OTOMOTİV ELEKTROMEKANİK TEKNOLOJİSİ DERSİ

Transkript

1 OTOMOTİV ELEKTROMEKANİK TEKNOLOJİSİ DERSİ MODÜL ADI SÜRESİ ELEKTRONİK ATEŞLEME SİSTEMLERİ 40/32 ELEKTRONİK ATEŞLEMELİ YAKIT ENJEKSİYON SİSTEMLERİ 40/32 MOTOR İŞLETİM SİSTEMLERİ 40/24 ARAÇ YÖNETİM SİSTEMLERİ 40/24 ARAÇ GÖSTERGE VE GÜVENLİK SİSTEMLERİ 40/32 ARAÇ KONFOR SİSTEMLERİ 40/32 ARAÇ KLİMA SİSTEMLERİ 40/24 ARAÇ ISITMA VE HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ 40/16 DİZEL MOTORLARI YAKIT SİSTEMLERİ 40/32 SIRA TİPİ DİZEL YAKIT ENJEKSİYON POMPALARI 40/32 DİSTRİBÜTÖR TİPİ DİZEL YAKIT ENJEKSİYON POMPALARI 40/32 YENİ NESİL DİZEL YAKIT SİSTEMLERİ 40/32 DİZEL MOTORU DİAGNOSTİĞİ 40/24 0

2 DERS BİLGİ FORMU DERSİN ADI ALAN MESLEK / DAL DERSİN OKUTULACAĞI SINIF/YIL SÜRE DERSİN AMACI DERSİN TANIMI DERSİN ÖN KOŞULLARI DERS İLE KAZANDIRILACAK YETERLİLİKLER DERSİN İÇERİĞİ OTOMOTİV ELEKTROMEKANİK TEKNOLOJİSİ MOTORLU ARAÇLAR TEKNOLOJİSİ OTOMOTİV ELEKTROMEKANİK 11. SINIFLAR (TL VE ATL DE 12. SINIFLARDA OKUTULUR) Haftalık 10 Ders Saati Bu derste öğrenciye; benzinli yakıt ve ateşleme sistemlerinin, motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin, araç gösterge, güvenlik ve konfor sistemlerinin, ısıtma, soğutma (klima) ve havalandırma sistemlerinin, dizel yakıt sistemlerinin bakım ve onarımlarını yapma yeterliklerini kazandırmak amaçlanmaktadır. Benzinli motorlar yakıt ve ateşleme sistemleri, dizel motorları yakıt sistemleri, motor işletim ve araç yönetim sistemleri, araç gösterge, güvenlik ve konfor sistemleri, ısıtma, soğutma ve havalandırma sistemleri konularının verildiği derstir. Dersin ön koşulu yoktur. Öğrenci, dersin sonunda; 1. Elektronik ateşleme sistemlerinin kontrollerini yapmak ve değiştirmek, 2. Elektronik ateşlemeli yakıt enjeksiyon sistemlerinin bakım onarımlarını yapmak 3. Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin Araç bakım ve onarımını yapmak. 4. Gösterge, güvenlik ve konfor sistemlerinin bakım onarımını yapmak, 5. Isıtma, soğutma (klima) ve havalandırma sistemlerinin bakım onarımını yapmak, 6. Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak yeterlikleri kazandırılacaktır. Bu ders; 1. Elektronik Ateşleme Sistemi 2. Hall Etkisi (Hall Effekt) Kumandalı Elektronik Ateşleme Sistemi 3. Endüktif Vericili Elektronik Ateşleme Sistemi 4. Elektronik Ateşlemeli Yakıt Enjeksiyon Sistemleri 5. Müstakil ateşleme sistemi 6. Elektronik Ateşleme Sisteminde Arıza Teşhisi 7. Tek Nokta Enjeksiyon Sistemi 8. Çok Nokta Enjeksiyon Sistemi 9. Motorun İşletim Sistemi 10. Emme Havası Sıcaklık Sensörü 11. Mutlak Basınç Sensörü 12. Gaz Pedal Konum Sensörü 13. Gaz Kelebeği Konum Sensörü 14. Oksijen (Lamda) Sensörü 1

3 15. Motor Soğutma Suyu Sıcaklık Sensörü 16. Yakıt Sıcaklık Sensörü 17. Egzoz Geri Basınç Bildirim Sensörü 18. Kick-down Sensörü 19. Turbo Şarj ve Basınç Sensörü 20. Darbe Sensörü 21. Motor Yağı Sıcaklık Sensörü 22. Motor Yağ Basınç ve Seviye Sensörü 23. Krank Mili Konum Sensörü 24. Kam Mili Konum Sensörü 25. Vuruntu Sensörü 26. Elektronik Kontrol Üniteleri 27. Elektromanyetik Enjektörler 28. Ateşleme Bobinleri 29. Gaz Kelebeği 30. Karbon Kanister Valfi 31. Rölanti Motoru (Aktüvatörü) 32. Diagnostik 33. Gösterge Sistemleri 34. Kumanda Düğmeleri 35. İmmobilizer (Code Sistemi) 36. Uzaktan Kumanda Sistemi 37. Alarm Sistemi 38. Airbagler (Hava Yastıkları) 39. Emniyet Kemerleri 40. Takip Mesafesi Sensörü 41. Merkezi Kilit Sistemleri 42. Otomatik Kapı Camları Kumanda Sistemleri 43. Elektrikli Aynalar 44. Isıtmalı Camlar 45. Sunroof ve Mekanizması 46. Elektrikli Koltuklar 47. Far Sensörü 48. Yağmur Sensörü ve Hız Sabitleyici 49. Klima Sistemleri 50. Evaparatör Radyatörü 51. Kondenser Radyatörü 52. Klima Hortumları 53. Klima Kumanda Paneli 54. Gaz Kaçak Test Cihazları 55. Klima Gazları 56. Klima Basınç Sensörü 57. Dış Hava Sıcaklık Sensörü 58. İç Hava Sıcaklık Sensörü 59. Isıtma (Kalorifer) Sistemi ve Kalorifer Motorları 60. Kalorifer Radyatörleri 61. Hava Yönlendirme Klape Motorları 62. Kalorifer Rezistansları 63. Röleler 64. Havalandırma Sistemi 65. Dizel Yakıt Sistemi 66. Besleme Pompası 67. Yakıt Boruları 68. Filtreler 69. Hidrolik Enjektörler 2

4 YÖNTEM VE TEKNİKLERİ EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMI VE DONANIM ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME EĞİTİMCİLER İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM VE KURULUŞLAR 70. Hava Alma İşlemi 71. Isıtma Bujileri 72. Aşırı Doldurma Sistemleri 73. Dizel Yakıt Enjeksiyon Pompaları 74. Sıra Tipi Yakıt Enjeksiyon Pompası (PF- PE PES ) 75. Yakıt Pompaları Kontrol ve Ayar Cihazı 76. D.P.A. Tip Pompa 77. D.P.S. Tip Pompa 78. EP/VE Tip Pompa 79. Selenoid Valfli Pompa-Enjektör Üniteleri 80. Common Rail Dizel Enjeksiyon Sistemi 81. Dizel Motorlarda Emisyon Kontrol Sistemleri 82. Diagnostiğin Aşamaları 83. Pompa-Enjektör Ünitesinin Diagnostik Testi 84. Common-Rail Yakıt Sisteminin Diagnostik Testi 85. EGR Sisteminin Kontrolü ve Testleri 86. Dizel Motorlarında Isıtma Bujilerinin Kontrol ve Testleri 87. Turbo Şarj ve İntercooler Sisteminin Test ve Kontrolleri konularını içermektedir. Araştırma, gözlem, inceleme, anlatım, gösteri, sorucevap, grup çalışması, uygulama, proje hazırlama yöntem ve teknikleri. Ortam : Sınıf, atölye ve laboratuar Donanım : Motorlar, motor parçaları, oto elektrik ve elektronik parçaları, el aletleri, ölçü aletleri, yakıt ve ateşleme sistemi parçaları, diagnos test cihazı, projeksiyon cihazı, bilgisayar Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Sınıf Geçme ve Sınav Yönetmeliği ne uygun olarak modül ve ders sonunda ölçme araçları kullanılarak ölçme ve değerlendirme yapılacaktır. 1. Millî Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarına öğretmen olarak atanacakların atamalarına esas olan alanlar ile mezun oldukları yükseköğretim programları ve aylık karşılığı okutacakları derslere ilişkin çizelgeye uygun olanlar görev almalıdır. 2. Programın uygulanmasında gerektiğinde Motorlu Araçlar Teknolojisi alanında sektör deneyimi olan usta öğretici, teknisyen ve meslek elemanlarından yararlanılabilir. Üniversiteler, mühendisler odaları, motorlu araçlar sektöründe yer alan fabrika, otomotiv bakım ve onarım servisleri, tamirhaneler vb. yerler. 3

5 MODÜL BİLGİ SAYFASI ALAN MESLEK/DAL DERS MODÜL MODÜLÜN KODU : MOTORLU ARAÇLAR TEKNOLOJİSİ : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİK : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİK TEKNOLOJİSİ : ELEKTRONİK ATEŞLEME SİSTEMLERİ : 525MT0301 SÜRE : 40/32 ÖN KOŞUL AÇIKLAMA : Bu modülün ön koşulu yoktur. : Bu modülün iş başında uygulamalı olarak işlenmesi gerekir. Gerçek örnekler veya maketler ile çalışılmalıdır. ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ : Araştırma, gözlem, inceleme, anlatım, gösteri, soru-cevap, grup çalışması, uygulama, proje hazırlama yöntem ve teknikleri GENEL AMAÇ :Öğrenci, elektronik ateşleme sistemlerinin arıza teşhis, onarım, ayar ve bakımını yapabilecektir. AMAÇLAR : Öğrenci; 1. Platin kumandalı transistörlü elektronik ateşleme sisteminin kontrollerini ve değişimini yapabilecektir. 2. Hall effect kumandalı elektronik ateşleme sisteminin kontrollerini ve değişimini yapabilecektir. 3. Endüktif vericili (manyetik kumandalı) elektronik ateşleme sisteminin kontrollerini ve değişimini yapabilecektir. İÇERİK 1. ELEKTRONİK ATEŞLEME SİSTEMİ 1.1. Tanımı 1.2. Özellikleri 1.3. Klasik ateşleme sisteminin yetersizlikleri 1.4. Elektronik ateşleme sisteminin üstünlükleri 1.5. Daha güçlü bir ateşleme için takip edilecek yollar 1.6. Elektronik ateşleme sisteminin çeşitleri 1.7. Platin Kumandalı Transistörlü Ateşleme Sistemi Sistemin sağladığı yararlar Sistemin parçaları Sistemin prensip şeması ve çalışması Sistemin kontrolleri Primer devre akımının ölçülmesi Platin üzerinden geçen akımın ölçülmesi Sekonder devre geriliminin ölçülmesi Sistemin yetersizlikleri 4

6 2. HALL ETKİSİ (HALL EFFEKT) KUMANDALI ELEKTRONİK ATEŞLEME SİSTEMİ 2.1. Sistemin parçaları Hall-effekt algılama ünitesi Hall-effekt elektronik kontrol ünitesi Elektronik ateşleme bobini Bujiler ve kablolar Sistemin çalışması 2.3. Sistemin kontrolleri 2.4. Optik kumandalı elektronik ateşleme sistemi 3. ENDÜKTİF VERİCİLİ ELEKTRONİK ATEŞLEME SİSTEMİ 3.1. Distribütörden uyartımlı Sistemin parçaları Distribütör ve sinyal bobini (Pick-up Bobini) Elektronik kontrol ünitesi (Ateşleyici) Elektronik ateşleme bobini Bujiler ve kablolar Vuruntu sensörü Sistemin çalışması Sistemin kontrolleri 3.2. Volan veya kasnaktan uyartımlı Sistemin parçaları Distribütör ve sinyal alıcı Ü.Ö.N sensörü Sistemin diğer parçaları Sistemin çalışması Sistemin kontrolleri ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME : Öğrenci araç tamir kataloglarına ve üretici firma talimatlarına uygun olarak, atölye ortamında, standart süre içersinde aşağıdaki performans kriterlerini yerine getirecektir. 1. Platin kumandalı transistörlü elektronik ateşleme sistemini kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 2. Hall effect kumandalı elektronik ateşleme sistemini kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 3. Manyetik kumandalı elektronik ateşleme sistemini kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar.. 5

7 İŞLEM ANALİZ FORMU MESLEĞİN ADI Otomotiv Elektromekanikerliği İŞ İŞLEM NUMARASI 1 YETERLİK İŞLEMİN ADI Elektronik Ateşleme Sistemlerinin Kontrollerini Yapmak ve Değiştirmek Benzinli Motorlar Yakıt ve Ateşleme Sistemlerinin Bakım Onarımını Yapmak Platin kumandalı transistorlu elektronik ateşleme sistemini kontrol etmek ve değiştirmek ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar) Motor, test cihazları, el aletleri STANDART Üretici firma talimatları ve araç tamir katalogları 1. Distribütörü motordan sökmek takmak. 2. Buji kablolarını sökmek kontrol etmek yerine takmak. 3. Bujileri sökmek kontrol etmek yerine takmak. 4. Ateşleme bobinlerini değiştirmek. 5. Elektronik kontrol ünitesinin kontrolünü yapmak ve 1. Çeşitli elektronik ateşlemeli sistemleri tanımak 2. Elektronik test cihazları kullanabilmek 3. Platin Kumandalı Transistörlü elektronik ateşleme sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak. değiştirmek. 6. Avans kontrolünü yapmak. 7. Motor test cihazı ile ateşleme sisteminin arızasını tespit etmek. 1. ELEKTRONİK ATEŞLEME SİSTEMİ 1.1. Tanımı 1.2. Özellikleri 1.3. Klasik ateşleme sisteminin yetersizlikleri 1.4. Elektronik ateşleme sisteminin üstünlükleri 1.5. Daha güçlü bir ateşleme için takip edilecek yollar 1.6. Elektronik ateşleme sisteminin çeşitleri 1.7. Platin Kumandalı Transistörlü Ateşleme Sistemi Sistemin sağladığı yararlar Sistemin parçaları Sistemin prensip şeması ve çalışması Sistemin kontrolleri Primer devre akımının ölçülmesi Platin üzerinden geçen akımın ölçülmesi Sekonder devre geriliminin ölçülmesi Sistemin yetersizlikleri 1. Sistemli çalışmak 2. Güvenli çalışmak SÜRE: İşlemin Yapılış Süresi: 1 Saat İşlemin Öğrenme Süresi: 8 Ders Saati NOT: Yakıt enjeksiyon ve elektronik ateşleme sistemlerinin yapıları araçların marka ve modellerine göre değişmektedir. 6

8 İŞLEM ANALİZ FORMU MESLEĞİN ADI Otomotiv Elektromekanikerliği İŞ İŞLEM NUMARASI 2 İŞLEMİN ADI YETERLİK ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar) STANDART Elektronik Ateşleme Sistemlerinin Kontrollerini Yapmak ve Değiştirmek Motor, test cihazları, el aletleri Üretici firma talimatları ve araç tamir katalogları Benzinli Motorlar Yakıt ve Ateşleme Sistemlerinin Bakım Onarımını Yapmak Hall etkisi (Hall effect) kumandalı elektronik ateşleme sistemlerini kontrol etmek ve değiştirmek 1. Distribütörü motordan sökmek 2. Hall -effekt algılama başlığının kontrolünü yapmak, değiştirmek 3. Distribütörü motora takmak. 4. Buji kablolarını sökmek kontrol etmek yerine takmak. 5. Bujileri sökmek kontrol etmek yerine takmak. 6. Ateşleme bobinlerini değiştirmek. 7. Elektronik kontrol ünitesinin kontrolünü yapmak ve değiştirmek. 8. Avans kontrolünü yapmak. 9. Motor test cihazı ile ateşleme sistemini kontrol etmek 2. HALL ETKİSİ (HALL EFFEKT) KUMANDALI ELEKTRONİK ATEŞLEME SİSTEMİ 2.1. Sistemin parçaları Hall-effekt algılama ünitesi Hall-effekt elektronik kontrol ünitesi Elektronik ateşleme bobini Bujiler ve kablolar Sistemin çalışması 2.3. Sistemin kontrolleri 2.4. Optik kumandalı elektronik ateşleme sistemi 1. Çeşitli elektronik ateşlemeli sistemleri tanımak 2. Elektronik test cihazları kullanabilmek 3. Hall Efekt kumandalı elektronik ateşleme sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak. 1. Sistemli çalışmak 2. Güvenli çalışmak SÜRE: İşlemin Yapılış Süresi: 1 Saat İşlemin Öğrenme Süresi: 8 Ders Saati NOT: Yakıt enjeksiyon ve elektronik ateşleme sistemlerinin yapıları araçların marka ve modellerine göre değişmektedir. 7

9 İŞLEM ANALİZ FORMU Benzinli Motorlar Yakıt ve Ateşleme MESLEĞİN ADI Otomotiv Elektromekanikerliği İŞ Sistemlerinin Bakım Onarımını Yapmak Endüktif vericili (manyetik kumandalı) elektronik İŞLEM NUMARASI 3 İŞLEMİN ADI ateşleme sistemlerini kontrol etmek ve değiştirmek YETERLİK Elektronik Ateşleme Sistemlerinin Kontrollerini Yapmak ve Değiştirmek ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar) STANDART Motor, test cihazları, el aletleri Üretici firma talimatları ve araç tamir katalogları 1. Distribütörü motordan sökmek, kontrollerini yapmak. 2. Manyetik kumandalı sensörü sökmek, kontrol etmek,değiştirmek 3. Manyetik tutucuyu sökmek, kontrolünü yapmak yerine takmak. 4. Distribütörü motora takmak 5. Buji kablolarını sökmek kontrol etmek yerine takmak. 6. Bujileri sökmek kontrol etmek yerine takmak. 7. Ateşleme bobinlerini değiştirmek. 8. Elektronik kontrol ünitesinin kontrolünü yapmak ve değiştirmek. 9. Avans kontrolünü yapmak. 10. Diagnostik test cihazı ile arıza tespit etmek. SÜRE: İşlemin Yapılış Süresi: 1 Saat 3. ENDÜKTİF VERİCİLİ ELEKTRONİK ATEŞLEME SİSTEMİ 3.1. Distribütörden uyartımlı Sistemin parçaları Distribütör ve sinyal bobini (Pick-up bobini) Elektronik kontrol ünitesi (Ateşleyici) Elektronik ateşleme bobini Bujiler ve kablolar Vuruntu sensörü Sistemin çalışması Sistemin kontrolleri 3.2. Volan veya kasnaktan uyartımlı Sistemin parçaları Distribütör ve sinyal alıcı Ü.Ö.N sensörü Sistemin diğer parçaları Sistemin çalışması Sistemin kontrolleri 1. Çeşitli elektronik ateşlemeli sistemleri tanımak 2. Elektronik test cihazları kullanabilmek 3. Endüktif vericili elektronik ateşleme sistemlerinin 4. bakım ve onarımını yapmak. 1. Dikkatli olmak 2. Güvenlik kurallarına uymak 3. Temiz ve düzenli çalışmak İşlemin Öğrenme Süresi: 16 Ders Saati NOT: Yakıt enjeksiyon ve elektronik ateşleme sistemlerinin yapıları araçların marka ve modellerine göre değişmektedir. 8

10 MODÜL BİLGİ SAYFASI ALAN MESLEK/DAL DERS MODÜL MODÜLÜN KODU : MOTORLU ARAÇLAR TEKNOLOJİSİ : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİK TEKNOLOJİSİ : ELEKTRONİK ATEŞLEMELİ YAKIT ENJEKSİYON SİSTEMLERİ : 525MT0302 SÜRE : 40/32 ÖN KOŞUL : Bu modülün ön koşulu yoktur. AÇIKLAMA : Araştırma, gözlem, inceleme, anlatım, gösteri, soru-cevap, grup çalışması, uygulama, proje hazırlama yöntem ve teknikleri. ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ : Anlatım, Gösteri, Soru-Cevap, Uygulama, Proje Hazırlama Yöntem ve Teknikleri GENEL AMAÇ : Öğrenci, elektronik ateşlemeli yakıt enjeksiyon sistemlerinin bakım onarımlarını yapabilecektir. AMAÇLAR : Öğrenci; 1. Distribütörsüz elektronik ateşleme sisteminin kontrollerini ve değişimini yapabilecektir. 2. Müstakil elektronik ateşleme sisteminin kontrollerini ve değişimini yapabilecektir. 3. Elektronik ateşleme sisteminin arızalarını yapabilecektir. 4. Tek noktalı püskürtme sistemlerinin bakım onarımını yapabilecektir. 5. Çok nokta enjeksiyon sistemin bakım ve onarımını yapabilecektir. 9

11 İÇERİK: 1. ELEKTRONİK ATEŞLEMELİ YAKIT ENJEKSİYON SİSTEMLERİ 1.1. Önemi 1.2. Yapısı ve devre şeması 1.3. Distribütörsüz tip elektronik ateşleme sistemi çeşitleri 1.4. Eş Silindir İkiz Ateşleme Sistemi Sistemin parçaları Elektronik kontrol ünitesi Elektronik ateşleme bobini Bujiler ve kablolar Vuruntu sensörü Ü.Ö.N Sensörü Sistemin çalışması Sistemde yapılan kontroller 2. MÜSTAKİL ATEŞLEME SİSTEMİ 2.1. Sistemin parçaları Elektronik kontrol ünitesi Elektronik ateşleme bobinleri Bujiler ve kablolar Manyetik sensör(pozisyon sensörü) Vuruntu sensörü Kam mili konum sensörü 2.2. Sistemin çalışması 2.3. Sistemde yapılan kontroller 2.4. Distribütörsüz elektronik ateşleme sistemlerinde avans tertibatları 3. ELEKTRONİK ATEŞLEME SİSTEMİNDE ARIZA TEŞHİSİ 3.1. Elektronik ateşleme sisteminin devre elemanları 3.2. Elektronik ateşleme sisteminin arızaları 3.3. Elektronik ateşleme sisteminin ayarı 3.4. Elektronik kontrol ünitesine (ECU) ya bilgi veren elemanlar 4. TEK NOKTA ENJEKSİYON SİSTEMİ 4.1. Tanımı 4.2. Sistemin genel yapısı ve özellikleri 4.3. Tek nokta enjeksiyon sistemi devre şeması ve çalışma sistemi 4.4. Yakıt basıncı 4.5. Yakıt ve özellikleri 4.6. Elektronik kontrol modülü 4.7. Tek nokta enjektör 4.8. Hava sıcaklık sensörü 4.9. Basınç regülatörü Gaz kelebek potansiyometresi Röleler Elektro yakıt pompası Lamda sensörü (oksijen sensörü) 5. ÇOK NOKTA ENJEKSİYON SİSTEMİ 5.1. Tanımı 5.2. Sistemin genel yapısı ve özellikleri 5.3. Çok nokta enjeksiyon sistemi devre şeması ve çalışma sistemi 5.4. Yakıt basıncı 5.5. Yakıt ve özellikleri 5.6. Elektronik kontrol modülü 5.7. Çok nokta enjektörler 5.8. Hava sıcaklık sensörü 5.9. Basınç regülatörü 10

12 5.10. Gaz kelebek potansiyometresi Röleler Elektro yakıt pompası Lamda sensörü (oksijen sensörü) Termik zaman şalteri Kam mili konum sensörü Rölanti kontrol selenoid kontrol valfi Yakıt rampası( Yakıt dağıtım hattı) Direkt Püskürtmeli Enjeksiyon Sistemi Sistemin genel yapısı ve özellikleri Sistemin devre şeması Sistemin çalışması ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME : Öğrenci araç tamir kataloglarına ve üretici firma talimatlarına uygun olarak, atölye ortamında, standart süre içersinde aşağıdaki performans kriterlerini yerine getirecektir. 1. Distribütörsüz elektronik ateşleme sistemini kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 2. Müstakil elektronik ateşleme sistemini kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 3. Elektronik ateşleme sistemi arızalarını teşhis etme ile ilgili işlemleri yapar. 4. Tek noktalı püskürtme sistemlerinin bakım ve onarımı ile ilgili işlemleri yapar. 5. Çok nokta enjeksiyon sistemin bakım ve onarımı ile ilgili işlemleri yapar.. 11

13 İŞLEM ANALİZ FORMU MESLEĞİN ADI OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞ İŞLEM NUMARASI 1 İŞLEMİN ADI YETERLİK ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar) STANDART Elektronik ateşlemeli yakıt enjeksiyon sistemlerinin bakım onarımlarını yapmak Motor, test cihazları, el aletleri Üretici firma talimatları ve araç tamir katalogları Benzinli Motorlar Yakıt ve Ateşleme Sistemlerinin Bakım Onarımını Yapmak Distribütörsüz elektronik ateşleme sistemini kontrol etmek ve değiştirmek 1. Distribütörsüz elektronik ateşleme sistemini motordan sökmek takmak. 2. Pick-up bobininin kontrolünü yapmak, değiştirmek. 3. Manyetik tutucuyu sökmek, kontrolünü yapmak ve yerine takmak. 4. Buji kablolarını sökmek kontrol etmek yerine takmak. 5. Bujileri sökmek kontrol etmek yerine takmak. 6. Ateşleme bobinlerini değiştirmek. 7. Elektronik kontrol ünitesinin kontrolünü yapmak ve değiştirmek. 8. Avans kontrolünü yapmak. 9. Diagnostik test cihazı ile arıza tespit etmek. SÜRE: İşlemin Yapılış Süresi: 1 Saat 1. ELEKTRONİK ATEŞLEMELİ YAKIT ENJEKSİYON SİSTEMLERİ 1.1. Önemi 1.2. Yapısı ve devre şeması 1.3. Distribütörsüz tip elektronik ateşleme sistemi çeşitleri 1.4. Eş Silindir İkiz Ateşleme Sistemi Sistemin parçaları Elektronik kontrol ünitesi Elektronik ateşleme bobini Bujiler ve kablolar Vuruntu sensörü Ü.Ö.N Sensörü Sistemin çalışması Sistemde yapılan kontroller 1. Çeşitli elektronik ateşlemeli sistemleri tanımak 2. Elektronik test cihazları kullanabilmek 3. Distribütörsüz tip elektronik ateşleme sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak. 1. Sistemli çalışmak 2. Güvenli çalışmak İşlemin Öğrenme Süresi: 5 Ders Saati NOT: Yakıt enjeksiyon ve elektronik ateşleme sistemlerinin yapıları araçların marka ve modellerine göre değişmektedir. 12

