ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ GÖKSU DELTASNDAKİ (SİLİFKE) DOĞAL EKOSİSTEMLERİN BİTKİ EKOLOJİSİ YÖNÜNDEN ARAŞTRLMAS BİYOLOJİ ANABİLİM DAL ADANA, 2007

ÖZ DOKTORA TEZİ GÖKSU DELTASNDAKİ (SİLİFKE) DOĞAL EKOSİSTEMLERİN BİTKİ EKOLOJİSİ YÖNÜNDEN ARAŞTRLMAS DENİZ KARAÖMERLİOĞLU ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ ANABİLİM DAL Danışman: Prof Dr Atabay DÜZENLİ Yıl: 2007, Sayfa: 292 Jüri: Prof Dr Atabay DÜZENLİ Prof Dr Özcan SEÇMEN Doç Dr Latif KURT Yrd Doç Dr Necattin TÜRKMEN Yrd Doç Dr Halil ÇAKAN Bu çalışmayla Türkiye deki sulak alanlarının en önemlilerinden biri olan Göksu Deltası ÖÇKB doğal alanlarının vejetasyonu araştırılmıştır Araştırma alanı florasında 76 familya ve 286 cinse ait 475 takson tespit edilmiştir Bunlardan 9 u endemik ve 15 i de endemik olmayan nadir bitkilerdir Göksu deltası doğal alanları sucul, kumul v e tuzcul olmak üzere 3 ana habitat grubuna ayrılmaktadır Bu ana habitat grupları da kendi içerisinde alt gruba ayrılır Bu alanların vejetasyonu 364 adet örneklik alanla bitki sosyolojisi yönünden analiz edilmiştir Analiz sonucunda saptanan 29 birlik ve 10 topluluktan 16 sı bilim dünyası için yeni olarak tespit edilmiştir Araştırma alanında saptanan sucul vejetasyon 5 i PhragmitoMagnocaricetea ve 1 i Potametea sınıflarına bağlı 4 birlik, 2 topluluk; kumul vejetasyon Ammophiletea Br-Bl & Tüxen ex Westhoff, Dijk & Passchier 1946 sınıfına bağlı birlik, 4 topluluk; tuzcul vejetasyon ise 8 i Salicornietea fruticosae Br-Bl & Tüxen ex A & O Bolòs 1950, 8 i Juncetea maritimi Br-Bl in Br-Bl, Roussine & Nègre 1952 ve 1 i de Molinio-Juncetea Br-Bl (1931) 1947 sınıflarına bağlanmış 13 birlik ve 4 topluluk ile temsil edilmiştir Alanda tespit edilen endemik ve nadir bitkilerden 3 ü de (Onopordum boissieri, Ambrosia maritima, Chlamydophora tridentata) alyans karakteristiklerine yeni olarak bu araştırma sonucunda ilave edilmiştir Anahtar Kelimeler: Göksu Deltası, Sulak alan, Habitat, Vejetasyon, Braun-Blanquet, Barkman

ABSTRACT PHD THESS PLANT ECOLOGY NVESTGATON OF NATURAL ECOSYSTEMS N THE GÖKSU DELTA (SİLİFKE) DENİZ KARAÖMERLİOĞLU DEPARTMENT OF BOLOGY NSTUTE OF NATURAL AND APPLED SCENCES UNVERSTY OF CUKUROVA Supervisor: Prof Dr Atabay DÜZENLİ Year: 2007, Pages: 292 Jury: Prof Dr Atabay DÜZENLİ Prof Dr Özcan SEÇMEN Assoc Prof Dr Latif KURT Asist Prof Dr Necattin TÜRKMEN Asist Prof Dr Halil ÇAKAN n this study, the vegetation of natural area of Göksu Delta SEPA that is one of the most important wetland in Turkey is researched The flora of study site composed by 475 taxa belonging to 76 families and 286 genera t includes 9 endemic and 15 non-endemic rare taxa Natural area of Göksu Delta are divided into 3 main habitat groups as aquatic, sand dune and halophytic These main habitats are included subgroups All these habitats were also analyzed with 364 relevès from the standpoint of plant sociology Different habitat types were fixed as 29 associations and 10 plant communities of which 16 are new for science are established Aquatic vegetation is represented with 4 associations and 2 groups belonging to the class of 5 Phragmito-Magnocaricetea and 1 Potametea; sand dune vegetation is represented with associations and 4 groups belonging to Ammophiletea B r -Bl & Tüxen ex Westhoff, Dijk & Passchier 1946 class; halophytic vegetation is also represented with 13 associations and 4 groups belonging to 8 Salicornietea fruticosae Br-Bl & Tüxen ex A & O Bolòs 1950, 8 Juncetea maritimi Br-Bl in Br-Bl, Roussine & Nègre 1952 and 1 MolinioJuncetea Br-Bl (1931) 1947 classes Onopordum boissieri, Ambrosia maritima and Chlamydophora tridentata has been determined as a new characteristics plant species for the alliances in this study Key Words: Göksu Delta, Wetland, Habitat, Vegetation, Braun-Blanquet, Barkman

Teşekkür Bu çalışmanın seçimi, yürütülmesi, değerlendirilmesi ve sonuçlanmasında, maddi ve manevi desteği, yol göstermesi, önerileri, sabrı ve teşvikleri için danışman hocam sayın Prof Dr Atabay Düzenli ye minnettarlığımı, saygılarımı ve teşekkürlerimi sunarım Teşhislerimin kontrolünde, örneklik alan çalışmalarım esnasında, değerlendirilmesinde ve yeni birlik ve topluluklarımın adlandırılmasında benden öneri ve bilgilerini esirgemeyen sayın Prof Dr Tuna Ekim, sayın Prof Dr Özcan Seçmen, sayın Prof Dr Hayri Duman, sayın Prof Dr Zeki Aytaç, sayın Prof Dr Mecit Vural, sayın Prof Dr Osman Ketenoğlu, sayın Doç Dr Latif Kurt, sayın Yrd Doç Dr Necattin Türkmen, sayın Yrd Doç Dr Halil Çakan ve sayın Dr Gerald Parolly hocalarıma şükranlarımı ve teşekkürlerimi sunarım Alandaki toprak yapısı ile ilgili sorularımı yanıtlayan ve analiz sonuçlarımı kontrol ederek değerlendiren sayın Prof Dr Zülküf Kaya ya teşekkür ederim Toprak ve su örneklerimin analizinde bana tecrübeleri ve pratik bilgileri ile yol gösteren TC Tarım ve Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Adana 3 Bölge Müdürü Sefa Karaömerlioğlu ve Toprak Su laboratuarı çalışanlarına teşekkürü bir borç bilirim Arazi çalışmalarım esnasında alanı tanıma sürecinde bana eşlik eden ve manevi destekleri ile yardımlarını esirgemeyen Mersin Özel Çevre Koruma Müdürlüğü adına Müdür Nazife Yıldırım ve kurumun diğer bütün çalışanlarına yardımları için çok teşekkür ederim Arazi çalışmalarım boyunca güvenliğin sağlanmasında yardımlarını esirgemeyen Adana Bölge Jandarma Komutanı Paşa Abdülkadir Eryılmaz ve Silifke Emniyet Teşkilatı Müdürü Baş Komiser Veysel Ateş ve ekiplerine şükranlarımı sunarım Arazi çalışmalarım boyunca zora düştüğüm ve alanda çaresiz kaldığım anlarda yardımıma koşan Savaş Yağ fabrikası Müdürü Üzeyir Erden; Kurtuluş Balıkçılık Kooperatifi Başkanı Mehmet Kaplan; Silifke Mutlular Petrol Ofisi sahibi Emin Şimşek ve onların bütün çalışanlarına yardımları için teşekkür ederim

Bu çalışmamın bir kısmına FEF2003D10 numaralı doktora tez projesi ile destek sağlayan Çukurova Üniversitesi Araştırma Projeleri Birimine teşekkür ederim Arazi çalışmalarımda manevi yardımlarını esirgemeyen kuzenlerim Tayfun, Hilmi ve Cengiz Arıkan a teşekkür ederim Maddi- manevi yardımları, moral desteği, teşvikleri ve sabrı için ailem İmranİsmail Hakkı KARAÖMERLİOĞLU ve ablalarım Neşe ve Filiz e teşekkürü bir borç bilirim V

İçindekiler Sayfa Öz Abstract Teşekkür İçindekiler V Şekil Dizini X Tablo Dizini XV Fotoğraf Dizini XX KSALTMALAR XX 1 GİRİŞ 1 2 ÖNCEKİ ÇALŞMALAR 5 21 Flora Araştırmaları 5 2 Yurt İçinde Yapılan Flora Çalışmaları 5 21 Bölgemiz ile İlgili Flora Çalışmaları 5 22 Diğer Bölgeler ile İlgili Flora Çalışmaları 5 22 Vejetasyon Araştırmaları 6 221 Yurt İçinde Yapılan Vejetasyon Çalışmaları 6 22 Bölgemiz ile İlgili Vejetasyon Çalışmaları 6 22 Diğer Bölgeler ile İlgili Vejetasyon Çalışmaları 7 222 Bölgemizi İlgilendiren Yurt Dışı Vejetasyon Çalışmaları 23 Flora ve Vejetasyon Araştırmaları 16 231 Yurt İçinde Yapılan Flora ve Vejetasyon Çalışmaları 16 23Araştırma Alanı ile İlgili Flora ve Vejetasyon Çalışmaları 16 23 Diğer Bölgeler ile İlgili Flora ve Vejetasyon Çalışmaları 18 232 Araştırma Alanını İlgilendiren ve Yurt Dışında Yapılan Flora-Vejetasyon Çalışmaları 21 24 Bölgede Flora ve Vejetasyonu Dışında Yapılan Diğer Araştırmalar 23 3 MATERYAL VE METOD 25 31 Materyal 25 3 Araştırma Alanının Coğrafik Konumu 25 V

3 Araştırma Alanının Jeoloji ve Jeomorfolojisi 28 313 Araştırma Alanının Toprak Yapısı 32 314 Araştırma Alanının Hidrolojisi 34 315 Araştırma Alanının İklimsel Özellikleri 39 3151 Yağış ve Nemlilik 39 3152 Sıcaklık 40 3153 Rüzgar 42 3154 Araştırma Alanının İklim Tipi ve Fitoiklimsel Analizi 43 316 Araştırma Alanının Tarihi 44 317 Araştırma Alanının Flora ve Genel Vejetasyonu 48 3171 Araştırma Alanının Florası 48 3172 Araştırma Alanının Genel Vejetasyonu 50 318 Araştırma Alanının Kullanılma Durumu 51 3181 Tarımsal Faaliyetler 51 3182 Hayvancılık Faaliyetleri 53 3183 Turizm ve Rekreasyon Faaliyetleri 53 3184 Avlanma Faaliyetleri 54 3185 Balıkçılık Faaliyetleri 54 3186 Endüstri Faaliyetleri 55 32 Metod 57 4 BULGULAR VE TARTŞMA 65 41 Araştırma Bulguları 65 4 Floristik Bulgular 65 41 En Çok Takson İçeren Familya ve Cinsler 73 42 Fitocoğrafik Bölgelere Göre Dağılım 73 43 Hayat Formları 74 44 Yapısı 75 45 Ömür 75 46 Endemiklik ve Tehlike Kategorileri 76 4 Vejetasyon Bulguları 77 V

41 Araştırma Alanı Habitatları 77 41(1) Sucul Habitatlar 78 41(1)(a) Kanal İçi Habitatı 78 41(1)(b) Göl İçi Habitatı 78 41(1)(c) Nehir-Göl Kenarı Habitatı 79 41(2) Kumul Habitatlar 79 41(2)(a) Hareketli Kıyı Kumul Habitatı 79 41(2)(b) Sabit veya Yarı Hareketli Kumul Habitatı 80 41(2)(c) Nemli Kumul Çukurluk Habitatı 80 41(2)(d) Kumul Çalılıklar Habitatı 81 41(2)(e) Bozuk Kumul Habitatı 81 41(3) Tuzcul Habitatlar 82 41(3)(a) Tuzcul Bataklık Habitatı 82 41(3)(b) Tuzcul Geçici Gölet Habitatı 82 41(3)(c) Tuzcul Geçici Su Baskını Olan Düzlük Habitatı 83 41(3)(d) Tuzcul Karasal Düzlük Habitatı 83 42 Araştırma Alanı Vejetasyonu 83 42(1) Sucul Vejetasyon 85 42(1)(a) Kanal içi vejetasyonu 85 42(1)(a)(a) Potamogetono pectinati-ceratophylletum demersi (Hild & Rehnelt 1965) Passarge 1995 birliği 85 42(1)(a)(b) Ludwigio stoloniferae-nasturtietum officinalis ass nov birliği 89 42(1)(b) Göl içi vejetasyonu 92 42(1)(b)(a) Ruppio cirrhosae-schoenoplectetum littoralis ass nov birliği 92 42(1)(c) Nehir ve Göl kenarı vejetasyonu 95 42(1)(c)(a) Bolboschoeno maritimi var cymosphragmitetum australis Borhidi & Balogh 1970 birliği 95 V

42(1)(c)(b) Typha angustifolia-juncellus laevigatus bitki topluluğu 100 42(1)(c)(c) Typha domingensis-juncus pygmaeus bitki topluluğu 103 42(2) Kumul Vejetasyon 106 42(2)(a) Hareketli kıyı kumul vejetasyonu 106 42(2)(a)(a) Cakilo maritimae-zygophylletum albi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliği 107 42(2)(a)(b) Cypero mucronati-agropyretum juncei Kühn Ex Br-Bl 1933 birliği 109 42(2)(a)(c) Eryngio maritimi-pancratietum maritimi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliği 2 42(2)(a)(d) Ambrosio maritimae-pancratietum maritimi ass nov birliği 5 42(2)(b) Sabit veya yarı hareketli kumullar vejetasyonu 8 42(2)(b)(a) Cypero capitati-trachomitetum veneti ssp sarmatiense ass nov birliği 9 42(2)(b)(b) Echio angustifolii-ononidetum natrix ssp hispanicae ass nov birliği 2 42(2)(b)(c) Parapholido incurvae-thymelaeetum hirsutae ass nov birliği 5 42(2)(b)(d) Helianthemetum stipulati bitki topluluğu 9 42(2)(c) Nemli kumul çukurlukları vejetasyonu 132 42(2)(c)(a) mperata cylindrica var cylindrica-trisetaria loeflingiana bitki topluluğu 132 42(2)(c)(b) nula viscosa bitki topluluğu 136 42(2)(d) Kumul çalılıkları vejetasyonu 138 42(2)(d)(a) Sorgho halepense var halepense-myrtetum communis ssp communis ass nov birliği 139 42(2)(d)(b) Polygono equisetiformis-viticetum agni-casti V 142

ass nov birliği 42(2)(d)(c) Ephedro campylopodae-populetum euphraticae ass nov birliği 146 42(2)(d)(d) Nerium oleander-polypogon maritimus var maritimus bitki topluluğu 149 42(2)(e) Bozuk kumul vejetasyonu 152 42(2)(e)(a) Urgino maritimi- Asphodeletum aestivi ass nov birliği 153 42(2)(e)(b) Verbasco sinuati-sarcopoterietum spinosi ass nov birliği 156 42(3) Tuzcul Vejetasyon 160 42(3)(a) Tuzcul bataklıklar vejetasyonu 161 42(3)(a)(a) Limonio gmelinii- Aeluropetum littoralis (Bab 1979) Gehu & Uslu 1989 birliği 161 42(3)(a)(b) Limonio angustifolii-halimionetum portulacoides ass nov birliği 163 42(3)(a)(c) Asterisco aquaticae-plantaginetum coronopi ssp commutati ass nov birliği 168 42(3)(a)(d) nula crithmoides-limonium graecum var graecum bitki topluluğu 172 42(3)(a)(e) Limonium virgatum-carthamus tenuis ssp tenuis bitki topluluğu 175 42(3)(b) Tuzcul geçici göletler vejetasyonu 177 42(3)(b)(a) Polypogono maritimi ssp maritimi-juncetum littoralis Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliği 178 42(3)(b)(b) Phragmiti australis-juncetum maritimi Vural, Duman & al 1995 birliği 181 42(3)(b)(c) Atriplici hastatae-juncetum acuti Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliği 185 42(3)(c) Tuzcul geçici su baskını olan düzlükler vejetasyonu 189 X

42(3)(c)(a) Tamaricetum smyrensis Seçmen & Leblebici 1996 birliği 189 42(3)(c)(b) Arthrocnemo fruticosii-tamaricetum tetragynae ass nov birliği 192 42(3)(c)(c) Salicornio fragilis-tamaricetum tetrandrae ass nov birliği 197 42(3)(c)(d) Schoeno nigricantis-saccharetum ravennae Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliği 201 42(3)(c)(e) Eriantho-Schoenotum nigricantis (Pign 1953) Gehu 1984 birliği 205 42(3)(c)(f) Tamarix parviflora-limonium angustifolium bitki topluluğu 208 42(3)(d) Tuzcul karasal düzlükler vejetasyonu 2 42(3)(d)(a) Salicornio europaeae-arthrocnemetum fruticosum Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliği 2 42(3)(d)(b) Arthrocnemo-Halocnemetum strobilaceii Oberd 1952 birliği 217 42(3)(d)(c) Arthrocnemum glaucum bitki topluluğu 221 42 Tartışma 225 421 Flora 225 422 Habitat 227 423 Vejetasyon 230 4231 Sucul Vejetasyon 231 4231(1) Kanal içi vejetasyonu 231 4231(2) Göl içi vejetasyonu 233 4231(3) Nehir ve Göl kenarı vejetasyonu 234 4232 Kumul Vejetasyon 237 4232(1) Hareketli kıyı kumul vejetasyonu 238 X

4232(2) Sabit veya yarı hareketli kumul vejetasyonu 241 4232(3) Nemli kumul çukurlukları vejetasyonu 244 4232(4) Kumul çalılıkları vejetasyonu 245 4232(5) Bozuk kumul vejetasyonu 248 4233 Tuzcul Vejetasyon 250 4233(1) Tuzcul bataklık vejetasyonu 251 4233(2) Tuzcul geçici göletler vejetasyonu 255 4233(3) Tuzcul geçici su baskını olan düzlükler vejetasyonu 257 4233(4) Tuzcul karasal düzlükler vejetasyonu 262 5 SONUÇLAR VE ÖNERİLER 266 51 Sonuçlar 266 5 Florası 266 5 Habitatları 267 513 Vejetasyonu 269 52 Öneriler 276 Kaynaklar 279 Özgeçmiş 291 Ek 292 X

Şekil Dizini Sayfa Şekil Göksu Deltası ÖÇKB indeki Hassas Bölge İçinde ve Dışında Kalan Muhtelif Arazi Kullanım Tipleri (ha) % si 3 Şekil 31 Araştırma Alanının Coğrafik Haritası (Uygun ve ark, 1994 den Değiştirilerek) 26 Şekil 32 Araştırma Alanının Grid Sisteme Göre Yeri, Hassas Zon Sınırları ve Uydu Görüntüsü (Temmuz, 2006) 27 Şekil 33 Araştırma Alanının Jeoloji Haritası (Temmuz 2006, Google Earth den Değiştirilerek) 29 Şekil 34 Göksu Deltasının Geçmişteki Konumları (Uygun ve ark, 1994) 30 Şekil 35 İnce Kum Yarımadasının Zaman İçindeki Konumları (Uygun ve ark 1994) 32 Şekil 36 Göksu Deltası Toprak Grupları (Uygun ve ark, 1994 den Değiştirilerek) 35 Şekil 37 Silifke-Paradeniz Lagünü Arasında Kalan Kesimin Derin Yer Altı Suyu Kuramsal Akışı (DHKD, 1992) 38 Şekil 38 Araştırma Alanı Uzun Yıllar (A), 2003 (B), 2004 (C) ve 2005 (D) Yılları Ölçümlerine Ait İklim Diyagramları 41 Şekil 39 Göksu Deltası Alan Kullanım Durumları (Uygun ve ark, 1994 den Değiştirilerek) 52 Şekil 41 Araştırma Alanında En Çok Takson İçeren 5 Familyanın % Oranları 73 Şekil 42 Araştırma Alanında Bulunan Taksonların Fitocoğrafik Bölgelere Göre Dağılım % Oranları 74 Şekil 43 Araştırma Alanında Bulunan Taksonların Hayat Formlarına Göre Dağılım % Oranları 74 Şekil 44 Araştırma Alanında Bulunan Taksonların Yapılarına Göre Dağılım % Oranları 75 Şekil 45 Araştırma Alanında Bulunan Taksonların Ömürlerine Göre Dağılım % Oranları 75 X

Şekil 46 Araştırma Alanında Bulunan Endemik ve Endemik Olmayan Taksonların Tehlike Kategorilerine Göre Dağılımları 76 X

Tablo Dizini Sayfa Tablo Toprak Mülkiyetleri ve Kullanım Durumları (ha) 3 Tablo 31 ÖÇKB Sınır Koordinatları (Uygun ve ark, 1994 den değiştirilerek) 25 Tablo 32 Silifke Meteoroloji İstasyonuna Ait Uzun Yıllar, 2003, 2004 ve 2005 Yılları Ölçümleri, Ortalama Aylık Yağış Miktarı ve Sıcaklık Ortalama Değerleri 39 Tablo 33 Araştırma Alanında Hakim Olan Familyaların 4 Farklı Ekolojik Ortamda İçermiş Oldukları Takson Sayıları (Düzenli ve ark, 1996) 49 Tablo 41 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 85 Tablo 42 Birliğe Ait Su Analiz Sonuçları 86 Tablo 43 Potamogetono pectinati-ceratophylletum demersi (Hild & Rehnelt 1965) Passarge 1995 87 Tablo 44 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 89 Tablo 45 Birliğe Ait Su Analiz Sonuçları 90 Tablo 46 Ludwigio stoloniferae-nasturtietum officinalis ass nov 91 Tablo 47 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 93 Tablo 48 Birliğe Ait Su Analiz Sonuçları 93 Tablo 49 Ruppio cirrhosae-schoenoplectetum littoralis ass nov 94 Tablo 410 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 95 Tablo 4 Birliğe Ait Su Analiz Sonuçları 97 Tablo 4 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları 97 Tablo 413 Bolboscoeno maritimi var cymos-pragmitetum australis Borhidi & Balog 1970 99 Tablo 414 Topluluğa Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, XV

GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 100 Tablo 415 Topluluğa Ait Su Analiz Sonuçları 101 Tablo 416 Typha angustifolia-juncellus laevigatus bitki topluluğu 103 Tablo 417 Topluluğa Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 104 Tablo 418 Topluluğa Ait Su Analiz Sonuçları 104 Tablo 419 Typha domingensis-juncus pygmaeus Bitki Topluluğu 105 Tablo 420 Topluluğa Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 107 Tablo 421 Topluluğa Ait Toprak Analiz Sonuçları 108 Tablo 422 Cakilo maritimae-zygophylletum albi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 109 Tablo 423 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 0 Tablo 424 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları 1 Tablo 425 Cypero mucronati-agropyretum juncei Kühnholtz ex Br-Bl 1933 2 Tablo 426 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 3 Tablo 427 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları 3 Tablo 428 Eryngio maritimi-pancratietum maritimi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 4 Tablo 429 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 6 Tablo 430 Ambrosio maritimae-pancratietum maritimi ass nov 7 Tablo 431 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 9 Tablo 432 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları 0 Tablo 433 Cypero capitati- Trachomitetum veneti ssp sarmatiense ass nov 1 Tablo 434 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS XV

Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 2 Tablo 435 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları 3 Tablo 436 Echio angustifolii-ononidetum natrix ssp hispanicae ass nov 4 Tablo 437 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 6 Tablo 438 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları 6 Tablo 439 Parapholido incurvae-thymelaeetum hirsutae ass nov 8 Tablo 440 Topluluğa Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 130 Tablo 441 Helianthemum stipulatum Topluluğu 131 Tablo 442 Topluluğa Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 132 Tablo 443 Topluluğa Ait Toprak Analiz Sonuçları 133 Tablo 444 mperata cylindrica var cylindrica-trisetaria loeflingiana bitki topluluğu 134 Tablo 445 Topluluğa Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 136 Tablo 446 Topluluğa Ait Toprak Analiz Sonuçları 136 Tablo 447 nula viscosa topluluğu 138 Tablo 448 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 139 Tablo 449 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları 139 Tablo 450 Sorgho halepense var halepense-myrtetum communis ssp communis ass nov 141 Tablo 451 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 143 Tablo 452 Polygono equisetiformis-viticetum agni-casti ass nov 144 Tablo 453 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 146 Tablo 454 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları 146 XV

Tablo 455 Ephedro campylopodae-populetum euphraticae ass nov 148 Tablo 456 Topluluğa Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 149 Tablo 457 Topluluğa Ait Toprak Analiz Sonuçları 150 Tablo 458 Nerium oleander-polypogon maritimus var maritimus Topluluğu 151 Tablo 459 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 153 Tablo 460 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları 154 Tablo 461 Urgino maritimi- Asphodeletum aestivi ass nov 154 Tablo 462 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 156 Tablo 463 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları 157 Tablo 464 Verbasco sinuati-sarcopoterietum spinosi ass nov 158 Tablo 465 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 161 Tablo 466 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları 162 Tablo 467 Limonio gmelinii- Aeluropetum littoralis (Bab 1979) Gehu & Uslu 1989 163 Tablo 468 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 164 Tablo 469 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları 165 Tablo 470 Limonio angustifolii-halimionetum portulacoides ass nov 166 Tablo 471 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 169 Tablo 472 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları 170 Tablo 473 Asterisco aquaticae-plantaginetum coronopi ssp commutati ass nov 171 Tablo 474 Topluluğa Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 172 Tablo 475 nula crithmoides-limonium graecum var graecum XV

