Osmanh dan Cum huriy Padişah Yaveri İki Sadrazam Oğlu anlatıyor NEZİHE ARAZ H anımefendinin önsözü ile Ş efik O k d a y
(i E N E L n A G I T I M - İLKE DAĞITIM: Nurlu Bahçe Sokak, Eser Han, Cağaloğlu/İSTANBUL Tel: 520 66 66 - ÖZGÜR DAĞITIM: Ankara Caddesi 31/2, Cağaloğlu/İSTANBUL Tel: 526 25 13 - BİLGİ DAĞITIM: Babıali Caddesi 1.9/2, Cağaloğlu/İSTANBUL Tel: 522 52 01 Kitap Baskı: Sema Matbaacılık Tel: 542 55 69 Grafik düzenleme, Organizasyon: Mete Giritlioğlu Tel: 160 04 96
OSMANLI D AN CUMHURİYETE Padişah Yaveri İki Sadrazam Oğlu anlatıyor Şefik Okday 1988 (Kapak resimleri: Son sadrazam Ahmet Tevfik Paşa nm oğulları solda: İsmail Hakkı, sağda: Ali Nuri) III
İ Ç İ N D E K İ L E R (Özet) Bu kitap, son Sadrazam Ahmet Tevfik Paşanın, İsmail Hakkı ve Ali Nuri ismindeki iki oğlunun hayat hikâyesidir. Bunu anlatırken Türk Toplumunun 20 nci yüzyılın başlarında yaşadığı acılar, geçirdiği büyük değişiklikler göz önüne serilmektedir. sayfa 5-7 - 28-35 - 44-46 - 48-50 - 53-53 - 60-64 - 64-70 - 80-88 - 89-91 - 94-96 - 97-98 - 98-100 - 104-112 - 114-115 - 118-120 - 125-130 - 137-142 - 144-147 - 18 yaşındaki Padişah yaverleri 24 yaşındaki Saltanat Albayları Prusya ordusundaki sıkı 4 eğitim yılı Balkan savaşı yenilgisine ait acı anılar Babam Ali Nuri, İsmet (İnönü) ile çadırları değişiyor Yanya kalesi müdafaasında yaşanan facialar Amcam İsmail Hakkı, gizli ajan olarak, düşman hatlarından geçiyor İkinci Balkan Savaşında Edirne nin gerçek fatihi kimdi? Meraşal von der Goltz Paşanın Türkiye ye gelişinin gerçek nedeni Babam Ali Nuri nin Goltz Paşa nın yaverliği sırasındaki ilginç anıları Von der Goltz Paşa mn üstün kişiliği Ulviye Sultan, namzetler arasında amcam İsmail Hakkı'yı beğeniyor, ve amcamdan habersiz onunla nişanlanıyor Garip bir nikâh merasimi ve gerdekten evvel Sultanı görebilmek için amcamın sarfettiği çabalar Babam Ali Nuri nin Galiçya savaşı anıları: Boşuna dökülen kanlar, üstün kuvvetteki rus saldırıları, pır pır uçakla Rus hatları üzerinde, aşka gelen imam efendinin acı kaderi, Alman Başkomutanm Türk askerine karşı büyük güveni Bir Sultan düğünü Sultan Vahideddin in problemli Kılıç Alayı Almanya ve Avusturya ya giden hâyet Babam Ali Nuri, Sadrazam Talat Paşa ile Alman İmparatoruna gidiyor Babam Ali Nuri, çözülen Ordular arasında Belgrat a gidiyor Babamın Vekiller Heyetine verdiği rapor ve Hükümetin mütareke talebi Sicillerin değerlendirilmesinde en yüksek notu alan Türk Subayı Mareşal Fevzi Çakmak Paşa nın bilinmeyen bir becerisi Fevzi Paşa, babam Ali Nuri yi Harp Akedemisine Tabiye hocası olarak tayin ediyor Babamın Harp Akedemisinde tuttuğu not defterindeki ilginç notlar Sultan Vahideddin ile başbaşa Şehzade Ömer