke de pro le tar ya ya yal nýz ca ye nil gi ge tir di. An cak sos ya list pro le tar ya her se fe rin de ye nil gi le rin den ders çý ka ra rak i le ri git ti. Sos ya list ül ke le - rin ba þý na ge len fe la ket ler dev rim ci pro le tar ya ha re ke ti ve ko mü nist ha re ket i çin çok öð re ti ci ders ler le do lu dur. Bu na kar þýn dev rim ci pro le tar ya ve ko mü nizm saf la rýn da bu lu nan her kes bu ders le ri an la - mýþ de ðil dir. Oy sa ki bu ra da o lup-bi ten ler, pro le tar ya nýn ka pi ta liz - mi yen me si ve sý nýf sýz ko mü nist top lu ma doð ru i ler le me si i çin ya - þam sal ö nem de dir. Sos ya list ül ke ler de ik ti da ra ge len kar þý-dev rim güç le ri, i çer - de çok cid di ha ta lar dan ya rar lan dý lar, dýþ ta i se güç lü bir em per ya - list-ka pi ta list dün ya ya da yan dý lar. Sos ya list ül ke ler de ya þa nan ge - liþ me ler den a lýn ma sý ge re ken ilk ko mü nist ders: ka pi ta lizm den ko - mü niz me ge çiþ u zun ca bir dö ne min tü mü nü kap sar. Ko mü niz me ge çi þin po li tik bi çi mi o lan pro le tar ya dik ta tör lü ðü, bu dö nem bo - yun ca bü tün dev rim ci ö ne mi ni ko rur. Ko mü niz me, ya ni sý nýf la rýn or ta dan kal dý rýl ma sý na yal nýz ca pro le tar ya dik ta tör lü ðüy le va rý la ca - 183

185 ðý na gö re, pro le tar ya dik ta tör lü ðü nü, he de fi ne va ra cak bi çim de ko - num lan dýr mak ge re ki yor. Es ki top lu mun bað rýn dan çý kýp ge len, ko mü nist top lu mun ilk a þa ma sý o lan sos ya lizm, i çin den çý kýp gel di ði es ki top lu mun iz le ri - ni ü ze rin de u zun sü re ta þýr. Sos ya lizm bir ül ke ya da ül ke ler gru bun - dan za fer ka zan sa da ka pi ta lizm dün ya da bü yük bir güç ol du ðu sü - re ce, sal dý rý ve ku þat ma al týn da bir sos ya liz min bo þa git me me si i çin, sos ya list ka za ným la rý ko ru ya cak o lan pro le tar ya dik ta tör lü ðü sað - lam laþ tý rýl ma lý dýr. Pro le tar ya dik ta tör lü ðün de en u fak bir za yýf lýk, güç lü o lan düþ ma nýn he men ha re ke te geç me si ne ve bü tün yý ký cý güç le ri ni sos ya liz min ü ze ri ne yö nelt me si ne yol a çar. Ka pi ta liz min dün ya da bü yük güç ol du ðu ve sos ya liz mi ku þat ma al tý na al dý ðý ko - þul lar da pro le tar ya dik ta tör lü ðü her ba kým dan güç len di ril me li dir. Bü tün ký ta lar da bir yüz yýl bo yun ca sü ren dev rim ci ve sos ya - list mü ca de le ler ce sað la nan de ne yim le ri, sos ya lizm uð ru na mü ca - de le de bi rer ka za ným ve mev zi o la rak gör mek ge re kir. Em per ya liz - me ve ka pi ta liz me kar þý ve ri len dev rim ci mü ca de le ler bu an la yýþ la de ðer len di ril me li. Ye nil gi ye uð ra yan dev rim ci mü ca de le ler de yen - mek ve ka zan mak i çin de ðer len di ril me li. Ye nil gi ye uð ra yan dev - rim ci mü ca de le ler so nuç çý ka ra ca ðý mýz en gin ders ler le do lu dur. Pro le tar ya, sos ya liz me u laþ ma dan ön ce sos ya liz mi na sýl ger çek leþ - ti re ce ði ni yal nýz ca te o rik o la rak de ðil, pra tik o la rak da bil me li dir, pra ti ðin i çin den ge çe rek yet kin leþ me li dir. Bu gü ne ka dar ki pra tik, dev rim ci sý nýf pro le tar ya ya, sos ya liz mi ger çek leþ tir me de güç lü bir te mel sað lý yor. Na sýl ki, in san la rýn ku þak tan ku þa ða ak tar dý ðý bil gi bi ri ki mi son ra ki ler i çin da ya na cak la rý ilk te me li ve ri yor sa, sos ya - lizm mü ca de le sin de, da ha ön ce ki ku þak la rýn el de et ti ði ve bu gü ne ak tar dý ðý bil gi bi ri ki mi de bu gün kü sos ya list ku þa ða, sos ya liz mi ger çek leþ tir me de ilk ve ri yi sað lý yor. Bu ra da ö nem li o lan yal nýz ca bu gü ne ak ta rý lan bil gi le re i þa ret et mek de ðil, bu bil gi le ri de bu gün - kü ve ya rýn ki mü ca de le de kul la na cak bi çim de mark sist e leþ ti ri süz - 184

186 ge cin den ge çir mek tir. Bi lim sel ni te lik li bil gi ler bir güç tür. Bi lim sel sos ya lizm de, bi lim sel bir gö rüþ o la rak, dün ya nýn dev rim ci dö nü þü mün de, pro le - tar ya nýn e lin de bir si lah ve dö nüþ tü rü cü güç tür. Bi lim sel sos ya lizm si la hý ný, bu dö nüþ tü rü cü gü cü i yi kul la na lým. Ka pi ta lizm den ko mü niz me ge çiþ te pro le tar ya nýn en et kin si - la hý o lan pro le tar ya par ti si ço ðu o la ða nüs tü þart lar da ge çen zen gin bir ta ri he sa hip tir. Pro le tar ya nýn ba ðým sýz po li tik ör gü tü nün gel di ði dü ze yi sap ta mak i çin, o nun ev ri mi ni i yi bil mek ge re ki yor. Bi lim sel sos ya liz mi u lus la ra ra sý pro le tar ya ya ma let mek, pro - le tar ya yý sos ya liz me ka zan mak i çin ku ru lan Ko mü nist ler Bir li - ði nden son ra ku ru lan I. En ter nas yo nal, bu a lan da üst len di ði gö re vi ye ri ne ge tir dik ten son ra, Ko mün ün dü þü þün den son ra da ðýl dý. Ye - ri ne ku ru lan I I. En ter nas yo nal, il ki nin ya rat tý ðý sos yal-de mok rat iþ - çi par ti le ri ni bi ra ra ya ge tir di. I I. En ter nas yo nal, sý nýf lar mü ca de le si - nin gö re ce ba rýþ çý geç ti ði dö nem de mü ca de le ver di. Yap tý ðý e sas hiz met, sos ya liz mi en ge niþ kit le le re gö tür mek ve par ti yö ne ti min - de kit le le rin ka pi ta liz me kar þý mü ca de le le ri ni yö net mek ol du. Bu dö nem de le gal mü ca de le a raç la rý sos ya lizm i çin ba þa rý lý o la rak kul - la nýl mýþ týr. Ko þul lar da ö nem li bir de ði þim mey da na ge lin ce, I I. En - ter nas yo nal par ti le ri ge liþ me le re a yak uy dur mak ta zor lan dý lar. Bu, sý nýf lar mü ca de le si nin ye ni ve sert dö ne mi nin baþ la ma sý ol du. Ka pi ta lizm bel li bir ge liþ me a þa ma sýn da em per ya liz me dö - nü þün ce, em per ya lizm ka pi ta liz min bü tün te mel ha re ket ya sa la rý ný, çe liþ ki le ri ni, sür tüþ me le ri ni bir üst dü ze ye çý kar dý. Sý nýf lar mü ca de - le si sert leþ ti, pro le tar ya nýn top lum sal kur tu luþ mü ca de le si ken di si ni bir çok yer de be lir gin leþ tir di. Te kel ci ka pi ta lizm ken di bað rýn da ki bü tün dev rim ci ö ðe le ri ha re ke te ge çir di. Top lum sal dev ri min mad - di ön ko þul la rý her ba kým dan ol gun la þý yor du. Dö nem her yön den ken di si ni tem sil e de cek po li tik bir ör güt len me yi da ya tý yor du. Pro le - tar ya nýn dev rim ci sý nýf par ti si o lan Le ni nist Par ti böy le si bir dev rim - 185

187 ci dö nem de doð du. Le ni niz mi ya ra tan ko þul lar ay ný ko þul lar dý. Hem Rus ya da ve hem de dün ya da le ni niz min ko þul la rý or ta ya çýk - mýþ tý. Ye ni dün ya ko þul la rýn da es ki tip te par ti i le yo la de vam e di le - mez di. Çe liþ ki le rin kes kin leþ me si, sý nýf lar sa va þý nýn sert leþ me si, pro le tar ya nýn sý nýf mü ca de le si ni ba þa rý ya gö tü re cek ye ni tip te pro - le tar ya par ti si ni zor lu yor du. Ye ni tip pro le tar ya par ti si bir dev rim ci par ti ol ma lýy dý. Rus ya da Le nin ön der li ðin de ku ru lan Bol þe vik Par - ti si böy le bir par tiy di. Ar týk I I. En ter nas yo nal par ti le ri nin dö ne mi ka pan mýþ tý. I I. En ter nas yo nal par ti le ri I. Em per ya list Pay la þým Sa - va þý sý ra sýn da ken di bur ju va la rý i çin çar pý þa rak ken di son la rý ný ge tir - di ler. I I. En ter nas yo nal sos yal-þo ven bir po li ti ka iz le ye rek ta ma men çök tü. E kim Sos ya list Dev ri mi ye ni tip te bir par ti o lan Bol þe vik Par ti ta ra fýn dan za fe re u laþ tý rýl dý. Di ðer ka pi ta list ül ke ler de de sa vaþ sý ra sýn da pro le tar ya nýn ba ðým sýz dev rim ci çiz gi si ni tem sil e den ve pro le tar ya nýn te mel a maç la rý ný gö ze ten mark sist grup lar or ta ya çýk - tý lar. Bir çok ül ke de ye ni tip te mark sist ör güt le rin or ta ya çýk ma sý, pro le tar ya nýn top lum sal kur tu lu þu i çin ko þul la rýn bir çok yer de o luþ - ma sý nýn so nu cuy du. I I I. En ter nas yo nal (Ko mü nist En ter nas yo nal) ye ni tip pro le tar ya ör güt le ri ta ra fýn dan ku rul du. I I I. En ter nas yo - nal in ko mü nist par ti le ri, pro le tar ya nýn kur tu lu þu nu dev rim yo luy la ger çek leþ tir me ye ye te nek li par ti ler o la rak mü ca de le ver di ler. I I I. En ter nas yo nal, pro le tar ya dev rim le ri ça ðý nýn ü rü nü dür. Ko mü nist En ter nas yo nal par ti le ri bur ju va zi nin en sert sal dý - rý la rýn da bi le a yak ta kal ma sý ný bi len ve her ko þul da mü ca de le et me ye te ne ði ka za nan ni te lik le re sa hip ol du lar. E kim son ra sýn dan 40 lý yýl la rýn baþ la rý na ka dar sü ren Ko mü nist En ter nas yo nal dö ne min de pro le tar ya, ko mü nist par ti le rin ön der li ðin de bir çok a lan da ba þa rý lar - la ta nýþ tý. Bi lim sel sos ya lizm mad di bir güç ol du, et kin li ði art tý. Sý - nýf lar mü ca de le sin de pro le tar ya ya ön cü lük et tik le ri i çin, mü ca de le 186

