Autodesk Revit Mimari tasarımda parametrik teknoloji Autodesk'in yapı tasarımı ve projelendirmeye yönelik yeni yazılımı Autodesk Revit'in, Türkiye'de de satışa sunulduğunu geçen sayımızda duyurmuştuk. Parametrik yapısı ve oluşturduğu "yapı bilgi sistemi"nden bahsetmiş ve bu yeni teknolojinin getirilerini açıklamıştık. Bu sayımızda Autodesk Revit'in parametrik yapısı üzerinde daha detaylı duracağız. Parametrik yapı bilgi sistemi teknolojisi ile bilgisayar destekli yapı tasarımı alanında bir devrim yaratan Autodesk Revit'in bu özelliği, mimari projenin herhangi bir yerinde, herhangi bir şeyin, herhangi bir zamanda kolaylıkla değiştirilebilmesini ve bu değişikliğin tüm projede yazılım tarafından koordine edilmesini sağlıyor. Tasarımcı, belirli tasarım kriterlerini parametreler ile sabitleyebiliyor. Böylelikle, tasarımın ilerleyen aşamalarında projede yapılan değişikliklerde, daha önce aldığı tasarım kararlarının yazılım tarafından korunmasını garantiliyor. Şimdiye kadar sadece mekanik tasarım yazılımlarında görülen bu işlevsellik, bir mimari tasarım yazılımında bu kapsamda ilk defa karşımıza çıkıyor. Buradaki "parametrik" terimi, bina modelini oluşturan nesnelerin ve modeli tanımlayan dokümanların birbiriyle olan bağlantısını tanımlıyor. Bu ilişkiler ya yazılım tarafından otomatik olarak, ya da kullanıcı tarafından çalışırken tanımlanıyor. Bu ilişkileri örneklerle açıklayalım: Yazılım tarafından tanımlanan parametrik ilişkiler: Autodesk Revit içersinde nesneler ve dokümanlar arası birçok ilişki, mimari tasarım ve projelendirme mantığına uygun olarak, yazılım tarafından otomatik olarak kurulur. Yazılım, kapı ve pencerelerin üzerlerinde bulundukları duvar ile, bir köşede birleşen duvarların birbiriyle veya çatı ve döşemenin duvarlarla bağlantılı olduğunu bilir ve ona göre davranır. Örneğin, bir kat planında duvarlar çizildiğinde, Autodesk Revit, otomatik olarak bunları birbirine bağlar. Kullanıcı bir duvarın yerini değiştirirse, diğer duvarlar da onunla bağlantılarını koruyacak şekilde boyutlarını değiştirir. Burada parametre, bir bağlantı ilişkisidir.
Yukarıdaki çizimde, doğu cephesindeki dış duvar taşındığında, duvar üzerindeki pencereler de birlikte taşındığı gibi, bağlantılı dış ve iç duvarların boyutları da yeni değişikliğe göre otomatik olarak ayarlanıyor. Döşeme veya çatı kenarları, dış duvarlarla bağlantılıdır. Dış duvarın yeri değişse de, döşeme ve çatı ona göre düzenlenir. Bu örnekte de parametre, bir bağlantı ilişkisidir ve yazılım tarafından otomatik olarak tanımlanır. Kullanıcı istediği zaman, yazılım tarafından otomatik tanımlanan bu ilişkileri kaldırabilir. Yukarıdaki örnekte, farklı renkte gösterilen duvarın yeri değiştiğinde, Autodesk Revit, çatıyı da yeni değişikliğe göre güncelliyor. Yazılım tarafından kontrol edilen ilişkilerden en önemlilerinden biri de dokümanlar arası ilişkilerdir. Yapı bilgi sistemi, tasarıma ilişkin girilen her türlü verinin, ister plan, kesit, detay gibi grafik gösterimde girilsin, isterse metraj tablosu gibi farklı dokümanlarda girilsin, yapıya ait tek bir veritabanında tutulmasını sağladığı için, yapılan her türlü değişiklik de, hangi dokümanda yapılırsa yapılsın tüm gösterimlere anında yansır. Bunun ötesinde Autodesk Revit, pafta ve paftalarda yer alan çizimlerin numaralandırılmasını da yönetir. Diyelim ki 5