Faruk un babama yazdığı almanca veda mektubu Mustafa Kemal Paşa nın bahsettiği Damat Amcam İsmail Hakkı saraydan Ankara ya kaçıyor Mustafa Kemal Paşa amcama ne haber getirdiniz diye soruyor ve bir türlü amcamın herkesten habersiz ve sırf savaşmak için Ankara ya geldiğine inanmak istemiyor İstiklal Savaşma ait bazı küçük anılar Amcam T.C. Hâriciyesi Bari Başkonsolosu iken İtalya nın Bari şehrindeki küçük zehir hafiyesi (Lemi Arman) Babam Ali Nuri nin Ticaret hayatındaki ilginç anıları Türkiye nin endüstrileşme çabasında Bilenler, Bilmediğini bilmeyenlere yenik düşüyorlar Yapılaşmamış olan nefis bir Boğaziçi Köprüsünün öyküsü Adnan Menderes in neresi diktatördür? Bu sözleri sarfeden eski İsviçre Devlet Başkanı Dr. Kobelt dir Babam Ali Nuri, daha hayatta iken sonrasını planlıyor IV
Ahmet Şefik Okday Ahmet Şefik OKDAY, 20 Temmuz 1909 da Berlin de doğdu. Uç yıl İstanbul daki Alman lisesine gittikten sonra 1919 da Galatasaray lisesine geçti ve 1929 da mezun oldu. Almanya'da iki yıla yakın çeşitli fabrikalarda staj gördükten sonra Berlin Technische Hochschule sine girdi ve 1937 de makina Yüksek Mühendisi olarak mezun oldu. Bir yıl İstanbul da Karamürsel Mensucat fabrikasında çalıştı, üç yıl kadar Yedeksubay kaldı ve 1941 den itibaren Yıldızdaki Teknik Okulda (bugünkü Yıldız Üniversitesinde) 26 yıl süre ile makina hocalığı yaptı. İlk baskışı 1950/51 de çıkan ve bugün kısmen dördüncü baskısını yapmış bulunan altı ciltlik Makina Elemanları", Büyükbabam Son Sadrazam Ahmet Tevfik Paşa kitaplarını yazdı. Babası Ali Nuri ile birlikte teknik ithalat işlerinde de çalıştı ve 1945 de "Oklar Limited Şirketini kurdu, ilk eşinden 1938 doğumlu Güven ve 1940 doğumlu Meral isminde, ikinci eşinden ise 1974 doğumlu Jülide isminde, üç çocuğu vardır. Şefik Okday Almancayı pek iyi, Fransızcayı da iyi derecede bilmektedir. Büyükbabam Son Sadrazam Ahmet Tevfik Paşa kitabım hakkında Büyüklerimiz den aldığım yazılardan özetler: Eserinizi, yararlı bir çalışmanın ürünü olarak değerlendiren Sayın Cumhurbaşkanımızm teşekkürlerini ve en iyi dileklerini saygılarımla sunarım. K.Ali Baransel Tevfik Paşa 'mn hayatıma bizzat kendi torunu tarafından bu kadar güzel ve dikkat çekici bir uslupla aktarılması gerçek bir bahtiyarlık. Y»'C t t Fahri S. Korutürk Her bakımdan güzel tanzim edilmiş, yakın tarihimizin silik veya karanlık kalmış noktalarım aydınlatan, hakikatleri delilleri ile ortaya koyucu çok değerli bir eser. Tevfik Paşa hakkında belgesel bir kitap hazırlanması ötesinde, Türk toplumunun sosyal, kültürel ve ekonomik değişimini de çok çarpıcı ve somut biçimde anlatmışsımz. / k. Bülent Ecevit İstanbul Şehir Üniversitesi Kütüphanesi Taha Toros Arşivi 0 0 1 6 1