Sanayi ve Ticaret Bakanlığı AB UYUM SÜRECİNDE TEKNİK MEVZUAT UYUMU ELEKTRONİK ÜRÜNLERDE UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ 13 Haziran 2005 TOBB GÜL ARI
AB TEKNİK MEVZUAT UYUMU 4703 Sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun 1. Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik 2. Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları ile Onaylanmış Kuruluşlara Dair Yönetmelik 3. CE Uygunluk İşaretinin Ürüne İliştirilmesine ve Kullanılmasına Dair Yönetmelik 4. Teknik Mevzuatın ve Standartların Türkiye ile Avrupa Birliği Arasında Bildirimine Dair Yönetmelik.
BAKANLIĞIMIZ CE İŞARETİ GEREKTİREN YÖNETMELİKLERİNDE SON DURUM 4703 sayılı yasa ile yurt içinde üretilen ve ithal edilecek ürünlerde teknik düzenlemesi gerektiriyor ise CE işareti aranması zorunlu hale getirilmiştir. Bakanlığımız, sorumluluğuna verilen ve CE işaretlemesi gerektiren 16 adet AB direktifinin 15 adedini uyumlaştırıp yönetmelik olarak yayınlamıştır.
STB YENİ YAKLAŞIM YÖNETMELİKLERİ TEKNİK MEVZUAT Resmi Gazete Mecburi uygulama Direktif No Adı tarihi 73/23/EEC Belirli Gerilim Sınırları Dahilinde Kullanılmak Üzere 11/1/2002-24637 11/1/2003 Tasarlanmış Elektrikli Teçhizat İle İlgili Yönetmelik 89/336/EEC Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmeliği 2/6/2002-24773 2/6/2003 94/9/EEC Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu 27/10/2002-24919 31/12/2003 Sistemler İla İlgili Yönetmelik 98/37/EC Makine Emniyeti Yönetmeliği 5/6/2002-24776 5/12/2003 93/15/EEC Sivil Kullanım Amaçlı Patlayıcı Maddelerin Belgelendirilmesi 15/10/2002-24907 1/7/2003 Piyasaya Arzı ve Denetlenmesi Hakkında Yönetmelik 2000/14/EC Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu İle İlgili Yönetmelik 22/1/2003-25001 I inci safha: 3/7/2004 II nci safha: 3/1/2006 95/16/EC Asansör Yönetmeliği 15/2/2003-25021 15/8/2004 96/57/EC Ev Tipi Elektrikli Buzdolapları, Dondurucular ve 22/1/2003-25001 1/1/2005 Kombinasyonlarının Enerji Verimlilik Şartları ile İlgili Yönetmelik 2000/9/EC İnsan Taşımaya Yönelik Teleferikler 2000/55/EC Floresan Aydınlatma için Balastların Enerji Verimliliği 02/05/2003-25096 I inci 15/1/2005 II nci safha 15/7/2006 92/42/EEC Yeni Sıcak Su Kazanlarına Dair Yönetmelik 31/3/2002-24712 31/3/2003 90/396/EEC Gaz Yakan Cihazlara Dair Yönetmelik 1/4/2002-24713 1/4/2003 87/404/EEC Basit Basınçlı Kaplar Yönetmeliği 31/3/2002-24712 31/3/2003 97/23/EC Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği 10/4/2002-24722 1/7/2003 99/36/EC Taşınabilir Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği 5/6/2002-24776 1/7/2003 90/384/EEC Otomatik Olmayan Tartı Aletleri Yönetmeliği 17/4/2002-24729 1/6/2003
YENİ YAKLAŞIM Yeni yaklaşımın temel ilkesi, teknik özelliklerin tek tek uyumlaştırılması yerine benzer ürünler bir araya toplanarak, tek bir direktif ile asgari güvenlik koşullarının sağlanmasıdır. Modüler yaklaşımda ürün grubunun risk düzeyine göre, her direktifte söz konusu ürünlerin hangi modüllere tabi olacağı belirlenmiştir.
YENİ YAKLAŞIM Düşük modüllerde üreticinin uygunluk beyanı yeterli olduğu için, bu modüller düşük riskli ürünlere uygulanır. Yüksek risk taşıyan ürünler için üreticinin beyanı yetmez ve bir uygunluk değerlendirme kuruluşunun yapacağı testlere ihtiyaç duyulur.
YENİ YAKLAŞIM Bu yaklaşımın amacı, üreticiye ürünün uygunluğunu değerlendirmede farklı seçenekler sunarak esneklik sağlamaktır. Asgari güvenlik koşullarını sağlayan ürünün güvenli olduğu kabul edilir, bu nedenle standartlar ihtiyaridir.
YENİ YAKLAŞIM Yeni yaklaşım yönetmeliklerine göre; esas olarak bir ürünün hangi yönetmeliğin kapsamında olduğunu belirleme sorumluluğu üreticiye aittir. Çünkü kapsam ürünün nerede kullanacağına bağlı olarak da değişebilmektedir Ürün kullanıldığı yer ve amaç itibariyle onaylanmış kuruluş gerektiren bir yönetmelik kapsamına giriyorsa CE işaretlemesinin Onaylanmış Kuruluşlar aracılığı ile yapılması gerekmektedir.