Topluluğu 174 Tablo 476 Topluluğa Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 175 Tablo 477 Topluluğa Ait Toprak Analiz Sonuçları 175 Tablo 478 Limonium virgatum-carthamus tenuis ssp tenuis Bitki Topluluğu 176 Tablo 479 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 178 Tablo 480 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları 179 Tablo 481 Polypogono maritimi ssp maritimi-juncetum littoralis Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 180 Tablo 482 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 182 Tablo 483 Birliğe Ait Su Analiz Sonuçları 183 Tablo 484 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları 183 Tablo 485 Phragmiti australis-juncetum maritimi Vural, Duman & al 1995 184 Tablo 486 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 186 Tablo 487 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları 187 Tablo 488 Atriplici hastatae-juncetum acuti Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 187 Tablo 489 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 189 Tablo 490 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları 190 Tablo 491 Tamaricetum smyrensis Seçmen & Leblebici 1996 191 Tablo 492 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 192 Tablo 493 Birliğe Ait Su Analiz Sonuçları 193 Tablo 494 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları 193 Tablo 495 Arthrocnemo fruticosii- Tamaricetum tetragynae ass nov 195 XV

Tablo 496 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 197 Tablo 497 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları 198 Tablo 498 Salicornio fragilis- Tamaricetum tetrandrae ass nov 199 Tablo 499 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 201 Tablo 4100 Birliğe Ait Su Analiz Sonuçları 202 Tablo 4101 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları 203 Tablo 4102 Schoeno nigricantis-saccharetum ravennae Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 203 Tablo 4103 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 205 Tablo 4104 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçlar 206 Tablo 4105 Eriantho-Schoenotum nigricantis (Pign 1953) Gehu 1984 206 Tablo 4106 Topluluğa Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 208 Tablo 4107 Tamarix parviflora-limonium angustifolium bitki topluluğu 209 Tablo 4108 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 2 Tablo 4109 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları 2 Tablo 40 Salicornio europaeae-arthrocnemetum fruticosum Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 215 Tablo 41 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 217 Tablo 42 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları 218 Tablo 43 Arthrocnemo-Halocnemetum strobilaceii Oberd 1952 219 Tablo 44 Topluluğa Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih 221 Tablo 45 Topluluğa Ait Toprak Analiz Sonuçları 222 Tablo 46 Arthrocnemum glaucum Topluluğu 223 XX

Fotoğraf Dizini Sayfa Fotoğraf 41 Potamogetono pectinati-ceratophylletum demersi (Hild & Rehnelt 1965) Passarge 1995 Birliğinin Genel Görünümü 86 Fotoğraf 42 Ludwigio stoloniferae-nasturtietum officinalis ass nov Birliğinin Genel Görünümü 89 Fotoğraf 43 Ruppio cirrhosae-schoenoplectetum littoralis ass nov Birliğinin Genel Görünümü 92 Fotoğraf 44 Bolboscoeno maritimi var cymos-pragmitetum australis Borhidi &Balog 1970 Birliğinin Genel Görünümü 96 Fotoğraf 45 Typha angustifolia-juncellus laevigatus Bitki Topluluğunun Genel Görünümü 101 Fotoğraf 46 Cakilo maritimae-zygophylletum albi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 Birliğinin Genel Görünümü 107 Fotoğraf 47 Cypero mucronati-agropyretum juncei Kühnholtz ex Br-Bl 1933 Birliğinin Genel Görünümü 0 Fotoğraf 48 Eryngio maritimi-pancratietum maritimi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 Birliğinin Genel Görünümü 3 Fotoğraf 49 Ambrosio maritimae-pancratietum maritimi ass nov Birliğinin Genel Görünümü 6 Fotoğraf 410 Cypero capitati-trachomitetum veneti ssp sarmatiense ass nov Birliğinin Genel Görünümü 9 Fotoğraf 4 Echio angustifolii-ononidetum natrix ssp hispanicae ass nov Birliğinin Genel Görünümü 3 Fotoğraf 4 Parapholido incurvae-thymelaeetum hirsutae ass nov Birliğinin Genel Görünümü 6 Fotoğraf 413 Helianthemum stipulatum Topluluğunun Genel Görünümü 130 Fotoğraf 414 mperata cylindricae var cylindricae-trisetaria loeflingiana Topluluğunun Genel Görünümü 133 XX

Fotoğraf 415 nula viscosa Topluluğunun Genel Görünümü 137 Fotoğraf 416 Sorgho halepense var halepense-myrtetum communis ssp communis ass nov Birliğinin Genel Görünümü 140 Fotoğraf 417 Polygono equisetiformis-viticetum agni-casti ass nov Birliğinin Genel Görünümü 143 Fotoğraf 418 Ephedro campylopodae-populetum euphraticae ass nov Birliğinin Genel Görünümü 147 Fotoğraf 419 Nerium oleander-polypogon maritimus var maritimus Topluluğunun Genel Görünümü 150 Fotoğraf 420 Urgino maritimi- Asphodeletum aestivi ass nov Birliğinin Genel Görünümü 153 Fotoğraf 421 Verbasco sinuati-sarcopoterietum spinosi ass nov Birliğinin Genel Görünümü 156 Fotoğraf 422 Limonio gmelinii- Aeluropetum littoralis (Bab 1979) Gehu & Uslu 1989 Birliğinin Genel Görünümü 161 Fotoğraf 423 Limonio angustifolii-halimionetum portulacoides ass nov Birliğinin Genel Görünümü 164 Fotoğraf 424 Asterisco aquaticae-plantaginetum coronopi ssp commutati ass nov Birliğinin Genel Görünümü 169 Fotoğraf 425 nula crithmoides-limonium graecum var graecum Topluluğunun Genel Görünümü 173 Fotoğraf 426 Polypogono maritimi ssp maritimi-juncetum littoralis Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 Birliğinin Genel Görünümü 178 Fotoğraf 427 Phragmiti australis-juncetum maritimi Vural, Duman & al 1995 Birliğinin Genel Görünümü 182 Fotoğraf 428 Atriplici hastatae-juncetum acuti Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 Birliğinin Genel Görünümü 186 Fotoğraf 429 Arthrocnemo fruticosii-tamaricetum tetragynae ass nov Birliğinin Genel Görünümü 192 Fotoğraf 430 Salicornio fragilis-tamaricetum tetrandrae ass nov XX 198

Birliğinin Genel Görünümü Fotoğraf 431 Schoeno nigricantis-saccharetum ravennae Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 Birliğinin Genel Görünümü 202 Fotoğraf 432 Eriantho-Schoenotum nigricantis (Pign 1953) Gehu 1984 Birliğinin Genel Görünümü 205 Fotoğraf 433 Tamarix parviflora- Limonium angustifolium bitki Topluluğunun Genel Görünümü 209 Fotoğraf 434 Salicornio europaeae-arthrocnemetum fruticosum Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu2003 Birliğinin Genel Görünümü 2 Fotoğraf 435 Arthrocnemo-Halocnemetum strobilaceii Oberd 1952 Birliğinin Genel Görünümü 217 Fotoğraf 436 Arthrocnemum glaucum Topluluğunun Genel Görünümü 221 XX

KSALTMALAR Aly: Alyans Ark: Arkadaşları B: Batı Cl: Classis cm: Santimetre D: Doğu de: Dekar DHKD: Doğal Hayatı Koruma Derneği Et Şb: Etüt Şube ha: Hektar Hiz Gn Müd: Hizmetleri Genel Müdürlüğü G: Güney K: Kuzey km: Kilometre KU: Kumul m: Metre Or: Ordo ÖÇKB: Özel Çevre Koruma Bölgesi ÖÇKK: Özel Çevre Koruma Kurumu ÖÇKKM: Özel Çevre Koruma Kurumu Müdürlüğü ÖYK: Özelleştirme Yüksek Kurulu SEPA: Special Environment Protection Area TA: Tatlı Sulak Alan TU: Tuzcul XX

1 GİRİŞ 1GİRİŞ Sulak alanlar yeryüzünün %3 ünü kaplamaktadır Dünyada Ramsar sözleşmesi kriterleri kapsamına giren 65milyonha alanı kaplayan 900 sulak alan bulunmaktadır Türkiye de ise bu kriterlere sahip 76 uluslararası öneme sahip sulak alanın bulunduğu tespit edilmiştir Bunların toplam alanı deniz kıyıları ve ırmaklar hariç 95546ha dır ve Türkiye nin %1,6 sını kaplamaktadır Bu sulak alanlardan 2006 yılı Haziran ayı itibariyle si ÖÇKB olarak ilan edilmiştir Sulak alanlar RAMSAR sözleşmesinde, doğal veya yapay, sürekli veya geçici, durgun veya hareketli, tatlı, acı veya tuzlu suya sahip, denizlerin gel-git hareketinin çekilme devresinde, altı metreyi geçmeyen derinliğe sahip kesimlerini de kapsayan bataklık, turba veya suyla kaplı alanların tümü olarak tanımlanmıştır Korkanç (2002-2003-2004) ün yaptığı tanıma göre, sulak alanlar suya doygunluğun baskın ve bu durumun toprak gelişimini, bitki türleri ve hayvan toplulukları üzerinde etkili olduğu alanlara denmektedir Bu tanımlara göre sulak alanlardaki en önemli etken toprak ya da alt tabakanın belirli zamanlarda suyla kaplı ya da suyla doygun olmasıdır (Korkanç, 2002-2003-2004) Sulak alanlar, karasal ve sucul ekosistemler arasında geçişi sağlayan doğadaki en verimli ekosistemlerdir Doğal olarak bu alanların niteliklerini iklim, jeomorfoloji ve su kaynakları gibi faktörler belirlemektedir ve sediment depolama, azot ve fosforu uzaklaştırma, inorganik besin elementlerini organik forma dönüştürme gibi birçok önemli işleve sahiptirler (Korkanç, 2002-2003-2004) Sulak alanlar geçmişten beri de su elde etme, sel ve su kirliliği kontrolünü sağlamak, yiyecek ve hammadde kaynağı, estetik amaçlı, vb birçok amaç için kullanılmaktadır (Korkanç, 2002-2003-2004) Son zamanlarda eğitim, araştırma, balıkçılık, kuş gözleme, tekne gezintisi ve yürüyüş gibi birçok kültürel amaç için de artan bir şekilde kullanımı devam etmektedir 1970 yılından bu yana sulak alanların doğal güzelliğinin yanı sıra, sel önleyici ve kontrol edici, kıyıları erozyon ve fırtınaya karşı koruma, su kalitesini sağlama ve filtreleme, yeraltı suyuna katkı sağlama gibi birçok faydası olduğu da yapılan araştırmalar sonucunda tespit edilmiştir Bunlara karşılık özellikle nüfus artışı ile gelen alan ihtiyacı ve verimli alanların azalması, sulak 1

1 GİRİŞ alanların doldurularak başka kullanımlar (tarım arazisi, konut, turizm) için kazanılmaya çalışılması, drene edilerek hidrolojik rejimlerinin değiştirilmesi gibi kullanımlar doğrudan ya da dolaylı olarak sulak alanların doğallığını ve devamlılığını tehdit etmektedir Ülkemizde, sulak alanların %50 sinden fazlası yanlış yönetim politikaları nedeniyle kaybedilmiştir Bu nedenle 1971 yılında İran ın Ramsar kentinde kabul edilen "Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslar Arası Öneme Sahip Sulak Alanlar Hakkında Sözleşme" (RAMSAR Sözleşmesi) oluşturulmuştur Bu sözleşme özellikle sulak alanların tespit, kullanım ve korunma çerçevesini belirlemektedir Ülkemizde Ramsar Listesi ne dahil olmuş 159300ha alana sahip toplam sulak alan (Akyatan-Adana, Gediz Delta-İzmir, Göksu Deltası- İçel, Kızılırmak Deltası-Samsun, Burdur Gölü-Burdur, Kuş Gölü-Manyas-Balıkesir, Uluabat Gölü- Bursa, Seyfe Gölü-Kırşehir, Sultan Sazlığı-Kayseri, Köyceğiz gölümuğla, Mogan Gölü-Ankara, Tuz gölü-ankara, Konya, Aksaray) bulunmaktadır Türkiye, Ramsar Sözleşmesi ni 17 Mayıs 1994 te resmen yürürlüğe koymuştur Ramsar listesinde yer alan araştırma alanı Göksu Deltası Özel Çevre Koruma Bölgesi, Orta Toroslar eteğinde bulunan İçel iline bağlı Silifke ilçesinin güneyinde Göksu Nehri'nin Silifke ve Taşucu arasında denize açıldığı bölgenin doğal alanlarını kapsamaktadır Göksu deltasında memeliler ve herpetofauna olması, önemli kuş alanı ve önemli bitki alanı olarak ilan edilmesi ayrıca deltanın önemli doğa alanı olarak koruma altına alınmasını da sağlamıştır Göksu deltası Türkiye nin en önemli kumul alanlarından biri, halofit bitkilerin yaşam alanı ve kaplumbağalar için önemli üreme sahasıdır Alandaki Akgöl ve Paradeniz gibi irili ufaklı birçok tuzlu ve tatlı göller, drenaj ve sulama kanalları su bitkilerinin önemli yaşam alanlarıdır Araştırma alanı Ortadoğu ve Avrupa nın en önemli sulak alanlarından biridir (Yücel, 1999) Toplam 15000ha doğal ve doğal olmayan alanı kaplayan bölgenin, yaklaşık 9000ha ı özel mülkiyet, geriye kalan 6000ha ı hazine arazisidir (Gürkan ve ark, 1999) Toplam 8600ha olan Hassas Bölgede; yaklaşık 2600ha ı kaplayan tapusuz göl, sazlık ve kumullar haricindeki 6000ha alanın yaklaşık 2500ha ı şahıs mülkiyetinde ve yine 2500ha alan da hazine arazisidir (Tablo ) 2

1 GİRİŞ Tablo Toprak Mülkiyetleri ve Kullanım Durumları (Ha) Hassas Bölge İçi (ha) Göksu Nehri nin Batı Kesimi Doğu Kesimi Toplam Şahıs 1920 556 2476 Hazine 1890 6 2502 Köy Tüzel Kişiliği 30 70 100 Mera 257 5 262 Davalı 690 702 Toplam 4787 55 6042 Hassas Bölge İçi (ha) Toplam 5000 400 5400 Göksu Deltası ÖÇKB indeki hassas bölge içinde ve dışında kalan muhtelif arazi kullanım tipleri (ha) % si Şekil de verilmiştir Buna göre alanda hassas bölge içerisinde en çoktan aza doğru kara alanları, deniz alanları, şahıs ve hazine arazileri, Akgöl alanı, Paradeniz alanı, mera arazisi ve en az da köy tüzel kişiliği ve Kuğu gölü alanı yer almaktadır Hassas bölge dışında da en fazla özel mülkiyetler, yol-kanal vb yapılar ve en az da hazine arazileri bulunmaktadır HASSAS BÖLGE İÇİ Kara Köy Tüzel Kişiliği Kuğu Gölü HASSAS BÖLGE DŞ Deniz Mera Hazine Şahıs Akgöl Paradeniz Hazine Yol, Kanal, vb Özel Mülkiyet Şekil Göksu Deltası ÖÇKB indeki Hassas Bölge İçinde ve Dışında Kalan Muhtelif Arazi Kullanım Tipleri (ha) % si Tipik bir delta özelliği taşıyan Göksu ÖÇKB nde 4 belde, 5 belediye, 7 köy bulunmakta ve bu alanlarda yerel 16250 kişi yaşamaktadır Nüfusun %80 i tarım ve diğer kısmı da tarım, hayvancılık ve balıkçılık ile geçimini sağlamaktadır Deltanın verimli topraklarında yılda iki kez ve bazen üç kez ürün alınabilmektedir Göksu Deltası sahip olduğu bu özellikleri nedeniyle zaman içinde birçok farklı yasal statüler almıştır Örneğin; Göksu Deltasında bulunan Akgöl de yaklaşık 4350ha alan 1989 yılında Akgöl ve Çevresi Yaban Hayatı Koruma Sahası olarak ilan edilmiştir 1990 yılında Bakanlar Kurulu kararı ile Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak ilan edilen 236km2 lik alanın 8600ha lık kısmı ÖÇKK tarafından 1991 yılında Hassas Bölge olarak belirlenmiştir Mart 1994 de özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanlar Hakkında 3

1 GİRİŞ Sözleşme (RAMSAR Sözleşmesi) gereğince yine Bakanlar kurulu kararı ile RAMSAR listesine dahil edilmiştir (Gürkan ve ark, 1999) Alan 1996 yılında da Derece Doğal Sit olarak ilan edilmiştir Bu yasal statülerin amacı; bölgenin çevre kirlenmesi ve ekolojik bozulmaya karşı korunması, doğal varlıkların ve tarihi kalıntıların gelecek nesillere aktarılmasının teminat altına alınmasını sağlamaktır Göksu Deltası ÖÇKB sınırları içerisinde Uygun ve arkadaşları (1994) tarafından yapılan araştırmada alanın kullanım potansiyeli, arazi kullanımı v e biyolojik çeşitliliği ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır Bu çalışma sonucunda deltadaki tarım alanlarının dışında kalan; kumullar, tuzlu sudan tatlı suya kadar değişim gösteren sulak ve bataklık alanlar Hassas zon olarak belirlenmiştir Ayrıca deltaya ait karasal ve sucul habitatlarda yaşayan faunistik ve floristik yapı, bunlardan endemik ve nesli tehlike altında olanlar, koruma altına alınması gerekenlerde saptanmıştır Uslu (1977) da deltanın kıyı kumullarının çok az bir kısmını kapsayan vejetasyon araştırmalarında 3 farklı ekolojik ortama ait karakter türleri belirgin olmayan 10 bitki birliği ortaya koymuştur Bu araştırmalardan başka özellikle alanın doğal bitkisel yapısı ve buna dayalı alanın korunması ve geri kazanılması ile ilgili yapılmış herhangi bir araştırma bulunmamaktadır Çalışma alanının ayrıca önemli bir RAMSAR sulak alanı olması v e insan etkisi altında kalıp bozulmaya ve de yok olmaya başlaması, alanın temel ve detaylı ekolojik araştırmalarının gerekliliğini ve sonuçlarının alanda uygulama zorunluluğunu ortaya koymaktadır Bu çalışmada bu eksikliklerin giderilmesi için özellikle Göksu Deltası ÖÇKB doğal alanlarının florası ve bitki ekolojisi araştırılmıştır Bu araştırmalar alandaki ana habitat tipleri, alt grupları ve bu habitatlarda yayılış gösteren bitki birlikleri, bitki toplulukları ve bunların sintaksonomik üst birimlerini tespit etme temeline oturtulmuştur Bu araştırmanın sonuçları RAMSAR listesinde yer alan Göksu Deltası Özel Çevre Koruma Bölgesi nin doğal alanlarında yapılacak olan çevre koruma ve alan kullanım planlaması çalışmalarına katkı sağlayacaktır 4

2 ÖNCEKİ ÇALŞMALAR 2 ÖNCEKİ ÇALŞMALAR 21 Flora Araştırmaları 2 Yurt İçinde Yapılan Flora Çalışmaları 21 Bölgemiz ile İlgili Flora Çalışmaları Amadeo (1990), Akgöl ve Paradeniz Dalyanının klimatolojik, jeolojik, jeomorfolojik, pedolojik, hidrolojik, su kalitesi, flora, su faunası, yaban hayatı, balıkçılık, su ürünleri yetiştiriciliği, sosyo-ekonomik durum, çevre ıslahı önerileri, balık üretimi ve diğer kullanım alanları konularını araştırmıştır Düzenli ve ark (1996), Göksu deltası florasını araştırmışlardır Bu çalışma ile bölgede 74 familya, 246 cinse ait toplam 382 takson tespit edilmiştir Bunlardan 6 sı endemiktir (Beta trojana Pamuk, Bromus psamophilus P M Smith, Beta adanensis Pamuk apud Aellen, Allium junceum Sm subsp tridentatum Kollmann, Özhatay et Koyuncu, Hypericum polyphyllum Boiss et Bal subsp polyphyllum, Onopordum boissieri Willk) Floristik bölgeler bakımından ilk sırayı Akdeniz elementleri (%30,36), daha sonra Avrupa-Sibirya (%4,9), İran-Turan (%2,3) ve Öksin elementleri (%0,2) almaktadır Gürkan ve ark (1999), Göksu Deltası ÖÇK Bölgesi Yönetim Planını yapmışlardır Planda Göksu ÖÇK bölgesinin genel özellikleri, flora ve fauna yapısı, peyzaj özellikleri, ekolojik ve sosyo-ekonomik değerlendirilmesi ve önerilen yönetim planı ele alınmıştır 22 Diğer Bölgeler ile İlgili Flora Çalışmaları Seçmen ve Leblebici (1984), Batı Anadolu (B1-2-3, C1-2-3) sucul florasını araştırmış ve bölgeden 42 familyaya ait 164 takson tespit etmişlerdir Görk ve ark (1989), Çeşme (İzmir) yarımadasının florasını araştırmışlardır Bu çalışma ile araştırma alanında 81 familya, 357 cinse ait 589 takson tespit 5

2 ÖNCEKİ ÇALŞMALAR edilmiştir 9 u endemiktir Bu taksonların %27,50 si Akdeniz elementi, %14,26 sı Doğu Akdeniz, %3,73 ü Avrupa-Sibirya elementi, %2,03 ü Kozmopolit ve %1,35 i İran-Turan floristik elementidir Seçmen ve Leblebici (1991), Trakya nın sucul florasını araştırmışlardır Bu çalışma ile bölgede göl içi ve batak alanlarda 48 familyaya ait 180 takson tespit edilmiştir Behçet ve Altan (1993), Van gölündeki Adır, Akdamar, Çarpanak ve Kuzu adalarının florasını tespit etmişlerdir Bu çalışmada, alandan 40 familya, 154 cinse ait 235 takson tespit edilmiştir Endemizm oranı %4,3 dür Taksonların %28,5 i İranTuran, %5,5 i Akdeniz elementi ve %3 ü Avrupa-Sibirya floristik elementidir Güner ve ark (1996), Köyceğiz-Dalyan ÖÇK alanında 1991 ve 1992 yıllarında yaptıkları arazi çalışmaları ile alanın florasını tespit etmişlerdir Bu çalışmada alandan 924 takson tespit edilmiştir Bu taksonların 202 si Doğu Akdeniz, 178 i Akdeniz, 38 i Avrupa-Sibirya ve 18 i İran-Turan floristik elementidir Leblebici ve Seçmen (1996), Marmara bölgesi sucul florasını araştırmışlardır Bu çalışma ile bölgede göl ve bataklık habitatlarından 45 familyaya ait 161 takson tespit edilmiştir 22 Vejetasyon Araştırmaları 221 Yurt İçinde Yapılan Vejetasyon Çalışmaları 22 Bölgemiz ile İlgili Vejetasyon Çalışmaları Uslu (1977), Mersin ve Silifke arasında kalan kıyısal kumul ve maki vejetasyonunu ekolojik ve sosyolojik olarak araştırmıştır Bu çalışmada, kumullar için 6 birlik (Euphorbia paralias, Galilea mucronata, Pancratium maritimum, Ononis natrix subsp hispanica, Sporobulus pungens, Alhagi mannifera) ve maki için 4 birlik (Quercus coccifera, Olea europaea, Arbutus andrachne, Laurus nobilisceratonia sliqua) tespit etmiştir Ayrıca frigana (Sarcopoterium spinosum) ve Pinus brutia (Pinus brutia) orman vejetasyonları için de birer birlik belirlemiştir 6

2 ÖNCEKİ ÇALŞMALAR Gehu ve ark (1989), Türkiye nin güney kıyılarını çalışmışlar ve si güney kıyıları için yeni olmak üzere 30 bitki birliği tespit etmişlerdir Bu birlikler şunlardır: Salsolo-Cakiletum aegypticae, Salsolo-Euphorbietum peplis, Suaedo maritimaesalicornietum patulae, Anthemido ammophilae-ononidetum variegatae, Pseudorlayo pumilae Silenetum kotschyi, Mathiolo bicornis Silenetum kotschyi, Malcolmio chiae Silenetum discoloris, Cresso creticae Hordeetum marinae, Plantagini weldenii-parapholisetum incurvae, Aeluropetum littoralis, Juncetum subulati, Scirpetum compacti, Ruppion maritimae, pomoeo stoloniferae Elymetum farcti, pomoeo stoloniferae Sporoboletum arenarii, Cypero capitati Helianthemetum stipulati, Ononidetum hispanicae, Convolvuletum lanati, Scrophulario Sarcopoterietum spinosi, Arthrocnemo glauci-halocnemetum strobilacei, Puccinellio festuciformis-arthrocnemetum perennis, Arthrocnemetum fruticosi, Elymo Zygophylletum albi, Eriantho-Schoenetum nigricantis, Crithmo Limonietum serotini, Crithmo Polygonetum equisetiformis, Rubio tenuifoliae Euphorbietum dendroidis, Rubio tenuifoliae Pistacietum lentisci, Pistacio palaestinae Rhamnetum graeci 22 Diğer Bölgeler ile İlgili Vejetasyon Çalışmaları Öner ve ark (1973a,b), İzmir civarında bulunan sucul alanların vejetasyonlarını araştırmışlardır Bu çalışmalarda, suya batık safha (Myriophyllum, Zostera), yüzme safhası (Patamogeton), kamış-bataklık safhası (Arundo, Typha, Phragmites, Cyperus), çayır safhası (Carex, Juncus, Plantago, Mentha, Trifolium, Avena, Hordeum, Urtica, Alisma, Bromus), çalı safhası (Rubus, Salix, Rosa, Tamarix, Vitex, Nerium, Myrtus, Pistacia, Cistus) ve ağaç safhası (Juniperus oxycedrus, Pinus brutia, Platanus orientalis) gibi vejetasyon safhaları ve içerdiği hâkim bitki türleri tespit edilmiştir Yurdakulol (1974), Konya ovasındaki çorak bataklıklar vejetasyonunu araştırmıştır Buradaki, çorakçıl vejetasyon Puccinellion convolutae takımında bulunan 4 bitki birliği (Juncus maritimus-juncus gerardii, Frankenia hirsuta ssp hispida-statice iconica, Statice gmelini-bupleurum strobilaceum-suaeda birandii) ile tanımlanmıştır 7 gracile, Halocnemum

