ABOUT THE EDITOR AND AUTHORS Prof. Dr. Ali DEM RSOY was born in Yuva (Kemaliye) in 1945. He is one of the leading scientists among Animal Systematicians in Türkiye and also is professor in the Biology Department at Hacettepe University. Ali Demirsoy received his PhD degree from Atatürk University in Erzurum, and specializes in Turkish Ortoptera and Odonata fauna and Zoogeography. He teaches Invertebrate and Vertebrate Biology and Systematic, Zoogeography and Evolution. Ali Demirsoy is also author of a series of books on biology entitled Fundamental Rules of Life. He also published books such as Evolution, Turkish Zoogeography, Turkish Amphibia, Turkish Reptilia and Turkish Mammals. He has published many scientific papers and also is project manager and holds on administrative position. Prof. Dr. Nuri Y T was born in Alanya in 1963. He is professor in Biology Department at Ankara University and teaches Vertebrate Biology, Principles of Systematic, Animal Ecology and Evolution. Nuri Yi it received his PhD from Ankara University with his PhD thesis Taxonomic Status and Distribution genus Meriones (Mammalia: Rodentia) in Türkiye in 1995. Dr Yi it specializes in Turkish rodents and his research interests cover mammalian systematic, population genetic and vertebrate ecology. Dr. Nuri Yi it has published more than 80 scientific papers and has served as project manager and researcher in many national and international projects. Prof. Dr. Ercüment ÇOLAK was born in Çayeli (Rize) in 1960. His PhD thesis is titled Taxonomic status and distribution of the genus Allactaga Cuvier, 1836 (Mammalia: Rodentia) in Türkiye. Dr. E. Çolak is now professor in the Biology Department of Ankara University, and teaches Vertebrate Biology and Evolution. He has published more than 80 scientific papers and has served as project manager and researcher in many national and international projects. Assoc. Prof. Dr. Mustafa SÖZEN is Associate Professor in Animal Systematic and is at present Head of the Biology Department at Karaelmas University, Zonguldak. He received his MSc and PhD degrees from Ankara University between 1990 and 2000. His research interests are in taxonomy, biology, zoogeography and the conservation of mammals. He focused especially on rodents of Türkiye and published about 60 scientific papers. Dr. Sözen either managed or participate a lot of scientific research project supported by Ankara University, Zonguldak Karaelmas University and TÜB TAK. He is from Akseki (Antalya), born in 1967, married and has two children. Assoc. Prof. Dr. Ahmet KARATA was born in Bulancak (Giresun) in 1971. He received his BS at Ege University in 1989 and he finished his MSc and PhD thesis at same university in 1996 and 2000, respectively. His scientific studies are mainly on Turkish bats and other mammals, especially their systematic, zoogeography. He teaches Vertebrate Systematic, Comparative Anatomy of Vertebrates, Principe and Methods of Taxonomy at the Biology Department, Ni de University. Dr. Ahmet Karata has published over 40 scientific papers and he has worked in many national and international projects as project manager and researcher.