YENİ YAKLAŞIM Bakanlığımızca yayımlanan yeni yaklaşım direktifleri ve eklerinde yönetmelik kapsamı ürünler için güvenlik ve CE işaretlemesi konusunda izlenecek yollar detaylı bir şekilde belirtilmiştir. Üretici, ürününün taşıdığı risklere göre gerekli tedbirleri alıp, ürününü piyasa güvenli bir şekilde sunmak ve bunları belgelendirmek zorundadır.
Ürün Yeni Yaklaşım Direktifi Kapsamına giriyor mu? HAYIR CE işareti Zorunlu Değil EVET Hangi Direktif veya Direktiflerin Kapsamına Giriyor? Uyumlaştırılmış Standartlar var mı? EVET HAYIR Uluslararası Standartlar, Milli Standartlar var mı? HAYIR Direktif Gerekleri Esas Alınır Onaylanmış Kuruluş Öngörülüyor mu? HAYIR EVET İmalatçının kendi Laboratuar imkanı var mı? HAYIR Muayene ve Deney Kuruluşu Uygun Modül Seçilir. Uygunluk Değerlendirmesi Yapılması Teknik Dosya Hazırlanması AT Uygunluk Beyanının Hazırlanması CE işaretinin ürüne iliştirilmesi
LVD EMC DİREKTİFLERİ 73/23/AT sayılı Belirli Gerilim Sınırları Dahilinde Kullanılmak Üzere Tasarlanmış Elektrikli Teçhizat İle İlgili Yönetmelik (LVD) 11 Ocak 2003 tarihinde zorunlu uygulamaya girmiştir. 89/336/AT sayılı Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmeliği (EMC) 2 Haziran 2003 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
LVD DİREKTİFİ LVD Direktifinin amacı; alternatif akım için 50 volt - 1000 volt arasında, doğru akım için 75 volt - 1500 volt arasında değişen anma gerilimlerinde kullanılmak üzere tasarımlanan elektrikli teçhizatın güvenli olarak piyasaya arzı için gerekli emniyet kuralları ile uygunluk değerlendirme prosedürlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
LVD DİREKTİFİ TEMEL EMNİYET GEREKLERİ Teçhizat, parçaları ile birlikte emniyetli ve düzgün bir şekilde monte edilerek bağlanabilmesini sağlayacak şekilde yapılmalıdır. İnsanların ve evcil hayvanların, doğrudan yada dolaylı elektrik temasından kaynaklanabilecek veya elektrikli teçhizattan kaynaklanan ve tecrübelerle anlaşılan elektrik dışı tehlikelere karşı yeterince korunmasını, Tehlikeye yol açabilecek sıcaklık, ark yada radyasyonun oluşmamasını, Öngörülebilen şartlar için yalıtımın uygun olmasını, sağlamak için tedbirler alınmalıdır.
LVD DİREKTİFİ TEMEL EMNİYET GEREKLERİ Cihazın, çevre şartlarına ve aşırı yüke dayanıklı, insanlar, evcil hayvanlar ve mallar tehlikeye düşmeyecek şekilde kullanılmasını sağlamak için teknik tedbirler alınmalıdır. Tasarlanan amaca uygun olarak kullanılması ve yeterli şekilde bakımının yapılması kaydıyla, belirtilen tehlikelere karşı koruma sağlanacak şekilde tasarımlanmalıdır.
LVD DİREKTİFİ TEMEL EMNİYET GEREKLERİ İmalatçı unvanı, marka ismi cihaz üzerine yada bu mümkün değil ise ambalajı üzerine açıkça basılmalıdır. Elektrikli teçhizatın emniyetli bir şekilde ve tasarlanan amacına uygun olarak kullanılmasını sağlayacak özelliklerini anlatan kullanma kılavuzu, teçhizat üzerinde veya her ürünle birlikte verilmek zorundadır.
LVD DİREKTİFİ UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ Bu Yönetmelik kapsamındaki ürünlere CE uygunluk işaretinin iliştirilmesi için izlenmesi gereken modül A Modülüdür. A Modülüne göre üretici, ürünün ilgili teknik düzenlemede belirtilen temel gereklere uygunluğunu iç üretim kontrolü ile sağlar. Üretici, Teknik Dosyasını hazırlar ve ürünlerin teknik düzenlemenin gereklerini yerine getirdiğini beyan ve garanti eder. Üretici, her ürüne CE uygunluk işaretini iliştirir ve yazılı bir uygunluk beyanı düzenler.
EMC DİREKTİFİ EMC Direktifinin amacı; işleyişi diğer cihazları bozabilecek veya diğer cihazlardan etkilenip bozulabilecek bütün elektrikli ve elektronik cihazlara uygulanacak temel güvenlik gereklerini, belgelendirilmelerini, işaretlenmelerini ve piyasaya arz edilme kural ve koşullarını belirlemektedir.
