BETİMLEME KURALLARI isteğe bağlı

Transkript

1 BETİMLEME KURALLARI Bibliyografik kaynak, bir eserin bibliyografik betimlenmesi için temel oluşturan sunumudur. O bir kitap veya başka basılı belge, bir website, bir veri tabanı veya başka elektronik kaynak, bir video veya film, bir poster veya sanat eseri, bir CD veya başka ses kaydı, ya da aktarılmış veya kayıt edilmiş bilgi olabilir. Kataloglama İçin Kurallar ın bu kesimi, kütüphanece edinilmiş bulunan veya (uzaktaki elektronik kaynaklarda olduğu gibi) kütüphaneye erişimi sağlanan böyle kaynakların nasıl betimleneceğine ilişkin yönergeleri içine almaktadır. Betimlemelere katalogda, bibliyografik kaynaklar için 2 nci kesimdeki yönergelere göre oluşturulacak bir veya daha çok erişim uçları ile ulaşılır. Bu kesimde yer alan kurallar, Anglo-Amerikan Kataloglama Kuralları, 2. bs. (AAKK2) özgün metninin I. kesimine dayanmakta ve sunulan bu özleştirilmiş betimleme kurallarında yalnızca sıradan durumlar ele alınmaktadır. Bundan dolayı, betimlenmesi daha zor eserler ve olağan dışı sorunlar için AAKK2 nin özgün metnine bakılmalıdır. Kataloglama için kurallar, AACR2 tam metnindeki I. kesimin her ortam türünü ve onun için düşünülen betimlemeyi ayrı bölümler içinde ele alan ayrıştırıcı yapısına karşılık) bütün ortamları tek bölümde işlemektedir. Bu, uygulamada bazı kolaylıklar sağlayacaktır. Böylece, her türden kütüphane ortamlarına ilişkin fiziksel betimleme kuralları 105 inci kural ile onun alt kurallarında bulunabilecektir. Kütüphane ortamlarının bu kurallara göre yapılacak temel betimlemesinde uyulması gereken ana ilke, kütüphanece edinilen veya erişimi sağlanan kaynağın güncel biçiminde betimlenmesidir. Söz gelişi, yayımlanmış bir yazma, kitap olarak; mikro filme geçirilmiş bir kitap, mikro film olarak; sanal yolla alınmış bir metin, elektronik kaynak olarak betimlenir. Yani, bir şeyin daha önce ne olduğu değil, betimlenirken ne olduğu göz önüne alınır. Betimleme kurallarının böylece genelleştirilmesi, elbette, özgün metindeki bazı nüansların yitmesine yol açmıştır. Bu ayrıntıların hiç biri nitelemeye erişimi engellemeyecektir. Söz gelişi; bu kesimdeki bilgi kaynaklarına ilişkin kurallar, gireçlerde köşeli ayraç kullanımını azaltmaktadır. Ne var ki, böyle birkaç çıkarmanın oluşturduğu küçük yitikler bu kesimdeki kuralların uygulanması ile oluşacak bibliyografik betimlemelerin yer alacağı kataloğun kullanıcılarını etkilemeyecektir. Belli eserler veya belli kataloglar için, ortamların betimlenmesine ilişkin kuralların hepsine gerek duyulmayacaktır. Gerekli olacak asgarî öğeler 100D kuralında belirtilmiştir. Özelde, isteğe bağlı olduğu belirtilen bir ayrıntının mutlaka betimlemeye alınması gerekmez. Söz gelişi notların (107 nci kurala bk.) büyük çokluğu isteğe bağlıdır ve onlar, ancak, betimlenen eserin anlaşılması ve tanınması bakımından gerekli sayıldığında veya 107 nci kural gerekliliğini belirttiğinde kullanılmalıdır.

2 100 GENEL KURALLAR 100A (0A, 1.1A2 ve Bölümlerde. 0B). Bilgi kaynakları Bir kütüphanenin dermesine giren veya erişimle sağladığı eserlerin çoğu, aşağıdaki ortam türlerinden birine bağlıdır. Bu türlerin her birine ilişkin olan bilginin ana kaynağı aşağıda gösterilmiştir: Ortam türü Bilginin ana kaynağı Basılı müzik eserleri İçkapak Elektronik kaynaklar Kaynağın kendisi Film şeritleri Eserin bütünü Grafik ortamlar (s.g. 1, resimler, posterler, afişler) Eserin bütünü Haritalar ve atlaslar dışındaki başka kartografik ortamlar Eserin bütünü Kitaplar, kitapçıklar ve atlaslar da içinde, basılı başka metinler İç kapak Mikro formlar Eseradı çerçevesi Diskler (CD ler, vb) Diskin kendisi Ses Kayıtları Plâklar (LP ler vb.) İki yüzündeki yazılıklar Teyp bantları Eserin kendisi ve yazılığı Sinema filmleri ve video kayıtları Eserin bütünü Üç boyutlu nesneler (s.g., maketler modeller, oyun takımları, vb.) Nesnenin kendisi Bir süreğen yayın için bilginin ana kaynağı ilk sayısındaki veya, onun bulunmaması durumunda, sağlanabilen en eski sayısındaki kaynaktır. 2 Bir bütünleyici kaynak için bilginin ana kaynağı, kaynağın en güncel olanıdır. Gerçekte İki veya daha çok bilgi kaynağı varsa, veriliş sırasındaki ilk bilgi ötekilere tercih olunur; s.g. bir bantın kendisi yazılığına veya bant kutusuna tercih edilmelidir. Ana kaynaktaki bilgi, başka herhangi bir yerde bulunan bilgiye tercih edilerek kullanılır. Gerekli bilgi ana kaynakta bulunamazsa, 1. bibliyografik kaynağın kesimi durumundaki başka bir kaynaktan veya 2. bibliyografik kaynağa eşlik eden ve yayıncısı veya üreticisince çıkarılan başka herhangi bir kaynaktan (s.g. bir koruncaktan, bir basılı ekten) alınır. Onların hiç birinde bulunamazsa bilgi, sağlanabildiği herhangi bir kaynaktan (s.g., bir danışma eserinden) alınmalı veya katalogcu oluşturmalıdır. 1 «s.g.» kısaltması, bu eserde söz gelişi anlamında kullanılmaktadır. 2 İç kapağı bulunmayan bir süreğen yayın için bilginin ana kaynağı, tercih sırası ile; (a) kapak, (b) metin başlığı, (c) kimlik bildirimi, (ç) başyazı sayfası, (d) sonluk veya (e) başka sayfalardır. 4

3 Bibliyografik kaynağın dışından alınan veya katalogcunun oluşturduğu bilgi köşeli ayraçlar [...] içinde verilir ve kaynağı bir notla belirtilir (107B5 e bk.). 100B (1.0H). Birden çok bilginin ana kaynağı bulunan eserler 100B1. Tek parçalı olanlar. Tek fiziksel varlık durumunda olan, fakat birden çok bilginin ana kaynağı bulunan eserlerde, ana kaynak şu kurallara göre belirlenir: 1. Yayının en son tarihlisinde bulunan bilginin ana kaynağı kullanılır. 2. Ana kaynaklardan biri eseri tek parçalı olarak, öteki çok parçalı bir kaynağın parçası olarak gösteriyorsa, kataloglanan eserdeki duruma uygun olan kaynak (s.g. betimlemede bütün parçalar anlatılıyorsa, çok parçalı eserin kaynağı) tercih edilir. 3. Bibliyografik kaynağın bütünü tek dilde (yazılan, konuşulan veya söylenen) sözler içeriyorsa, o dildeki bilginin ana kaynağı (s.g., Türkçe bir kitap için Türkçe olan iç kapak) kullanılmalıdır. 4. Bibliyografik kaynak birden çok dilde ise, şu sıralamada ilk görünen dildeki kaynak kullanılır: Türkçe kaynak; Lâtin abecesi kullanılan dillerdeki ilk kaynak; başka yazılar kullanılan dillerdeki ilk kaynak. 100B2 Çok parçalı olanlar (s.g. çok ciltli kitaplar). Bir bibliyografik kaynak fiziksel olarak ayırılmış birkaç parçadan oluşuyorsa, betimlemede ilk parçadaki bilginin ana kaynağı kullanılır. İlk parça bulunmuyorsa, en çok bilgi veren kaynak kullanılmalıdır. Bilgi öteki parçaların ana kaynaklarında değişiklik gösteriyorsa ve değişiklik/ler/ de önemli ise, durum bir notla belirtilir (107B5 kuralına bk.). 100C (1.0B). Betimleme alanları Betimleme aşağıdaki alanlara ayırılır : - Eseradı ve sorumluluk bildirimi - Basım - Özel alan (Yalnız süreğen yayınlar; haritalar, vb.; elektronik kaynaklar; müzik eserleri için) - Yayın - Fiziksel betimleme - Dizi - Not/lar/ (Yinelenebilen bir alan) - Standart numara 100Ç Betimlemenin noktalama imleri (1.0C) 100C kuralında belirtilen alanların her biri, önlerine bir nokta-boşlukçizgi-boşluk (. -- ) konularak ayırılır. Ancak, paragraf başına gelen alanların önüne bu im konulmaz: 5

4 Eseradı ve sorumluluk bildirimi. -- Basım. -- Özel alan. -- Yayın, vb. Fiziksel niteleme. -- (Dizi) Not/lar/ (Notlar birleştirilebilmekle birlikte; her not ayrı bir paragrafa yazılır. (107A1 e bk.)) Standart numara Veya, betimleme her, alanın önüne alan adının yazılığı çevrim içi bir katalogda yer alacaksa, hiçbir alanın önüne im konulmaz, fakat her alanın iç noktalamaları kullanılır. Bir alan içindeki her öğe (alanda yer alacak her bilgi parçası), ilki dışında, bu bölümdeki alanlara ilişkin kuralların başında (101A1, 102A1, vb.) verilen özel noktalama imleri kullanılarak kayıt edilir. Kataloglanan esere uygulanamayan bir alan veya öğe ile onlara ilişkin noktalama imleri kullanılmaz. Aşağıda (biri bir kitaba, öteki bir ses plâğına ilişkin) iki basit betimleme örneği verilmektedir : Birinci örnek : Hukuk başlangıcı : Hukukun temel kavram ve kurumları / Necip Bilge. -- Gözd. gçrl. 11. bs. -- Ankara : Turhan Kitabevi, s. ; 24 sm. Anayasa ve temel kanunlarda yapılan değişikliklere göre gözden geçirilmiştir. ISBN İkinci örnek : Eskimeyen dost : [ses kaydı] / Zeki Müren. -- İstanbul : Türküola Plakçılık, [l962] 1 ses plâğı : 33 1/3 dnş., stereo ; 30 sm. 6