14 İŞLEM ANALİZ FORMU MESLEĞİN ADI OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞ İŞLEM NUMARASI 2 İŞLEMİN ADI YETERLİK ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar) STANDART Elektronik ateşlemeli yakıt enjeksiyon sistemlerinin bakım onarımlarını yapmak Motor, test cihazları, el aletleri Üretici firma talimatları ve araç tamir katalogları Benzinli Motorlar Yakıt ve Ateşleme Sistemlerinin Bakım Onarımını Yapmak Distribütörsüz müstakil (bağımsız) ateşleme sistemini kontrol etmek ve değiştirmek 1. Distribütörden tetiklemeli distribütörü motordan sökmek takmak. 2. Pick-up bobininin kontrolünü yapmak, değiştirmek. 3. Manyetik sensörün, kontrolünü yapmak yerine takmak. 4. Buji kablolarını sökmek kontrol etmek yerine takmak. 5. Bujileri sökmek kontrol etmek yerine takmak. 6. Ateşleme bobinlerini değiştirmek. 7. Elektronik kontrol ünitesinin kontrolünü 8. yapmak ve değiştirmek. 9. Avans kontrolünü yapmak. 10. Diagnostik test cihazı ile arıza tespit etmek. SÜRE: İşlemin Yapılış Süresi: 1 Saat 2. MÜSTAKİL ATEŞLEME SİSTEMİ 1. Çeşitli elektronik ateşlemeli 2.1. Sistemin parçaları. sistemleri tanımak Elektronik kontrol 2. Elektronik test cihazları ünitesi kullanmak Elektronik ateşleme 3. Distribütörsüz tip elektronik bobinleri ateşleme sistemlerinin bakım Bujiler ve kablolar. ve onarımını yapmak Manyetik sensör(pozisyon sensörü) Vuruntu sensörü Kam mili konum sensörü 2.2. Sistemin çalışması 2.3. Sistemde yapılan kontroller 2.4. Distribütörsüz elektronik ateşleme sistemlerinde avans tertibatları 1. Sistemli çalışmak 2. Güvenli çalışmak İşlemin Öğrenme Süresi: 5 Ders Saati NOT: Yakıt enjeksiyon ve elektronik ateşleme sistemlerinin yapıları araçların marka ve modellerine göre değişmektedir 13

15 İŞLEM ANALİZ FORMU MESLEĞİN ADI OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞ İŞLEM NUMARASI 3 İŞLEMİN ADI YETERLİK ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar) STANDART Elektronik ateşlemeli yakıt enjeksiyon sistemlerinin bakım onarımlarını yapmak Motor, test cihazları, el aletleri Üretici firma talimatları ve araç tamir katalogları 14 Benzinli Motorlar Yakıt ve Ateşleme Sistemlerinin Bakım Onarımını Yapmak Elektronik ateşleme sisteminde arıza teşhisi yapmak 1. Araç sürücüsünün şikâyetlerini 3. ELEKTRONİK ATEŞLEME dinlemek SİSTEMİNDE ARIZA TEŞHİSİ 2. Diagnostik test cihazının soketini araç 3.1. Elektronik ateşleme üzerinde yerine takmak sisteminin devre elemanları 3. Diagnostik test cihazına aracı 3.2. Elektronik ateşleme tanıtmak 4. Aracı çalıştırmak sisteminin arızaları 5. Diagnostik test cihazı ile aracın 3.3. Elektronik ateşleme ateşleme sistemi elemanlarının sisteminin ayarı kontrollerini yapmak 3.4. Elektronik kontrol ünitesine 6. Elektronik ateşleme sistemi arızalı (ECU) ya bilgi veren elemanlarının bağlantılarını kontrol elemanlar etmek 7. Elektronik Ateşleme Sistemi arızalı elemanlarını tesbit etmek 8. Elektronik Ateşleme sistemi arızalı elemanlarını değiştirmek 9. Elektronik Ateşleme Sisteminde değiştirilen elemanları ECU ya tanıtmak SÜRE: İşlemin Yapılış Süresi: 1 Saat 1. Çeşitli elektronik ateşlemeli sistemleri tanımak 2. Elektronik test cihazları kullanabilmek 3. Arıza teşhisi yapmak 4. Değiştirilen parçaları ECU ya tanıtmak 1. Sistemli çalışmak 2. Güvenli çalışmak İşlemin Öğrenme Süresi: 4 Ders Saati NOT: Yakıt enjeksiyon ve elektronik ateşleme sistemlerinin yapıları araçların marka ve modellerine göre değişmektedir

16 İŞLEM ANALİZ FORMU MESLEĞİN ADI OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞ İŞLEM NUMARASI 4 İŞLEMİN ADI YETERLİK ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar) STANDART Elektronik ateşlemeli yakıt enjeksiyon sistemlerinin bakım onarımlarını yapmak Motor, test cihazları, el aletleri Üretici firma talimatları ve araç tamir katalogları Benzinli Motorlar Yakıt ve Ateşleme Sistemlerinin Bakım Onarımını Yapmak Tek noktalı püskürtme sistemlerinin bakım onarımını yapmak 1. Taşıta emisyon kontrolü yapmak 2. Taşıta ve motora performans testi yapmak 3. Test cihazı ile arıza teşhisi yapmak 4. Enjektörlerin kontrolünü yapmak 5. Enjektörlerin arızasını teşhis etmek 6. Enjektörlerin arızasını gidermek/değiştirmek 7. Enjeksiyon modülünü kontrol etmek ve değiştirmek 8. Yakıt enjeksiyon borularını kontrol etmek 9. Yakıt enjeksiyon sisteminde bulunan filtrelerin kontrolünü ve değişimini yapmak 10. Yakıt enjeksiyon sisteminde bulunan parçaların kontrolünü ve değişimini yapmak SÜRE: İşlemin Yapılış Süresi: 1 Saat 4. TEK NOKTA ENJEKSİYON SİSTEMİ 4.1. Tanımı 4.2. Sistemin genel yapısı ve özellikleri 4.3. Tek nokta enjeksiyon sistemi devre şeması ve çalışma sistemi 4.4. Yakıt basıncı 4.5. Yakıt ve özellikleri 4.6. Elektronik kontrol modülü 4.7. Tek nokta enjektör 4.8. Hava sıcaklık sensörü 4.9. Basınç regülatörü Gaz kelebek potansiyometresi Röleler Elektro yakıt pompası Lamda sensörü (oksijen sensörü) 1. Emisyon cihazı ile arıza teşhisi yapmak 2. Diagnostik arıza test cihazını kullanmak 3. Yakıt sistemini sökmektakmak 4. Yakıt sistemini arızasını gidermek NOT: Yakıt enjeksiyon ve elektronik ateşleme sistemlerin yapıları araçların marka ve modellerine göre değişmektedir 1. Sistemli çalışmak 2. Güvenli çalışmak İşlemin Öğrenme Süresi:8 Ders Saati 15

17 İŞLEM ANALİZ FORMU MESLEĞİN ADI OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞ İŞLEM NUMARASI 5 YETERLİK ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar) STANDART 16 İŞLEMİN ADI Elektronik ateşlemeli yakıt enjeksiyon sistemlerinin bakım onarımlarını yapmak Motor, test cihazları, el aletleri Üretici firma talimatları ve araç tamir katalogları Benzinli Motorlar Yakıt ve Ateşleme Sistemlerinin Bakım Onarımını Yapmak Çok nokta enjeksiyon sisteminin bakım ve onarımını yapmak 1. Taşıta emisyon kontrolü yapmak 2. Taşıta ve motora performans testi yapmak 3. Test cihazı ile arıza teşhisi yapmak 4. Enjektörlerin kontrolünü yapmak 5. Enjektörlerin arızasını teşhis etmek 6. Enjektörlerin arızasını gidermek/değiştirmek 7. Enjeksiyon modülü kontrol etmek ve değiştirmek 8. Yakıt enjeksiyon borularını kontrol etmek 9. Yakıt enjeksiyon sisteminde bulunan filtrelerin kontrolünü ve değişimini yapmak 10. Yakıt enjeksiyon sisteminde bulunan parçaların kontrolünü ve değişimini yapmak 5. ÇOK NOKTA ENJEKSİYON SİSTEMİ 5.1. Tanımı 5.2. Sistemin genel yapısı ve özellikleri 5.3. Çok nokta enjeksiyon sistemi devre şeması ve çalışma sistemi 5.4. Yakıt basıncı 5.5. Yakıt ve özellikleri 5.6. Elektronik kontrol modülü 5.7. Çok nokta enjektörler 5.8. Hava sıcaklık sensörü 5.9. Basınç regülatörü Gaz kelebek potansiyometresi Röleler Elektro yakıt pompası Lamda sensörü (oksijen sensörü) Termik zaman şalteri Kam mili konum sensörü Rölanti kontrol selenoid kontrol valfi Yakıt rampası( Yakıt dağıtım hattı) Direkt Püskürtmeli Enjeksiyon Sistemi Sistemin genel yapısı ve özellikleri Sistemin devre şeması Sistemin çalışması 1. Emisyon cihazı ile arıza teşhisi yapmak 2. Diagnostik arıza test cihazını kullanmak 3. Yakıt sistemini sökmektakmak 4. Yakıt sistemini arızasını gidermek 5. Enjektörleri temizlemek 6. Yakıt enjeksiyon sisteminde kodlama işlemini yapmak 1. Sistemli çalışmak 2. Güvenli ve titiz çalışmak 3. Duyarlı çalışmak SÜRE: İşlemin Yapılış Süresi: 2 Saat İşlemin Öğrenme Süresi: 10 Ders Saati NOT: Yakıt enjeksiyon ve elektronik ateşleme sistemlerin yapıları araçların marka ve modellerine göre değişmektedir

18 MODÜL BİLGİ SAYFASI ALAN MESLEK/DAL DERS MODÜL MODÜLÜN KODU : MOTORLU ARAÇLAR TEKNOLOJİSİ : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİK TEKNOLOJİSİ : MOTOR İŞLETİM SİSTEMLERİ : 525MT0331 SÜRE : 40/24 ÖN KOŞUL AÇIKLAMA : Bu modülün ön koşulu yoktur. : Bu modülün iş başında uygulamalı olarak işlenmesi gerekir. Önce temrinlik araç üzerinde çalışılmalı, daha sonra gerçek araç üzerinde çalışılmalıdır. ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ : Araştırma, gözlem, inceleme, anlatım, gösteri, soru-cevap, grup çalışması, uygulama, proje hazırlama yöntem ve teknikleri GENEL AMAÇ :Öğrenci, araçlarda kullanılan motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım onarımını yapabilecektir. AMAÇLAR : Öğrenci; 1. Hava debimetresini kontrol edebilecek ve değiştirebilecektir. 2. Emme havası sıcaklık sensörünü kontrol edebilecek ve değiştirebilecektir. 3. Mutlak basınç sensörünü kontrol edebilecek ve değiştirebilecektir. 4. Gaz pedal konum sensörünün kontrol edebilecek ve değiştirebilecektir. 5. Gaz kelebeği konum sensörünü kontrol edebilecek ve değiştirebilecektir. 6. Oksijen (Lamda) sensörünü kontrol edebilecek ve değiştirebilecektir. 7. Motor soğutma suyu sıcaklık sensörünü kontrol edebilecek ve değiştirebilecektir. 8. Yakıt sıcaklık sensörünü kontrol edebilecek ve değiştirebilecektir. 9. Egzoz geri basınç bildirim sensörünü kontrol edebilecek ve değiştirebilecektir. 10. Kick-down sensörünü kontrol edebilecek ve değiştirebilecektir. 11. Turbo şarj ve basınç sensörünü kontrol edebilecek ve değiştirebilecektir. 12. Darbe sensörünü kontrol edebilecek ve değiştirebilecektir. 13. Motor yağı sıcaklık sensörünü kontrol edebilecek ve değiştirebilecektir. 14. Yağ basınç ve seviye sensörünü kontrol edebilecek ve değiştirebilecektir. 15. Krank mili konum sensörünü kontrol edebilecek ve değiştirebilecektir. 16. Kam mili konum sensörünü kontrol edebilecek ve değiştirebilecektir. 17. Vuruntu sensörünü kontrol edebilecek ve değiştirebilecektir. 17

19 İÇERİK: 1. MOTORUN İŞLETİM SİSTEMİ 1.1. Yapısı 1.2. Motorun elektronik kontrol ünitesine giren bilgiler 1.3. Elektronik kontrol ünitesine (ECU) bilgi veren elemanlar 1.4. Hava Debimetresi Görevi Çeşitleri Yapısal özellikleri ve çalışması Kontrolleri 2. EMME HAVASI SICAKLIK SENSÖRÜ 2.1. Görevi 2.2. Yapısal özellikleri ve çalışması 2.3. Kontrolleri 3. MUTLAK BASINÇ SENSÖRÜ 3.1. Görevi 3.2. Yapısal özellikleri ve çalışması 3.3. Kontrolleri 4. GAZ PEDAL KONUM SENSÖRÜ 4.1. Görevi 4.2. Yapısal özellikleri ve çalışması 4.3. Kontrolleri 5. GAZ KELEBEĞİ KONUM SENSÖRÜ 5.1. Görevi 5.2. Yapısal özellikleri ve çalışması 5.3. Kontrolleri 6. OKSİJEN (LAMDA) SENSÖRÜ 6.1. Görevi 6.2. Yapısal özellikleri ve çalışması 6.3. Kontrolleri 7. MOTOR SOĞUTMA SUYU SICAKLIK SENSÖRÜ 7.1. Görevi 7.2. Yapısal özellikleri ve çalışması 7.3. Kontrolleri 8. YAKIT SICAKLIK SENSÖRÜ 8.1. Görevi 8.2. Yapısal özellikleri ve çalışması 8.3. Kontrolleri 9. EGZOZ GERİ BASINÇ BİLDİRİM SENSÖRÜ 9.1. Görevi 9.2. Yapısal özellikleri ve çalışması 9.3. Kontrolleri 10. KİCK-DOWN SENSÖRÜ Görevi Yapısal özellikleri ve çalışması Kontrolleri 11. TURBO ŞARJ VE BASINÇ SENSÖRÜ Görevi Yapısal özellikleri ve çalışması Kontrolleri 12. DARBE SENSÖRÜ Görevi Yapısal Özellikleri ve Çalışması Kontrolleri 18

20 13. MOTOR YAĞI SICAKLIK SENSÖRÜ Görevi Yapısal özellikleri ve çalışması Kontrolleri 14. MOTOR YAĞ BASINÇ VE SEVİYE SENSÖRÜ Görevi Yapısal özellikleri ve çalışması Kontrolleri 15. KRANK MİLİ KONUM SENSÖRÜ Görevi Yapısal özellikleri ve çalışması Kontrolleri 16. KAM MİLİ KONUM SENSÖRÜ Görevi Yapısal özellikleri ve çalışması Kontrolleri 17. VURUNTU SENSÖRÜ Görevi Yapısal özellikleri ve çalışması Kontrolleri ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME: Öğrenci araç tamir kataloglarına ve üretici firma talimatlarına uygun olarak, atölye ortamında, standart süre içersinde aşağıdaki performans kriterlerini yerine getirecektir. 1. Hava debimetresini kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 2. Emme havası sıcaklık sensörünü kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar 3. Mutlak basınç sensörünü kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 4. Gaz pedal konum sensörünün kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 5. Gaz kelebeği konum sensörünü kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 6. Oksijen (Lamda) sensörünü kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 7. Motor soğutma suyu sıcaklık sensörünü kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 8. Yakıt sıcaklık sensörünü kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 9. Egzoz geri basınç bildirim sensörünü kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 10. Kick-down sensörünü kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 11. Turbo şarj ve basınç sensörünü kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 12. Darbe sensörünü kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 13. Motor yağı sıcaklık sensörünü kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 14. Yağ basınç ve seviye sensörünü kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 15. Krank mili konum sensörünü kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 16. Kam mili konum sensörünü kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 17. Vuruntu sensörünü kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 19

21 İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi bakım MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ ve onarımlarını yapmak İŞLEM NO : 1 YETERLİK : Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak İŞLEMİN ADI: Hava debimetresini kontrol etmek ve değiştirmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar, avometre STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. Diagnos cihazını araca bağlamak 3. Hata hafızasını okumak 4. Hata hafızasındaki okunan arızaları kayıt altına almak 5. Hata hafızasını silmek 6. Sensör soket bağlantılarını kontrol etmek 7. Hata hafızasını tekrar okumak 8. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek 9. Parametreleri yorumlayarak hava debimetresinin arızalı olduğunu tespit etmek 10. Sensörün elektriki kontrollerini yapmak 11. Hava debimetresini değiştirmek 12. Diagnos cihazı ile sensörün çalışmasını kontrol etmek 13. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 14. Motorun çalışmasını gözlemlemek SÜRE : Yapılış Süresi: 1 saat 1. MOTORUN İŞLETİM SİSTEMİ 1.1. Yapısı 1.2. Motorun elektronik kontrol ünitesine giren bilgiler 1.3. Elektronik kontrol ünitesine (ECU) bilgi veren elemanlar 1.4. Hava Debimetresi Görevi Çeşitleri Yapısal özellikleri ve çalışması Kontrolleri NOT : Bazı araçlarda değiştirilen sensörlerin ECU ya tanıtılması gereklidir Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Avometre kullanmak 4. Katalog kullanmak Öğrenme süresi: 3 saat 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak

22 İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ : Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi bakım MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ ve onarımlarını yapmak İŞLEM NO : 2 İŞLEMİN ADI: Emme havası sıcaklık sensörünü kontrol etmek ve değiştirmek YETERLİK : Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar, avometre STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. Diagnos cihazını araca bağlamak 3. Hata hafızasını okumak 4. Hata hafızasındaki okunan arızaları kayıt altına almak 5. Hata hafızasını silmek 6. Sensör soket bağlantılarını kontrol etmek 7. Hata hafızasını tekrar okumak 8. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek 9. Parametreleri yorumlayarak emme havası sıcaklık sensörü arızalı olduğunu tespit etmek 10. Sensörün elektriki kontrollerini yapmak 11. Emme havası sıcaklık sensörünü değiştirmek 12. Diagnos cihazı ile sensörün çalışmasını kontrol etmek 13. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 14. Motorun çalışmasını gözlemlemek SÜRE: Yapılış Süresi: 1 saat 2. EMME HAVASI SICAKLIK SENSÖRÜ 2.1. Görevi 2.2. Yapısal özellikleri ve çalışması 2.3. Kontrolleri NOT : Bazı araçlarda değiştirilen sensörlerin ECU ya tanıtılması gereklidir Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Avometre kullanmak 4. Katalog kullanmak Öğrenme süresi: 2 saat 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak

23 İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ bakım ve onarımlarını yapmak İŞLEM NO: 3 YETERLİK: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak İŞLEMİN ADI: Mutlak basınç sensörünü kontrol etmek ve değiştirmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar, avometre STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. Diagnos cihazını araca bağlamak 3. Hata hafızasını okumak 4. Hata hafızasındaki okunan arızaları kayıt altına almak 5. Hata hafızasını silmek 6. Sensör soket bağlantılarını kontrol etmek 7. Hata hafızasını tekrar okumak 8. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek 9. Parametreleri yorumlayarak mutlak basınç sensörü arızalı olduğunu tespit etmek 10. Mutlak basınç sensörünü değiştirmek 11. Diagnos cihazı ile sensörün çalışmasını kontrol etmek 12. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 13. Motorun çalışmasını gözlemlemek SÜRE : Yapılış Süresi: 1 saat 3. MUTLAK BASINÇ SENSÖRÜ 3.1. Görevi 3.2. Yapısal özellikleri ve çalışması 3.3. Kontrolleri NOT : Bazı araçlarda değiştirilen sensörlerin ECU ya tanıtılması gereklidir Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Avometre kullanmak 4. Katalog kullanmak Öğrenme süresi: 2 saat 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak

24 İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ bakım ve onarımlarını yapmak İŞLEM NO: 4 YETERLİK: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak İŞLEMİN ADI: Gaz pedal konum sensörünün kontrol etmek ve değiştirmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar, avometre STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. Diagnos cihazını araca bağlamak 3. Hata hafızasını okumak 4. Hata hafızasındaki okunan arızaları kayıt altına almak 5. Hata hafızasını silmek 6. Sensör soket bağlantılarını kontrol etmek 7. Hata hafızasını tekrar okumak 8. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek 9. Parametreleri yorumlayarak gaz pedal konum sensörü arızalı olduğunu tespit etmek 10. Sensörün elektriki kontrollerini yapmak 11. Gaz pedal konum sensörünü değiştirmek 12. Diagnos cihazı ile sensörün çalışmasını kontrol etmek 13. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 14. Motorun çalışmasını gözlemlemek SÜRE : Yapılış Süresi: 1 saat 4. GAZ PEDAL KONUM SENSÖRÜ 4.1. Görevi 4.2. Yapısal özellikleri ve çalışması 4.3. Kontrolleri NOT : Bazı araçlarda değiştirilen sensörlerin ECU ya tanıtılması gereklidir Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Avometre kullanmak 4. Katalog kullanmak Öğrenme süresi: 2 saat 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak

25 İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi bakım MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ ve onarımlarını yapmak İŞLEM NO: 5 YETERLİK: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak İŞLEMİN ADI: Gaz kelebeği konum sensörünü kontrol etmek ve değiştirmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar, avometre STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. Diagnos cihazını araca bağlamak 3. Hata hafızasını okumak 4. Hata hafızasındaki okunan arızaları kayıt altına almak 5. Hata hafızasını silmek 6. Sensör soket bağlantılarını kontrol etmek 7. Hata hafızasını tekrar okumak 8. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek 9. Parametreleri yorumlayarak gaz kelebeği konum sensörü arızalı olduğunu tespit etmek 10. Sensörün elektriki kontrollerini yapmak 11. Gaz kelebeği konum sensörünü değiştirmek 12. Diagnos cihazı ile sensörün çalışmasını kontrol etmek 13. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 14. Motorun çalışmasını gözlemlemek SÜRE : Yapılış Süresi: 1 saat 5. GAZ KELEBEĞİ KONUM SENSÖRÜ 5.1. Görevi 5.2. Yapısal özellikleri ve çalışması 5.3. Kontrolleri NOT : Bazı araçlarda değiştirilen sensörlerin ECU ya tanıtılması gereklidir. 1. Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Avometre kullanmak 4. Katalog kullanmak Öğrenme süresi: 2 saat 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak 24

26 İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi bakım ve MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ onarımlarını yapmak İŞLEM NO: 6 YETERLİK: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak İŞLEMİN ADI: Oksijen (Lamda) sensörünü kontrol etmek ve değiştirmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar, avometre STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. Motoru çalışma sıcaklığına getirmek 3. Diagnos cihazını araca bağlamak 4. Hata hafızasını okumak 5. Hata hafızasındaki okunan arızaları kayıt altına almak 6. Hata hafızasını silmek 7. Sensör soket bağlantılarını kontrol etmek 8. Hata hafızasını tekrar okumak 9. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek 10. Parametreleri yorumlayarak oksijen (Lamda) sensörü arızalı olduğunu tespit etmek 11. Sensörün elektriki kontrollerini yapmak 12. Oksijen (Lamda) sensörünü değiştirmek 13. Diagnos cihazı ile sensörün çalışmasını kontrol etmek 14. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 15. Motorun çalışmasını gözlemlemek 6. OKSİJEN (LAMDA) SENSÖRÜ 6.1. Görevi 6.2. Yapısal özellikleri ve çalışması 6.3. Kontrolleri 1. Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Avometre kullanmak 4. Katalog kullanmak 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak SÜRE : Yapılış Süresi: 1 saat Öğrenme süresi: 2 saat NOT : Bazı araçlarda değiştirilen sensörlerin ECU ya tanıtılması gereklidir. 25

27 İŞLEM ANALİZ FORMU MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi bakım ve onarımlarını yapmak İŞLEM NO: 7 İŞLEMİN ADI: Motor soğutma suyu sıcaklık sensörünü kontrol etmek ve değiştirmek YETERLİK: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar, avometre STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. Diagnos cihazını araca bağlamak 3. Hata hafızasını okumak 4. Hata hafızasındaki okunan arızaları kayıt altına almak 5. Hata hafızasını silmek 6. Sensör soket bağlantılarını kontrol etmek 7. Hata hafızasını tekrar okumak 8. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek 9. Parametreleri yorumlayarak motor soğutma suyu sıcaklık sensörü arızalı olduğunu tespit etmek 10. Sensörün elektriki kontrollerini yapmak 11. Motor soğutma suyu sıcaklık sensörünü değiştirmek 12. Diagnos cihazı ile sensörün çalışmasını kontrol etmek 13. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 14. Motorun çalışmasını gözlemlemek SÜRE : Yapılış Süresi: 1 saat 7. MOTOR SOĞUTMA SUYU SICAKLIK SENSÖRÜ 7.1. Görevi 7.2. Yapısal özellikleri ve çalışması 7.3. Kontrolleri NOT : Bazı araçlarda değiştirilen sensörlerin ECU ya tanıtılması gereklidir. 1. Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Avometre kullanmak 4. Katalog kullanmak Öğrenme süresi: 2 saat 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak 26

28 İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ bakım ve onarımlarını yapmak İŞLEM NO: 8 YETERLİK: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak İŞLEMİN ADI: Yakıt sıcaklık sensörünü kontrol etmek ve değiştirmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar, avometre STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. Diagnos cihazını araca bağlamak 3. Hata hafızasını okumak 4. Hata hafızasındaki okunan arızaları kayıt altına almak 5. Hata hafızasını silmek 6. Sensör soket bağlantılarını kontrol etmek 7. Hata hafızasını tekrar okumak 8. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek 9. Parametreleri yorumlayarak yakıt sıcaklık sensörü arızalı olduğunu tespit etmek 10. Sensörün elektriki kontrollerini yapmak 11. Yakıt sıcaklık sensörünü değiştirmek 12. Diagnos cihazı ile sensörün çalışmasını kontrol etmek 13. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 14. Motorun çalışmasını gözlemlemek SÜRE : Yapılış Süresi: 1 saat 8. YAKIT SICAKLIK SENSÖRÜ 8.1. Görevi 8.2. Yapısal özellikleri ve çalışması 8.3. Kontrolleri NOT : Bazı araçlarda değiştirilen sensörlerin ECU ya tanıtılması gereklidir. 1. Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Avometre kullanmak 4. Katalog kullanmak Öğrenme süresi: 2 saat 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak 27

