BaĢ Ve Boyun Yaralanmaları



Benzer belgeler
Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

5- YARALANMALARDA İLKYARDIM

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

Yaralanmalarda Ve Göze, Kulağa, Buruna Yabancı Cisim Kaçmalarında İlk Yardım

Yaralanmalar. Bölüm 5

KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMALARDA İLKYARDIM. Yrd. Doç.Dr. Kadri KULUALP

YARA VE YARA ÇEŞİTLERİ. Öğr. Gör. Nurhan BİNGÖL

İLK YARDIMIN TEMEL UYGULAMALARI...1

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM: İLKYARDIMIN TEMEL İLKELERİ

Spor yaralanmaları ve tedavi yöntemleri

Yrd.Doç.Dr.Ali EKİ Ege Üniversitesi

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-2

Kırık, Çıkık ve Burkulmalar

5. Aşağıdakilerden hangisi dış kanamalarda ilkyardım uygulamalarından biri değildir?

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-1

Kırık-Çıkık Ve Burkulmalarda İlk Yardım

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi

KANAMA. Damar bütünlüğünün bozulması sonucu kanın damar. dıģına (vücut içine veya dıģına doğru) boģalmasıdır.

SOLUNUM YOLU TIKANIKLIĞI VE BOĞULMALARDA İLK YARDIM

2. Aşağıdakilerden hangisi göze yabancı cisim batmasında yapılan ilkyardım uygulamalarından biri değildir?

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM VII KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMALARDA İLKYARDIM

KANAMA DURDURUCU TIBBİ CİHAZ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM V KANAMALARDA İLK YARDIM

(ANEVRİZMA) Dr. Dağıstan ALTUĞ

TRAVMATOLOJİK ACİLLER

İLK YARDIM DENEME SINAVI Aşağıdakilerden hangisi yaşam bulgusu değildir? A) Bilinç. B) Solunum ve dolaşım. C) Vücut ısısı kan basıncı

MENİSKÜS ZEDELENMELERİ

KANAMALARDA İLKYARDIM

BEL AĞRISI. Dahili Servisler

Editörler. Doç.Dr.Hicran Yıldız & Dr.Emine Çatal İLK YARDIM

C-Ç E-F G-Ğ 248 İLKYARDIM

Temel Yaşam Desteği. Yetişkinlerde, çocuklarda ve bebeklerde farklı uygulamalar yapılır.

Kanama Ve Şokta İlk Yardım

13. Gerektiren bir durumda Türkiye de aranması gereken numara hangisidir? A) 112 B) 110 C) 118 D) 155


Boğulma. Vücut dokularına yeterli oksijen gitmemesi sonucu dokularda bozulma meydana gelmesine boğulma denir. Nedenleri: Dilin geriye kaçması,

BOYUN VE BEL FITIKLARI

YARALANMALARDA İLKYARDIM

ÇALIŞMA SORULARI 4. 5) Bulantı, kusma, ishal şikâyetleri olan kişi hangi yolla zehirlenmiştir? A) Hareket B) Solunum C) Sinir D) Sindirim

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM VIII BOĞULMALARDA İLKYARDIM

Gövdenin Yumuşak Doku Yaralanmaları

KANAMA VE ŞOKTA İLK YARDIM

Boyun Ağrıları Bulgu ve Belirtiler:

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir.

Yanık, Donma Ve Sıcak Çarpmasında İlk Yardım

YANIK, DONMA VE SICAK ÇARPMASINDA İLKYARDIM


İLK YARDIM EĞİTİMİNE HOŞGELDİNİZ

ÇALIŞMA SORULARI 3. 1) Vücutta kanın dolaşımını hangi organlar sağlar? A) Akciğerler B) Kalp ve damarlar C) Böbrekler D) Karaciğer

ÖN ÇAPRAZ BAĞ ZEDELENMELERİ

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

1. Aşağıdakilerden hangisi kırık çıkık burkulmalarda uygulanan ilkyardım uygulamalarından biri değildir?

TEMEL YAŞAM DESTEĞİ SOLUNUMUN SAĞLANMASI

PIHTIÖNLER (KAN SULANDIRICI) İLAÇ KULLANIM KILAVUZLARI }EDOKSABAN (LİXİANA)

ÇALIŞMA SORULARI Aşağıdakilerden hangisi ilk önce yapılmalıdır? A) Hava yolunun açılması B) Suni solunum C) Kalp masajı D) Kanama kontrolü

Solunum ve Kalp Durması Nedir? Solunum Durması: Kalp Durması: Temel YaĢam Desteği Nedir? ilaçsız Hayat Kurtarma Zinciri Nedir?