2 ÖNCEKİ ÇALŞMALAR Çetik (1982), Sorgun (Manavgat), Kemer, Lara (Antalya) ve Kavaklı (Finike) Kumullarını fitososyolojik ve ekolojik yönden incelemiş ve 8 bitki birliği (Euphorbietum paraliae, Agropyretum mediterraneum, Convolvuletum lanatii, Polygonetum equisetiforme, Anchusetum hybridae, Sporoboletum pungentis, Anthemidetum ammophilae, Echium diffusum) tespit etmiştir Bekat ve Seçmen (1984), Akdağ-Karaburun u (İzmir) bitki ekolojisi ve sosyolojisi yönünden araştırmışlardır Alanda maki (Arbutus andrachne, Quercus coccifera, Phillyrea latifolia-quercus coccifera) ve frigana (Sarcopoterium spinosum, Cistus salviifolius, Cistus parviflorus) olmak üzere iki tip vejetasyon ve her bir vejetasyon tipine ait 3 er bitki birliği tespit etmişlerdir Seçmen ve ark (1984), İzmir in bazı kirli alanlarındaki vejetasyonu araştırmışlardır Bu çalışmada bitki topluluğunun (Salsola macera, Atriplex lasiantha, A hastata, Salicornia europaea, nula graveolens, Phragmites australis, Typha latifolia, Arthrocnemum glaucum, A fruticosum, Halimioe portulacoides, Aster tripolium, Juncus acutus) baskın olduğu tespit edilmiştir Tatlı (1984), Serçeme vadisinin sulu dere vejetasyonunu araştırmıştır Bu çalışmada alanın vejetasyonu kamış-sazlık vejetasyonu ve çayır vejetasyonu olarak ikiye ayrılmış ve 3 bitki birliği (Typha latifolia-juncus inflexus, Hordeetum turkestanicii, Hippophaetum rhamnoidis) tespit edilmiştir Seçmen ve ark (1986a), İzmir yöresi frigana vejetasyonunu araştırmış ve bu vejetasyonun 4 bitki grubundan oluştuğunu tespit etmişlerdir Bunlardan Sarcopoterium spinosum g r u b u Quercetalia ilicis, Quercion ilicis v e OleoCeratonion alyansları arasında, Coridothymus capitatus, Cistus salviifolius ve Cistus parviflorus da Cisto-Micromerietalia, Cistion orientale alyansında yer alır Bekat ve Seçmen (1988), Foça, Aliağa ve Çandarlı civarının vejetasyonunu frigana, maki ve orman olmak üzere üç vejetasyon tipine ayırmışlardır Frigana da 2 (Sarcopoterietum spinosi, Cistetum salviifolii), maki (Quercus coccifera) ve orman (Pinetum brutiae) vejetasyon tiplerinde 1 er bitki birliği tespit etmişlerdir Gehu ve Uslu (1989), Türkiye nin kuzey batı kıyılarını (Marmara denizi, Karadeniz ve Ege denizi) çalışmışlardır Kumullarda 15 birlik (Salsolo ruthenicaeatriplicetum constantinopolitanae, Polygono mesembrici-raphanetum maritimi, 8

2 ÖNCEKİ ÇALŞMALAR Cakilo euxinae-salsoletum ruthenicae, Salsolo-Cakiletum aegypticae, Eryngio Soroboletum virginici, Eryngio-Elymetum farcti, Eryngio-Ammophiletum arundinaceae, Leymo sabulosi-elymetum farcti, Otantho Leymetum sabulosi, Stachyo subcrenatae Centauretum kilaeae, Peucedano obtusifolii Festucetum beckeri, Sarcopoterio Centaureetum spinosae, Asyneumo Paliuretum spinae-christi, Marsdenio Juniperetum macrocarpae, Pistacio Quercetum cocciferae), t u z l u bataklarda 13 birlik (Suaedo-Salicornietum patulae, Cressetum creticae, SuaedoKochietum hirsutae, Suaedo-Salsoletum sodae, Plantagini weldenii-parapholisetum incurvae, Puccinellio festuciformis-hordeetum marini, Arthrocnemo-Halocnemetum strobilacei, Puccinellio festuciformis-arthrocnemetum fruticosi, Halimiono Artemisietum santonici, Limonio gmelinii-aeluropetum littoralis, Puccinellio festuciformis Caricetum extensae, Limonio gmelini Juncetum gerardii, Ranunculo marginati-caricetum divisae) tespit etmişler ve bunların 13 ünü yeni olarak belirtmişlerdir Özkanca (1989), bu çalışmada Orta Karadeniz Bölgesi (Ünye-Alaçam) kıyı kumullarının vejetasyonunu araştırmış ve Elymus elongatus s u b s p elongatus, Eryngium maritimum-euphorbia paralias, Ammophila arenaria subsp arundinacea, Pancratium maritimum, Euphorbia terranica, alopecuroides-glycyrrhiza glabra v a r glabra, Sophora alopecuroides v a r Cionura erecta, Hippophae rhamnoides subsp caucasica ve Juncus littoralis birliklerini tespit etmiştir Yurdakulol ve Ercoşkun (1990), Orta Anadolu çorak alanlarının vejetasyonunu çalışmışlardır Bu vejetasyonda Salicornietea sınıfına bağlı 4 birlik (Juncetum heldreichiani, Cirsieto-Juncetum maritimi, Halimionetum verruciferae, Halocnemetum strobilacei) tespit etmişlerdir Seçmen ve Leblebici (1991a), Trakya nın sucul ve bataklık bitki örtüsünü araştırmışlardır Sonuçta bölgede bulunan 15 gölde, su içi ve çamur habitatlarda toplam 29 bitki grubu (Potamageton panormitanus, P pectinatus, P nodosus, P perfoliatus, Nymphoides peltata, Vallisneria spiralis, Ceratophyllum demersum, Nympae alba, Trapa natans, Myriophyllum spicatum, Bolboschoeus maritimus var cymosus, B maritimus var maritimus, Rumex hydrolapathum, Stratoides aloides, Phalaris arundinacea, Phragmites australis, Typha angustifolia, T domingensis, 9

2 ÖNCEKİ ÇALŞMALAR Schoenoplectus lacustris, ssp lacustris, Sch lacustris, ssp tabernaemontani, Sch litoralis, Polygonum persicaria, Carex distans, Cirsium italicum, Juncus littoralis, J maritimus, Tamarix smyrensis, Salicornia europae, Arthrocnemum fruticosum) tespit etmişlerdir Behçet ve Altan (1992), Van gölündeki adaları (Adır, Akdamar, Çarpanak, Kuzu) çalışmışlardır Adalardaki step (Hordeetum leporini, Hordeo-Prangetum ferulacea) ve kayalık (Rosulario-Parietarietum judaicae) vejetasyon tiplerine ait 3 birlik tespit etmişlerdir Kılınç ve ark (1992), Karadeniz bölgesi sahil kesimindeki vejetasyonu sınıflandırmışlardır Bu sınıflandırmada maki vejetasyonuna ait 3 (Quercus ilexlaurus nobilis, Arbutus andrachne-arbutus unedo, Laurus nobilis, Myrtus communis) ve frigana vejetasyonuna ait 2 (Erica arborea-pteridium aquilinum, Sarcopoterium spinosum-eryngium creticum) birlik tespit edilmiştir Seçmen ve Leblebici (1994), Trakya göllerinin vejetasyonlarını araştırmışlardır Bölgede bulunan 15 gölün flora bileşimi benzerlik indisi dendogramı kullanılarak analiz edilmiştir Burada flora bileşimi bakımından iki büyük grup tespit edilmiştir Özen ve Kılınç (1995), Alaçam-Gerze ve Boyabat-Durağan arasında kalan bölgenin maki, frigana, dere ve step vejetasyonlarını araştırmıştır 4 sınıfa (Quercetea ilicis, Cisto-Micromerietea, Querco-Fagetea, Astragalo-Brometea) ait 8 birlik (Arbutetum unedinis-andrachnes, Pistacio-Phillyreetum latifoliae, Euphorbio-Vitetum agni-casti, Origano-Spartietum juncei, Salici-Platanetum orientalis, Hyperico-Astragaletum microcephali, Astragalo-Hedysaretum varii, Sideritido-Astragaletum angustifolii) bulmuşlardır Kılınç ve Karaer (1995), Sinop yarımadası vejetasyonunu orman (CarpinoFagetum orientalis, Querco-Carpinetum orientalis), bozuk orman (Carici-Pinetum maritimae), maki (Lauro-Quercetum ilexii), frigana (Eryngio-Sarcopoterietum spinosii, Phillyreo-Ericetum arboreae) ve kumul (Elymo-Ammophiletum arundinacea, Eryngio-Otanthetum maritimae, Cienuro-Pancratietum maritimii, Scirpo-Juncetum littoralis) vejetasyonu olarak gruplandırılarak 10 bitki birliği belirlemişlerdir 10

2 ÖNCEKİ ÇALŞMALAR Seçmen ve Leblebici (1996), Marmara bölgesi sulak alanlarındaki gölde, (su içi ve çamur habitatlar) 25 bitki birliği tespit etmişlerdir Bu birlikler sınıflara göre şunlardır: Ceratophylletea- Ceratophylletum demersi, Potametea pectinatipotametum pectinati, Potametum lucentis, Potametum pectinato-perfoliati, Nymphaetum albae, Trapaetum natantis, Potamageton crispus, Najas marina, Potamageton perfoliatus, Nuphar lutea, Juncetea maritimi- Juncetum maritimi, Phragmitio-MagnocariceteaPhragmitetum, Typho Phragmitetum communis, angustifoliae-phragmitetum Scirpo australis, lacustristyphaetum angustifoliae, Typhaetum latifoliae, Scirpetum lacustris, Scirpetum litoralis, Scirpetum maritimi, Sparganietum erecti, Typha domingensis, Butomus umbellatus, Arthrocnemetea- Halocnemion strobilacei, Tamaricetum smyrensi, ArthrocnemoHalocnemetum strobilacei Yurdakulol ve ark (1996), Burdur ve Acıgöl civarındaki karasal iç bataklarda 6 yeni birlik (Artemisetum santonici, Cardopatio-Juncetum, Puccinellio distantisjuncetum maritimi, Petrosimonietum nigdeenso-brachiatae, Lepidio caespitosihalimionetum portulacoidis, Cresso creticae-halocnemetum strobilacei) ortaya koymuşlardır Küçüködük ve Ketenoğlu (1996), Beyşehir gölü makrofitik vejetasyonunda 6 (Nupharo-Nymphaeetu albae, Myriophylletum verticillati, Ceratophylletum demersi, Phragmitetum communis, Typhaetum angustifoliae, Scirpetum lacustris) hidrofitik birlik tespit etmiştir Karaer ve ark (1999), Kelkit Vadisinin orman, maki, bozuk orman ve higrofil vejetasyonlarını araştırmışlardır Burada dört farklı vejetasyon tipine ait bitki birliği ve iki alt birlik (Siderito dichotomae-quercetum cocciferae, Cotino coggyriae-arbutetum andrachnes, Paliu r o s p i n a e -christi-fontanesietum philliraeoidis, Querco infectoriae-pinetum brutiae a - cistetosum cretici, b styracetosum officinalis, Ranunculo buhsei-pinetum sylvestris, Astragalo aucheripinetum pallasianea, Cephalanthero rubrae-quercetum cerridis, Onobrychido tournefortii-quercetum pubescentis, Veronico melissaefoliae-fagetum orientalis, Achilleo gypsicolae-juniperetum excelsae, Vitici agni-casti-tamaricetum

2 ÖNCEKİ ÇALŞMALAR smyrnensis, Periploco graecae-elaeagnetum angustifoliae) tespit edilmiştir Bunlardan 10 birlik ve 2 alt birlik bilim dünyası için yeni olarak belirtilmiştir Aydoğdu ve ark (2002), Orta Anadolu Tuz gölü ve Seyfe gölü tuzlu bataklıklarından 2 yeni alyans (Lepidio caespitosi-limonion iconici, nulo aucheranae-elymion salsi) v e Salicornietea ya bağlı 6 yeni birlik (Lepidio caespitosi-limonietum iconici, Limonio tamaricoidis-puccinellietum convolutae, Sphenopodo divaricati-halocnemetum strobilacei, Suaedo anatolicae-salsoletum nitrariae, nulo aucherianae-elymetum salsi, Eragrostio collinae-puccinellietum anatolicae) tespit etmiştir Hamzaoğlu ve Aksoy (2006), Sultansazlığı bataklığı halofitik toplulukları üzerine yaptıkları fitososyolojik çalışmada Salicornietea ya bağlı 4 birlik (Halocnemetum strobilacei, Lepidio caespitosi-limonion iconici, nulo aucheranaeelymetum salsi, Tamaricetum parviflorae-tetrandrae) tespit etmişlerdir 222 Bölgemizi İlgilendiren Yurt Dışı Vejetasyon Çalışmaları Braun-Blanquet ve ark (1951), Fransa vejetasyonunun sintaksonomik birimlerini içeren bir kitap yazmışlardır Eserde sulak alanlardaki sintaksonomik birimler ve karakteristik türleri de verilmiştir Tüxen (1975), Akdeniz kuşağı kıyı kumullarında yaygın olan Cakiletea maritima sınıfından Euphorbietalia peplis ordosunu incelemiş ve birliklerini yorumlamıştır Dierschke (1975), Korsika vejetasyonunu değerlendirmiş ve SalsolaCakiletea ya ait Juncus maritimus, Juncus acutus, Bolboschoenetum maritimilitoralis, Arthrocnemetum fruticosi ve Arthrocnemetum glauci gibi birçok birlik tespit ederek bunların tablolarını vermiştir Castroviejo ve Cirujano (1980), İspanya güneyinde bulunan La Mancha bölgesindeki Sarcocornietea sınıfının revizyonunu yapmışlardır Bu revizyon sonucunda Puccinellio-Sarcocomietum alpini ve macrostachyi birlikleri yeni olarak ortaya konmuştur Puccinellio-Arthrocnemetum

2 ÖNCEKİ ÇALŞMALAR Costa ve Lousa (1989), Ria de Alvor un kumul ve tuzlu bataklarını çalışmışlardır Kumullardan 4 (Salsolo-Cakiletum maritimae, Otantho- ammophiletum arundinaceae, Euphorbio-Agropyretum junceiformis, Artemisio crithmifoliae-armerietum pungentis) ve tuzlu bataklıklardan 10 (Spartinetum maritimae, Cistancho luteae-arthrocnemetum fruticosi, Puccinellio maritimaearthrocnemetum perennis, nulo crithmoidis-arthrocnemetum galuci, Halimiono portulacoidis-sarcocornietum alpini, Polygono equisetiformis-limoniastretum monopetali, Cistancho phelypeae-suaedetosum verae, Gasouletum crystallininodiflori, Scirpetum compacto-littoralis, Polygono equisetiformis-tamaricetum africanae) birlik tespit etmişlerdir Toivonen ve Bäck (1989), güney Finlandiya nın küçük ötrofik ve sığ göllerinin vejetasyonlarını araştırmışlardır Aldıkları transektlerle vejetasyon zonlarında 3 ekolojik grup saptamışlardır Bu çalışmaya göre batık zonda Stratiotes aloides, Myriophyllum verticillatum, helofit vejetasyonda suyun azaldığı seviyelere dirençli olan Ceratophyllum demersum, Potamageton obtusifolius, çamurlu düzlüklerde de Typha latifolia, T angustifolia, Lythrum salicaria yaygındır Asri ve Ghorbanli (1997), KB İran da bulunan Orumieh gölü tuzlu bataklarını araştırmaları sonucu saptadıkları birlik ve alt birlikleri 6 grupta değerlendirmişlerdir Bunlar; a-yarı çalı-çalı ve çok yıllık halofitik komminüteleri temsil eden Halocnemetea strobilacei s ı n ı f ı n a a i t 6 birlik (Halocnemetum strobilacei, Halostachyetum caspicae, Kalidietum caspici, Halimionetum verruciferae, Limonietum meyeri, Limonietum carnosi) ve 5 alt birlik (Halopeplidetosum pygmaeae, Phragmitetosum stenophyllae, Frankenietosum pulverulentae, Climacopteretosum crassae, Psylliostachyetosum leptostachyae); b -Tek yıllık halofitik komminüteleri temsil eden Thero-Salicornietea sınıfına ait 5 birlik (Salicornietum europaeae, Suaedetum maritimae, Petrosimonietum brachiatae, Petrosimonietum glaucae) Salsoletum ve 1 alt sodae, birlik (Sclerochloetosum durae) ; c -Tuzcul odunlu çalı komminüteleri temsil eden Tamaricetea sınıfına ait 4 birlik (Tamaricetum meyeri, Tamaricetum octandrae, Tamaricetum kotschyi, Tamariceto meyeri-octandrae) ; d -Saz ve otsu çok yıllık halofitik komminüteleri temsil eden Juncetea maritimi sınıfın a a i t 7 birlik 13

2 ÖNCEKİ ÇALŞMALAR (Juncetum maritimi, Juncetum inflexi, Juncetum orientalis, Puccinellio bulbosaeaeluropodetum, Aeluropodetum littoralis, Juncetum libanotici, Puccinellio distantisaeluropodetum littoralis) ve 1 alt birlik (Hordeetosum geniculati); e-saz ve otsu çok yıllık tuza toleranslı komminüteleri temsil eden Agrostietea stoloniferae sınıfına ait 5 birlik (Trifolio-Cynodontetum, ridetum musulmanicae, Carico-Juncetum inflexi, Carico-Juncetum orientalis, Carico-Juncetum acuti) ; f -Hidrofil tuza toleranslı komminüteleri temsil eden Phragmitetea sınıfına ait 3 birlik (Bolboschoenetum maritimi, Eleocharetum palustri, Alismatetum plantaginis-aquaticae) ve 2 alt birliktir (Crypsidetosum aculeatae, Alopecuretosum arundinacei) Rivas-Martínez (1997), Amerika ve Kanada da 1991-1996 yılları arasında toplam 300 günlük arazi çalışması sonucu 21 transekt almış ve bunlardan 1600 vejetasyon tipi tespit etmiştir Rivas-Martínez ve ark (1999), Boreal ve lıman Kuzey Amerika bölgesini araştırarak burada birisi yeni olmak ü z e r e (Linnaeo americanae-piceetea marianae) toplam 5 sınıf (Heteromelo arbutifoliae-quercetea agrifoliae, Calocedro decurrentis-pinetea jeffreyi, Prosopido torreyanae-fouquierietea splendentis ve Artemisio tridentatae-juniperetea osteospermae), 8 ordo, 19 alyans ve 64 birlik tespit etmiştir Rivas-Martínez ve ark (2001), İspanya ve Portekiz (İberik Yarımadası, Balearic, Madeira, Azorean ve Kanarya Adaları) vejetasyonlarını çalışarak İspanya ve Portekiz in bu günkü hiyerarşik sintaksonomik kontrol listesini hazırlamışlardır Bu kontrol listesinde 76 sınıf, 140 ordo, 400 alyans ve 2000 birlik bulunmaktadır Lorite ve ark (2003), Sierre Nevada Milli Park ında bazıları bölgesel endemik olmak üzere 58 fitososyolojik birlik (Aceri granatensis-fraxinetum angustifoliae, Aconito nevadensis-senecietum elodis, Agrostio stoloniferae- Tamaricetum canariensis, Andryaletum ragusinae, Aquilegio nevadensis- Ranunculetum granatensis, Armerio splendentis-agrostietum nevadensis, Arundini donacis-convolvuletum sepi, Brachypodietum phoenicoidis, Caricetum camposiicuprinae, Carici camposii-salicetum atrocinereae, Charetum vulgaris Corillion, Cirsio micranthi-juncetum effusi, Cirsio micranthi-scirpetum holoschoeni, CirsioJuncetum inflexi, Comunidad de Zannichellia contorta, Dipsaco fulloni-cirsietum 14

2 ÖNCEKİ ÇALŞMALAR crinitae, Equiseto ramosissimi-erianthetum ravennae, Equiseto ramosissimimperatetum cylindricae, Erico mediterraneae-salicetum pedicellatae, Erico terminalis-salicetum eleagni, Euphrasio willkommii-festucetum amplae, Galio aparines-conietum maculati, Glycerio declinatae-apietum nodiflori, Glycerio declinatae-eleocharidetum palustris, Helosciadietum nodiflori, Heracleo granatensis-urticetum dioicae, Holoschoenetum vulgaris, Hyperico caprifoliischoenetum nigricantis, Juncetum nanae, Lactuco chondrilliflorae-andryaletum ragusinae, Lemnetum minoris, Lonicero biflorae-populetum alba, Lysimachio ephemeri-holoschoenetum, Molinio arundinaceae-ericetum erigenae, Myrrhoidi nodosae-alliarietum petiolatae, Nardo strictae-festucetum ibericae, Paspalo distychi-agrostietum semiverticillatae, Peucedano hispanici-sonchetum aquatilis, Ranunculetum hederacei, Ranunculo acetosellifollii-vaccinietum uliginosi, Ranunculo alismoidis-caricetum intricatae, Ranunculo granatensis-cochlearietum megalospermae, Rubio tinctorum-populetum albae, Rubo ulmifolii-coriarietum myrtifoliae, Rubo ulmifolii-nerietum oleandri, Rubo ulmifolii-rosetum corymbiferae, Salicetum neotrichae, auriculatae-epilobietum Salici neotrichae-populetum hirsuti, Sedo nigrae, Scrophulario melanantheri-saxifragetum alpigenae, Tamaricetum gallicae, Trachelio caerulei-adiantetum capilli-veneris, Trifolio fragiferi-cynodontetum dactyli, Typho-Schoenoplectetum glauci, Urtico dioicaesambucetum ebuli, Xanthio italici-polygonetum persicariae, Glyceria notata, Cratoneuron commutatum ve Anagallis tenella kommüniteleri) tespit etmişlerdir Sykora ve ark (2003), Yunanistan kıyıları ve Ege denizine komşu diğer ülkelerin kıyı şeridi ve kumullarında yaptıkları araştırmada kıyı şeridinde Cakiletea maritimae sınıfına ait 5 birlik (Salsolo-Matthioletum tricuspidatae, CakiloXanthietum strumarii, Atriplici hastatae-atriplicetum tataricae, Salsolo- Euphorbietum peplis, Salsolo kali-cakiletum maritimae) ve kumullarda 3 sınıf ve bu sınıflara ait 10 birlik ve 4 kommüni t e ( Ammophiletea-Eryngio-Sporoboletum virginici, Cypero mucronati-agropyretum juncei, Medicagini marinae- Ammophiletum australis, Limonio graeci-triplachnetum nitentis, EuphorbioSilenetum nicaeensis, Ephodro distachyae-silenetum subconicae, Crucianelletum maritimae, Honckenyo-Elymetea arenari-elymetum sabulosi, Otanthus maritimus 15

2 ÖNCEKİ ÇALŞMALAR ve Eryngium maritimum komminüteleri, Cisto-Micromeritea-Sarcopoterio spinosicentaureetum spinosae, Artemisia campestris ve Leymus racemosus komminüteleri) tespit etmişlerdir Bunlar da 10 sinoptik tablo üzerinde gösterilmiştir Mijatovic ve Perišic (2006), insan baskısı altında olan Montenegrin in kumlu ve kumlu-çakıllı alanların denize bakan taraflarında Cakilo-Xanthietum italici (Beg 1941) Pign1953 ve E chinophoro-elymetum farcti Gehu 1988 olmak üzere iki tipik kserohalofitik birlik tespit etmişlerdir Rennwald (2006), Almanya nın vejetasyonu üzerinde çalışmış ve Almanya vejetasyonunun sintaksonomik birimlerini sınıflandırarak tablolarını vermiştir 23 Flora ve Vejetasyon Araştırmaları 231 Yurt İçinde Yapılan Flora ve Vejetasyon Çalışmaları 23 Araştırma Alanı ile İlgili Flora ve Vejetasyon Çalışmaları Çakan (1992) ve Çakan ve Düzenli (1993), Seyhan baraj gölü ve çevresinin (Adana) florasını ve vejetasyonunu çalışmıştır Bu çalışmada 40 familya, 101 cinse ait 151 takson tespit edilmiştir Taksonların %15 i Akdeniz, %7 si Avrupa-Sibirya ve %3 ü Doğu Akdeniz floristik elementidir Alanın vejetasyonu hâkim bitkilerine göre su altı (Najas graminea), su üstü (Alisma lanceolatum, Schoenoplectus litoralis, Phragmites australis, Typha angustifolia, Paspalaum paspoloides) ve nemli alanlar (Phyla nodiflora, Cynodon dactylon var dactylon) olarak ayrılmıştır Çakan ve ark (2003a), Çukurova Deltası (Yumurtalık Lagünü, Akyatan, Ağyatan ve Tuz Gölü) flora ve vejetasyonunu çalışmışlardır Bu çalışmada, araştırma alanı florasında 600 takson tespit etmiştir Alanın vejetasyonu maki, orman, kumul, tuzcul ve tatlı su vejetasyonu olarak beş grup altında toplanmıştır Orman ve maki vejetasyonunda 3 (Smilaco excelsae-pinetum brutiae, Pistacio lentisci-pinetum halepensis, Lonicero etruscae var etruscae-pistacietum terebinthi ssp palaestinae), sabit ve yarı sabit kumul tepeleri vejetasyonunda 6 (Maresio nanae-thymelaeetum hirsutae, Crepido feotidae var rhoeodifoli-echietum angustifolii, Prosopido farctae- 16