188 a la nýn da hiç bir boþ luk bý rak ma dý lar. Ko mü nist par ti ler, I I. Em per - ya list Dün ya Sa va þý nýn ge tir di ði bas ký or ta mýn da I I I. En ter nas yo - nal in da ðýl ma sýn dan son ra da, ül ke le rin de sos ya list mü ca de le le ri ni sür dür dü ler. Sos ya lizm bir sis tem ol duk tan son ra, hem ye ni tip pro - le tar ya par ti le ri nin, hem de sos ya liz min et kin li ði i yi ce art tý. I I I. En ter nas yo nal in da ðýl ma sýn dan son ra u lus la ra ra sý ko - mü nist ha re ket a ra sý ra ya pý lan ko mü nist ve iþ çi par ti le ri zir ve si bi - çi min de bi ra ra ya gel di. Son ya rým yüz yý lýn bü yük bir bö lü mü nü kap sa yan bu i liþ ki bi çi mi ne denk ge len sü reç te, ko mü nist par ti le ri bir bi rin den fark lý laþ tý lar. Av ru pa ko mü nist par ti le ri i çin de bü yük bö lü mü, bur ju va ziy le sý nýf iþ bir li ði an la mý na ge len Av ru pa Ko mü - niz mi ni be nim se di ler. Böy le ce bu par ti ler, le ni nist par ti an la yý þýn - dan, bi lim sel sos ya list öð re ti den ta ma men kop tu lar. Pro le tar ya dik - ta tör lü ðü nü red de de rek ve ön cü ör güt an la yý þý ný yad sý ya rak dü ze - ne yö nel di ler. Sos ya list ül ke ler de ki ko mü nist par ti le ri te mel de bi - lim sel sos ya list il ke le re bað lý ka lýr ken, çe þit li nok ta lar da mark sistle ni nist il ke ler de cid di ha ta lar iþ le di ler, gi de rek ko mü nist par ti si ko - nu mun dan u zak laþ tý lar ve so nuç ta da ðýl dý lar. Ba ðým lý ül ke le rin ko - mü nist par ti le ri i se, e sas ço ðun luk la o por tü nist-re for mist bir te me le o tur du lar ve za man la sý nýf lar mü ca de le si nin dý þý na düþ tü ler. Ba ðým lý ka pi ta list ül ke ler de sý nýf lar mü ca de le sin de ki boþ lu - ðu sol dev rim ci ör güt ler dol dur du. Mark sizm-le ni nizm den güç lü o - la rak et ki le nen sol dev rim ci ör güt ler, sos ya liz min dün ya ça pýn da ya rat tý ðý et ki den de ya rar la na rak, sos ya lizm doð rul tu sun da mü ca de - le ye gi riþ ti ler. Bu dev rim ci ha re ket ler le mark sizm-le ni nizm a ra sýn - da Çin Sed di yok tur. Son ra la rý ba zý la rý ko mü nist par ti dü ze yi ne yük se len bu ör güt ler, dev rim ci si lah lý mü ca de ley le, ba ðým lý ka pi ta - list ül ke ler de ki e sas dev rim ci mü ca de le yi tem sil et ti ler. Bi lim sel sos ya lizm, on la rýn mü ca de le sin de, e mek çi kit le le ri ha re ke te ge çi ri - ci gü cü bul du. Son yýl la rýn en kay da de ðer ge liþ me si, sos ya lizm den ko pan 187

189 par ti le rin ya nýn da, bi lim sel sos ya liz mi te mel a lan ve tem sil e den le - ni nist par ti ve ör güt le rin or ta ya çý ký þý ol du. Bu ör güt ler mü ca de le ye te ne ði ne sa hip mi li tan ni te lik le riy le ö ne çýk tý lar. Sos ya list ül ke ler - de ki ge ri ye dü þüþ ve bur ju va sal dý rý la rýn her a lan da art tý ðý bir dö - nem de, bu mi li tan sos ya lizm ör güt le ri, mü ca de le le rin de pro le tar ya - nýn dev rim ci a maç la rý ný tem sil e di yor. Dev rim ci ör güt le rin var lý ðý, sos ya lizm mü ca de le sin de bir gü ven ce dir. U zun bir ta ri hi geç mi þi o lan, bu sü reç i çin de çok zen gin bir sos ya list bi ri kim el de e den u lus la ra ra sý ko mü nist ha re ket, mü ca de - le nin gel di ði a þa ma da, bu gün kü dev rim ci gö rev le ri doð ru sap ta ma - lý dýr. Pro le tar ya ve bur ju va zi a ra sýn da ki uz laþ maz sý nýf mü ca de le - si nin gel di ði ta ri hi a þa ma da, ko mü nist par ti le rin gö rev le ri da ha ön - ce ki dö nem le re gö re ö nem li de ði þik lik ler i çer mek te dir. Ka pi ta lizm - den ko mü niz me ge çi þin te mel gö rev le ri; ka pi ta liz mi yýk ma, pro le - tar ya dik ta tör lü ðü nü ve sos ya liz mi ger çek leþ tir me, sý nýf la rý or ta dan kal dýr ma dýr. Bu, söz ko nu su dö ne min te mel dev rim ci he def le ri dir. Ko mü nist top lu mun üst ev re si da ha i le ri ki bir a þa ma nýn so nu cu dur. Ay ný þey sos ya lizm i çin söy le ne mez. Sos ya lizm -ba ðým lý ka pi ta list ül ke ler de de mok ra tik halk dev ri miy le bir ge çi þi de i çe re rek- ge le ce - ðin de ðil, gü nü mü zün bir so ru nu dur. Ko mü nist ler ön le rin de ki gö - rev le ri bu du ru ma gö re sap ta ma lý dýr. Bi lim sel sos ya liz min bir öð re - ti ol du ðu dö nem ler çok ge ri ler de kal dý. Sos ya lizm, ar týk mad di bir güç, bir ol gu, ça ðýn en et kin ha re ke ti, top lum sal bir sis tem ve ka pi - ta lizm ta ra fýn dan her ta raf ta gün de me ge ti ri len bir zo run lu luk tur. Ko mü nist ler, gö rev le ri mü ca de le nin bu gün kü ba sa ma ðý na gö re be - lir le me li. Sos ya lizm, pro le tar ya i çin kur tu lu þun et kin si la hý ve he de fi ol mak la kal ma mýþ, en ge niþ kit le ler i çin i se kur tu luþ la rý na e sin kay - na ðý ol muþ tur. Ça ðý mýz sos ya liz me ta nýk týr, ça ðý mýz a na i çe ri ði ni sos ya lizm uð ru na mü ca de le ler den al mak ta dýr. Sos ya lizm i de o lo ji, 188

190 sa nat, kül tür, po li ti ka, di ya lek tik ve ma ter ya list yön tem le ri ve dü - þün me bi çi miy le son de re ce et kin dir ve yay gýn dýr. Bu du rum da ko mü nist par ti, kit le ler i çin de de rin kök sa lan sos ya list bi ri ki mi ku cak la ma lý ve o nu her yer de e ge men yap ma lý dýr. Bu kap sam lý gö rev, ko mü nist par ti si ni ni te lik o la rak yet kin ol ma ya zor lu yor. Ko mü nist par ti si, te o rik, po li tik, kül tü rel, mü ca de le an la - yý þý ve bil gi bi ri ki mi ba ký mýn dan sos ya liz mi tem sil e de cek dü zey de ol ma lý dýr. Ö te yan dan her ül ke de ki bur ju va e ge men lik le ri u lus la ra ra sý bir ni te lik ka zan dý ðýn da, u lus la ra ra sý dev rim ci pro le tar ya nýn, pro le - tar ya en ter nas yo na liz mi ey lem sel te mel de bir zo run lu luk o la rak ö - ne çýk mýþ týr. Ko mü nist ha re ket bu gö re vi de çöz me li dir. Hiç bir ko mü nist par ti si, sý nýf mü ca de le si nin pra tik sü reç le - rin den geç me den, bir yet kin leþ me ev ri mi ya þa ma dan 150 yýl lýk ko - mü nist bi ri ki mi tem sil e de cek dü ze ye ge le mez. Ko mü nist ha re ket 150 yýl lýk ko mü nist mü ca de le ye bir þey ler ka ta cak bir dü ze yi tut tur - ma lý dýr. He le sos ya liz min ça ðýn bir ol gu su ol du ðu gü nü müz ko þul - la rýn da mü ca de le et mek te o lan bir ko mü nist par ti si her ba kým dan i - le ri, dev rim ci o la ný tem sil et me li, dev rim ci pro le tar ya nýn i le ri müf - re ze si ol ma lý dýr. Sos ya liz mi u zak bir ge le ce ðin so ru nu o la rak gö ren le ri en sert bi çim de e leþ ti ren Le nin, böy le le ri ni sos ya lizm an la yý þýn da dokt ri ner o la rak ni te len di rir. He le bu gün kü ko þul lar da, te kel ci dev let ka pi ta liz mi nin sos ya liz mi bir ol gu, gü nü mü zün bir ol gu su ha li ne ge tir di ði bir a þa ma da, ha len sos ya liz mi ge le ce ðin so ru nu o - la rak gör mek, ta ri hi sü re cin dý þý na düþ mek tir. Sos ya lizm de dokt ri ner an la yý þý mah kum et me li yiz. Ka pi ta - lizm den ko mü niz me ge çi þin bu gün kü a þa ma sýn da ko mü nist par ti si - nin gö rev le ri ni, ça lýþ ma sý ný, mü ca de le si ni a çýk ve net o la rak be lir le - me li, be lir gin o la rak ö ne çý kar ma lý yýz. Sos ya lizm ya þam da en i le ri - nin tem sil ci si dir. 189

191 U ður DAÐ LI Mart 1999 PRO LE TAR YA EN TER NAS YO NA LÝZ MÝ Ö NE ÇI KI YOR Dün ya nýn her ye rin de ka pi ta liz me kar þý ey lem ler yük se li yor. An ti-ka pi ta list, an ti-em per ya list ey lem ler bir sü re ön ce den be ri yük - se liþ i çin de dir. Bu yük se liþ geç ti ði miz yýl lar da da ha i le ri dü ze ye var dý. Ge çen yüz yý lýn son ya rý sýn da ba ðým lý ül ke ler de gö rü len sos - yal-a yak lan ma lar, bu gün em per ya list ül ke ler de or ta ya çýk ma ya baþ - la dý. Her yer de gö rü len so kak sa vaþ la rý nýn, iç ça týþ ma la rýn, gös te ri - ler ve a yak lan ma la rýn ne den le ri, et ken le ri ay ný dün ya ko þul la rýn dan i le ri ge li yor. O lay lar, o nu et ki le yen dün ya ko þul la rýn dan ve çok yön - lü u lus la ra ra sý ge liþ me ler den ay rý e le a lý nýr sa, hiç bir o lay a çýk la na - maz. O lay lar e ko no mik ve ta rih sel ge liþ me ler den ay rý o la rak ay dýn - la tý la maz. Bu nun i çin bi lim sel bir ba kýþ a çý sý ge re kir. Bi lim sel ba kýþ a - çý sý, da ha ön ce ki sü reç le ri a çýk la mak la sý nýr lý de ðil dir. Ta ri hin ge li - þi mi ni her yer de iz le mek te dir. Dün ya ça pýn da ya pý lan an ti-ka pi ta - list, an ti-em per ya list ey lem ler so nuç tur; ön ce den mad di te mel le ri ve mad di ko þul la rý o luþ muþ so nuç lar dýr. Bu na, bu nun ne de ni ka pi ta - lizm dir de mek ye ter li de ðil dir. Çün kü ka pi ta lizm de ken di i çin de ev ri me uð ra mýþ týr. Ev ri mi yad sý ma yan her ba kýþ a çý sý, ka pi ta liz min ken di ev ri mi nin çe þit li ev re le ri nin o la ca ðý ný da ka bul e der. Bu gün - kü ey lem le ri ya ra tan ka pi ta liz min gel di ði du rum dur. Ge nel o la rak du rum, ka pi ta liz min çö küþ di na mi ði nin bu sis te mi çö kü þe gö tür dü - ðü; ye ni sis te mi ku ra cak ü re ti ci güç le rin ye te rin ce ol gun ol du ðu, ko - þul la rýn dün ya nýn dev rim ci dö nü þü mü i çin son de re ce uy gun ol du - 190