SPOR YARALANMALARINDA TEDAVİ YÖNTEMLERİ PROF.DR. MİTAT KOZ

KANAMALAR VE ŞOK İLKYARDIM

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM VI YANIK, SICAK ÇARPMASI VE DONMADA İLKYARDIM

TC SAĞLIK BAKANLIĞI ANTALYA KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ ANTALYA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ

ÜNİTE-10. Kırık Çıkık ve Burkulmalarda İlk Yardım

1-Kendisinin ve hasta/yaralının güvenliğinden emin olunur,

ACİL SERVİS TRİYAJ TALİMATI

VÜCUT BAKIMI VE TEMĠZLĠĞĠ

Pazartesi İzmir Basın Gündemi

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü SAĞLIK ALANI İLK YARDIM KURS PROGRAMI

Sağlık Bülteni İLK YARDIM BÖLÜM III TEMEL YAŞAM DESTEĞİ

T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü. Mesleki Gelişim Programı ALAN ALT ALAN KODU. (Özel)

1. Aşağıdakilerden hangisi kırık, çıkık, burkulmalarda ilkyardım uygulamalarından biri değildir?

Temel Stoma Bilgisi:Yara ve Bakımı Stoma-Ostomi Tanımı. Dersin Adı: Stoma Hemşireliği Sorumlu: Öğr. Gör. Bircan KARA

5) Çeşitli sebeplerle beyine giden oksijen miktarının azalmasıyla oluşan tabloya ne denir? A) Kusma B) Bayılma C) Kalp krizi D) Beyin felci

2. Solunum yoluyla gaz zehirlenmelerinde yapılması doğru olan uygulama nedir?

KALP KRİZİNDE İLK MÜDAHALE VE STENTLİ HASTANIN YAŞAMI. Uzm.Dr. Selahattin TÜREN Kardiyoloji Bölümü

Romatizma BR.HLİ.066

KANAMALARDA İLK YARDIM

YANIKLARDA İLK YARDIM

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri;

Solunum ve Kalp Durması Nedir?

Orta Kulak İltihabı (Otitis Media)

YARA VE YARA ÇEŞİTLERİ

Prof. Dr. Pınar AYDIN O DWEYER

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ İLAÇ UYGULAMA TALİMATI

Travma. Ülkemizde travma nedeniyle ölümlerde trafik kazaları birinci sırada yer alırken; iş kazaları 2. sırada yer almaktadır.

PIHTIÖNLER(KAN SULANDIRICI) İLAÇ KULLANIM KILAVUZLARI DABİGATRAN(PRADAXA)

Epilepsi nedenlerine gelince üç ana başlıkta incelemek mümkün;

2-HASTA/YARALININ OLAY YERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Hisar Intercontinental Hospital

KULLANMA TALİMATI. Etkin Madde: Mepiramin maleat, lidokain hidroklorür, dekspantenol.

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.

hasta EĞİTİMİ Bel fıtığını anlamak ve Anüler Kapama için Barricaid Protezi

Anestezi Uygulama II Bahar / Ders:9. Anestezi ve Emboliler

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI

4-KANAMALARDA İLKYARDIM

2. Aşağıdakilerden hangisi kafatası ve omurga yaralanması nedenlerinden değildir?

ÜNİTE-7. Yaralanmalarda İlk Yardım

SUTURASYON UMKE.

YANIKLAR ve İLKYARDIM GİRİŞİMLERİ. Öğr.Gör. NURHAN BİNGÖL

A) B) C) D) 2. yanlış olan A) B) C) D) 3. uygulanmaz A) B) C) D) 4. A) B) C) D) 5. A) B) C) D) 6. A) B) C) D) 7. A) B) C) D) 8.

Pediatrik Temel Yaşam Desteğine Giriş. Öğr. Gör. Nurhan BİNGÖL

Transkript:

BaĢ Ve Boyun Yaralanmaları

KAFATASI VE YÜZ Ne kadar küçük boyutta olursa olsun, sporcunun kafatasına alacağı travmada ilk olarak hava yolunun açıklığı kontrol edilmelidir. Kafatasında ve yüzde çok fazla sayıda kan damarı vardır ve bunlar cilde çok yakındır. Birden bol miktarda kanama görüldüğünde kanama üzerine yoğunlaşılır ve sporcunun hava yolunun açık olup olmadığı ihmal edilir. Bu kanama sporcunun hava yolunu kısmi olarak kapatabilir.