29 İŞLEM ANALİZ FORMU MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi bakım ve onarımlarını yapmak İŞLEM NO: 9 İŞLEMİN ADI: Egzoz geri basınç bildirim sensörünü kontrol etmek ve değiştirmek YETERLİK: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar, avometre STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. Diagnos cihazını araca bağlamak 3. Hata hafızasını okumak 4. Hata hafızasındaki okunan arızaları kayıt altına almak 5. Hata hafızasını silmek 6. Sensör soket bağlantılarını kontrol etmek 7. Hata hafızasını tekrar okumak 8. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek 9. Parametreleri yorumlayarak egzoz geri basınç bildirim sensörü arızalı olduğunu tespit etmek 10. Sensörün elektriki kontrollerini yapmak 11. Egzoz geri basınç bildirim sensörünü değiştirmek 12. Diagnos cihazı ile sensörün çalışmasını kontrol etmek 13. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 14. Motorun çalışmasını gözlemlemek 9. EGZOZ GERİ BASINÇ BİLDİRİM SENSÖRÜ 9.1. Görevi 9.2. Yapısal özellikleri ve çalışması 9.3. Kontrolleri 1. Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Avometre kullanmak 4. Katalog kullanmak 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak SÜRE : Yapılış Süresi: 1 saat Öğrenme süresi: 2 saat NOT : Bazı araçlarda değiştirilen sensörlerin ECU ya tanıtılması gereklidir. 28

30 İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ bakım ve onarımlarını yapmak İŞLEM NO: 10 YETERLİK: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak İŞLEMİN ADI: Kick-down sensörünü kontrol etmek ve değiştirmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar, avometre STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. Diagnos cihazını araca bağlamak 3. Hata hafızasını okumak 4. Hata hafızasındaki okunan arızaları kayıt altına almak 5. Hata hafızasını silmek 6. Sensör soket bağlantılarını kontrol etmek 7. Hata hafızasını tekrar okumak 8. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek 9. Parametreleri yorumlayarak kick-down sensörünü arızalı olduğunu tespit etmek 10. Sensörün elektriki kontrollerini yapmak 11. Kick-down sensörünü değiştirmek 12. Diagnos cihazı ile sensörün çalışmasını kontrol etmek 13. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 14. Yol testi yapmak 10. KİCK-DOWN SENSÖRÜ Görevi Yapısal özellikleri ve çalışması Kontrolleri 1. Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Avometre kullanmak 4. Katalog kullanmak 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak SÜRE : Yapılış Süresi: 1 saat NOT : Bazı araçlarda değiştirilen sensörlerin ECU ya tanıtılması gereklidir. Öğrenme süresi: 2 saat 29

31 İŞLEM ANALİZ FORMU MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi bakım ve onarımlarını yapmak İŞLEM NO: 11 İŞLEMİN ADI: Turbo şarj ve basınç sensörünü kontrol etmek ve değiştirmek YETERLİK: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar, avometre STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. Diagnos cihazını araca bağlamak 3. Hata hafızasını okumak 4. Hata hafızasındaki okunan arızaları kayıt altına almak 5. Hata hafızasını silmek 6. Sensör soket bağlantılarını kontrol etmek 7. Hata hafızasını tekrar okumak 8. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek 9. Parametreleri yorumlayarak turbo şarj ve basınç sensörü arızalı olduğunu tespit etmek 10. Sensörün elektriki kontrollerini yapmak 11. Kick-down sensörünü değiştirmek 12. Diagnos cihazı ile sensörün çalışmasını kontrol etmek 13. Hata hafızasını silmek 14. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 15. Motorun çalışmasını gözlemlemek SÜRE : Yapılış Süresi: 1 saat 11. TURBO ŞARJ VE BASINÇ SENSÖRÜ Görevi Yapısal özellikleri ve çalışması Kontrolleri NOT : Bazı araçlarda değiştirilen sensörlerin ECU ya tanıtılması gereklidir Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Avometre kullanmak 4. Katalog kullanmak Öğrenme süresi: 2 saat 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak

32 İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ bakım ve onarımlarını yapmak İŞLEM NO: 12 YETERLİK: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak İŞLEMİN ADI: Darbe sensörünü kontrol etmek ve değiştirmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar, avometre STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. Diagnos cihazını araca bağlamak 3. Hata hafızasını okumak 4. Hata hafızasındaki okunan arızaları kayıt altına almak 5. Hata hafızasını silmek 6. Sensör soket bağlantılarını kontrol etmek 7. Hata hafızasını tekrar okumak 8. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek 9. Parametreleri yorumlayarak darbe sensörü arızalı olduğunu tespit etmek 10. Sensörün elektriki kontrollerini yapmak 11. Darbe sensörünü değiştirmek 12. Diagnos cihazı ile sensörün çalışmasını kontrol etmek 13. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 14. Motorun çalışmasını gözlemlemek SÜRE : Yapılış Süresi: 1 saat 12. DARBE SENSÖRÜ Görevi Yapısal Özellikleri ve Çalışması Kontrolleri NOT : Bazı araçlarda değiştirilen sensörlerin ECU ya tanıtılması gereklidir. 1. Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Avometre kullanmak 4. Katalog kullanmak Öğrenme süresi: 2 saat 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak 31

33 İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi bakım MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ ve onarımlarını yapmak İŞLEM NO: 13 YETERLİK: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak İŞLEMİN ADI: Motor yağı sıcaklık sensörünü kontrol etmek ve değiştirmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar, avometre STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. Diagnos cihazını araca bağlamak 3. Hata hafızasını okumak 4. Hata hafızasındaki okunan arızaları kayıt altına almak 5. Hata hafızasını silmek 6. Sensör soket bağlantılarını kontrol etmek 7. Hata hafızasını tekrar okumak 8. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek 9. Parametreleri yorumlayarak motor yağı sıcaklık sensörü arızalı olduğunu tespit etmek 10. Sensörün elektriki kontrollerini yapmak 11. Motor yağı sıcaklık sensörünü değiştirmek 12. Diagnos cihazı ile sensörün çalışmasını kontrol etmek 13. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 14. Motorun çalışmasını gözlemlemek SÜRE : Yapılış Süresi: 10 Dakika 13. MOTOR YAĞI SICAKLIK SENSÖRÜ Görevi Yapısal özellikleri ve çalışması Kontrolleri NOT : Bazı araçlarda değiştirilen sensörlerin ECU ya tanıtılması gereklidir. 1. Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Avometre kullanmak 4. Katalog kullanmak Öğrenme süresi: 1 saat 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak 32

34 İŞLEM ANALİZ FORMU MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi bakım ve onarımlarını yapmak İŞLEM NO: 14 İŞLEMİN ADI: Motor yağ basınç ve seviye sensörünü kontrol etmek ve değiştirmek YETERLİK: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar, avometre STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. Diagnos cihazını araca bağlamak 3. Hata hafızasını okumak 4. Hata hafızasındaki okunan arızaları kayıt altına almak 5. Hata hafızasını silmek 6. Sensör soket bağlantılarını kontrol etmek 7. Hata hafızasını tekrar okumak 8. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek 9. Parametreleri yorumlayarak yağ basınç ve seviye sensörü arızalı olduğunu tespit etmek 10. Sensörün elektriki kontrollerini yapmak 11. Yağ basınç ve seviye sensörünü değiştirmek 12. Diagnos cihazı ile sensörün çalışmasını kontrol etmek 13. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 14. Motorun çalışmasını gözlemlemek SÜRE : Yapılış Süresi: 1 saat 14. MOTOR YAĞ BASINÇ VE SEVİYE SENSÖRÜ Görevi Yapısal özellikleri ve çalışması Kontrolleri NOT : Bazı araçlarda değiştirilen sensörlerin ECU ya tanıtılması gereklidir. 1. Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Avometre kullanmak 4. Katalog kullanmak Öğrenme süresi: 2 saat 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak 33

35 İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi bakım MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ ve onarımlarını yapmak İŞLEM NO: 15 YETERLİK: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak İŞLEMİN ADI : Krank mili konum sensörünü kontrol etmek ve değiştirmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar, avometre STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 15. KRANK MİLİ KONUM 2. Diagnos cihazını araca bağlamak SENSÖRÜ 3. Hata hafızasını okumak 4. Hata hafızasındaki okunan arızaları Görevi kayıt altına almak Yapısal özellikleri ve 5. Hata hafızasını silmek çalışması 6. Sensör soket bağlantılarını kontrol etmek Kontrolleri 7. Hata hafızasını tekrar okumak 8. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek 9. Parametreleri yorumlayarak krank mili konum sensörü arızalı olduğunu tespit etmek 10. Sensörün elektriki kontrollerini yapmak 11. Krank mili konum sensörünü değiştirmek 12. Diagnos cihazı ile sensörün çalışmasını kontrol etmek 13. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 14. Motorun çalışmasını gözlemlemek SÜRE : Yapılış Süresi: 1 saat NOT : Bazı araçlarda değiştirilen sensörlerin ECU ya tanıtılması gereklidir. 1. Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Avometre kullanmak 4. Katalog kullanmak Öğrenme süresi: 2 saat 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak 34

36 İŞLEM ANALİZ FORMU MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi bakım ve onarımlarını yapmak İŞLEM NO: 16 İŞLEMİN ADI : Kam mili konum sensörünü kontrol etmek ve değiştirmek YETERLİK: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar, avometre STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. Diagnos cihazını araca bağlamak 3. Hata hafızasını okumak 4. Hata hafızasındaki okunan arızaları kayıt altına almak 5. Hata hafızasını silmek 6. Sensör soket bağlantılarını kontrol etmek 7. Hata hafızasını tekrar okumak 8. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek 9. Parametreleri yorumlayarak kam mili konum sensörü arızalı olduğunu tespit etmek 10. Sensörün elektriki kontrollerini yapmak 11. Kam mili konum sensörünü değiştirmek 12. Diagnos cihazı ile sensörün çalışmasını kontrol etmek 13. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 14. Motorun çalışmasını gözlemlemek 16. KAM MİLİ KONUM SENSÖRÜ Görevi Yapısal özellikleri ve çalışması Kontrolleri 1. Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Avometre kullanmak 4. Katalog kullanmak 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak SÜRE : Yapılış Süresi: 10 Dakika NOT : Bazı araçlarda değiştirilen sensörlerin ECU ya tanıtılması gereklidir. Öğrenme süresi: 1 saat 35

37 İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ bakım ve onarımlarını yapmak İŞLEM NO: 17 YETERLİK: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak İŞLEMİN ADI : Vuruntu sensörünü kontrol etmek ve değiştirmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar, avometre STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. Diagnos cihazını araca bağlamak 3. Hata hafızasını okumak 4. Hata hafızasındaki okunan arızaları kayıt altına almak 5. Hata hafızasını silmek 6. Sensör soket bağlantılarını kontrol etmek 7. Hata hafızasını tekrar okumak 8. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek 9. Parametreleri yorumlayarak vuruntu sensörü arızalı olduğunu tespit etmek 10. Sensörün elektriki kontrollerini yapmak 11. Vuruntu sensörünü değiştirmek 12. Diagnos cihazı ile sensörün çalışmasını kontrol etmek 13. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 14. Motorun çalışmasını gözlemlemek 17. VURUNTU SENSÖRÜ Görevi Yapısal özellikleri ve çalışması Kontrolleri 1. Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Avometre kullanmak 4. Katalog kullanmak 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak SÜRE : Yapılış Süresi: 10 Dakika NOT : Bazı araçlarda değiştirilen sensörlerin ECU ya tanıtılması gereklidir. Öğrenme süresi: 1 saat 36

38 MODÜL BİLGİ SAYFASI ALAN MESLEK/DAL DERS MODÜL MODÜLÜN KODU : MOTORLU ARAÇLAR TEKNOLOJİSİ : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİK TEKNOLOJİSİ : ARAÇ YÖNETİM SİSTEMLERİ : 525MT0395 SÜRE : 40/24 ÖN KOŞUL AÇIKLAMA : Motor işletim sistemleri modülünü almış olmak : Bu modülün iş başında uygulamalı olarak işlenmesi gerekir. Önce temrinlik araç üzerinde çalışılmalı, daha sonra gerçek araç üzerinde çalışılmalıdır. ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ : Araştırma, gözlem, inceleme, anlatım, gösteri, soru-cevap, grup çalışması, uygulama, proje hazırlama yöntem ve teknikleri GENEL AMAÇ :Öğrenci, araçlarda kullanılan motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım onarımını yapabilecektir. AMAÇLAR : Öğrenci; 1. ECU (Elektronik Kontrol Ünitesini) ve CAN-BUS (Merkezi veri hattını) kontrol edebilecek ve değiştirebilecektir. 2. Enjektörleri kontrol edebilecek ve değiştirebilecektir. 3. Ateşleme bobinlerini kontrol edebilecek ve değiştirebilecektir. 4. Gaz kelebeğini kontrol edebilecek ve bakımını yapabilecektir. 5. Karbon kanister valfini kontrol edebilecek ve değiştirebilecektir. 6. Rölanti motorunun (aktüvatörü) kontrol edebilecek ve değiştirebilecektir. 7. Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin diagnostik kontrollerini yapabilecektir. 37

39 İÇERİK: 1. ELEKTRONİK KONTROL ÜNİTELERİ 1.1. Elektronik Kontrol Ünitesinin (ECU) Bilgi Verdiği Elemanlar Önemi Parçaları 1.2. Analog Dijital (A/D) ve Dijital Analog (D/A) çeviriciler 1.3. Mikro bilgisayarların çalışma prensibi 1.4. Mikro denetleyicilerin çalışma prensipleri 1.5. Elektronik kontrol ünitelerinde bilgi işleme 1.6. Veri İletim Yöntemleri 1.7. Elektronik Kontrol Üniteleri Arasında Haberleşme Yöntemleri 1.8. Elektronik kontrol üniteleri arasında haberleşme CAN-BUS hattının yapısal özellikleri CAN-BUS bilgisi 2. ELEKTROMANYETİK ENJEKTÖRLER 2.1. Görevleri ve çeşitleri 2.2. Yapısal özellikleri ve çalışması Selenoid valfli pompa enjektörler Piezo elektriksel enjektörler Hidrolik enjektörler 2.3. Kontrolleri 3. ATEŞLEME BOBİNLERİ 3.1. Görevleri 3.2. Yapısal özellikleri ve çalışması Kardeş silindir (ikiz) ateşleme sistemi Her silindir için bağımsız ( direkt ) ateşleme sistemi 3.3. Kontrolleri 4. ELEKTRONİK KONTROLLÜ GAZ KELEBEĞİ 4.1. Görevleri 4.2. Yapısal özellikleri ve çalışması Gaz kelebeği kontrol ünitesi Gaz kelebek potansiyometresi Gaz kelebek konumlandırıcı potansiyometresi Gaz kelebeği ayarlayıcısı 4.3. Kontrolleri 5. KARBON KANİSTER ELEKTROVANASI 5.1. Görevleri 5.2. Yapısal özellikleri ve çalışması 5.3. Kontrolleri Statik kontrol Dinamik kontrol Mekanik tanı 6. RÖLANTİ MOTORU (AKTÜVATÖRÜ) 6.1. Görevleri 6.2. Yapısal özellikleri ve çalışması 6.3. Kontrolleri 7. DİAGNOSTİK 7.1. Diagnostik cihazların çalışma prensipleri 7.2. Diagnostik tekniği 7.3. Hata anında durum tespiti 7.4. Parametrelerin yorumlanması 7.5. Elektronik olarak kontrol edilen elemanların diagnostik cihazıyla bağımsız olarak çalıştırılması 7.6. Bölgesel çalıştırma yöntemleriyle arıza tespiti 38

40 7.7. Hareketli sensör testi 7.8. Hata kodu okuma, hata giderme-hata silme mantığı 7.9. Parçaların ECU ya tanıtılması ve programlanması Parçaların ECU ya tanıtılması ECU ya yeniden programlama Güncellenmiş programların yüklenmesi ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME: Öğrenci araç tamir kataloglarına ve üretici firma talimatlarına uygun olarak, atölye ortamında, standart süre içersinde aşağıdaki performans kriterlerini yerine getirecektir. 1. ECU (Elektronik Kontrol Ünitesi) kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 2. CAN-BUS (Merkezi veri hattını) kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 3. Enjektörleri kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 4. Ateşleme bobinlerini kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 5. Gaz kelebeğini kontrol eder ve bakımı ile ilgili işlemleri yapar. 6. Karbon kanister valfini kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 7. Rölanti motorunun (aktüvatörü) kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 8. Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin diagnostik kontrolleri ile ilgili işlemleri yapar. 39

41 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞLEM NO: 1 YETERLİK: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi bakım ve onarımlarını yapmak İŞLEMİN ADI: ECU (Elektronik Kontrol Ünitesini) ve CAN-BUS (Merkezi veri hattını) kontrol etmek ve değiştirmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. Diagnos cihazını araca bağlamak 3. Diagnos cihazı ile araç üzerindeki elektronik kontrol üniteleri ile iletişim kurmak 4. İletişim kurulamayan elektronik kontrol ünitelerinin soket bağlantılarını kontrol etmek 5. Şasi bağlantıları kontrol etmek 6. Diagnos cihazı ile araç üzerindeki elektronik kontrol üniteleri ile tekrar iletişim kurmak 7. İletişim kurulamayan elektronik kontrol ünitelerini tespit etmek 8. Arızalı elektronik kontrol ünitelerini değiştirmek 1. CAN-BUS hattını fiziksel kontrollerini yapmak 2. CAN-BUS hattı üzerindeki sonlandırıcıları kontrol etmek 3. CAN-BUS hattının arızalı olduğunu tespit etmek 4. CAN-BUS hattını değiştirmek 9. Değiştirilen elektronik kontrol ünitelerine gerekli tanımlamaları (kodlamaları) yapmak 10. Motorun çalışmasını gözlemlemek 11. Yol testi yapmak SÜRE : Yapılış Süresi: 2saat NOT : 1. ELEKTRONİK KONTROL ÜNİTELERİ 1.1. Elektronik Kontrol Ünitesinin (ECU) Bilgi Verdiği Elemanlar Önemi Parçaları 1.2. Analog Dijital (A/D) ve Dijital Analog (D/A) çeviriciler 1.3. Mikro bilgisayarların çalışma prensibi 1.4. Mikro denetleyicilerin çalışma prensipleri 1.5. Elektronik kontrol ünitelerinde bilgi işleme 1.6. Veri İletim Yöntemleri 1.7. Elektronik Kontrol Üniteleri Arasında Haberleşme Yöntemleri 1.8. Elektronik kontrol üniteleri arasında haberleşme CAN-BUS hattının yapısal özellikleri CAN-BUS bilgisi 1. Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Katalog kullanmak Öğrenme süresi: 4 saat 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak 40

42 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞLEM NO: 2 YETERLİK: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi bakım ve onarımlarını yapmak İŞLEMİN ADI: Enjektörleri kontrol etmek ve değiştirmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. ELEKTROMANYETİK 2. Diagnos cihazını araca bağlamak ENJEKTÖRLER 3. Hata hafızasını okumak 4. Hata hafızasındaki okunan arızaları kayıt 2.1. Görevleri ve çeşitleri altına almak 2.2. Yapısal özellikleri ve 5. Hata hafızasını silmek çalışması 6. Enjektör yakıt ve soket bağlantılarını Selenoid valfli pompa kontrol etmek enjektörler 7. Hata hafızasını tekrar okumak 8. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek Piezo elektriksel 9. Enjektörleri diagnos cihazı ile test etmek enjektörler (Enjektörlere aktif testleri uygulamak) Hidrolik enjektörler 10. Test sonuçlarını ve parametreleri 2.3. Kontrolleri yorumlayarak arızalı enjektörleri tespit etmek 11. Enjektörleri değiştirmek 12. Enjektörleri ECU ya tanıtmak (kodlamak) 13. Diagnos cihazı ile enjektörlerin çalışmasını kontrol etmek 14. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 15. Motorun çalışmasını gözlemlemek Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Katalog kullanmak SÜRE : Yapılış Süresi: 1 saat Öğrenme süresi: 3 saat NOT : 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak

43 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞLEM NO:3 YETERLİK: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi bakım ve onarımlarını yapmak İŞLEMİN ADI: Ateşleme bobinlerini kontrol etmek ve değiştirmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 3. ATEŞLEME BOBİNLERİ 2. Diagnos cihazını araca bağlamak 3.1. Görevleri 3. Hata hafızasını okumak 3.2. Yapısal özellikleri ve 4. Hata hafızasındaki okunan arızaları çalışması kayıt altına almak Kardeş silindir (ikiz) 5. Hata hafızasını silmek 6. Ateşleme bobinlerinin bağlantılarını ateşleme sistemi kontrol etmek Her silindir için 7. Hata hafızasını tekrar okumak bağımsız ( direkt ) 8. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek ateşleme sistemi 9. Ateşleme bobinlerini diagnos cihazı ile 3.3. Kontrolleri test etmek (Aktif testleri uygulamak) 10. Test sonuçlarını ve parametreleri yorumlayarak arızalı bobinleri tespit etmek 11. Ateşleme bobinlerini değiştirmek 12. Diagnos cihazı ile ateşleme bobinlerinin çalışmasını kontrol etmek 13. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 14. Motorun çalışmasını gözlemlemek SÜRE : Yapılış Süresi: 1 saat NOT : Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Katalog kullanmak Öğrenme süresi: 4 saat 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak

44 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞLEM NO: 4 YETERLİK: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi bakım ve onarımlarını yapmak İŞLEMİN ADI: Gaz kelebeğini kontrol etmek ve bakımını yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. Diagnos cihazını araca bağlamak 3. Hata hafızasını okumak 4. Hata hafızasındaki okunan arızaları kayıt altına almak 5. Hata hafızasını silmek 6. Gaz kelebeğinin bağlantılarını kontrol etmek 7. Hata hafızasını tekrar okumak 8. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek 9. Gaz kelebeğini diagnos cihazı ile test etmek 10. Test sonuçlarını ve parametreleri yorumlayarak gaz kelebeği arızasını tespit etmek 11. Gaz kelebeğinin bakımını yapmak / değiştirmek 12. Gaz kelebeği aktivasyonunu yapmak 13. Diagnos cihazı ile gaz kelebeğinin çalışmasını kontrol etmek 14. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 15. Motorun çalışmasını gözlemlemek SÜRE : Yapılış Süresi: 1 saat 4. ELEKTRONİK KONTROLLÜ GAZ KELEBEĞİ 4.1. Görevleri 4.2. Yapısal özellikleri ve çalışması Gaz kelebeği kontrol ünitesi Gaz kelebek potansiyometresi Gaz kelebek konumlandırıcı potansiyometresi Gaz kelebeği ayarlayıcısı 4.3. Kontrolleri Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Katalog kullanmak Öğrenme süresi: 3 saat NOT : Gaz kelebeğinin aktivasyonu tüm marka ve model araçlarda yapılmamaktadır. 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak

45 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞLEM NO: 5 YETERLİK: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi bakım ve onarımlarını yapmak İŞLEMİN ADI: Karbon kanister valfini kontrol etmek ve değiştirmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. Diagnos cihazını araca bağlamak 3. Hata hafızasını okumak 4. Hata hafızasındaki okunan arızaları kayıt altına almak 5. Hata hafızasını silmek 6. Karbon kanister valfinin bağlantılarını kontrol etmek 7. Hata hafızasını tekrar okumak 8. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek 9. Karbon kanister valfinin diagnos cihazı ile test etmek 10. Test sonuçlarını ve parametreleri yorumlayarak Karbon kanister valfi arızasını tespit etmek 11. Karbon kanister valfini değiştirmek 12. Diagnos cihazı ile Karbon kanister valfinin çalışmasını kontrol etmek 13. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 14. Motorun çalışmasını gözlemlemek SÜRE : Yapılış Süresi: 1saat 5. KARBON KANİSTER ELEKTROVANASI 5.1. Görevleri 5.2. Yapısal özellikleri ve çalışması 5.3. Kontrolleri Statik kontrol Dinamik kontrol Mekanik tani 1. Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Katalog kullanmak Öğrenme süresi: 3 saat NOT : Gaz kelebeğinin aktivasyonu tüm marka ve model araçlarda yapılmamaktadır. 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak 44

46 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞLEM NO: 6 YETERLİK: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi bakım ve onarımlarını yapmak İŞLEMİN ADI: Rölanti motorunu (aktüvatörü) kontrol etmek ve değiştirmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. Diagnos cihazını araca bağlamak 3. Hata hafızasını okumak 4. Hata hafızasındaki okunan arızaları kayıt altına almak 5. Hata hafızasını silmek 6. Rölanti motorunun bağlantılarını kontrol etmek 7. Hata hafızasını tekrar okumak 8. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek 9. Rölanti motorunun diagnos cihazı ile test etmek 10. Test sonuçlarını ve parametreleri yorumlayarak Rölanti motorunun (aktüvatörü) arızasını tespit etmek 11. Rölanti motorunun değiştirmek 12. Diagnos cihazı ile rölanti motorunun çalışmasını kontrol etmek 13. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 14. EGR sistemini kontrol etmek 15. Motorun çalışmasını gözlemlemek SÜRE : Yapılış Süresi: 1 saat NOT : 6. RÖLANTİ MOTORU (AKTÜVATÖRÜ) 6.1. Görevleri 6.2. Yapısal özellikleri ve çalışması 6.3. Kontrolleri Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Katalog kullanmak Öğrenme süresi: 3 saat 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak

47 İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Araç üzerinde yakıt enjeksiyon ve ateşleme sistemlerinin arıza teşhisi bakım ve MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ onarımlarını yapmak İŞLEMİN ADI: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin diagnostik kontrollerini İŞLEM NO: 7 yapmak YETERLİK: Motor işletim ve araç yönetim sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Diagnostik cihazı, bağlantı elemanları, el aletleri, özel aparatlar STANDART: Araç tamir kataloglarında belirtilen talimatlar 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 7. DİAGNOSTİK 2. Diagnos cihazını araca bağlamak 3. Diagnos cihazı ile araç üzerindeki elektronik kontrol üniteleri ile iletişim kurmak 4. Hata hafızalarını okumak 5. Hata hafızalarında okunan arızaları kayıt altına almak 6. Hata hafızalarını silmek 7. Hata hafızalarını tekrar okumak 8. Geçici ve kalıcı arızaları belirlemek 9. Aktif testleri uygulamak 10. Test sonuçlarını ve parametreleri yorumlayarak arızalı parçaları tespit etmek 11. Arızalı parçaları değiştirmek 12. Diagnos cihazı ile araç üzerindeki sistemlerin çalışmasını kontrol etmek 13. Diagnos cihazı bağlantılarını sökmek 14. Motorun çalışmasını gözlemlemek 15. Yol testi yapmak 7.1. Diagnostik cihazların çalışma prensipleri 7.2. Diagnostik tekniği 7.3. Hata anında durum tespiti 7.4. Parametrelerin yorumlanması 7.5. Elektronik olarak kontrol edilen elemanların diagnostik cihazıyla bağımsız olarak çalıştırılması 7.6. Bölgesel çalıştırma yöntemleriyle arıza tespiti 7.7. Hareketli sensör testi 7.8. Hata kodu okuma, hata gidermehata silme mantığı 7.9. Parçaların ECU ya tanıtılması ve programlanması Parçaların ECU ya tanıtılması ECU ya yeniden programlama Güncellenmiş programların yüklenmesi 1. Diagnostik arıza teşhis cihazını kullanmak 2. Elektriksel bağlantıları doğru şekilde sökmek / takmak 3. Katalog kullanmak 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş elbisesi giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Test cihazlarını korumak SÜRE : Yapılış Süresi: 1 saat NOT : Öğrenme süresi: 4 saat 46