192 ðu yö nün de dir. Es ki top lu mun ye ri ni a la cak ye ni bir top lu mu he def - le yen sos yal dev rim ler, ka pi ta liz min ge li þi mi ta ra fýn dan ha zýr lan dý. Bu na sos ya liz min bü yük te o ri-pra ti ði nin bi ri ki mi ek le nin ce, ye ni top lu mu kur ma mü ca de le si her yer de gün cel lik ka za ný yor. Em per ya list mer kez ler de ki a yak lan ma lar ve so kak sa vaþ la rý, da ha bü yük ve yay gýn ey lem le rin ger çek le þe ce ði nin güç lü i þa ret le - ri ni ve ri yor. On yýl lar dýr mü ca de le le rin de yal nýz ka lan ba ðým lý ül ke halk la rý, em per ya list mer kez ler de ki e mek çi sý nýf la rýn a yak lan ma la - rýy la güç lü bir des tek bu lu yor lar. Em per ya list ül ke ler de ki an ti-ka pi - ta list kit le ha re ke ti nin, ba ðým lý ký ta lar da ki kit le ha re ket le ri ni et ki le - ye ce ði a çýk týr. Em per ya list-ka pi ta list sis te me kar þý dün ya nýn her ye - rin de kit le ey lem le ri nin yük sel me si, ge nel o la rak ha re ke tin, dün ya ça pýn da ve bü tün lük lü o la rak dav ra na ca ðý ný gös te ri yor. A ra da ki fark lý lýk, mü ca de le ve ren güç le rin bir bi riy le i liþ ki i çin de, bir bi ri ni et ki le yen yön de ve or tak ha re ket et me si ö nün de en gel o luþ tur mu - yor. Ser ma ye nin dün ya ça pýn da ki e ge men li ði, bu nun ka çý nýl maz so - nuç la rý, çe liþ ki le ri pro le ter ha re ke te da ha faz la u lus la ra ra sý ka rak ter ve ri yor. Te kel le rin dün ya ça pýn da bir leþ me si, ser ma ye nin bir a vuç ka pi ta lis tin e lin de bi rik me si, kar þý grup ta yer a lan yok sul la rýn dev - rim ci a yak lan ma la rý ný bü tün ký ta la ra ya yý yor. Bü tün ký ta lar da em - per ya list-ka pi ta list sis te me kar þý dev rim ci mü ca de le yi yük sel ti yor. Em per ya list mer kez ler; Se att le, Da vos, Was hing ton, Fran sa, Al man ya ve di ðer mer kez ler de ki yüz bin ler ce e mek çi nin, genç li ðin ey lem le ri, em per ya list ül ke le rin da ha bü yük ey lem ler le sar sý la ca ðý - ný gös te ri yor. Bu nun e sas ne de ni ka pi ta liz min iç çe liþ ki le ri nin ö ne çýk ma sý, kes kin leþ me si dir. Ýþ siz li ðin art ma sý, göç men iþ çi le rin a þý rý sö mü rü sü ve bas ký al tý na a lýn ma sý, sos yal yar dým la rýn ký sýl ma sý, ya - þam ko þul la rý nýn kö tü leþ me si; te kel ci bir leþ me ler so nu cu bir kaç ka - pi ta lis tin top lu mun ge ri ka la ný ü ze rin de ki e ge men li ði nin art ma sý bu na kar þý ge niþ bir kit le nin mü ca de le ye ka týl ma sý ný ge ti ri yor. Bu ne den le ey lem le re yal nýz ca iþ çi ler de ðil; çift çi ler, kü çük-bur ju va lar, 191

193 en te lek tü el ler de ka tý lý yor. Sos yal bi rey ka pi ta liz me kar þý a yak la ný - yor. Em per ya list ül ke ler de, an ti-ka pi ta list a yak lan ma la ra, so kak sa vaþ la rý na, pro le tar ya dý þýn da kü çük-bur ju va zi nin de ka týl ma sý do - ðal dýr. Te kel ci lik, pro le tar ya nýn ya nýn da çift çi nin ve kü çük-bur ju va - zi nin de sö mü rül me si ve bas ký al tý na a lýn ma sý dýr. Em per ya list ül ke - ler de çift çi le rin sýk sýk ey le me yö nel me le ri, bü yük kent le ri iþ gal et - me le ri, kent ler ve kent sý nýf la rýn dan, te kel ci ka pi ta list ler ta ra fýn dan sö mü rül me le ri nin so nu cu dur. Bu nun ya nýn da ka pi ta lizm kent le ri ve sa na yi i, kent li in sa nýn fi zi ki ya þa mý ný yok e di yor. Ka pi ta liz min çev - re so ru nu her bi re yi et ki li yor. Top lum sal ko þul la rýn kö tü leþ me si kent kü çük-bur ju va la rý nýn a yak lan ma la rý na yol a çý yor. Top lu mun çok ge niþ bir ke si mi a yak lan ma ya yö ne li yor. Ya kýn za ma na ka dar, dün ya ba rý þý ve çev re so run la rýn dan ha - re ket e den çev re ci ve en te lek tü el ha re ket, nük le er si lah sýz lan ma gö - rüþ me le ri nin o lum lu yön de i ler le me si ve çev re so run la rý nýn, ö zün de ka pi ta liz min ya rat tý ðý bir so run ol du ðu nun gö rül me si so nu cu ye ni bir yö ne li me gir di. Bun da Al man Ye þil ler Par ti si nin hü kü me te gi - rip, ken di he def le ri ne ay ký rý ha re ket et me si ve so nuç o la rak, bu bi - çim de va ro lan sos yal ha re ke tin po li tik pers pek tif le ri nin if las et me si ol du. Nes nel o la rak ka pi ta liz me kar þý o lan çev re ci ha re ket, ar týk bi - linç o la rak da ka pi ta liz me kar þý yö nel mek zo run da. Çev re ci le rin iþ - çi ler le bir lik te ABD de ki a yak lan ma ya ka týl ma sý bu nun gös ter ge si. Ka pi ta liz me kar þý yö nel me yen hiç bir sos yal-po li tik ha re ket a yak ta ka la maz. Ýn sa nýn ya þa dý ðý çev rey le bir lik te kur tu lu þu, ka pi ta liz mi yýk mak tan ve ye ri ne sos ya liz mi ger çek leþ tir mek ten ge çer. Bu bi linç ve zo run lu luk da ha i yi kav ran mýþ du rum da. Pro le tar ya in san lý ðýn kur tu lu þu nu üst len miþ dev rim ci bir sý - nýf o la rak, in san lý ðý il gi len di ren bü tün so run lar da gö rüþ be lirt me li ve pra tik tav rý ný gös ter me li dir. Yal nýz ca ken di e ko no mik, top lum sal so run la rýy la il gi le nen pro le tar ya, ken di si ni dar lý ða mah kum e der. 192

194 Dün ya pro le ter ha re ke ti, ge liþ mek te ve yay gýn laþ mak ta o lan ge niþ kit le ha re ke ti ni doð ru bi çim de an la ma lý dýr. Ka pi ta liz min yol aç tý ðý her so run da ve her ha re ket te ta výr ge liþ tir me li dir. Ýn san lý ðýn kur tu lu - þu a ma cý ve ta ri hi mis yo nu, böy le dü þün me yi ve böy le dav ran ma yý ge rek ti ri yor. Çift çi ler, kent-kü çük bur ju va sý nýf lar, çev re ci ler, en te lek tü el - ler ne ka dar an ti-ka pi ta list is tem ler i le ri sü rer ler se sür sün ler, ka pi ta - liz mi a þan bir pers pek tif or ta ya ko ya mý yor lar. Böy le o lun ca ge ri ye ko þul la rýn i yi leþ ti ril me si is te mi ka lý yor. Ko þul la rýn i yi leþ ti ril me si i - se, ka pi ta lizm al týn da bir se rap týr. Üs te lik ka pi ta liz min u laþ tý ðý dü - zey iç çe liþ ki le ri, çe liþ ki le rin kes kin leþ me si, ü re ti ci güç le rin kar þý kar þý ya bu lun du ðu so run lar, bü tün bun lar yal nýz ca dev rim yo luy la ye ni top lu ma ge çi þi i þa ret e di yor. Ýk ti da ra ve ye ni top lu mu kur ma - ya yö nel me yen bir ha re ket yý kýl ma ya mah kum dur. Pro le tar ya nýn ye ni top lu mu kur ma mü ca de le si ne bað lan ma yan bü tün bu ha re ket - ler yoz laþ mak tan ve bur ju va zi nin bi rer a le ti ol mak tan kur tu la maz - lar. Pro le tar ya i se, ken di dý þýn da bu lu nan bü tün e zi len le ri kur tar ma - dan ken di si ni kur ta ra maz. Sý nýf sal ko nu mu, ni te li ði ve nü fus i çin de iþ gal et ti ði yer ne - de niy le pro le tar ya, sos yal dev ri min mo to ru dur. Bu gü ne ka dar kü - çük bur ju va zi de pro le tar ya nýn ya nýn da dev rim ci bir rol oy na dý. Pro le ter leþ me sü re ci ne bað lý o la rak bu dev rim ci rol de vam e de cek - tir. Fa kat kü çük bur ju va zi nin dev rim de ki ye ri es ki si gi bi ol ma ya - cak týr. E ko no mik, ta rih sel ko þul lar pro le tar ya nýn dev rim ci ko nu mu - nu ve ro lü nü be lir gin o la rak ö ne çý kar tý yor. Sý nýf lar mü ca de le si i ki sý nýf a ra sýn da ge çi yor. Pro le tar ya dev rim ci bir sý nýf o la rak, dün ya yý de ðiþ tir me gö re vi nin sü rük le yi ci, ön cü gü cü o la rak gö rev le ri ni üst - len me li dir. Bü tün e zi len le rin kur tu lu þu, pro le tar ya nýn bu gö rev le ri ye ri ne ge tir me si ne bað lý dýr. Dün ya ça pýn da ki ey lem ler, bu kur tu lu þun ko þul la rý nýn ne ka - dar var ol du ðu nu or ta ya ko yu yor. Böy le si bir alt-üst o luþ sü re cin de, 193

195 dev rim ci bir ha re ket o la rak pro le tar ya en ter nas yo na liz mi ö ne çýk - mýþ týr. Pro le tar ya en ter nas yo na liz mi, pro le tar ya nýn e lin de bir dö - nüþ tü rü cü a raç týr; an ti-ka pi ta list bir si lah týr. Dün ya yü ze yin de her - gün mey da na ge len top lum sal ge liþ me ler, pro le ter te mel de ki en ter - nas yo na liz min da ha da ö ne çý ka ca ðý ný gös te ri yor. Pro le ter ha re ket öz o la rak u lus la ra ra sý dýr. Pro le ter ha re ket an cak u lus la ra ra sý dü zey - de i le ri ye gi de bi lir. Bu nun i çin ön ce lik le, bu gün kü ta rih sel ev re nin, ye ni bir ev re o la rak ta ným lan ma sý ya pýl ma lý dýr. Bu ta rih sel ev re, ta - rih sel ön cü lü ðün dün ya pro le tar ya sý na geç ti ði in san lý ðýn ö nün de ki so run la ra an cak pro le tar ya nýn çö züm bu la bi le ce ði, en ö nem li si de ü re ti ci güç le rin ge liþ me dü ze yi nin, an cak ye ni bir top lu mu zo run lu kýl dý ðý bir ge liþ me a þa ma sý dýr. Em per ya list ül ke ler de ki top lum sal ha re ket le re bir pers pek tif ka zan dýr mak dün ya pro le tar ya ha re ke ti nin gö re vi dir. Pro le tar ya dý - þýn da hiç bir sý nýf pers pek tif ko ya maz. Pro le tar ya nýn pers pek ti fi sos - ya lizm dir. Sos ya lizm ki, te kel ci ka pi ta lizm ve bü tün ta ri hi ko þul lar ta ra fýn dan ha zýr lan mýþ týr. Dün ya pro le ter ko mü nist ha re ke ti en ter - nas yo nal plan da ki a yak lan ma la ra mü da ha le et mez se, a ðýr lý ðý ný koy - maz sa, bu ha re ke tin yoz la þýp, za man la da ðý la ca ðý bi lin me li dir. Ko - mü nist ha re ket, sos ya list top lu mun üs tün lük le ri ni ve ka çý nýl maz lý ðý - ný an la ta rak, ey lem ci kit le le ri ve ey le me geç mek te o lan kit le le ri sos - ya liz me ik na e de bi lir. Ge niþ iþ çi kit le le ri ni sos ya liz me yön len dir - mek i çin ye ter li bil gi bi ri ki mi ve bi linç var dýr. Kü çük bur ju va kit le - le rin, an cak pro le tar ya nýn ön der li ðin de ha re ket e de rek he def le ri ne u la þa bi le cek le ri ni an la ma la rý i çin el de ye te rin ce ge rek çe ve bil gi bi - ri ki mi var dýr. Dev rim ci te mel de bir en ter nas yo na lizm i çin pra tik o la rak ha - re ke te ge çil me li dir. Bü tün ül ke ler de ka pi ta liz me kar þý dev rim ci mü - ca de le ye da yan ma yan bir en ter nas yo na lizm hiç bir za man ya þa ya - maz ve a maç la rý na u la þa maz. Dev rim ci bir en ter nas yo na liz min ör - güt len me si i çin, ön ce lik le da ha ön ce ki sü re cin ir de len me si ve e leþ - 194