Kanamanın boyutu kemik yapılarda, kafatasında veya boyunda olabilecek daha ciddi boyuttaki yaralanmanın gözardı edilmesine yol açabilir. Her zaman için yaralanmanın mekanizmasını göz önünde bulundurmakta fayda vardır. Kanama küçük bir problemdir değildir, ancak kolaylıkla kontrol edilebilir. Öte yandan daha ciddi sonuçlara yol açabilecek ciddi yaralanmalar gözardı edilmemelidir.

Yaralanmış bölge üzerine kanamanın kontrolü için bası yapmadan önce kanayan bölgenin altında daha ciddi bir yaralanmanın olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Küçük bir yaralanmada bile kafada ve yüzde ciddi kanamalar görülebilir. Yaralanmanın şiddeti kanamanın boyutuyla ilişkilendirilmemelidir.

Kafatası ve yüzdeki travmalarda genel olarak yumuşak doku travmalarında uygulanan yöntemler geçerlidir ancak birkaç istisnai durum vardır:

Buz veya soğuk paketlerle (cold pack) kompres uygulanmamalıdır.

Kafatası kemiklerine zarar gelme ihtimali tam olarak belirlenmeden, kafa derisi yaralanmaları, yara üzerindeki pıhtılar ve kan birikintileri hemen temizlenmemelidir. Çünkü hızla temizlenirse kanama tekrar başlayabilir. Hafif bir cilt sıyrığı varsa antrenör tarafından temizlenebilir ancak ciddi bir yaralanmada antrenör yarayı temizlememelidir. Bu durumda olaya hekim kontrolünde müdahale edilir. Ayrıca yine yara tahmin edilenden daha derinse altta yatan kemik dokuda kırık yada zedelenme olabilir. Kemik dokudaki zedelenmede yıkama yapılırsa olay beyin absesi gibi daha ciddi sonuçlara yol açabilir.

Kafa bölgesindeki yaralanmaya kesinlikle elle kompresyon uygulanmamalıdır. Mutlaka kafatasına ait kırık olma ihtimali göz önünde bulundurulmalıdır.

Göz travması veya kesisi durumunda kesinlikle elle müdahale ve baskı uygulanmamalıdır.

Burundan veya kulaktan taze kan veya kanlı sıvı geliyorsa bunu önlemek için direk kompresyon uygulanmamalıdır.

Kafa Derisi Yaralanmalarının Bakımı Kafa derisinde meydana gelen hafif ezilmeler buz paketleri ile kompresyon uygulayarak tedavi edilmeye çalışılabilir. Burada sporcunun uyanık olup olmadığı kontrol edilmelidir. Kafaya gelmiş bir travma sonrasında kulaktan yada burundan kanlı yada berrak sıvı gelip gelmediğini kontrol etmek gerekir.

Kafa derisi yaralanmalarında izlenmesi gereken yol şu şekilde malıdır. 1- Eğer hafif bir sıyrık olduğundan emin olunamıyorsa yara yüzeyinin temizlenmemesi gerekir. 2- Kanamayı yara üzerine temiz bir gazlı bez uygulayarak kontrol etmek mümkündür. Ancak kafatası kırığına ait bir şüphe varsa kesinlikle yara bölgesine baskı uygulanmamalıdır. Gevşek yapıda bir gazlı bez kanama hızını yavaşlatmada yardımcı olacaktır. 3- Kanamanın kontrol edilmesinden sonra kafa bölgesine çevresel bandaj yapılabilir.

Yüzdeki yaralanmaların bakımı Yüz bölgesine kompresyon uygulanırken hava yolunu açık sporcunun uyanık olduğundan emin olunmalıdır. Kırığa ait bulgular ve kulak veya burundan kanlı yada berrak beyin omurilik sıvısının gelip gelmediği kontrol edilmelidir. Bunun yanında açık yada derin yaralar hekim tarafından tedavi edilmelidir.

Açık yaralanmalar ile ilgili aşağıdaki kurallar göz önünde bulundurulmalıdır. 1. Solunum problemi olup olmadığının boyun ve omurilik yaralanmasına ait bulguların kontrol edilmesi gerekir. 2. Kanama direk baskı ile kontrol edilebilir yalnız olası kırıklar göz önünde bulundurularak basınç uygulamaktan kaçınılmalıdır. 3. Yaraya bandaj yada gazlı bez uygulanabilir ancak hava yolunun kapalı olmamasına dikkat etmek gerekir.