5 100D Betimlemede ayrıntı düzeyleri Betimleme, bir ana taban olarak, hiç olmazsa aşağıdaki örnekte gösterilen alanları ve öğeleri içine almalıdır (1. düzey betimleme) : Öz eseradı / İlk sorumluluk bildirimi Basım bildirimi. -- Süreğen yayınlar, haritalar, elektronik kaynaklar, müzik eserleri için özel alan. -- İlk anılan yayıncı, Tarih. Eser uzunluğu. Gerekli Not/lar/. Standart numara Katalog veya kütüphane politikası açısından gerekli görüldüğünde, bu bölümdeki inci kurallarda yer alan öteki bilgiler de betimlemeye eklenebilir ESERADI ve SORUMLULUK BİLDİRİMİ ALANI 101A (1.1A). Ön kural 101A1 (1.1A1). Noktalama Ayrı bir kesim, ulantı veya bölümün önünde bir nokta-boşluk (. ) bulunur. Genel ortam belirteci köşeli ayraçlar ( [...] ) içine alınır. Bir paralel eseradının önünde boşluk-eşit imi-boşluk ( = ) yer alır. Başka eseradı bilgisinin önünde bir boşluk-iki nokta-boşluk ( : ) bulunmalıdır. İlk sorumluluk bildiriminin önüne bir boşluk-eğik çizgi-boşluk ( / ) konulur. Sonraki her başka sorumluluk bildiriminin önünde bir boşluk-noktalı virgül-boşluk ( ; ) a yer verilir. 101B (1.1B). Öz eseradı 101B1 (1.1B1). Öz eseradı, bilginin ana kaynağında bulunduğu durumuyla, aynen aktarılır. Ancak, noktalama imleri ile büyük harfler aktarılırken, aynen aktarım söz konusu olmaz. Büyük harflerin kullanımı için, I. Ek e bakılmalıdır. 3 Sorumluluk bildiriminde yer alacak gerçek veya tüzel kişinin adı temel gireç başlığı olarak seçilen ( kurallara bk.) gerçek veya tüzel kişininki ile aynı ise ve bildirimde başka hiçbir kelime bulunmuyor veya yalnızca yazan kelimesi (ya da bunun başka bir dildeki karşılığı) yer alıyorsa, bu bildirim 1. düzey nitelemede verilmeyebilir. 7

6 8 Arşiv ve arşivcilik bilgileri 2. sayfa XVIII. ve XIX. yüzyıllarda Türkiye de kâğıt L Organization des musées en Turqie Windows XP için Office XP Britannica online Bununla birlikte eseradının parçası konumunda olmayan giriş niteliğindeki sözcükler aktarılmaz. Disney presents Sleeping Beauty değil, Sleeping Beeauty 101B2 (1.1B2) Bir yazarın, yayıncının, vb. adı öz eseradının bütünleyici parçası durumunda ise, aynen yazılır. Bu durumda yazarın, vb. adı sorumluluk bildiriminde yinelenmez (101E1 e bk.). Atatürk ün söylev ve demeçleri Ömer Seyfeddin den seçmeler Ahmet Ârif anlatıyor Redhouse sözlüğü 101B3 (1.1B3) Bir öz eseradı yalnızca eserden sorumlu gerçek veya tüzel kişinin adından ibaretse, o ad öz eseradı olarak verilir. Nasrettin Hoca (Hoca nın fıkralarının toplandığı bir kitap) Münir Nurettin (Münir Nurettin Selçuk un bir plâğı) Türk Kütüphaneciler Derneği, (Derneği tanıtan bir kitapçık) 101B4 (1.1B9). Kataloglanan bibliyografik kaynak; - daha büyük bir bibliyografik varlığın parçası (s.g. çok ciltli takımın bir cildi, plâklar takımında bulunan bir plâk, daha büyük bir süreğen yayının sürekli parçası durumunda çıkarılan süreğen bir yayının sürdürülen bir parçası) veya - başka bir yayının ulantısı, - öz eseradı büyük yayının adı ile birlikte cilt, kesim veya ulantının bir belirtecini de içeriyor ve - eseradının bu iki bölümü gramer bakımından birbirine bağlı değil ise, eseradı olarak önce büyük yayının adı, sonra da bölümün belirteci yazılır.

7 Nevşehir ve yöresi ağızları. I. c. Ses bilgisi Faust. I. Kesim Journal of education psychology. Supplement 101B5 (12.1B6). Bir süreğen yayının öz eseradı sayıdan sayıya değişen bir tarih veya sayı içeriyorsa bu belirteç yazılmaz. Adın başında bulunmuyorsa yerine «...» konur. Türk Kütüphaneciler Derneği... Kurultayı F a k a t,... Türk Tarih Kongresi d e ğ i l, Türk Tarih Kongresi 101B6 (1.1B7) Bilginin ana kaynağı (s.g. bir kitabın iç kapağı; bir elektronik kaynağın iç kaynağı, yazılığı veya eşlik eden ortamı) yoksa, öz eseradı, (tercih sırası ile) bibliyografik kaynağın başka bir yerinden, ona eşlik eden ortamdan veya başka bir yerden (s.g., bir danışma kaynağından) alınır. Herhangi bir yerde bir eser adı bulunamıyorsa, katalogcu kısa bir eseradı oluşturur. Eklenen veya oluşturulan eseradı köşeli ayraçlar içinde verilir (107B5 e bk.). [Atatürk fotografı] [İzmir kent haritası] 101B7 (1.1B8) Birden çok dilde eseradı varsa, öz eseradı olarak, bibliyografik kaynağın yazıldığı dildeki ad kullanılır. Eserde birden çok dilde metin varsa, bilginin ana kaynağında ilkin verilmiş olan metnin eseradı kayıt edilmelidir. 101B8. Çok parçalı bir bibliyografik kaynağın eseradı kesimler arasında değişiklikler gösteriyorsa ilk veya en eski eseradı parçanın adı öz eseradı olarak kullanılır ve sonraki bir eseradı notla belirtilir (201B ye de bk.) 101B9. Bir süreğen yayının öz eseradı değişirse, öncekinin yerine yenisi alınır, yeni bir betimleme yapılır ve önceki ad bir notla belirtilir (201C ye de bk.). Eski betimleme kapatılır. 101B10. Bütünleyen kaynağın öz eseradı değişirse, öncekinin yerine yenisi alınır ve eski öz eseradı bir notla gösterilir (202Ç ye de bk.). 101C (1.1C). Genel ortam belirteci. İsteğe bağlı ekleme. 101C1 (1.1C1). Genel kural. Katalog kullanıcısına erken uyarı da bulunmak amacı ile bir genel ortam belirteci eklenmek istenirse aşağıdaki dizimden seçilecek uygun terim, öz eseradından sonra, köşeli ayraçlar içinde yazılır. 9

8 diyorama maket ses kaydı elektronik kaynak mikro form sinema filmi etkinlik kartı mikroskop saydamı saydam film şeridi model saydam tabaka harita nota şema kabartma yazı oyun takımı takım kartografik ortam oyuncak teknik çizim kroki resim video kaydı küre sanat çoğaltısı yazma sanat özgünü Kırmızı şapkalı kız [resim] Divan-ı Nedim [yazma] Küçük ağa [sinema filmi] Nutuk [ses kaydı] Görme engelli ve özürlülere ilişkin ortamlar için, yukarıdaki terimlerin her birine, uygunluğuna göre, ayraçlar içinde (kabartma yazılı), (iri baskılı) veya (dokunmalı) sözlerinden biri eklenebilir. Türkiye tabiî [harita (iri baskılı)] Onuncu yıl marşı [nota (kabartma yazılı)] 101C2 (1.1C3) Bir bibliyografik kaynak kendisinin başka biçimdeki çoğaltısı (s.g., mikro filme alınmış bir kitap, saydam üzerinde bir harita, çevrim içi bir ansiklopedi) ise; çoğaltıya, uygun olan genel ortam belirteci (s.g., saydam üzerindeki haritaya, saydam) eklenir. 101C3 İsteğe bağlı olarak kullanıldıkları için, bu kesimde yer alan genel ortam belirteçleri (başka bir durumu belirtmek için gerek duyulanlar dışında) bundan sonraki örneklerde verilmeyecektir. Bu, onun özel bir durumda kullanılması veya kullanılmaması gerektiği anlamında düşünülmemelidir. 101Ç Paralel eseradları (1.1D) Bilginin ana kaynağında birden çok dilde eseradı bulunursa, bunların biri öz eseradı olarak seçilir (101B7 ye bk.). Öteki (ilk yazılı olan veya öz eseradından sonra gelen) eseradı, paralel eseradı olarak verilir. Kütüphaneler arası işbirliği = Inter library cooperation Türk evleri = Turkish houses Türkiye karayolları haritası = Roads map of Turkey 10

9 Dansk-Engelske ordbog = Danish-English dictionary Bir imza serüveni = Dozivjaj potpisivanja 101D (1.1E). Başka eseradı bilgisi 101D1 (1.1E1). Bilginin ana kaynağında bulunan başka eseradı bilgisi (alt eseradı, vb.) de aktarılır. Mustafa Kemal Atatürk : Begünder der Turkischen Republik Tüketicinin korunması : İskandinav modeli Yeni Mülkiye tarihi ve mülkiyeliler : Mülkiye şeref kitabı Arayış : Kütüphanecilik ve kütüphaneler üzerine görüşler ve düşünceler 101D2 (1.1E2). Bilginin ana kaynağında yer alan birden çok alt eseradı (veya başka eseradı birimi) varsa, onlar bulundukları sırada yazılırlar. Meseleler : Köy kadını : Türk gençliğine : Gurbet 101D3 (1.1E3). Çok uzun olan ve önemli bilgi içermeyen başka eseradı bilgileri kayıt edilmez. 101D4 (1.1E4). Açıklamaya ihtiyaç gösteren öz eseradı için, başka eseradı bilgisi olarak, köşeli ayraçlar içinde ve eseradının dilinde bir ekleme yapılır. Yaşama sevinci : [şiirler] Evliya Çelebi Seyahatnamesi : [seçmeler] Kuruluşunun 700. Yıldönümünde bütün yönleriyle Osmanlı Devleti Kongresi : [bildiriler] Shelley : [selections] 101E (1.1F). Sorumluluk bildirimleri 101E1 (1.1F1). İlk sorumluluk bildirimi. Bilginin ana kaynağında yer alan ilk sorumluluk bildirimi, yazarın, yayıncının, vb. adı eseradının bir parçası olarak görülmedikçe, daima yazılır (102B2 ye bk.). Atatürk ve harf devrimi / M. Şakir Ülkütaşır Kütüphaneciliğimiz için / Adnan Ötüken Huzur : roman / Ahmet Hamdi Tanpınar 11