196 ti ri den ge çi ril me si ge re kir. Ön ce ki sü reç e leþ ti ril me den i le ri ye gi di - le mez. Ý le ri ye git mek is te yen, ka zan mak is te yen her dev rim ci sý nýf, ön ce ki dö ne mi e leþ ti ri den ge çi rir. Yö nü nü ge le ce ðe çe vi ren pro le - tar ya, dev rim ci bir sý nýf o la rak yal nýz ca söy le me da ya nan, pa si fist, sta tü ko cu en ter nas yo na lizm an la yý þý ný sert bi çim de e leþ tir me li ve ka pi ta liz mi a la þa ðý e den ve ye ni bir top lu mu he def le yen bir en ter - nas yo na lizm an la yý þý ge liþ tir me li dir. Bu a lan da gö rev ön ce lik li o la rak son dö nem de dün ya pro le - tar ya ha re ke ti ve ko mü nist ha re ket zor bir sü reç ten ge çer ken, dün ya pro le tar ya sý nýn ge nel çý kar la rý ný, ko mü niz mi sa vu nan ve bu a maç la dev rim ci mü ca de le ve ren ko mü nist par ti le ri ne a it tir. Bu ön cü gi ri - þim ken di so nuç la rý ný ver me li dir. Her ül ke de ki pro le tar ya nýn kur tu - lu þu, da ha sý ký bi çim de dün ya ça pýn da ki sos ya lizm mü ca de le si ne bað lan mýþ týr. Her ko mü nist par ti si, dün ya pro le ter ha re ke ti nin bir müf re ze si ol du ðu bi lin ciy le dav ra na rak bu lun du ðu top rak lar da ki dev ri mi za fe re gö tü re bi lir. Her ko mü nist par ti si, en ter nas yo nal bir mü ca de le an la yý þýy la ha re ket e der se yük sek a maç la rý na u la þa bi lir. Em per ya liz me ve ka pi ta liz me kar þý dün ya ça pýn da yük se li þe ge çen a yak lan ma lar kar þý sýn da em per ya list-ka pi ta list sis tem boþ dur mu yor. Yal nýz ca fi zi ki o la rak bu ha re ke ti yok et mek i çin bas ký bi çim le ri ni dev re ye sok mak la ye tin mi yor; po li tik ve i de o lo jik o la - rak da ha re ke ti et ki siz ha le ge tir mek i çin i de o lo jik-po li tik bir sal dý - rý ge liþ ti ri yor. U lus la ra ra sý bur ju va zi nin bu ko nu da de ne yim li ol du - ðu nu bi li yo ruz. E lin de ki bü yük o la nak la rý, kit le i le ti þim ve pro pa - gan da a raç la rý ný so nu na ka dar kul la na rak an ti-ka pi ta list ha re ke ti bur ju va doð rul tu da sap tý ra bi lir. Bu a lan da ko mü nizm, ka pi ta lizm le sert, kap sam lý bir ka pýþ ma i çin de o la cak týr. Bu ka pýþ ma da ta rih sel i - ni si ya ti fin ve üs tün lü ðün sos ya lizm de ol du ðu bi li ne rek dav ra nýl ma - lý dýr. Sos ya lizm ka pi ta liz me kar þý en e þit siz ko þul lar da mü ca de le ve re rek, bu gün kü ge liþ miþ ve güç lü dü ze ye u laþ mýþ týr. Ta rih sel ko - þul la rýn ko mü niz mi ha zýr la dý ðý, ko mü nist ha re ke tin bü yük bir gü ce 195

197 ve bi ri ki me sa hip ol du ðu bir nok ta da, bu mü ca de le yi dün ya pro le - tar ya güç le ri ka za na cak týr. Bir a vuç em per ya list te kel ve bir kaç em per ya list dev let dün - ya nü fu su nun bü yük ço ðun lu ðu nu sö mü re rek; on la rý se fa le te, ö lü - me, aç lý ða mah kum e de rek çok bü yük bir ser ve ti e lin de bu lun du ru - yor. Sý nýf lar ku tup laþ ma sý dün ya ça pýn da de rin leþ miþ tir, çe liþ ki ler son de re ce kes kin dir. Em per ya list bir leþ me ler, em per ya list fi nans güç le ri nin dün ya nü fu su ü ze rin de kur du ðu e ge men lik ve sö mü rü, ba ðým lý ký ta lar da, bü yük ve sü rek li lik gös te ren an ti-ka pi ta list, an tiem per ya list mü ca de le le rin pat lak ver me si ni ge tir di. Top rak tan, ü re - tim a raç la rýn dan, ya þam a raç la rýn dan yok sun bý ra ký lan dün ya nü fu - su nun bü yük ço ðun lu ðu her ge çen gün em per ya list-ka pi ta list sis te - me kar þý mü ca de le ye yö ne li yor. Dün ya bü yük a yak lan ma la ra ve dev ri me ha zýr la ný yor. Bü tün ký ta lar da mil yon lar ca in san dün ya yý de ðiþ tir me ey le - mi ne yö ne li yor. Dün ya yý de ðiþ tir me bi lin ci, kit le le rin ya þam ko þul - la rý ný de ðiþ tir mek i çin güç lü bir si lah o la rak ge li þi yor. E ko no mik, ta rih sel ko þul lar ve te o rik-po li tik bi linç ye ni bir dö ne mi baþ lat tý. Dün ya nýn her ye rin de, ka pi ta liz mi a la þa ðý et mek ve ye ni bir dün ya kur mak i çin bü yük bir dev rim dal ga sý yük se liþ te. Dün ya pro - le tar ya sý, bu dev ri mi a maç la rý na u laþ týr ma lý dýr. U ður DAÐ LI Ma yýs

198 DÜN YA DA KÝ SON GE LÝÞ ME LER VE PRO LE TAR YA NIN DEV RÝM CÝ GÖ REV LE RÝ(*) Þu an da bü tün dün ya da bü yük bir ha re ket len me, bü yük bir ey lem dal ga sý ge liþ miþ bu lu nu yor. Sýk sýk al tý ný çiz di ði miz gi bi, mark sist a çý dan e le al dý ðý mýz da bu ey lem ler de te mel o lan yan, sý nýf - la rýn bel li bir te mel ü ze rin de ha re ket e di yor ol ma la rý dýr. On la rýn dü - þün ce le ri ni, ha re ket le ri ni et ki le yen bel li te mel ler var. O te mel de mu az zam bir kriz, bir alt-üst o luþ, sý nýf la rýn i liþ ki si ni et ki li yor, de - ðiþ ti ri yor. Sý nýf ha re ke ti nin ve di ðer sý nýf ha re ket le ri nin bi çim le ri nin po li tik, i de o lo jik, kül tü rel te me lin de ya tan e ko no mik ha re ket tir. Ya - ni, Marks ýn, ser ma ye nin ta rih sel öð re ti sin de or ta ya koy muþ ol du ðu bir sü reç ya þa ný yor. Ser ma ye mer ke zi leþ tik çe, bel li el ler de bi rik tik - çe be ra be rin de bü yük bir yoz laþ ma, çü rü me, ma ne vi çö küþ, e mek - çi le rin yap tý ðý iþ ler de býk kýn lýk, ya ni ha yat tan bez gin lik ge ti ri yor sa bu ay ný za man da be ra be rin de is yan lar, a yak lan ma lar, baþ kal dý rý lar da ge ti ri yor. Ýþ te bu sü re ci dün ya ça pýn da ye ni den gö rü yo ruz. Mu - az zam bir se fa let ve çü rü me yý ðýn lar da ger çek ten kül tü rel, ah la ki, ma ne vi ba kým dan bü yük bir çö kü þü, bu nun ya nýn da ye ni den dün ya ça pýn da ma ya lan mýþ o lan dev rim ci bir ey lem sü re ci ni gö rü yo ruz. Son ey lem ler de e ði lim o la rak bir ke re da ha e sa sýn da Ko mün le baþ - la yan, bir yüz yýl bo yun ca bü tün ký ta lar da, ö zel lik le ka pi ta list ül ke - ler de yo ðun ol mak ü ze re sý ný fýn ve ko mü nist le rin, o mu az zam ha re - ket le ri nin da ha yük sek bi çim ler al týn da ye ni den di ri li þi ni ve or ta ya çý ký þý ný gö rü yo ruz. Bu ra da 36 Ýs pan ya sý nýn, ya ni u lus la ra ra sý gö - 197

199 nül lü sa vaþ çý la rýn çý ký þý ný gö rü yo ruz. Yý ðýn la rý öz gür lü ðe, sos ya liz - me gö tü re cek o lan ha re ket le rin ye ni den da ha üst dü zey de, da ha çap - lý or ta ya çý ký þý ný gö re bi li yo ruz. A ma bu tüm den þe kil len miþ de ðil. Ya ni o ey le mi ya rat mýþ bu lu nan ko þul lar bu gün da ha güç lü bir þe - kil de var. Bu ay ný ey le min tek ra rý de ðil dir. Bu ey lem ler de, o ey lem - le re yol gös te ren an la yý þýn da ha güç lü bir þe kil de ken di ni or ta ya ko - yu þu var. Za man za man du rak la ma dö ne mi; bir güç bi rik tir me, sý ný - fýn o tu rup du rum sap ta ma sý yap ma dö ne mi ya þa ný yor. Pro le tar ya nýn hiç a ra lýk sýz mu az zam sal dý rý la rý ný gö re mi yo ruz. Za man za man ken di dý þýn da ki ne den ler den do la yý bir du rum de ðer len dir me si, bir du rum sap ta ma sý dö ne mi ya þa ný yor. O dö nem, 90 lar da bü yük öl - çü de ya þan dý. Yük se liþ ye ni den baþ la dý. Dün ya da ay ný dö nem de, ya ni yý kým yýl la rý i çe ri sin de bir çok ha re ket iç i çe, yan ya na gö rül - dü. E sa sýn da ay ný kök ten çýk mak la bir lik te yan sý ma la rý, sý nýf i liþ ki - le ri bir bi rin den fark lý. Bir yan dan dün ya da en bü yük te kel le rin top - lan tý la rý ve plan la ma la rý var. Ö zel lik le ba ðým lý ül ke le rin e ko no mik il ha ký ný so nu na ka dar var dýr ma, em per ya list mer kez ler de ki sos yal hak la rýn ve di ðer yý ðýn la rýn sö mü rü sü nü da ha da yo ðun laþ týr ma, sos yal hak la ra el koy ma gi bi... Di ðer ta raf tan bu nun ya rat mýþ ol du - ðu kar þý tep ki bi çim le ri var. Av ru pa da or ta sý ný fýn da ha ön ce çift çi - le rin, köy lü le rin, kü çük bur ju va la rýn ey lem le ri, bu nun ya nýn da pro - le tar ya nýn grev ler, ge nel grev ler þek lin de ken di ni or ta ya ko yan ey - lem le ri var. Sen di ka la rýn Pa ris top lan tý sý gi bi, u lus la ra ra sý top lan tý - lar dü zen le ni yor ve bun lar bü yük kit le sel ey lem ler, bü yük or ga ni - zas yon lar o la rak gün de me ge li yor. Bel ki de bun la rýn tü mü nün top - lan dý ðý bir nok ta ilk plan da an ti-te kel o la bi lir. Çün kü; te kel le rin dün ya e ge men li ði ko þul la rýn da baþ ka tür lü sü bek le ne mez. Ý þin do - ða sý ge re ði bu za ten o la bi le cek o lan en yük sek it ti fak te me li dir. An - ti-te kel te me lin de an laþ mak, bu yö nüy le ha re ke tin cep he sel ka rak - te ri ni gös te ri yor. An ti-te kel te mel de ta lep ler kü çük ve or ta sý nýf la rýn so mut o la rak ha re ket, kal kýþ nok ta sý o lu yor. Çün kü te kel ci ser ma ye 198