Göz yaralanmalarının bakımı Göz bölgesinde en fazla görülen yaralanmalar göz zedelenmeleri (morarmış gözler), göze yabancı madde kaçması, kesiler yada gözdeki sıyrıklar olabilir. Bu yaralanmaların bazılarında bandaj yada kompres gerekebilir. Göz bölgesine bandaj yapılması gerekiyorsa yaralanmamış gözü de kapatmak gerekir. Sağlam göz serbest bırakılırsa gördüğü objeleri takip edeceği için hasarlı gözü de hareket ettirecektir. Bu da hasarlı gözdeki olayı daha da büyüteceğinden iki gözü birden bandajlamak önemlidir

Göz çevresi yada göz kapağında basit ezilmeler söz konusu ise sadece buz kompresyonu basınç uygulamaksızın yapılmalıdır. Göz ile buz kompresi arasına kuru ve temiz bir gazlı bez konulmalıdır. Buz uygulaması en fazla 30 dakika kadar sürmelidir. Kompres aralıklı olarak hareket ettirilerek sporcunun rahatlaması sağlanabilir. Eğer görme şişme nedeniyle engellenecek olursa sporcunun en az 24 saat aktiviteye ara vermesi gerekir.

Yabancı objeler Sporcunun gözüne giren objeler basit yıkama ile gözden uzaklaştırılabilir. Bu basit yıkamadan sonra sporcunun uzanıp gözünü kapatması ve gözü ile oynamaması gerekir. Eğer göz çevresinde delici bir yaralanma söz konusu ise kesinlikle yıkanmamalıdır.

Göz içine başka bir madde (örneğin mendil) ile yaklaşmamak gerekir. Böyle bir durumda hemen iki göz birden sargı ile kapatılmalı ve hekime başvurulmalıdır. Eğer obje kolay çıkabilecek yerde ise basit yıkama ile gözden uzaklaştırılmalıdır. Temiz bir şişe su yada steril serum fizyolojik gözün yıkanmasında kullanılabilir.

Kesiler ve sıyrıklar Göz kapağına olan küçük çaplı kesiler gazlı bez bandajı ile kontrol altına alınabilir. Göz küresinde meydana gelen çizikler genellikle çok ciddi değillerdir. Ancak kornea tabakasındaki kesiler dikkatle ele alınmalıdır. Bu durumda sporcunun göz uzmanı hekim tarafından kontrol edilmesi gerekir, Kesinin derinliğini ve şiddetini belirlemek zordur. Bu nedenle hızla hastaneye transfer yapılmalıdır.

Göz küresinin içerisinde sıvı bir madde yer almaktadır. Dolayısıyla herhangi bir basınç uygulaması sıvının dışarı akmasına neden olabilir ve bu sıvı doğal olarak veya dışarıdan verilecek herhangi bir maddeyle yerine koyulamaz. Bu sıvının kaybı körlükle sonuçlanabilir. Bu nedenle göz üzerine gevşek, bastırmadan bandaj uygulanmalıdır. Delici yaralanmalar içinde aynı işlemler uygulanmalıdır.

Yanıklar, ıģık yanmaları (kar körlüğü) Yansıyan güneş ışığına uzun süre maruz kalma sonucu meydana gelir. Kış sporlarında ve su sporlarında sıklıkla olabilirler. Sporcunun yansıyan ışığa maruz kalması engellenmeli yada göz kapaklarının üst ve alt kısmına ışığı soğuracak tarzda çizgiler çekilmelidir. Işık yanmaları 3-5 saat sonra şiddetli ağrıya neden olabilir. Bu durumda sporcu göz uzmanına muayene ettirilmelidir.

Kimyasal yanıklar, Yüzme havuzundaki kimyasal maddelerin oluşturduğu hafif irritasyonlar sık görülür. Kimyasal yanıklar spor aktivitelerinde nadir olarak görülür. Çizgiler için kireç kullanılan sahalarda kireç göz irritasyonuna neden olabilir. Göze kireç kaçması durumunda hemen bol suyla yıkanmalıdır.

Asit veya alkali maddelerle oluşan göz yanıkları Asit veya alkali maddelerle oluşan göz yanıklarında en az 20 dakika akan su altında göz yıkanmalıdır. Eğer ağrı bir süre sonra tekrar başlarsa yıkamaya devam edilmeli, daha sonra sporcunun gözleri kapatılmalıdır. Bu durumda kuru bir gazlı bezle gevşek kapama yapılmalıdır. Kimyasal maddelerle gözünde yanık oluşan tüm sporcular mutlaka göz uzmanı tarafından kontrol edilmelidir.