10 Türk gazetecilik tarihi : Her yönüyle basın / Yazan: Enver Behnan Şapolyo Bildiri özetleri / XII. Türk Tarih Kongresi 101E2 (1.1F6). Başka sorumluluk bildirimleri. Bilginin ana kaynağında bulunan başka sorumluluk bildirimleri, bulundukları biçim ve sırada yazılır. Sıra belirsiz ise, en anlamlı olacakları sırada verilmelidirler. Nutuk : / Kemal Atatürk ; Bugünkü dille yayıma hazırlayan Zeynep Korkmaz Türk ikizleri / Cahit Uçuk ; resimler Saliha Bozcalı Mutlu bahar : 5 dakikalık öyküler / Çeviren Mehmet Harmancı ; resimleyen Peter Stevenson Plats de jour / Patience Gray and Primrose Boyd ; illustrated by David Gentleman 101E3 (1.1F3). Bilginin ana kaynağında eseradından önce bulunsa bile sorumluluk bildirimi eseradı bilgisinden sonra verilir. Bir bayrak rüzgâr bekliyor / Ârif Nihat Asya (İç kapaktaki sunuluşu: Ârif Nihat Asya BİR BAYRAK RÜZGÂR BEKLİYOR) 101E4 Bilginin ana kaynağında hiçbir sorumluluk bildirimi yer almıyorsa, bir ekleme yapılmaz. Betimlemeyi tamamlamak bakımından gerekli olduğunda, bu bilgi bir notla belirtilir (107B6 ya bk.). 101E5 (1.1F5) Bir sorumluluk bildiriminde üçten çok gerçek veya tüzel kişinin adı yazılı ise, ilkinden sonrakiler kaydedilmez. Yapılan çıkarma, «...» ile belirtilir ve buna, köşeli ayraçlar içinde, Türkçe eserler için [ve başk.], yabancı dillerdeki eserler için [et al.] kısaltması eklenir. 12 İstatistik terimleri sözlüğü / Ceyhan İnal... [ve başk.] (Eserde altı kişinin adı veriliyor) Anglo-American cataloguing rules / prepared by the American Library Association... [et al.] (Eserde dört tüzel kişinin adı veriliyor) 101E6. Eserden ikinci derecede sorumlu bulunan gerçek veya tüzel kişilere ilişkin sorumluluk bildirimleri yazılmaz. İkinci derecedeki sorumlular şunlardır: - Bir esere önsöz veya giriş yazanlar,

11 - Bir sinema filminde rol alanlar (107B6 ya da bk.), - Bir sinema filminin yapımında ikinci derecede görevi olanlar (s.g. yönetmen yardımcısı, makyajcı, editör), - Eserin fiziksel oluşumundan sorumlu bulunanlar. 101E7 (1.1F7). Sorumluluk bildiriminde verilen kişinin adına bağlı sanlar, vb., yapılan çıkarma bildirimi anlaşılmaz duruma getirmedikçe, yazılmaz. Bilimsel araştırma ve yazma el kitabı / Halil Seyidoğlu (Eserdeki ad Prof. Dr. Halil Seyidoğlu biçiminde) Beşerî âlemin rasathanesi olarak Türkiye / Erhan Löker (Eserdeki ad Avukat Erhan Löker biçimide) Yeniden şekillenen dünya / Nejat Eslen (Eserdeki ad E. Korgnl. Nejat Eslen biçiminde) fakat,... / Ercişli Emrah... / by Dr. Seuss... / by Lord Byron 101E8 (1.1B8). Bildirimin açıklık kazanması bakımından gerekli görülürse, sorumluluk bildirimine, eseradının dilinde uygun bir ekleme yapılır. Atatürk : / [Yapım Seta Multimedya] Denmark : a film / [produced by Eigil Kongsted] The best man / Tomi Ungerer : [designed] by Bob Cox Çocuklar da savaştı / Âfet Ilgaz ; [kapak ve iç resimler] Alâettin Barışkan 101F (1.1G). Ortak eseradı bulunmayan eserler 101F1. İlgi çekici görünen bir kesim varsa. Bir bibliyografik kaynak iki veya daha çok küçük kesimi içine alır fakat onların ortak bir eseradı bulunmazsa, ilgi çekici görünen kesimin adı öz eseradı olarak yazılır; öteki kesimler bir içindekiler notu ile belirtilir. Gerekli görülürse, öteki kesimler için ek gireçler de yapılır. T.C. Anayasası / Yayıma hazırlayanlar : Yekta Güngör Özden, İsmet Yağcı 13

12 ... İçindekiler : T.C. Anayasası -- Anayasa Mahkemesinin kuruluşu ve yargılama usulleri hakkında kanun -- Anayasa Mahkemesi içtüzüğü -- İnsan hakları evrensel demeci -- İnsan haklarını ve ana hürriyetleri korumaya dair sözleşme. 101F2. Kesimleri İlgi çekici olmayan kaynaklar. Bibliyografik kaynak içindeki kesimlerin hiç birisi ilgi çekici durumda değilse; - her kesim için ayrı bir gireç yapılır (107B16 ya da bk.) veya - bütün kesimlerin adları bilginin ana kaynağındaki sırada kayıt edilir ve ilk yazılandan sonraki bütün kesimler için, 208B8 deki yönerge uyarıca ek gireçler oluşturulur. Betimleme aynı gerçek veya tüzel kişi/ler/ce oluşturulmuş bir derme bibliyografik kaynak için yapılıyorsa ve bütün eserler aynı gerçek veya tüzel kişinin ise, kesimlerin eseradları birbirinden bir boşluk-noktalı virgül-boşluk ( ; ) ile ayırılır. Diyet ; Yüksek ökçeler / Ömer Seyfeddin Havada bulut ; Mahalle kahvesi / Sait Faik Eski çarıklar ; Aile bağları / Yahya Akengin Betimlemesi yapılan dermedeki bilgi kaynakları değişik gerçek veya tüzel kişilerce oluşturulmuşsa, eseradları ve sorumluluk bildirimleri bilginin ana kaynağında bulundukları sırada verilir. Sonra yazılan eserin eseradı ve sorumluluk bildirimi, öncekinden bir nokta-iki boşluk (. ) ile ayırılır. 102 BASIM ALANI Ürkek kalpler / Barbara Cartland ; Türkçesi Yakut Güneri. Aşk tuzağı / Beatrice Bainbridge ; Türkçesi İlhan Eti. 102A (1.2A). Ön kural 102A1 (1.2A1). Noktalama Bu alanın önünde bir nokta-boşluk-çizgi-boşluk (. -- ) bulunur. Basım bildiriminden sonra gelen basıma bağlı sorumluluk bildiriminin önüne bir boşluk-eğik çizgi-boşluk ( / ) konur. 14

13 102A2 (1.2A2). Bilgi kaynağı. Bu alan için gerekli bilgi, bilginin ana kaynağından (100A ya bk.) veya yayınlayan ya da çıkaranın bibliyografik kaynak içine veya ona eşlik eden gereç (koruncak, plâk kabı, vb.) üzerine koyduğu herhangi bir biçimsel anlatımdan alınır. Başka yerden aktarılan bilgi köşeli ayraçlar içinde verilir. 102B (1.2B). Basım bildirimi Basım bildirimi eserde bulunduğu gibi verilir. Ancak (1) sözcükler yerine standart kısaltmalar, (2) sayılar yerine sıralama sayılarının rakamlı kısaltmaları kullanılır. Gnşl. bs. (Eserde genişletilmiş basım biçiminde) New ed. (Eserde New edition biçiminde) 4. bs. (Eserde Dördüncü basım biçiminde) 3 rd ed. (Eserde Third edition biçiminde) Gözd. Gçrl. 4. bs. (Eserde gözden geçirilmiş 4. basım biçiminde) İlv. 2. bs. (Eserde İlâveli ikinci baskı biçiminde) Tercüman. -- Ankara bs. The international herald-tribune. -- Airmailed ed. 102C (1.2C). Basıma bağlı sorumluluk bildirimi 102C1 (1.2C1). Sorumluluk bildirimi bütün basımlarla değil bir veya birkaç basımla ilgili ve eserde de gösterilmiş ise, basım bildiriminden sonra bu bildirim de kaydedilir. Bunun kaydında da 101E deki kurallar uygulanır. Medeniyet âleminde yazı ve İslâm medeniyetinde kalem güzeli / Yazan Mahmud Bedreddin Yazır. 2. bs. (I-II. Kitap) / Neşre hazırlayan Uğur Derman Türk edebiyatı tarihi / M. Fuad Köprülü bs. / Gerekli sadeleştirmeler ve notlar ilâvesiyle yayımlayanlar Orhan F. Köprülü, Nermin Pekin 15

14 102C2 (1.2C2). Basım bildirimi yok fakat basıma bağlı bir sorumluluk bildirimi var ise, bu bildirim eseradı ve sorumluluk bildirimi alanının bir öğesi olarak kaydedilir. Şair evlenmesi / Şinasi ; Baskıya hazırlayan Kenan Akyüz Safahat / Mehmet Âkif Ersoy ; Edisyon kritik / Neşre hazırlayan Ertuğrul Düzdağ Kütüphaneciliğimizde 40 yıl / Osman Ersoy ; Yayıma hazırlayan Doğan Atılgan Anglo-American cataloguing rules. 2nd ed. / prepared by the American Library Association... [et al.] / edited by Michael Gorman and Paul W. Winkler 102C3 (1.2C2), Basıma bağlı sorumluluk bildiriminin basımların biriyle veya bütün basımlarla ilgili olduğu hususunda kuşku varsa, bu bildirim eseradı ve sorumluluk bildirimi alanında verilir ÖZEL ALAN (SÜREĞENLER, HARİTALAR, BAŞKA KARTOGRAFİK ORTAMLAR ve MÜZİK ESERLERİ İÇİN) 103A (12.3A). Süreğen yayınlar 103A1 (12.3A1). Noktalama Bu alanın önünde bir nokta-boşluk-çizgi-boşluk (. -- ) bulunur. İlk sayıya ilişkin belirteç ve/veya tarihten sonra bir kısa çizgi konur ve dört rakam boşluğu (- ) bırakılır. İlk sayıya ilişkin belirteçten sonra verilen tarih ayraçlar içine (( )) alınır. Yeni bir sayılar dizisine ilişkin kaydın önüne bir boşluk-noktalı virgülboşluk ( ; ) konulur. 103A2 (12.3B1). İlk sayı belirteci. Bir süreğen yayının ilk sayısındaki belirteç (cilt, sayı, kesim, vb.) kaydedilir. Sözcükler yerine standart kısaltmalar ve uygun rakamlar kullanılır. Türk edebiyatı. 1. c., 1. S.- Türkiye günlüğü. Nu A3 (12.3C). Tarih belirteci. Bir süreğen yayının ilk sayısında belirteç olarak yalnızca tarih verilmişse, o tarih kaydedilir. Sözcükler yerine uygun rakamlar yazılır. 16