48 MODÜL BİLGİ SAYFASI ALAN MESLEK/DAL DERS MODÜL MODÜLÜN KODU : MOTORLU ARAÇLAR TEKNOLOJİSİ : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİK TEKNOLOJİSİ : ARAÇ GÖSTERGE VE GÜVENLİK SİSTEMLERİ : 525MT0275 SÜRE : 40/32 ÖN KOŞUL AÇIKLAMA : Bu modülün ön şartı yoktur. : Bu modülün iş başında uygulamalı olarak işlenmesi gerekir. Önce temrinlik gösterge paneli üzerinde çalışılmalı daha sonra gerçek araç üzerinde çalışılmalıdır. ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ : Araştırma, gözlem, inceleme, anlatım, gösteri, soru-cevap, grup çalışması, uygulama, proje hazırlama yöntem ve teknikleri GENEL AMAÇ :Öğrenci, araçlarda kullanılan gösterge panelini kontrol ederek elemanlarını değiştirebilecek, konfor ve güvenlik sistemlerinin bakım onarımlarını yapabilecektir. AMAÇLAR : Öğrenci; 1. Gösterge panelini kontrol ederek değiştirebilecektir. 2. Kabin içi kumanda düğmelerini kontrol ederek değiştirebilecektir. 3. Immobilizer sistemini kontrol ederek değiştirebilecektir. 4. Uzaktan kumandayı kontrol ederek değiştirebilecek ve araca tanıtabilecektir. 5. Alarmı kontrol ederek değiştirebilecektir. 6. Airbagleri kontrol ederek değiştirebilecektir. 7. Ön gergili emniyet kemerlerini kontrol ederek değiştirebilecektir. 8. Takip mesafesi sensörünü kontrol ederek değiştirebilecektir. 47

49 İÇERİK: 1. GÖSTERGE SİSTEMLERİ 1.1. Yakıt gösterge devresi 1.2. Yağ gösterge devresi 1.3. El freni gösterge devresi 1.4. Şarj lambası gösterge devresi 1.5. Kilometre ve devir gösterge devresi 1.6. Isı gösterge devresi 1.7. Arıza uyarı lambası devresi 1.8. Kızdırma bujileri lamba devresi 1.9. Yağ seviye uyarı lamba devresi 1.10.Hidrolik seviye uyarı lambası devresi 1.11.Devre kontrolleri 2. KUMANDA DÜĞMELERİ 2.1. Çalışması 2.2. Çeşitleri 2.3. Arızaları 2.4. Kontrolleri 2.5. Silecek sistemleri Ön cam yıkama/silme tertibatı Sistemin parçaları Sistemin çalışması Arka cam yıkama/silme tertibatı Sistemin parçaları Sistemin çalışması 3. İMMOBİLİZER (CODE SİSTEMİ) 3.1. Görevi 3.2. Çalışması 3.3. Parçaları Motor kontrol ünitesi Şifre kontrol ünitesi Şifre kartı Uyarı lambası 3.4. Arızaları 3.5. Kontrolleri 3.6. Anahtarların programlanması 3.7. Şifre ve motor kontrol üniteleri arasındaki bağlantı 3.8. Manuel arıza testleri 3.9. Şifre sistemi elemanlarının değiştirilmesi ile ilgili uyarılar 3.10.Vericinin değiştirilmesi 4. UZAKTAN KUMANDA SİSTEMİ 4.1. Görevi 4.2. Devre elemanları 4.3. Yapısal özellikleri 4.4. Kontrol edilmesi 5. ALARM SİSTEMİ 5.1. Görevi 5.2. Özellikleri 5.3. Parçaları 5.4. Çalışması 5.5. Alarm Sisteminin Programlanması ve Test Edilmesi 5.6. Alarm Kumanda Mekanizmasının Fonksiyonları 5.7. Arızaları 5.8. Kontrolleri 48

50 6. AİRBAGLER (HAVA YASTIKLARI) 6.1. Görevi 6.2. Yapısı ve çalışması Sürücü hava yastığı Yolcu hava yastığı Diğer hava yastıkları 6.3. Parçaları 6.4. Arıza ve belirtileri 7. EMNİYET KEMERLERİ 7.1. Görevi 7.2. Çeşitleri 7.3. Yapısı ve çalışması 7.4. Emniyet kemerinin gerekliliği 8. TAKİP MESAFESİ SENSÖRÜ 8.1. Görevi 8.2. Yapısı 8.3. Çalışması ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME: Öğrenci araç tamir kataloglarına ve üretici firma talimatlarına uygun olarak, atölye ortamında, standart süre içersinde aşağıdaki performans kriterlerini yerine getirecektir. 1. Gösterge panelini kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 2. Kabin içi kumanda düğmelerini kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 3. Immobilizer sistemini kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 4. Uzaktan kumandayı kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 5. Uzaktan kumandayı araca tanıtma ile ilgili işlemleri yapar. 6. Alarmı kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 7. Airbagleri kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 8. Ön gergili emniyet kemerlerini kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 9. Takip mesafesi sensörünü kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 49

51 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞLEM NO: 1 İŞLEM ANALİZ FORMU YETERLİK: Gösterge, güvenlik ve konfor sistemlerinin bakım onarımını yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : El aletleri, diagnos, avometre, katalog STANDART: Araç Katalogları ve üretici firma talimatları İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve bakımını yapmak İŞLEMİN ADI: Gösterge panelini kontrol etmek ve değiştirmek 1. Müşteri şikâyetini dinlemek 2. ECU yu bağlamak 3. Araç kontağını açmak 4. Bütün göstergeleri test etmek 5. Gösterge panelini sökmek 6. Gösterge panelinin soketlerini sökmek 7. Gösterge panelinin kilometre halatını sökmek 8. Gösterge panelini yenisiyle değiştirmek 9. Gösterge panelini yerine takmak 10. Gösterge panelini araç üzerinde çalıştırmak 1. GÖSTERGE SİSTEMLERİ 1.1. Yakıt gösterge devresi 1.2. Yağ gösterge devresi 1.3. El freni gösterge devresi 1.4. Şarj lambası gösterge devresi 1.5. Kilometre ve devir gösterge devresi 1.6. Isı gösterge devresi 1.7. Arıza uyarı lambası devresi 1.8. Kızdırma bujileri lamba devresi 1.9. Yağ seviye uyarı lamba devresi Hidrolik seviye uyarı lambası devresi 1.11.Devre kontrolleri 1. Uygun takım kullanmak 2. Diagnos kullanmak 3. Gösterge panelini sökmek 4. Gösterge panelini takmak 1. Dikkatli ve hassas çalışmak 2. Temiz ve düzenli olmak 3. İş güvenlik kurallarını almak SÜRE: Yapılış Süresi: 1saat Öğrenme Süresi: 9 saat NOT: 50

52 İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ bakımını yapmak İŞLEM NO: 2 İŞLEMİN ADI: Kabin içi kumanda düğmelerini kontrol etmek ve değiştirmek YETERLİK: Gösterge, güvenlik ve konfor sistemlerinin bakım onarımını yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Atölye /diagnostik cihazı /bağlantı elamanları/sökme-takma takımları STANDART: Üretici firma talimatlarına ve araç katalog değerlerine uygunluk 1. Kumanda düğmelerinin elektriki bağlantılarını kontrol etmek 2. Sigorta panelinden sistem sigortalarını kontrol etmek 3. Çalışmayan kumanda düğmelerini belirlemek 4. Arızalı kumanda düğmelerini değiştirmek 5. Kumanda düğmelerinin çalışmasını kontrol etmek 6. Ön arka cam silgilerini kontrol etmek/değiştirmek. 7. Cam yıkama silme tertibatı ve parçalarını kontrol etmek/değiştirmek SÜRE: Yapılış Süresi: 1 saat 2. KUMANDA DÜĞMELERİ 2.1. Çalışması 2.2. Çeşitleri 2.3. Arızaları 2.4. Kontrolleri 2.5. Silecek sistemleri Ön cam yıkama/silme tertibatı Sistemin parçaları Sistemin çalışması Arka cam yıkama/silme tertibatı Sistemin parçaları Sistemin çalışması NOT: Bu işlem yapılırken akü kutup başları sökülmelidir Kumanda düğmelerini sökmek takmak 2. Avometre ile ölçüm yapmak 3. Elektriki bağlantıları temizlemek 4. Silecek sistemlerini sökmek takmak Öğrenme süresi: 3 saat 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş önlüğü giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Kontrol cihazlarını korumak 6. Talimatlar uymak

53 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞLEM NO: 3 İŞLEM ANALİZ FORMU YETERLİK: Gösterge, güvenlik ve konfor sistemlerinin bakım onarımını yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : El aletleri, diagnos, avometre, katalog STANDART: Araç Katalogları ve üretici firma talimatları İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve bakımını yapmak İŞLEMİN ADI: Immobilizer sistemini kontrol etmek ve değiştirmek 1. Kontağı açmak 2. Diagnostik test cihazını ECU ya bağlamak 3. Aracı ECU ya tanıtmak 4. Diagnostik test cihazında İmmobilizeri seçmek 5. İmmobilizer sistemini kontrol etmek 6. Anahtarı kontrol etmek arızalı parçaları değiştirmek 7. Anahtarı programlamak 8. Vericiyi kontrol etmek/değiştirmek. 9. Değiştirilen parçaları ECU ya tanıtmak 10. Motoru çalıştırarak kontrol etmek SÜRE: Yapılış Süresi: 1 saat NOT: Bu işlem için güvenlik kodu girilmelidir. 3. İMMOBİLİZER (CODE SİSTEMİ) 3.1. Görevi 3.2. Çalışması 3.3. Parçaları Motor kontrol ünitesi Şifre kontrol ünitesi Şifre kartı Uyarı lambası 3.4. Arızaları 3.5. Kontrolleri 3.6. Anahtarların programlanması 3.7. Şifre ve motor kontrol üniteleri arasındaki bağlantı 3.8. Manuel arıza testleri 3.9. Şifre sistemi elemanlarının değiştirilmesi ile ilgili uyarılar 3.10.Vericinin değiştirilmesi 1. Diagnostik kullanmak 2. İmmobilizeri kontrol etmek 3. İmmobilizer parçalarını değiştirmek 4. Kontak anahtarı ile ilgili işlemleri yapmak Öğrenme süresi: 6 saat 1- Emniyet tedbirlerini almak 2- Dikkatli ve düzenli çalışmak 3- İş önlüğü giymek 4- Koruyucu kılıf kullanmak 5- Kontrol cihazlarını korumak 6- Talimatlar uymak 52

54 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞLEM NO: 4 İŞLEM ANALİZ FORMU YETERLİK: Gösterge, güvenlik ve konfor sistemlerinin bakım onarımını yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : El aletleri, diagnos, avometre, katalog STANDART: Üretici firma talimatlarına ve araç katalog değerlerine uygunluk İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve bakımını yapmak İŞLEMİN ADI: Uzaktan kumanda kontrolü yapmak, değiştirmek ve tanıtmak 1. Aracın kapılarını kapatmak 2. Uzaktan kumanda cihazını araçtan katalog değeri kadar uzaklaştırmak 3. Uzaktan kumanda kilitleme butonuna basmak 4. Kapıların kilitlenip açıldığını kontrol etmek 5. Arıza tespiti yapmak 6. Belirlenen parçaların onarımını ve değişimini yapmak 7. Uzaktan kumandayı sisteme tanıtmak 8. Kontrolleri yeniden yapmak 4. UZAKTAN KUMANDA SİSTEMİ 4.1. Görevi 4.2. Devre elemanları 4.3. Yapısal özellikleri 4.4. Kontrol edilmesi 1. Katalog kullanmak 2. Uzaktan kumanda aletini tanıtmak 1. Güvenlik kurallarına uymak 2. Tertipli, düzenli ve temiz çalışmak. 3. Dikkatli çalışmak SÜRE: Yapılış Süresi: 1 saat Öğrenme süresi: 3 saat NOT: 53

55 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞLEM NO: 5 İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve bakımını yapmak İŞLEMİN ADI: Alarmı kontrol etmek ve montaj yapmak YETERLİLİK: Gösterge, güvenlik ve konfor sistemlerinin bakım onarımını yapmak ORTAM:(Araç gereç, donanım ve koşullar): El aletleri, diagnos, avometre, katalog STANDART: Katalog ve firma talimatları 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. Merkezi kilitleme modülünü kontrol etmek 3. Sistemin elektriği bağlantılarını kontrol etmek ve temizlemek 4. Uzaktan kumandayı kontrol etmek 5. Arızalı parçaları tespit etmek 6. Arızalı parçaları değiştirmek 7. Sistemin çalışmasını kontrol etmek 5. ALARM SİSTEMİ 5.1. Görevi 5.2. Özellikleri 5.3. Parçaları 5.4. Çalışması 5.5. Alarm Sisteminin Programlanması ve Test Edilmesi 5.6. Alarm Kumanda Mekanizmasının Fonksiyonları 5.7. Arızaları 5.8. Kontrolleri 1. Akü kutup başlarını söküp takmak 2. Alarm sistemini çalıştırmak 3. Alarm sisteminin parçalarını sökmek takmak 4. Uzaktan kumanda pilini değiştirmek 1. Dikkatli olmak 2. Güvenlik kurallarına uymak 3. Temiz ve düzenli çalışmak SÜRE: Yapılış süresi : 1 saat Öğrenme süresi: 2saat NOT:Bu işlem yapılırken kısa devre yapmamaya dikkat edilmelidir.modül uçları yanlış bağlanırsa modül yanabilir. 54

56 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞLEM NO: 6 İŞLEM ANALİZ FORMU YETERLİK: Gösterge, güvenlik ve konfor sistemlerinin bakım onarımını yapmak İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve bakımını yapmak İŞLEMİN ADI: Airbagleri kontrol etmek ve değiştirmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Avometre, diagnostik test cihazı, el aletleri STANDART: Üretici firma talimatlarına ve araç katalog değerlerine uygunluk 1. Müşteri şikayetlerini dinlemek 2. Akünün şarjlı ve sağlam olduğunu kontrol etmek 3. Airbagin gözle kontrolünü yapmak 4. Airbagin elektriki bağlantılarını kontrol etmek 5. Diagnostik cihazını ECU ya bağlayıp kontağı açmak 6. Diagnostik test cihazıyla sistemi kontrol etmek 7. Geçici arızalar varsa silmek 8. Elektriki bağlantı ve soketleri kontrol etmek 9. Arızalı sensörleri değiştirmek 10. Arızalı airbagi değiştirmek 11. Değişen parçaları ECU ya tanıtmak 12. Diagnostik test cihazıyla kontrol yapmak SÜRE: Yapılış Süresi: 1 saat NOT: 6. AİRBAGLER (HAVA YASTIKLARI) 6.1. Görevi 6.2. Yapısı ve çalışması Sürücü hava yastığı Yolcu hava yastığı Diğer hava yastıkları 6.3. Parçaları 6.4. Arıza ve belirtileri El aletlerini kullanmak 2. Diagnostik test cihazı kullanmak 3. Avometre kullanmak 4. Parçaları sökmek takmak Öğrenme süresi: 3 saat 1. Dikkatli ve hassas çalışmak 2. Temiz ve düzenli olmak 3. İş güvenlik kurallarına uymak

57 İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ bakımını yapmak İŞLEM NO: 7 YETERLİK: Gösterge, güvenlik ve konfor sistemlerinin bakım onarımını yapmak İŞLEMİN ADI: Ön gergili emniyet kemerlerini kontrol etmek ve değiştirmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Atölye /diagnostik cihazı /bağlantı elamanları/sökme-takma takımları STANDART: Üretici firma talimatlarına ve araç katalog değerlerine uygunluk 1. Emniyet kemerini bağlamak 2. Emniyet kemerinin ayarını yapmak 3. Emniyet kemerini kontrol etmek 4. Emniyet kemerinin alt ve üst bağlantılarını sökmek 5. Emniyet kemerini yenisiyle değiştirmek 6. Emniyet kemerini yerine takmak 7. EMNİYET KEMERLERİ 7.1. Görevi 7.2. Çeşitleri 7.3. Yapısı ve çalışması 7.4. Emniyet kemerinin gerekliliği 1. Uygun takım kullanmak 2. Emniyet kemerini sökmek 3. Emniyet kemerini takmak 1. Dikkatli ve hassas çalışmak 2. Temiz ve düzenli olmak 3. İş güvenlik kurallarını almak SÜRE: Yapılış Süresi: 1 saat NOT: Öğrenme Süresi: 3 saat 56

58 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞLEM NO: 8 İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve bakımını yapmak İŞLEMİN ADI: Takip mesafesi sensörünü kontrol etmek ve değiştirmek YETERLİLİK: Gösterge, güvenlik ve konfor sistemlerinin bakım onarımını yapmak ORTAM:(Araç gereç,donanım ve koşullar): Atölye /diagnostik cihazı /bağlantı elamanları/sökme-takma takımları STANDART: Üretici firma talimatlarına ve araç katalog değerlerine uygunluk 1. Takip mesafesi sensörünü diagnostik cihazıyla kontrollerini yapmak 2. Takip mesafesi sensörü elektriği bağlantılarını kontrollerini yapmak/değiştirmek 3. Takip mesafesi sensörünü araçtan sökmek 4. Takip mesafesi sensörünün temizliğini yapmak 5. Takip mesafesi sensörünün arızalı sensörünü değiştirmek 6. Takip mesafesi sensörlerini araca takmak 7. Takip mesafesi sensörünü elektro kontrol ünitesi(ecu) ya tanıtmak 8. Yol testi yapmak SÜRE: Yapılış süresi : 1 saat NOT: 8. TAKİP MESAFESİ SENSÖRÜ 8.1. Görevi 8.2. Yapısı 8.3. Çalışması 1. El aletleri kullanmak 2. Diagnostik cihazı kullanmak 3. Katalog kullanmak 4. Sensörü söküp takmak Öğrenme süresi: 3 saat 1. Dikkatli olmak 2. Güvenlik kurallarına uymak 3. Temiz ve düzenli çalışmak 57

59 MODÜL BİLGİ SAYFASI ALAN MESLEK/DAL DERS MODÜL MODÜLÜN KODU : MOTORLU ARAÇLAR TEKNOLOJİSİ : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİK TEKNOLOJİSİ : ARAÇ KONFOR SİSTEMLERİ : 525MT0391 SÜRE : 40/32 ÖN KOŞUL AÇIKLAMA : Bu modülün ön koşulu yoktur. : Bu modülün iş başında uygulamalı olarak işlenmesi gerekir. Önce temrinlik klima üzerinde çalışılmalı daha sonra gerçek araç üzerinde çalışılmalıdır. ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ : Araştırma, gözlem, inceleme, anlatım, gösteri, soru-cevap, grup çalışması, uygulama, proje hazırlama yöntem ve teknikleri GENEL AMAÇ : Öğrenci, araçlarda kullanılan konfor ve güvenlik sistemlerinin bakım onarımlarını yapabilecektir. AMAÇLAR : Öğrenci; 1. Merkezi kilit sistemini kontrol ederek değiştirebilecektir. 2. Otomatik kapı camları kumanda sistemlerini kontrol ederek değiştirebilecektir. 3. Elektrikli aynaları kontrol ederek değiştirebilecektir. 4. Isıtmalı cam ve aynaları kontrol ederek değiştirebilecektir. 5. Sunroof mekanizmasını kontrol ederek değiştirebilecektir. 6. Koltuk ısıtma sistemini kontrol ederek değiştirebilecektir. 7. Far sensörü kontrol ederek değiştirebilecektir. 8. Yağmur sensörü kontrol ederek değiştirebilecektir. 58

60 İÇERİK 1. MERKEZİ KİLİT SİSTEMLERİ 1.1. Görevleri 1.2. Çeşitleri Çalışması Parçaları Arızaları Kontrolleri 1.3. Merkezi kilit motorları Görevi Çalışması Arızaları Kontrolleri 2. OTOMATİK KAPI CAMLARI KUMANDA SİSTEMLERİ 2.1. Görevi 2.2. Parçaları Cam motorları Kumanda düğmeleri 2.3. Yapıları 2.4. Çalışmaları 2.5. Arızaları ve kontrolleri 3. ELEKTRİKLİ AYNALAR 3.1. Çalışması 3.2. Çeşitleri 3.3. Parçaları 3.4. Arızaları 4. ISITMALI CAMLAR 4.1. Görevleri 4.2. Yapıları 4.3. Çalışması 4.4. Arızaları ve kontrolleri 4.5. Arka cam rezistans devresi 5. SUNROOF VE MEKANİZMASI 5.1. Çalışması 5.2. Kumandası 5.3. Arızaları 5.4. Sızdırmazlık 6. ELEKTRİKLİ KOLTUKLAR 6.1. Önemi 6.2. Kontrolleri 6.3. Parçaları 6.4. Çalışması 6.5. Arızaları 7. FAR SENSÖRÜ 7.1. Görevi 7.2. Yapısı 7.3. Çalışması 7.4. Kontrolleri 7.5. Far Ayarı Önemi Yapılışı 8. YAĞMUR SENSÖRÜ VE HIZ SABİTLEYİCİ 8.1. Yağmur Sensörü Görevi 59

61 Yapısı Çalışması Kontrolleri 8.2. HIZ SABİTLEYİCİ Önemi Görevi ve çeşitleri Yapısı ve özellikleri Çalışması Kontrolleri ve arızaları ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME: Öğrenci araç tamir kataloglarına ve üretici firma talimatlarına uygun olarak, atölye ortamında, standart süre içersinde aşağıdaki performans kriterlerini yerine getirecektir. 1. Merkezi kilit sistemini kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 2. Otomatik kapı camları kumanda sistemlerini kontrol eder ve değişimleri ile ilgili işlemleri yapar. 3. Elektrikli aynaları kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 4. Isıtmalı cam ve aynaları kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 5. Sunroof mekanizmasını kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 6. Koltuk ısıtma sistemini kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 7. Far sensörü kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 8. Yağmur sensörü kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 60

62 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞLEM NO: 1 İŞLEM ANALİZ FORMU YETERLİK: Gösterge, güvenlik ve konfor sistemlerinin bakım onarımını yapmak İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve bakımını yapmak İŞLEMİN ADI: Merkezi kilit sistemini kontrol etmek ve elemanlarını değiştirmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Atölye /diagnostik cihazı /bağlantı elamanları/sökme-takma takımları STANDART: Üretici firma talimatlarına ve araç katalog değerlerine uygunluk 1. Müşteri şikayetlerini dinlemek 2. Merkezi kilit düğme grubunu sökmek 3. Kapı döşemesini sökmek 4. Merkezi kilit bağlantılarını sökmek 5. Merkezi kilit motorunu yerinden sökmek 6. Merkezi kilit parçalarını temizlemek 7. Merkezi kilit bağlantılarını kontrol etmek 8. Mekanik sistemlerini kontrol etmek 9. Arızalı parçaları tespit etmek 10. Yedek parça temin etmek 11. Arızalı parçaları değiştirmek 12. Kapı döşemesini takmak 13. Sistemin çalışmasını kontrol etmek 1. MERKEZİ KİLİT SİSTEMLERİ 1.1. Görevleri 1.2. Çeşitleri Çalışması Parçaları Arızaları Kontrolleri 1.3. Merkezi kilit motorları Görevi Çalışması Arızaları Kontrolleri 1- Merkezi kilit sistemi parçalarını sökmek takmak 2- Avometreyi kullanmak 3- Sistem parçalarının temizliğini yapmak 1. Güvenlik kurallarına uymak 2. Tertipli, düzenli ve temiz çalışmak. 3. Dikkatli çalışmak SÜRE:Yapılış Süresi: 2 saat NOT: Öğrenme süresi: 5 saat 61

63 İŞLEM ANALİZ FORMU MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve bakımını yapmak İŞLEM NO: 2 İŞLEMİN ADI: Otomatik kapı camları kumanda sistemlerini kontrol etmek ve değiştirmek YETERLİLİK: Gösterge, güvenlik ve konfor sistemlerinin bakım onarımını yapmak ORTAM:(Araç gereç, donanım ve koşullar): Atölye /diagnostik cihazı /bağlantı elamanları/sökme-takma takımları/avometre STANDART: Üretici firma talimatlarına ve araç katalog değerlerine uygunluk 1. Sürücü koltuğuna koruyucu kılıf takmak 2. Kapı döşemesini sökmek 3. Cam motorlarını kapılardan sökmek 4. Avometre ile cam motorlarının elektriki kontrollerini yapmak 5. Otomatik kapı camları kumanda panelini sökmek 6. Avometre ile kumanda düğmelerinin elektriki kontrollerini yapmak 7. Sigorta ve röle ünitesinin kontrollerini yapmak 8. Kablo bağlantılarının kontrollerini yapmak 9. Yedek parça temin etmek 10. Cam motorlarını takmak 11. Otomatik kapı camları kumanda panelini takmak 12. Sistemin çalışmasını kontrol etmek 13. Kapı döşemesini takmak 2. OTOMATİK KAPI CAMLARI KUMANDA SİSTEMLERİ 2.1. Görevi 2.2. Parçaları Cam motorları Kumanda düğmeleri 2.3. Yapıları 2.4. Çalışmaları 2.5. Arızaları ve kontrolleri 1. El aletleri kullanmak 2. Diagnostik cihazı kullanmak 3. Katalog kullanmak 4. Avometre kullanmak 1. Dikkatli olmak 2. Güvenlik kurallarına uymak 3. Temiz ve düzenli çalışmak SÜRE: Yapılış süresi : 15 dakika Öğrenme süresi: 3saat NOT: 62

64 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞLEM NO: 3 İŞLEM ANALİZ FORMU YETERLİK: Gösterge, güvenlik ve konfor sistemlerinin bakım onarımını yapmak İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve bakımını yapmak İŞLEMİN ADI: Elektrikli aynaları kontrol etmek ve değiştirmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Atölye /diagnostik cihazı /bağlantı elamanları/sökme-takma takımları STANDART: Üretici firma talimatlarına ve araç katalog değerlerine uygunluk 1. Müşteri şikâyetlerini dinlemek 2. Ayna ve bağlantılarını temizlemek 3. Elektriki bağlantılarını kontrol etmek 4. Kumanda mekanizmasını kontrol etmek 5. Çalışmayan kısımları onarmak için aynayı sökmek 6. Onarılmayan parçaları değiştirmek 7. Değiştirilen aynaların mekanik bağlantılarını yapmak 8. Değişen aynanın Elektriki bağlantılarını yapmak 9. Kontrol etmek SÜRE: Yapılış Süresi: 1 saat 3. ELEKTRİKLİ AYNALAR 3.1. Çalışması 3.2. Çeşitleri 3.3. Parçaları 3.4. Arızaları NOT: Bu işlem yapılırken akü kutup başları sökülmelidir 1. Elektrikli aynayı sökmek- Takmak 2. Elektriki bağlantılarını sökmek /takmak 3. Avometreyi kullanmak 4. Ayna ayarını yapmak Öğrenme süresi: 3 saat 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş önlüğü giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Kontrol cihazlarını korumak 6. Talimatlar uymak 63