2 ÖNCEKİ ÇALŞMALAR Polygonetum equisetiformi, Saccharo ravennae-trachomidetum veneti ssp sarmatiensea, Sileno kotschyi var maritimae-helianthemetum stipulati, Sileno coloratae-viticetum agni-casti), embriyonik ön kumul vejetasyonunda 6 (Cakilo maritimae-zygophylletum albi, Pseudorlayo pumilae-medicaginetum marinae, Eryngio maritimi-pancratietum maritimi, Euphorbio peplidis-cyperetum capitati, Cutandio mamphiticae-euphorbietum paraliadis, Alhagio manniferae-echinopetum viscosi var bithynici), ıslak tuzcul çöküntülerin vejetasyonunda 3 (Schoeno nigricanthis-saccharetum ravennae, Junco acuti-tamaricetum hampeanae, Polypogono maritimi ssp maritimi-juncetum littoralis), tuzcul düzlüklerin vejetasyonunda 7 (Junco gerardii ssp gerardii-halimionetum portulacoidis, Atriplici hastatae-juncetum acuti, Phragmiti australis-juncetum maritimi, Salicornio europaeae-arthrocnemetum fruticosi, Bolboschoeno maritimi-juncetum subulati, Spergularia marinae-arthrocnemetum glauci, Petrosimono brachiatae- Halocnemetum strobilacei), lagün kenarları ve nehir yatakları vejetasyonunda 3 (Bolboschoeno maritimi var cymos-schoenoplectetum litoralis, Bolboschoeno maritimi var c y m o s -Phragmitetum australis, Pulicario dysentricae-typhetum domingensis) ve iç kesimlerdeki tatlı su göletleri vejetasyonunda 3 bitki birliği (Mentho aquaticae-cladietum marisci, rıdo pseudocori-schoenoplectetum lacustris ssp tabernaemontani, Ranunculo sphaerospermi-nymphoidetum albi) t e s p i t edilmiştir Kavak (2006), Adana-Erzin de bulunan Burgaz kıyı kumullarını araştırmıştır 2005 yılında yapılan flora çalışması neticesinde 45 familya, 147 cins, 229 tür ve tür altı takson tespit edilmiştir Bunlardan 7 si endemiktir Bu taksonların 67 si Akdeniz, si Avrupa-Sibirya, 7 si İran-Turan floristik elementi ve 4 ü de Kozmopolitdir Araştırma alanının vejetasyonunu kumul (embriyonik ön kumullar, hareketli kumullar, sabit-yarı hareketli kumullar) ve sulak alan (dere kenarı ve göletler) vejetasyonu olmak üzere iki kısımda incelemiştir 17

2 ÖNCEKİ ÇALŞMALAR 23 Diğer Bölgeler ile İlgili Flora ve Vejetasyon Çalışmaları Kılınç (1978), İç Anadolu-batı Karadeniz geçiş bölgesinde Devrez çayı ile Kızılırmak nehri arasında kalan bölge vejetasyonunu bitki ekolojisi ve bitki sosyolojisi yönünden araştırmıştır Bu çalışmada, alandan 800 takson saptanmıştır Bu taksonların %30,94 ü Avrupa-Sibirya, %22,88 i İran-Turan, %,72 si Akdeniz floristik elementi, %2,86 sı Öksin ve %1,43 ü de Kozmopolitdir Vejetasyon orman (Pinus brutia, P nigra subsp pallasiana, P sylvestris, Abies nordmanniana subsp bornmuelleriana, Carpinus orientalis, Juniperus communis subsp nana), bozuk orman (Juniperus excelsa-spirea crenata, Quercus pubescens) ve ormansal olmayan step (Genista sessilifolia, Astaragalus microcephalus, A angustifolius subsp angustifolius) v ejetasyon tipleri olarak sınıflandırılmış ve bitki birliği tespit edilmiştir Seçmen ve Leblebici (1978), Gökçeada ve Bozcaada Adalarının flora ve vejetasyonunu çalışmışlardır Bu çalışma ile Gökçeada dan 7 ve Bozcaada dan da 437 takson tespit edilmiştir Vejetasyon tipleri Braun-Blanquet, hat-şerit ve merkez noktalı dörtte bir yöntemi ile saptanmıştır Kumul (Ammophila littoralis, Centaurea spinosa var (Sarcopoterium spinosa, Anthyllis spinosum, hermanniae-cistus creticus) Satureja psidica, ve Coridothymus frigana capitatus) vejetasyonundan 3 er, maki vejetasyonundan 7 (Quercus coccifera, Quercus coccifera-arbutus andrachne, Juniperus oxycedrus-erica arborea, Arbutus unedo, Olea europaea ssp oleaster, Juniperus oxycedrus ssp oxycedrus, Pistacia lentiscus), orman topluluklarında ( Pinus brutia, Quercus pubescens, Quercus coccifera) ve nadas alanlarında da 3 er (Carthamus lanatus-carlina corymbosa, Alkana tinctoria, Verbascum lasianthum-onopordum illyricum) bitki birliği tespit edilmiştir Seçmen ve Leblebici (1980), Batı Anadolu nun kıyı ve iç kesim sucul alan floralarını karşılaştırmışlardır Araştırma alanındaki 48 göl ve bataklıktan, deniz kıyısında ki 6 (0-10) ve iç kesimdeki 9 sucul alan (1000-160) çalışılmıştır Bu 15 sucul alandaki vejetasyon tipleri göl kıyısı ve çamurda bulunan topluluklar ve su içinde dibe bağlı bulunan topluluklar olarak ayrılmaktadır 18

2 ÖNCEKİ ÇALŞMALAR Seçmen ve Leblebici (1982), Ege Bölgesi-İç Anadolu batısı ve Akdeniz Bölgesi nin batısında (B1, B2, B3, C1, C2, C3) bulunan göl ve bataklıkların flora ve vejetasyonunu da çalışmışlardır Alandan 288 takson tanımlamışlardır Bataklık ve su derinliği az olan yerleri temsil eden Phragmitetea sınıfına ait birlik (Phragmites australis, Eleocharis palustris, Bolboschoenus maritimus, Schoenoplectus lacustris, Juncus heldreichianus subsp orientalis, J heldreichianus subsp heldreichianus, J hybridus, J maritimus, Typha angustifolia, T domingensis, Sparganium erectus,), durgun sulara ve su akışının çok yavaş olduğu kanallardaki vejetasyonu temsil eden Potametea sınıfına ait 6 birlik (Myriophyllum spicatum, Ceratophyllum demersum, Nymphaea alba, Potamageton pectinatus, Polygonum amphibium, Nymphoides peltata), deniz seviyesinde ve denize yakın yerlerdeki tuzlu bataklıklarını temsil eden Salicornietea sınıfına ait d e 3 bitki topluluğu (Arthrocnemum fruticosum, Halocnemum strobilaceum, Salicornia europaea) tespit etmişlerdir Ocakverdi (1983), Seydişehir maden ocakları ve Sığla gölü çevresini floristik, fitososyolojik ve fitoekolojik yönden araştırmıştır 900 takson tespit etmiştir Endemizm oranı %,47 dir Taksonların %17,02 si İran-Turan, %15,92 si Akdeniz, %5,81 i Avrupa-Sibirya floristik elementi ve %36 sı da Kozmopolitdir Vejetasyon tipleri ise, orman (Micromerio-Juniperetum excelsae, Abieto-Saponerietum elatii, Cephalanthero-Pinetum nigrae, Abieto-Cedretum libani, Querco-Serratuletum grandifoliae, Ostryo-Campanuletum pterocaulae, Asyneuma-Quercetum traojanae), bozuk orman (Cotoneastero-Papaveretum commutatae, Amygdalo-Bupleuretum subuniflorae, Pistacio-Amygdaletum orientalii), step (Salvio-Astragaletum prusianii, Scorzonero-Astragaletum gummiferii) olarak gruplandırılmış ve bu alanlarda toplam bitki birliği ortaya konmuştur Seçmen ve Leblebici (1987), Trakya, Batı ve Orta Karadeniz, İç Anadolu ile Doğu Akdeniz bölgesinde bulunan (A1-5, B4-5, C4-5) göl ve bataklıkların flora ve vejetasyonunu çalışmışlardır Alandan 422 takson saptanmıştır Vejetasyonunun çoğunluğunu su içinde yüzen veya dibe bağlı olan topluluklar oluşturur Bundan başka suyun kara ile kesiştiği çamurlu alanlarda ve derinliği az olan sularda, denizle kesişen yerlerdeki acı sularda ve tuzcul yerlerde de bitki toplulukları bulunmaktadır 19

2 ÖNCEKİ ÇALŞMALAR Bu topluluklar Phragmitetea, Molinio-Juncetea, Juncetea maritimi, Salicornietea ve Potametea sınıflarına bağlanmıştır Küçüködük (1987), Beyşehir gölü, adaları ve yakın kıyılarının flora ve vejetasyonunu çalışmıştır Bulduğu bitki birliklerinin çevre ile olan ilişkilerini de araştırmıştır Adalar ve nemli olmayan kıyılarda 246 takson, göl içi, bataklık ve nemli yerlerden de 98 takson tespit etmiştir Alanın vejetasyonu göl içi ve kıyıbataklık vejetasyonu (su altı ve su üstü birlikleri: Nypheo-Nupharetum lutea, Potameto-Myriophylletum verticillati, Potameto-Ceratophylletum demersii, Phragmitetum australi, Typhetum angustifoliae, Schoenoplectetum lacustrii), adalar ve nemli olmayan kıyı vejetasyonu (kıyı, orman ve çalı birlikleri: Juniperus excelsaquercus coccifera, Quercus cerris-quercus pubescens) olarak iki büyük grup altında toplanmış ve 8 bitki birliği ile temsil edilmiştir Seçmen ve Leblebici (1992), Doğu Karadeniz, İç Anadolu Doğusu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi nin Batısında (A6-9, B6, C6) bulunan göl ve bataklıkların flora ve vejetasyonunu çalışmışlardır Bu çalışmada alandan 207 takson tespit edilmiştir Doğu Akdeniz bölgesinde bulunan 4 gölde bitki grubu, İç Anadolu bölgesindeki 9 gölde 18 bitki grubu, orta ve doğu Karadeniz bölgesindeki gölde 28 bitki grubu saptanmıştır Ayrıca suya batık ve yüzücü topluluklarda 10, kıyı ve sığ sularda da 10 bitki birliği ortaya konmuştur Bu göllerde grup oluşturan hakim türler şunlardır: yarı batık ve yüzücü olanlar-nuphar lutea, Nymphaea alba, Ranunculus saniculifolius, Potamageton pectinatus, P lucens, P natans, Polyonum amphibium, Ceratophyllum demersum, C submersum, Myriophyllum spicatum, kıyıda ve sığ sulu yerlerde-schoenoplectus lacustris ssp lacustris, Sch litoralis, Phragmites australis, Sparganium rectum ssp neglectum, Butomus umbellatus, Juncellus heldreichianus, Typha angustifolia, T domingensis, Carex acuta, Bolboschoenus maritimus var maritimus Özen (1993), Alaçam-Gerze ve Boyabat-Durağan arasında kalan bölgenin vejetasyonunu floristik, fitososyolojik ve ekolojik yönden araştırmıştır Alanın florası 694 takson ile temsil edilmiştir Endemizm oranı %4,90 dır Taksonların %20,75 i Avrupa-Sibirya, %13,54 ü Akdeniz, %4,32 si İran-Turan floristik elementi ve %1,01 i de Kozmopolitdir Fitososyolojik incelemede ise vejetasyon 5 sınıfa ait 14 20

2 ÖNCEKİ ÇALŞMALAR bitki birliği (Quercetea ilicis-arbutetum unedinis-andrachnes, Pistacio-Phillyreetum latifoliae, Euphorbio-Vitetum agni-casti, Phillyreo-Pinetum brutiae, C i s t o Micromerietea-Origano-Spartietum juncei, Quercetea pubescentis-carpino- Quercetum cerridis, Tanaceto-Pinetum nigrae, Querco-Fagatea-Saniculo-Abietetum bornmuellerianae, Carpino-Fagetum orientalis, Abieti-Pinetum sylvestris, SaliciPlatanetum orientalis, Astragalo-Brometea-Hyperico-Astragaletum microcephali, Astragalo-Hedysaretum varii, Sideritido-Astragaletum angustifolii) ile temsil edilmiştir Yurdakulol ve ark (1994), Burdur ve Acıgöl (Denizli) çevresi çorak vejetasyonunu ekolojik ve sintaksonomik olarak incelemiştir Sonuç olarak alandan 2 takson, step (Artemisetum santonici) ve halofitik (Cardopatio-Juncetum heldreichianii, Petrosimonietum nigdeensio-brachiatae, Halimionetum potulacoidis, Halocnemetum strobilacei) vejetasyondan da 5 bitki birliği ortaya çıkarmıştır 232 Araştırma Alanını İlgilendiren ve Yurt Dışında Yapılan Flora-Vejetasyon Çalışmaları Keskitalo ve lus (1987), Finlandiya nın batı kıyılarında sucul makrofitleri araştırmıştır Bu çalışmada, 1947, 1975 ve 1985 yıllarındaki alanın flora ve vejetasyon yapısı ortaya konmuştur Su içinde batık, halofitik ve batak alanlardaki bitkiler ve durumları belirlenmiştir Association Tela Botanica (2000), Fransa florası ve vejetasyonunu araştırmıştır Fransa florası 6000 takson ile temsil edilmiştir Vejetasyonu ise 71 sınıf (10 altsınıf), 133 ordo (16 altordo), 390 alyans (49 altalyans), 2209 birlik ile tanımlanmış olup 2085 sintaksonda sinonim yapılmıştır Romagna ve ark (2002), Carta della nın flora 144 tür ve vejetasyonunu 6 sınıf, 16 birlik (Ruppietea maritimae-ruppietum cirrhosae, Thero-SalicornieteaSalicornietum venetae, Suaedo maritimae-salicornietum patulae, Cakiletea maritimae-salsoletum sodae, Suaedo maritimae-bassietum hirsutae, Phragmiti Magnocaricetea-fasiyes Phragmites australis, Sarcocornietea fruticosae- Sarcocornietum deflexae, Puccinellio festuciformis-sarcocornietum fruticosae, 21

2 ÖNCEKİ ÇALŞMALAR Puccinellio festuciformis Halimionetum portulacoidis, Puccinellio convolutaearthrocnemetum macrostachyi, Halocnemetum strobilacei, Juncetea maritimilimonio narbonensis-puccinellietum festuciformis, Puccinellio festuciformis- Juncetum maritimi, Juncetum maritimo acuti, Limonio-Artemisietum coerulescentis, Elymo atherici-limonietum densissimi, Elymetum atherici) ile tanımlamıştır Prosser ve Sarzo (2003), kuzey İtalya Trentino-Adige vadisinde yaptıkları çalışmada bölgenin flora ve vejetasyonunu araştırmışlardır Bu çalışma ile vadideki nadir ve çok nadir olan türler ile habitat tipleri tespit edilmiştir Braun-Blanquet yöntemi ile 4 sınıfa ait 42 bitki birliği (Lemnetea-Lemnetum minoris, Lemnetum trisulcae, Lemnetum gibbae, Riccietum fluitantis, Ricciocarpetum natantis, Ceratophylletum demersi, Utricularietum neglectae, Potametea-Beruletum submersae, Callitrichetum obtusangulae, Ranunculetum fluitantis, Potametum lucentis, Myriophyllo-Potametum lucentis, Zannichellietum palustris/ Elodea canadensis/ Potamogeton pectinatus, Phragmiti-Magnocaricetea-Phragmitetum vulgaris, Scirpetum lacustris, Typhetum angustifoliae, Typhetum latifoliae, Glycerietum aquaticae, Leersietum oryzoidis, Sparganietum erecti, Butometum umbellati, Caricetum elatae, Caricetum acutiformis, retum pseudacori, Caricetum gracilis, Caricetum rastratae, Caricetum vesicariae, Galio palustris-caricetum ripariae, Phalaridetum arundinaceae, Eleocharitetum palustris, Glycerietum fluvitantis, Glycerietum plicatae, Nasturtietum officinalis, Nasturtietum microphylli, Helosciadietum nodiflori, Veronico-Sietum erecti, Bidentetea tripartiti-polygono lapathifolii-bidentetum, Bidenti-Polygonetum hydropiperis, Rumici-Alopecuretum aequalis, Ranunculetum scelerati) ortaya konmuştur Mulaj ve ark (2003), Cezayir in kıyısal flora ve vejetasyonunu incelemişlerdir Buna göre alanda, kıyısal kumullar, tuzlu bataklar, kayalık kıyılar ve Akdeniz çam ormanları tespit edilmiştir Alanın fitososyolojik analizleri sonucunda alanın vejetasyonu 4 sınıf, 5 ordo, 6 alyans ve 16 birlik (Ammophiletea-CakiloXanthietum italici, Agropyretum mediterraneum, Ammophiletum arundinaceae, Ephedretum distachyae, Salicornietea-Salicornietum fruticosae, Arthrocnemetum glauci, Salicornietum radicantis, Salicornietum europaeae, Salsoletum sodae, Juncetum maritimi, Juncetum acuti, Holoschoenetum romani, Schoeneto- 22

2 ÖNCEKİ ÇALŞMALAR Plantaginetum crassifoliae, Crithmo-Limonietea-Crithmo-Limonietum anfracti, Phragmitetea-Phragmitetum communis, Scirpetum maritimi) ile tanımlanmıştır Paz ve ark (2005), Directiva 92/43/CEE Annex ye göre Meksika flora ve vejetasyonunu araştırıp rapor olarak sunmuşlardır Bu rapora göre, flora 400 takson, vejetasyon 18 sınıf ve 30 birlik (Agrostio-Paspaletum vaginati, Agrostio stoloniferae-juncetum maritimi, Atriplici hastatae-betetum maritimae, Bolboschoenetum maritimae, Carici arenariae-juncetum acuti, Carici lusitanicaealnetum glutinosae, Cochleario danicae-matricarietum maritimae, Coleostepho myconis-galactitetum Cytisetum bonariensis, striati, tomentosae, Dauco Crithmo maritimi-armerietum pubigerae, gummiferi-festucetum pruinosae, Eleocharitetum Eleocharitetum parvulae, Euphorbio paraliae-agropyretum junceiformis, Frangulo alni-pyretum cordatae, Gymnogrammo leptophyllaed a v a l l i e t u m c anariensis, Honckenyo-Euphorbietum peplis, beridetum procumbentis, rido pseudacori-caricetum lusitanicae, Lilaeopsio attenuataetriglochinetum striatae, Linario elegantis-anthoxanthetum aristati, Linario polygalifoliae-corynephoretum canescentis, Lino angustifolii-cynosuretum cristati, Otantho maritimi-ammophiletum australis, Peucedano lancifolii-juncetum acutiflori, Rusco aculeati-quercetum roboris, Scirpo compacti-phragmitetum australis, Scrophulario frutescentis-vulpietum alopecuroris, Ulici europaei-ericetum cinereae, Violo henriquesii-silenetum littoreae) ile temsil edilmiştir Kamenjarin ve Pavletić, Kaštela Körfezi nin batı kısmı olan Pantana da az tuzlu suyun ve gelgit olaylarının oluşturduğu halofitik f l o r a v e vejetasyonu araştırmıştır Alandan 42 t a k s o n ve 6 bitki birliği (Limonio-Artemisietum coerulescentis, Salsoletum sodae, Juncetum maritimo-acuti, Rupietum maritimae, Phragmitetum australis ve Bolboschoenetum maritimi) tanımlanmıştır 24 Bölgede Flora ve Vejetasyon Dışında Yapılan Diğer Araştırmalar Everest (1994), Göksu deltasındaki bazı bitkilerin toprak özelliklerini araştırmıştır Buna göre alan toprakları genel olarak kumludur, Phragmites australis, 23

2 ÖNCEKİ ÇALŞMALAR Juncus maritimus v e Bolboschoenus maritimus en fazla karbon, ph ve tuzluluk değerlerine sahiptir 24

3 MATERYAL VE METOD 3MATERYAL VE METOD 31 Materyal 3 Araştırma Alanının Coğrafik Konumu Araştırma alanı, İçel in Silifke ilçesine bağlıdır Silifke ilçesi, Akdeniz kıyısında, doğusunda Erdemli, batısında Gülnar, güneyinde Akdeniz, kuzeyinde Karaman ili ile çevrili ve il merkezine 85km uzaklıktadır Araştırma alanı, Göksu nehrinin taşıdığı alüvyonal topraklarla oluşmuş bir deltadır Göksu nehri, iki ana kolunu oluşturan Gökdere ve Gökçay ile birleşerek güney doğu yönünde akmaya devam eder (Toprak Et Şb, 1974) Silifke de geniş bir alüvyal birikinti ovası oluşturarak Akdeniz e ulaşır Bu iki büyük dereden başka Kurt çayı ve daha birçok dere Göksu nehrine katılmaktadır Göksu nehri akış uzunluğu ve su toplama alanı genişliği yönünden doğu Akdeniz in en önemli akarsuyudur Yer yer açılıp kapanan ince bir taban şeridine sahiptir Göksu Deltası yaklaşık olarak 10000km2 lik bir drenaj alanına, 150km2 lik ova alanına sahiptir Bakanlar kurulu kararı ile Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak ilan edilen alan ise 236km2 ve 0-8m arasında yüksekliğe sahiptir (Şekil 31) Göksu Deltası ÖÇKB sınırları alınan on iki koordinat ile belirlenmiştir (Uygun ve ark, 1994) Bu koordinatlar tablo 31 de verilmiştir Tablo 31 ÖÇKB Sınır Koordinatları (Uygun ve ark, 1994 den değiştirilerek) Nokta No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Boylam 33º54 13 33º54 09 33º55 59 33º58 35 34º00 07 34º02 08 34º03 58 34º06 14 34º06 09 34º01 27 33º58 04 33º56 44 25 Enlem 36º17 46 36º20 20 36º21 21 36º23 04 36º22 34 36º22 51 36º24 06 36º24 05 36º18 37 36º16 29 36º13 16 36º13 17

3 MATERYAL VE METOD Şekil 31 Araştırma Alanının Coğrafik Haritası (Uygun ve ark, 1994 den değiştirilerek) Araştırma alanı, Özel Çevre Koruma Bölgesinin doğal alanlarını kapsamaktadır Davis in grid sistemine göre ise C4 ve C5 karelerine girmektedir (Şekil 32) (Davis, 1965-1988) 26

3 MATERYAL VE METOD Silifke Göksu deltası Şekil 32 Araştırma Alanının Grid Sisteme Göre Yeri, Hassas Zon Sınırları ve Uydu Görüntüsü (Temmuz, 2006) 27

3 MATERYAL VE METOD 3 Araştırma Alanının Jeolojisi ve Jeomorfolojisi Silifke ve Taşucu civarında özellikle yamaçlarda görülen Devonien de oluşmuş yaşlı, az metamorfize olmuş şist ve kireçtaşı oluşumları ve diğer alanlarda da görülen Permo-Karbonifer zamanında oluşmuş kireçtaşı ve marnlı kalker oluşumları yer yer karışmış halde bulunmaktadır Araştırma alanında özellikle 4 zaman alüvyonları geniş yer kaplamaktadır Araştırma alanı, halen devam eden jeomorfolojik bir değişim içerisindedir Göksu vadisinin birçok yerinde jeolojik katmanlar inişiyal eğilimdedir Göksu nehrinin menderesler oluşturarak akması ve İncekum burnunun oluşması gibi olaylar kısa zamanda gözlenebilen jeomorfolojik olaylardır Pliosen devri başlarında Göksu Nehri havzası oluşmaya başladığı kabul edilmektedir (Gürkan ve ark, 1999) Havzada en alt kısımda Devonik, Jura, daha üst kesimlerde Üst Tebeşir ve Miyosen devirlerinde oluşmuş karbonlu ve karstik kayalar bulunmaktadır Pleistosen dönemi boyunca buzul ve buzul arası dönemlerde deltanın sedimantasyon oluşumu ve bu oluşumun erozyonu görülmüştür Deltanın bu günkü şekli bu sürekli sedimantasyon sayesinde son buzul devrinin sonunda oluşmuştur (Şekil 33) Alanda bulunan jeolojik birimler en çok kil, kum ve çakıldan oluşmuştur Kil içeriğinin arttığı yerler bataklık özelliği kazanmaktadır Bundan başka traverten, miosen kireçtaşı, kretase kireçtaşı, karışık seri, kristalize kireçtaşı (mermer) ve metamorfik seri birimleri de görülmektedir Traverten, bej-açık kahve renkli, yumuşak ve kırılgan olup erime özelliği bulunmaktadır Miosen kireçtaşı, bej-sarımsı renkte, yumuşak tebeşirimsi ve erime özelliğine sahiptir Kretase kireçtaşı, Krem-bej renkli, kıvrımlı ve kırıklıdır Karstik ve erime özelliğine sahiptir Karışık seri, şist, kalker, kuvarsit, şeyl ve kumtaşı ardışıklı, yer yer tabakalı ya da masif özelliktedir Kristalize kireçtaşı (mermer), siyahımsı ve mat renkte olup bol çatlaklıdır Çatlaklar kalsit dolguludur Metamorfik seri, gri- yeşil-kahverengidir 28

3 MATERYAL VE METOD Şekil 33 Araştırma Alanının Jeoloji Haritası (Temmuz 2006, Google Earth den değiştirilerek) Göksu deltası nispeten gel- gitsiz, denize doğru uzanan bir delta tipindedir (Şekil 34) Göksu nehrinden gelen tortu miktarı oldukça fazla olmakta, dalga ve akıntılar ile sürüklenen miktar ise oldukça az olmaktadır (Gürkan ve ark, 1999) Deltanın morfolojisi nehrin akış yönünün değişmesi, dalgalar, deniz akıntıları ve sert rüzgarlar etkisiyle şekillenmektedir 29