Delici nesnelerle yaralanmalar Aktivite alanında küçük yabancı cisim veya kıymıklar göze batabilir, batan parçalar gözde kalabilir veya delici yaralanmaya neden olabilir. Bu durumda gözü korumak için yine gevşek bandaj yapmak ve hemen hekime başvurmak gerekir. Göze uygulanan koruyucu bandajın göze batan cisimle temas etmemesi gerekir. Bu amaçla bir kalkan yapılabilir. Bu plastik yada kağıt bir bardak kesilerek alt kısmı bandajın altına yerleştirilerek uygulanabilir.

KULAK YARALANMALARI Hem iç hem de dış kulakta yaralanma meydana gelebilir. Dış kulak yaralanmaları daha ciddi kafa travmaları sırasında oluşabilir. İç kulak yaralanmaları ciddi baş boyun yaralanmaları ile birlikte görülebilir. Yaralanmanın tipi ne olursa olsun sporcu duymada bir bozukluk tarif ediyorsa hastaneye transfer gerekir.

DIġ KULAK YARALANMALARI Dış kulak yaralanmaları, ezilmeler, çarpmalar, sıyrıklar, kesiler ve avülsüyonlar şeklinde ortaya çıkabilir. Kıkırdak dokunun zarar görmesi olasıdır. Çoğu durumda antrenörün uygulayacağı temel bakım yeterli olacaktır. Ancak bununla yeterli iyileşme sağlanmadığı görüldüğünde hekime hemen müracaat edilmelidir.

Ezilmeler Ezilen kulakta şişecek çok az yumuşak doku bulunmaktadır. Soğuk bandaj yada buz tedavisi ağrıyı azaltacağı için yararlı olacaktır. Sporcu eliyle soğuk kompresi tutabilir, Olaya başka bir baş boyun yaralanması eşlik ediyorsa mutlaka sporcunun hastaneye transferi gerekir.

Çarpma yaralanmaları Kulak kıkırdağı oldukça sert bir doku olduğu için dış kulak yaralanmalarında genellikle kulak kıkırdağı da zarar görmektedir. Kulağa gelen ezici darbeler kulak kıkırdağına zarar verebilir. Örneğin güreşte tekrarlayan kontaklar kulak kıkırdağına zarar verebilir. Güreşçi kulağı (karnıbahar kulak) denilen görüntü meydana gelebilir. Kıkırdağın yaralanmasını asla hafif bir yaralanma olarak görmemek gerekir. Antrenörlerin kulağın üst kısmından hacimli bir gazlı bezle bandajı uygulaması ve hekim kontrolüne göndermesi uygun olacaktır.

Kesiler ve sıyrıklar Kulakta meydana gelen kesilerin temizlenmesi ve üzerinin bandajlanması gerekir. Dış kulak kopmuş ise dış kulak avülsiyonu olarak değerlendirilip uygun şekilde hastaneye transfer edilmelidir.

Avülsüyonlar Dış kulak yırtılmaları sporda nadir görülür ancak genelde de bu tür yaralanmalar karşılaşma yada antrenmanda küpelerin çıkarılmaması nedeniyle oluşur. Yırtılma oluşmuşsa hacimli bir bandajı dış kulak üzerine sarıp sporcuyu hastaneye transfer etmek gerekir. Kulak arkasına destek sağlayacak gazlı bezin üzerinden çeveresel bandaj yapılmalıdır. Ama tam bir avülsiyon yada tam bir yırtık oluşmuşsa kanamayı kontrol etmek gerekir. Yırtılmış kulağı temiz ve kuru plastik bir kap yada torba içine koyduktan sonra sporcu ile birlikte buzlu su içerisinde hemen hastaneye götürmek gerekir.

ĠÇ KULAK YARALANMALARI Hafif yada ciddi olabilir, ağrı görülebilir yada görülmeyebilir. Kulakta ağrı varsa sporcuyu mutlaka hekimin görmesi gerekir. Kafa yaralanmaları eşlik ediyorsa öncelik bunun kontrolüne verilmelidir. Semptomlar ve bulgular ne tür bakım gerektiği konusunda fikir verecektir. Kulaktan gelen kan yada sıvı hemen hekime götürmek için en önemli uyarılardır.