65 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞLEM NO: 4 İŞLEM ANALİZ FORMU YETERLİK: Gösterge, güvenlik ve konfor sistemlerinin bakım onarımını yapmak İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve bakımını yapmak İŞLEMİN ADI: Isıtmalı cam ve aynaları kontrol etmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Atölye /diagnostik cihazı /bağlantı elamanları/sökme-takma takımları-avometre STANDART: Üretici firma talimatlarına ve araç katalog değerlerine uygunluk 1. Sürücü koltuğuna koruyucu kılıf takmak 2. Rezistans düğmesini sökmek 3. Avometre ile düğme ve bağlantı uçlarından direnç ve kopukluk kontrollerini yapmak 4. Yedek parça temin etmek 5. Yeni parçaları yerine takmak 6. Sistemin çalışmasını kontrol etmek 7. Elektrikli ayna bağlantılarını sökmek 8. Avometre ile düğme ve bağlantı uçlarından direnç ve kopukluk kontrollerini yapmak 9. Arka cam rezistans devresi kontrollerini yapmak 10. Yedek parça temin etmek 11. Yeni parçaları yerine takmak 12. Sistemin çalışmasını kontrol etmek SÜRE: Yapılış Süresi: 1 saat 4. ISITMALI CAMLAR 4.1. Görevleri 4.2. Yapıları 4.3. Çalışması 4.4. Arızaları ve kontrolleri 4.5. Arka cam rezistans devresi NOT: Bu işlem yapılırken akü kutup başları sökülmelidir. 1. Kumanda düğmelerini sökmek takmak 2. Avometre ile ölçüm yapmak 3. Elektriki bağlantıları temizlemek Öğrenme süresi: 3 saat 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş önlüğü giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Kontrol cihazlarını korumak 6. Talimatlar uymak 64

66 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞLEM NO: 5 İŞLEM ANALİZ FORMU YETERLİK: Gösterge, güvenlik ve konfor sistemlerinin bakım onarımını yapmak İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve bakımını yapmak İŞLEMİN ADI: Sunroof mekanizmasını kontrol etmek ve değiştirmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Atölye /diagnostik cihazı /bağlantı elamanları/sökme-takma takımları STANDART: Üretici firma talimatlarına ve araç katalog değerlerine uygunluk 1. Sunroofu ve mekanizmasını gözle kontrol etmek 2. Temizliğini yapmak 3. Sunroof mekanizmasını kontrol etmek 4. Elektrikli Sunrooflarda elektriki bağlantılarını kontrol etmek 5. Sunroofun sızdırmazlık kontrolünü yapmak 6. Elektriki kumandasını kontrol etmek 7. Kumanda sistemi çalışmıyorsa onarmak 8. Onarılamayan parçaları değiştirmek 9. Sunroofu açıp kapatarak kontrol etmek 5. SUNROOF VE MEKANİZMASI 5.1. Çalışması 5.2. Kumandası 5.3. Arızaları 5.4. Sızdırmazlık 1. Sunroofu çalıştırmak 2. Elektriki kontrollerini yapmak 3. Avometre kullanmak 4. Sızdırmazlığı sağlamak 5. Mekanizmayı onarmak 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş önlüğü giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Kontrol cihazlarını korumak 6. Talimatlar uymak SÜRE: Yapılış Süresi: 1 saat NOT: Öğrenme süresi: 4 saat 65

67 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞLEM NO: 6 İŞLEM ANALİZ FORMU YETERLİK: Gösterge, güvenlik ve konfor sistemlerinin bakım onarımını yapmak İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve bakımını yapmak İŞLEMİN ADI: Koltuk ısıtma sistemini kontrol etmek ve değiştirmek ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Atölye /diagnostik cihazı /bağlantı elamanları/sökme-takma takımları STANDART: Üretici firma talimatlarına ve araç katalog değerlerine uygunluk 1. Koltuk ısıtma sistemi bağlantılarını temizlemek 2. Sistemin elektriki bağlantılarını kontrol etmek 3. Kumanda panelini kontrol etmek 4. Rezistanslarını kontrol etmek 5. Arızalı rezistansları belirlemek 6. Onarılamayan parçaları değiştirmek 7. Sistemi çalıştırarak kontrol etmek 6. ELEKTRİKLİ KOLTUKLAR 6.1. Önemi 6.2. Kontrolleri 6.3. Parçaları 6.4. Çalışması 6.5. Arızaları 1. Elektriki bağlantıları sökmektakmak 2. Koltuğun mekanik sistemini sökmek takmak 3. Kumanda panelini sökmektakmak 4. Avometreyle ölçüm yapmak 1. Emniyet tedbirlerini almak 2. Dikkatli ve düzenli çalışmak 3. İş önlüğü giymek 4. Koruyucu kılıf kullanmak 5. Kontrol cihazlarını korumak 6. Talimatlar uymak SÜRE: Yapılış Süresi: 1 saat NOT: Bu işlem yapılırken akü kutup başları sökülmelidir. Öğrenme süresi: 4 saat 66

68 İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ bakımını yapmak İŞLEM NO: 7 YETERLİLİK: Gösterge, güvenlik ve konfor sistemlerinin bakım onarımını yapmak ORTAM:(Araç gereç, donanım ve koşullar): El aletleri, diagnos, avometre, katalog STANDART: Üretici firma talimatlarına ve araç katalog değerlerine uygunluk İŞLEMİN ADI: Far sensörünü kontrol etmek ve değiştirmek 1. Far sensörünü diagnostik cihazıyla kontrollerini yapmak 2. Far sensörü elektriği bağlantıları kontrollerini yapmak/değiştirmek 3. Far sensörünü araçtan sökmek 4. Far sensörünün temizliğini yapmak 5. Far sensörünün arızalı sensörünü değiştirmek 6. Far sensörlerini araca takmak 7. Far sensörünü elektro kontrol ünitesi(ecu) ya tanıtmak 8. Far sensörünü test etmek 9. Far ayarı yapmak SÜRE: Yapılış Süresi: 1 saat NOT: 7. FAR SENSÖRÜ 7.1. Görevi 7.2. Yapısı 7.3. Çalışması 7.4. Kontrolleri 7.5. Far Ayarı Önemi Yapılışı 1. El aletleri kullanmak 2. Diagnostik cihazı kullanmak 3. Avometre kullanmak 4. Sensörü sökmek takmak Öğrenme süresi: 4 saat 1. Dikkatli olmak 2. Güvenlik kurallarına uymak 3. Temiz ve düzenli çalışmak 67

69 İŞLEM ANALİZ FORMU MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve bakımını yapmak İŞLEM NO: 8 İŞLEMİN ADI: Yağmur sensörünü ve hız sabitleyiciyi kontrol etmek /değiştirmek YETERLİLİK: Gösterge, güvenlik ve konfor sistemlerinin bakım onarımını yapmak ORTAM:(Araç gereç, donanım ve koşullar): El aletleri, diagnos, avometre, katalog STANDART: Üretici firma talimatlarına ve araç katalog değerlerine uygunluk 1. Yağmur sensörünü diagnostik cihazıyla kontrollerini yapmak 2. Yağmur sensörü elektriği bağlantılarını kontrollerini yapmak/değiştirmek 3. LED verici kontrolünü yapmak/değiştirmek 4. Yağmur sensörünün temizliğini yapmak 5. Yağmur sensörünü değiştirmek 6. Yağmur sensörünü araca takmak 7. Yağmur sensörünü elektro kontrol ünitesine(ecu) tanıtmak 8. Yağmur sensörünü testini yapmak 9. Hız sabitleyicinin diagnostik cihazıyla kontrollerini yapmak 10. Hız sabitleyicinin elektriği bağlantılarının kontrollerini yapmak/değiştirmek 11. Hız sabitleyiciyi değiştirmek 12. Hız sabitleyiciyi elektro kontrol ünitesine(ecu) tanıtmak 13. Hız sabitleyicinin testini yapmak SÜRE: Yapılış Süresi: 1 saat NOT: 8. YAĞMUR SENSÖRÜ VE HIZ SABİTLEYİCİ 8.1. Yağmur Sensörü Görevi Yapısı Çalışması Kontrolleri 8.2. Hız Sabitleyici Önemi Görevi ve çeşitleri Yapısı ve özellikleri Çalışması Kontrolleri ve arızaları 1. El aletleri kullanmak 2. Diagnostik cihazı kullanmak 3. Avometre kullanmak 4. Sensörü söküp takmak Öğrenme süresi: 5 saat 1. Dikkatli olmak 2. Güvenlik kurallarına uymak 3. Temiz ve düzenli çalışmak 68

70 MODÜL BİLGİ SAYFASI ALAN MESLEK/DAL DERS MODÜL MODÜLÜN KODU : MOTORLU ARAÇLAR TEKNOLOJİSİ : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİK TEKNOLOJİSİ : ARAÇ KLİMA SİSTEMLERİ : 525MT0278 SÜRE : 40/24 ÖN KOŞUL AÇIKLAMA : Bu modülün ön koşulu yoktur. : Bu modülün iş başında uygulamalı olarak işlenmesi gerekir. Önce temrinlik klima üzerinde çalışılmalı daha sonra gerçek araç üzerinde çalışılmalıdır. ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ : Araştırma, gözlem, inceleme, anlatım, gösteri, soru-cevap, grup çalışması, uygulama, proje hazırlama yöntem ve teknikleri GENEL AMAÇ : Öğrenci, araçlarda kullanılan ısıtma, soğutma (klima) ve havalandırma sistemlerinin bakım ve onarımını yapabilecektir. AMAÇLAR : Öğrenci; 1. Araç klimalarının genel kontrollerini ve bakımını yapabilecektir. 2. Klima kompresörünü kontrol edip, bakım ve onarımını yapabilecektir. 3. Klima sistemi soğutucu akışkan devresi elemanlarını kontrol ederek değiştirebilecektir. 4. Otomatik klima sisteminde işletim ve yönetim sistemlerini kontrol ederek değiştirebilecektir. İÇERİK: 1. ARAÇ KLİMALARI 1.1. Klimalarda kullanılan temel tanımlar 1.2. Araç klimalarının kullanım amaçları 1.3. Araç klimalarının görevi ve genel yapısı 1.4. Araç kliması çeşitleri 1.5. Klima gazları Görevi Çeşitleri ve özellikleri Çevreye etkileri Klima soğutucu akışkan tüplerinde dikkat edilecek hususlar 1.6. Klima servis cihazları Görevleri ve çeşitleri Kullanılmasında dikkat edilecek hususlar 1.7. Klima sisteminin genel kontrolleri ve bakımı 69

71 2. KLİMA KOMPRESÖRLERİ 2.1. Görevi 2.2. Çeşitleri ve yapısı 2.3. Çalışması 2.4. Bakımı ve kontrolleri 2.5. Klima kompresör yağının özellikleri 2.6. Elektro-manyetik kavramalı kasnaklar 3. KLİMA SİSTEMİ SOĞUTUCU AKIŞKAN DEVRESİ ELEMANLARI 3.1. Kondenser (Yoğunlaştırıcı) Görevi Yapısı 3.2. Evaparatör (Buharlaştırıcı) Görevi Yapısı 3.3. Genleşme valfi (Expansiyon valfi) Görevi Yapısı 3.4. Basınç anahtarı (Presostat) 3.5. Nem tutucu filtre Görevi Yapısı 3.6. Devrede kullanılan diğer elemanlar 3.7. Klima soğutucu akışkan devresinin çalışması 3.8. Arızaları,kontrolleri ve bakımları 4. OTOMATİK KLİMALAR 4.1. Otomatik klimaların görevleri 4.2. Otomatik klima çeşitleri 4.3. Otomatik klimaların yapısı ve parçaları Klima kumanda paneli Klima elektronik kontrol üniteleri Otomatik klimalarda kullanılan sensörler Otomatik klima kumanda elemanları 4.4. Otomatik klimaların çalışması 4.5. Otomatik klimaların avantajları 4.6. Otomatik klimaların arızaları ve belirtileri 4.7. Otomatik klimaların bakımı ve kontrolleri ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME: Öğrenci araç tamir kataloglarına ve üretici firma talimatlarına uygun olarak, atölye ortamında, standart süre içersinde aşağıdaki performans kriterlerini yerine getirecektir. 1. Araç klimalarının genel kontrollerini ve bakımını yapar. 2. Klima kompresörünü kontrol edip, bakım ve onarımı ile ilgili işlemleri yapar. 3. Evaporator radyatörünü ve kısılma vanasını kontrol eder ve değişimleri ile ilgili işlemleri yapar. 4. Kondenser radyatörü ve nem tutucu filtreyi kontrol eder ve değişimleri ile ilgili işlemleri yapar. 5. Klima hortum ve rekorlarını kontrol eder ve değişimleri ile ilgili işlemleri yapar. 6. Klima kumanda panelini kontrol eder ve değişimleri ile ilgili işlemleri yapar. 7. Klima gazı kaçak testi ile ilgili işlemleri yapar. 8. Klima sisteminin gazını boşaltıp yeniden doldurma ile ilgili işlemleri yapar. 9. Otomatik klima sisteminde işletim ve yönetim sistemlerini kontrol eder ve değişimleri ile ilgili işlemleri yapar. 70

72 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM NO: 1 İŞLEM ANALİZ FORMU YETERLİK: Isıtma, Soğutma (Klima) ve Havalandırma Sistemlerinin Bakım Onarımını Yapmak İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve bakımını yapmak İŞLEMİN ADI: Araç klimalarının genel kontrollerini ve bakımını yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : El aletleri, özel aparatlar, katalog, gaz kaçak test cihazı, Klima gaz dolum cihazları STANDART: Araç kataloguna ve firma talimatlarına uymak 1. Aracın çamurluklarını çalışma örtüsü ile örtmek 2. Akünün negatif kutup başını sökmek 3. Klima verimini ölçmek 4. Klima sisteminin diyagnostik kontrollerini yapmak 5. Klima gazını gaz boşaltma cihazıyla boşaltmak 6. Gaz dolum cihazıyla klima yağı ve gazını doldurmak 7. Kompresörden gaz kaçak testi yapmak 8. Rekor bağlantı noktalarından gaz kaçak testi yapmak 9. Kondenserden gaz kaçak testi yapmak 10. Evoparatörden gaz kaçak testi yapmak 11. Hortumlardan ve borulardan gaz kaçak testi yapmak 12. Akünün kutup başını takmak SÜRE:Yapılış Süresi: 1 saat 1. ARAÇ KLİMALARI 1.1. Klimalarda kullanılan temel tanımlar 1.2. Araç klimalarının kullanım amaçları 1.3. Araç klimalarının görevi ve genel yapısı 1.4. Araç kliması çeşitleri 1.5. Klima gazları Görevi Çeşitleri ve özellikleri Çevreye etkileri Klima soğutucu akışkan tüplerinde dikkat edilecek hususlar 1.6. Klima servis cihazları Görevleri ve çeşitleri Kullanılmasında dikkat edilecek hususlar 1.7. Klima sisteminin genel kontrolleri ve bakımı NOT: Klima gazından zarar görmemek için gerekli olan önlemleri alınız El aletlerini kullanmak 2. Özel aparatlar kullanmak 3. Gaz kaçak test cihazı kullanmak 4. Klima dolum cihazı kullanmak 5. Katalog kullanmak 1. Güvenlik kurallarına uymak 2. Tertipli, düzenli ve temiz çalışmak. 3. Dikkatli çalışmak 4. Çevreye duyarlı olmak Öğrenme süresi: 4 saat

73 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM NO: 2 İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve bakımını yapmak İŞLEMİN ADI: Klima kompresörünü kontrol etmek, bakım ve onarımını yapmak YETERLİK: Isıtma, Soğutma (Klima) ve Havalandırma Sistemlerinin Bakım Onarımını Yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : El aletleri, klima gaz cihazı, özel aparatlar, katalog, gaz kaçak test cihazı STANDART: Araç kataloguna ve firma talimatlarına uymak 1. Aracın çamurluklarını çalışma örtüsü ile örtmek 2. Akünün negatif kutup başını sökmek 3. Klima gazını gaz boşaltma cihazıyla boşaltmak 4. Hortum bağlantılarını sökmek 5. Kompresörün elektrik bağlantısını sökmek 6. Hareket iletim kayışını sökmek 7. Klima kompresörünü yerinden sökmek 8. Tezgah üzerinde klima kompresörünü demonte etmek 9. Yedek parça temin etmek 10. Klima kompresörünü toplamak (monte etmek ) 11. Kompresörü yerine takmak 12. Hareket iletim kayışını takmak ve gerginlik ayarını yapmak 13. Gaz bağlantı rekorlarını takmak 14. Elektrik soketini takmak 15. Gaz dolum cihazıyla klima yağı ve gazını doldurmak 16. Gaz kaçak testi yapmak 17. Akünün kutup başını takmak 18. Klima kompresörünü test etmek SÜRE: Yapılış Süresi: 2 saat NOT: 1. KLİMA KOMPRESÖRLERİ 1.1. Görevi 1.2. Çeşitleri ve yapısı 1.3. Çalışması 1.4. Bakımı ve kontrolleri 1.5. Klima kompresör yağının özellikleri 1.6. Elektro-manyetik kavramalı kasnaklar 1. El aletlerini kullanmak 2. Özel aparatlar kullanmak 3. Klima test cihazı kullanmak 4. Gaz dolum cihazı kullanmak 5. Katalog kullanmak 1. Güvenlik kurallarına uymak 2. Tertipli, düzenli ve temiz çalışmak. 3. Dikkatli çalışmak 4. Çevreye duyarlı olmak Öğrenme süresi: 4 saat 72

74 İŞLEM ANALİZ FORMU MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI bakımını yapmak İŞLEMİN ADI: Klima sistemi soğutucu akışkan devresi elemanlarını kontrol İŞLEM NO: 3 etmek ve değiştirmek YETERLİK: Isıtma, Soğutma (Klima) ve Havalandırma Sistemlerinin Bakım Onarımını Yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : El aletleri, özel aparatlar, katalog, basınç manometresi, hava kompresörü, rekor anahtarı STANDART: Araç kataloguna ve firma talimatlarına uymak 1. Aracın çamurluklarını çalışma örtüsü ile 2. KLİMA SİSTEMİ SOĞUTUCU 1. El aletlerini kullanmak 1. Güvenlik kurallarına örtmek AKIŞKAN DEVRESİ ELEMANLARI 2. Özel aparatlar kullanmak uymak 2. Akünün negatif kutup başını sökmek 2.1. Kondenser (Yoğunlaştırıcı) 3. Basınç manometresini 2. Tertipli, düzenli ve temiz 3. Klima gazını gaz boşaltma cihazıyla boşaltmak Görevi kullanmak çalışmak. 4. Onarım için gerekli olan yedek parçaları temin Yapısı 4. Rekor anahtarı kullanmak 3. Dikkatli çalışmak etmek 2.2. Evaparatör (Buharlaştırıcı) 5. Katalog kullanmak 4. Çevreye duyarlı olmak 5. Evaporator radyatörünü ve kısılma vanasını Görevi kontrol etmek ve değiştirmek Yapısı 6. Hortum bağlantılarını sökmek 7. Dönüş hortumunu tıkamak 2.3. Expansiyon (Genleşme valfi) 8. Gidiş hortumundan basınçlı hava vererek Görevi sızıntı kontrolü yapmak Yapısı 9. Kısılma vanasının kontrollerini yapmak 2.4. Basınç anahtarı (Presostat) 10. Kondenser radyatörü ve nem tutucu filtreyi 2.5. Nem tutucu filtre kontrol etmek ve değiştirmek 11. Klima hortum ve rekorlarını kontrol etmek Görevi ve değiştirmek Yapısı 1. Nem tutucu filtreyi kontrol etmek ve 2.6. Devrede kullanılan diğer elemanlar değiştirmek 2.7. Klima soğutucu akışkan devresinin 12. Hortum bağlantılarını yapmak çalışması 13. Akü kutup başını takmak 2.8. Arızaları,kontrolleri ve bakımları 14. Klima soğutucu akışkan devre elemanlarını test etmek SÜRE Yapılış Süresi: 3 saat Öğrenme süresi: 8 saat NOT: 73

75 İŞLEM ANALİZ FORMU MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI bakımını yapmak İŞLEMİN ADI: Otomatik klima sisteminde işletim ve yönetim sistemlerini İŞLEM NO: 4 kontrol etmek ve değiştirmek YETERLİK: Isıtma, Soğutma (Klima) ve Havalandırma Sistemlerinin Bakım Onarımını Yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : El aletleri, özel aparatlar, diyagnostik cihaz, klima servis cihazı, katalog STANDART: Araç kataloğuna ve firma talimatlarına uymak 1. Gerekli emniyet tedbirlerini almak 2. Otomatik klima sistemi elektrik ve elektronik 3. OTOMATİK KLİMALAR 3.1. Otomatik klimaların görevleri 1. El aletlerini kullanmak 2. Özel aparatlar 1. Güvenlik kurallarına uymak elemanları diyagnostik cihazla kontrol etmek 3.2. Otomatik klima çeşitleri kullanmak 2. Tertipli, düzenli ve 3. Elektronik kontrol ünitesini kontrol etmek ve 3.3. Otomatik klimaların yapısı ve parçaları 3. Klima servi cihazı temiz çalışmak. değiştirmek Klima kumanda paneli kullanmak 3. Dikkatli çalışmak 4. Klima kumanda panelini kontrol etmek ve Klima elektronik kontrol 4. Diyagnostik cihaz 4. Çevreye duyarlı olmak değiştirmek üniteleri kullanmak 5. Klima basınç sensörünü farklı basınçlarda 5. Katalog kullanmak Otomatik klimalarda kullanılan kontrol etmek sensörler 6. Dış hava sıcaklık sensörünü farklı basınçlarda kontrol etmek Otomatik klima kumanda 7. İç hava sıcaklık sensörünü farklı basınçlarda elemanları kontrol etmek 3.4. Otomatik klimaların çalışması 8. Otomatik klima uygulayıcı elemanlarının 3.5. Otomatik klimaların avantajları kontrollerini yapmak 3.6. Otomatik klimaların arızaları ve 9. Onarım için gerekli olan yedek parçaları temin belirtileri etmek 3.7. Otomatik klimaların bakımı ve 10. Arızalı sensörleri değiştirmek kontrolleri 11. Değişen parçaların kontrollerini yapmak 12. Değişen parçaları diyagnostik cihazla tanıtmak 13. Klimanın çalışma testini yapmak SÜRE:Yapılış Süresi: 2 saat Öğrenme süresi: 8 saat NOT: 74

76 MODÜL BİLGİ SAYFASI ALAN MESLEK/DAL DERS MODÜL MODÜLÜN KODU : MOTORLU ARAÇLAR TEKNOLOJİSİ : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİK TEKNOLOJİSİ : ARAÇ ISITMA VE HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ : 525MT0276 SÜRE : 40/16 ÖN KOŞUL : Bu modülün ön koşulu yoktur. AÇIKLAMA ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ : Bu modülün iş başında uygulamalı olarak işlenmesi gerekir. Önce temrinlik klima üzerinde çalışılmalı daha sonra gerçek araç üzerinde çalışılmalıdır. : Araştırma, gözlem, inceleme, anlatım, gösteri, soru-cevap, grup çalışması, uygulama, proje hazırlama yöntem ve teknikleri GENEL AMAÇ : Öğrenci, araçlarda kullanılan ısıtma, soğutma (klima) ve havalandırma sistemlerinin bakım ve onarımını yapabilecektir. AMAÇLAR : Öğrenci; 1. Kalorifer motorunu kontrol ederek değiştirebilecektir. 2. Kalorifer radyatörünü kontrol ederek değiştirebilecektir. 3. Hava yönlendirme klape motorlarını ve kalorifer kumanda panelini kontrol ederek değiştirebilecektir. 4. Kalorifer rezistansını kontrol ederek değiştirebilecektir. 5. Kalorifer rölesini kontrol ederek değiştirebilecektir. 6. Hava yönlendirme hortumları ve üfleçleri kontrol ederek değiştirebilecektir. İÇERİK: 1. ISITMA (KALORİFER) SİSTEMİ VE KALORİFER MOTORLARI 1.1. Isıtma (Kalorifer) Sistemi Isıtma Sisteminin Görevi Isıtma Sisteminin Çalışması ve Yapısı Isıtma Sisteminin Parçaları ve Görevleri İlave Kalorifer Sistemleri Yapısı Çalışması Kontrolleri 1.2. Kalorifer Motorları Görevi Çeşitleri Yapısal özellikleri Arızaları 75

77 Kontrolleri 2. KALORİFER RADYATÖRLERİ 2.1. Görevi 2.2. Çeşitleri 2.3. Yapısal özellikleri 2.4. Arızaları 3. HAVA YÖNLENDİRME KLAPE MOTORLARI 3.1. Görevleri 3.2. Çeşitleri 3.3. Yapısal özellikleri 3.4. Arızaları ve bakımı 3.5. Kalorifer Kumanda Paneli Görevleri Çeşitleri Yapısal özellikleri Arızaları ve bakımı 4. KALORİFER REZİSTANSLARI 4.1. Görevleri 4.2. Yapısal özellikleri 4.3. Kontrolleri 5. RÖLELER 5.1. Görevleri 5.2. Çeşitleri 5.3. Yapısal özellikleri 5.4. Kontrolleri 6. HAVALANDIRMA SİSTEMİ 6.1. Havalandırma sisteminin görevi 6.2. Havalandırma sisteminin çalışması ve yapısı 6.3. Havalandırma sisteminin parçaları ve görevleri Hava Yönlendirme Hortumları Görevleri Çeşitleri Yapısal özellikleri Kontrolleri Üfleçler Görevleri Çeşitleri Yapısal özellikleri Kontrolleri Ayar düğmeleri Yatay yönde ayar düğmesi Hava miktarı ayar düğmesi ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME: Öğrenci araç tamir kataloglarına ve üretici firma talimatlarına uygun olarak, atölye ortamında, standart süre içersinde aşağıdaki performans kriterlerini yerine getirecektir. 1. Kalorifer motorunu kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 2. Kalorifer radyatörünü kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 3. Hava yönlendirme klape motorlarını ve kalorifer kumanda panelini kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 4. Kalorifer rezistansını kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 5. Kalorifer rölesini kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 6. Hava yönlendirme hortumları ve üfleçleri kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 76