EMC DİREKTİFİ İmalat ve koruma ile ilgili genel şartlar Yönetmeliğin 5 inci maddesinde verilmektedir. Buna göre cihaz, elektromanyetik uyumluluk bakımından aşağıda belirtilen koruma şartlarını yerine getirmelidir. a) Cihazın yarattığı elektromanyetik bozulma, radyo ve telekomünikasyon cihazları ve diğer cihazların amaçlandığı gibi çalışmasını sağlayacak seviyeyi geçmemelidir. b) Cihaz, amaçlandığı gibi çalışmasını sağlayacak seviyede yapısal elektromanyetik bozulma bağışıklığına sahip olmalıdır.
EMC DİREKTİFİ UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ İmalat ve koruma ile ilgili genel şartlar Yönetmeliğin 5 inci maddesinde verilmektedir. Buna göre cihaz, elektromanyetik uyumluluk bakımından aşağıda belirtilen koruma şartlarını yerine getirmelidir. a) Cihazın yarattığı elektromanyetik bozulma, radyo ve telekomünikasyon cihazları ve diğer cihazların amaçlandığı gibi çalışmasını sağlayacak seviyeyi geçmemelidir. b) Cihaz, amaçlandığı gibi çalışmasını sağlayacak seviyede yapısal elektromanyetik bozulma bağışıklığına sahip olmalıdır.
EMC DİREKTİFİ UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ Standardların uygulandığı cihazlarda uygunluk Değerlendirmesi Standardlar uygulanarak imal edilen cihazların bu Yönetmelik ile uygunluğu, üreticisi tarafından AT Uygunluk Beyanı düzenlenerek belgelendirilir (Modül A). Ancak uygulamada bir firmanın gerekli testleri kendi laboratuarlarında yapması genellikle imkansız olduğundan konuyla ilgili olarak başka bir laboratuvara başvurması gerekmektedir.
EMC DİREKTİFİ UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ Standardların uygulanmadığı cihazlarda uygunluk değerlendirmesi Üreticinin standardları uygulamadığı veya kısmen uyguladığı yahut bu standardların yetersiz kaldığı durumlarda teknik dosyası, testleri yapan ilgili yetkili kuruluştan alınan, temel emniyet gerekleri ile uygunluğunu gösteren prosedürleri açıklayan bir teknik rapor veya belgeyi içermek zorundadır (Modül Aa). Bu cihazın bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğunu AT Uygunluk Beyanı düzenleyerek deklare eder. Bu yükümlülükler yerine getirilerek piyasaya sürülen cihazların temel emniyet gereklerini sağladığı kabul edilir.
EMC DİREKTİFİ UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ Radyokominikasyon cihazlarında uygunluk değerlendirmesi Radyokomünikasyon için tasarlanmış cihazlar (Uluslararası Telekomünikasyon sözleşmesinde tanımlandığı şekilde) için üreticisi, onaylanmış kuruluşların birinden AT Tip İnceleme Belgesini (Modül B) aldıktan sonra bu cihazın bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğunu deklere eder. (Modül C) Ürünü için teknik dosyasını hazırlayıp AT Uygunluk Beyanında bulunan üretici, ürününe CE Uygunluk işaretini iliştirir. CE işaretini cihazın üstüne, bu mümkün değilse ambalajın üstüne, tanıtma ve kullanma kılavuzuna veya garanti belgesine okunabilir, görülebilir, sabit ve silinmeyecek bir şekilde iliştirilir.
EMC DİREKTİFİ UYGUNLUK DEĞERLENDİRME PROSEDÜRLERİ Üreticinin belgelendirmesi Tam uygulanması Modül A Üreticinin AT Uygunluk Beyanı Uyumlaştırılmış Standartların uygulanması Diğerleri üretici Ürünün çeşidi Uyumlaştırılmış standartların kısmen uygulanması veya hiç uygulanmaması Üretici tarafından hazırlanan teknik dosya Teknik rapor veya bir OK un belgelendirmesi Modül Aa Radyo Vericileri AT Tip İncelemesi AT Onaylanmış Tipe Uygunluk Beyanı Modül B Modül C
ÖZETLE; Elektrikli ürünler için, eğer üretici kendi yaptığı uygunluk testlerini, değerlendirmelerini yeterli görürse uygunluğa da karar verebilmektedir, eğer yeterli görmüyorsa ürünün mevzuata uygunluğunu teyid etmek amacıyla bir uygunluk değerlendirme kuruluşundan destek alır. Uygun olduğuna karar verilen ürün için bir uygunluk beyanı hazırlanır ve CE işareti ürüne iliştirilir HER DURUMDA UYGUNLUK BEYANINI İMZALAYAN BUNUN SORUMLULUĞUNU DA TAŞIMAKTADIR
İLGİNİZE TEŞEKKÜRLER SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Elektrik Elektronik Şube GÜL ARI (312) 286 03 65 / 25 49 gular@sanayi.gov.tr www.sanayi.gov.tr