15 Kültür ve sanat yıllığı Türkiye tez kataloğu İlk sayı hem numara, vb. hem de tarih ile tanınıyor ise; numara, vb. tarihten önce yazılır. Türk kütüphaneciliği. I. c., 1. S. (Kış 1987)- Hürriyet. 1. S. (1 Mayıs 1948)- 103A4 (12.3D). Belirteçsiz ilk sayılar. İlk sayıda bir belirteç veya tarih bulunmuyorsa, kayıt «[1. sayı]-» biçiminde yapılır. Buna karşılık sonraki sayılarda bir numaralama varsa ona uyulur [1. c.]- 4 (Sonraki sayıları 2.cilt, 3. cilt., vb. biçiminde numaralı) 103A5 (12.3F). Yayını durmuş süreğenler. Bir süreğen yayın tamamlanırsa (yani, yayımı son bulursa), ilk sayıya ilişkin belirteçten sonra, son sayıya ilişkin belirteç de yazılır. Hisar c., 1. S. (Şubat 1950) c., 298. S. (Aralık 1974) Türk Kütüphaneciler Derneği bülteni c. (1952) c. (1986). 103A6 (12.3G). Zincirleme belirteçler. Bir süreğen yayın adını değiştirmeden yeni bir belirteç dizisine geçerse, önce eski dizinin ilk ve son sayılarına ilişkin belirteçler yazılır, sonra da yeni dizideki ilk sayının belirteci verilir. Ülkü : Halkevleri dergisi c. ( l) ; c. ( ) ; Yeni seri, 1-3. c. ( ) Costerus : essays in English and American language and literature. Vol. 1 (1972) - Vol. 9 (1973) ; new series, vol. 1 (l974)- 103A7 (12.3E). Birden çok belirteç dizisi. Bir süreğen yayında aynı zamanda yer alan birden çok belirteç dizisi bulunuyorsa, onların her biri, bilginin ana kaynağındaki gibi kaydedilir. Alternatif belirtecin önüne bir eşit imi-boşluk ( = ) veya süreğen yayın kapanmışsa bir boşluk-eşit imi-boşluk konur. 3. c., 2. S.- = 38. S c., 8. S. = 140. S. 4 Örnekteki..., eseradının yerini tutmaktadır. 17

16 103A8 (12.3G). Yeni süreğen yayın. Süreğen yayının öz eseradı değiştirilirse (201C ye bk.); yeni adla çıkmağa başlayan sayılar için ayrı betimleme yapılır ve eski sayılara ilişkin betimleme kapatılır (103A5 e bk.). 103B (3.3). Haritalar ve başka kartografik ortamlar 103B1 (3.3A1). Noktalama Bu alanın önüne bir nokta-boşluk-çizgi-boşluk (. -- ) konur. Bir izdüşüm (projeksiyon) bildiriminin önünde bir boşluk-noktalı virgülboşluk ( ; ) yer alır. 103B2 (3.3B). Ölçek. Bir harita veya başka kartografik kaynağın ölçeği, kaynak üzerinde bulunur veya kolaylıkla (s.g. bir bargraftan) belirlenebilirse, yazılır. Ölçek temsilî kesir olarak verilir ve önüne «ölçek» sözcüğü konur. 5 Ölçek 1 : 500,000 Ölçek 1 : 63,360 (Eser üzerinde One inch to a mile anlatımı var.) Ölçek hem temsilî kesir olarak verilmiş, hem de kelimelerle anlatılmış ise, yalnızca temsilî kesir kullanılır. Ölçek 1 : 250,000 (Ölçek 2,5 km. ye 1 sm. olarak da belirtilmiş.) Ölçek 1 : 253,440 (Ölçek One inch to four miles olarak da belirtilmiş.) Kartografik kaynakta gösterilmiyor veya kolaylıkla bulunamıyorsa, ölçek yazılmaz. Betimleme birden çok ölçeği bulunan çok paftalı bir kartografik kaynak için yapılıyorsa, «ölçekler değişik» anlatımı kullanılır. 103B3 (3.3C). İzdüşüm (Projeksiyon). Eser üzerinde bulunuyorsa, izdüşüm (projeksiyon) belirteci yazılır. Kelimeler yerine standart kısaltmalar kullanılır. Traverse Merkatur proj. (Betimlenen eserde ölçek verilmemiş.) 103Ç (5.3). Müzik eserleri (Notalar, vb.) 103Ç1. Noktalama. Alanın önünde bir nokta-boşluk-çizgi-boşluk (. -- ) yer alır. 5 Ölçek kilometreye santimetre olarak veriliyorsa, kilometre tutarı ile çarpılır. Söz gelişi, 3 km.ye 1 sm. 1 : 300,000 temsilî kesiri ile gösterilir. Mile inç ölçeği taşıyan kartografik ortamlar ise şöyle verilebilmektedir: l mile ½ inç = 1 : 126,720; 1 mile 1 inç = l : 63,360; 1 mile 2 inç = l : 31,

17 103Ç2. Müziksel sunuluş bildirimi. Bir müzik eserinin fiziksel sunuluşunu belirten bir anlatım bilginin ana kaynağında ayrı olarak gösteriliyorsa, kayıt edilir. Tipik müziksel sunuluş bildirimleri minyatür nota, çalgı notası, tam nota dır. Yunus Emre oratoryosu / Ahmet Adnan Saygun. Tam nota Piyano ve orkestra için konçertino / Mithat Fenmen. Minyatür Nota Nevşehir marşı / Ses: İsa Coşkuner ; Söz: M. Pişkin. Çalgı notası 104 YAYIN, DAĞITIM, vb. ALANI 104A (1.4A). Ön kural 104A1 (1.4A1). Noktalama Bu alanın önüne bir nokta-boşluk-çizgi-boşluk (. -- ) konur. İkinci bir yayın, vb. yerinin önünde bir boşluk-noktalı virgül-boşluk ( ; ) yer alır. Yayıncı, vb. adının önünde bir boşluk-iki nokta-boşluk ( : ) bulunur. Yayın, vb. tarihinden önce ise, bir virgül-boşluk (, ) konulur. 104A2 (1.4A2). Bu alana girecek bilgiler bilginin ana kaynağından (100A ya bk.) veya bibliyografik kaynak ya da ona eşlik eden gereç (koruncak, plâk kabı, vb.) üzerine yayıncı veya üretici tarafından konulan biçimsel bildirimden alınır. Başka yerden alınan bilgi köşeli ayraçlar içinde verilir. 104B (1.4B). Genel kural 104B1 (1.4B1) Bu alanda bir eserin yayıncısı, dağıtımcısı, vb. ile ilgili ve yayın, dağıtım, vb. tarihine ilişkin bilgiler verilir.. 104B2 (1.4B8). Bir bibliyografik kaynakta iki veya daha çok yayın, dağıtım, vb. yeri ve/veya iki ya da daha çok yayıncı, dağıtımcı, vb. gösteriliyorsa, ilk yazılı olan yer ile o yerdeki yayıncı, dağıtımcı, vb. yazılır. Başka bir yer ile buna bağlı yayıncı, dağıtımcı, vb. bilginin ana kaynağında dikkat çekici biçimde verilmiş ise, o da alınır. Bilginin alındığı kaynakta kataloglamanın yapıldığı ülkedeki bir yer ve/veya yayıncı, dağıtımcı, vb. ikinci bir durumda yazılmışsa, isteğe bağlı olarak, bu yer ile yayıncı, dağıtımcı, vb. da kayıt edilir. London ; New York : Longmans, Green (ABD de yapılan bir kataloglama için) 19

18 New York : Dutton ; Toronto : Clarke, Irwin (Kanada da yapılan bir kataloglama için) Burbank, Calif. : Warner Bros. ; London : Butterfly Records (İngiltere de yapılan bir kataloglama için) 104C (1.4C). Yayın, dağıtım, vb. yeri 104C1 (1.4C1) Yayın yeri eser üzerinde bulunduğu biçimi ile aktarılır. Dersaadet Bornova, İzmir London İstanbul Tolworth, England Los Angeles Yayın yerini tanıtmak için gerekli görülen fakat eserde belirtilmeyen, bağlı olduğu eyalet, il, vb. yer adına eklenir. Ereğli [Konya] Sungurlu [Çorum] 104C2 (1.4C5) Yayıncının, dağıtımcının, vb. birden çok yerde işyerleri varsa, daima ilk yazılı olan yer kayıt edilir. İsteğe bağlı olarak, kataloglamanın yapıldığı ülkedeki bir yer de yazılabilir. Öteki yerlerin adları yazılmaz. 20 Ankara New York ; London (İngiltere de kataloglanan bir eser için) London ; Melbourne (Avustralya da kataloglanan bir eser için) Paris ; İzmir (Türkiye de kataloglanan bir eser için) 104C3 (1.4C6) Yayın, dağıtım, vb. yeri bilinmez veya bulunamazsa, bu öğe yazılmaz. 104Ç (1.4D). Yayıncı, dağıtımcı, vb. adı. 104Ç1 (1.4D2) Yayıncı, dağıtımcı, vb. nın adı, anlaşılabileceği ve tanınabileceği en kısa biçimi ile kayıt edilir. Addaki yayınlama işlevini belirten sözler yazılmaz. Ankara : Berkalp İstanbul : İnkılâp ve Aka London : MacGibbon & Kee Berkeley : Kicking Mule Records İstanbul : Milliyet Yayınları değil,