78 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM NO: 1 İŞLEM ANALİZ FORMU YETERLİK: Isıtma, Soğutma (Klima) ve Havalandırma Sistemlerinin Bakım Onarımını Yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : El aletleri, özel aparatlar, katalog, avometre STANDART: Araç kataloguna ve firma talimatlarına uymak İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve bakımını yapmak İŞLEMİN ADI: Kalorifer motorunu kontrol etmek ve değiştirmek 1. Çamurlukları çalışma örtüsüyle örtmek 2. Akünün negatif kutup başını sökmek 3. Havalandırma ızgarasını sökmek 4. Kalorifer motoru elektrik bağlantılarını sökmek 5. Kalorifer motorunu sökmek 6. Kalorifer motorunun kontrollerini yapmak 7. Yedek parça temin etmek 8. Kalorifer motorunun değiştirilmesi gereken parçalarını değiştirmek 9. Kalorifer motorunu takmak 10. Kablo bağlantılarını takmak 11. Havalandırma ızgarasını takmak 12. Akünün negatif kutup başını takmak 13. Akü kutup başlarını takmak 14. Kodlama yapmak 15. Kalorifer motorunu denemek SÜRE: Yapılış Süresi: 2 saat NOT: 1. ISITMA (KALORİFER) SİSTEMİ VE KALORİFER MOTORLARI 1.1. Isıtma (Kalorifer) Sistemi Isıtma Sisteminin Görevi Isıtma Sisteminin Çalışması ve Yapısı Isıtma Sisteminin Parçaları ve Görevleri İlave Kalorifer Sistemleri Yapısı Çalışması Kontrolleri 1.2. Kalorifer Motorları Görevi Çeşitleri Yapısal özellikleri Arızaları Kontrolleri 1- El aletlerini kullanmak 2- Özel aparatlar kullanmak 3- Avometre kullanmak 4- Katalog kullanmak Öğrenme süresi: 4 saat 1. Güvenlik kurallarına uymak 2. Tertipli, düzenli ve temiz çalışmak. 3. Dikkatli çalışmak 4. Çevreye duyarlı olmak 77

79 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM NO: 2 İŞLEM ANALİZ FORMU YETERLİK: Isıtma, Soğutma (Klima) ve Havalandırma Sistemlerinin Bakım Onarımını Yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : El aletleri, özel aparatlar, katalog STANDART: Araç kataloguna ve firma talimatlarına uymak İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve bakımını yapmak İŞLEMİN ADI: Kalorifer radyatörünü kontrol etmek ve değiştirmek 1- xçamurlukları çalışma örtüsüyle örtmek 2- Akünün negatif kutup başını sökmek 3- Motor soğutma sıvısını boşaltmak 4- Kalorifer radyatörü hortumlarını sökmek 5- Kalorifer radyatörünün kontrollerini yapmak 6- Kalorifer radyatörü hortumlarını takmak 7- Motor soğutma sıvısını doldurmak 8- Soğutma sisteminin havasını almak 9- Akü kutup başlarını takmak 10- Kodlama yapmak SÜRE: Yapılış Süresi: 1 saat 2. KALORİFER RADYATÖRLERİ 2.1. Görevi 2.2. Çeşitleri 2.3. Yapısal özellikleri 2.4. Arızaları NOT: Soğutma sıvısı boşaltmadan önce motorun soğuması beklenmelidir. 1. El aletlerini kullanmak 2. Özel aparatlar kullanmak 3. Katalog kullanmak Öğrenme süresi: 3 saat 1. Güvenlik kurallarına uymak 2. Tertipli, düzenli ve temiz çalışmak. 3. Dikkatli çalışmak 4. Çevreye duyarlı olmak 78

80 İŞLEM ANALİZ FORMU MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI ve bakımını yapmak İŞLEMİN ADI: Hava yönlendirme klape motorlarını ve kalorifer kumanda İŞLEM NO: 3 panelini kontrol etmek ve değiştirmek YETERLİK: Isıtma, Soğutma (Klima) ve Havalandırma Sistemlerinin Bakım Onarımını Yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : El aletleri, özel aparatlar, katalog STANDART: Araç kataloguna ve firma talimatlarına uymak 1. Sürücü koltuğuna ve direksiyon simidine koruyucu kılıf takmak 2. Kalorifer motorunu her kademede açmak 3. Kalorifer kumanda düğmelerini hareket ettirerek hava kanallarından hava gelip gelmediğini kontrol etmek 4. Kalorifer kumanda panelini kontrol etmek 3. HAVA YÖNLENDİRME KLAPE MOTORLARI 3.1. Görevleri 3.2. Çeşitleri 3.3. Yapısal özellikleri 3.4. Arızaları ve bakımı 3.5. Kalorifer Kumanda Paneli Görevleri Çeşitleri Yapısal özellikleri Arızaları ve bakımı 1. El aletlerini kullanmak 2. Özel aparatlar kullanmak 3. Klima test cihazı kullanmak 4. Katalog kullanmak 1. Güvenlik kurallarına uymak 2. Tertipli, düzenli ve temiz çalışmak. 3. Dikkatli çalışmak 4. Çevreye duyarlı olmak SÜRE: Yapılış Süresi:1saat NOT: Öğrenme süresi: 3 saat 79

81 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM NO: 4 İŞLEM ANALİZ FORMU YETERLİK: Isıtma, Soğutma (Klima) ve Havalandırma Sistemlerinin Bakım Onarımını Yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : El aletleri, özel aparatlar, katalog STANDART: Araç kataloguna ve firma talimatlarına uymak İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve bakımını yapmak İŞLEMİN ADI: Kalorifer rezistansını kontrol etmek ve değiştirmek 1. Sürücü koltuğuna ve direksiyon 4. KALORİFER simidine koruyucu kılıf takmak REZİSTANSLARI 2. Kalorifer motorunu her kademede 4.1. Görevleri açmak 4.2. Yapısal özellikleri 3. Kalorifer hava kanallarından sıcak 4.3. Kontrolleri hava gelip gelmediğini kontrol etmek 4. Rezistans kopukluk kontrolünü yapmak 5. Rezistansı yerinden sökmek 6. Yedek parça temin etmek 7. Yeni rezistansı yerine takmak 1. El aletlerini kullanmak 2. Özel aparatlar kullanmak 3. Katalog kullanmak 1. Güvenlik kurallarına uymak 2. Tertipli, düzenli ve temiz çalışmak. 3. Dikkatli çalışmak SÜRE: Yapılış Süresi: 1 saat NOT: Bu kontrol yapılırken motor soğuk olmalıdır. Öğrenme süresi: 2 saat 80

82 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM NO: 5 İŞLEM ANALİZ FORMU YETERLİK: Isıtma, Soğutma (Klima) ve Havalandırma Sistemlerinin Bakım Onarımını Yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : El aletleri, özel aparatlar, katalog STANDART: Araç kataloguna ve firma talimatlarına uymak İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve bakımını yapmak İŞLEMİN ADI: Kalorifer rölesini kontrol etmek ve değiştirmek 1. Sürücü koltuğuna ve direksiyon simidine koruyucu kılıf takmak 5. RÖLELER 5.1. Görevleri 2. Kalorifer rölesini yerinden çıkartmak 5.2. Çeşitleri 3. Rölenin elektriki kontrollerini yapmak 4. Yedek parça temin etmek 5.3. Yapısal özellikleri 5.4. Kontrolleri 5. Yeni röleyi yerine takmak 1. El aletlerini kullanmak 2. Özel aparatlar kullanmak 3. Avometre kullanmak 4. Katalog kullanmak 1. Güvenlik kurallarına uymak 2. Tertipli, düzenli ve temiz çalışmak. 3. Dikkatli çalışmak 4. Çevreye duyarlı olmak SÜRE: Yapılış Süresi: 1 saat NOT: Öğrenme süresi: 2 saat 81

83 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM NO: 6 İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerin arıza teşhis, onarım, ayar ve bakımını yapmak İŞLEMİN ADI: Hava yönlendirme hortumları ve üfleçleri kontrol etmek ve değiştirmek YETERLİK: Isıtma, Soğutma (Klima) ve Havalandırma Sistemlerinin Bakım Onarımını Yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : El aletleri, özel aparatlar, katalog STANDART: Araç kataloguna ve firma talimatlarına uymak 1. Sürücü koltuğuna ve direksiyon simidine koruyucu kılıf takmak 2. Hava yönlendirme hortumlarını kontrol etmek 3. Üfleçleri kontrol etmek 4. Yedek parça temin etmek 5. Yeni parçaları yerine takmak 6. HAVALANDIRMA SİSTEMİ 6.1. Havalandırma sisteminin görevi 6.2. Havalandırma sisteminin çalışması ve yapısı 6.3. Havalandırma sisteminin parçaları ve görevleri Hava Yönlendirme Hortumları Görevleri Çeşitleri Yapısal özellikleri Kontrolleri Üfleçler Görevleri Çeşitleri Yapısal özellikleri Kontrolleri Ayar düğmeleri Yatay yönde ayar düğmesi Hava miktarı ayar düğmesi 1. Sürücü koltuğuna ve 1. Güvenlik kurallarına uymak direksiyon simidine koruyucu 2. Tertipli, düzenli ve temiz çalışmak. kılıf takmak 3. Dikkatli çalışmak 2. Hava yönlendirme hortumlarını kontrol etmek 3. Üfleçleri kontrol etmek 4. Yedek parça temin etmek 5. Yeni parçaları yerine takmak SÜRE: Yapılış Süresi: 1 saat Öğrenme süresi: 2 saat NOT: 82

84 MODÜL BİLGİ SAYFASI ALAN MESLEK/DAL DERS MODÜL MODÜLÜN KODU : MOTORLU ARAÇLAR TEKNOLOJİSİ : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ /İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİK TEKNOLOJİSİ : DİZEL MOTORLARI YAKIT SİSTEMLERİ : 525MT0297 SÜRE : 40/32 ÖN KOŞUL AÇIKLAMA ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ GENEL AMAÇ : Bu modülün ön koşulu yoktur. : Bu modülün iş başında uygulamalı olarak işlenmesi gerekir. Gerçek örnekler veya maketler ile çalışılmalıdır. : Araştırma, gözlem, inceleme, anlatım, gösteri, soru-cevap, grup çalışması, uygulama, proje hazırlama yöntem ve teknikleri :Öğrenci, dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını araç kataloguna ve belirtilen sürelere uygun olarak yapabilecektir. AMAÇLAR : Öğrenci standart süre içerisinde, araç tamir katalogu ve üretici firma talimatlarını referans alarak; 1. Yakıt deposunun ve şamandıranın kontrollerini ve değişimini yapabilecektir. 2. Besleme (yakıt) pompasının kontrollerini ve değişimini yapabilecektir. 3. Yakıt borularının kontrollerini ve değişimini yapabilecektir. 4. Yakıt filtrelerinin kontrollerini ve değişimini yapabilecektir. 5. Hidrolik Enjektörlerin kontrollerini ve değişimini yapabilecektir. 6. Isıtma bujisinin kontrollerini ve değişimini yapabilecektir. 7. Aşırı doldurma (turbo şarj, süper şarj, vb.) ve İntercooler sistemlerinin kontrollerini ve değişimini yapabilecektir. 8. Dizel yakıt sisteminin havasını alarak motoru çalıştırabilecektir. 83

85 İÇERİK: 1. DİZEL YAKIT SİSTEMİ 1.1. Atölye Güvenlik Kuralları 1.2. Dizel Motorları Dizel motorlarının endüstrideki önemi, kullanıldığı yerler Dizel motorlarının avantajları dezavantajları Dizel motorlarının çalışma prensibi Dizel motorlarında yanma olayı Dizel motorlarında vuruntu ve tutuşma gecikmesi Dizel motorlarında yanma odaları Dizel motorlarında kullanılan yağların ve yakıtların özellikleri Dizel motorlarında enjeksiyon sistemi görevleri Dizel motorlarının yakıt enjeksiyon sisteminin genel yapısı 1.3. Yakıt Deposu Görevleri Yapısal özellikleri Motorlu araçlarda yakıt depo şekilleri Yakıt Şamandırası 2. BESLEME POMPASI 2.1. Görevleri 2.2. Çeşitleri Pistonlu tip Yapısı Çalışması Arızaları Diyafram tip Yapısı Çalışması Arızaları Dişli tip Yapısı Çalışması Arızaları Paletli tip Yapısı Çalışması Arızaları Yakıt besleme pompalarının kontrolleri Vakum kontrolü Basma basıncı kontrol ve ayarı Debi kontrolü Sızdırmazlık kontrolü 3. YAKIT BORULARI 3.1. Tanımı ve önemi 3.2. Çeşitleri Alçak basınç boruları Yüksek basınç boruları Geri dönüş ve sızıntı boruları 3.3. Üretim özellikleri 3.4. Bağlantı özellikleri 3.5. Rekorlar 3.6. Sızdırmazlık pulları 4. FİLTRELER 4.1. Dizel motorlarında yakıtın temiz olmasının önemi 84

86 4.2. Görevleri 4.3. Filtre çeşitleri ve yapısal özellikleri 4.4. Yakıt filtreleri bağlama şekilleri 4.5. Yakıt filtresi bakım zamanları 4.6. Yakıt filtrelerinin arızaları 5. HİDROLİK ENJEKTÖRLER 5.1. Tanımı ve önemi 5.2. Görevi 5.3. Hidrolik enjektör çeşitleri ve yapısal özelikleri 5.4. Hidrolik enjektörlerin ayar şekilleri Ayar vidalı Pul veya şim ile 5.5. Motora bağlanış şekillerine göre hidrolik enjektörler Flanşlı tip(kb) bağlantı Vidalı tip(kc) bağlantı Somunlu tip (KD) bağlantı 5.6. Soğutma şekillerine göre hidrolik enjektörler Direk soğutma Endirek soğutma 5.7. Hidrolik enjektörlerde kullanılan memeler Tek delikli memeler Pimsiz memeler Pimli memeler Çok delikli memeler 5.8. Hidrolik Enjektörlerin kontrol ve ayarları Püskürtme basıncı kontrolü Püskürtme şekli kontrolü Geri kaçak ve sızıntı kontrolü Damlama kontrolü 5.9. Enjektör etiketi ve anlamları 6. HAVA ALMA İŞLEMİ 6.1. Dizel yakıt sisteminde bulunan yakıt hattı 6.2. Dizel yakıt sisteminde hava olmasının nedenleri 6.3. Dizel yakıt sisteminde hava olmasının sakıncaları 6.4. Hava alınacak yerler ve hava alma işlemi 7. ISITMA BUJİLERİ 7.1. Tanımı 7.2. Görevi 7.3. Çeşitleri 7.4. Yapısı 7.5. Çalışması 8. AŞIRI DOLDURMA SİSTEMLERİ 8.1. İçten yanmalı motorlarda aşırı doldurma sistemlerinin kullanılma nedenleri 8.2. Dizel motorlarında kullanılan aşırı doldurma sistemlerinin çeşitleri Mekanik aşırı doldurma (süper şarj) Yapısı Çalışması Avantaj ve dezavantajları Egzoz turbo kompresörü ile aşırı doldurma (turbo şarj) Turbo şarjın görevleri Turbo şarjın yapısı ve çalışması Değişken kanatçıklı (geometrili) turboşarj Aşırı doldurma sisteminin avantaj ve dezavantajları Turbo şarjında yapılan kontroller Turbo şarj arızaları ve belirtileri 85

87 8.3. Aşırı doldurma sistemlerinde havanın soğutulması Aftercooler sistemi (su ile soğutma) Aftercooler sisteminin kullanılma nedenleri ve görevleri Aftercooler sisteminin yapısı ve çalışması İntercooler sistemi (hava ile soğutma) İntercooler sisteminin kullanılma nedenleri ve görevleri İntercooler sisteminin yapısı ve çeşitleri İntercooler sisteminin çalışması İntercooler sisteminde yapılan kontroller İntercooler sistemi arızaları ve belirtileri 8.4. Turbo şarjda yağlama sistemi 8.5. Basınç kontrol sistemi 8.6. Hava-yakıt oran valfleri ( afc) 8.7. Actuatör valfi ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME: Öğrenci araç tamir kataloglarına ve üretici firma talimatlarına uygun olarak, atölye ortamında, standart süre içersinde aşağıdaki performans kriterlerini yerine getirecektir. 1. Yakıt deposunun ve şamandıranın kontrolleri ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 2. Besleme (yakıt) pompasının kontrolleri ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 3. Yakıt borularının kontrolleri ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 4. Yakıt filtrelerinin kontrolleri ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 5. Hidrolik Enjektörlerin kontrolleri ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 6. Isıtma bujisinin kontrolleri ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 7. Aşırı doldurma (turbo şarj, süper şarj, vb.) ve İntercooler sistemlerinin kontrolleri ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 8. Dizel yakıt sisteminin havasını alma ve motoru çalıştırma ile ilgili işlemleri yapar. 86

88 İŞLEM ANALİZ FORMU MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞ: Dizel Motorlar Yakıt Enjeksiyon Sistemlerinin Bakım ve Onarımını Yapmak İŞLEM NO: 1 İŞLEMİN ADI: Yakıt deposunu ve şamandırayı kontrol etmek ve değiştirmek YETERLİK: Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Atölye, anahtar ve el aletleri STANDART: Araç Tamir Katalogu ve üretici firma talimatları 1. Aracı lift ile kaldırmak 1. DİZEL YAKIT SİSTEMİ 1. Aracı lifte almak 1. Dikkatli ve 2. Araç üzerinde yakıt deposunun gözle kontrolünü 1.1. Atölye Güvenlik Kuralları 2. Yakıt deposunu hassas yapmak 1.2. Dizel Motorları 3. Yakıt deposunun elektriki bağlantılarını sökmek sökebilmek / takabilmek çalışmak Dizel motorlarının endüstrideki 4. Yakıt deposunun yakıtını boşaltmak 3. Yakıt deposunun 2. Temiz ve önemi, kullanıldığı yerler 5. Yakıt deposunun düşmeye karşı emniyetini bağlantılarını sökmek / düzenli olmak Dizel motorlarının avantajları sağlamak dezavantajları takmak 3. İş güvenlik 6. Yakıt deposunu emniyetli bir şekilde araçtan sökmek Dizel motorlarının çalışma prensibi 4. Yakıt deposunun arıza kurallarını 7. Yakıt deposunu yerinden çıkarmak 8. Yakıt deposunun yakıt giriş ve çıkış hortumlarını Dizel motorlarında yanma olayı teşhisini yapmak almak Dizel motorlarında vuruntu ve sökmek 5. Yakıt şamandırasının 4. Yangın 9. Yakıt deposunu aracın dışına almak tutuşma gecikmesi Dizel motorlarında yanma odaları arızasını tespit etmek önlemlerini 10. Yakıt deposundaki yakıt pompasını / şamandırayı Dizel motorlarında kullanılan 6. Elektriki kontrolünü almak sökmek yağların ve yakıtların özellikleri 11. Yakıt deposunun tespit edilen arızalarını onarmak yapmak Dizel motorlarında enjeksiyon 12. Yakıt deposunun onarımı mümkün değilse 7. Mekanik kontrolünü sistemi görevleri değiştirmek yapmak Dizel motorlarının yakıt enjeksiyon 13. Yakıt şamandırasının elektrik bağlantılarını sökmek sisteminin genel yapısı 14. Yakıt deposunun şamandıra kapağını sökmek 1.3. Yakıt Deposu 15. Yakıt şamandırasını yerinden çıkarmak Görevleri 16. Yakıt şamandırasının elektriki ve mekanik Yapısal özellikleri kontrollerini yapmak Motorlu araçlarda yakıt depo 17. Yakıt şamandırasının arızası tespit etmek şekilleri Yakıt Şamandırası 18. Yenisi ile değiştirmek SÜRE:Yapılış Süresi: 1saat Öğrenme Süresi: 6 saat NOT: 87

89 İŞLEM ANALİZ FORMU MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ: Dizel Motorlar Yakıt Enjeksiyon Sistemlerinin Bakım Ve Onarımını Yapmak İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM NO: 2 İŞLEMİN ADI: Besleme (yakıt )pompasını kontrol etmek ve değiştirmek YETERLİK: Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Atölye, anahtar ve el aletleri STANDART: Araç Tamir Katalogu ve üretici firma talimatları 1. Yakıt pompasının elektriki 2. BESLEME POMPASI 1. Yakıt pompasının 1. Dikkatli ve hassas çalışmak bağlantılarını sökmek 2.1. Görevleri yerini tespit 2. Temiz ve düzenli olmak 2. Yakıt deposundan motora 2.2. Çeşitleri etmek 3. İş güvenlik kurallarını almak giriş ve çıkış hortumlarını Pistonlu tip 2. Yakıt pompasını Yapısı sökmek Çalışması sökebilmek 3. Yakıt deposunun yakıt Arızaları 3. Yakıt pompası kapağını sökmek Diyafram tip pompasında 4. Yakıt pompasını yerinden Yapısı arıza teşhisi Çalışması çıkarmak yapmak Arızaları 5. Yakıt pompasının Dişli tip 4. Yakıt pompasını kontrollerini yapmak Yapısı yerine takabilmek 6. Yakıt pompasının basma Çalışması basıncını ölçmek Arızaları 7. Yakıt pompasının arızası Paletli tip Yapısı giderilmediyse yenisi ile Çalışması değiştirmek Arızaları 8. Yakıt pompasının Yakıt besleme pompalarının kontrolleri kontrollerini yapmak Vakum kontrolü Basma basıncı kontrol ve ayarı Debi kontrolü Sızdırmazlık kontrolü SÜRE:Yapılış Süresi: 1saat Öğrenme Süresi: 6 saat NOT: 88

90 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM NO: 3 YETERLİK: İŞLEM ANALİZ FORMU Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Atölye, anahtar ve el aletleri STANDART: Araç Tamir Katalogu ve üretici firma talimatları İŞ: Dizel Motorlar Yakıt Enjeksiyon Sistemlerinin Bakım Ve Onarımını Yapmak İŞLEMİN ADI: Yakıt borularını kontrol etmek ve değiştirmek 1. Müşteri şikâyetini dinlemek 2. Motoru stop etmek 3. Yakıt boru basıncını düşmesini beklemek 4. Yakıt pompasının yakıt galerisi (common rail) bağlantısını sökmek 5. Yakıt borularının enjektör bağlantısını sökmek 6. Yakıt borularının yakıt pompası bağlantısını sökmek 7. Yakıt geri dönüşüm borularını sökmek 8. Yakıt borularının kontrollerini ve temizliğini yapmak 9. Yakıt borularına havşa açmak 10. Yakıt borularını yenisiyle değiştirmek 11. Yakıt sisteminin havasını almak 3. YAKIT BORULARI 3.1. Tanımı ve önemi 3.2. Çeşitleri Alçak basınç boruları Yüksek basınç boruları Geri dönüş ve sızıntı boruları 3.3. Üretim özellikleri 3.4. Bağlantı özellikleri 3.5. Rekorlar 3.6. Sızdırmazlık pulları 1. Yakıt borusunu sökebilmek 2. Yakıt borusunun arızasını bulabilmek 3. Yakıt borusunu değiştirebilmek 1. Dikkatli ve hassas çalışmak 2. Temiz ve düzenli olmak 3. İş güvenlik kurallarını almak SÜRE:Yapılış Süresi: 1 saat NOT: Öğrenme Süresi: 3 saat 89

91 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM NO: 4 İŞLEM ANALİZ FORMU YETERLİK: Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar ) : Atölye, anahtar ve el aletleri STANDART: Araç Tamir Katalogu ve üretici firma talimatları İŞ: Dizel Motorlar Yakıt Enjeksiyon Sistemlerinin Bakım Ve Onarımını Yapmak İŞLEMİN ADI: Yakıt filtrelerini kontrol etmek ve değiştirmek 1. Yakıt sistemlerinin parçalarını tespit etmek 2. Alçak basınç borularını sökmek 3. Yakıt filtrelerini sökmek 4. Sökülen filtreleri kontrol etmek 5. Yeni yakıt filtrelerini takmak 6. Alçak basınç borularını takmak 7. Yakıt sisteminin havasını almak 8. Motoru çalıştırmak 4. FİLTRELER 4.1. Dizel motorlarında yakıtın temiz olmasının önemi 4.2. Görevleri 4.3. Filtre çeşitleri ve yapısal özellikleri 4.4. Yakıt filtreleri bağlama şekilleri 4.5. Yakıt filtresi bakım zamanları 4.6. Yakıt filtrelerinin arızaları 1. El aletlerini kullanmak 2. Katalog kullanmak 3. Yakıt filtrelerinin onarımını yapmak 4. Yakıt sisteminin havasını almak 1. Dikkatli ve hassas çalışmak 2. Temiz ve düzenli olmak 3. İş güvenlik kurallarına uymak SÜRE Yapılış Süresi: 1 saat İşin Öğrenme Süresi: 4 saat NOT: İşlem sırası araca ve modele göre değişkenlik göstermektedir. 90

92 İŞLEM ANALİZ FORMU MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞ: Dizel Motorlar Yakıt Enjeksiyon Sistemlerinin Bakım Ve Onarımını Yapmak İŞLEM NO: 5 İŞLEMİN ADI: Hidrolik enjektörlerin kontrol ve ayarlarını yapmak YETERLİK: Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Atölye, anahtar ve el aletleri, Hidrolik Enjektörler STANDART: Araç Tamir Katalogu ve üretici firma talimatları 1. Hidrolik Enjektörlerin rekor 5. HİDROLİK ENJEKTÖRLER 1. Uygun takım kullanmak 1. Dikkatli ve hassas ve bağlantılarını sökmek 5.1. Tanımı ve önemi 2. Hidrolik Enjektörlerin çalışmak 2. Araç motorundan 5.2. Görevi arızasını tespit etmek 2. Temiz ve düzenli olmak 5.3. Hidrolik enjektör çeşitleri ve yapısal özelikleri enjektörleri sökmek 3. Hidrolik Enjektörlerin 3. İş güvenlik kurallarını 5.4. Hidrolik enjektörlerin ayar şekilleri 3. Sökülen enjektörlerin dış arılazı parçalarını almak Ayar vidalı temizliğini yapıp Enjektör Pul veya şim ile değiştirmek test cihazında kontrollerini 5.5. Motora bağlanış şekillerine göre hidrolik enjektörler 4. Hidrolik Enjektörlerin yapmak Flanşlı tip(kb) bağlantı kontrol ve ayarlarını 4. Yapılan kontroller Vidalı tip(kc) bağlantı yapmak sonucunda arızalı olan Somunlu tip (KD) bağlantı 5. Kontrolleri yapılan enjektör parçalarını 5.6. Soğutma şekillerine göre hidrolik enjektörler enjektörleri motora değiştirmek Direk soğutma uygun şekilde bağlamak Endirek soğutma 5. Parçaları değişen 5.7. Hidrolik enjektörlerde kullanılan memeler enjektörlerin ayarlarını Tek delikli memeler katoloğ değerlerine göre Pimsiz memeler yapmak Pimli memeler 6. Hidrolik Enjektörleri motora Çok delikli memeler takıp kontrol etmek Hidrolik Enjektörlerin kontrol ve ayarları Püskürtme basıncı kontrolü Püskürtme şekli kontrolü Geri kaçak ve sızıntı kontrolü Damlama kontrolü 5.9. Enjektör etiketi ve anlamları SÜRE: Yapılış Süresi: 1 saat Öğrenme Süresi: 4 saat NOT: 91