Kulak ağrısı ve duyma bozuklukları Kulak tıkanması yada duyma bozuklukları potansiyel bir problemin belirtileri olabilir. Travmadan sonra bu bulgular ortaya çıkmış ise kulak yada burundan sıvı yada kan gelip gelmediğine bakılmalıdır. Eğer bu tip sıvılar gelmiş ise sporcuyu yatar pozisyonda hemen hastaneye götürmek gerekir. Sporcunun kafasını sallamasına kesinlikle izin verilmemelidir.

Duyma kaybını takip eden durum, ağrı, baş dönmesi ve kusma kulak zarının yırtık olabileceğini düşündürür. Sporcu yüzücü veya dalıcı ise tıbbi olarak problem ortadan kalkmadan havuza dönmesine izin verilmemelidir.

Kanama Kulaktan gelen kanamalar her zaman ciddi bir problemin işaretçisi olmayabilir. Spor aktiviteleri sırasında dış kulak yolunda sıyrık veya çizikler kanamaya yol açabilir. Eğer ciddi bir kanama varsa ve kanal içerisinden ciddi miktarda kan geliyorsa hastaneye transfer düşünülmelidir.

Kanal içerisine kanamayı durdurmak için pamuk veya herhangi bir şey itilmemelidir. Bu daha da fazla yaralanmaya veya enfeksiyona neden olabilir. Bunun yerine üstten gazlı bez yada bandaj ile desteklenir. Eğer kulaktan gelen kanama kafa travması sonrasında meydana gelmişse hemen hastaneye transfer etmek gerekir.

Kulak kanalından berrak veya kanlı sıvı geliyor olması kafatası kırığının işareti olabilir. Bu durumda sporcu hemen hastaneye transfer edilmelidir. Aynı zamanda kafa yaralanmalarında yapılması gerekenler uygulanmalı, gevşek bir bandajlamayla dış kulak desteklenmelidir. Kulak yoluna tampon, pamuk, vs. kesinlikle koyulmamalıdır. Akan sıvı sarı beyin omurilik sıvısı ise bunu kapatmak daha ciddi beyin enfeksiyonuna neden olabilir.

BURUN YARALANMALARI Burun yaralanmalarıyla ilgili üç temel prensip söz konusudur. 1 -Mutlaka hava yolunun açık olduğunu görmek gerekir. 2-Eşlik eden kafa yada omurga yaralanmasının olup olmadığını anlamak gerekir. 3-Kanama kontrolünün yapılması gerekir.

Burun üzerindeki çizikler, sıyrıklar ve kesiler yumuşak doku travmalarında uygulanan genel bakım yöntemleriyle tedavi edilebilir. Travma sonrası burun kanalından berrak sıvı gelmesi veya aşırı kanama görülmesi özel tedavi gerektireceğinden hastaneye hemen nakledilmelidir.

Burun kanamaları Sportif aktivitelerde burun kanamaları sık görülür. Futbol, basketbol ve diğer pek çok takım sporunda rakip oyuncuların veya oyun malzemelerinin kontağı sonrası burun kanaması görülebilir. Kanamanın miktarı hafiften ciddiye kadar değişebilir. Eğer yaralanma mekanizması ciddi bir yüz travmasını içermiyorsa kolayca tedavi edilebilir.

Burun kanallarına herhangi, bir tampon sokmak uygun değildir. Bunun yerine sporcu oturtulur ve öne eğilmesi söylenir. Hava yolundan kanın aşağıya akması sağlanır. Sporcu burun kanallarına dışarıdan eliyle bası uygulayarak kanamayı engellemeye çalışmalıdır. Genellikle başarılı olunur. Sporcunun başının arkaya yatırılması kanın solunum yollarına kaçmasına neden olacağından düşünülenin aksine yanlış bir harekettir.

Bazı durumlarda burun kanamasının kontrolü için yuvarlanmış bir parça gazlı bezin üst dudakla dişetleri arasına konularak sporcunun buna bastırması istenir. Bunun üzerinden de soğuk uygulamak kanamanın durdurulmasında yardımcı olabilir. Eğer kanama çok yoğunsa, uzun sürmüşse veya sporcunun daha önce uzun süren burun kanaması öyküsü varsa mutlaka hekime müracaat edilmelidir.

Burundan berrak veya kanlı sıvı gelmesi olası kafatası kırığına işaret edebilir. Bu durumda kafa travması öncelik kazanır ve hemen hastaneye transfer için gerekli yaklaşımda bulunulur. Bu berrak sıvının sporcuda sinüs problemi olsa dahi sinüslerden geldiği düşünülmemelidir. Buruna tampon uygulanmaz.