19 İstanbul : Milliyet London : Published by Allen & Unwin değil, London : Allen & Unvin Fakat London : Allen değil, London : W.H. Allen (Adlar özdeş olan yayıncıların karıştırılmasını önlemek için) 104Ç2 (1.4D6). Yayıncı, dağıtımcı, vb. adı bilinmiyor veya bulunamıyorsa, bu öğe yazılmaz. 104Ç3 (1.4E). Adı yazılan gerçek veya tüzel kişi yayıncı değil de dağıtımcı ise, isteğe bağlı olarak, köşeli ayraçlar içinde, dağıtımcı sözü veya eserin dilindeki karşılığı eklenir, İstanbul : Bateş [dağıtımcı] London : Rousseur [distributor] 104D (1.4F). Yayın, dağıtım, vb. tarihi 104D1 (1.4F1). Süreğenler, bütünleyen kaynaklar ve çok parçalı kaynaklar dışındaki kaynaklar. Yayın, dağıtım, vb. tarihi olarak, basım alanına yazılan basım ın ilgili bulunduğu tarih kaydedilir (102B ye bk.). Aynı basımın sonraki baskılarının tarihleri dikkate alınmaz. Basım bildirimi bulunmayan bir eserin ilk yayınlandığı yıl yazılmalıdır. Tarihler daima Arap rakamları ile verilir. İstanbul : İletişim, 2004 Ankara : Bilgi, 1998 Erzurum : Atatürk Üniversitesi, D2. Süreğenler, bütünleyen kaynaklar ve çok parçalı kaynaklar. Tamamlanmış bir süreğen yayın, bütünleyen veya çok parçalı kaynak için, kaynağın başlangıç tarihi yazılır. Bunun sonuna bir kısa çizgi konur Tamamlanmış bir süreğen yayının, bütünleyen kaynağın veya çok parçalı kaynağın başlangıç ve sona eriş tarihleri verilir Başlangıç ve sona eriş tarihleri bilinmiyorsa, betimlemede tarih yeri boş bırakılır veya, isteğe bağlı olarak, bir not yazılır. 104D3 (1.4F2). Eser üzerinde yayınlanış tarihi yer almıyorsa (tercih sırası ile) a) Bibliyografik kaynağa eşlik eden bir ortam üzerinde bulunan tarih; 21

20 22 Kayseri, 1975 (Kayıt pusulası üzerinde bulunan tarih) b) Bibliyografik kaynakta verilen en son çoğaltım hakkı tarihi (önüne c harfi konularak); Chicaco : ALA, c1976 c) Önüne yak. Kısaltması konulan ve köşeli ayraçlar içine alınan yaklaşık tarih; kaydedilir. Ankara : Ocak, [yak. 1950] (Bulunmayan fakat 1950 dolayındaolduğu tahmin edilen tarih) 105 (1.5). FİZİKSEL BETİMLEME ALANI 105A (1.5A). Ön kural 105A1 (1.5A1). Noktalama Bu alana paragraf başı yapılarak başlanır. Önünde herhangi bir noktalama imi bulunmaz (101Ç kuralına bk.). Başka fiziksel ayrıntıların (yani uzunluk ve boyutlar dışında kalan bilgilerin) önüne bir boşluk-iki nokta-boşluk ( : ) konur. Boyutların önünde bir boşluk-noktalı virgül-boşluk ( ; ) bulunur. Eşlik eden ortam bildirimi önünde bir boşluk-artı imi-boşluk ( + ) yer alır. 105A2 (1.5A2). Bilgi kaynağı. Bu alana kayıt edilecek bilgiler her yerden alınabilir; ancak, eserin kendisinden alınabilenler tercih edilmelidir. 105B (1.5B ). Uzunluk 105B1 (1.5B1). Kitaplar ve atlaslar dışındaki bibliyografik kaynaklar. Bir kaynağın kesimlerinin sayısı, parçaların vb. sayısı Arap rakamları ile verilerek ve kaynağın aşağıdaki dızımden alınan adı eklenerek kayıt edilir. a. Çizelgeler, şemalar, vb. Uygunluğuna göre çizelge, şema, poster veya duvar afişi gibi bir terim kullanılır. 2 duvar afişi 1 çizelge 4 poster 3 şema b. Elektronik kaynaklar. Uzaktan sağlanabilen bir elektronik kaynak kataloglanıyorsa bu öğenin yeri boş bırakılır. Fiziksel bir taşıyıcı (bant, disk, çip, vb.) içinde, yerel olarak sağlanan bir elektronik kaynak kataloglanıyorsa, fiziksel birimlerinin sayısı, Bilgisayar yongası kartuşu,

21 Bilgisayar disketi, Bilgisayar optik diski, Bilgisayar bant kartuşu, Bilgisayar bant kaseti, Bilgisayar bant kaseti terimlerinden uygun olanı eklenerek verilir: 2 bilgisayar disketi Bilgisayar bant makarası 3 bilgisayar optik diski 1 Bilgisayar yonga kartuşu İsteğe bağlı olarak, özgül formatı adlandıran yaygın bir terim de kullanılabilir. 1 CD-ROM 1 DVD c. Film şeritleri ve film slipleri. Uygunluğuna göre film şeridi veya film slipi terimi kullanılır. 1 film şeridi 3 film slipi ç. Grafik ortamlar. Uygun bir terim kullanılır (s.g., teknik çizim ). 3 fotoğraf 5 teknik çizim d. Haritalar, küreler. Uygunluğuna göre harita veya küre terimi kullanılır. 3 harita 1 küre e. Müzik eserleri. Uygunluğuna göre nota veya partisyon terimi kullanılır. 2 nota 1 partisyon f. Mikro formlar. Uygunluğuna göre mikro film, mikro fiş, mikro fiş kaseti, mikro kart veya mikro print terimi kullanılır. Uygun olduğunda, mikro film e kartuş, kaset veya makara eklenir. 1 mikro fiş 2 mikro film makarası 3 mikro kart 1 mikro fiş g. Sanat resimleri. Uygunluğuna göre Özgün resim, baskı resim, veya çoğaltı resim gibi bir terim kullanılır, 1 özgün resim 5 baskı resim 2 çoğaltı resim ğ. Ses kayıtları. Uygunluğuna göre ses kartuşu, ses kaseti, ses plâğı, ses teli veya ses bandı makarası gibi terimlerden biri kullanılır. 2 ses kaseti 1 ses kartuşu 3 ses plâğı 1 ses bandı makarası İsteğe bağlı olarak, betimlemede ses kaydı genel ortam belirteci kullanılmış ise uzunluk bildiriminden ses kelimesi çıkarılabilir. 1 kaset 2 plâk h. Sinema filmleri. Uygun olan film kartuşu, film kaseti veya film makarası terimi kullanılır. 2 film makarası 5 film kaseti 23

22 Betimlemede sinema filmi genel ortam belirteci kullanılmış ise, İsteğe bağlı olarak, uzunluk bildiriminde film kelimesi bulunmayabilir. 4 kaset 2 makara ı. Saydamlar. Saydam terimi kullanılır. 4 saydam i. Üç boyutlu nesneler. Uygun bir terim kullanılır (s.g., model, maket ). 2 oyuncak 3 model 1 maket j. Video kayıtları. Uygunluğuna göre video kartuşu, video kaseti, video diski veya video makarası terimi kullanılır. 1 video diski 2 video kartuşu 1 video kaseti 1 video makarası Betimlemede video kaydı genel ortam belirteci kullanılmış ise, İsteğe bağlı olarak, uzunluk bildiriminden video kelimesi çıkarılabilir. 4 kaset 2 disk 1 kartuş 105B2 (2.5B1-16). Kitaplar, atlaslar ve başka basılı eserler. Tek ciltliler. Bir cildin ana numaralı sayfalarının toplam sayısı yazılır. 432 s. Ana numaralı birden çok sayfa topluluğu bulunuyorsa, bunların her birindeki toplam sayfa sayısı, sırası ile verilir. 312, 270 s. Numaralanmamış veya ikinci derecede numaralı sayfaların sayısı yazılmaz. [23] 543 s. değil, 543 s. 15, 246 s. değil, 246 s. xiv, 219 s. değil, 219 s. 225, xii s. değil, 225 s. viii, 93, ix s. değil, 93 s. 82,a-k s. değil, 82 s. Sayfaları numaralanmamış olan veya çok sayıda numaralı sayfa toplulukları bulunan eserler, toplam sayfa sayıları belirtilmeden, «1 c.» biçiminde yazılırlar. 105B3 (2.5B17-22). Çok ciltli kitaplar, atlaslar ve başka basılı eserler ile tamamlanmış süreğen yayınlar. Çok ciltli bir kitabın veya ölü 6 bir süreğen yayının toplam cilt sayısı verilir. 5 c. 12 c. 106 c. 6 Yayımı sona ermiş süreğen yayın 24

23 105B4 (1.5B5). Tamamlanmamış eserler. Çok parçalı bir eser henüz tamamlanmamışsa veya kataloglanan eser yaşayan 7 bir süreğen yayınsa, önünde üç harflik bir boşluk bırakıldıktan sonra, 105B1 de belirtilen terimlerden uygun olanı veya (basılı ortamlar için) c. kısaltması yazılır.... harita, 8... c.... film makarası... ses plâğı 105C (1.5C). Başka ayrıntılar. Başka fiziksel ayrıntılar aşağıda belirtilen biçimlerde verilir : 1. Elektronik kaynaklar. Uzaktan sağlanabilen bir elektronik kaynak kataloglanıyorsa, bu öğe yazılmaz. Yerel olarak sağlanan bir elektronik kaynak çok renkli olarak sunuluyor veya çok renkli olarak üretildiği biliniyorsa bu durum rnk kısaltması ile belirtilir. 1 elektronik optik disk : rnk. Yerel olrak sağlanan bir elektronik kaynağın sesli olarak üretildiği belirtiliyorsa, sl. kısaltması ile gösterilir. 1 elektronik optik disk (CD-ROM) : rnk., sl. 2. Haritalar, küreler. Harita veya küre renkli ise. rnk. kısaltması kullanılır. 1 küre : rnk. 3 harita : rnk. 3. İki boyutlu grafik eserler. Eser renkli ise, bu durum rnk. kısaltması ile açıklanır. 3 film şeridi : rnk. 7 poster : rnk. Bir film şeridi veya saydam takımı sesle destekli olduğunda, buna sl. kısaltması eklenir. 3 film şeridi : rnk., sl. 12 saydam : rnk., sl. Bununla birlikte, film şeridine veya saydam takımına bir ses kaydı eşlik ediyorsa, bu ya eşlik eden ortam işlemi görür (105D ye bk.) ya da, uygun oluyorsa, esere takım işlemi uygulanır (110C ye bk.). 4. Kitaplar, kitapçıklar, müzik eserleri, mikro formlar ve basılı süreğen yayınlar. Eser resimler içeriyorsa, bu durum res. kısaltması ile belirtilir. Resimler numaralı ise, Arap rakamları ile toplam sayıları da yazılır. 312 s. : res. 1 nota : res. 436 s. : 23 res. 1 mikro fiş : res. 7 Yayımı sürmekte olan süreğen yayın 8 Örneklerin önünde bulunan noktalar, bırakılması gereken boşluğu göstermek için konulmuştur. Uygulamada yerleri bos bırakılır. 25