93 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM NO: 6 YETERLİK: İŞLEM ANALİZ FORMU Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Dizel motoru, Atölye, anahtarlar STANDART: Araç Tamir Katalogu ve üretici firma talimatları İŞ: Dizel Motorlar Yakıt Enjeksiyon Sistemlerinin Bakım Ve Onarımını Yapmak İŞLEMİN ADI: Dizel Yakıt Sisteminin Havasını Almak 1. Yakıt filtresi üzerindeki hava alma tapasını gevşetmek 2. Yakıt filtresi üzerindeki emiş valfı ile yakıtı pompalamak 3. Hava alma tapasından köpüksüz yakıt gelinceye kadar pompalamaya devam etmek 4. Hava alma tapasını köpüksüz yakıt gelince sıkmak Hava alma tapası yoksa: 1. Enjektörlerin yakıt giriş rekorlarını gevşetmek 2. Enjektörlerin giriş rekorlarından köpüksüz yakıt gelinceye kadar marş yapmak 3. Enjektör giriş rekorlarını sıkmak 4. Motoru çalıştırmak. 6. HAVA ALMA İŞLEMİ 6.1. Dizel yakıt sisteminde bulunan yakıt hattı 6.2. Dizel yakıt sisteminde hava olmasının nedenleri 6.3. Dizel yakıt sisteminde hava olmasının sakıncaları 6.4. Hava alınacak yerler ve hava alma işlemi 1. Uygun takım kullanmak 2. Yakıt sisteminde hava alma yerini tespit etmek 3. Yakıt sisteminin havasını almak 1. Dikkatli ve hassas çalışmak 2. Temiz ve düzenli olmak 3. İş güvenlik kurallarını almak SÜRE: Yapılış Süresi:1 saat NOT: Öğrenme Süresi: 4 saat 92

94 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM NO: 7 YETERLİK: İŞLEM ANALİZ FORMU Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak ORTAM (Araç gereç, donanım ve koşullar) : Atölye, anahtar ve el aletleri STANDART: Araç Tamir Katalogu ve üretici firma talimatları İŞ: Dizel Motorlar Yakıt Enjeksiyon Sistemlerinin Bakım Ve Onarımını Yapmak İŞLEMİN ADI: Isıtma bujisini kontrol etmek ve değiştirmek 1. Araç motorunun soğumasını sağlamak 2. Isıtma bujilerinin elektrik bağlantılarını sökmek 3. Isıtma bujilerini sökmek 4. Isıtma bujilerini ölçü aleti ile kontrol etmek 5. Arızalı olanları yenisi ile değiştirmek 6. Isıtma bujilerini yerlerine takmak 7. Isıtma bujilerinin elektriki bağlantılarını yapmak 7. ISITMA BUJİLERİ 7.1. Tanımı 7.2. Görevi 7.3. Çeşitleri 7.4. Yapısı 7.5. Çalışması 1. Uygun takım kullanmak 2. Isıtma bujisinin arızasını tesbit etmek 3. Arızalı bujiyi değiştirmek 1. Dikkatli ve hassas çalışmak 2. Temiz ve düzenli olmak 3. İş güvenlik kurallarını almak SÜRE: Yapılış Süresi: 10 Dakika NOT: Öğrenme Süresi: 1 saat 93

95 MESLEĞİN ADI: OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM NO: 8 İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ: Dizel Motorlar Yakıt Enjeksiyon Sistemlerinin Bakım ve Onarımını Yapmak İŞLEMİN ADI: Aşırı doldurma (turbo şarj, süper şarj, vb.) ve İntercooler sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak YETERLİK: Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar ): Atölye, anahtar ve el aletleri STANDART: Araç Tamir Katalogu ve üretici firma talimatları 1. Türbo şarjı motor üzerinden sökmek 2. Türbo şarjı sökmek 3. Türbo şarjın parçalarını kontrollerini yapmak 4. Türbo şarjı takmak 5. Türbo şarjı motor üzerinden takmak 6. İntercooler sistemini oluşturan parçaları araç üzerinden sökmek 7. İntercooler sisteminin kontrollerini yapmak 8. İntercooler sistemini araç üzerine takmak 9. Motoru çalıştırarak türboyu ve İntercooler ı test etmek 8. AŞIRI DOLDURMA SİSTEMLERİ 8.1. İçten yanmalı motorlarda aşırı doldurma sistemlerinin kullanılma nedenleri 8.2. Dizel motorlarında kullanılan aşırı doldurma sistemlerinin çeşitleri Mekanik aşırı doldurma (süper şarj) Yapısı Çalışması Avantaj ve dezavantajları Egzoz turbo kompresörü ile aşırı doldurma (turbo şarj) Turbo şarjın görevleri Turbo şarjın yapısı ve çalışması Değişken kanatçıklı (geometrili) turboşarj Aşırı doldurma sisteminin avantaj ve dezavantajları Turbo şarjında yapılan kontroller Turbo şarj arızaları ve belirtileri 8.3. Aşırı doldurma sistemlerinde havanın soğutulması Aftercooler sistemi (su ile soğutma) Aftercooler sisteminin El aletlerini kullanmak 2. Özel takımları kullanmak 3. Katalog kullanmak 4. Türbo şarjın onarımını yapmak 5. İntercooler sisteminin onarımını yapmak 1. Dikkatli ve hassas çalışmak 2. Temiz ve düzenli olmak 3. İş güvenlik kurallarına uymak

96 kullanılma nedenleri ve görevleri Aftercooler sisteminin yapısı ve çalışması İntercooler sistemi (hava ile soğutma) İntercooler sisteminin kullanılma nedenleri ve görevleri İntercooler sisteminin yapısı ve çeşitleri İntercooler sisteminin çalışması İntercooler sisteminde yapılan kontroller İntercooler sistemi arızaları ve belirtileri 8.4. Turbo şarjda yağlama sistemi 8.5. Basınç kontrol sistemi 8.6. Hava-yakıt oran valfleri ( afc) 8.7. Actuatör valfi SÜRE: Yapılış Süresi:1 saat Öğrenme Süresi: 4 saat NOT : İşlem basamakları marka ve modele göre değişkenlik göstermektedir 95

97 MODÜL BİLGİ SAYFASI ALAN MESLEK/DAL DERS MODÜL MODÜLÜN KODU : MOTORLU ARAÇLAR TEKNOLOJİSİ : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİK TEKNOLOJİSİ : SIRA TİPİ DİZEL YAKIT ENJEKSİYON POMPALARI : 525MT0347 SÜRE : 40/32 ÖN KOŞUL AÇIKLAMA : Bu modülün ön koşulu yoktur. : Bu modülün iş başında uygulamalı olarak işlenmesi gerekir. Önce temrinlik araçlar üzerinde çalışılmalı daha sonra gerçek araçlar üzerinde çalışılmalıdır. ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ : Araştırma, gözlem, inceleme, anlatım, gösteri, soru-cevap, grup çalışması, uygulama, proje hazırlama yöntem ve teknikleri GENEL AMAÇ : Öğrenci, araçlarda kullanılan dizel yakıt pompalarının kontrol ederek, bakım ve onarımını yapabilecektir. AMAÇLAR : Öğrenci; 1. Sıra tipi yakıt enjeksiyon pompasının bakım ve onarımını araç kataloguna uygun olarak yapabilecektir. 2. Sıra tipi (PE PES) yakıt pompalarının,pompa test cihazında verilen değerlere uygun olarak kontrollerini yapabilecektir. 96

98 İÇERİK: 1. DİZEL YAKIT ENJEKSİYON POMPALARI 1.1. Görevleri 1.2. Çeşitleri 1.3. Sıra Tipi Yakıt Enjeksiyon Pompası (PF- PE PES ) Genel yapısı ve parçaları Pompa elemanı Görevleri Yapısı Gaz konumlarına göre çalışması Ventil Görevleri Yapısı Çalışması Regülatör Görevleri Çeşitleri ve yapıları Çalışması Avans sistemi Görevleri Çalışması Sıra tipi yakıt enjeksiyon pompaların çalışması Sıra tipi yakıt enjeksiyon pompasının motordan sökülmesi ve takılması Sıra tipi yakıt enjeksiyon pompalarda yapılan kontroller Sıra tipi yakıt enjeksiyon pompaların arızaları ve onarımı Pompa etiketi ve anlamları 2. YAKIT POMPALARI KONTROL VE AYAR CİHAZI 2.1. Sıra tipi (PE PES) yakıt pompalarının, pompa test cihazında verilen değerlere uygun olarak yapılacak kontroller Pompa ayar tezgâhında uyulması gereken güvenlik kuralları Pompa ayar tezgâhının tanıtılması Pompa tezgâhını çalıştırıp yakıt sisteminin havasının alınması Yapılması gereken tüm kontrolleri pompa ayar kartlarında verilen değerlere göre yapmak 2.2. Pompa tezgâhını çalıştırıp yakıt sisteminin havasının alınması 2.3. Transfer(besleme) pompa basıncının kontrolü 2.4. Avans sisteminin kontrolü ve ayarı 2.5. Maksimum yakıt miktarı ayarı 2.6. Rölanti kontrol ve ayarı 2.7. Rejim hızı kontrol ve ayarı 2.8. Basma başlangıcı kontrol ve ayarı 2.9. Kremayer yolunun kontrol ve ayarı ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME: Öğrenci araç tamir kataloglarına ve üretici firma talimatlarına uygun olarak, atölye ortamında, standart süre içersinde aşağıdaki performans kriterlerini yerine getirecektir. 1. Araç kataloguna uygun olarak sıra tipi yakıt enjeksiyon pompasının bakım ve onarımı ile ilgili işlemleri yapar. 2. Pompa test cihazında; verilen değerlere uygun olarak, sıra tipi (PE PES) yakıt pompalarının kontrolleri ile ilgili işlemleri yapar. 97

99 MESLEĞİN ADI İŞLEM NUMARASI 1 YETERLİK ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar) STANDART İŞLEM ANALİZ FORMU OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞ İŞLEMİN ADI Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak Dizel Motorlar Yakıt Enjeksiyon Sistemlerinin Bakım ve Onarımını Yapmak Sıra tipi yakıt enjeksiyon pompasının bakım ve onarımını yapmak Atölye, anahtarlar, Pompa ayar tezgâhı, sıra tipi pompalar, dizel motoru Araç Tamir Katalogu ve üretici firma talimatları 1. Sıra tipi yakıt enjeksiyon pompasını motor üzerinden sökmek 2. Sıra tipi yakıt enjeksiyon pompasını sökmek. 3. Parçaların kontrollerini yapmak 4. Sıra tipi yakıt enjeksiyon pompasını takmak 5. Sıra tipi yakıt enjeksiyon pompasını pompa ayar tezgahında ayarlarını yapmak 6. Sıra tipi yakıt enjeksiyon pompasını motora üzerine takmak 7. Yakıt sisteminin havasını almak 8. Motoru çalıştırmak 1. DİZEL YAKIT ENJEKSİYON POMPALARI 1.1. Görevleri 1.2. Çeşitleri 1.3. Sıra Tipi Yakıt Enjeksiyon Pompası (PF- PE PES ) Genel yapısı ve parçaları Pompa elemanı Görevleri Yapısı Gaz konumlarına göre çalışması Ventil Görevleri Yapısı Çalışması Regülatör Görevleri Çeşitleri ve yapıları Çalışması Avans sistemi 1. El aletlerini kullanmak 2. Özel takımları kullanmak 3. Katalog kullanmak 4. Sıra tipi yakıt enjeksiyon pompasını motordan sökülmek ve takmak 5. Sıra tipi yakıt enjeksiyon pompasının bakım ve onarımını yapmak 6. Yakıt sisteminin havasını almak 7. Pompa ayar tezgâhını kullanmak 1. Motoru çalıştırmadan önce gerekli tedbirleri almak 2. Dikkatli ve hassas çalışmak 3. Temiz ve düzenli olmak 4. İş güvenlik kurallarına uymak 5. Pompa ayar tezgahında çalışırken güvenlik kurallarına uymak 98

100 SÜRE: İşlemin Yapılış Süresi: 5 Ders Saati NOT: Görevleri Çalışması Sıra tipi yakıt enjeksiyon pompaların çalışması Sıra tipi yakıt enjeksiyon pompasının motordan sökülmesi ve takılması Sıra tipi yakıt enjeksiyon pompalarda yapılan kontroller Sıra tipi yakıt enjeksiyon pompaların arızaları ve onarımı Pompa etiketi ve anlamları İşlemin Öğrenme Süresi: 20 Ders Saati 99

101 MESLEĞİN ADI İŞLEM NUMARASI 2 YETERLİK OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM ANALİZ FORMU İŞ İŞLEMİN ADI Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar) STANDART Dizel motoru, Atölye, anahtarlar Dizel Motorlar Yakıt Enjeksiyon Sistemlerinin Bakım ve Onarımını Yapmak Sıra tipi (PE PES) yakıt pompalarının,pompa test cihazında verilen değerlere uygun olarak kontrollerini yapmak. Araç Tamir Katalogu ve üretici firma talimatları 1. Pompa tezgahını çalıştırıp yakıt sisteminin havasını almak 2. Transfer(Besleme) pompa basıncının kontrolünü yapmak 3. Avans sisteminin kontrolü ve ayarını yapmak 4. Maksimum yakıt miktarını ayarlamak 5. Rölanti kontrol ve ayarını yapmak 6. Rejim hızı kontrol ve ayarını yapmak 7. Basma başlangıcı kontrol ve ayarını yapmak 8. Basma başlangıcı kontrol ve ayarını yapmak 9. Kremayer yolunun kontrol ve ayarını yapmak SÜRE: İşlemin Yapılış Süresi: 2 Ders Saati NOT: 2. YAKIT POMPALARI KONTROL VE AYAR CİHAZI 2.1. Sıra tipi (PE PES) yakıt pompalarının, pompa test cihazında verilen değerlere uygun olarak yapılacak kontroller Pompa ayar tezgâhında uyulması gereken güvenlik kuralları Pompa ayar tezgâhının tanıtılması Pompa tezgâhını çalıştırıp yakıt sisteminin havasının alınması Yapılması gereken tüm kontrolleri pompa ayar kartlarında verilen değerlere göre yapmak 2.2. Pompa tezgâhını çalıştırıp yakıt sisteminin havasının alınması 2.3. Transfer(besleme) pompa basıncının kontrolü 2.4. Avans sisteminin kontrolü ve ayarı 2.5. Maksimum yakıt miktarı ayarı 2.6. Relanti kontrol ve ayarı 2.7. Rejim hızı kontrol ve ayarı 2.8. Basma başlangıcı kontrol ve ayarı 2.9. Kremayer yolunun kontrol ve ayarı 1. Uygun takım kullanmak 2. Verilen değerlere göre kontrol ve ayarları yapmak 1. Dikkatli ve hassas çalışmak 2. Temiz ve düzenli olmak 3. İş güvenlik kurallarını almak İşlemin Öğrenme Süresi: 12 Ders Saati 100

102 MODÜL BİLGİ SAYFASI ALAN MESLEK/DAL DERS MODÜL MODÜLÜN KODU : MOTORLU ARAÇLAR TEKNOLOJİSİ : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİK TEKNOLOJİSİ : DİSTRİBÜTÖR TİPİ DİZEL YAKIT ENJEKSİYON POMPALARI : 525MT0296 SÜRE : 40/32 ÖN KOŞUL AÇIKLAMA : Bu modülün ön koşulu yoktur. : Bu modülün iş başında uygulamalı olarak işlenmesi gerekir. Önce temrinlik araç üzerinde çalışılmalı daha sonra gerçek araç üzerinde çalışılmalıdır. ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ : Anlatım, Gösteri, Soru-Cevap, Uygulama, Problem Çözme, Proje Hazırlama Yöntem ve Teknikleri GENEL AMAÇ :Öğrenci, araçlarda kullanılan dizel yakıt pompalarının kontrol ederek, bakım ve onarımını yapabilecektir. AMAÇLAR : Öğrenci; 1. D.P.A. tip pompanın bakım ve onarımını araç kataloguna uygun olarak yapabilecektir. 2. D.P.S. tip pompanın bakım ve onarımlarını yapabilecektir. 3. EP/VE tip pompanın bakım ve onarımlarını yapabilecektir. İÇERİK: 1. D.P.A. TİP POMPA 1.1. Genel yapısı ve parçaları Pompa elemanı Yapısı Çalışması Regülatör Görevleri Çeşitleri ve yapıları Motorun yük ve devir durumuna göre çalışması Avans sistemi Görevleri Yapısı Motorun yük ve devir durumuna göre çalışması 1.2. D.P.A. yakıt enjeksiyon pompaların çalışması 1.3. D.P.A. yakıt enjeksiyon pompasının motordan sökülmesi ve takılması 1.4. D.P.A. yakıt enjeksiyon pompalarda yapılan kontroller ve pompa ayarı 101

103 1.5. D.P.A. yakıt enjeksiyon pompaların arızaları ve onarımı 1.6. Pompa etiketi ve anlamları 1.7. DPA yakıt pompalarının kontrol ve ayar cihazı ile ayarı 2. D.P.S. TİP POMPA 2.1. Genel yapısı ve parçaları 2.2. Pompa elemanı Yapısı Çalışması 2.3. Regülatör Görevleri Çeşitleri ve yapıları Motorun yük ve devir durumuna göre çalışması 2.4. Avans sistemi Görevleri Yapısı Motorun yük ve devir durumuna göre çalışması 2.5. DPS yakıt pompalarının kontrol ve ayar cihazı ile ayarı 3. EP/VE TİP POMPA 3.1. Genel yapısı ve parçaları 3.2. Pompa elemanı Yapısı Çalışması 3.3. Regülatör Görevleri Çeşitleri ve yapıları Motorun yük ve devir durumuna göre çalışması 3.4. Avans sistemi Görevleri Yapısı Motorun yük ve devir durumuna göre çalışması 3.5. EP/VE yakıt pompalarının kontrol ve ayar cihazı ile ayarı ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME: Öğrenci araç tamir kataloglarına ve üretici firma talimatlarına uygun olarak, atölye ortamında, standart süre içersinde aşağıdaki performans kriterlerini yerine getirecektir. 1. Araç kataloguna uygun olarak D.P.A. tip pompanın bakım ve onarımı ile ilgili işlemleri yapar 2. D.P.S. tip pompanın bakım ve onarımı ile ilgili işlemleri yapar 3. EP/VE tip pompanın bakım ve onarımı ile ilgili işlemleri yapar 102

104 MESLEĞİN ADI İŞLEM NUMARASI 1 YETERLİK ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar) STANDART OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM ANALİZ FORMU Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak 103 Dizel Motorlar Yakıt Enjeksiyon Sistemlerinin İŞ Bakım ve Onarımını Yapmak İŞLEMİN D.P.A. tip pompanın bakım ve onarımını ADI yapmak Atölye, anahtarlar, Pompa ayar tezgâhı, DPA tipi pompalar, dizel motoru Araç Tamir Katalogu ve üretici firma talimatları 1. D.P.A. tip yakıt enjeksiyon pompasını motor üzerinden 1. D.P.A. TİP POMPA 1.1. Genel yapısı ve parçaları sökmek Pompa elemanı 2. D.P.A. tip yakıt enjeksiyon Yapısı pompasını sökmek Çalışması 3. Parçalarının kontrollerini yapmak Regülatör 4. D.P.A. tip yakıt enjeksiyon Görevleri pompasını takmak Çeşitleri ve yapıları 5. Pompa ayar tezgâhında Motorun yük ve devir durumuna göre ayarlarını yapmak çalışması 6. D.P.A. tip yakıt enjeksiyon Avans sistemi pompasını motor üzerine takmak Görevleri 7. Yakıt sisteminin havasını almak Yapısı 8. Motoru çalıştırmak Motorun yük ve devir durumuna göre çalışması 1.2. D.P.A. yakıt enjeksiyon pompaların çalışması 1.3. D.P.A. yakıt enjeksiyon pompasının motordan sökülmesi ve takılması 1.4. D.P.A. yakıt enjeksiyon pompalarda yapılan kontroller ve pompa ayarı 1.5. D.P.A. yakıt enjeksiyon pompaların arızaları ve onarımı 1.6. Pompa etiketi ve anlamları 1.7. DPA yakıt pompalarının kontrol ve ayar cihazı ile ayarı SÜRE: İşlemin Yapılış Süresi: 3 Saat NOT: 1. El aletlerini kullanmak 2. Özel takımları kullanmak 1. Motoru çalıştırmadan önce gerekli tedbirleri almak 3. Katalog kullanmak 2. Dikkatli ve hassas çalışmak 4. D.P.A. tip yakıt enjeksiyon 3. Temiz ve düzenli olmak pompasını motordan 4. İş güvenlik kurallarına uymak sökülmek ve takmak 5. D.P.A. tip yakıt enjeksiyon pompasının bakım ve onarımını yapmak 6. Yakıt sisteminin havasını almak 7. Pompa ayar tezgahını kullanmak 5. Pompa ayar tezgahında çalışırken güvenlik kurallarına uymak İşlemin Öğrenme Süresi: 12 Ders Saati

105 MESLEĞİN ADI İŞLEM ANALİZ FORMU OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM NUMARASI 2 İŞLEMİN ADI YETERLİK ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar) STANDART Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak İŞ Dizel Motorlar Yakıt Enjeksiyon Sistemlerinin Bakım ve Onarımını Yapmak D.P.S. tip pompanın bakım ve onarımını yapmak D.P.S. tip pompa, Atölye, anahtarlar, Pompa ayar tezgâhı, dizel motoru Araç Tamir Katalogu ve üretici firma talimatları 1. D.P.S. tip yakıt enjeksiyon pompasını motor üzerinden sökmek 2. D.P.S. tip yakıt enjeksiyon pompayı sökmek 3. Parçalarının kontrollerini yapmak 4. D.P.S tip yakıt enjeksiyon pompasını takmak 5. Pompa ayar tezgahında ayarlarını yapmak 6. D.P.S. tip yakıt enjeksiyon pompasını motor üzerine takmak SÜRE: İşlemin Yapılış Süresi: 3 Saat NOT: 2. D.P.S. TİP POMPA 2.1. Genel yapısı ve parçaları 2.2. Pompa elemanı Yapısı Çalışması 2.3. Regülatör Görevleri Çeşitleri ve yapıları Motorun yük ve devir durumuna göre çalışması 2.4. Avans sistemi Görevleri Yapısı Motorun yük ve devir durumuna göre çalışması 2.5. DPS yakıt pompalarının kontrol ve ayar cihazı ile ayarı 1. El aletlerini kullanmak 2. Özel takımları kullanmak 3. Katalog kullanmak 4. D.P.S. tip yakıt enjeksiyon pompasını motordan sökülmek ve takmak 5. D.P.S. tip yakıt enjeksiyon pompasının bakım ve onarımını yapmak 6. Yakıt sisteminin havasını almak 7. Pompa ayar tezgahını kullanmak 1. Motoru çalıştırmadan önce gerekli tedbirleri almak 2. Dikkatli ve hassas çalışmak 3. Temiz ve düzenli olmak 4. İş güvenlik kurallarına uymak 5. Pompa ayar tezgahında çalışırken güvenlik kurallarına uymak İşlemin Öğrenme Süresi: 12 Ders Saati 104

106 MESLEĞİN ADI İŞLEM ANALİZ FORMU OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM NUMARASI 3 İŞLEMİN ADI YETERLİK ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar) STANDART Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak İŞ Dizel Motorlar Yakıt Enjeksiyon Sistemlerinin Bakım ve Onarımını Yapmak EP/VE tip pompanın bakım ve onarımını yapmak Dizel motoru, Atölye, anahtarlar, Pompa ayar tezgâhı, EP/VE tip pompa Araç Tamir Katalogu ve üretici firma talimatları 1. EP/VE tipi yakıt enjeksiyon pompasını motor üzerinden sökmek 2. EP/VE tip yakıt enjeksiyon pompasını sökmek 3. Parçaların kontrollerini yapmak 4. EP/VE tip yakıt enjeksiyon pompasını takmak 5. Pompa ayar tezgâhında ayarlarını yapmak 6. EP/VE tip yakıt enjeksiyon pompasını motora üzerine takmak SÜRE: İşlemin Yapılış Süresi: 3 Saat NOT: 3. EP/VE TİP POMPA 3.1. Genel yapısı ve parçaları 3.2. Pompa elemanı Yapısı Çalışması 3.3. Regülatör Görevleri Çeşitleri ve yapıları Motorun yük ve devir durumuna göre çalışması 3.4. Avans sistemi Görevleri Yapısı Motorun yük ve devir durumuna göre çalışması 3.5. EP/VE yakıt pompalarının kontrol ve ayar cihazı ile ayarı 1. El aletlerini kullanmak 2. Özel takımları kullanmak 3. Katalog kullanmak 4. EP/VE tip yakıt enjeksiyon pompasını motordan sökülmek ve takmak 5. EP/VE tip yakıt enjeksiyon pompasının bakım ve onarımını yapmak 6. Yakıt sisteminin havasını almak 7. Pompa ayar tezgahını kullanmak 1. Motoru çalıştırmadan önce gerekli tedbirleri almak 2. Dikkatli ve hassas çalışmak 3. Temiz ve düzenli olmak 4. İş güvenlik kurallarına uymak 5. Pompa ayar tezgahında çalışırken güvenlik kurallarına uymak İşlemin Öğrenme Süresi: 8 Ders Saati 105

107 MODÜL BİLGİ SAYFASI ALAN MESLEK/DAL DERS MODÜL : MOTORLU ARAÇLAR TEKNOLOJİSİ : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİK TEKNOLOJİSİ : YENİ NESİL DİZEL YAKIT SİSTEMLERİ MODÜLÜN KODU : SÜRE : 40/32 ÖN KOŞUL : AÇIKLAMA : Bu modülün iş başında uygulamalı olarak işlenmesi gerekir. Önce temrinlik araç üzerinde çalışılmalı daha sonra gerçek araç üzerinde çalışılmalıdır. ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ : Araştırma, gözlem, inceleme, anlatım, gösteri, soru-cevap, grup çalışması, uygulama, proje hazırlama yöntem ve teknikleri GENEL AMAÇ : Öğrenci, araçlarda kullanılan dizel motorları yakıt sistemlerini kontrol ederek, bakım ve onarımını yapabilecektir. AMAÇLAR : Öğrenci; 1. Selenoid valfli pompa enjektör ünitelerini kontrol edip ve değiştirebilecektir. 2. Common Rail Dizel Enjeksiyon sisteminin kontrollerini ve onarımını yapabilecektir. 3. EGR valfini kontrol ederek değiştirebilecektir. 106