numaralı detay çizimi A9.03 paftasında yer alsın ve bu detaya A2.01, 02 ve 03 paftalarındaki plan çizimlerinde detay etiketi ile referans verilsin. Eğer detay çizimi başka bir paftaya taşınır ve yeniden numaralanırsa, Autodesk Revit, plan çizimlerindeki detay etiketlerini yeni yerleşime göre güncelleyecektir. Bu örnekte parametre, dokümanlar arası bir bağlantı ilişkisidir. Yukarıdaki örnekte, A101 numaralı paftada yer alan A-A kesiti, A102 numaralı paftaya taşındığında, kesitin geçtiği planda yer alan etiketi otomatik olarak güncelleniyor. Çok basit gibi görünen bu ilişkinin yazılım tarafından otomatik kontrolü, çizimler ve paftalar çoğaldığında paftalardaki tutarsızlıkları ortadan kaldırmak için harcanan zamanın ne kadar çok olduğu düşünüldüğünde daha iyi anlaşılacaktır. Yazılım tarafından sağlanan bir diğer parametrik ilişki, çizim ölçeğine bağlı olanlardır. Bir plan çiziminin ölçeği 1:50'den 1:100'e değiştirildiğinde, tüm yazılar ve etiketler, çizim elemanlarına göre göreceli olarak büyüyecektir. Bu örnekte, yazı ve etiket boyutları, ölçeğe bağlı bir parametre içermektedir. Kullanıcı tarafından tanımlanan parametrik ilişkiler: Yazılım tarafından otomatik olarak tanımlanan ilişkilerin yanı sıra, kullanıcı da tasarım kararları doğrultusunda parametrik ilişkiler tanımlayabilir. Bu parametrik ilişki, kullanıcı tekrar bozmadığı sürece, tüm proje sürecinde yazılım tarafından korunur. Daha sonra yapılacak tüm değişikliklerde, bu parametrik ilişki yazılım tarafından dikkate alınır. Yukarıdaki örnekte koridor genişliğinin 110 cm olması istenmiş ve bu ölçülendirilerek kilitlenmiştir. Bunun için ölçülendirme komutu ile duvarlar gösterilmiş ve ekranda beliren kilit sembolüne tıklanmıştır. Sonrasında koridor duvarlarından herhangi birinin yeri değiştirildiğinde, diğer duvarda onunla birlikte, 110 cm'lik genişliği koruyacak şekilde hareket edecektir. Burada parametre, kullanıcı tarafından tanımlanan ve koridor genişliğini sabitleyen bir sayıdır.
Bu örnekte, bir odanın kapısı köşeden 20 cm uzaklıkta sabitleniyor. Odanın boyutları değişse de, bu uzaklık yazılım tarafından korunacaktır. Burada parametre, uzaklığı belirten bir sayıdır. Kullanıcı tarafından tanımlanan parametrik ilişkiler içersinde, sabit ölçü kıstasları dışında, hizalama, eşitlik, yakınlık gibi kıstaslar da bulunmaktadır. Yukarıdaki örnekte iki odanın batı duvarları birbiriyle hizalanarak bu ilişkinin korunması istenmiştir. Bunu yapmak için "align" komutu ile önce bir duvarın kenarı sonra diğer kenarın duvarı işaretlenmiş ve ekranda beliren kilit sembolüne tıklanmıştır. Bu parametrik ilişki kurulduktan sonra, odaların herhangi birinin boyutlarında yapılacak değişiklik, diğerine de yansıyacaktır. Aynı şekilde bir cephedeki pencerelerin üst kotları hizalandığında ve bu ilişki sabitlendiğinde, pencere tiplerinde, boyutlarında veya yerleşimlerinde yapılacak tüm değişikliklerde pencereler, üst kotları bu değişikliğe uygun olacak şekilde taşınacaktır. Yukarıdaki örnekte iki odanın boyutlarında bir eşitlik ilişkisi tanımlanmıştır. Binanın doğu cephesini oluşturan duvar taşındığında, bu odalar arasındaki duvarın da bu eşitliği koruyacak şekilde yer değiştirdiğini görüyoruz. Tabii buna bağlı olarak da, daha önceden kurulan parametrik ilişkiler nedeniyle, güneydeki odanın batı duvarının da aynı hizada taşındığını ve kapıların duvar ile olan uzaklıklarını koruduğunu belirtelim.
Yukarıda kısaca örneklemeye çalıştığımız ve gerek yazılım tarafından gerekse kullanıcı tarafından tanımlanan bu parametrik ilişkiler, tasarım sırasında alınan kararların süreç boyunca korunmasını, mimari nesneler arasındaki ilişkilerin gerçek hayattakine benzer şekilde kurgulanabilmesini, dokümanlar arasındaki tutarlılığın çaba sarfetmeden korunabilmesini sağlıyor.