Arş. Gör. Melike ERDOĞAN 09.05.2014 1 Belirsizlik ve risk altında karar alma durumunu temsil eden şekil Bu şekil karar seçeneklerini, her bir seçeneğin olasılıklarını, kar ve zararlarını gösterir. 09.05.2014 2 1
Bir işletme yönetimi tarafından tercihlerin, risklerin, kazançların, hedeflerin tanımlanmasında yardımcı olabilen ve birçok önemli yatırım alanlarında uygulanabilen, birbirini izleyen şansa bağlı olaylarla ilgili olarak çıkan çeşitli karar noktalarını incelemek için kullanılan bir teknik (Milli Prodüktivite Merkezi). 09.05.2014 3 Karar ağacı düğümlerden ve dallardan oluşan grafiksel bir gösterimdir. Her bir sonucun beklenen değeri hesaplanıp, son karar bu beklenen değere dayanılarak verilir. Karar ağacı yardımıyla karar ağacı sürecinin her aşaması açıkça görülebilir. Böylelikle hem beklenen değeri hesaplamak kolaylaşır hem de karar verme süreci tam anlamıyla anlaşılır. 09.05.2014 4 2
09.05.2014 5 Karar ağacında gösterilen kare ( ) ve daire( ) şekilleri, düğümler olarak adlandırılır. Kareler karar düğümleridir ve bir karar düğümünden çıkan dallar bu noktada mevcut olan karar seçeneklerini yansıtır. 09.05.2014 6 3
Karar Ağacı Analizi 1. Problemi Tanımla 2.Karar Ağacını çiz. 3.Doğa durumlarına olasılıklar ata. 4.Her altenatif-doğa durumu kombinasyonu için kazanç (veya kayıpları) tahmin et. 5.Geriye doğru hesaplama ile her şans düğümü için beklenen değeri belirle. 6.En iyiyi seçerek başlangıca ulaş. 09.05.2014 7 Emlak Yatırımcısı problemi: Düğüm1; apartman,işyeri, depo satın alınması kararı Daireler; olasılık düğümleri Daireden çıkan dallar; ortaya çıkabilecek olasılıksal doğal yapı (bu problem için iyi ekonomik koşullar ve kötü ekonomik koşullar) 09.05.2014 8 4
En iyi kararı belirleme süreci, her bir olası düğümün beklenen değeri hesaplanarak bulunur. Bunun için son noktadan başlanarak geriye doğru gidilir, her bir olası düğüm için beklenen değer hesaplanır Örnek için; BD (düğüm 2)=0,60(50.000)+0,40(30.000)=42.000 BD (düğüm 3)=0,60(100.000)+0,40(-40.000)=44.000 BD (düğüm 4)=0,60(30.000)+0,40(10.000)=22.000 09.05.2014 9 Ardışık Eğer bir karar durumu, bir dizi sıralı kararı gerektiriyorsa, ardışık karar ağaçları kullanılır. Sıralı bir karar ağacı bir dizi kararlar (çok aşamalı karar verme) gerektiren durumları göstermede ve bir karar (ödeme) matrisinin (tek kademeli bir karar sınırlı) yeterli olmadığı durumlarda kullanılır. 09.05.2014 10 5
Ardışık Emlak yatırımı örneği; Örneğin yatırımcı ilk olarak apartman veya arazi satın alma kararıyla karşı karşıya kalsın.( Kararlar dizisi gelecek 10 yıla yayılmaktadır.) Eğer yatırımcı apartman ya da arazi satın alırsa iki durumla karşılaşması olasıdır: i) %60 olasılıkla şehrin nüfusunda artış olabilir ii) %40 olasılıkla nüfus artışı olmayabilir 09.05.2014 11 Emlak yatırımı örneği Apartman maliyeti: 800.000 Arazi maliyeti: 200.000 Yatırımcı apartman satın aldığında nüfus artışı gerçekleşirse, 10 yıllık periyotta 2.000.000 kazanç sağlayacak Yatırımcı arazi satın aldığında nüfus artışı gerçekleşmezse, 10 yıllık periyotta 225.000 kazanç sağlayacak 09.05.2014 12 6
Emlak yatırımı örneği Arazi satın aldığında 3 yıllık periyot için nüfus artışı olsa da olmasa da- kazanç yok Ancak nüfus artışı olursa apartman inşaa edebilir ya da araziyi satabilir(apartman maliyeti 800.000, arazi satış kazancı 450.000) Nüfus artışı yaşanmazsa, yeni karar seçenekleri; 600.000 maliyetle harcama yaparak araziyi geliştirebilir ya da 210.000 kazançla satabilir 09.05.2014 13 Emlak yatırımı örneği Yatırımcı eğer apartman inşaa ederse, iki olası durum ortaya çıkıyor- %80 olasılıkla nüfus artışı yaşanabilir;%20 olasılıkla yaşanmayabilir İki durum için 10 yıllık periyot sonunda kazanç sırasıyla 3.000.000 ve 700.000 Yatırımcı araziyi ticari anlamda geliştirmeye karar verirse yine nüfusun artması-artmaması durumları(sırasıyla %30 ve %70) Nufüs artışı yaşanırsa 2.300.000 kazanç - yaşanmazsa 1.000.000kazanç sağlanabilir 09.05.2014 14 7
Emlak yatırımı örneği 09.05.2014 15 8