AĞIZ YARALANMALARI Antrenörlerin temel görevi ağız yaralanmalarında hava yolunun açık kalmasını sağlamaktır. Genellikle ağız içindeki sıvı ve kanama drenajı uygun pozisyonla sağlanabilir. Sporcu uzanıyorsa, boyun, omurga veya ciddi kafa travmasını gösteren diğer yaralanma bulguları yoksa temel yara bakımı prensipleri geçerlidir.

Ciddi travma bulguları varsa sporcuyu dinlenim pozisyonuna almak ve drenaj için kafayı yana yatırmak gerekir. Ağız çevresindeki çoğu yumuşak doku yaralanmaları genellikle dudaklarda, diş etlerinde, dilde yada yanak içindeki yaralanmaları içerir. Ayrıca ayrılmış, yırtılmış dudaklar, delinmiş iç yanaklar hatta dilin kopması bile görülebilen travmalardır.

Dudak ve diģ eti kesileri Dudak ve diş eti kesikleri direk kontak sonucu olabileceği gibi çarpma sonrası sporcunun kendi dişleriyle de olabilir. Bu tip durumlarda tedavi için katlanmış gazlı bez dişlerle dudaklar arasına yerleştirilir ve kanın hava yoluna kaçmasına engel olmak için pozisyon verilir.

Bu gazlı bezi ucundan 5-10 cm kadar dışarı sarkıtmak gerekir. Böylece ani bir bilinç kaybı sırasında gazlı bez kolaylıkla çıkarılabilir. Bu aynı zamanda gazlı bezin yutulup yutulmadığını kontrol etmek için de önemlidir. Küçük kanamalar steril gazlı bezle sarılmış bir buzla kontrol altına alınabilir. Eğer kanama çok yoğunsa ve başka ciddi yaralanma belirtileri varsa hemen hastaneye transfer edilmelidir.

Dil kesileri Bu tip yaralanmalar dış etkenlerle yada sporcunun kendi dişleriyle oluşabilir. Aktivite sırasında dillerini dışarıya çıkarma alışkanlığı olan sporcularda bu tip yaralanmalar sık görülür. Dildeki kesik çok küçük değilse sporcu hekim tarafından görülmelidir.

Kanama devam ediyor veya çok yoğunsa hastaneye transfer edilmelidir. Kanamayı kontrol etmek için sporcunun ağzına büyük bir gazlı bez koyulmasının anlamı yoktur. Kanın drenajı için uygun pozisyon verilir. Dil kopmuş ise bunu ağız içinde bulmak mümkün olabilir. Bu parça steril gazlı bezle sarılı temiz bir torbaya konarak buzlu su içerisinde sporcu ile birlikte hastaneye götürülmelidir.

DĠġ YARALANMALARI Dişlerde en sık meydana gelen yaralanmalar, diş kaybı, kırıklar, dolgu düşmesidir. Eğer yaralanmalar ön dişlerde değilse genellikle ihmal edilirler ki bu büyük bir hatadır. Travma bir dişin kaybına yol açabilecek şiddette ise başka zararlara da yol açmış olabilir. Baş ve boyun yaralanmaları olabileceği düşünülerek gereken kontroller yapılmalıdır.

Diş hekimi tarafından muayene edilmeli, gerekiyorsa röntgenle diş ve çene kemikleri kontrol edilmelidir. Düz gelen darbeler diş abselerine ve diş kaybına neden olabilir. Bu nedenle dişlerde meydana gelen travmalarda mutlaka profesyonel yardım alınmalıdır. Darbe sonrası gevşemiş olan dişin probleminin geçici olduğu düşünülmemeli ve mutlaka diş hekimine müracaat edilmelidir.

Kırılan dişlerin parçalanma olasılığı çok yüksektir. Sportif aktivite sırasında olmuşsa dişlerin yutulması mümkündür. Bu bazen solunum yollarında tıkanma yapabilir. Dişte gevşeme veya kırılma varsa sporcu aktiviteyi bırakmalı ve hemen diş hekimi veya çene cerrahına müracaat etmelidir.

Dil ve ağız travması geçiren sporcunun ağzında yerinden çıkmış dişler, dolgular, köprüler olup olmadığının kontrol edilmesi gerekir, varsa hemen hava yolunu açmak için çıkarılmalıdır. Ardından diş kaybının olduğu bölgede kanamayı durdurmak için ucu dışarıda bırakılan gazlı bezle diş yuvasına kompresyon yapılır. Sporcu bunu kendi çenesiyle yapar.