200 ken di e ge men lik a la ný ný, ken di ya þam a la ný ný, ken di güç a la ný ný ge - niþ le tir ken, di ðer le ri nin a la ný ný sü rek li bir þe kil de da ral tý yor. Do la - yý sýy la on lar a çý sýn dan da ya ni ya þam a la ný da ra lan la rýn, ken di ya - þam a la ný ný da ral tan la ra kar þý baþ kal dý rý sý nes nel li ðin ge re ði dir. Bu yüz den za ten Prag or tak ya pý la bi li yor, Mel bo ur ne or tak ya pý la bi li - yor, Se att le da sen di ka lar la di ðer or ta sý nýf lar, çev re ci ler or tak dav - ra na bi li yor lar. Bu or tak dav ra nýþ te kel e ge men li ðin den i le ri ge li yor. Bir te kel e ge men lik dün ya sý ya þa ný yor. Za ten bu nun i çin de em per - ya lizm or ta ya ko nu lur ken ça ðý mý zýn fi nans ka pi tal e ge men li ði ça ðý - dýr di ye or ta ya ko nur, ya ni sa na yii ser ma ye si de ðil, e sas o la rak fi - nans ka pi tal e ge men li ði, ya ni ma li ser ma ye e ge men li ði ça ðý: IMF bu nun a çýk gös ter ge si. Çün kü tüm dün ya da sa na yi yi çe kip çe vi ren de ge ne ma li ser ma ye dir. Do la yý sýy la e ge men li ðe kar þý mü ca de le kü çük bur ju va sý nýf lar, or ta sý nýf lar a çý sýn dan ken di ya þam la rý ge re - ði o lan ey lem ler dir. Bu a çý dan, Av ru pa da ki ha re ket le rin, çift çi le rin ar ka sýn dan kam yon cu la rýn or ta sý nýf ve kü çük bur ju va ha re ke ti öz i - ti ba riy le an ti-te kel ka rak ter de ha re ket ler dir. Pro le tar ya bu nok ta da, an ti-te kel çer çe ve de kü çük bur ju va lar la it ti fa ka gi re bi lir. Bu za ten ger çek le þi yor. Fa kat pro le tar ya hiç bir za man an ti-te kel ko num dan, sa de ce bu ko num dan ha re ket e de mez. Bu pro le tar ya nýn ken di sý nýf - sal a maç la rý na i ha net an la mý na ge lir. Pro le tar ya e sas o la rak ka pi ta - list ö zel mül ki ye ti or ta dan kal dý rýp, o nun ye ri ne ü re tim a raç la rý nýn top lum sal mül ki ye ti he de fi ni or ta ya ko yan, öz ce si sý nýf la rýn or ta dan kal dý rýl ma sý he de fiy le ha re ket e den bir sý nýf týr. So nu na ka dar dev - rim ci sý nýf ko nu mu bun dan i le ri ge li yor. Bu an lam da sa de ce an ti-te - kel ko num da ka la maz. A ma böy le bir an ti-te kel ci lik dün ya da yay - gýn la þý yor ve bu ra da ö nem li o lan þu dur; pro le tar ya nýn bu nu ger çek - ten de an ti-ka pi ta list he de fe yö nelt me si dir. Ta bii ki ko mü nizm he - de fi ne gö tü re bi le cek bir an ti-ka pi ta lizm. E sa sen ya þa nan þey ger - çek ten bü yük bir yý kým. Bu nun ge tir di ði so nuç lar, te kel ler ve o na ya kýn sý nýf lar dý þýn da bü tün sý nýf la rý et ki li yor. Gi de rek dün ya da ha 199

201 faz la, te kel le rin, dev let le bü tün leþ miþ te kel le rin dün ya sý du ru mu na ge li yor. Bu, kar þý ku tup ta mu az zam mülk süz leþ me nin, do la yý sýy la bir a yak lan ma nýn or ta ya çýk ma sý an la mý na ge li yor. Bu yý kým lar, e - sa sýn da beþ yüz yýl lýk ka pi ta liz min ilk ser ma ye bi ri ki min den baþ la - yan, ta ri hin en kap sam lý, en yay gýn, en kit le sel yý kým la rý. Þu an da, ö zel lik le 90 lar dan son ra yo ðun la þan em per ya lizm, ta ri hin de ki en bü yük soy gu nu, en bü yük ta la ný ger çek leþ ti ri yor ve bu da sýç ra ma lý bir bi çim de so nuç lar çý ka rý yor. Da ha bü yük bir yok sul laþ ma, da ha bü yük bir mülk süz leþ me, iþ siz leþ me ve pro le ter leþ me sü re ci; bu nun da ha bü yük ey lem ler le kar þý lýk gör me si ka çý nýl maz dýr. Te mel de ü - ze rin de dur du ðu muz bir di ðer yan, tüm bun la rýn bu þe kil de or ta ya çýk mýþ ol ma sý, bur ju va la rýn da i ra de si dý þýn da bir du rum dur. Ka pi - ta liz min ken di di na mik le ri, ken di tek nik te me li, ken di top lum sal ü - re ti min de ki a nar þik ka rak te ri nin ay ný za man da ka çý nýl maz so nuç la - rý dýr bu so nuç lar. Üst üs te bi ne rek bü yük bi ri kim ler sað la yan, u zun dö ne min bi ri ki mi dir bu so nuç lar. Geç miþ te ki so nuç lar dan da ha dev - rim ci so nuç lar ya ra ta bi le cek yý kým lar dýr bun lar. O lan þey ka pi ta liz - min sa de ce e ko no mik kri zi de ðil, (e ko no mik kriz bu ü re tim bi çi mi - nin te pe nok ta sý dýr) e sas yý kým i çin de o lan ka pi ta list ü re tim bi çi mi - nin ken di si dir. Bu ka pi ta list ü re tim bi çi mi nin ve bur ju va zi nin tem - sil et ti ði bir ta rih sel dö ne min so nu dur. Ay ný za man da o nun la bir lik - te, o nun tem sil et ti ði ö zel mül ki yet le baþ la mýþ o lan, u zun dö nem sür müþ o lan bir uy gar lýk dö ne mi nin so nu di ye bi le ce ði miz bir sü reç ya þa ný yor. Te kel ci ka pi ta lizm bu nu en üst dü ze ye çý kar dý. Son on yýl da ki bir leþ me ler i se bu nu da ha ke sin, da ha þid det li ha le ge tir di. De mek ki bü tün bu sý nýf lar i liþ ki si nin te me lin de, ser ma ye nin dün ya ça pýn da da ha az el de, da ha az te kel de bi rik me si ya tý yor. O ne ka dar bü yük se, ya rat tý ðý yý kým lar da o ka dar bü yük ha le ge li yor ve en ö - nem li þey bu nun sü rek li lik ka zan ma sý ve de vam e di yor ol ma sý dýr. Ya ni iþ siz lik sü rek li bir o lay dýr, ka lý cý iþ siz lik ka lý cý bu na lý mýn i fa - de si dir, iþ siz lik ka pi ta list e ko no mik bu na lý mýn ilk ve en ö nem li gös - 200

202 ter ge si dir. Ýþ siz li ðin ka lý cý laþ ma sý, bu bu na lý mýn ka lý cý ol du ðu nu gös te ri yor. Bu de mek tir ki, ar týk mev cut e ko no mik top lum sal sis tem i çe ri sin de e mek çi sý nýf la rýn le hi ne i yi leþ me ler, sü rek li i yi leþ me ler bek le me mek ge re ki yor. Ge çi ci yük se liþ ler, he men ar ka sýn dan da ha bü yük bir dü þüþ, da ha bü yük bir yý kým ge ti ri yor. Ya ni e mek çi sý nýf - la rýn ya þa mýn da dü þüþ or ta ya çý ký yor. En ö nem li si ka pi ta liz min dün - ya ça pýn da ya rat mýþ ol du ðu bu sis tem, dün ya iþ bö lü mün de u lus la - rýn ya lý týk lý ðý na son ver di; sa de ce sah te bir ba ðým sýz lýk, bi çim sel bir ba ðým sýz lýk or ta ya koy du. Bü tün ül ke ler de ü re ti ci sý nýf la rýn ba ðým - sýz ü ret me o la nak la rý ný, ko þul la rý ný on la rýn a yak la rý al týn dan çe kip al dý. Ya ni em per ya list-ka pi ta list sis te min ya rat mýþ ol du ðu bu du rum ba ðým sýz ü re tim a lan la rý ný on la ra bý rak ma dý. Bu an lam da ü re ti ci le - re her tür lü dýþ et ki den ken di ni ko ru ya bi le cek, ya þa mý ný sür dü re bi - le cek ba ðým sýz bir ya þam a la ný bý ra kýl ma mýþ týr. Bu gü ne ka dar in - san lýk böy le si bir bu na lým la, böy le bir yý kým la kar þý kar þý ya de ðil - dir. Öy le ol muþ ol say dý, en çok köy lü nün bu lun du ðu çe þit li ül ke ler, dün ya ça pýn da bu bu na lým dan da ha az et ki le nir di. Köy lü, ta rým ül - ke si o lan lar ken di ta rý mýy la ken di ne bi raz ya þam a la ný sað la ya bi lir - ler di. A ma ya þam a la ný sað la na mý yor, çün kü on la rýn ta rým la rý da çö - ker til di. Sa de ce em per ya list te kel le rin dün ya iþ bir li ði çer çe ve sin de ve on la rýn iþ bir lik çi le ri nin ken di çý kar la rý te me lin de ki iþ a lan la rý, ü - re tim a lan la rý bý ra kýl dý, ki o da on la ra a it de ðil. Bu an lam da ü re ti ci - le rin ü re tim yap ma o la nak la rý or ta dan kal dý rý lý yor, top lum sal ü re tim sü re cin den u zak laþ tý rý lý yor, ü re ti ci ye te nek le ri or ta dan kal dý rý lý yor. Çün kü on la rýn ü re tim a lan la rý sü rek li dar be ye di ði i çin, or ta dan kal - dý rýl dý ðý i çin, mev cut ü re tim dal la rý i se em per ya lizm le i liþ ki i çe ri - sin de, o dün ya iþ bö lü mün de ol du ðu i çin tüm ya þam ba ðý i le o na ba - ðým lý du rum da. Böy le ce ba ðým lý lýk de nen þey bu gün geç miþ dö - nem ler le ký yas la na ma ya cak ka dar a ðýr o la rak in san lý ðýn ü ze ri ne çök müþ du rum da dýr. Çün kü kö le lik de, serf lik de, üc ret li kö le lik de bir ba ðým lý lýk tü rü dür, a ma üc ret li kö le lik o nok ta ya gel di ki, bu gün - 201

203 kü üc ret li kö le lik il kel ser ma ye bi ri ki mi dö ne mi gi bi de ðil. Ka pi ta - liz min ge liþ me di na mik le ri nin ol du ðu dö nem gi bi de de ðil, da ha üst dü ze ye var mýþ du rum da. Böy le si bir mer ke zi leþ me, böy le si bir kit - le sel, dün ya ça pýn da di ye bi le ce ði miz (bi li nen de yi miy le kü re sel) yý - kým sü re ci ya þa ný yor. Kap sa mý ve so nuç la rý ba ký mýn dan da ta ri hin en bü yük yý kým sü re ci ve ta bi - i ki bu, ka pi ta liz min gel miþ ol du ðu dü zey le il gi li dir. Ka pi ta liz min bu ge liþ me sin de i ki þe yin al tý ný çiz dik; do ða nýn yý ký mý ve e me ðin yý ký mý. Ser vet av cý lý ðý nýn ev ren sel leþ me si, ser ve tin dün ya da ger - çek ten çok az gü cün e lin de top lan mýþ ol ma sý, di ðer bü tün in san la - rýn yal nýz ca bu ser ve tin un sur la rý, bi rer ö ðe si ha li ne ge ti ril miþ ol ma - sý, bu an lam da da in san so yu nun en soy suz laþ tý ðý bir dö nem ya þa ný - yor. Bu hiç bu gün kü ka dar be lir gin de ðil di. Ya ni bir a vuç dün ya ça - pýn da zen gin de ni len ka pi ta list i le mil yar lar ca in sa nýn yok sul lu ðu, aç lý ðý bu ka dar ba riz de ðil di. Sis te min her ba kým dan o in san lýk dý þý de ni len yö nü, ko þul la rý her ba kým dan in san lýk dý þý ko þul lar o la rak çok be lir gin ha le gel di. Ve bu du rum te kel ler ve on la ra ya kýn o lan ka pi ta list ler dý þýn da ya þa mýn her a la nýn da ken di ni gös ter di ði i çin ge niþ bir ke si mi ha re ke te ge çir di. Ýlk plan da bu ka dar ge niþ ke si mi et ki le yen bu so nuç lar, bir ka rý þýk lýk o la sý lý ðý ný gün de me ge tir di, a - ma bu ge liþ me ler pro le tar ya nýn her yö nüy le ö ne çýk ma sý ný ka çý nýl - maz ha le ge ti ri yor. Ka çý nýl maz o lan þey ne dir? Ser ma ye bi ri ki mi ay ný za man da mu az zam bir iþ çi çý ka rý mý an la mý na ge li yor ve öy le si ne hýz lý bir sü - reç ya þa ný yor ki ü re tim dü zen le ri de ði þi yor. Ýþ siz ler ger çek ten aç lý - ða, ö lü me mah kum e dil miþ ken, ça lý þan lar ya rý nýn dan ta ma men e - min de ðil ler. Çün kü ka pi ta list ser ma ye bi ri ki mi hiç bir ü re tim dü ze - yi ni ta ný mý yor. Marks ýn en çok ü ze rin de dur du ðu þey buy du. Çok ký sa sü re de ü re tim dü zen le ri de ði þi yor, ü re tim bi çi mi de ðil. En çok tek no lo jik a lan la ra ya tý rým ya pý lý yor. Bü tün top lum ser ma ye ü ze rin - de ya þý yor. Ser ma ye a ký þý de ðiþ tik çe, o a kýþ ü ze rin de ku rul muþ o lan 202