3 MATERYAL VE METOD Şekil 34 Göksu Deltasının Geçmişteki Konumları (Uygun ve ark, 1994) Deltanın geçirdiği değişimler 1994-2006 yıllarına ait haritalarda görülebileceği gibi en eski nehir yatağı Bahçe köyünün güneyinde yer almakta ve Sökün köyü güneyini takip etmektedir (Gürkan ve ark, 1999) Daha sonra bu yatak Bahçeköy güneybatısında belirlenmiştir Her iki nehir yatağı da Paradeniz gölünün doğusunda denize kavuşmaktadır Daha sonra nehir yönünü batıya doğru 30

3 MATERYAL VE METOD geliştirmiştir Akgöl kuzeybatısında iki eski nehir yatağı daha belirlenmiştir Akgöl ün de bu zamanda oluştuğu ve tortuyla dolduğu kabul edilmiştir En sonunda nehir yatağını doğuya çevirmiş ve bu konumundan yavaş yavaş güneye kayarak bu günkü yatağına ulaşmıştır Deltanın doğu kısmının morfolojisi yakın zamanda meydana gelen akışlar ve bataklıklar ile belirlenmiştir Bunun sonucunda göletler, kuru nehir yatakları, setler ve taşkın ovalar oluşmuştur Bu kısmın çoğu günümüzde tarım arazisi olarak kullanılmaktadır 1940-1945 yıllarında nehrin eski yatağını oluşturan Cırba, her zaman sulu ve Akdeniz e yarı açık bağlantılıdır Kıyı akıntıları bu bağlantıyı zaman zaman kapasa da drenaj için açık tutulmaktadır Kıyı boyunca eski nehir yatağı kalıntıları başlıca üç yerde toplanmıştır Bunlar Cırba kuzeyi, Altınkum doğusu ve Susanoğlu güneyidir Deltanın batı kesiminin eski delta ağzının denizin etkisiyle oluşan kumullar tarafından kapatılmasıyla, Akgöl oluşmuştur Akgöl yakın zamana kadar denizle hiç bağlantısı olmayan tuzluluğu yüksek bir göl iken, günümüzde insan faaliyetleri sonucu sığ, az tuzlu, tatlı bir lagüne dönüşmüştür Sulama sonucu gelen mil nedeniyle lagün tabanındaki kumlu tortular, organik madde içeriği yüksek, koyu, çamurlu bir mil tabakasıyla örtülüdür Paradeniz gölü, yine insan faaliyetleri etkisi ile acı, tuzlu bir lagündür Lagünün kıyı kordonu kısmındaki dalga akıntıları taşıdıkları malzemeyi İncekum yarımadasında biriktirmektedir (Uygun ve ark, 1994) İncekum ise doğudan gelen ve nehir tortusunu getiren kıyı akıntısıyla ve de güneydoğudaki Taşucu körfezinden gelen ikinci bir akıntının etkisi sonucu oluşmuştur Loblardan ve ince kumdan oluşan bu alan güneye doğru büyümeye devam etmiştir Göksu nehri bu günkü durumunu aldıktan sonra, İncekum burnunda büyüme durmuş ve aşınmaya başlamıştır (Şekil 35) Kıyı gerilemesi, nehir ağzının doğusunda bariz olarak görülmektedir Bunun sonucunda kıyıya çok az mesafesi kalmış olan Turna gölü, Akdeniz ile birleşerek yok olmaya doğru gitmektedir 31

3 MATERYAL VE METOD Şekil 35 İnce Kum Yarımadasının Zaman İçindeki Konumları (Uygun ve ark, 1994) Deltadaki kumulların çoğu nehrin getirdiği tortu nedeniyle olmasının yanı sıra, özellikle doğu uçtaki kumullar Akdeniz deki akıntıların getirdiği birikintilerle oluşmuştur Deltada sert esen rüzgarlar kıyı şeridinin jeomorfolojisinde kumul oluşumunun önemli bir etkenidir (Gehu ve Uslu, 1989) Deltanın doğu sahilinde, kuzey- güneydoğu boyunca kesintisiz uzanan 4-5km uzunluğunda ve yer yer 8m yükseklikte bir kumul zinciri bulunmaktadır Buna karşılık Turna gölü ile nehir arasındaki kumul oluşumu daha azdır Yine nehir ağzı- Dalyan ve Paradeniz gölüakdeniz arasında önemli kumul zincirleri görülmektedir Akgöl ve Taşucu koyu arasında iyi gelişmiş ve 5-6 sıra, 4-5m ye kadar yükselen tepelerin olduğu kumullar yer almaktadır Göksu nehrinin ağzında delta kıyısının ilerleme safhalarını gösteren simetrik paralel kumsal formasyonlar görülmektedir Akgöl ve Paradeniz arasındaki kumullar daha alçaktır 313 Araştırma Alanının Toprak Yapısı Araştırma alanının büyük bir kesiminde alüvyal toprak tipi görülmektedir Bu topraklar Doğu Akdeniz Bölgesinde, dağların denize paralel olması nedeniyle nehirlerin boyu daha kısa olup getirdikleri materyaller ile oluşturdukları alüvyal topraklar olup dar alanlarda yayılmıştır Alüvyal olan bu toprakları, akarsu ile 32

3 MATERYAL VE METOD taşınmış ve yatay katlar halinde dizilim gösteren genç birikintiler oluşturur A1 ve C katmanları bulunur Katmanın kalınlığı ve koyuluğu, materyalin yaşına, geçmişte ve şimdiki drenaj koşullarına ve kullanma durumuna göre farklılık gösterir Bu tabakanın altındaki katmanlar ise ana maddenin rengine ve bünyesine göre değişebilmektedir İyi drenajlı olan topraklarda renk genellikle tek tiptir Drenaj bozuksa alt tabakalarda renk farklılıkları, A1 tabakasının altında zayıf bir oluşum ve az miktarda kireç birikimi görülebilmektedir Bu topraklar Silifke nin bulunduğu yerden doğu, batı ve güneye doğru yelpaze şeklinde uzanmaktadır (Köy Hiz Gn Müd, 1991) Silifke kenti de bu alüvyal topraklar üzerine kurulmuştur Alüvyal topraklar temelde taşındığı ana kayanın özelliklerini göstermektedir Özellikle Göksu nehrinin geldiği yüksek kesimlerde kireçtaşı yaygındır Bu nedenle alüvyallerin çoğunluğu kireçlidir Bünye orta ve incedir Taban eğimi %0-1 dir Drenaj iyidir Bozuk drenajlı alanlarda tuzluluk ve alkalilik görülmektedir Bir de deniz kıyısında yer yer deniz ve yüzey akışları etkisiyle yılın büyük bölümünde yaş ya da bataklık olan yüksek oranda tuzlu ve alkali olarak bulunan alüvyal sahil bataklık toprakları olarak adlandırılan topraklar vardır (Köy Hiz Gn Müd, 1991) Bu topraklarda iyi drenajlı olanlar özellikle sebze- meyve tarımı için, yetersiz drenajı olanlarda azda olsa yine sebze-pamuk tarımı için kullanılmaktadır Özellikle denize yakın kesimlerde tuzluluğun daha şiddetli olduğu yerler tarıma uygun olmadığı için günümüze kadar korunmuş ve Göksu deltasının doğal olan kısımlarını oluşturmuştur Bu toprak tipi dışında bir de nehir boyunca uzanan ve yılın büyük bir kısmında su altında kalan, ince hatlar boyunca ırmak taşkını yataklarında yer alan topraklar bulunmaktadır Bunlar genelde ince kumlu tın bünyeli nehir terası topraklarıdır İçlerinde yer yer kaba bünyeli olanları da vardır Bu nehir teraslarından doğu ve batıya gidildikçe topraklar genel olarak ince bünyeli, yetersiz drenajlı ve az tuzlu olarak görülür Bunlar Altınkum ve Kurtuluş köylerine kadar yayılım göstermektedir Kurtuluş köyünden batıya doğruda topraklar koyu grimsi kahve renkli, kil bünyeli ve kötü drenajlıdır Sökün köyünden güneye doğru bu kötü drenajlı ve tuzlu delta kökenli topraklar denize kadar devam eder 33

3 MATERYAL VE METOD Tüm bu topraklar alanda eğimin ve aşınımın az olduğu yerlerde derindir Denize yakın kısımlarda ve çöküntü alanlarında nemlidirler Bu da tuzluluğun ve alkaliliğin artmasına neden olmaktadır Ayrıca Göksu deltası toprakları FAO-UNESCO tarafından incelenmiş ve taksonomik olarak sınıflandırmıştır (Horace, 1998) Buna göre alan Xerochrept, Haloquept, Xerofluvent ve Fluvaquent olmak üzere gruplara ayrılmıştır (Uygun ve ark, 1994) Bu toprak gruplarından Xerochrept ler Kapızlı, Kabasakallı çevresinde, Haloquept ler Arkarası, Kurtuluş çevresinde, Xerofluvent ler Silifke, Göksu, Taşucu çevresinde ve Fluvaquent ler Çiftlik çevresinde bulunmaktadır (Uygun ve ark, 1994, Şekil 36) Ayrıca Uygun ve ark (1994) bu büyük toprak gruplarını detaylı olarak incelemeleri sonucunda Dervişli ve civarında fluventlerin (genç nehir terasları ve sırtı), Gülümpaşalı-Çavuşbucağı köyleri arasında ochreptlerin (koluviyal topraklar), Ulugöz-Kurtuluş-Sökün-Bahçe köyleri arası ve Çiftlik-Altınkum- Arkarası köyleri arasında kalan alanda aquaceptlerin (taşkın düzlüğü) olduğunu tespit etmişlerdir Çavuşbucağı-Kum mah ve Çiftlik mah-kuşören mah arasında aquentlerin (çukur kil depoları), Akgöl ün kuzey ve kuzeydoğu kıyılarında ve Cırba çevresinde aqueptlerin (delta tabanı), Akgöl doğusunda bataklık ve deltanın İncekum burnu ve Akdeniz kıyıları boyunca da kıyı kumullarının olduğunu saptamışlardır Göksu deltası doğal alanlarında en fazla görülen toprak alt grupları kıyı kumulu, bataklık, aqueptler ve aquentler, en az görülenler ise fluventler ve aquaceptlerdir 314 Araştırma Alanının Hidrolojisi Araştırma alanında doğal olarak nehir, dere, göller, lagün, kaynak suyu, yeraltı suyu, taban suyu, kanal ve doğal olmayan sulama amaçlı pek çok kanallar vardır Alanın güney kesimleri de tamamen denizle sınırlanmıştır 34

3 MATERYAL VE METOD Şekil 36 Göksu Deltası Toprak Grupları (Uygun ve ark, 1994 den değiştirilerek) Araştırma alanının en büyük su kaynağı Göksu nehridir Göksu nehri havzasının Silifke yukarısında kalan üst bölümü 10069km2 dir En yüksek yeri havzanın batı kısmında 2500-300 lerde bulunmaktadır (Gürkan ve ark, 1999) Nehir suyu; kuzeydoğudaki kaynaklardan, derin akifer tabakalardan, dağlardan akan 35

3 MATERYAL VE METOD seller ve kış yağmurları ile (81milyon m3 ) beslenmektedir Bu nehir Taşeli platosundan doğmakta, Toros dağlarının derin kanyonlarından geçerek Akdeniz de son bulmaktadır Karstik bir havza özelliği gösteren Göksu nehri, iki ana koldan oluşur İlki Tahtalı, Akdağ, Kızıldağ sırasının kuzey bölümü ve Taşkent-Mut arasındaki sıradağların güney bölümünün sularını toplayan Gökdere ve ikincisi Mut yakınında kuzeyden gelen ve Mut, Bucakkışla, Hadim dolaylarının sularını toplayan Gökçay ile birleşerek güney doğu yönünde akmaktadır (Toprak Et Şb, 1974) Bu iki ana koldan başka Büyük Eğri dağı ve Çamlı dağ arasındaki suları toplayan Kurt çayı, Bolacık Koyuncu deresi, Ayvar deresi, Bebek deresi, Akarca deresi, Soğanlı deresi, Bozdoğan deresi, Acıca deresi, Kelbeyin deresi, Tekir Koyuncu deresi, Beceli deresi ve Meryemlik deresi gibi birçok dere de Göksu nehrine katılmaktadır Göksu nehri de Silifke de geniş bir alüvyal birikinti ovası oluşturarak Akdeniz e ulaşır Çeşitli kollarla beslenen Göksu nehrinin akış hızı da çok değişkenlik göstermektedir Göksu nehrinin Karahacılı daki akış hızı ortalama 8m3 /sn dir Buradaki en yüksek akış hızı 1679m3 /sn ve en düşük akış hızı 26m3 /sn dir Göksu nehrinin güney kolunu oluşturan Gökdere nin Kırkyalan da ölçülen ortalama akış hızı 69m 3 /sn ve Gökçay ın Selamlı da ölçülen ortalama akış hızı 41m3 /sn dir Genelde Göksu nehrinin en yüksek akış hızı kar erimesi sonucu Nisan ayında, nehrin taşkın zamanı ise Ocak ayından Haziran ayına kadar olabilmektedir Su miktarı Temmuz dan Aralık ayına kadar düşük seviyeye ve Eylül ayında ise en düşük seviyeye ulaşır Nehirdeki taşkınlar, nehir havzasındaki sert fırtınalardan ve Akdeniz den esen sıcak Lodos nedeniyle ani kar erimeleri sonucu olmaktadır Bu fırtınaların birkaç gün sürmesi nedeniyle Silifke de görülen akış miktarı birkaç saat içinde en yüksek değerine ulaşabilmektedir 1962 ve 1968 yıllarındaki sel felaketlerinde olduğu gibi, bazen bu tip ilk taşkın çekilmeden diğer ikinci yeni bir taşkın olabilmektedir Taşkınlar genellikle, nehrin iki kıyısı, ovanın aşağı kesimleri ve hatta bazen Paradeniz e kadar olabilmektedir Akgöl civarında nadiren etkisi görülmektedir 6 Mart 2004 de de Göksu nehri taşıp büyük bir sel felaketi olayının meydana gelmesine neden olmuştur Akışa geçen bu sular Gezende barajında birikmiştir Biriken bu fazla suyun tahliyesi için 5 Mart 2004 de baraj kapakları açılmıştır Açılan baraj kapaklarından saat 900 itibariyle 393m3 /s su bırakılmıştır 36

3 MATERYAL VE METOD Fakat baraj çok hızlı bir şekilde yükseldiğinden dolayı saat 1700 de 2303 /s su Göksu nehir yatağına bırakılmıştır Nehir diğer yataklarından gelen sular ile de birleşerek debisi 2813m3 /s ye ulaşmıştır Bu taşkın debisi Silifke tarihinin son 500 yıllık taşkın tekerrür debisine karşılık gelmektedir Bunun sonucunda Göksu nehri taşıma kapasitesinin oldukça üzerinde su bırakılması sonucu yatağından taşarak eski nehir yatağına yönelmiş ve Silifke ilçesini sular altında bırakmıştır Havanın hızlı ve aşırı ısınması nedeniyle 6 Mart 2004 de yaşanan sel felaketi Silifke de bu güne kadar yaşanan en büyük taşkına neden olmuştur Araştırma alanında Paradeniz Lagünü, Kuğu gölü, Akgöl ve Arapalanı gölü daimi su kütlelerindendir Akgöl e sulama sistemine bağlı iki kanaldan ve diğer birkaç küçük kanaldan drenaj suyu katılmakta ve Paradeniz e doğru akmaktadır Yer üstü suyu bu nedenle yıl boyunca hareket halindedir Akgöl deki su seviyesi sulamanın en fazla olduğu dönemde (Mayıs ayı sonu-eylül ayı sonu) en yüksek seviyededir Kış mevsimi boyunca yağışlar nedeni ile 0,4m civarında değişim gösterebilmektedir Akgöl, delta havzası ile sadece yeraltı suyu girişi nedeni ile ilişkilidir ve Göksu nehri ile doğrudan bir ilişkisi yoktur Yaz aylarında aşırı buharlaşma sonucu düşen su seviyesi nedeniyle Paradeniz den su girişi olmaktadır Dereler tarımsal kirlenmeye maruz kalmaktadır Kaynakların çoğu karstik özelliktedir ve sulamada da kullanılmaktadır Yeraltı suyu ise hem alüvyon zemin hem de kireçtaşları üzerindedir Taban suyu, önemli kumul altı hazneleri içerir Bunlar altlara doğru önce bir adet yalıtılmış tatlı su katmanı ve en altta muhtemelen fosilleşmiş bir durağan tuzlu su katmanından oluşmaktadır (Şekil 37, DHKD, 1992) Araştırma alanı kum, kil, mil ve çakıl tabakalarından oluşmuştur ve kalınlığı çok değişkenlik göstermektedir Yeraltı su tabakalarının maksimum kalınlığı ise 15m ve geçirgenliği nispeten düşüktür Araştırma alanı orta verimli (özgül debi 20,5lt/sn/m) yeraltı suyu barındırır (Toprak Et Şb, 1974) Alanda son yıllarda artan tarımsal faaliyetler nedeni ile aşırı yeraltı suyu tüketimi sonucu, kaynaklarda azalma ve tuzlanma problemleri vardır (Gürkan ve ark, 1999) 37

3 MATERYAL VE METOD Şekil 37 Silifke-Paradeniz Lagünü Arasında Kalan Kesimin Derin Yer Altı Suyu Kuramsal Akışı (DHKD, 1992) Araştırma alanında aktif dere-nehir yatakları, sulama kanalları ve drenaj kanalları olmak üzere üç tip kanal görülmektedir Yeraltı sularının en önemli kaynağını oluşturan nehir, aynı zamanda yeraltı sularının drenajını da gerçekleştirmektedir Yer üstü sularını ise drenaj kanalları drene etmektedir Deltaya deniz suyu girişi yalnızca salt spray ve fırtınalar sırasında kıyı şeridinin deniz suyu taşkınına uğraması nedeni ile olmaktadır Son yıllarda sulama (60ilyon m3 ) nedeni ile de önemli bir miktar su deltaya gitmektedir Göksu deltası kıyı sularının geniş bir alanı vardır Akdeniz de Poyraz kıyı sularının kademeli olarak aniden soğuması, yoğunluk ve tuzluluk oranında artış gibi etkilere neden olmaktadır Göksu deltasının kıyı suları, nehrin taşıdığı zengin besinler nedeniyle bölgede biyolojik üretkenliği artırmaktadır Sıcak deniz suyu üzerinden esen soğuk ve kuru Poyraz, sıcaklık düşmeleri yaratarak deniz suyunda orta derinliklere ulaşan batma hareketi yaratmaktadır Lagünlere drenaj kanallarından giren tarımsal kaynaklı besin tuzlarının (azot, fosfor, vb) bir kısmı sazlıklarda filtre olmakta ve diğer kısmı da Akgöl e karışmaktadır Bu da Akgöl ü ötrofikasyona götürmektedir (Gürkan ve ark, 1999) Paradeniz lagünü ise Akgöl den ve SD4 drenaj kanalından beslenmektedir Bu da lagünde organik ve inorganik maddelerin birikimine neden olmaktadır 38

3 MATERYAL VE METOD Göksu deltası (150km2 ) yukarıda sözü edilen akarsularla taşınan tortular ile oluşmuştur ve bu oluşum hala da devam etmektedir 315 Araştırma Alanının İklimsel Özellikleri Araştırma alanının iklim değerlendirmesi İçel iline bağlı Silifke meteoroloji istasyonunun 1929-1970 ve 1990-2005 yılları arasında yapılan toplam 56 yıllık iklimsel uzun yıllar ölçümleri ve bu verilerin arazi çalışmalarının yapıldığı 2003, 2004 ve 2005 yıllarına ait olanlarının iklim diyagramları çizilerek yapılmıştır (Başbakanlık, 1974, Tablo 32, Şekil 38) Tablo 32 Silifke Meteoroloji İstasyonuna Ait Uzun Yıllar, 2003, 2004 ve 2005 yılları Ölçümleri, Ortalama Aylık Yağış Miktarı ve Sıcaklık Ortalama Değerleri 2003 2004 2005 Uzun yıllar Aylar Sıcaklık ( C) Yağış (mm) Sıcaklık ( C) Yağış (mm) Sıcaklık ( C) Yağış (mm) Sıcaklık ( C) Yağış (mm) O 6 627 98 2683 109 42 104 69 Ş 80 961 104 517 105 367 108 892 M 9 29 160 49 148 107 135 486 N 168 363 173 289 179 224 171 257 M 243 1 215 19 213 07 214 227 H 261 28 254 00 246 292 254 52 T 290 00 284 00 282 00 28 10 A 294 00 274 00 283 00 282 17 E 255 00 246 00 251 263 255 81 E 218 24 223 101 204 424 217 381 K 170 175 149 1873 148 1051 163 898 A 2 87 108 365 5 338 7 1335 Yıllık 196 4605 191 5896 191 4315 191 5833 3151 Yağış ve Nemlilik Araştırma alanında yıllık ortalama yağış miktarı 6364mm dir Yağış yağmur şeklinde olmaktadır Yağışın büyük kısmı kış, daha sonra ilkbahar ve sonbahar aylarında ve en az yağış ise yaz aylarında düşmektedir (KSY) Yaz ayları genelde çok kurak geçer En kurak aylarda düşen yağış Haziran 52mm, Temmuz 1m ve Ağustos ayında 17mm dir Kar yağışı çok nadir görülür Kar yağışlı günler sadece Ocak ayında (1956 yılında) maksimum cm kalınlığında ve çok kısa süreli olmuştur 2003 yılı yağış miktarı 4605mm dir En fazla yağış Aralık (87mm) ve Mart (29mm) aylarında düşmüştür Yağışın hiç görülmediği en kurak üç ay Temmuz, Ağustos ve Eylül dür 39

3 MATERYAL VE METOD 2004 yılı yağış miktarı 5896mm dir En fazla yağış Ocak (2683mm) ve Kasım (1873mm) aylarında düşmüştür Yağışın hiç görülmediği en kurak dört ay Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül dür 2005 yılı yağış miktarı 4315mm dir En fazla yağış Ocak (42mm) ve Kasım (1051mm) aylarında düşmüştür Yağışın hiç görülmediği en kurak iki ay Temmuz ve Ağustos tur 2004 yılı Ocak ayında görülen yağış miktarı 2003 (627mm) ve 2005 (42mm) yağış miktarlarına oranla çok daha fazladır Bağıl nem %66 civarındadır Nisbi nem yıl boyunca %60-70 arasında olup bu değişkenlik rüzgara bağlıdır Hakim rüzgarlar KB dan estiğinde nem oranı %3540 lara düşmekte, meltem estiğinde ya da kuru havada ise nem oranı yükselmektedir Nisbi nem ortalaması Temmuz ayında maksimum %68 ve Ekim ayında minimum %58 dir Alanda yüksek nem oranının başlıca sebebi nehir ve lagünlerden ziyade denizin etkisidir (Gürkan ve ark, 1999) 3152 Sıcaklık Araştırma alanında uzun yıllara ait ortalama sıcaklık değeri 191 C dir En sıcak ayın maksimum sıcaklık ortalaması 334 C ve en soğuk ayın minimum sıcaklık ortalaması 68 C dir En sıcak üç ay Haziran (254 C), Temmuz (28 C) ve Ağustos (282 C) dur Ortalama en düşük sıcaklıklar bütün yıl boyunca 5 C nin üzerindedir Alanda don olayı görülmemekle beraber, Ocak, Şubat, Mart ve Aralık aylarında don olma ihtimali olabilmektedir Toprak üstü düşük sıcaklık ortalaması Ağustos ayında maksimum 2 C ve Ocak ayında minimum 6 C dir Toprak sıcaklıkları bütün yıl boyunca 5 C nin üzerinde kalmaktadır 2003 yılı ortalama sıcaklık değeri 196 C dir En yüksek sıcaklık ortalaması Ağustos (294 C) ve Temmuz (29 C) aylarında, en düşük sıcaklık ortalaması Şubat (80 C) ve Mart (9 C) aylarında görülmektedir Don olayı ve don ihtimali görülmemektedir 40

3 MATERYAL VE METOD 402 C 43 C 334 C İçel 15m [56] İçel 15m [1] 196 C 4605mm 191 C 833mm 07 C 68 C -63 C (A) 38 C (B) İçel 15m 191 C 5896mm [1] 362 C -18 C İçel 15m 191 C 4315mm [1] 07 C (C) (D) Şekil 38 Araştırma Alanı Uzun Yıllar (A), 2003 (B), 2004 (C) ve 2005 (D) yılları Ölçümlerine Ait İklim Diyagramları 41

3 MATERYAL VE METOD 2004 yılı ortalama sıcaklık değeri 191 C dir En yüksek sıcaklık ortalaması Temmuz (284 C) ve Ağustos (274 C) aylarında, en düşük sıcaklık ortalaması Ocak (98 C) ve Şubat (104 C) aylarında görülmektedir Don olayı görülmemekte fakat Ocak (-06 C) ve Şubat (-18 C) aylarında don ihtimali görülmektedir 2-5 Mart 2004 tarihleri arasında mevsim normallerinin altında yağış olmasına rağmen mevsim normalleri üzerinde seyreden günlük sıcaklıklar (2-5 Mart arasındaki günlük ekstrem sıcaklık değerleri 23,5 C, 20,9 C, 23,4 C, 27,1 C ve 21,1 C) görülmüştür 2005 yılı ortalama sıcaklık değeri 191 C dir En yüksek sıcaklık ortalaması Ağustos (283 C) ve Temmuz (282 C) aylarında, en düşük sıcaklık ortalaması Şubat (105 C) ve Ocak (109 C) aylarında görülmektedir Don olayı ve don ihtimali görülmemektedir 3153 Rüzgar Araştırma alanında güneybatı rüzgarları hakimdir Bu nedenle alanın batı kesimleri doğusuna göre daha fazla yağış almaktadır Deltada özellikle Göksu vadisi nedeniyle oluşan, batıdan esen siklonik Lodos ve Poyraz gibi sert rüzgarlar görülmektedir Ayrıca deniz ve kara arasındaki sıcaklık farklarından dolayı meltemler de oluşmaktadır Rüzgarlar özellikle Mart ve Ekim ayları arasında esmektedir Kasım ve Şubat aylarında ise çok yönlü rüzgarlar hakimdir Aylık ortalama maksimum rüzgar hızı ve yönü Ocak ve Şubat aylarında 27m/s KB (Karayel) ve minimum Mayıs ayında 15m/s KB (Karayel) dır Aylık maksimum rüzgar hızı ve yönü ise en fazla Şubat ayında 303m/s ile GGB (Kıble Lodos) ve Kasım ayında 28/s ile GB (Lodos) yönündedir Ağustos ayında zaman zaman kum fırtınaları olmaktadır 8 Şubat 2004 de saatteki hızı ve yönü 24m/s NW olan son 60 yılın en büyük fırtınası yaşanmıştır Zaman zaman saatteki hızı 100km yi bulan kasırga değerine çok yakın olan bu çok şiddetli fırtına araştırma alanının özellikle Kum mah ve Paradeniz arasındaki doğal alanları etkilemiştir Çok şiddetli fırtına esnasında dalgalar altı metreye kadar yükselmiş ve denizin yer yer 200 metreye kadar içeriye girdiği tespit edilmiştir Rüzgar ve dalgaların şiddetinden doğal alanlardan birinci ve 42

