ŞİLİ DE 8.8 BÜYÜKLÜĞÜNDE DEPREM

Transkript

1 ŞİLİ DE 8.8 BÜYÜKLÜĞÜNDE DEPREM Depremle İlgili Bilgiler: Büyüklük 8.8 Zaman 27 Şubat 2010 Cumartesi, 03:34:14 (yerel zaman) Yer S, W Derinlik 35 km Bölge Maule açıkları, Şili Uzaklıklar Şili (100 km) Talca (105 km) Concepcion (115 km) Santiago (325 km) Şili depremi, Nazca ve Güney Amerika tektonik levhaları arasındaki sınırda meydana gelmiştir (Şekil 1). Bu iki tektonik levha 80mm/yıl hızla birbirine yaklaşmaktadır. Deprem, bu iki levha arasındaki arayüzde Nazca levhasının Güney Amerika levhasının altından aşağıya ve karaya doğru hareketi sonucunda bindirme fayında (thrust faulting) olarak oluşmuştur. Şili kıyılarında birçok büyük deprem meydana gelmiştir senesinden beri 7.0 ve üstü büyüklüğünde 13 deprem kaydedilmiştir. 27 Şubat depremi, Mayıs 1960 da meydana gelen 9.5 büyüklüğündeki depremin merkez üssünün 230 km doğusunda olmuştur. Mayıs 1960 depremi, son ikiyüz yılda meydana gelen en büyük deprem olarak bilinmektedir ve Pasifik Okyanusu nda tsunami ye de yol açmıştır. Mayıs 1960 depreminde, sadece Şili de deprem ve tsunami sonucu 1600 kişi hayatını kaybetmiştir. Tsunami, Japonya, Havai ve Filipinler de de yaklaşık 200 kişinin hayatını kaybetmesine yol açmıştır. 27 Şubat depreminin yaklaşık 870 km doğusu, Kasım 1922 deki 8.5 büyüklüğündeki depremin de merkez üssüne rastlamaktadır. Kasım 1922 depremi de Şili merkezini etkilemiş ve birkaç yüz kişinin yaşamını kaybetmesine ve önemli maddi hasara yol açmıştır. Kasım 1922 depreminde yüksekliği 9 m ye ulaşan tsunami dalgaları Coquimbo şehri yakınlarındaki Şili sahillerinde sellere neden olmuştur. Tsunami dalgaları Pasifik Okyanusu nda ilerleyerek Havai deki Hilo limanındaki teknelerin sürüklenmesine neden olmuştur. 8.8 büyüklüğündeki 27 Şubat 2010 depreminde ise bu iki tarihi depremi ayıran dalma batma (subduction) bölgesinin bir kısmı yırtılmıştır. Kaydedilen artçı şokların büyüklüğü 6.0 civarındadir (Şekil 2). Şili bölgesinin Sismik Tehlike Haritası ndan bölgede beklenen 50 senede aşılması olasılığı %10 olan şiddetli bir depremin maksimum yer ivmesinin 4.8m/sn 2 (0.48g) ve üstü olduğu görülmektedir (Şekil 3). Amerikan Jeolojik Araştırmalar Merkezi nden (1) verilen bilgilerde bölgedeki yer hareketlerinin maksimum ivmeleri g arasında değişmektedir ve depremin şiddeti Değiştirilmiş Mercalli Şiddet Cetveli ne göre VIII civarındadır. Son bilgiler, ölü sayısının 700 ü aştığını göstermektedir. Depremin çok sığ olmaması (odak derinliği 35

2 km) ve kıyıdan biraz açıkta ve yerleşim bölgelerinden uzakta meydana gelmesi, böylesine büyük bir depremde oluşabilecek kayıpları da aza indirgemiştir. Deprem sonrası tsunami için alarm verilmesine rağmen 2m yüksekliğinde tsunami dalgaları gözlenmiştir ve tsunami nedeniyle ölümlere olmamıştır. Deprem bölgesinden çekilen fotoğraflardan, Şili depreminin bölgenin altyapısında ve binalar üzerinde büyük hasara neden olduğu görülmektedir (Şekil 4).

3 a.şili haritası b.depremin merkez üssü Maule açıkları, Şili Şekil 1. Şili haritası ve depreminin merkez üssü

4 Şekil 2. Bölgede kaydedilen artçı sarsıntılar (28 Şubat itibariyle)(

5 Şekil 3. Şili de 50 senede oluşması olasılığı %10 olan depremler için Sismik Tehlike Haritası (

6 a.consepcion da yıkılan yığma bir bina b.pueco yu vuran Tsunami nin ardından yıkıntıların arasından kurtulmaya çalışan bir adam

7 c.talcahuano Limanı nda Tsunami etkisiyle sürüklenen balıkçı teknesi d.camerico yakınlarında (Santiago nun yaklaşık 180 km güneyi)claro nehri üzerinde yıkılan bir köprü

8 e.santiago da hasar gören binalar f.santiago da hasar gören yollar

9 g.concepcion da göçen bir bina h.santiago yakınlarında göçen bir otoyol köprüsü Şekil 4. Şili depremiyle ilgili fotoğraflar ( Kaynaklar: 1) United States Geological Survey, 2)