Burada dikkat edilmesi gereken husus bu işlem için pamuk kullanılmaması gerektiğidir. Çünkü pamuk bu bölgeye zarar verebilir ve dişin tekrar yerine konmasına engel olabilir. Uygun durumlarda saklanan dişler tekrar yerine replante edilebilir ve canlılığını koruyabilirler. Bu yüzden çıkan diş uygun koşullarda saklanmalı ve sporcuyla birlikte hastaneye ulaştırılmalıdır.

Mikroskopik yapıların zarar görmemesi için çıkan diş temizlenmeye çalışılmamalıdır. Böylece replantasyon şansı artar. Diş nemli ve steril gazlı beze sarılıp sporcu ile birlikte hastaneye ulaştırılmalıdır. En başarılı replantasyonlar yaralanmayı takiben ilk 30 dak. içerisinde yapılmış olanlardır.

BOYUNUN YUMUġAK DOKU YARALANMALARI Boynun anatomik yapısı bu bölgenin ciddi yaralanmalara maruz kalmasına neden olur. Kafa büyük ve ağır olduğundan kafaya olan travmalar boynu da etkiler. Bunun tersi de doğrudur. Boyunda meydana gelen yaralanmalar omurga yaralanmalarıyla birlikte olabilir. Aynı zamanda büyük damar yaralanmaları ve hava yolu tıkanmaları da görülebilir. En emin yol tüm boyun yaralanmalarının çok ciddi olduğunu varsaymak ve aksi ispatlanmadıkça bu şekilde hareket etmektir.

Kapalı yaralanmalar Eğer sporcu boyuna kapalı bir darbe almışsa, örneğin; sopa, top, bacağın çarpması gibi, hemen hava yolunun açık olup olmadığını kontrol etmek gerekir. Bu amaçla da soluk borusu ve gırtlağı kontrol edip normal görünümde olup olmadıklarına bakılır. Eğer bir şeyler yanlış görünüyorsa uygun şartlarda hastaneye transfer yapılmalıdır.

Boyun bölgesine gelen travmaların semptom ve bulguları 1. Ses kaybı yada bozukluğu 2. Soluk borusunun bir yana kayması 3. Hava yolunun tıkanıklığı 4. Bu bölgede morarma, çürük, ezilme 5. Boyun bölgesinde içeri çekilmeler, şişlik, ağrı, hassasiyet, kas spazmı, derinin altında krepitasyon sesi; (bu ses hava yollarından cilt altına kaçan hava nedeniyle olur. Sporcu bunu hissedebilir. Parmak ucuyla buna dokunulduğunda çıtırtı sesi ve hissi alınabilir).

Boyun travmalarının ciddiyeti her zaman için çok belirgin olmayabilir. Dokular şişince hava yolunda tıkanıklıklar meydana gelebilir. Bu durumda sporcuyu dinlenim pozisyonuna alarak durumun gözlenmesi gerekir. Basit ezilmeler soğuk uygulamayla kontrol edilebilir.

Ancak önemli olan yaralanma mekanizmasının gözlenmiş olması, hafif olduğunun bilinmesi ve solunum yollarına ve omurgaya zarar vermemiş olduğunun algılanmasıdır. Bu bölgeye çok fazla kompresyon ve soğuk uygulanmamalıdır. Sporcunun bu uygulamayı aralıklı olarak kendisinin yapması daha uygun olur.

Açık yaralanmalar Sportif aktivite sırasında kullanılan malzemeler açık yaralanmalara neden olabilir. Bu yaralanmalar hava yolunu, kan damarlarını, sinirleri, yada omuriliği tehdit edebileceği için küçük kesiler dışındaki yaralanmalar dışında olan durumlarda mutlaka hastaneye transfer gerekir. Hava yolu zarar görmüşse hemen temel yaşam desteği vermek için hazırlık yapılmalıdır.

Boyun bölgesinde olan yaralanmalar sportif aktivite sırasında çok sık görülmemektedir. Büyük boyun damarlarından birinden kanama olması durumunda hacimli bir bandaj uygulayarak kanamanın kontrol altına alınmasına çalışılır ve hemen hastaneye nakil işlemi yapılır. Yapılan bası, yaralanma bölgesinde nefes almaya engel olacak şekilde olmamalıdır ve yine boynun her iki tarafından sıkıca bası uygulanmamalıdır.