Ruby. Prof.Dr.Timur Karaçay Başkent Üniversitesi

Transkript

1 Ruby Prof.Dr.Timur Karaçay Başkent Üniversitesi Eylül 2014

2 2

3 Aren e ve Altan a

4 ii Önsöz Ruby dilinin yaratıcısı Yukihiro Matsumoto, onu kısaca Matz diye çağırırlar, yarattığı dili şöyle anlatıyor: Ruby yi yaratmadan önce bir çok dili biyordum, ama hiçbirisi benim için tatmin edici değildi. O diller benim beklentilerime göre çirkin, ağır, ya çok karmaşık ya da çok basit idiler. Bir programcı olarak beni tatmin edecek kendi dilimi yaratmaya karar verdim. Bir dilin hitap edeceği kimseleri biliyorum; onlara ben de dahilim. Dünyada pek çok programcının benim gibi düşündüğünü hayretle gördüm. Şimdi, onlar, Ruby yi keşfettikleri ve onunla program yazdıkları için mutlu görünüyorlar. Ruby dilini yaratırken, bütün enerjimi, onun programlamayı kolaylaştıran ve hızlandıran bir dil olmasına harcadım. Nesne tabanlı olma özelikleri dahil, bütün nitelikleri benim gibi sıradan programcıların beklentilerini karşılayacak biçimde tasarlanmıştır. Programcıların çoğu onun zarif ve kolay kullanılan bir dil olduğunda hemfikirdir. O nedenle, Ruby ile program yazmaktan zevk almaktadırlar.

5 İçindekiler Glossary 1 1 Ruby Nedir? Amaçlar Ruby nin Yapısal Sıradüzeni Ruby Nedir? Ruby nin Nitelikleri? Ruby Gerçek Nesne Tabanlı Dildir Ruby un Uygulama Alanları irb Ruby Programları Temel Bilgiler Nesne Tabanlı Programlama Sınıf ve Nesne Ata ve Oğul Veri ve Veri Yapıları Algoritma ve Fonksiyon Veri Yapıları Üzerinde İşlemler Veri Yapısı Oluşturma Derlenen ve Yorumlanan Diller Hatalar

6 iv 3 Ruby Sınıfları Ruby Yorumlayıcı Bir Dildir Ruby Kabuğu Gömülü Metotlar Kaynak Program Ruby Kaynak Programlarını Koşturma Metotlar Metot Parametreleri ve Yerel Değişkenler Metot Çağırma Sınıf Bildirimi Ruby de Sınıflar ve Nesneler Sınıftan Nesne Yaratma Singleton Sınıfların Sıradüzeni Altsınıf Bildirimi Baskılama (overriding) Uygulamalar initialize Baskılama (overriding) Üst Sınıftaki Metodu Çağırma Operatörler Yerleştirme Metotlar Metot Sözdizimleri Parametresiz Metot Bildirimi Parametreli Fonksiyon Bildirimi Parametrelere Öntanımlı Değer Atama Return Değeri Değişken Sayıda Parametre Çoklu Çıktıyı Array Olarak Elde Etme Sınıf Metotları Anlık Metotlar Değişkenler Atama Metot Çağırma Ruby de Değişken Türleri

7 v 5.3 Global Değişkenler Sınıf Değişkenleri Anlık Değişkenler Verici (setter) Metotlar Alıcı (getter) Metotlar initialize metodu Kapsülleme Nitelem (attribute) Metotları Yerel değişkenler Değişkenimsiler (Pseudo variables) Geçerlik Bölgesini Belirleme Operatörler Operatör Nedir? Aritmetik Operatörleri Birli Operatörler İkili Operatörler Ruby da Bölme İşlemi Üst Alma (kuvvet) Atama Operatörleri Artım ve eksim Operatörleri Karşılaştırma Operatörleri Paralel Atamalar Dönüştürücüler Mantıksal Operatörler Tip Dönüştürücüler Integer den String e Dönüşüm String den Intege e Dönüşüm Bitsel Operatörler Basamak Kayması (shift) Koşullu Operatör Operatörin Öncelik Sıraları Mantıksal İşlemler true, false, nil Mantıksal İşlemler (boolean operations) Karşılaştırma Operatörleri Alıştırmalar

8 vi 8 Sayılar Ruby de Sayısal Tipler Numeric Sınıfı Numeric Sınıfının Başlıca Metotları Integer Sınıfı Integer Sınıfına Uygulanan Başlıca Metotlar Integer <==> Float Dönüşümleri Sayıların Farklı Tabanlara Göre Yazılması hexadecimal: 16 tabanlı min, max bulma Bignum Karmaşık Sayılar Karmaşık Sayı Yaratma Alıştırmalar Denetim Yapıları Program Akışının Yönlendirilmesi if... Yönlendiricisi Ard arda if if... then... denetimi if... else... Yapısı İçiçe elsif if değiştiricileri ?: operatörü Alıştırmalar case yönlendirmesi Array Array Yaratma Array Kurucuları Array.new() Kurucusu String den Array Yaratma Farklı veri Tiplerinden Oluşan Array Erişim Array Öğelerine İndisle Erişim Altarray

9 vii Array Hakkında Bilgi (meta Bilgiler) Array Değiştirme Arraye Bileşen Ekleme «Operatörü Bileşen Yoketme Array Üzerinde Gezinme Öğe seçme Array Sınıfının Başka Metotları String String İşlemleri Ruby de String Ruby de Karekterler Ruby de String Yaratma Stringleri Birleştirme Altstring Ruby de Altstring İşlemleri Stringlerin Sınırları Değişebilir String Program içinde Açıklamalar Integer <==> String Dönüşümleri hash Hash Sınıfı Sözlük Yapısı Üzerinde İşlemler Sözlük Yaratma Array ile Hash Yapılarının Karşılaştırılması Hash Ambarına Öğe Koyma Sözlük Yapısının Metotları Anahtarlara Erişim Değerlere Erişim Kümesel İşlemler Döngüler while döngüsü Sonsuz Döngü until until Döngüsünün Değişik Biçemi

10 viii unless döngüsü do-while Döngüsü for Döngüsü Aralık (range) İçinde For Döngüsü Array üzerinde for döngüsü Enumerators each index Sıralama Iterator clone döngüleri Başka Kullanışlı Gezginler Alıştırmalar Alıştırmalar Module ve Mixin Module nedir? Neden Module? Module Module Tanımı mixin Aduzayları index include Modül den Nesne Üretilemez Sınıf ile Modül Karşılaştırması Çağrı Yöntemleri load require include extend Uygulamalar