IV ABBREVIATIONS IN THE TEXT TÜBİTAK= The Scientific and Technological Research Council of Türkiye BAP= Scientific research project of Ankara University FN= Fundamental number FNa= Fundamental number of autosomal chromosomes Measurements (mm) TL= Total length H&B= Head and body length TaL= Tail length HF= Hindfoot length EL= Ear length ONL= Occipito-nasal length CBL= Condylo-basal length IUCN categories EX= Extinct EW= Extinct in the wild CR= Critically Endangered EN= Endangered VU= Vulnerable LR= Lower risk LR/cd= Lower risk / conservation dependent LR/nt= Lower risk / near threatened LR/lc= Lower risk / Least concern DD= Data deficient
CONTENTS V About the authors III Abbreviations in the text IV Contents V Preface VII About rodent systematic 1 Family: Sciuridae 3 Sciurus vulgaris Linnaeus, 1758 3 Sciurus anomalus Güldenstaedt, 1785 4 Spermophilus citellus (Linnaeus, 1766) 5 Spermophilus xanthophrymnus (Bennet, 1835) 6 Family: Castoridae 8 Castor fiber Linnaeus, 1758 8 Family: Dipodidae 9 Subfamily: Allactaginae 9 Allactaga elater (Lichtensteini, 1825) 9 Allactaga euphratica Thomas, 1881 10 Allactaga williamsi Thomas, 1897 11 Family: Muridae 14 Subfamily: Arvicolinae 14 Arvicola terrestris Linnaeus, 1758 14 Chionomys nivalis Martins, 1842 16 Chionomys roberti Thomas, 1906 17 Chionomys gud Satunin, 1909 18 Clethrionomys glareolus Schreber, 1780 19 Ellobius lutescens Thomas, 1897 20 Microtus socialis (Palas, 1773) 21 Microtus arvalis (Pallas, 1779) 22 Microtus subterraneus (de Selys Longchams, 1836) 23 Microtus guentheri (Danford and Alston, 1880) 24 Microtus majori Thomas, 1906 26 Microtus lydius Blackler, 1916 27 Microtus daghestanicus (Shidlovsky, 1919) 29 Microtus cf. irani Thomas, 1921 31 Microtus rossiaemeridionalis Ongev, 1922 32 Microtus schidlovskii Argyropulo 1933 33 Microtus dogramacii Kefelioğlu and Kryštufek, 1999 34 Microtus anatolicus Kryštufek and Kefelioğlu, 2001 35 Calomyscus bailwardi Thomas, 1895 37 Prometheomys schaposchnikowi Satunin, 1901 38 Subfamily: Cricetinae 40 Cricetulus migratorius (Pallas, 1773) 40 Mesocricetus auratus (Waterhouse, 1839) 41 Mesocricetus brandti (Nehring, 1898) 42 Subfamily: Murinae 44 Acomys cilicicus Spitzenberger, 1978 44 Apodemus agrarius (Pallas, 1771) 45 Apodemus sylvaticus (Linnaeus, 1758) 46 Apodemus uralensis (Pallas, 1811) 47 Apodemus flavicollis (Melchior, 1834) 48 Apodemus mystacinus (Danford & Alston, 1877) 49 Apodemus iconicus Heptner, 1948 50 Micromys minutus (Pallas, 1771) 55
VI Mus domesticus Schwarz & Schwarz, 1943 56 Mus macedonicus Petrov & Ružić, 1982 57 Nesokia indica Gray & Hardwicke, 1832 59 Rattus rattus (Linnaeus, 1758) 60 Rattus norvegicus (Berkenhout, 1769) 61 Family: Gerbillidae 63 Gerbillus dasyurus (Warger, 1842) 63 Meriones libycus Lichtenstein, 1823 65 Meriones crassus Sundevall, 1842 66 Meriones persicus (Blanford, 1875) 67 Meriones tristrami Thomas, 1892 68 Meriones vinogradovi Heptner, 1931 69 Meriones dahli Shidlovsky, 1962 70 Tatera indica (Hardwicke, 1807) 73 Family: Spalacidae 76 Nannospalax leucodon (Nordmann, 1840) 76 Nannospalax nehringi (Satunin, 1898) 77 Nannospalax ehrenbergi (Nehring, 1898) 78 Nannospalax tuncelicus (Coşkun, 1996) 79 Nannospalax munzuri (Coşkun, 2004) 80 Family: Gliridae 82 Dryomys nitedula (Pallas, 1779) 82 Dryomys pictus (Blandford, 1875) 84 Dryomys laniger (Felten & Storch, 1968) 85 Eliomys melanurus Wagner, 1840 87 Myomimus roachi (Bate, 1937) 88 Myomimus setzeri Rossolimo, 1976 89 Muscardinus avellanarius (Linnaeus, 1758) 90 Glis glis (Linnaeus, 1766) 91 Family: Hystricidae 93 Hystrix indica Kerr, 1792 93 Family: Myocastoridae 94 Myocastor coypus (Molina, 1782) 94 References 96 Plates 110