204 top lu mun a ký þý de ðiþ me ye baþ lý yor. Köy lü yü köy den ken te göç et - ti ren ne den ser ma ye a ký þý dýr, u lus la ra ra sý gö çü sað la yan yi ne ser ma - ye a ký þý dýr. Mek si ka dan A me ri ka ya gö çü sað la yan yi ne ser ma ye a ký þý dýr. Çün kü bu ser ma ye a ký þý þu an öy le si ne bir ha re ket ha lin de ki, bu, bu nun ü ze rin de ku rul muþ da ha ön ce ki dü zen le ri, sta tü ko la rý alt üst e di yor. Da ha ön ce ki ü re tim dü ze ni, di ye lim ki es nek ü re tim bel li a lan lar da yay gýn laþ tý rýl dý; es nek ü re tim, bü yük fab ri ka la rýn tas - fi ye si, o ra da ki iþ çi le rin çý kar týl ma sý an la mý na ge li yor ve böy le ce ka - lý cý gi bi gö rü nen iþ kol la rý, iþ yer le ri nin a yak la rý al týn da ki top rak bir - den bi re ka yý yor, iþ çi ler iþ siz ka lý yor, iþ kol la rý de ði þi yor. Bu en çok Tür ki ye i çin iz le ni yor. Sa ban cý nýn söy le miþ ol du ðu gi bi; teks ti lin bý ra ký lýp ko mü ni kas yon a la ný na ge çil me si, en bü yük kar lý lýk o ra ný - nýn ta ma men bu a lan da ol ma sýn dan kay nak la ný yor. Pe ki bu nu kim dü zen li yor? U lus la ra ra sý te kel ler; ABD, Ja pon ya te kel le ri nin dün ya ça pýn da ki yö ne li mi. Bu en kar lý a la na yö ne lik iþ bö lü mü nü on lar be - lir le miþ ler. Sa ban cý bu na uy mak zo run da dýr. Sa ban cý on la ra bir iþ - bö lü mü da ya ta maz. Bu ne an la ma ge lir? Teks til fab ri ka sý nýn ka pan - ma sý de mek pa mu ðun çök me si de mek tir. Pa mu ðun çök me si de mek ta rým iþ çi le ri nin çök me si de mek tir. Tar la i le da ðý tým a ra sýn da ki, kam yon cu su na ka dar bü tün a ra sý nýf la rýn et ki len me si de mek tir. Böy le ce ba ðým lý lýk, çok a çýk o la rak da ha faz la ba ðým lý lý ða, in san la - rýn ken di le ri ü ze rin de hiç bir söz hak ký bý rak ma ma sý an la mý na ge li - yor. On la rýn söz hak la rý ný ka pi ta lizm, bur ju va zi kul la ný yor. Bu a na ge liþ me nin yö nü, fa kat bu ka dar bü yük ser ma ye bi ri ki mi bu ka dar bü yük güç ne re ye gi de cek tir? E nin de so nun da bu ka dar bü yük bir ser ma ye gü cü nün ken di ni ye ni den ü re te bil me si ge re ki yor. Bu ka dar bü yük bir yok sul luk dün ya da yay gýn laþ mýþ ken, em per ya list mer - kez le rin ken di iþ çi le ri iþ siz ka lýr ken, res mi yok sul luk ABD de da hi 30 mil yo nun ü ze rin dey ken iþ siz ve ya rý iþ çi sta tü le ri çok yay gýn la - þýr ken, do la yý sýy la da ha az üc ret a lan in san la rýn sa yý sý yay gýn la þý - yor ken, da ha bü yük ser ma ye, da ha bü yük ü re tim de mek tir. Da ha 203

205 bü yük ü re tim i se pa zar so ru nuy la kar þý kar þý ya, bu da her kri zin ön - ce kin den da ha bü yük ol ma sý an la mý na ge li yor. Ni ye kriz bir ön ce - kin den da ha bü yük ve ka lý cý ha le ge li yor? Ge çen yüz yýl da kriz dö - nem le rin de ki ey lem le ri gör dük. Pa ris Ko mü nü nü, di ðer ey lem le ri, Av ru pa dev rim le ri ni. Hal bu ki bu gün ka lý cý, bü yük çap lý kriz ler ya - þý yo ruz. Bu bü tün ül ke ler de baþ kal dý rý nýn nes nel te me li nin sü rek li - li ði an la mý na gel mek te dir. Çün kü bu nu or ta dan kal dý ra cak ye ni bir re fah dö ne mi, ye ni bir ge liþ me dö ne mi gel mi yor den 80 le re ba kýl dý ðýn da Marx ve En gels in be lir le me le ri ni gö rü yo ruz. Dev rim - ler le e ko no mik kriz le rin kop maz ba ðý ný or ta ya ko yar lar. Ö zel lik le sos ya list sis te min ka pi ta liz min dün ya sis te mi bü tün lü ðü ne son ver - miþ ol ma sý da ha de rin lik li bir kriz ya rat tý. Bu gün ya þa nan þey i se, bu nun u laþ mýþ ol du ðu en te pe nok ta. Böy le ce bü tün ül ke ler de yo - ðun lu ðu, de re ce si fark lý ol mak ü ze re bu ey lem le rin ze min le ri ni ya - rat tý. Þim di son ey lem ler ü ze rin de da ha so mut du ra lým. Se att le da - ki ey lem yüz bin ki þi lik bir ey lem di ve sen di ka lar dan ko mü nist le re, a nar þist le re ka dar ge niþ bir si ya sal cep he o luþ tur du. Ken di li ðin den do ðal bir cep he, ya ni bi linç li an laþ mýþ bir cep he de ðil. Prag da yi ne ay ný cep he yi gör dük; sen di ka lar, a nar þist ler, kü çük bur ju va ha re ket - ler, çev re ci ler. Bir sü re da ha ay ný cep he yi çe þit li a lan lar da gör me ye de vam e de ce ðiz. Çün kü yö ne li nen he def i ti ba riy le an ti-te kel ci lik fi - nans ka pi ta le kar þý ey le min ken di do ða sýn da var. O na kar þý bir ey - lem de, bu güç le ri yan ya na gö re ce ðiz bir sü re da ha. Bu sü reç ko - mü nist par ti le ri de de ði þi me, dö nü þü me i te cek bir sü reç. Hiç bir ko - mü nist par ti si bu sü re cin dý þýn da ka la maz. 80 le rin so nu, 90 la rýn ba þýn da ki sü re cin ter si bir sü reç ya þý yo ruz. Dev rim ci leþ ti ri ci bir sü - reç, dö nüþ tü rü cü bir sü reç. Gö rü nü mün den da ha çok bu na ö nem ver mek ge re ki yor. Sý ný fýn ve o nun tem sil ci le ri nin dün ya yý dev rim yo luy la dö nüþ tür me bi lin ci nin ye ni den ken di ni gös ter me si, bu an - lam da çok yön lü so nuç lar or ta ya çý ka ra cak týr. Za ten ya þa nan ey lem - 204

206 le ri ya ra tan bu bü yük yý kým, ka pi ta liz min mer ke zi leþ me si, bi ri ki mi, sý nýf kar þýt lý ðý nýn kes kin leþ me si an la mý na ge li yor. Sý nýf kar þýt lý ðý nýn kes kin leþ me si nin, po li ti ka nýn da yön tem le ri nin de sert leþ me si ni, kes kin leþ me si ni ge tir me si ka çý nýl maz dýr. Bu ol mak sý zýn bu na yö - nel mek si zin hiç bir ko mü nist par ti si, hiç bir i le ri ci po li tik ha re ket ken di ko nu mu nu ko ru ya maz. Bu an lam da ger çek ten bü yük bir de - ði þim dö ne mi ne gi ril di. Dün ya nýn bi lin cin de da ha þim di den de rin iz ler bý rak mýþ du rum da. A nar þist le rin ö ne geç miþ gi bi gö zük müþ ol - ma sý bir so run dur, fa kat on la rýn ta ri hi çýk maz la rý, ya ni ta ri hi if las la - rý, on la rýn en güç süz yö nü nü o luþ tu ru yor. Ge çen yüz yýl da da bu böy ley di. A nar þist ha re ket, ya ni mark siz min, sý nýf ha re ke ti nin ken - di ni ö ne çý kar ma sýn dan ön ce et kin di. Bu do ðal dýr da. Bu ka dar bü - yük bir yý kým kar þý sýn da tep ki le rin ken di ni bu þe kil de or ta ya koy - muþ ol ma sý da bu tep ki nin a ni ol ma sýn dan i le ri ge li yor. Fa kat ko mü - nist ha re ket çok bü yük bir de ne yi me, ör güt lü ol ma ve ha re ke ti or - ga ni ze et me ye te ne ði ne sa hip. Ö ne çýk ma sýy la bu ha re ke ti tek rar et - ki si al tý na a la bi lir. Alt tan al ta o nu et ki le yen, e sa sýn da o et ki yi ya ra - tan u lus la ra ra sý pro le ter ha re ket tir, dev rim ci ha re ket tir. A ma a nar - þiz min bu ha re ket i çe ri sin de ye ni den bir yük se liþ gös ter miþ ol ma sý - nýn ya þa nan sü reç le il gi li bir yö nü var. Za man za man böy le a ra dö - nem ler ya þa ný yor, dev rim ci ha re ke tin bü yük dar be ye di ði, dü þüþ gös ter di ði dö nem ler de bu tip a kým la rýn çý kýþ la rý na ta nýk o lu yo ruz. A ma bir sü re son ra ha re ke tin sý nýf sal do ða sý ve ta rih sel mis yo nu ge - re ði pro le tar ya nýn si ya sal ha re ket le ri du ru ma a ðýr lý ðý ný ko yu yor lar. A ðýr lý ðý ný ko yun ca da on la rýn et ki si en alt dü ze ye i ni yor, on la rýn ta - rih sel mis yo nu bi ti yor, hat ta ge ri ci yüz le ri or ta ya çý ký yor. Bu ey lem ler ken di ni a þan so nuç lar ya ra ta cak týr. Za ten her bü - yük ey lem, da ha son ra da ha bü yü ðü nü ve þid det li si ni ge tir di. Ya ni dün ya yý da ha da et ki le yen, ba zen kit le sel o la rak dü þük ol sa bi le (ör - ne ðin Se att le da yüz bin ki þiy di, Prag da da ha az in san dý) ya rat tý ðý et ki ba ký mýn dan o nu ge çen ey lem ler or ta ya çý ka cak týr. Mev cut or - 205

207 tam da her ha re ket ken di ni a þan so nuç lar ya ra týr, ken di siy le sý nýr lý kal maz. Bu ey lem ler bü yük bir gü ven ge tir di. Þim di her kes ye ni den tar tý þý yor. Yo ðun bir tar týþ ma dö ne mi; ey lem ve ar ka sýn dan þim di ör güt len me so ru nu tar tý þý lý yor, bi linç so ru nu, ta výr so ru nu tar tý þý lý - yor. Her sý nýf bu yük se liþ te ken di sý nýf sal ko nu mu na, is tem ve a - maç la rý na uy gun bir ay rýþ ma, saf laþ ma sü re ci ya þý yor. Bu sü reç bir sü re da ha ya þa na cak týr. O nun i çin bu cep he sel ka rak ter li ey lem ler bi zi ya nýlt ma ma lý. En bü yük ya nýl gý, gün cel ey lem le ri sý nýf sal i liþ ki a çý sýn dan e le al ma mak. Þim di Se att le, Vi ya na, Mel bo ur ne, Prag da 50 bin ki þi nin yü rü yü þü, Gü ney As ya da ki WTO nun pro tes to e dil - me si, Ka na da da ki pet rol te kel le ri nin pro tes to e dil me si... Dik kat e - di lir se bu ha re ket ler de kü re sel leþ me kar þý tý ve ben ze ri söy lem ler le i þin sý nýf sal bi le þi mi, sý nýf sal i liþ ki si göz ar dý e di li yor. Ka pi ta liz min u laþ mýþ ol du ðu dü zey a çý sýn dan, pro le tar ya dý þýn da, do la yý sýy la o - nun tem sil ci le ri ko mü nist par ti le ri dý þýn da, baþ ka la rý kit le le re bir pers pek tif su na cak ye te ne ðe sa hip de ðil dir. Pro le tar ya her ba kým dan ken di ni or ta ya koy muþ, is pat la mýþ, ka pi ta liz min ye ri ne ye ni bir top - lum sal sis te mi te sis e de bi le cek tek sý nýf týr. Ko mü nist ha re ket bu nun tek ha re ke ti dir. A ma o nun bi le ha re ke te geç me si i çin bu ha re ket le - rin or ta ya çýk ma sý ge re ki yor du. Bu ha re ket le rin bir ö zel li ði de bu na i tiþ sað la ma sý dýr. A ma pro le tar ya bu nu i le ri gö tü re mez se ar ka sýn dan mo ral bo zuk lu ðu ge le bi lir. Çün kü ka pi ta list sis te min bu gün kü te kel - ci e ge men lik ko þul la rýn da bir po li tik sý nýf sal ha re ket e ðer pro le tar - ya nýn ko nu mun da ya da o nun la i liþ ki i çe ri sin de ka pi ta liz mi yýk ma - yý ön gör mez se, ge ri sin ge ri sý nýf ta ra fýn dan ö züm le nir, yoz laþ tý rý lýr; en i le ri ci, en yi ðit ha re ket bi le bu sis tem ta ra fýn dan ken di ne ben ze - ti lir. O nun i çin bu mü ca de le nin sü rek li li ði an cak pro le tar ya ta ra fýn - dan sað la na bi lir, so nu na ka dar gö tü rü le bi lir. A ma o lan þey bü yük bir pat la ma, o nu gör me miz ge re ki yor. Þim di bu nu sos ya liz min ba ký þýy la, pro le ter ba kýþ a çý sýy la e le al ma mýz la zým. Çün kü sý nýf sal ko num ve ba kýþ a çý sý dar, ka ba bir 206