3 MATERYAL VE METOD ikinci kıyı kumul tepelerinin büyük bir kısmı yer değiştirerek yok olmuştur Bazı yerlerde toprak yırtılması sonucu büyük çukurlar ve kanallar açılmıştır Paradeniz lagünü ve Keçi adası mevkii arasında yer alan kıyı kordonu 4 genişliğinde yırtılmış ve Paradeniz e tuzlu su girişi hızla artmıştır 3154 Araştırma Alanının İklim Tipi ve Fitoiklimsel Analizi Araştırma alanı yukarıdaki verilere ve Köppen metoduna göre, mezotermik (ılıman) iklimler kuşağında olup, kurak mevsimi yaz olan ve kışı sıcak bir iklimdir (Akman, 1999) Thornthwaite metoduna göre ise, kurak az nemli, 3 derecede mezotermal, su fazlası kışın olan okyanus tipi iklime sahiptir (Köy Hiz Gn Müd, 1991) De Martonne Metoduna göre de, yıllık kuraklık indisi 201 dir Kasım, Aralık, Ocak, Şubat ve Mart ayları yağışlı, Nisan ve Ekim ayları yarı kurak, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül ayları ise kurak olan aylar ve en kurak ayın Temmuz (i=0,3) olduğu tespit edilmiştir De Martonne Gottmann 1942 metoduna göre, indis değeri () 102 dir ve Yarı Kurak Az Nemli İklimler Kuşağına girmektedir Emberger metodu bulgularına göre de, Akdeniz iklim kuşağında (S=0,3) yer almaktadır Emberger yağış-sıcaklık emsali 374, yıllık yağış miktarı 5833mm3 ve en soğuk ayın minimum sıcaklık ortalaması 68 C dir Araştırma alanı, Emberger metoduna göre de Yarı Kurak Yumuşak Akdeniz Biyoiklimler bölgesinde yer almaktadır Araştırma alanında yağış-sıcaklık emsalinin ve yıllık yağış miktarının çok düşük olmaması nedeniyle kuraktan yağışlıya geçiş özelliği gösteren bir Akdeniz biyoiklim tipi görülmektedir Bu da alanda çok sayıda bitkinin yaşamasına imkan vermektedir Alandaki yıllar ve aylar arasındaki düzensiz yağış miktarları tipik Akdeniz ikliminin özelliğidir Bu nedenle özellikle kumullar üzerinde neme ihtiyaç duyan ve alandaki rüzgar erozyonunu önleyen Myrtus communis subsp communis, Vitex agnus-castus, Polygonum equisetiforme, pomea stolonifera, Otanthus maritimus, Sporobulus pungens gibi bitkiler denize yakın kesimlerde ve denize 43

3 MATERYAL VE METOD bakan yamaçlarda yayılış göstermiştir Alanda bu iklimin kurak devrelerine dayanıklı maki ve frigana elemanlarından Sarcopoterium spinosum, Helianthemum stipulatum, Osyris alba, Satureja thymbra, Thymbra spicata taban suyunun az ya da fazla olmadığı yerlerde yayılış göstermektedir Daha fazla tuzluluk ve su ihtiyacı olan Zygophyllum album, Arthrocnemum spp, Saccharum ravennae, Tamarix spp gibi bitkiler ise yaz aylarına gelen kurak dönemleri atlatabilmek için taban suyunun yüksek olduğu kumul çukurlukları veya su basar alanlarda yayılış göstermektedirler Şiddetli fırtınaların-kasırgaların olmaması ve en soğuk ayda bile don olayı görülmemesi nedeniyle alandaki tarım arazilerinde seracılık da yapılarak yılda 2 veya 3 ürün alınabilmektedir 316 Araştırma Alanının Tarihi Göksu Deltası nın tarihi Neolitik çağa kadar uzanır Milattan Önce birinci binin başından itibaren deltanın hakimiyeti sırasıyla Hititler, Asurlar, Yunanlılar, Romalılar ve Bizanslılara geçmiştir (Gürkan ve ark, 1999) Bundan sonraki dönemlerde birçok uygarlık gelmiş ve en son Osmanlı lara geçmiştir Bu nedenle Göksu deltası ve yakın çevresi tarihi ve arkeolojik değerler bakımından da oldukça zengindir Günümüzde Göksu (Kalykadnos) ÖÇKB sınırları içerisinde Hitit dönemine ait olduğu sanılan üç höyük, Paradeniz Lagünü kenarında bulunan ince kumullarda Roma ve Bizans dönemine ait büyük bir yapı olan Akyapı kalıntıları bulunmaktadır İncekum yakınlarında ve Akgöl ün güneyinde yer alan kumullarda da bazı kalıntılara rastlanmaktadır Hacıpaşalar çiftliğinde iki küçük höyük, RomaBizans kalıntıları, Ulugöz su kovaları, Atatürk Çiftliği ve çevresindeki yapılarda tarihi nitelik taşımaktadır Altınkum ve Gazi Çiftliğinde iki de yatır bulunmaktadır Araştırma alanının bulunduğu Silifke ilçesi günümüzde batıda Antalya, doğuda Mersin ve kuzeyde Karaman Konya üzerinden İç Anadolu ile bağlantılıdır Bu yol tarihte İstanbul a kadar uzanmakta ve Akdeniz üzerinden denizaşırı bağlantıyı sağlamaktadır Bu nedenle Silifke nin ilk yerleşim y e r i olan ve Göksu rmağı nın kıyısında yer alan MÖ 3yy başında Suriye Kralı Seleukos Nikator tarafından kurulan antik Seleukeia ad Kalykadnos tarih boyunca önemli bir liman kenti 44

3 MATERYAL VE METOD olmuştur Denizden 8km içeride bir kale tepesi olarak seçilen yeni yerleşim yeri Akdeniz kıyılarında artan korsan etkinliği, yağmalar ve Toros dağlarında yaşayan kabilelerin yağmacı saldırganlığı sonucu Holmoi (Taşucu) halkının zorunlu olarak taşınması sonucu kent haline dönüşmüştür B u yeni yerleşim yerinden Kalykadnos un (Göksu) verimli deltası, Holmoi nin (Taşucu) iki limanı ve Korasion (Narlıkuyu) limanlarının görülebilmesi ve buraların kontrol edilebilmesi nedeniyle de stratejik bir konum kazanmıştır Kent en parlak dönemini Roma egemenliğinde yaşamış, 33 kentin merkezi ve Bizans hıristiyanlık döneminde de dini merkez olmuştur Azize Tekla nın varlığı dolayısı ile önemli bir hac merkezi olması ve İS 359 yılında hıristiyan dünyasının "Dinsel Danışma Meclisi" toplantısına ev sahipliği yapmış olması da bunların bir göstergesidir Ayrıca Holmoi nin iki limanının Kıbrıs ile Seleukeia ve oradan bağlantıyla Anadolu arasında deniz ticareti için, Hıristiyanlık döneminde de Ayatekla da hac döneminde işlev gördüğü ileri sürülmektedir Başlangıçta Seleukia olan bu yerleşim yerinin adı değiştirilerek Silifke olarak anılmaya başlanılmıştır Kentin Türklerin egemenliğine girişi ise önce Karamanoğulları sonra da 1471 de Osmanlı ya katılmasıyla olmuştur Bu dönemlere ait Türk ve İslam mimarisi örnekleri günümüzde de görülmektedir Cumhuriyet döneminde Atatürk 27 Ocak 1925 de Silifke'ye geldiğinde burada bir üretim çiftliği kurma girişiminde bulunmuştur Daha sonra Osmanlı döneminde Abidin Paşa'nın kurduğu Tekir Köyü ndeki, 607 dönümlük alana yayılan çiftlik değerlendirilerek yörenin tarımsal ekonomisini geliştirmeye önderlik edecek şekilde yapılandırılmıştır Araştırma alanının bazı bölgelerine yakın geçmişte birtakım müdahaleler yapılmıştır Bunlardan ilki taşkınları engellemek ve tarım arazisi kazanmak için yapılan Göksu nehrinin akış yolunu düz bir hale getirmek olmuştur Bunun için birçok küçük kanal ile ıslah çalışmaları yapılmıştır 1945 yıllarında esas ıslah çalışması tamamlanmış ve nehir yatağının menderes oluşturmasını engellemek için dev kayalardan duvar örme işi tamamlanmıştır (DHKD, 1992) Bu çalışmalar neticesinde 1940 ların başında Göksu nehri yatağı şimdiki Cırba dan bu günkü yerine değiştirilmiştir 1962 yılında meydana gelen büyük sel sonrasında, 1991 yılında nehir üzerindeki ilk baraj olan Gezende barajı inşaatı tamamlanmıştır Çünkü 45

3 MATERYAL VE METOD alanın batı kesimi olan Taşucu-Çavuşbucağı tarafında bulunan en geniş yağış havzasına sahip Bulacalıkoyuncu deresi, Kasım ve Mart ayları arasında sürekli taşkınlara neden olmakta ve yaklaşık 350ha alan su altında kalmaktadır Kıyı şeridinin hemen gerisinde olan lgınlıgöl, Akarca gölü ve Topakgöl de bu dere ile beslenmektedir Sulama-drenaj projeleri ile bu taşkınlar önlenmeye çalışılsa da, tarım arazilerine zarar vermeleri engellenememiştir Bunu önlemek amacıyla, 1954 yılında Taşucu Derivasyon kanalı inşa edilerek taşkınlar önlenmiştir (DHKD, 1992) Böylece önceden taşkın olan alanların yerine SEKA kağıt fabrikası, konut evler ve turistik tesisler imar edilmiştir Alandaki diğer önemli değişiklik, Tekfur bataklığının kurutulması olmuştur Bunun için, 19yy ın ikinci yarısında Karasu deresinin sularını tahliye etmek amacıyla Abidinpaşa Drenaj Kanalı yapılmış, bataklığa okaliptus ağaçları ekilmiştir Bu kanalın yapımı sonrasında bataklık alanlar 600ha a düşmüştür (DHKD, 1992) 1950 yılına kadar bu kurutma işlemleri çok yoğun olarak devam etmiştir 1950 yılının sonlarında Tekfur bataklığı DSİ nin Merhale sulama ve drenaj projesine dahil edilmiş ve bataklık tamamen ortadan kaldırılmıştır Sel olayları halen devam ettiği için 1960 yılı sonlarında Tekir ve Susanoğlu arasında 3ha alan tekrar bataklık haline dönüşmüştür Elde edilen bilgilere göre Tekfur bataklığı, 1920 lerde 00ha, 1930 larda 600ha, 1960 larda 100ha ve 1970 lerde hemen hemen yok olmuştur (DHKD, 1992) Bataklığın kalktığı bu alanlarda zamanla köylüler yerleşmiş, bazı yerlerde de konutlar yapılmıştır Göksu deltası ÖÇKB, 19yy başlarında durgun göletlerle kaplı olarak tanımlanmıştır (DHKD, 1992) Geçen son 66 yılda ÖÇKB sınırları içerisinde kalan alan özellikle insanların ihtiyaçları doğrultusunda birçok değişikliğe uğramıştır 1940 ların başında, Akgöl, Sazlıgöl ve Fiyat gölü birbirleriyle ve denizle bağlantısı olmayan göller olup bunların su kaynaklarını Bozoğlan deresinden gelen yüzey suları oluşturuyordu Yine bu yıllarda, Akgöl aşırı tuzlu ve yaz aylarında kuruyan bir göl olduğundan güneybatısından tuz çıkarma işlemi Tekel İdaresi tarafından yapılmaktaydı Paradeniz ve Arapalanı göllerinin Akdeniz ile açık bağlantısı vardı, fakat bu bağlantı zaman zaman kopmaktaydı Bölgede tatlı su bataklıkları da (Fiyat ve Sazlı göl, Tekfur bataklığı, eski nehir yatakları, kopuk menderesler, kumulların kara tarafları) görülmekteydi 1950 lerde Akgöl ve Bozoğlan deresini bağlayan kanal 46

3 MATERYAL VE METOD inşa edildi ve Akgöl de tuzluluk azalarak tuz çıkarma işlemi durduruldu 1951 de Akgöl, tuzlu, sığ ve yaz aylarında kuruyan bir su kütlesi halindeydi (DHKD, 1992) 1960 larda Akgöl ve Paradeniz de mil oranı artmıştır 1970 lere kadar sulu tarımın artmasından dolayı her iki lagünde tatlılaşma ve mille dolma olayları başlamıştır Aynı zamanda Akgöl ü Taşucu na bağlayan kanal kapatılmış yerine Kuğu kanalı yapılmıştır Yine 1970 yılında toplayıcı Sağ Kuşaklama kanalı yapımı nedeniyle Akgöl tarımsal faaliyetlerden gelen drenaj suyunun zamanına ve miktarına bağlı olarak değişim göstermiştir Bunun sonucunda Akgöl sürekli bir göl olmuş, tuzluluk azalmış, balık ve bitki populasyonları artmıştır 1975 lere kadar alan, Bozoğlan ve Hurma kanallarının doğrudan Akdeniz e verilmesi nedeniyle artan tuzluluk toplu yılan balığı ölümlerine ve floranın azalmasına neden olmuştur Balıkçılığın önemli olması nedeniyle kooperatiflerin baskısı sonucu 1974 sonlarında Akgöl e yeniden kanallar açılmıştır Böylece 1975 ten bu güne kadarda Akgöl ve Paradeniz acımsıtuzlu su kütleleri haline gelmiştir (DHKD, 1992) Sulama suları nedeniyle Akgöl ün yaz aylarında su seviyesi kış aylarından ortalama 10cm daha yüksektir Aşırı mil nedeniyle Akgöl ve Paradeniz in kimi bölümleri 60cm ye kadar ulaşmış bu da gölün besleyici özelliklerini (artan flora nedeniyle) çoğaltmıştır Paradeniz gölünde tuzluluk daha fazla olduğu için buraya giren tatlı su kanallarının ağzında bazı bitkiler görülmektedir Sazlıgöl kış yağmurları ve çeltik tarlalarından gelen su ile beslendiğinden tamamen bitki örtüsü ile kaplanmış durumdadır İlkbahar ve sonbahar sonlarında bu göl kurumaktadır Fiyat gölü ise çeltik tarlalarının suyunu boşaltan kanallar ile Akgöl e bağlıdır Akgöl ile aynı durumu göstermektedir Lagünler çevresindeki alanların bir kısmı tarım arazilerine dönüştürülerek otlak olarak kullanılmaktadır Günümüzde Silifke nüfusu 170000 olup bunun 85000 i merkezde yaşamaktadır Turizmin gelişmesiyle göç alan bir yerleşim haline gelmiştir Yaz nüfusu yerli ve yabancı turistler ve yazlık konutlara gelenlerle birlikte birkaç yüz bine ulaşabilmektedir 1925 yılında Atatürk ün gecelediği ev, Atatürk ün Selanik te doğduğu evi model alarak bire bir aynısı yapılmış ve Atatürk ün kullandığı eşyalarla birlikte müze haline getirilerek Atatürk Evi Müzesi adıyla restore edilmiştir İlçenin ekonomisi tarım, turizm ve hayvancılığa dayanmaktadır Tarım ilçe ekonomisinin % 47

3 MATERYAL VE METOD 23 ünü oluşturmaktadır Tamamı sulanan ova kesiminde hububat, yerfıstığı, susam, sebze, çilek, narenciye ve çeltik ziraatı yapılmaktadır Turfanda sebzecilik ve çilekçilik son yıllarda özellikle ova köylerinde önem kazanmıştır Sahil kuşağı ile Göksu deltasının kuzey kesimlerinde narenciyecilik önemli bir yer tutmaktadır Dağlık kesimlerin en önemli geçim kaynağı ise hayvancılıktır İlçede deniz balıkçılığının yanı sıra Akgöl ve Paradeniz dalyanlarındaki balık üreticiliği de şehrin ekonomisinde önemli bir yere sahiptir Akdeniz Bölgesinde doğal yapısını koruyabilmiş ender alanlardan biri olan Göksu Deltası, tarım alanları, sazlıklar, tatlı ve tuzlu su ekosistemleri, bataklıklar ve geniş kumullar gibi birbirinden farklı özellikler taşıyan yaşam ortamları, deltada zengin ve çok çeşitlilik gösteren bitki örtüsünün oluşmasına ve d e farklı habitat istekleri olan çok sayıda hayvan türünün barınmasına imkan sağlamaktadır Kuş göç yolları üzerinde bulunan ve çok önemli bir sulak alan olan Göksu deltası, özellikle soğuk kış şartlarında Orta Anadolu daki göllerin donduğu zamanlar çok büyük sayılara erişen kuş topluluklarının barınmasına imkan verir T üm bunlar (tarihi, doğal ve kültürel zenginlikleri; yılın 300 günü güneşli iklimi, 105km lik kıyı şeridi) alanda büyük bir turizm potansiyelinin oluşmasını sağlamıştır 317 Araştırma Alanının Flora ve Genel Vejetasyonu Göksu deltası ÖÇKB sınırları içerisinde birçok araştırıcı 1977 yılından 1999 yılına kadar alanın flora ve vejetasyonu üzerinde farklı çalışmalar yapmışlardır Bunlardan bizim için en önemli ve detaylı olanlar: 3171 Araştırma Alanının Florası Göksu deltasının florası ile ilgili olarak en detaylı çalışma ilk olarak Düzenli ve arkadaşları (1996) tarafından yapılmıştır Bu araştırma Göksu deltasındaki doğal olan ve olmayan (tarım alanları, vb) alanları kapsamaktadır Daha sonra 2003-2004 yılları arasında doktora tez çalışmam esnasında deltanın yalnız doğal alanlarının florası tekrar tarafımdan ele alınarak çalışılmıştır 48

3 MATERYAL VE METOD Uygun ve ark (1994) tarafından yapılan çalışma ile bölgede 352 takson tespit edilmiş ve daha önce yayınlanmış literatürlerden elde edilen 89 takson da bu çalışmaya ilave edilerek deltadan toplam 441 takson rapor edilmiştir 1996 yılında Düzenli ve arkadaşları (1996) tarafından da bu araştırma Göksu Deltası florası başlığı altında yayınlanmıştır Yayına göre, alanda 74 familya, 246 cinse ait 382 takson tespit edilmiştir Bunlardan 6 takson Türkiye için endemiktir Bu endemik taksonlar Allium junceum Sm subsp tridentatum Kollmann, Özhatay et Koyuncu, Beta adanensis Pamuk apud Aellen, Beta trojana Pamuk, Bromus psamophilus P M Smith, Hypericum polyphyllum Boiss et Bal subsp polyphyllum ve Onopordum boissieri Willk dir Yine bu yayına göre floranın %30 u Akdeniz, %49 u Avrupa-Sibirya, %23 ü İran-Turan ve %02 si Öksin floristik elemanıdır En fazla takson içeren familya Poaceae, daha sonra sırayla Asteraceae, Fabaceae, Chenopodiaceae, Cyperaceae, Apiaceae, Brassicaceae, Euphorbiaceae, Liliaceae ve Boraginaceae dir Bu familyaların içerdikleri takson sayısının alanının genel florasına oranı %589 dur Geriye kalan 64 familyanın taksonlarının oranı ise %4 dir Tüm bu taksonlar alandaki 4 farklı ekolojik ortam içersinde yer almışlardır Ortamlar kumullar, tuzcul alanlar, tatlı suya sahip sulak alanlar, yerleşim ve tarım alanları dır Bu ortamlara göre de alandaki en fazla takson içeren 10 familyanın taxa dağılım oranı tablo 33 de verilmiştir (Düzenli ve ark, 1996) Tablo 33 Araştırma Alanında Hakim Olan Familyaların 4 Farklı Ekolojik Ortamda İçermiş Oldukları Takson Sayıları (Düzenli ve ark, 1996) Familya/ Delta Geneli Takson Sayısı Poaceae 49 Asteraceae 42 Fabaceae 32 Chenopodiaceae 28 Cyperaceae 16 Apiaceae 16 Brassicaceae 13 Euphorbiaceae Liliaceae 10 Boraginaceae 8 Toplam 224 Diğer Familyalar 158 Genel Toplam 382 Kumullar 14 13 5 2 3 6 7 6 5 2 62 48 0 Ekolojik Ortamlar Tuzcul Alanlar Sulak Alanlar Yerleşim ve Tarım Alanları 4 7 24 3 2 24 8 19 17 1 8 1 9 3 3 7 6 5 1 4 6 25 31 105 17 40 53 42 71 159 49

3 MATERYAL VE METOD 3172 Araştırma Alanının Genel Vejetasyonu Araştırma alanının vejetasyonu ile ilgili olarak şimdiye kadar yapılan en önemli çalışma Uslu (1977) nun Göksu deltası kıyı kumullarının da bir kısmını içeren Mersin-Silifke kıyı kumullarının vejetasyonu başlıklı yayınıdır Diğer bir çalışma da Göksu ÖÇKB doğal ve doğal olmayan alanlarının flora ve genel vejetasyon yapısının belirlenmesine yönelik Uygun ve ark (1994) nın yaptığı yayındır 1977 yılında Uslu Mersin ve Silifke arasındaki bölgede, kıyı kumulları ve maki vejetasyonunu ekolojik ve sosyolojik olarak araştırmıştır Bu çalışma Göksu deltası doğu (Susanoğlu) ve batı (Taşucu) kıyılarındaki kıyı kumullarının çok az bir kısmını kapsamaktadır Bu çalışmada vejetasyon kıyı kumulları, maki, frigana ve Pinus brutia ormanları olarak sınıflandırılmıştır Kıyı kumulları için Euphorbia paralias, Galilea mucronata, Pancratium maritimum, Ononis natrix subsp hispanica, Sporobulus pungens ve Alhagi mannifera olmak üzere 6 birlik, maki için Quercus cocciferae, Oleae europaea, Arbutus andrachne, Laurus nobilis-ceratonia siliqua olmak üzere 4 birlik, frigana için Sarcopoterium spinosum, Pinus brutia ormanları için Pinus brutia olmak üzere 1 er birlik tespit edilmiştir Bu birliklere ait toprak analizleri de bulunmaktadır 1994 yılında ise Uygun ve arkadaşları, Göksu Deltası nın biyolojik zenginliğini ve optimal arazi kullanımını belirlemek amacıyla yaptıkları çalışmada alanın flora ve genel vejetasyonunu da saptamaya çalışmışlardır Bu araştırmaya göre, Göksu Deltası ÖÇKB tatlı ve tuzcul su yüzeyleri ile bataklıkların oluşturduğu sulak alan ekosistemlerine, hareketli ve stabil kumulların yer aldığı kumul ekosistemlerine ve tarımsal aktivitelerden kaynaklanan agroekosistemlere sahiptir Araştırma alanının genel vejetasyonunu 4 gruba ayırmışlardır Bunlar: kumul vejetasyonu, tuzcul vejetasyon, tatlı su vejetasyonu, kültür bitkileri ve yabancı ot vejetasyonudur Ayrıca yine bu araştırmada harita üzerinde alan gridlere bölünerek bu gridlerdeki bitkilerin gridleri kaplama yüzdeleri ve vejetasyonu oluşturan önemli bitkilerin alandaki dağılımları gösterilmiştir 50

3 MATERYAL VE METOD 318 Araştırma Alanının Kullanılma Durumu Araştırma alanında tarım, hayvancılık, balıkçılık, avlanma, turizm, rekreasyon, yerleşim, peyzaj özellikleri ve endüstri yönünden farklı kullanımlar mevcuttur (Şekil 39) Bu kullanımlar hassas zon (doğal alanlar) dışında kalan yerlerde yapıldığı gibi doğrudan hassas zon içerisinde de yapılmakta ve alanın doğallığının olumsuz etkileri görülmektedir 3181 Tarımsal Faaliyetler Göksu deltasında, en yaygın alan kullanımı tarımdır ve özellikle kuzey kesimlerde yoğun olarak görülmektedir Nüfusun %80 i tarımla geçimini sağlamaktadır Tarım alanlarının toplamı yaklaşık 8500ha dır (Gürkan ve ark, 1999) Kişi başına yaklaşık 6,3de arazi düşmektedir Bu rakam tarım için çok az olmakla birlikte, toprak verimliliği ve seracılık ile bu telafi edilmeye çalışılmaktadır 1972 yılında 5860ha arazinin sulamaya açılması da narenciye, sebze yetiştiriciliğini açık alanda ve seralarda önemli ölçüde geliştirmiştir Sulanabilen alanlarda ilk ürün olarak buğday hasadından sonra, çeltik, susam ve yerfıstığı dönüşümlü olarak ekilmektedir 1994 yılında elde edilen verilere göre, alanda en çok buğday (8400ton), çeltik (5085ton), yer fıstığı (889ton), susam (720ton) ve soya fasulyesi (301ton) tarımı yapılmıştır (Uygun ve ark, 1994) Bahçe tarımı içerisinde, yaş ve turfanda sebze üretimi yapılmaktadır 1994 yılında elde edilen verilere göre, alanda en çok domates (43000ton), taze bakla (3500ton), taze fasulye (676ton), lahana (328ton), patlıcan (519ton) ve en az bamyabezelye-biber (184ton) tarımı yapılmıştır (Uygun ve ark, 1994) Meyve tarımında, en önemli ürün limon (22600ton) dur İkinci en önemli ürün çilek (8450ton) tir Ayrıca az da olsa portakal (150ton), şeftali (900ton) ve nar üretimi de yapılmaktadır (Uygun ve ark, 1994) 51