24 Bütün resimler renkli ise rnk. res. kısaltması kullanılmalıdır. Resimlerin bazısı renkli ise, durum (bazısı rnk.) biçiminde belirtilir. 316 s. : rnk. res. 432 s. : 35 rnk. res. 856 s. : 130 res. (bazısı rnk.) 5. Ses kayıtları. Örneksel (analog) ses plâkları örneksel kelimesi ve dakikadaki dönüş hızı dnş. kısaltması kullanılarak yazılmalıdır. 2 ses plâğı : örneksel, 33 1/3 dnş. Öteki bütün ses kayıtları için, uygunluğuna göre sayısal (digital) veya örneksel (analog) terimleri kullanılır. 2 ses plâğı : sayısal 1 ses kaseti : örneksel Ayrıca, bütün ses kayıtları için, ses kanallarının sayısı mono (tek kanallı kayıt), stereo (iki kanallı kayıt) veya quad. (dört kanallı kayıt) biçimlerinde belirtilir. 4 ses kaseti : mono 2 ses kartuşu : quad. 1 ses plâğı (30 dak.) : 33 1/3 dnş., stereo 6. Sinema filmleri ve video kayıtları. Sesli veya sessiz sinema filmlerinin ya da video kayıtlarının bu durumu, seslilerde sl., sessizlerde sz. kısaltması ile belirtilir. 1 film makarası : sz. 1 video diski : sl. Film veya video kaydı renkli olduğunda, bu bilgiye rnk. kısaltması da eklenir. 14 film makarası : sl., rnk. 7. Üç boyutlu nesneler. Yapılışlarında kullanılan gereçler çok sayıda ve bilinmez olmadıkça, nesnenin yapıldığı gereçler belirtilir. 1 oyun : ağaç ve plastik 2 maket : mukavva 3 heykel : mermer 1 oyuncak : metal Bir nesne beyaz-siyah ise b-s biçiminde verilir. Bir veya iki renkli ise renk/ler/in ad/lar/ı yazılır. Üç veya daha çok renkli ise rnk. kısaltması ile yetinilir. 2 kutu : ağaç ve metal, b-s. 1 vazo : porselen, mavi ve beyaz. 1 kâğıt ağırlığı : cam, rnk. 26

25 105Ç Boyutlar (1.5D) Nitelenen eserlerin boyutları şu biçimlerde verilir : 1. Film şeritleri, film slipleri. Milimetre (mm.) olarak enleri verilir. 1 film şeridi : 35 mm. 1 film slipi : 8 mm. 2. Haritalar, iki boyutlu (film şeritleri ve saydamlar dışındaki) grafik eserler. Santimetre (sm.) olarak yükseklik ve enleri verilir. 1 kroki : rnk. ; 25x35 sm. 3 afiş ; 50x70 sm. 4 poster : rnk. ; 30x38 sm. 1 çizelge ; 27x42 sm. 3. Kitaplar, kitapçıklar, başka basılı metinler ile müzik eserleri ve basılı süreğen yayınlar. Santimetre olarak dış yükseklikleri verilir. 4. Küreler. Santimetre olarak, çapları yazılır. 1 küre : rnk. ; 22 sm. çap. 5. Mikro fişler. Standart ölçüde (10.5 x 14.8 sm.) olanların boyutu yazılmaz; olmayanların, en ve boyları santimetre olarak verilir. 3 mikro fiş : 12x17 sm. 6.Saydamlar. 5x5 boyutunda iseler, boyut verilmez. Başka boyutlarda olanların boy ve enleri santimetre olarak yazılır. 3 saydam : rnk. ; 8x8 sm. 1 saydam ; 8x13 sm. 7. Ses kasetleri ve kartuşları. Boyutları yazılmaz. 8. Ses plâkları ve elektronik diskler. Santimetre olarak, çapları belirtilir. 1 ses plâğı : sayısal, 33 1/3 dnş., stereo ; 30.6 sm. 1 elektronik disk (CD-ROM) : 13.3 sm. 9. Sinema filmleri ve mikro filmler. Milimetre olarak, filmin eni yazılır. 1 film makarası : (12 dak.) ; sz. ; 8 mm. 1 mikro film : 35 mm. 10. Üç boyutlu nesneler. Santimetre olarak, ya yalnızca yükseklik ya da (uygunsa) yükseklik, en ve derinlik kaydedilir. Nesne bir koruncak içinde ise bu durum belirtilir ve korunacağın boyutları eklenir. 1 heykel : mermer ; 110 sm. yüks. 1 oyuncak : Kutuda, 30x20x17 sm. 27

26 Nesne bir koruncak (s.g. bir kutu) içinde ise, koruncağın adına santimetre olarak boyutları da eklenir. 1 diyorama : Kutuda, 30x20x17 sm. 105D (1.5E). Eşlik eden ortam/lar/ 105D1. Tanım. Eşlik eden ortam kataloglanan bibliyografik kaynak ile birlikte ve onunla kullanılmak niyetiyle çıkarılan ortamdır. Daima değil fakat sıklıkla, değişik bir fiziksel biçimdedir. Örnekler: Bir kitaba eşlik eden saydam takımı, bir atlasa eşlik eden kitap, bir film şeridine eşlik eden ses kaydı. 105D2. Betimleyici bilgi olarak, fiziksel birimlerin sayısı ile ilgi çekici bir eşlik eden ortamın adı verilir. Mümkünse 105B kuralında dizimlenen terimler kullanılır. 1 elektronik teker ; 13.3 sm. + 1 gösteri tekeri 12 saydam : rnk. ; 7x7 sm. + 1 öğretmen kılavuzu 323 s. : res. ; 24 sm. + 6 harita 1 film makarası (18 dak.) : sl., rnk. ; 16 mm. + 1 kitapçık 1 film şeridi : rnk. + 1 ses plâğı Eşlik eden ortam ikinci derecede ise, ya bir not ile (107B10 a bk.) gösterilir ya da hiç yazılmaz. 106 DİZİ ALANI 106A (1.6A) Ön kural 106A1 (1.6A1). Noktalama Bu alanın önünde bir nokta-boşluk-çizgi-boşluk (. -- ) bulunur. Kayıt edilecek her dizi bildirimi ayrı ayraçlar ((...)) içine alınır. Diziye bağlı sorumluluk bildiriminin önünde bir boşluk-eğik çizgi-boşluk ( / ) yer alır. Bir diziye ilişkin sayıdan önce bir boşluk-noktalı virgül-boşluk ( ; ) konur. Alt dizilerin adı önünde de bir nokta-boşluk bulunmalıdır (. ). 106A2 (1.6A2). Bilgi kaynakları. Bu alana kaydedilen bilgiler bibliyografik kaynağın kendisinden veya koruncağından alınır. Başka bir yerde bulunan dizi bilgisi yazılmaz. 28

27 106B (1.6B1). Öz dizi adı 106B1 (1.6B1) Öz dizi adı bibliyografik kaynak veya koruncağı üzerinde bulunduğu gibi kayıt edilir. Öz dizi adlarının yazılışında 101B kuralında verilen yönergelere uyulur. (Kütüphanecilik dizisi...) 9 (Kültür serisi...) 106B2 (1.6B2) Bibliyografik kaynak veya koruncağı üzerinde dizi adının birden çok biçimi bulunursa, kaynağın üzerindeki biçim yazılmalıdır. Kaynak üzerinde birden çok biçim bulunur veya koruncak üzerinde az farklı biçimler yer alırsa, diziyi en iyi tanıtacak biçim tercih edilir. (Carrier cookery cards...) (Bu dizinin adı, eser üzerinde Cookery cards ve Carrier cookery cards biçimlerinde yer almaktadır.) 106C (1.6E). Diziye bağlı sorumluluk bildirimi Diziden sorumlu gerçek veya tüzel kişilere ilişkin bildirimler, bibliyografik kaynak veya koruncağı üzerinde yer alıyor ve dizinin tanınması bakımından gerekli bulunuyorsa, yazılır. (Atatürk konferansları / Türk Tarih Kurumu...) Dizi yöneticilerine ilişkin bildirimler kayıt edilmez. 106Ç (1.6G). Dizi numarası 106Ç1 (1.6G1) Bibliyografik kaynağın dizideki numarası veya başka belirteci kayıt edilir. Numara veya başka belirteç bulunduğu biçimiyle verilir. Kayıtta standart kısaltmalar (s.g. numara için nu. ve cilt için c. ) kullanılır ve sayılar Arap rakamları ile yazılır. (Dünya klasikleri ; 23) (Oğlumun kütüphanesi ; 7.c.) (Kubbealtı neşriyatı ; 1) (Güzem yayınları ; Nu. 13) 106Ç2 (1.6G3) Dizinin sayı dışında bir belirteci (s.g., harf veya tarih) varsa, eser veya koruncağı üzerinde bulunması kaydıyla, bu belirteç yazılır. (... ; A c) 10 (... ; v.a) (... ; 1971) 9 Örneklerdeki... lar, dizi bildiriminin tamamlanması için başka öğeler (s.g., sayılar, vb.) gerekebileceğini gösterir. 10 Örneklerdeki «...»lar, dizi bildiriminin sayı belirtecinden önceki bölümünü gösterir. 29