VII PREFACE Türkiye faunasının halen tam olarak ortaya çıkartılmamış olmasına karşın çok sayıda yerli ve yabancı araştırıcı Türkiye faunası üzerine çalışmış ve halen de çalışmaktadır. Türkiye Omurgalı hayvanlar faunası üzerine yapılan çalışmalar doğrultusunda Türkiye nin Balık, İkiyaşamlı, Sürüngen ve kuş faunalarıyla ilgili bir takım eserler oluşturulmuştur. Memeli faunasıyla ilgili olarak Prof. Dr. Ali Demirsoy un, bu kitabın yazarlarının çoğunun danışmanlığında hazırlamış olduğu Türkiye Omurgalıları; Memeliler ve yakın tarihte Krystufek ve Vohralik tarafından yayınlanan Mammals of Turkey and Cyprus başlıklı eserler dışında son yıllarda yayınlanmış kitabi kaynak niteliğinde bir eser bulunmamaktadır. Prof. Dr. Bahtiye Mursaloğlu nun hazırladığı Türkiye kemiricileri ilgili son derece değerli bir TÜBİTAK projesi ise yayınlanmamıştır. Bu eksikliğin giderilmesi yönünde atılmış küçük bir adım olan bu çalışma, Türkiye Memelileri üzerine çalışmış çok sayıda yerli ve yabancı araştırıcının yıllardır özveriyle sarfettikleri çalışmaların bir ürünüdür. Dr. W. F. G. Blackler, Dr. Oldfield Thomas, Dr. Gabriela Neuhäuser, Dr. Hans Kumerloeve, Dr. Herman Kahmann, Dale J. Osborn, Prof. Dr. Hans Steiner, Dr. Friederike Spitzenberger, Prof. Dr. Boris Kryštufek ve ismini burada yazamadığımız çok sayıda yabancı araştırıcıyla birlikte Türkiye rodentleri üzerine ilk çalışmaları başlatan bu alanın öncüsü niteliğinde olan yerli araştırıcılardan Prof. Dr. B. Mursaloğlu, Prof.Dr. Salih Doğramacı, Doç.Dr. Neşet Şimşek, Prof. Dr. Melahat Çağlar ve halen çalışmakta olan Prof. Dr. Erkut Kıvanç, Prof. Dr. Cengiz Kurtonur dur. Bu hocaları arkadan gelen daha genç araştırıcılar (Prof. Dr. Haluk Kefelioğlu, Prof. Dr. Yüksel Çoşkun, Dr. Beytullah Özkan, Dr. Şakir Özkurt, Doç. Dr. Reyhan Çolak) izlemiş ve bu eserin oluşturulmasına olanak sağlayacak nitelikte bir bilgi birikimi sağlanmıştır. Türkiye kemiricileri üzerine hazırlamış olduğumuz bu eserde yerli ve yabancı bilim adamlarının yayınlamış oldukları bilimsel makaleler esas alınmış, ayrıca yazarların yaklaşık 50 den fazla rodent türünü içeren ve 5000 den fazla örneğe sahip kolleksiyonu da önemli bir kaynak oluşturmuştur. Bu çalışmada Türkiye de yayılış yapma olasılığı bulanan ancak henüz örneklenmemiş ya da soyu tükendiği düşünülen bazı türler hakkındaki bilgiler ise yine kaynak gösterilerek en yakın coğrafyada yayılış yapan taksonun özelliklerinin verilmesi şeklinde yapılmıştır. Ayrıca bu eserde Türkiye kemirici türleri hakkında önerilen IUCN kategorileri tamamen bu eseri hazırlayan araştırıcıların kendi şahsi gözlem ve izlenimlerinden oluşmaktadır. Eserin İngilizce yazılmasının nedeni çok sayıda yabancı bilim adamının bu konuda bizi teşvik etmesi ve Türkiye faunasıyla ilgili kaynak eksikliğini bizlere vurgulamasıdır. Yararlı olması dileğiyle. 2006 Editör Yazarlar adına Prof. Dr. Ali DEMİRSOY Prof. Dr. Nuri YİĞİT
VIII