3 MATERYAL VE METOD Şekil 39 Göksu Deltası Alan Kullanım Durumları (Uygun ve ark, 1994 den değiştirilerek) 52

3 MATERYAL VE METOD Bunun yanı sıra araştırma alanında, genelde Akdeniz iklimi hüküm sürdüğü için kış aylarında esen sert rüzgarlar ve yazın yüksek nisbi nem miktarı yaşam ve tarım yapma koşullarını zorlaştırmaktadır Yüksek tuz oranı belirli alanlarda sebze yetişmesini kısıtlamaktadır Meyve bahçeleri ve seralar sert rüzgarlar nedeni ile zaman zaman zarar görmektedir Bu nedenle son zamanlarda narenciye ve özellikle limon yetiştiriciliği yapılmaya başlanmıştır Ağustos ayındaki kum fırtınaları tarım ve yaşam açısından güçlük yaratmaktadır Ayrıca sulama sistemleri sayesinde Akgöl tuzlu mevsimlik bir göl iken sürekli ve tatlı su gölü haline dönüşmüştür Tarımda kullanılan ilaç, gübre ve hormonlar gibi kimyasallar da doğal alanları kirletmektedir 3182 Hayvancılık Faaliyetleri Göksu deltasında Yörüklerin yerleşik hayata geçmeleri nedeniyle hayvancılık azalmıştır Hemen her evde kendi ihtiyaçlarını karşılamak için 2-3 adet büyükbaş hayvan beslenmektedir Delta genelinde yaklaşık 6100 küçükbaş ve 5075 büyükbaş hayvan bulunmaktadır (Gürkan ve ark, 1999) Deltada bulunan mera alanları köy tüzel kişiliği tasarrufu ile kiraya verilmektedir Hayvancılıktan elde edilen gelir tarımdan elde edilen gelirin yaklaşık 1/5 i kadardır (Gürkan ve ark, 1999) Hayvanların beslenmesinde meralar kullanıldığı gibi deltanın doğal alanları da kullanılmaktadır 3183 Turizm ve Rekreasyon Faaliyetleri Göksu Deltasının kuzey ve güney batısında ikinci konutlar yer almaktadır Ne var ki SEKA kağıt fabrikasının çıkardığı kötü koku yine güney batıda yer alan ikinci konutları olumsuz etkilemektedir Alandaki yapılaşma 1990 yılında deltanın ÖÇKB ilan edilmesine kadar hızlı bir şekilde yayılmıştır 1990 yılından sonra yapılaşma kontrollü ve kısıtlı olarak devam etmektedir Delta yakınında Taşucu ve Atakent te 1993 yılı itibariyle turizm işletme belgeli 853, turizm yatırım belgeli 2000 ve belgesiz 18 yatak işletilmektedir (Uygun ve ark, 1994) 53

3 MATERYAL VE METOD Göksu Deltasını her yıl yaklaşık 1milyon insan ziyaret etmektedir Ayrıca Taşucu-Kıbrıs limanının bölgeye yakın olması ziyaretçi sayısını artıran önemli bir etkendir Deltanın doğal alanlarını ve ekolojik çeşitliliğini görmeye gelenlerin sayısı ise oldukça azdır Bu nedenle alanda eko-turizmin geliştirilmesi için belediye ve ÖÇKKM bünyesinde küçük çaplı da olsa çalışmalar yapılmaya başlanmıştır 3184 Avlanma Faaliyetleri Göksu deltası 327 kuş türünü barındırması nedeniyle kuş cenneti olarak anılmaktadır Göksu deltasının 1990 yılında ÖÇKB ilan edilmesiyle birlikte avcılık azalmış ve özellikle bir hobi ve beslenme faaliyeti olarak yapılmaya devam edilmiştir Bundan önce 1989 yılına kadar av sezonu boyunca haftada ortalama 200 avcının araba, kamyon ve otobüslerle gelerek araçlarını kuşlarla doldurup geri döndükleri bilinmektedir (Gürkan ve ark, 1999) Yöre halkı da kuşların ekinlere zarar verdiği düşüncesiyle daha önceleri kuşları avlamışlardır Günümüzde ise yöre halkı tarafından beslenme ve hobi amaçlı az miktarda da olsa avcılık yapılmaktadır Zaman zaman kaçak avlanma amaçlı deltaya gelen avcıların da olduğu gözlenmiştir 3185 Balıkçılık Faaliyetleri Göksu deltasında Akgöl ve Paradeniz lagünlerinde dalyan, deniz kıyısında ise kıyı (deniz) balıkçılığı yapılmaktadır Lagünlerden elde edilen çeşit ve ürün, tatlı sulardan elde edilen çeşit ve ürüne oranla daha fazladır Bunların dışında sulama kanallarında da balıkçılık yapılmaktadır Balıkçılıkla uğraşan nüfusun büyük bir bölümü balık avı mevsiminin dışındaki zamanlarda ikinci bir gelir getiren bir iş (tarım işçiliği, çobanlık, vb) ile uğraşmaktadır Balıkların avlanması ve toptan pazarlanması bölgedeki Kurtuluş Balıkçılık Kooperatifinin kontrolünde yapılmaktadır Avlanan balıkların yaklaşık %50 si kooperatif dışında olan avlanmalardır Göksu nehrinin ağzında balıkların yumurta bırakmaları ve büyümeleri için 50 çapındaki bir alanda balıkçılık yasaklanmıştır Deniz balıkçılığında 18 54

3 MATERYAL VE METOD metreden sığ sularda yasak olan trolle avlanmanın yapılması sonucu kıyı kaplumbağaları, Akdeniz fokları ve kıyı ekosistemleri zarar görmektedir Akgöl de 4 tür balık yaşamaktadır Bunlardan Yılan balığı ve Karabalık ihraç edilmekte, Haskefal ve sazan balığı bölgede tüketilmektedir Paradeniz de Ekim ve Şubat ayları arasında başlıca levrek, çupra, sinagrit ve kefal avcılığı yapılmaktadır Deltadaki sulak alanlarda ve bunları çevreleyen kıyı sularında mavi yengeç avcılığı görülür Mavi yengeç suyun sıcak olduğu Haziran ve Ekim ayları arasında avlanmaktadır Deltada üç balık çiftliği kurulmuştur Bunlardan ikisi ÖÇKB ilanından sonra kurulduğu için çalışmaları durdurulmuştur Akgöl kuzeyinde bulunan Ali Mavilinin Yeri alan içerisindeki tek su ürünleri tesisidir Buranın ihtiyacı olan su artezyen kuyularından çekilmekte ve daha sonra bu su çeltik tarlaları veya drenaj kanallarına boşaltılmaktadır Deltada kıyıdan 3mil içerilere kadar karides avlanır Burada yetişen karides türünden 6 sı ticari değere sahiptir (Uygun ve ark, 1994) 3186 Endüstri Faaliyetleri Deltanın en büyük endüstriyel tesisi olan Kum mahallesi-taşucu arasında bulunan SEKA Fabrikası (Akdeniz İşletme Müdürlüğü) dır Akdeniz SEKA Kağıt Fabrikası nın, 28 Temmuz 1975 yılında temeli atılmış ve 18 Ekim 1984 yılında faaliyete geçmiştir Fabrika kraft selülozu, kraft torba kağıdı üretmek, kereste ve ağaç mamulleri imal etmek için kurulmuştur SEKA, 1997 yılında 233 sayılı KHK'ye tabi ve 28 Ekim 1984 tarih ve 18559 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Ana statü dahilinde yönetilen bir İktisadi Devlet Teşekkülü olarak faaliyetlerini sürdürmekte iken, Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 061997 tarih ve 97/54 sayılı kararı ile özelleştirme kapsamına; 1571998 tarih ve 98/51 sayılı kararı ile özelleştirme programına alınmış, 241998 tarihinde de Türkiye Selüloz ve Kağıt Fabrikaları AŞ (SEKA) ünvanı ile anonim şirket statüsüne dönüştürülmüştür 00 kişi çalıştırmaktadır Fabrika Türkiye odun üretiminin %17-20 sinin kullanabilen kapasitededir Fabrika su ihtiyacını Göksu nehrinden saniyede 1m3 su çekerek 55

3 MATERYAL VE METOD sağlamaktadır Kullanılan suyun hepsi bir boru ile tekrar denize boşaltılmaktadır Atık maddelerden katı atıklar, belirli işlemlerden geçirilerek düşük kalite kağıt yapımında kullanılmak üzere dışarıya satılmaktadır Gaz atıklar, elektromanyetik filtrelerden geçirilerek doğrudan atmosfere verilmektedir Sıvı atıklar ise, çökeltilirken ortama verilen kötü kokulu gaz atmosfere karışmaktadır Geriye kalan sıvı ve az partiküllü olan kısım da bir filtreden geçirilerek İncekum burnu açıklarından denize verilmektedir SEKA kağıt fabrikası, hava, kara ve deniz kirlenmesini önleyecek tedbirlerin alındığını bildirse de doğal ve kullanılan alanlar içerisinde fabrikanın olumsuz etkileri gözlenmektedir Yakın çevredeki tarım alanlarında yetişen ürünler üzerinde de bu etkiler görülmekte ve ürün ölmektedir Fabrika 2003 yılında özelleştirme kapsamına alındığında ÖYK nun 13082003 tarih ve 2003/47 sayılı kararı ile Tersane Alanı İşletme hakkı 2150000ABD$ bedelle Mersin Ortak Girişim Grubuna verilmiş ve 30092003 tarihinde alıcısına devredilmiştir Bu süreçte 3 kez satışa çıkarılan kuruluşa, ilk ihalede Park Holding Afi- LAVEGGA ortak Girişim Grubu'na 1099 milyon dolara satışı yapılmış, ancak firma süresi içinde yükümlülüklerini yerine getirmediğinden teminatı irat kaydedilmiştir Daha sonra Şubat 2004 Perşembe günü ikinci kere satışa çıkarılan fabrika, teklif veren şirketler fiyat olarak öngörülen 70 milyon doları pahalı bularak satın almaktan vazgeçmişlerdir Üçüncü ihale ise 6 Eylül 2004 tarihinde yapılmış, ancak satış yine gerçekleşememiştir Son haliyle SEKA Akdeniz Kağıt Fabrikası, 4046 Sayılı Özelleştirme U y g u lamaları hakkındaki kanun gereğince, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından Sümer Holding AŞ Genel Müdürlüğü'ne devredilerek tüzel kişiliğine son verilmiştir Çalışmaların tamamlanmasından sonra SEKA yeniden çalıştırılmaya başlanmıştır Bu nedenle, fabrikanın 2003 yılında işlevi durmuş ve 2005 yılında birkaç ay tekrar çalıştırılmıştır SEKA Akdeniz Kağıt Fabrikası'nda yılda 90 bin ton kraft torba kağıdı veya 155 bin ton kraft layner, 83 bin 700 ton kraft selülozu veya 145 bin 700 ton kraft layner selüloz üretimi yapabilme kapasitesine sahiptir Göksu nehri kollarından biri olan Ermenek nehri üzerinde 1992 yılında hizmete giren 160MW gücündeki Gezende barajı bulunmaktadır Göksu Nehri üzerine ise kurulması planlanan 8 barajdan en büyüğü olan Kayraktepe barajı ise hala 56

3 MATERYAL VE METOD gündemdedir Bu barajın Silifke nin 10km yukarısında vadi içerisinde inşa edilmesi planlanmıştır Baraj yapıldığı takdirde, deltada sel baskınları azalacak, sediman gelişi engellenecek ve bu nedenle balıkçılıktaki üretkenlik azalarak, kıyı erozyonu artacaktır (Uygun ve ark, 1994) Göksu nehri üzerindeki diğer bir proje de, nehirden Çumra ovasının sulanması için su alınmasıdır Bu proje Mavi Tünel adı ile bilinmekte ve deltanın geleceğini tehdit etmektedir Alanı etkileyen diğer bir kuruluş SS Silifke Tarımsal Kalkınma Kooperatifi nin defne işleme tesisleridir Böyle bir tesis günümüzde Silifke de Savaş yağ fabrikası olarak işlerliğini sürdürmektedir Ayrıca ÖÇKB alanı sınırları içerisinde Kum mahallesi kıyı kesiminde, Kıbrıs Harekatı döneminde kullanılmak üzere yapılmış bir helikopter pisti de bulunmaktadır Günümüzde bu alan az da olsa planörler için iniş sahası olarak değerlendirilmektedir 32 Metod Araştırma alanında yapılan çalışmalar üç ana grupta toplanarak değerlendirilmiştir Bunlardan ilki araştırma alanında yapılan çalışmaların ve bitkilerinin belirlenmesidir İkincisi örneklik alanların yapılması ve genel tablonun oluşturulması ve üçüncüsü de genel tabloda belirlenen aday birlik ve toplulukların analizlerinin yapılmasıdır İlk olarak bu güne kadar yapılmış çalışmalardan faydalanılarak araştırma alanının coğrafik konumu, jeoloji-jeomorfolojisi, toprak yapısı, hidrolojisi, iklimsel özellikleri, tarihi yapısı, flora-vejetasyonu ve kullanılma durumu ile ilgili bilgiler tespit edilmiş ve bunlara alandaki gözlemlerimiz ve çalışmalarımız eklenerek değerlendirilmiştir Araştırma alanının coğrafik konumu ile ilgili bilgiler Toprak Et Şb (1974), Uygun ve ark (1994) ve Davis (1965-1988) in çalışmalarından alınmıştır Jeolojijeomorfolojisi ile ilgili bilgileri yine G ü r k a n ve ark (1999) v e Uygun ve ark (1994) nın çalışmalarından ve toprak yapısı ile ilgili bilgileri de Köy Hiz Gn Müd (1991) ve yine Uygun ve ark (1994) nın çalışmasından derlenmiştir Araştırma 57

3 MATERYAL VE METOD alanının hidrolojisi ile ilgili bilgiler de yine Toprak Et Şb (1974) ve yine Gürkan ve ark (1999), Uygun ve ark (1994) ve DHKD (1992) nin yayınlarından alınmıştır İklimsel özellikler, Başbakanlık (1974) Ortalama ve Ekstrem Kıymetler Meteoroloji Bülteni içerisinde yer alan İçel iline bağlı Silifke meteoroloji istasyonunun verileri ve 2005 yılı Aralık ayına kadar yapılan ölçümler ortalaması kullanılarak hesaplanmıştır Ayrıca tez süresi boyunca arazi çalışmalarının yapıldığı 2003, 2004 ve 2005 yıllarına ait iklimsel veriler Silifke Meteoroloji İstasyonu Müdürlüğünden alınmıştır İklimsel tespit, Emberger metodu (Akman, 1999) ve Ombrometrik iklim diyagramı (Öztürk ve ark, 1997) çizilip yorumlanarak yapılmıştır Araştırma alanının tarihi ile ilgili bilgiler Gürkan ve ark (1999) ve DHKD (1992) nin çalışmalarından, flora ve genel vejetasyonu ile ilgili bilgiler Uslu (1977), Uygun ve ark (1994) ve Düzenli ve ark (1996) nın çalışmalarından, kullanılma durumu ile ilgili bilgilerde yine Gürkan ve ark (1999), Uygun ve ark (1994) nın çalışmalarından elde edilmiştir Alanın uydu görüntüsü internette yer alan Google Earth sitesinden indirilmiştir ( Google Earth, 2006) Grid sistem haritası Güner ve ark (2000) den alınarak değiştirilmiştir Diğer haritalar yine Uygun ve ark (1994) dan değiştirilerek kullanılmıştır Flora ve genel vejetasyon bilgileri Düzenli ve ark (1996) nın yaptığı flora çalışması, Uslu (1977) ve Uygun ve ark (1994) nın yaptığı vejetasyon araştırmaları da göz önüne alınarak değerlendirilmiştir Bu bilgiler elde edildikten sonra tarafımdan yapılan Göksu Deltası ÖÇKB doğal alanlarındaki arazi çalışmaları neticesinde araştırma alanının güncel florası ve vejetasyonu ortaya konmuştur Araştırma alanının florasını tespit etmek için yapılan arazi çalışmaları 2003 ve 2004 yıllarında her ay araziye çıkmak suretiyle 2-5 günlük süreler içerisinde yapılmıştır Arazi çalışmalarına 2003 yılı Nisan ayında başlanmış yıl sonuna kadar her ay olmak üzere 9 kez gidilmiş ve toplam 23 gün çalışılmıştır 2004 yılında flora çalışmaları devam etmiş, her ay olmak üzere kez gidilmiş ve toplam 32 gün arazi çalışması yapılmıştır 2005 yılında ise daha önce (2003-2004 yıllarındaki) çeşitli nedenlerle gidilemeyen ve çok daha önemli olduğu saptanan habitatlara tekrar gidilerek 6 kez 58

3 MATERYAL VE METOD toplam 21 gün çalışılmıştır Böylelikle alanın doğal habitatlarına ait detaylı florası ortaya konmaya çalışılmıştır Flora çalışması boyunca toplanan bitkiler bilinen yöntemle kurutulmuş ve etiketlenmiştir Daha sonra bu bitkiler tarafımdan Davis (1965-1988) ve Güner ve ark (2000) nın hazırladığı Flora of Turkey in ciltlik kitapları, Flora of Europaea (1-4) (Tutin ve ark, 1968) kullanılarak teşhis edilmiştir Bu süreçte teşhisinden emin olunamayan bitkiler Çukurova, Ankara, Gazi ve Ege Üniversitesi herbaryumlarında kontrol edilmiştir Tüm bu uğraşlara rağmen teşhis edilemeyenlerde Çukurova, Gazi ve Ege Üniversitesinde ilgili uzman hocalara gösterilerek teşhis ettirilmeye çalışılmıştır Teşhisleri yapılan bitkilerin fitocoğrafik bölgesi, hayat formları, yapısı, ömrü, endemiklik ve tehlike kategorileri Doğu Akdeniz Bitkileri Veri Tabanı ndan elde edilmiştir (Düzenli ve ark, 2002) Araştırma alanına ait tüm bu veriler elde edildikten sonra ikinci aşamaya geçilmiştir Önce alandaki habitat tipleri saptanmaya çalışılmıştır Habitat tiplerini belirlemek için Avrupa Birliği habitat sınıflamalarından Corine Biotopes Manual (Bossard ve ark, 1991) ve NATURA2000 (ECDE, 2003) kriterleri göz önüne alınmıştır Sonuçta alandaki habitatların çok genel anlamda da olsa üç ana gruba ve bu gruplarında alt gruplarına ayrılması sağlanmıştır Farklı habitatlardaki vejetasyonu tespit etmek için de her farklı habitatta örneklik alanlar yapılmıştır Bu örneklik alanlar Zürih-Montpellier ekolü olan BraunBlanquet (1964) metodunun hakim türün, floristik kompozisyonun ve ekolojilerinin homojenlik prensibi göz önüne alınarak minimal örnek alan yöntemi ile elde edilmiştir Genel olarak minimal örneklik alanlar sucul habitatlarda 25 v e 102, kumul habitatlarda 16 ve 52 ; tuzcul habitatlarda 16 ve 102 olarak saptanmıştır Ayrıca örneklik alanlarda Braun-Blanquet bolluk-örtülülük skalası yerine daha detaylı olması ve örneklik alanların birbirleriyle karşılaştırılmasında daha fazla bilgi taşıyabileceği düşüncesiyle Barkman bolluk-örtülülük skalası kullanılmıştır (Parolly, 2003) Yapılan örneklik alanların her biri ayrı ayrı daha önceden hazırlanan Örneklik Alan Formu na kaydedilmiştir Hazırlanan formda; örneklik alan no, 59

3 MATERYAL VE METOD hakim tür, tarih, lokalite, GPS koordinatları, yön, eğim (o ), ana kaya, nemlilik durumu, su derinliği (m), yükseklik (m), örneklik alan büyüklüğü (m2 ), ana habitat tipi, toplam örtüş (%) ve bitki tabakalarının örtüşü (%), Braun-Blanquet ve Barkman bolluk-örtülülük skalası, sosyobilite skalası, vejetasyon dönemi ve bitki katları bulunmaktadır Bu yöntemle toplam 705 adet örneklik alan formu doldurulmuştur Bu prensipler ışığında 2004 ve 2005 yıllarında alanda toplam 43 gün örneklik alan çalışması yapılmıştır Bunlardan ilkine 2004 yılı Mayıs ayında başlanmış ve 5 gün sürmüştür Haziran ayında 8 gün ve Temmuz ayında da 13 gün olarak devam etmiştir 2005 yılında ise 2004 yılında kaçırılmış veya gidilememiş alanlarda çalışılmıştır Bunlarda Nisan ayında 8 gün ve Mayıs ayında da 9 gündür Tüm habitatlardan yapılan örneklik alanlar önce ana habitat gruplarına göre ayrılmış ve her bir ana habitat grubu için ayrı ayrı Braun-Blanquet metoduna göre sosyolojik tablolar hazırlanmıştır Bu tablolara ait örneklik alanların da hakim türleri birbirine benzeyenleri bir araya getirilmeye çalışılmıştır Bir araya getirilen örneklik alanlar kümesi de ana habitata ait alt habitat gruplarına göre ve arazideki bulunuşlarına göre ana habitat tablosuna yerleştirilmiştir Daha sonra bu örneklik alan kümelerinin her biri önce kendi içlerinde bulunan örneklik alanlardaki verilere dayanarak hakim tür benzerlikleri, floristik ve ekolojik özellikleri yönünden karşılaştırılmıştır Bu değerlendirme esnasında bazı örneklik alanların küme değişimi yapılmış, bazıları da değerlendirme dışı bırakılmıştır Sonuçta 364 örneklik alanla araştırma alanı vejetasyonunun analizi gerçekleştirilmiştir Benzer örneklik alanların oluşturduğu kümelerin her biri ilk başta alan için potansiyel birer aday sintakson olarak kabul edilmiştir Daha sonrada bu örneklik alan kümeleri birbirleriyle yine floristik ve ekolojik yönden ve de karakteristik ve ayırt edici türlerin varlığı ya da benzerlikleri açısından karşılaştırılmıştır Neticede diğer örneklik alan kümelerinden önemli türlerle ayrılan (karakteristik ve ayırt edici) floristik ve ekolojik farklılık gösteren ve kendi içlerinde her yönüyle birbirleriyle tümleşen örneklik alan kümeleri bitki birliği, bu özellikleri net olarak göstermeyen örneklik alan kümeleri de bitki topluluğu olarak değerlendirilmiştir Araştırma alanında yayılış gösteren endemik ve nadir bitkilerden bazılarının genel tabloda fazla tekerrür etmesine rağmen daha önce yapılmış çalışmalarda herhangi bir sintaksonun 60

3 MATERYAL VE METOD karakteristiği olmadığı tespit edilmiştir Bu karşılaştırma esnasında bu bitkilerin temsil edilebileceği alyans tespit edilerek bu alyansın yeni karakteristikleri olarak değerlendirilmişlerdir Bu sintaksonların temsil edildiği yerlerden yapılarına göre toprak, kum ve/veya su örnekleri alınarak analiz edilmiştir Yapılan bu örnekleme çalışmaları esnasında aynı birlik ve topluluk içinde farklı floristik ve ekolojik özellik gösteren yerlerden birden fazla örnek alma kuralına uyularak örnek alınmıştır Alınan toprak, kum ve su örnekleri Köy Hizmetleri 3 Bölge Müdürlüğü Toprak ve Su Analiz laboratuarında bulunan cihazlar ve kimyasallar kullanılarak tarafımdan yapılmıştır Alınan 92 toprak örneğinin saturasyon % si, toplam tuz % si, ph, Kireç % si, yarayışlı P2 O5, organik madde, % kum-kil-silt miktarları, bünye analizleri ve K2 O analizi yapılmıştır (Karataş ve ark, 1999) Yapılan analizlerden, saturasyon % si, (İŞBA) toprağın saf suyla doygun hale getirilerek sonucun % olarak ifade edilmesi ile toprağın bünyesi bulunmuştur Toplam tuz % si, iletkenlik aleti ile suyla doygun toprakta elektriksel geçirgenliğin ölçülmesiyle Saikl Survey Staff (1951) çizelgesi kullanılarak tespit edilmiştir (Karataş ve ark, 1999) ph tespiti, dijital ph metre ile ölçülerek yapılmıştır Kireç % si, Volumetrik Kalsimetri yöntemi ile tayin edilmiştir Organik madde tayini, Richards (1954) ın Walkley-Black yöntemi ile bulunmuştur (Karataş ve ark, 1999) Yarayışlı P2 O5, Olsen ve arkadaşları tarafından bulunan yöntem kullanılarak spektrofotometre okumaları ile standart skaladan tespit edilmiştir Yarayışlı K2 O5 analizi, Richards (1954) yöntemi kullanılarak Flame Fotometresi okumaları ile saptanmıştır Bünye analizi, hidrometre metodu ile yapılmıştır (Boşgelmez ve ark, 2001) Elde edilen sonuçlar kullanılarak %kum, %kil ve %silt miktarları hesaplanmıştır Kumlu örneklerin 18 inde tekstür fraksiyonlarını belirlemek için 75000µ 74µ arasındaki büyüklüklerdeki 17 farklı tanecik boyutlu elek analizi yöntemi ile kum boyutlaması yapılmıştır Bu analiz sonuçları Alman sistemine göre yapılan tekstür fraksiyon skalasına göre değerlendirilmiştir (Özbek ve ark, 1995) Bu skalaya göre kum boyutları kaba, orta ve ince olarak 3 gruba ayrılmıştır Alanda farklı görülen kanal içleri, göl içi ve kenarları, lagün içi, mevsimsel sulu alanlar ve deniz suyundan mevsimsel farklılıkları kıyaslayabilmek için 9 su 61