28 106D (1.6H). Alt diziler Bibliyografik kaynağın daha büyük diziye bağlı bir alt dizi içinde yer alması durumunda, kaynak veya koruncağı üzerinde her iki dizi de yazılı ise, ilkin büyük dizinin ayrıntıları, ardından da alt dizinin ayrıntıları yazılır. (Dünya edebiyatından tercümeler. Çin klasikleri ; 1) (Music for today. Series 2 ; no. 8) (Çocuk kitapları. En güzel masallar dizisi : 27) (Varlık Yayınları. Cep kitapları ; 148) 106E (1.6J). Birden çok diziye bağlı eserler Bibliyografik kaynak iki veya daha çok diziye bağlı ve hepsi de kaynak veya koruncağı üzerinde gösterilmiş ise, her birinin ayrıntıları ayrı olarak verilir. Dizi bildirimleri kaynakta bulundukları sıra ile yazılır. (Başbakanlık Kültür Müsteşarlığı Cumhuriyetin 50. yılı yayınları ; 4) (Millî Kütüphane yayınları. Şahıs bibliyografyaları ; 7) (Akçağ Yayınları ; 349) (Kaynak eserler ; 98) (Cem Yayınevi Çocuk Dizisi) (Arkadaş Kitaplar ; 37) 107 NOT ALANI 107A (1.7A). Ön kural 107A1 (1.7A1). Noktalama 30 Her not için paragraf başı yapılır ve önüne herhangi bir im konulmaz. İçindekiler notunda listelenen her bölümün önünde bir boşluk-çizgiboşluk ( -- ) yer alır. Bir notun giriş sözcüğü (s.g., içindekiler, özet), notta bulunacak bilgilerden iki nokta-boşluk (: ) ile ayırılır. 107A2 (1.7A5). Betimlemenin başka yerlerinde belirtilmesi mümkün olmayan yararlı, betimleyici bilgiler not/lar/ ile verilir. 107B kuralında not türlerinin genel bir taslağı yer almaktadır. Yararlı görülen bir not, 107B de anılmamış olsa da, yazılmalıdır. Uygun olduğunda, iki veya daha çok not, birleştırılerek tek not durumuna getirilebilir.

29 107A3. Bilgi kaynakları. Notlar uygun olan her kaynaktan alınabilir. 107A4 (1.7A3). Notların biçimi Sıra. Sayıları birden çok olan notlar genel taslağın sırasında yazılır (107B kuralına bk.). Başka eserlere yöneltmeler. Başka bir esere veya bibliyografik kaynağa yöneltmelerde, ilgili öğeler, Eseradı / Sorumluluk bildirimi. Basım. Yer : Yayıncı, Tarih. sırası ve noktalaması ile verilir. Özgünü: Özleştirilmiş kataloglama kuralları / Hazırlayan Necmeddin Sefercioğlu. Ankara : Kültür ve Turizm Bakanlığı, Biçimsel notlar. Kolayca anlaşılabiliyor ve yer tasarrufu sağlıyorlarsa, başında giriş sözcüğü bulunan biçimsel notlar kullanılır. Biçimsel olmayan notlar. Notlar katalogcu tarafından oluşturuluyorsa, bunların olabildiğince kısa ve açık olmasına özen gösterilmelidir. 107B (1.7B). Not türleri 107B1. Süreğenler ve elektronik kaynaklar için özel notlar Çıkış sıklığı (12.7B1, 9.7B1). Betimlenen kaynak bir süreğen yayın ise, eseradında ( Aylık dergi, Yıllık rapor gibi) gösterilmiş olmadıkça, çıkış sıklığı ilk not olarak verilir. Haftalık Aylık Yılda altı sayı Haftada üç sayı çıkarılır Dört ayda bir yayımlanır On beş günlük Üç aylık Yıllık Çıkış sıklığı düzensiz Her gün yenilenir Temmuz ve Ağustos dışında ayda bir çıkarılır Çıkış sıklığındaki değişiklikler de not edilir. Haftalık ( ), aylık (1972- ) Yerel elektronik kaynaklar. Dizge gereksinimleri. Betimlenen elektronik kaynak yerel olarak sağlanırsa, daima bir dizge gereksinimleri notu yapılır. Bu, kaynağın üzerinde döneceği bilgisayar/lar/ın yapı ve modeli ile kullanımı 31

30 (s.g. bellek miktarı, işletim dizgesinin adı) bakımından önemlidir. Nota, Dizge gereksinimleri giriş sözü ile başlanır. 32 Dizge gereksinimleri: Masintoch, olmazsa IBM Dizge gereksinimleri: IBM PC : 6 AK Dizge gereksinimleri: Windows 98 Uzaktaki elektronik kaynaklar. Erişim şartı. Uzaktaki elektronik kaynak için, daima bir erişim şartı notu oluşturulur. Notun önüne Erişim şartı giriş sözü yazılır. Erişim şartı Web ise, adresi verilir. Erişim şartı: CSUNet Erişim şartı: World Wide Web. gov.tr. Erişim şartı: Lexsi System. Sürdürüm gerekli 107B2 (1.7B1). Eserin niteliği. Betimlemenin başka yerlerinde açıklıkla belirtilememişse, eserin nitelik, kapsam veya sanata yönelik biçimini gösteren bir not düzenlenir. Belgesel İki perdelik dram Kurtuluş Savaşı fotoğraflarını içermektedir 1919 dan 1923 e özgün belgeler 107B3 (1.7B2). Dil. Bibliyografik kaynaktan veya başka yerlerinden çıkarılamıyorsa, betimlemede kaynağın veya aslının diline ilişkin bir not yapılır. Türkçe ve Farsça metinli Türkçe açıklamalı İngilizce yorumlu Türkçe seslendirilmiş 107B4 (1.7B2). Uyarlama. Bibliyografik kaynağın başka bir eserin uyarlaması olduğu veya başka bir eserle ilişkili bulunduğu betimlemenin başka bir yerinde açıklanmıyorsa; asıl eserle ilgili bir not düzenlenir. Kemal Tahir in aynı adlı romanından uyarlama. Dedekorkut öykülerine dayanmaktadır. Lesrois maudits in çevirisi. 107B5 (1.7B4-5). Eseradları. Bibliyografik kaynağın taşıdığı, öz eseradından ayrı olan önemli eseradları not edilir. Kapaktaki ad: Atatürk ve Türk milliyetçiliği 2. kesimin adı: Erişim uçları ve başlıklar

31 Koruncaktaki ad: Yunus Emre Bir süreğen yayının veya bütünleyici kaynağın adında önemsiz değişiklikler olmuşsa, bu durum şöyle bir notla belirtilir: Eseradında önemsiz değişiklikler var Süreğen yayının her sayısında bir özel eseradı da bulunuyorsa, şöyle bir not oluşturulur: Her sayısının ayrı bir eseradı var Eseradı bilginin ana kaynağı dışındaki bir kaynaktan alınıp betimlemeye eklenmiş ise, o kaynak bir notla gösterilir. Eseradı sırttan alındı Eseradı arka kapaktan alındı Eseradının alındığı yer: Türkiye Bibliyografyası, 1997, 312. Kapaktaki adı: Ziya Gökalp ve Türk milliyetçiği Elektronik kaynaklar. Bir elektronik kaynağın öz eseradının kaynağı daima bir notla gösterilir. Eseradı: Eseradı görüntülüğünden Eseradı: CD-ROM yazılığından 107B6 (1.7B6). Emeği geçenler ve başka sorumluluk bildirimleri Rol alanlar. Bir filmde görev alan oyuncular, anlatıcılar ve sunucular dizimlenir. Sunucu: H. Rıdvan Çongur Anlatan: Mehmet Atay Oynayanlar: Çetin Tekindor, Aydan Şener, Fikret Hakan. Emeği geçenler. Bir sinema filminin, ses kaydının, video kaydının, vb. oluşumuna sanat veya teknik yönünden önemli katkısı bulunan (oynayanlar dışındaki) kişiler de dizimlenir. Emeği geçenler: Yapımcı, Özdemir Birsel ; Görüntü yönetmeni, Çetin Tunca ; Müzik, Yalçın Tura Emeği geçenler: Keman, Demir Karabaş ; Kemençe, Hasan Esen ; Yaylı tambur, Hayrettin Çimenli ; Çello, Dilek Zertunç ; Ney, Salih Bilgin ; 33

32 Kanun, Taner Sayacıoğlu ; Ud, Nuri Özpekel ; Ritm sazlar, Seyhun Çelik. Başka sorumluluk bildirimleri. Bibliyografik kaynakla önemli bir ilişkisi bulunduğu halde sorumluluk bildiriminde belirtilemeyen gerçek veya tüzel kişilerin adı verilir. Peyami Safa ya mal edilir. Daha önce çıkaran: Sun Life Insurance Co. Daha önce Milliyet in eki olarak yayınlandı. 107B7 (1.7B7). Basım ve tarihçe Bibliyografik kaynak bir başkasının elden geçirilmişi, yeniden çıkarılmışı veya bir başkasını sürdüren bir süreğen yayın ise, önceki esere ilişkin bir not düzenlenir. 30 Ağustos 1938 sayısının yeni baskısı. Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni ni sürdürür. İlk bs. ının adı: Folklor ve etnografya kılavuzu Yeni adı: Sağlık dergisi Süreğenler. Bir süreğen yayın bir başkasınca sürdürülür veya bir başkasını sürdürürse, önceki ve/veya sonraki esere ilişkin bir not yapılır. Devamı: Türk kütüphaneciliği 1. bs. ın adı: Halk bilgisi toplayıcılarına rehber Eski adı: Sıhhiye mecmuası Bütünleyen kaynaklar. Bir bütünleyen kaynağın eseradı değişirse, önceki eserad/lar/ı bir notla belirtilir. Eski eseradı: Washington newspapers database 107B8 (1.7B9). Yayın, vb. Bibliyografik kaynağın yayın veya dağıtımına ilişkin önemli ayrıntılar yayın, dağıtım, vb. alanında verilemiyorsa, notla belirtilir. Türkiye dağıtımcısı: ABC Kitabevi Ankara dağıtımcısı: Galeri Kültür 107B9 (1.7B10). Fiziksel ayrıntılar. Fiziksel niteleme alanında gösterilemeyen önemli fiziksel ayrıntılar not olarak belirtilir. İki koruncak içinde Mukavvasız 34