108 İÇERİK: 1. SELENOİD VALFLİ POMPA-ENJEKTÖR ÜNİTELERİ 1.1. Genel yapısı 1.2. Sistemi oluşturan parçalar 1.3. Pompa-enjektör selenoid valfleri Basma başlangıcı Enjeksiyon miktarı Sinyalin kesilme etkisi Pompa-enjektör selenoid valfindeki akımın kontrolü Pompa-enjektör selenoid valfindeki akım akışı 1.4. Besleme pompası 1.5. Pompa-enjektör ünitesinin çalışması pompa-enjektör ünitesinin çalışması Yakıtın yüksek basınç odasına dolması Ön (pilot) enjeksiyon işlemi Ön (pilot) enjeksiyon işleminin sona ermesi Ana enjeksiyon işlemi Ana enjeksiyon işleminin sona ermesi 1.6. Yakıtın pompa-enjektör ünitesinden geriye dönüşü 1.7. Pompa-enjektör ünitelerinde kullanılan ek sistemler Yakıt soğutma sistemi Yakıt ön ısıtma sistemi 1.8. Pompa-enjektör üniteli sistemlerde kullanılan sensörler EGR elektrovanası konum sensörü Soğutma suyu sıcaklık sensörü Yakıt sıcaklık sensörü Emme havası basınç sensörü Motor devir ve üön sensörü Eksantrik mili sensörü Hava kütle debimetresi 2. COMMON RAİL DİZEL ENJEKSİYON SİSTEMİ 2.1. Genel yapısı 2.2. Sistemi oluşturan parçalar Alçak basınç pompası Görevi Çeşitleri, yapısı ve çalışması Yakıt yüksek basınç pompası Görevi Yapısı Çalışması Yakıt ayar regülatörü (basınç regülatörü) Görevi Yapısı Çalışması Yakıt rampası (rail) Görevi Yapısı Enjektörler Elektrikli enjektörler Hidrolik enjektörler 2.3. Comman rail dizel enjeksiyon sistemine kumanda eden sensörler Hall sensörü Motor devir sensörü Hava kütlesi ölçücüsü Soğutma suyu sıcaklık sensörü 107

109 Gaz pedalı konum sensörü Emme manifoldu basınç sensörü Yükseklik sensörü Yakıt hattı basınç sensörü 2.4. Comman rail sisteminde hava almak 2.5. Comman rail dizel enjeksiyon sisteminin çalışması 3. DİZEL MOTORLARDA EMİSYON KONTROL SİSTEMLERİ 3.1. EGR Sistemi EGR sisteminin kullanılma nedenleri EGR sisteminin görevleri Sistemi oluşturan parçalar EGR sisteminin çalışması 3.2. Dizel Motorlarında Katalitik Konvertör Görevi Yapısı ve çalışması Arızası, bakımı ve onarımı 3.3. Kurum (Partikül) Tutucu Görevi Yapısı ve çalışması 3.4. Alev Söndürücü Görevi Yapısı ve çalışması ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME: Öğrenci araç tamir kataloglarına ve üretici firma talimatlarına uygun olarak, atölye ortamında, standart süre içersinde aşağıdaki performans kriterlerini yerine getirecektir. 1. Selenoid valfli pompa enjektör ünitelerini kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar.. 2. Common Rail Dizel Enjeksiyon sisteminin kontrolleri ve onarımı ile ilgili işlemleri yapar. 3. EGR valfini kontrol eder ve değişimi ile ilgili işlemleri yapar. 108

110 MESLEĞİN ADI İŞLEM ANALİZ FORMU OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM NUMARASI 1 İŞLEMİN ADI YETERLİK ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar) STANDART Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak Araç Tamir Katalogu ve üretici firma talimatları 109 İŞ Dizel Motorlar Yakıt Enjeksiyon Sistemlerinin Bakım Ve Onarımını Yapmak Selenoid valfli pompa-enjektörleri kontrol etmek ve değiştirmek 1. Pompa-Enjektör ünitesi kullanılan yakıt sisteminin kontrolü 2. Pompa-Enjektör ünitesini motordan katoloğda belirtilen kurallara göre sökmek 3. Selenoid valfin elektriki kontrollerini yapmak 4. Meme ve iğne kısmının gözle kontrolleri yapmak 5. Pompa-Enjektörler ile beraber çalışan sesörlerin kontrolünü yapmak 1. SELENOİD VALFLİ POMPA- ENJEKTÖR ÜNİTELERİ 1.1. Genel yapısı 1.2. Sistemi oluşturan parçalar 1.3. Pompa-enjektör selenoid valfleri Basma başlangıcı Enjeksiyon miktarı Sinyalin kesilme etkisi Pompa-enjektör selenoid valfindeki akımın kontrolü Pompa-enjektör selenoid valfindeki akım akışı 1.4. Besleme pompası 1.5. Pompa-enjektör ünitesinin çalışması pompa-enjektör ünitesinin çalışması Yakıtın yüksek basınç odasına dolması Ön (pilot) enjeksiyon işlemi Ön (pilot) enjeksiyon 1. El aletlerini kullanmak 2. Özel takımları kullanmak 3. Katalog kullanmak 1. Motoru çalıştırmadan önce gerekli tedbirleri almak 2. Dikkatli ve hassas çalışmak 3. Temiz ve düzenli olmak 4. İş güvenlik kurallarına uymak

111 SÜRE: İşlemin Yapılış Süresi: 3 Saat NOT: işleminin sona ermesi Ana enjeksiyon işlemi Ana enjeksiyon işleminin sona ermesi 1.6. Yakıtın pompa-enjektör ünitesinden geriye dönüşü 1.7. Pompa-enjektör ünitelerinde kullanılan ek sistemler Yakıt soğutma sistemi Yakıt ön ısıtma sistemi 1.8. Pompa-enjektör üniteli sistemlerde kullanılan sensörler EGR elektrovanası konum sensörü Soğutma suyu sıcaklık sensörü Yakıt sıcaklık sensörü Emme havası basınç sensörü Motor devir ve ÜÖN sensörü Eksantrik mili sensörü Hava kütle debimetresi İşlemin Öğrenme Süresi: 12 Ders Saati 110

112 MESLEĞİN ADI İŞLEM NUMARASI 2 YETERLİK ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar) STANDART OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM ANALİZ FORMU 111 İŞ İŞLEMİN ADI Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak Atölye, anahtarlar, özel aparatlar, commonrail sistemi Araç Tamir Katalogu ve üretici firma talimatları Dizel Motorlar Yakıt Enjeksiyon Sistemlerinin Bakım Ve Onarımını Yapmak Common Rail Dizel Enjeksiyon sisteminin kontrollerini ve onarımını yapmak 1. Alçak basınç pompasını araç üzerinden sökmek kontrollerini yapmak ve takmak 2. Yüksek basınç pompasını motor üzerinden sökmek ve takmak 3. Basınç regülatörünü yakıt rampası üzerinden sökmek kontrollerini yapmak ve takmak 4. Enjektörleri motor üzerinden sökmek ve takmak 5. Yakıt sistemine ile çalışan sensörlerin kontrollerini yapmak 6. Elektronik kontrol ünitesinin kontrollerini yapmak 2. COMMON RAİL DİZEL ENJEKSİYON SİSTEMİ 2.1. Genel yapısı 2.2. Sistemi oluşturan parçalar Alçak basınç pompası Görevi Çeşitleri, yapısı ve çalışması Yakıt yüksek basınç pompası Görevi Yapısı Çalışması Yakıt ayar regülatörü (basınç regülatörü) Görevi Yapısı Çalışması Yakıt rampası (rail) Görevi Yapısı Enjektörler 1. El aletlerini kullanmak 2. Özel takımları kullanmak 3. Katalog kullanmak 4. Diyagnostik test cihazları kullanmak 5. Common Rail Dizel Enjeksiyon sisteminin onarımını yapmak 1. Motoru çalıştırmadan önce gerekli tedbirleri almak 2. Dikkatli ve hassas çalışmak 3. Temiz ve düzenli olmak 4. İş güvenlik kurallarına uymak

113 SÜRE: İşlemin Yapılış Süresi: 5 Saat Elektrikli enjektörler Hidrolik enjektörler 2.3. Comman rail dizel enjeksiyon sistemine kumanda eden sensörler Hall sensörü Motor devir sensörü Hava kütlesi ölçücüsü Soğutma suyu sıcaklık sensörü Gaz pedalı konum sensörü Emme manifoldu basınç sensörü Yükseklik sensörü Yakıt hattı basınç sensörü 2.4. Comman rail sisteminde hava almak 2.5. Comman rail dizel enjeksiyon sisteminin çalışması NOT: İşlem basamakları aracın marka ve modeline göre değişkenlik göstermektedir İşlemin Öğrenme Süresi: 12 Ders Saati 112

114 MESLEĞİN ADI İŞLEM ANALİZ FORMU OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI 113 İŞ Dizel Motorlar Yakıt Enjeksiyon Sistemlerinin Bakım Ve Onarımını Yapmak İŞLEM NUMARASI 3 İŞLEMİN ADI EGR valfini kontrol etmek ve değiştirmek YETERLİK ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar) STANDART Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak Araç Tamir Katalogu ve üretici firma talimatları 1. EGR valfini motor üzerinden sökmek, kontrollerini yapmak ve takmak. 2. Vakum pompasını motor üzerinden sökmek, kontrollerini yapmak ve takmak 3. EGR sisteminin sensörlerini sökmek, kontrollerini yapmak 4. Elektronik kontrol ünitesini kontrollünü yapmak 5. EGR modülasyon selenoidinin kontrolünü yapmak SÜRE: İşlemin Yapılış Süresi: 3 Saat 3. DİZEL MOTORLARDA EMİSYON 1. El aletlerini kullanmak KONTROL SİSTEMLERİ 2. Özel takımları kullanmak 3.1. EGR Sistemi 3. Katalog kullanmak EGR sisteminin 4. EGR sisteminin onarımını kullanılma nedenleri yapmak EGR sisteminin görevleri Sistemi oluşturan parçalar EGR sisteminin çalışması 3.2. Dizel Motorlarında Katalitik Konvertör Görevi Yapısı ve çalışması Arızası, bakımı ve onarımı 3.3. Kurum (Partikül) Tutucu Görevi Yapısı ve çalışması 3.4. Alev Söndürücü Görevi Yapısı ve çalışması NOT: İşlem basamakları aracın marka ve modeline göre değişkenlik göstermektedir 1. Motoru çalıştırmadan önce gerekli tedbirleri almak 2. Dikkatli ve hassas çalışmak 3. Temiz ve düzenli olmak 4. İş güvenlik kurallarına uymak İşlemin Öğrenme Süresi: 8 Ders Saati

115 MODÜL BİLGİ SAYFASI ALAN MESLEK/DAL DERS MODÜL MODÜLÜN KODU : MOTORLU ARAÇLAR TEKNOLOJİSİ : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI : OTOMOTİV ELEKTROMEKANİK TEKNOLOJİSİ : DİZEL MOTORU DİAGNOSTİĞİ : 525MT0018 SÜRE : 40/24 ÖN KOŞUL AÇIKLAMA :Dizel Motorları Yakıt Sistemleri, Sıra Tipi Dizel Yakıt Enjeksiyon Pompaları, Distribütör Tipi Dizel Yakıt Enjeksiyon Pompaları, Yeni Nesil Dizel Yakıt Sistemleri modüllerini almış olmak : Bu modülün iş başında uygulamalı olarak işlenmesi gerekir. Önce temrinlik araç üzerinde çalışılmalı daha sonra gerçek araç üzerinde çalışılmalıdır. ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ : Araştırma, gözlem, inceleme, anlatım, gösteri, soru-cevap, grup çalışması, uygulama, proje hazırlama yöntem ve teknikleri GENEL AMAÇ :Öğrenci, araç tamir kataloglarını referans alarak araçlarda bulunan dizel yakıt sisteminin arıza teşhis, test ve kontrollerini yapabilecektir. AMAÇLAR : Öğrenci; 1. Dizel yakıt enjeksiyon sisteminin diagnostik test cihazı ile genel kontrolünü yapabilecektir. 2. Selenoid valfli Pompa-Enjektör ünitesi kullanılan dizel yakıt sistemlerinin diagnostik test cihazı ile genel kontrolünü yapabilecektir 3. Common-Rail yakıt sistemi bulunan motorların diagnostik test cihazı ile genel kontrolünü yapabilecektir 4. Dizel motorlu araçlarda EGR sisteminin kontrolünü diagnostik test cihazı ile yapabilecektir 5. Dizel motorlarında ısıtma bujilerinin kontrol ve testlerini yapabilecektir. 6. Turbo şarj ve İntercooler sisteminin test ve kontrollerini yapabilecektir 114

116 İÇERİK: 1. DİAGNOSTİĞİN AŞAMALARI 1.1. Araç kabulü Araç kabul formunu doldurmak Araç kabul işlemlerini yapmak Yol testi ile arıza tespiti yapmak 1.2. Diagnos cihazının görevleri ve çeşitleri 1.3. Araç üzerinde diagnos bağlantı soketleri Soket seçiminde dikkat edilmesi gereken hususlar Diagnos cihazı bağlantı soketlerinin yerleri 1.4. Diagnos test cihazı bağlanırken dikkat edilmesi gereken kurallar 1.5. Diagnos test cihazında yapılan işlemler Hata kodu okuma Detaylı elektrik şeması okuma Sensör ve aktüvatörlerin kontrolü Hata kodu silme 2. POMPA-ENJEKTÖR ÜNİTESİNİN DİAGNOSTİK TESTİ 2.1. Yakıt sistemindeki tüm parametreleri değerlendirmek 2.2. Selenoid valfi test etmek 2.3. Pompa-enjektör yakıt sisteminde kullanılan tüm sensör ve aktüvatörlerin kontrolü 3. COMMON-RAİL YAKIT SİSTEMİNİN DİAGNOSTİK TESTİ 3.1. Yakıt sistemindeki tüm parametreleri değerlendirme 3.2. Basınç ayar regülatörünün elektriki kontrolleri ve test edilmesi 3.3. Common-rail yakıt sisteminde kullanılan enjektörlerin elektriki kontrolleri ve test edilmesi 3.4. Common-rail yakıt sisteminde kullanılan enjektörlerin adaptasyon işlemi 3.5. Common-rail yakıt sisteminde kullanılan tüm sensör ve aktüvatörlerin kontrolü ve test edilmesi 4. EGR SİSTEMİNİN KONTROLÜ VE TESTLERİ 4.1. EGR ısı sensörünün kontrolü 4.2. EGR soğutucusunun test ve kontrolü 4.3. EGR valfinin test ve kontrolü 5. DİZEL MOTORLARINDA ISITMA BUJİLERİNİN KONTROL VE TESTLERİ 6. TURBO ŞARJ VE İNTERCOOLER SİSTEMİNİN TEST VE KONTROLLERİ 6.1. Turbo şarj basınç sensörünün kontrolü 6.2. İntercooler ısı sensörünün kontrolü ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME: Öğrenci araç tamir kataloglarına ve üretici firma talimatlarına uygun olarak, atölye ortamında, standart süre içersinde aşağıdaki performans kriterlerini yerine getirecektir. 1. Dizel yakıt enjeksiyon sistemini diagnostik test cihazını kullanarak genel kontrolü ile ilgili işlemleri yapar. 2. Selenoid valfli Pompa-Enjektör ünitesinde kullanılan dizel yakıt sistemlerini diagnostik test cihazını kullanarak genel kontrolü ile ilgili işlemleri yapar. 3. Common-Rail yakıt sistemi bulunan motorları diagnostik test cihazını kullanarak genel kontrolü ile ilgili işlemleri yapar. 4. Dizel motorlu araçlarda EGR sisteminin kontrolünü diagnostik test cihazını kullanarak genel kontrolü ile ilgili işlemleri yapar. 5. Dizel motorlarında ısıtma bujilerinin kontrol ve testleri ile ilgili işlemleri yapar. 6. Turbo şarj ve İntercooler sisteminin test ve kontrolleri ile ilgili işlemleri yapar. 115

117 MESLEĞİN ADI İŞLEM ANALİZ FORMU OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM NUMARASI 1 İŞLEMİN ADI YETERLİK ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar) STANDART Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak El aletleri, özel aparatlar, katalog, Diagnos cihazı Araç Tamir Katalogu ve üretici firma talimatları İŞ Dizel Motorlar Yakıt Enjeksiyon Sistemlerinin Bakım ve Onarımını Yapmak Dizel yakıt enjeksiyon sisteminin diagnostik test cihazı ile genel kontrolünü yapmak 1. Sürücü koltuğuna koruyucu kılıf takmak 2. Aracı çalışma sıcaklığına ulaşana kadar çalıştırmak 3. Araç bilgilerini diagnos cihazına girmek 4. Aracın diagnos soket yerini bulmak 5. Diagnos test cihazının soketini takmak 6. Diagnos cihazında yakıt sistemine girmek 7. Diagnos test cihazı ile yakıt sistemi kontrollerini yapmak 8. Motoru stop etmek 9. Soketi çıkartmak SÜRE: İşlemin Yapılış Süresi: 1 Saat NOT: 1. DİAGNOSTİĞİN AŞAMALARI 1.1. Araç kabulü Araç kabul formunu doldurmak Araç kabul işlemlerini yapmak Yol testi ile arıza tespiti yapmak 1.2. Diagnos cihazının görevleri ve çeşitleri 1.3. Araç üzerinde diagnos bağlantı soketleri Soket seçiminde dikkat edilmesi gereken hususlar Diagnos cihazı bağlantı soketlerinin yerleri 1.4. Diagnos test cihazı bağlanırken dikkat edilmesi gereken kurallar 1.5. Diagnos test cihazında yapılan işlemler Hata kodu okuma Detaylı elektrik şeması okuma Sensör ve aktüvatörlerin kontrolü Hata kodu silme 1. El aletlerini kullanmak 2. Katalog kullanmak 3. Diagnos cihazını kullanmak 1. Dikkatli ve hassas çalışmak 2. Temiz ve düzenli olmak 3. İş güvenlik kurallarına uymak İşlemin Öğrenme Süresi: 5 Ders Saati 116

118 MESLEĞİN ADI İŞLEM ANALİZ FORMU OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM NUMARASI 2 İŞLEMİN ADI YETERLİK ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar) STANDART 1. Sürücü koltuğuna koruyucu kılıf takmak 2. Aracı çalışma sıcaklığına ulaşana kadar çalıştırmak 3. Araç bilgilerini diagnos cihazına girmek 4. Aracın diagnos soket yerini bulmak 5. Diagnos test cihazının soketini takmak 6. Diagnos cihazında yakıt sistemine girmek 7. Diagnos test cihazı ile Pompa- Enjektör ünitesi kullanılan dizel yakıt sisteminin kontrollerini yapmak 8. Motoru stop etmek 9. Soketi çıkartmak Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak El aletleri, özel aparatlar, katalog, Diagnos cihazı Araç Tamir Katalogu ve üretici firma talimatları İŞ Dizel Motorlar Yakıt Enjeksiyon Sistemlerinin Bakım ve Onarımını Yapmak Selenoid valfli Pompa-Enjektör ünitesi kullanılan dizel yakıt sistemlerinin diagnostik test cihazı ile genel kontrolünü yapmak 2. POMPA-ENJEKTÖR 1. El aletlerini kullanmak ÜNİTESİNİN DİAGNOSTİK 2. Katalog kullanmak TESTİ 3. Diagnos cihazını kullanmak 2.1. Yakıt sistemindeki tüm parametreleri değerlendirmek 2.2. Selenoid valfi test etmek 2.3. Pompa-enjektör yakıt sisteminde kullanılan tüm sensör ve aktüvatörlerin kontrolü 1. Dikkatli ve hassas çalışmak 2. Temiz ve düzenli olmak 3. İş güvenlik kurallarına uymak SÜRE: İşlemin Yapılış Süresi: 1 Saat NOT: İşlemin Öğrenme Süresi: 5 Ders Saati 117

119 MESLEĞİN ADI İŞLEM ANALİZ FORMU OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM NUMARASI 3 İŞLEMİN ADI YETERLİK ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar) STANDART Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak El aletleri, özel aparatlar, katalog, Diagnos cihazı Araç Tamir Katalogu ve üretici firma talimatları İŞ Dizel Motorlar Yakıt Enjeksiyon Sistemlerinin Bakım ve Onarımını Yapmak Common-Rail yakıt sistemi bulunan motorların diagnostik test cihazı ile genel kontrolünü yapmak 1. El aletlerini kullanmak 2. Katalog kullanmak 3. Diagnos cihazını kullanmak 1. Sürücü koltuğuna koruyucu kılıf takmak 2. Aracı çalışma sıcaklığına ulaşana kadar çalıştırmak 3. Araç bilgilerini diagnos cihazına girmek 4. Aracın diagnos soket yerini bulmak 5. Diagnos test cihazının soketini takmak 6. Diagnos test cihazı ile Common- Rail yakıt sistemi bulunan motorların dizel yakıt sisteminin kontrollerini yapmak 7. Motoru stop etmek 8. Soketi çıkartmak SÜRE: İşlemin Yapılış Süresi: 1 Saat NOT: 3. COMMON-RAİL YAKIT SİSTEMİNİN DİAGNOSTİK TESTİ 3.1. Yakıt sistemindeki tüm parametreleri değerlendirme 3.2. Basınç ayar regülatörünün elektriki kontrolleri ve test edilmesi 3.3. Common-rail yakıt sisteminde kullanılan enjektörlerin elektriki kontrolleri ve test edilmesi 3.4. Common-rail yakıt sisteminde kullanılan enjektörlerin adaptasyon işlemi 3.5. Common-rail yakıt sisteminde kullanılan tüm sensör ve aktüvatörlerin kontrolü ve test edilmesi 1. Dikkatli ve hassas çalışmak 2. Temiz ve düzenli olmak 3. İş güvenlik kurallarına uymak İşlemin Öğrenme Süresi: 5 Ders Saati 118

120 MESLEĞİN ADI İŞLEM ANALİZ FORMU OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM NUMARASI 4 İŞLEMİN ADI YETERLİK ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar) STANDART Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak El aletleri, özel aparatlar, katalog, Diagnos cihazı Araç Tamir Katalogu ve üretici firma talimatları İŞ Dizel Motorlar Yakıt Enjeksiyon Sistemlerinin Bakım ve Onarımını Yapmak Dizel motorlu araçlarda EGR sisteminin kontrolünü diagnostik test cihazı ile yapmak 1. Sürücü koltuğuna koruyucu kılıf takmak 2. Aracı çalışma sıcaklığına ulaşana kadar çalıştırmak 3. Araç bilgilerini diagnos cihazına girmek 4. Aracın diagnos soket yerini bulmak 5. Diagnos test cihazının soketini takmak 6. Diagnos test cihazı EGR sisteminin kontrollerini yapmak 7. Motoru stop etmek 8. Soketi çıkartmak 4. EGR SİSTEMİNİN KONTROLÜ VE TESTLERİ 4.1. EGR ısı sensörünün kontrolü 4.2. EGR soğutucusunun test ve kontrolü 4.3. EGR valfinin test ve kontrolü 1. El aletlerini kullanmak 2. Katalog kullanmak 3. Diagnos cihazını kullanmak 1. Dikkatli ve hassas çalışmak 2. Temiz ve düzenli olmak 3. İş güvenlik kurallarına uymak SÜRE: İşlemin Yapılış Süresi: 1 Saat NOT: İşlemin Öğrenme Süresi:3 Ders Saati 119

121 MESLEĞİN ADI İŞLEM ANALİZ FORMU OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM NUMARASI 5 İŞLEMİN ADI YETERLİK ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar) STANDART Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak El aletleri, özel aparatlar, katalog, Diagnos cihazı Araç Tamir Katalogu ve üretici firma talimatları İŞ Dizel Motorlar Yakıt Enjeksiyon Sistemlerinin Bakım ve Onarımını Yapmak Dizel motorlarında ısıtma bujilerinin kontrol ve testlerini yapmak 1. Sürücü koltuğuna koruyucu kılıf takmak 2. Aracı çalışma sıcaklığına ulaşana kadar çalıştırmak 3. Araç bilgilerini diagnos cihazına girmek 4. Aracın diagnos soket yerini bulmak 5. Diagnos test cihazının soketini takmak 6. Diagnos test cihazı ile ısıtma bujilerinin kontrollerini yapmak 7. Motoru stop etmek 8. Soketi çıkartmak 5. DİZEL MOTORLARINDA ISITMA BUJİLERİNİN KONTROL VE TESTLERİ 1. El aletlerini kullanmak 2. Katalog kullanmak 3. Diagnos cihazını kullanmak 1. Dikkatli ve hassas çalışmak 2. Temiz ve düzenli olmak 3. İş güvenlik kurallarına uymak SÜRE: İşlemin Yapılış Süresi: 1 Saat NOT: İşlemin Öğrenme Süresi:2 Ders Saati 120

122 MESLEĞİN ADI İŞLEM ANALİZ FORMU OTOMOTİV ELEKTROMEKANİKERLİĞİ/ İŞ MAKİNELERİ BAKIM ONARIMCISI İŞLEM NUMARASI 6 İŞLEMİN ADI YETERLİK ORTAM (Araç-gereç, ekipman ve koşullar) STANDART Dizel motorları yakıt sistemlerinin bakım ve onarımını yapmak El aletleri, özel aparatlar, katalog, Diagnos cihazı Araç Tamir Katalogu ve üretici firma talimatları İŞ Dizel Motorlar Yakıt Enjeksiyon Sistemlerinin Bakım ve Onarımını Yapmak Turbo şarj ve İntercooler sisteminin test ve kontrollerini yapmak 1. Sürücü koltuğuna koruyucu kılıf takmak 2. Aracı çalışma sıcaklığına ulaşana kadar çalıştırmak 3. Araç bilgilerini diagnos cihazına girmek 4. Aracın diagnos soket yerini bulmak 5. Diagnos test cihazının soketini takmak 6. Diagnostik test cihazı ile Turbo şarj ve İntercooler sisteminin test ve kontrollerini yapmak 7. Motoru stop etmek 8. Soketi çıkartmak 6. TURBO ŞARJ VE 1. El aletlerini kullanmak İNTERCOOLER SİSTEMİNİN 2. Katalog kullanmak TEST VE KONTROLLERİ 3. Diagnos cihazını kullanmak 6.1. Turbo şarj basınç sensörünün kontrolü 6.2. İntercooler ısı sensörünün kontrolü 1. Dikkatli ve hassas çalışmak 2. Temiz ve düzenli olmak 3. İş güvenlik kurallarına uymak SÜRE: İşlemin Yapılış Süresi: 1 Ders Saati NOT: İşlemin Öğrenme Süresi: 4 Ders Saati 121