208 ba kýþ la bak ma pro le ter ba kýþ a çý sýy la bak ma an la mý na gel mi yor. Sý - nýf sal ba kýþ a çý sýy la bak mak, in san lý ðýn kur tu lu þu nu pro le tar ya nýn pers pek tif le riy le e le al mak ge re ki yor. Pro le tar ya nýn da in san lý ðý kur tar ma dan ken di si ni kur ta ra ma ya ca ðý bi lin ci ne u laþ ma sý ge re ki - yor. O nun i çin pro le tar ya nýn ta ri hi mis yo nu, ger çek ten de in san lý ðýn ve dün ya nýn kur tu lu þun da ki bu mis yo nu; pro le tar ya nýn bu nu üst le - ne cek tek sý nýf du ru mun da ol ma sýn dan kay nak la ný yor. Pro le tar ya bü tün dün ya da ki ha re ket le re ön cü lük et mek, ken di sos ya lizm pers - pek tif le riy le ha re ke te geç mek du ru mun da dýr. Bu gün ya þa nan bü yük bir pat la ma. Bu gün kü ha re ket 68 den da ha i le ri git ti. 68 in et ki le ri en faz la i ki se ne sür dü. Bu ha re ket da - ha ön ce de vam et ti ve ha la de vam e di yor. Av ru pa nýn 68 i, 70 de so na er di. A ma bu ha re ket 68 gi bi sý nýr lý, ký sýt lý de ðil. Bu nun da ha i le ri git me si nin güç lü ze min le ri var. A tý lan slo gan lar da ve i sim ler de gö rül dü ðü gi bi bu se fer ki 68 den da ha bü yük bir pat la ma yý tem sil e di yor. Ör ne ðin el li yýl ye ter gru bu, bu müt hiþ bir þey. El li yýl ye ter bi çim de müt hiþ bir pat la ma nýn ken di ni dý þa vu ru mu dur bu. Ya da Bu gün da ha kaç ço cuk öl dür dü nüz? þek lin de i fa de e di len so ru lar, doð ru dan te kel ler þah sýn da ka pi ta liz me yö ne lik so ru lar, e leþ ti ri ler ve mah ku mi yet ler dir. Ýn san bi lin ci, bu ha re ke te ge çen mi li tan la rýn bi - lin ci her se fe rin de ka pi ta liz min ye ni bir yö nü nü or ta ya ko yu yor, teþ - hir e di yor. Böy le ce in san bi lin ci ne, o nu ne den bi ran ev vel yýk mak ge rek ti ði þek lin de ki bi lin ce kat ký sað lý yor. Ne den ka pi ta liz mi ta rih - sel ba kým dan so na er dir mek ge re ki yor? Bu gün kaç ço cuk öl dür dü - nüz? so ru su da ha i le ri bi linç te, ka pi ta liz min a yak ta kal ma sý, bun - dan son ra da ha faz la ço cu ðun, da ha faz la in sa nýn öl dü rü le ce ði an la - mý na gel mek te dir. Ýn san lýk ya þa mý nýn ger çek ten ko lay ko lay o nul - maz bir bi çim de tah rip e dil me si an la mý na ge lir. Za ten Ka pi ta lizm Öl dü rür Ka pi ta liz me Ö lüm o ra da ki her ke sin slo ga ný de ðil. Bu her - ke se mal e dil mek le bir lik te ö ne çý kan bu a na yön, da ha çok o ra da ki iþ çi le rin, sen di ka la rýn, a nar þist le rin ka týl dý ðý yön dür. He nüz bü tün 207

209 ka tý lan la rýn or tak is te mi de ðil, a ma bu e ge men ha le gel di. Ka pi ta - liz me Ö lüm e sas o la rak pro le tar ya nýn dev rim ci gün de mi dir ki, za - ten pro le ter ko num da bu, ka pi ta lizm den ko mü niz me ge çi þin ilk bü - yük ta ri hi ey le mi dir. Bu ey lem ler 40 lý yýl lar da ki Fa þiz me Ö lüm, Halk la ra Hür ri yet is te min den da ha i le ri, da ha de rin bir i çe rik ta þý - yor. Ka pi ta liz me Ö lüm pers pek ti fi ni bi zim ay ný za man da Ya þa - sýn Ko mü nizm! bi lin ciy le ta mam la ma mýz ge re ki yor. Bu an cak pro le tar ya nýn ko mü nist par ti si nin ya pa bi le ce ði bir þey dir ki bu za - ten ko mü nist bir prog ram, ni hai he de fi or ta ya ko nul muþ pro le tar ya - nýn ko mü nist prog ra mý an la mý na ge li yor. A ma bu slo gan lar ay ný za - man da dün ya en te lek tü el ha re ke ti nin dü ne gö re da ha i le ri ol du ðu - nun da gös ter ge si dir. Ya ni salt sa vaþ çý lýk, sa vaþ kar þýt lý ðý, yal nýz ca fa þizm kar þýt lý ðý, yal nýz ca çe þit li ül ke ler dik ta tör lü ðü kar þýt lý ðý bi çi - min de de ðil, doð ru dan dün ya ya e ge men ka pi ta liz me kar þýt lý ðý or ta - ya ko yu yor. Ar jan tin de sen di ka la rýn de di ði gi bi; Ma li ser ma ye dik ta tör lü ðü nü ye ne bi li riz. Bu nu Ar jan tin li iþ çi le rin söy le miþ ol - ma sý, bir sý nýf a çý sýn dan müt hiþ bir bi linç tir. Ma li ser ma ye dik ta tör - lü ðü nü ye ne bi li riz güç lü bir id di a ve ay ný za man da ken di ne gü ve - ni de or ta ya ko yan bir çað rý dýr. Ar jan tin iþ çi le ri nin bü tün dün ya iþ - çi le ri ne çað rý sý dýr bu. Ta bi dý þý mýz da ki sol her za man ki gi bi bü tü nü nü e le a la ma dý. Bu o lay la rý ek lek tik o la rak e le al dý. A ma ö nü müz de ki sü reç te bu nun dün ya ça pýn da ki so nuç la rý da ha a çýk gö rü le cek tir. On lar ge liþ me le - rin ar dýn dan yal nýz ca sü rük le ni yor lar. U lus la ra ra sý an lam da dün ya ça pýn da ki bu ey lem le ri, sý nýf lar sa va þý nýn da ha þid det li çar pýþ ma la rý iz le ye cek tir. Em per ya list-ka pi ta list sis tem böy le bir sü reç kar þý sýn - da bu gün kü ko nu mu nu sür dü re me ye cek tir. Da ha ak tif, sal dýr gan bir ko nu ma ge çe ce ði ni bil me miz ge re ki yor. A ma öy le bir dö nem de da - ha sal dýr gan ha le ge çe cek ki, ar týk bur ju va þid de tin kit le ler ta ra fýn - dan his se dil me di ði bir dö nem de bu na baþ vu ra cak týr. Kit le le rin a ya - ða kalk tý ðý, müt hiþ bir yok sul lu ðun, iþ siz li ðin, dün ya dan dýþ ta lan - 208

210 mýþ lý ðýn ya þan dý ðý bir sü reç i çe ri sin de bur ju va þid det, da ha ön ce ki dö nem de ol du ðu gi bi bir so nuç ya ra ta ma ya cak týr. Ter si ne da ha bü - yük bir kar þý þid det le ya nýt la na cak týr. Prag da gö rül dü ðü gi bi bir ke - re yý ðýn lar a ya ða kalk ma ya gör sün, kar þý ta ra fýn her tür lü þid de ti o - nu dur du ra maz. Böy le ce þid de tin a sýl iþ le vi o lan cay dý rý cý lýk, ge ri çe kil me, sin dir me nok ta sýn da þid det ilk de fa þid det ol mak tan çý ký - yor. Þid de tin as ke ri fi zi ki yö nü de ðiþ mi yor fa kat so nuç la rý i ti ba riy - le et ki siz le þi yor. Biz ta bii ki Se att le ol sun, Prag ol sun di ðer ül ke ler de ki bu ça - týþ ma la ra kon for mist, sos yal re for mist kü çük bur ju va a çý dan ba ka - ma yýz. On lar þid det ey lem le ri ni mah kum et me hak ký ný ken di le rin de gö rür ler. Bi zim a çý mýz dan i se bu nun da ha ör güt lü, da ha or ga ni ze li, da ha bi linç li sür dü rül me si yö nü ne vur gu ya pýl ma sý ge re kir. O ra da þid det sah ne le ri di ye mah kum e dil me ye ça lý þý lan ey lem ler de pro le - tar ya nýn dev rim ci zo ru da ha bi linç li, da ha a maç lý, da ha ör güt lü, he - def li o la rak or ta ya kon ma lý dýr. A nar þizm den ay rý lan bir yön bu dur. A nar þizm ken di li ðin den, bel li he def le re yö nel me yen, bir yer den bir ye re gö tür me yen (çün kü u zun sü re li bir mü ca de le stra te ji si yok tur) dö nem sel a ni þid det yön tem le ri ne baþ vu rur. Bu ra da mah kum e dil - me si ge re ken an cak a nar þiz min bu yön tem le ri o la bi lir. Bu þe kil de bel li bir a ma ca bað lan ma yan, pro le tar ya nýn ik ti da rý ný e le ge çir me a - ma cý na bað lan ma yan þid det, a ma ca hiz met et me di ði i çin yoz la þýr ve kar þý tý na dö nü þür. Pro le tar ya nýn a ma cý na bað lan mýþ o lan o nu a ma - cý na gö tü re cek o lan þid det, sa vu nul ma sý ge re ken, hat ta güç len di ri le - cek o lan þid det tir. Bu ey lem le rin þid det ö ðe si ne baþ vur muþ ol ma sý, ge liþ me si a çý sýn dan müt hiþ ce sa ret ve ren, i ti ci ö ðe ler dir. U zun sü re u yu þuk ka lan pro le tar ya nýn, u yu þuk ka lan sos ya list le re bir ruh kat - ma sý ba ký mýn dan da bu o lay la rýn bu þe kil de gün de me gel me si i le ri i tiþ ve ren bir ö zel li ðe sa hip tir. Gö rül dü ðü gi bi Ýn gil te re de gün de me ge len ey lem ler son ra sýn da Bla ir so ka ða çýk ma ya sa ðý yo lu na git ti. Pa ris te gör dük, bu nu de ne me ye ça lýþ tý lar; Mel bo ur ne de at lý bir lik - 209