33 Manyetik ses bandı Ağaç kaplama, kumaş ve kâğıt Plastik koruncakta 107B10 (1.7B11). Eşlik eden ortamlar ve ulantılar. Eşlik eden ortamlara veya ulantılara ilişkin olup betimlemenin başka yerlerinde açıklanamayan önemli bilgiler not edilir. Pazar sayılarında magazin eki verir. Saydam plastik bir model ile eşlik eden bantsaydam takımı ve açıklama kitapçığından (16 s.) oluşuyor. Takımda bulunan kitapçık: Elektronik set, SE1 Her yılın 1 nci sayısında bir saydamlar takımı verir. 107B11 (1.7B14). Kullanıcılar. Eserin niyet edilen kullanıcıları, betimlemenin başka yerlerinde belirtilemezse, notla açıklanır. Gençlere yönelik Liseler için 3-5. sınıf öğrencilerine Liseler için 107B12 (1.7B6). Sağlanabilir başka biçimler. Kütüphanede aynı bibliyografik kaynağın değişik biçimlerde çıkarılmış çoğaltıları da bulunuyorsa, onlar not edilir. Teyp bandı da sağlanabilir Mikro fişi de edinilebilir 16 mm.lik mikro filmi de var CD-ROM u da bulunuyor 107B13 (1.7B17). Özet. Kütüphanenin hizmet politikası bakımından gerek duyuluyorsa, betimlenen bibliyografik kaynağın içeriği kısaca özetlenir. Özet: Osmanlı Devletinin kuruluş dönemindeki savaşlar anlatılmaktadır. Özet: Antibiyotiklerin bulunuşunun öyküsü. Özet: Ayşegül ile arkadaşları gizli bir hazine bulurlar ve onu çalmak isteyen bir çeteyi bozguna uğratırlar. 107B14 (1.7B18). İçindekiler. Bibliyografik kaynak adlandırılmış kesimlerden oluşuyor ve kütüphanenin hizmet politikası onların dizimlenmesini gerektiriyorsa, bu kesimler eserde bulundukları sıra ile verilir. İçindekiler notuna giren kesimler birbirinden birer boşluk-çizgi-boşluk ( -- ) ile ayırılır. 35

34 36 İçindekiler: Coğrafyadan vatana -- İdeal ve ideoloji -- Memleket parçaları -- Köy kadını. İçindekiler: 1.c c c. Vesikalar Bibliyografik kaynak betimlemenin başka yerlerinde açıklanamayan bir kesim içerirse, not edilir. Eser içinde şiirler de bulunmaktadır (Eserin adı : Türkçe bilen aranıyor) Üç etüt ve iki mazurkayı içermektedir (Eserin adı : Chopin s Polonaises) Kaynakçalı Kaynakçalar bölüm sonlarında 107B15 (1.7B20). Betimlenen çoğaltının durumu ve kullanımındaki sınırlamalar. Notlar: a) Betimlenen çoğaltıya ilişkin önemli ayrıntılar bulunduğu, Kütüphanedeki takımda 7, 9 ve 10. saydamlar eksik sayfaları koparılmış Kütüphanedeki çoğaltı yazarınca düzeltilmiştir b) çok parçalı, tamamlanmamış bir bibliyografik kaynak betimlendiği, Kütüphanede 1921 den 1951 e ve 1955 ten bugüne kadarki sayıları var c) kullanıma ilişkin sınırlamalar söz konusu olduğu. Eser, e kadar kullanıma kapalıdır Yalnız öğretim elemanları kullanabilir durumlarda yapılır. 107B16 (1.7B21). ile notu. Kataloglanan bibliyografik kaynak bir ortak eseradından yoksun ve eseradı ve sorumluluk bildirimi alanında verilen eseradı, kaynaktaki kesimlerin her biri için ayrı betimleme yapıldığı için kesimlerin yalnız birine (101H ye bk.) uygulanıyorsa, öteki kesimleri bulundukları sırada dizimleyen ve sonlarına ile sözcüğü eklenen bir not konur. Yazarın Son Kuşlar ı ile Yıldırım sesli manasçı / Cengiz Aytmatov ile Symphony no. 5 / Beethoven ile

35 107Bl7. Betimlemede kullanılan süreğenler, bütünleyici kaynaklar ve çok parçalı kaynaklar: Betimlemeye ilişkin esaslar. Bir süreğen yayının ilk sayısı, bütünleyen kaynağın yinelemesi veya çok parçalı kaynağın ilk parçası betimleme için kullanılamıyorsa eldeki sayının, yinelemenin veya parçanın ayrıntıları not edilir. Girişi uzaktan yapılan elektronik kaynak üzerindeki tarih verilir. Betimlemenin yapıldığı sayı: 3. C., 26. S. (Eylül 2001) Betimlemenin dayanağı: 2 Ekim 2004 deki elmek 108 STANDART NUMARA ALANI 108A (1.8A). Ön kural 108A1 (1.8A1). Noktalama Bu alan yeni bir paragraf başı ile başlar ve önünde hiç bir noktalama imi bulunmaz. 108A2 (1.8A2 ). Bilgi kaynakları. Standart numaralar uygun her kaynaktan alınabilir. 108B (1.8B). Standart numara 108B1 (1.8B1). Betimlenen bibliyografik kaynağa ilişkin Milletlerarası Standart Kitap Numarası (ISBN), Milletlerarası Standart Süreğen Yayın Numarası (ISSN) veya milletlerarası düzeyde benimsenmiş başka bir standart numara kayıt edilir. Bu numaranın başına uygun kısaltma (ISBN, ISSN, vb.) ve rakam kümelerinin arasına kısa çizgi (-) konur. ISBN ISSN B2 (1.8B2) Kaynakta böyle birden çok numara bulunuyorsa, betimlenen esere özellikle uygun olanı yazılır.. ISBN (Bu, betimlenen takıma ilişkin ISBN dir. Her cildin de ayrı bir ISBN si vardır. Takım olarak niteleme yapıldığında takımdaki ciltlere ilişkin ISBN ler yazılmaz) ISBN Numarası 2007 yılından başlayarak 13 rakama çıkarılmıştır. Başına 978 eklenmiştir. 37

36 109 ULANTI NİTELİĞİNDE BİBLİYOGRAFİK KAYNAKLAR 109A (1.9A). Bağımsız olarak betimlenenler. Ulantı niteliğinde bir bibliyografik kaynağın kendi eseradı varsa ve bağımsız olarak kullanılabiliyorsa, onun için ayrı betimleme yapılır (101F1 kuralına bk.) Eski harflerle basılmış Türkçe tarih kitapları / Muharrem D. Mercanlıgil... (Türk tarih yayınları bibliyografyası : / Enver Koray (1952) a ek) 109B (1.9B). Bağımlı olarak betimlenenler Ulantı niteliğindeki bibliyografik kaynak; kendi eseradı yoksa veya bağımsız olarak kullanılamıyorsa, ya eşlik eden ortam olarak kaydedilir (105D ye bk.) 2 film şeriti : rnk. + ses plâğı 5 c. : res. ; 32 sm. + dizin ya da bir not ile belirtilir de çıkarılan bir ulantısı var Yıllık ulantıları yayınlanıyor. 110 BİRDEN ÇOK ORTAM TÜRÜ İLE OLUŞTURULAN ESERLER 110A (1.10A) Bu kural birden çok parçadan oluşan ya da birden çok ayrı gereç türü ile oluşturulan bibliyografik kaynağa (s.g., bir kitap ve bir ses kaydı) uygulanır. 110B (1.10B) Bibliyografik kaynağın bir ana parçası varsa, betimleme ona göre yapılır. İkinci derecedeki bütünleyicilerin ayrıntıları; ya eşlik eden ortam olarak (105D kuralına bk.) ya da bir not olarak Notu: 36 slayt : rnk. + 1 ses bandı makarası 2 film şeridi + 1 ses plâğı 3 c. : res. ; 30 sm. Ses plâğı (12 dak.) : 45 dnş., mono ; 17,5 sm.), 3. c. in sonundaki cepte 38

37 verilir. 110C (1.10C) Eserde bir ana parça bulunmaması durumunda, bu kesimdeki öteki kurallar (s.g., 101C3 kuralı) yanında aşağıdaki kurallar uygulanır. 110C1 (1.10Cl). Genel ortam belirteci. Genel ortam belirteci kullanılıyorsa (100C kuralına bk.) ve bibliyografik kaynağın ortak bir eseradı varsa, [takım] belirteci yazılır. Multysensory experience forte preschooler [takım] Kaynağın ortak bir eseradı yoksa, betimlemeye alınan her eseradından sonra, durumuna uygun olan belirteç eklenir. Telling the time [film şeridi]. Story of time [ses kaydı] 110C2 (1.10C2). Fiziksel betimleme. Ya ayrı ortam sınıfına bağlı her kesim veya kesimler topluluğu için ayrı bir fiziksel betimleme yapılır ve bu betimlemelerin her biri için ayrı paragraf açılır Tomato growig [Takım] : a multimedia presentation / concept, Dion Garber ; programmer, Trev Baxter. -- Dallas : Thraxton Multimedia, l slayt : rnk. 1 ses kaseti (15 dak.) : mono 1 elektronik teker ; 13.3 sm. ya da çok sayıda değişik ortamlı eserler için, uzunluk bildirimi olarak genel bir terim verilir. Kolayca belirlenebiliyorsa, böyle parçaların sayısı da eklenir. Değişik parçalar 24 parça 110C3 (1.10C3). Notlar. Özel parçalarının her birine ilişkin not/lar/, ilk not/lar/ olarak verilir. CD, teyp kaseti olarak da sağlanabilir. Karcığar : Türk sanat müziği seçmeleri. Ses plâğı olarak da sağlanabilir teyp kaseti. İstiklâl Marşı ve millî marşlar. 111 (1.11). TIPKI BASKILAR, TIPKI ÇEKİMLER ve BAŞKA ÇOĞALTILAR Bir tıpkı baskı, tıpkı çekim (foto kopya) veya gözle okunabilen ya da mikro form durumundaki başka çoğaltılar kataloglanırken, tıpkı baskı, vb. olarak betimlenir; aslı ise not edilir. 39

38 Gülistan tercümesi / Seyfi Serayi ; önsöz: Feridun Nafiz Uzluk. -- Ankara : Türk Tarih Kurumu s. ; 24 sm. Aslının tıpkı baskısı Miftah ül-kütüb ve esâmi-i müellîfin fihristi / Ahmet Remzi. -- İstanbul : s. Osmanlı müellifleri / Bursalı Mehmet Tahir in dizini. Aslının tıpkı çekimi Alice s adventures underground / by Levis Caroll ; with a new introduction by Martin Gardner. -- New York : Dover, s. : res, ; 22 sm. British Museum daki yazmasının tam tıpkı baskısı 40