211 le ri gör dük; Se att le da at lý bir lik le ri di ðer mo dern si lah lar la bir lik te gör dük. Ýþ çi ler Pa ris te sül fü rik a si di neh re dö ke cek le ri ni söy le ye - rek, fab ri ka yý ha va ya u çur mak la teh dit et ti ler. Köy lü ler Fran sa da Mc Do nalds ý bas tý lar. De mek ki köy lü ler den iþ çi le re ka dar bu yön - tem ler yay gýn la þý yor. Bel ki a nar þist ler da ha faz la et kin o la bi lir, a ma bu ka dar bi ri ki me sa hip pro le tar ya nýn bun dan çok bü yük en di þe duy ma ma sý ge re kir. Pro le tar ya, sý nýf sal ba kýþ a çý sý, yüz yýl lýk bi ri ki - mi i le bu du ru mu ký sa sü re de ta mam la ya bi le cek ve da ha bi linç li bir ha le ge ti re cek de ne yi me sa hip tir. O sos yal re for mist le rin ve sen di - ka la rýn nü ma yi þe çý kar gi bi yü rü yüþ le ri bur ju va zi sal dýr dý ðý i çin de - ði þi yor. Sü reç ay ný za man da þid det ö ðe si ni de be ra be rin de ge ti ri yor. Bu nun gö rül me si ge re ki yor, ey lem le rin bu yön de or ta ya çýk ma sý nýn ge tir di ði tar týþ ma lar da ha çar pý cý o la cak týr. Þu nun gö rül me si ge re ki - yor ki; el li bin in sa nýn gi dip Vi ya na yý bas mýþ ol ma sý bir ör güt lü zo - run i fa de si dir, bir mey dan o ku yuþ tur. Ay ný þe kil de Yu na nis tan Ko - mü nist Par ti si nin Clin ton ý kar þý lar ken yap tý ðý mu az zam ey lem -ki çok da zo ru ö ne çý ka ran bir par ti de ðil dir- ve ko þul lar o nu zor ey - lem le ri kul lan ma ya i ti yor. Bi zim bu mü ca de le nin dev rim ci ru hu nu a týl gan, di ren gen, ce sur ru hu nu i çe ri ta þý ma mýz la zým. Se att le den Prag a ka dar. Vi ya na ey le mi i le or ta ya koy du ðu böy le bir ce sa ret ör - ne ði gös ter me si ge re ki yor. Böy le ce pro le tar ya en ter nas yo na liz mi, u zun sü re dir dik kat çek miþ ol du ðu muz ol gu, bu gün he men he men bü tün u lus la ra ra sý ha re ke tin en çok tar týþ tý ðý bir yön o la rak ö ne çýk tý. Bü yük bir ha re - ket or ta ya çýk tý ðýn da, bu ha re ke tin ü ze rin de çok ge niþ çev re ler tar tý - þýr lar. U lus la ra ra sý pro le ter ha re ke tin bu nun dý þýn da kal ma sý müm - kün de ðil dir. Da ha ön ce be lirt ti ði miz gi bi dev rim ci ko num da o lan ve en çe tin dö nem le ri çok ka rar lý bir sa vaþ la gö ðüs le yen, kar þý la yan ko mü nist par ti le rin bu sü reç te ö ne çýk ma la rý hak la rý ve gö rev le ri dir. On la rýn ö ne çýk tý ðý bir yer de a nar þist ha re ke tin þid det yön tem le ri ni ken di ba þý na tem sil et me si müm kün de ðil dir. An cak ol sa ol sa o tur - 210

212 muþ kon for mist par ti ler kar þý sýn da bir a van taj sað la ya bi lir bu dö - nem a çý sýn dan. A ma gö rül dü ðü gi bi ký zýl bay rak lar, Che pos ter le ri, Spar ta kis ler, di ðer mark sist-le ni nist ör güt ler bü tün lük lü o la rak var - dý ve a nar þist ler bun la rýn i çin de a zýn lýk du ru mun day dý; med ya da be lir til di ði gi bi bir ço ðun luk du rum la rý yok tu. Son tah lil de u lus la ra ra sý ser ma ye, en ter nas yo nal pro le tar ya - nýn, ko mü nist ha re ke tin ö ne çýk ma sý ye ri ne bu tür grup la rýn ö ne çýk - ma sý ný ter cih e der. Çün kü bun lar ça buk sö ne cek ler dir. Bu ra da u lus - la ra ra sý ko mü nist ha re ket a dý na ko nu þa ma yýz, a ma bi zim on la ra çað rý yap ma mýz ge re ki yor -ki da ha ön ce yap mýþ týk ve bu ken di le ri ta ra fýn dan bi li ni yor-. Ye ni ko þul lar da ye ni sap ta ma lar, o nu pe kiþ ti - ren, güç len di ren o lay lar çýk tý. Bi zim bu nun ü ze ri ne sap ta ma lar yap - ma mýz, i let me miz ye ni çað rý lar yap ma mýz ge re ki yor. An cak ha re - ket da ha faz la en ter nas yo nal ka rak ter ka zan dýk ça çe þit li ül ke ler de ba þa rý þan sý var dýr ve ar ta cak týr. Pro le tar ya nýn ve u lus la ra ra sý ko mü - nist ha re ke tin bu bi lin ci ka zan ma sý ge re ki yor. Ha re ket da ha faz la u - lus la ra ra sý laþ ma dýk ça ve u lus la ra ra sý ha re ke tin ger çek ten bir müf re - ze si -prog ra mý mýz da be lirt miþ ol du ðu muz gi bi- o la rak, o nun or ga - nik bir bi le þe ni bi çi min de ha re ket et me dik çe çok faz la ba þa rý þan sý bek le me mek ge re ki yor. Bu ra da kon for miz min baþ ka bir ey lem siz - li ði ne dik kat et mek ge re ki yor. O da, bu lun du ðu top rak lar da, a lan lar - da dev rim mü ca de le si ver me yip, dev rim mü ca de le si ve re bi le cek bir ko mü nist par ti si ön cü lü ðün de ha re ket et me yip, me se le yi dün ya ge - ne lin de ki ha re ke te bý rak mak, o na er te le mek, o nun ar ka sý na sý ðýn - mak bi çi min de ki teh li ke li bir pa si fizm dir. Ýþ te u zun yýl lar troç kist ler bu nu yap tý. Sos ya list dev ri mi sa vu nan çev re ler bu nu ya pý yor. Bü tün bu sü reç i ki yön den ge li þi yor; bir ta raf tan dün ya da ki ge nel dev rim dal - ga sý her ül ke de ki pro le tar ya nýn top lum sal dev rim dal ga sý ný et ki le di - ði gi bi, her ül ke de ki pro le tar ya nýn top lum sal dev rim dal ga sý da dün - ya da ki ge nel yük se li þi, ge nel ha re ke ti et ki le ye cek tir. Sa de ce bir yö - 211

213 nüy le bak mak ge ne li ö zel den, so mut tan so yut la mak an la mý na ge li - yor, bu pa si fiz me de dik kat et mek ge re ki yor. Ge ne lin ar ka sý na sý - ðýn ma pa si fiz mi ve dün ya ge ne li hak kýn da boþ laf lar, boþ slo gan lar a tan ve bu nu dev rim ci slo gan lar gi bi or ta ya ko yan lar var. Biz on la - rý gör dük, ki 10 yýl lýk iç sa vaþ ta mü ca de le den kaç tý lar, sey ret ti ler. Tür ki ye de sos ya list dev ri mi sa vu nan lar gi bi çok ge niþ bir çev re bun lar. Dev rim ci lik bun lar da sa de ce la fa zan lýk, ge ve ze lik dü ze yin - de or ta ya ko nu lu yor. Bu ne den le biz sýk sýk ey lem ci en ter nas yo na - lizm di ye vur gu lu yo ruz. Bu ay ný za man da her ül ke de ki ey lem ci dev rim ci en ter nas yo na list ko mü nist ha re ke tin ken di mü ca de le si ni hýz lan dýr ma sý, yo ðun laþ týr ma sý te me lin de o la bi lir, on dan ay rý de ðil. A ma u lus la ra ra sý yön a ðýr ba sý yor, gi de rek ö ne çý ký yor, bu a çýk o la - rak gö rü lü yor. Biz de bu nun et ki le ri ni Tür ki ye ve K. Kür dis tan e - mek çi ha re ke tin de ve sos ya list ha re ke tin de da ha de rin den his se de - ce ðiz. Bu nu 10 yýl ön ce ki du rum la kar þý laþ tý ra lým, or ta ya çý kan, ya - þa nan de va sa bir ge liþ me dir. Do la yý sýy la ye ni den bir dü þüþ bek le - me mek ge re ki yor. 90 lý yýl lar da ki dü þüþ ye ri ni ge nel o la rak her a - lan da yük se li þe bý rak tý. Gö rül dü ðü gi bi ka çan bü tün mü ca de le kaç - kýn la rý, þim di Prag ü ze ri ne ya zý yaz ma ya baþ la dý lar. ÖDP den di - ðer le ri ne ka dar bun lar 12 Ey lül ve son ra sý nýn mü ca de le kaç kýn la rý, di ðer ta raf tan E MEP çev re si, 10 yýl lýk var lýk la rýy la yý ðýn la rýn e li ni ko lu nu bað la mak tan ö te bir mis yo na sa hip ol ma yan bur ju va zi nin bu gö nül lü u þak la rý, ye ni den to zu du ma na kat ma ya baþ la dý lar. A ma bi zim ol du ðu muz bir yer de bun la rýn i le ri git me si, çok da söz sa hi bi ol ma sý dü þü nül me me li, çün kü bun la rýn mis yo nu or ta da. A ma bi zim de u lus la ra ra sý a lan da da ha ak tif ol ma mýz ge re ki yor. Ta bi bi ze kar - þý Da vos o lay la rý sý ra sýn da ki gi bi blo kal ta výr lar de vam e di yor. Da - vos o lay la rý sý ra sýn da di ðer Av ru pa ül ke le ri ne, el çi lik ve kon so los - luk la ra TKEP/Le ni nist teh li ke li bir ör güt tür bi çi min de bil gi ler ve ril di. Bir ta raf tan da bu tip yön tem ler le dev rim ci ör güt le rin a la ný - ný da ralt ma ve do la yý sýy la ey lem le rin da ral týl ma sý he def le ni yor. 212

214 Pen ta gon ve CI A nýn di ðer kon so los luk la ra ver di ði bil gi ler bun lar. Bu tip en gel le me ler le da ha faz la uð ra þa ca ðýz. Dün kü du rum dan çok fark lý bir nok ta da yýz. Ger çek ten de gö rül dü ðü gi bi dün ya nýn her ye rin de on bin ler a ya ða kal ký yor, dün ya nýn her ye rin de ey le me ge çi yor. Prag da ki bir ma ða za sa hi bi nin söy le di ði gi bi en i yi si bu tip þey le ri dün ya nýn en ýs sýz bir a da sýn da yap mak ge rek. Du ru mu ger çek ten en i yi bi çim - de or ta ya ko yu yor. Gör dü ðü müz gi bi dün ya nýn en zen gin le ri top - lan tý sa lon la rý na he li kop ter ler le te pe den i ne bil di ler. Bu ba sit bir þey de ðil dir, bir pat la ma dýr. A me ri ka da he def DTÖ ydü. Prag da IMF- DB i di. Ka na da da pet rol te kel le riy di. Gü ney As ya da As ya Pa si fik Ti ca ret an laþ ma la rýy dý. Mel bo ur ne de te le ko mü ni kas yon þir ket le - riy di. Her bi ri si ka pi ta liz min dün ya e ge men li ði ör güt len me le ri. Sem bol de ði þi yor a ma he def de ðiþ mi yor. He def sa de ce IMF ve DB de ðil, IMF yi ez dik sý ra AB de gi bi slo gan lar ey lem le rin yö nü nü gös te ri yor. Ö nü müz de ki yýl yi ne Da vos o la cak ve yi ne da ha bü yük bir kar þý la ma dü þü nü lü yor. Öy le bir bi linç ge liþ ti ki her yer de ka pi - ta list ler ku þat ma al týn da, her yer de ta kip al týn da lar. E zi len le rin ne - fe si ka pi ta list le rin en se sin de þim di. Ya kýn da yer al týn da top lan tý ya - pa cak lar. Ý ler de ye ral tý na geç mek zo run da ka la cak la rý i çin (ki bun - lar e ge men ol duk la rý ný söy le dik le ri ve tek ku tup lu ol du ðu id di a e di - len bir dün ya nýn sa hip le ri) on lar a çý sýn dan bü yük bir mað lu bi yet tir. Top lan tý ya pa cak yer bu la ma ma la rý her se fe rin de bir böl ge nin a ya - ða kal ka ca ðý teh di diy le yüz yü ze bu lun ma la rýn dan kork tuk la rý i çin - dir. U ður DAÐ LI Ka sým 2000 (*) Bu ya zý dün ya da ki son ge liþ me ler ü ze ri ne ya pý lan bir ko nuþ ma dan dü zen len miþ tir. 212

215