3 MATERYAL VE METOD örneği örnek alma kurallarına uyularak 4 mevsimde de alınmış ve analizleri yapılmıştır Bunlardan 31 adeti 30-302004 tarihlerinde sonbahar dönemine, 33 adeti 25-262004 tarihlerinde kış dönemine, 33 adeti 30-31042005 tarihlerinde ilkbahar dönemine ve 32 adeti 03072004 tarihinde yaz dönemine aittir Su örnekleri alındıktan hemen sonraki iki gün içerisinde analiz edilmiştir Öncelikle fiziksel durumu gösteren renk, koku ve tortu miktarları tayin edilmiştir (Eltan, 1998) Daha sonra kimyasal olan, ph, EC (25o C), tuz, NA, Ca+Mg, Ca, Mg, Katyon toplamı, CO3, HCO3, Cl, Anyon toplamı, %Na, SAR ve RSC analizleri yapılmıştır (Karataş ve ark, 1999) Bu analizler neticesinde her lokalitenin mevsimsel su değişimleri ortaya çıkartılmıştır Fiziksel analizlerden renk durumu, Heksakloraplatinat-Kobalt klorür çözeltisi ile hazırlanmış renk koyuluğu standartları kullanılarak tespit edilmiştir Koku testi, örnek alındıktan hemen sonra koku duyusu ile yapılmıştır Tortu miktarı ve bulanıklık testi, örneğin durumuna bakılarak tespit edilmiştir Kimyasal analizlerden ph, dijital ph metre ile ölçülmüştür Konduktivite analizi olan EC (25 o C), konduktivite cihazı elektrotu ile okunarak hesaplanmıştır Toplam tuz miktarı, konduktivite cihazında okunan değer kullanılarak hesaplanmıştır Toplam sertlik tayini (Ca+Mg) Eriochramblack indikatörü, Ca tayini Müreksit ve tuz indikatörü, Cl 2 tayini Potasyum Kromat indikatörü, HCO3 tayini metil oranj indikatörü ve Nitrit tayini Trammosdorf indikatörü kullanılarak yapılmıştır p H değeri 8 den büyük olan numunelerde CO3 tayini yapılmış ve Fenolflatein indikatörü kullanılmıştır Yapılan analizler sonucunda elde edilen değerler kullanılarak Katyon toplamı, Anyon toplamı, M g, Na ve %Na tayini, S AR ve RSC hesaplamaları çıkartılmıştır Sintaksonların floristik değerlendirilmesinde karakteristik ve ayırt edici türlerin yanı sıra bitkilerin örtüş durumu, yüksek tekerrürlü türler, endemiklik, tehlike kategorileri, ömür, yapı, hayat formu, floristik element ve bulunma durumları gibi özelliklerden de yararlanılmıştır Bunlardan birlik veya topluluk için belirleyici ve tanımlayıcı olanlar seçilmiş ve değerlendirilmiştir Tespit edilen birlikler ve toplulukları oluşturan türlerin bulunma durumları Braun-Blanquet presence-konstans beş dereceli skalası ile % frekansite hesaplanarak bulunmuştur (Kılınç, 2005) Buna göre tablolarda devamlı ve nadir bulunan türler tespit edilmiştir 62

3 MATERYAL VE METOD Aday olarak ortaya çıkan birlik ve toplulukların sintaksonomik kategorilerinin belirlenmesinde özellikle Rivas-Martinez (1997), Rivas-Martinez ve ark (1999, 2001), Braun-Blanquet ve ark (1951) ve Fransa Tela Botanica grubunun yaptığı (Asosiation, 2000) çalışmalar temel alınmıştır Birlik isimleri bu yayınlardaki orijinal halleriyle kullanılmıştır Diğer araştırıcıların çalışmalarındaki bizim sintaksonlarımıza benzer olan birlik veya topluluklar araştırılırken, bunların tespit edildikleri yerlerin araştırma alanımıza yakınlığı ve tespit yılları göz önünde bulundurulmuştur Buna göre önce alana hem tarih hem de mesafe olarak en eski ve en yakın olanlar sonra uzak olanlar ve en sonda yurt dışında tespit edilenler değerlendirilmiştir Bunların floristik ve ekolojik özellikleri ortaya çıkarılarak bizim birimlerimiz ile karşılaştırılması yapılmıştır Bunlarla da benzerlik oranlarımız Sorenson benzerlik indisi ne göre hesaplanmıştır Bu benzerlik oranları % olarak verilmiştir (Kılınç, 2005) Tarafımızdan araştırma alanımızda tespit edilen birlik ve toplulukların isimlendirilmeleri Weber ve ark (2000) nın nternational Code of Phytosociological Nomenclature de belirtilen kurallara uyularak yapılmıştır Yeni olarak tanımladığımız sintaksonlardaki tip örneklik alanın numarası verilmiş ve tablo üzerinde de buna * işareti konulmuştur Saptadığımız bu bitki birliği ve bitki topluluklarının analizleri, araştırmanın bulgular kısmında verilirken önce bizim saptadığımız sintaksonlar daha sonra da kendisine benzeyen veya benzemeyenleri şekline bir sıra takip etmiştir Benzeyenlerde kendi içerisinde kronolojik sıraya göre ele alınmıştır Benzerlik göstermeyenlerden de öncülük alanımıza en yakın olanlara daha sonra uzak olanlara ve en sonunda da yurt dışında olanlara verilmiştir Bunların her birisinin değerlendirilmesi önemli tartışılabilecek özelliklerine göre yapılmıştır Tartışma bölümünde ise alanda saptadığımız flora, habitat ve vejetasyon bulguları ayrı ayrı tartışılmıştır Florada araştırma alanında tarafımızdan ilk kez bu çalışmayla toplanan ve toplanamayan bitkiler ele alınmıştır Habitat bölümünde alanda tanımlanan habitatların aralarındaki benzerlikler veya farklılıklar yorumlanmıştır En son olarak da vejetasyon bölümünde ana habitat tipleri ve alt 63

3 MATERYAL VE METOD tiplerine göre tarafımızdan tespit edilen birlik ve topluluklar bulgular bölümündeki diğer bulguların sıralanma şekliyle ele alınmış, karşılaştırılmış ve benzeyip benzemedikleri önemli floristik, ekolojik ve sintaksonomik özellikleri ile yapılmıştır 64

4 BULGULAR VE TARTŞMA 4 BULGULAR VE TARTŞMA 41 Araştırma Bulguları 4 Floristik Bulgular Araştırma alanının vejetasyonunu araştırmak için öncelikle florası detaylı olarak çalışılmıştır Bu amaçla 2003 ve 2004 yılları boyunca deltanın doğal alanlarında tarafımdan yapılan flora çalışması sonucunda 76 familya ve 286 cinse ait 475 takson tespit edilmiştir Bunlardan 9 u endemiktir Araştırma alanının doğal ve doğal olmayan alanlarında Düzenli ve ark (1996) tarafından yapılan flora çalışmasında ise 382 takson saptanmıştır Bu araştırma esnasında 382 taksondan 315 i tarafımdan toplanmış ve 67 takson ise toplanamamıştır Tespit edilemeyen taksonların toplandığı lokaliteler ve habitatlar incelendiğinde 46 sı doğal olmayan tarla, yol kenarı gibi habitatlardan ve 5 i ise çalışma alanım olan doğal alan sınırları dışında kalan habitatlardan ve kalan 16 sı da çalışma alanım olan doğal alanlardaki habitatlardan kayıt edilmiştir Toplanan taksonlardan 155 i de tarafımdan toplanarak alan florasına katkı sağlanmıştır Düzenli ve arkadaşlarının (1996) çalışmasında yer almayan ve bu çalışma ile tarafımdan kaydedilen bitkiler alfabetik olarak familya sırasına göre aşağıda verilmiştir: Amaranthaceae Amaranthus blitoides S Wats Amaryllidaceae Narcissus serotinus L Narcissus tazetta L subsp tazetta Apiaceae Bupleurum orientale Snogerup Scandix pecten-veneris L Torilis leptophylla (L) Rchb 65

4 BULGULAR VE TARTŞMA Torilis nodosa (L) Gaertner Asteraceae Anthemis cotula L Aster subulatus Michaux Asteriscus aquaticus (L) Less Bellis annua L Bellis perennis L Carduus pycnocephalus L subsp albidus (Bieb) Kazmi Carthamus lanatus L Centaurea calcitrapa L subsp calcitrapa Chlamydophora tridentata (Delile) Ehrenb ex Less Cichorium spinosum L Evax eriosphaera Boiss Et Heldr Helichrysum pamphylicum Davis et Kupicha Senecio vulgaris L Tragopogon longirostris Fisch ex Schultz var longirostris Boraginaceae Anchusa aegyptica (L) DC Anchusa azurea Miller var azurea Anchusa caespitosa Lam Cynoglossum creticum Miller Echium vulgare L Lithospermum purpurocaerulum L Brassicaceae Alyssum strigosum Banks Et Sol subsp cedrorum (Schott et Kotschy) Dudley Cardaria draba (L) Desv subsp chalepensis (L) OE Schulz Erophila verna (L) Chevall subsp praecox (Stev) Walters Hirschfeldia incana (L) Lag-Foss Nasturtium officinale RBr Sinapis alba L Sinapis arvensis L 66

4 BULGULAR VE TARTŞMA Sisymbrium irio L Thlaspi perfoliatum L Campanulaceae Legousia speculum-veneris (L) Chaix Caryophyllaceae Minuartia picta (Sibth Et Sm) Bornm Silene vulgaris (Moench) Garcke Chenopodiaceae Salicornia fragilis Ball et Tutin Salicornia perennis (P Mill) AJ Scott Salicornia prostrata Pall Cistaceae Cistus salviifolius L Cupressaceae Juniperus oxycedrus L Cyperaceae Eleocharis palustris (L) Roemer et Schulter Carex otrubae Podg solepis cernua (Vahl) Roever & Scultz Schoenoplectus supinus (L) Palla Dipsacaceae Cephalaria aristata C Koch Elaeagnaceae Elaeagnus angustifolia L Ephedraceae Ephedra campylopoda C A Meyer Euphorbiaceae Euphorbia peplus L var peplus Mercurialis annua L Fabaceae Acacia cyanophylla Lindley 67

4 BULGULAR VE TARTŞMA Acacia karroo Hayne Anthyllis tetraphylla L Astragalus hamosus L Biserrula pelecinus L Calicotome villosa (Poiret) Link Ceratonia siliqua L Coronilla scorpioides (L) Koch Hippocrepis ciliata Willd Hymenocarpus circinnatus (L) Savi Hymenolobus procumbens(l) Nutt Lathyrus aphaca L var affinis (Guss) Arc Lathyrus gorgoni Parl var gorgoni Lathyrus sativus L Lathyrus setifolius L Lotus halophilus Boiss et Sprun var halophilus Medicago constricta Dur Medicago coronata (L) Bart Medicago minima(l) Bart var minima Medicago orbicularis (L) Bart Medicago rotata Boiss var rotata Medicago scutellata (L) Miller Onobrychis crista-galli Lam Ononis basiadnata Hub-Mor Trifolium fragiferum L var pulchellum Lange Trifolium lappaceum L Trifolium spumosum L Trifolium stellatum L Trigonella halophila Boiss Trigonella monspeliaca L Vicia hybrida L Vicia peregrina L 68

4 BULGULAR VE TARTŞMA Gentianaceae Centaurium erythraea Rafn subsp rumelicum (Velen) Melderis Centaurium maritimum (L) Fritsch Geraniaceae Geranium molle L subsp molle Geranium purpureum Vill Hypericaceae Hypericum montbretii Spach llecebraceae Herniaria hirsuta L ridaceae Gladiolus kotschyanus Boiss Romulea columnae Seb Et Mauri subsp columnae Romulea ramiflora Ten subsp ramiflora Juncaceae Juncus inflexus L Juncus littoralis CA Meyer Juncus pygmaeus LCM Richard Juncaginaceae Triglochin bulbosa subsp barrelieri Lamiaceae Lamium amplexicaule L Marrubium vulgare L Teucrium polium L Teucrium scordium L subsp scordium Liliaceae Asparagus acutifolius L Muscari neglectum Guss Ornithogalum sphaerocarpum Kerner Scilla autumnalis L Smilax aspera L 69

4 BULGULAR VE TARTŞMA Linaceae Linum corymbulosum Reichb Malvaceae Malva neglecta Wallr Malvella sherardiana (L) Jamb & Spach Onagraceae Ludwigia stolonifera (Guill et Perr) PH Raven Papaveraceae Fumaria capreolata L Hypecoum procumbens L Papaver stylatum Boiss & Bal Papaver syriacum Boiss & Blanche Plantaginaceae Plantago afra L Plantago cretica L Plumbaginaceae Limonium bellidifolium (Gouan) Dumort Limonium echioides L Limonium gmelinii (Willd) O Kuntze Limonium virgatum (Willd) Fourr Plumbago europaea L Poaceae Aegilops umbellulata Zhuk subsp umbellulata Briza minor L Catapodium rigidum (L) CE Hubbard ex Dany subsp rigidum var rigidum Dactylis glomerata L subsp hispanica (Roth) Nyman Elymus elongatus (Viv) Runemark Ex Melderis subsp ponticus (Podq) Melderis Elymus farctus (Viv) Runemark Ex Melderis subsp bessarabicus (Savul Et Rayss) var striatulus (Runemark) Melderis Koeleria cristata (L) Pers Phalaris aquatica L 70

4 BULGULAR VE TARTŞMA Poa annua L Secale cereale L var cereale Sphenopus divaricatus (Gouan) Reichb Spodiopogon pogonanthus (Boiss Et Ball Ex Ball) Boiss Trisetaria loeflingiana (L) Paunera Polygonaceae Emex spinosus (L) Campd Rumex bucephalophorus L Potamogetonaceae Potamogeton crispus L Potamogeton filiformis Pers Punicaceae Punica granatum L Ranunculaceae Adonis microcarpa DC Ranunculus chius DC Rhamnaceae Rhamnus depresssus Grub Rubiaceae Galium murale (L) All Galium tricornutum Dandy Rubia tinctorum L Valantia hispida L Valantia muralis L Salicaceae Populus alba L Scrophulariaceae Veronica cymbalaria Bodard Solanaceae Hyoscyamus albus L Lycium europaeum L 71

4 BULGULAR VE TARTŞMA Sparganiaceae Sparganium erectum L subsp microcarpum (Neuman) Dauin Tamaricaceae Tamarix parviflora DC Typhaceae Thypha angustifolia L Tarafımdan toplanamayan 16 takson alfabetik familya sırasına göre şunlardır: Apiaceae Torydylum apulum L Chenopodiaceae Atriplex davisii Aellen Kochia prostrata (L) Schrad Suaedae carnosissima Post Euphorbiaceae Euphorbia falcata L subsp falcata var falcata Fabaceae Psorolea bituminosa L Vicia biennis L Vicia villosa Roth subsp microphylla (d urv) PW Ball Frankeniaceae Frankenia pulverulenta L Geraniaceae Erodium laciniatum (Cav) Willd subsp laciniatum Lythraceae Ammania baccifera L Orobanchaceae Orobanche cernua Loef O minor Sm Poaceae Elymus flaccidifolius (Bois & Heldr) Melderis 72

4 BULGULAR VE TARTŞMA Polygonaceae Polygonum lapathifolium L P maritimum L Doğal alanlarda tarafımdan yapılan flora çalışmasında toplanan 475 taksonun en çok takson içeren familya ve cinsleri, fitocoğrafik bölgeleri, hayat formları, yapı, ömür, endemiklik ve tehlike kategorileri ise şu şekildedir: 41 En Çok Takson İçeren Familya ve Cinsler Araştırma alanında en fazla takson içeren 5 familya takson sayıları ve genel flora içerisindeki yüzdelik değerleri sırası ile Fabaceae (57 takson, %), Poaceae (56 takson, %,8), Asteraceae (53 takson, %,2), Chenopodiaceae (24 takson, %5,1) ve Brassicaceae (20 takson, %4,2) dir (Şekil 41) Araştırma alanında bulunan diğer 71 familya ise 265 takson ile %55,7 lik bir orandadır Fabaceae Poaceae Asteraceae Chenopodiaceae Brassicaceae Diğer familyalar 56% 4% 5% % % % Şekil 41 Araştırma Alanında En Çok Takson İçeren 5 Familyanın % Oranları Araştırma alanında en fazla takson içeren 5 cinste 1 0 takson (%3,5) ile Medicago ve 8 er takson (%2,8) ile Juncus, Limonium, Plantago ve Trifolium dur 42 Fitocoğrafik Bölgelere Göre Dağılım Araştırma alanında en fazla 176 taksonla (%37) Akdeniz floristik elementleri (Akdeniz 108 takson-%22,7 ve Akdeniz (D) 68 takson-%14,3) görülmektedir Daha sonra Kozmopolit (75 takson, %15,8) ve Çok bölgeli (45 takson, %9,5) elementler 73

4 BULGULAR VE TARTŞMA sırayı alır Son olarak da Avrupa-Sibirya (28 takson, %5,9) ve İran-Turan (16 takson, %3,4) elementleri yer almaktadır (Şekil 42) 40 30 Akdeniz (D) 20 Akdeniz 10 0 Akdeniz Kozmopolit Çok bölgeli AvupaSibirya İran-Turan Şekil 42 Araştırma Alanında Bulunan Taksonların Fitocoğrafik Bölgelere Göre dağılım % oranları 43 Hayat Formları Araştırma alanında en fazla 216 taksonla (%45,5) terofit ve 105 taksonla (%22,1) hemikriptofit hayat formu görülür Daha sonra 81 taksonla (%17,1) geofit, 41 taksonla (%8,6) fanerofit, 16 taksonla (%3,4) kamefit ve taksonla (%2,5) terofit-hemikriptofit bulunmaktadır (Şekil 43) 50 40 30 20 10 0 Terofit Hemikriptofit Geofit Fanerofit Kamefit Şekil 43 Araştırma Alanında Bulunan Taksonların Hayat Formlarına Göre Dağılım % Oranları 74

4 BULGULAR VE TARTŞMA 44 Yapısı Araştırma alanında bulunan bitkilerden 409 takson (%86,1) ot, 42 takson (%8,8) çalı, 8 takson (%1,7) ot-çalı, 14 takson (%3) çalı ve ağaçdır (Şekil 44) 100 80 60 40 20 0 Ot Çalı Ağaç Ot-çalı Çalı-ağaç Şekil 44 Araştırma Alanında Bulunan Taksonların Yapılarına Göre Dağılım % Oranları 45 Ömür 222 takson (%46,7) ile çok yıllıklar hakimdir 216 takson (%45,5) tek yıllık, 17 takson (%3,6) iki yıllık, takson (%2,3) tek- iki yıllık, 4 takson (%0,8) tek-çok yıllık ve 3 takson (%0,6) iki-çok yıllıkdır (Şekil 45) 50 40 30 20 10 0 Çok Tek İki Tek-İki Tek-Çok İki-Çok Şekil 45 Araştırma Alanında Bulunan Taksonların Ömürlerine Göre Dağılım % Oranları 75

4 BULGULAR VE TARTŞMA 46 Endemiklik ve Tehlike Kategorileri Alana ait 475 taksondan 9 u ( % 1, 9) endemik ve 15 i (%3,2) endemik olmayan nadir bitkidir (Ekim ve ark, 2000) (Şekil 46) Bu taksonlardan 3 ü CR (Beta trojana Pamuk, Bromus psamophilus P M Smith, Trigonella halophila Boiss), 2 si EN (Beta adanensis Pamuk apud Aellen, Alopecurus myosuroides var latialatus M Doğan), 1 er tanesi LR(cd) (Allium junceum Sm subsp tridentatum Kollmann, Özhatay et Koyuncu) ve VU (Ononis basiadnata H u b -Mor) kategorilerinde ve 2 si LR(nt) (Hypericum polyphyllum Boiss et Bal subsp polyphyllum, Onopordum boissieri Willk) kategorisinde yer almaktadır Endemik olmayan nadir taksonlardan da 4 ü EN (Ambrosia maritima L, Cyprinia gracilis (Boiss) Browicz, Halopeplis amplexicaulis (Vahl) Ung-Sternb ve Pancratium maritimum L ) ve i VU (Alhagi mannifera D e s v, Arum dioscoridis var dioscoridis, Carthamus tenuis (Boiss Et Bal) Bornm subsp tenuis, Chlamydophora tridentata (Delile) Ehrenb Ex Less, Juniperus oxycedrus L, Limonium graecum (Poiret) Rech Fil var graecum, Mesembryanthemum nodiflorum L, Rhamnus depresssus Grub, Solanum woronowii P o j a r k, Tamarix tetragyna Ehrnb ve Zygophyllum album L) kategorisinde bulunmaktadır (Ekim ve ark, 2000) 14 10 8 Endemik olan 6 Endemik olmayan nadirler 4 2 0 VU EN CR LR (NT) LR (CD) Şekil 46 Araştırma Alanında Bulunan Endemik ve Endemik Olmayan Taksonların Tehlike Kategorilerine Göre Dağılımları 76

4 BULGULAR VE TARTŞMA 4 Vejetasyon Bulguları Göksu deltası, bitki coğrafyası bakımından genel anlamda Holoarktik alem içerisine, bu alemin de Boreal ve Tropikal floranın birleşme ve göç yeri olan Tetis alt alemine dahildir (Akman ve ark, 2005) Tetis alt aleminin 4 bölgesinden biri olan Akdeniz iklimine bağlı olarak görülen Akdeniz bölgesinin de, Doğu Akdeniz alt bölgesi içerisinde yer almaktadır (Akman ve ark, 2005) Bunlardan Akdeniz bölgesinin orman vejetasyonları çok iyi araştırılmış olmasına karşın kıyısal alanlardaki sucul, kumul ve tuzcul vejetasyonları yeterince ( d e t a y l ı ) araştırılmamıştır Ayrıca buraların kıyıya yakın olmaları nedeniyle antropojenik baskının çok olduğu ve çok fazla tahribatın görüldüğü yerlerdir Bu durumda buraların vejetasyonlarının çalışılmasını ve değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır 41 Araştırma Alanı Habitatları A r a ş t ı r m a a l a n ı, yükseklik bakımından 0-8m arasında değişkenlik göstermektedir Batı ve doğu kıyıları deniz etkisine ve baskınına uğramaktadır Kumul tepeleri oluşumunu denizden iç kısımlara doğru yapmakta ve yer yer sıralı tepeler halinde ardışık olarak kendilerini göstermektedir Bu kumul tepeleri arasında yer yer tuzlu suyun hakim olduğu çöküntü alanları bulunmaktadır Alanın büyük bir kesimini kapsayan tuzcul sahalar ise tuzlu su baskını ve suyun kalma süresine göre farklılıklar gösterir Alanda tuzcul sahaların yanı sıra tatlı ve acı suların da hakim olduğu sahalar vardır Tüm bu oluşumlar alanda değişik habitatların varlığını sağlamıştır Göksu deltası doğal alanları (1) Sucul habitatlar, (2) Kumul habitatlar ve (3) Tuzcul habitatlar olmak üzere 3 büyük gruba ayrılmıştır Tarafımızdan yapılan bu genel habitat sınıflamasına göre araştırma alanında tespit edilen başlıca ana habitat tipleri ve içlerindeki alt grupları şöyledir: 77

4 BULGULAR VE TARTŞMA 41(1) Sucul Habitatlar Araştırma alanında bulunan sucul habitatlar tatlı, tuzlu, acı, su içi, su kenarı, su derinliği ve de durgun ve akarsu oluşlarına göre farklılık göstermektedir Ayrıca farklı mevsimlerde ya da dönemlerde (çeltik sulama ve drene zamanı, vb) özellikle göllerin tuzlu olanlarının tatlı, tatlı olanlarının tuzlu su baskınına maruz kalıp suların kimyasal özelliklerini değiştirmesi de buraların vejetasyon yapılarını etkilemektedir Tüm bu durumlar alanda sucul habitatların, kanal içi, göl içi, nehir- göl kenarları olmak üzere üç alt grupta değerlendirilmesini mümkün kılmıştır 41(1)(a) Kanal İçi Habitatı Araştırma alanında yapılan tarımsal faaliyetler ve ıslah çalışmaları nedeniyle alanın her yerinde çok sayıda drenaj ve sulama kanalları bulunmaktadır Bu kanalların içinde farklı bitkilerin hakim olduğu vejetasyon tipleri görülmektedir Özellikle kanal içinde yaşayan bitkilerin oluşturduğu topluluklar kanalların daha fazla organik madde ve mil ile dolmasını çabuklaştırdığı için kanallarda suyun sığlaşması hızlı olmaktadır Bu durum kanalların işlevini engellediği için iki yılda bir temizlenmekte ve bu nedenle de su içinde batık ve yarı batık yaşayan bitkiler sürekli tahrip olmaktadır Araştırma alanında kanal içi habitatlarında hakim olan türler Nasturtium officinale R Br ve Ceratophyllum demersum L dur 41(1)(b) Göl İçi Habitatı Araştırma alanında bulunan tatlı-acı olarak Sazlık göl ve Akgöl, tuzlu olarak Turna gölü, Aliağa gölü, İnce göl, Kuş gölü ve Cırba gölü vardır Bu göller genel olarak mevsimlere ve sulama dönemlerine göre yükselmekte ya da alçalmaktadırlar Ayrıca bunların en sığ olduğu devrede ~10cm, en derin olduğu devrede ~1m olduğu tespit edilmiştir Bunlardan en derin olanı Akgöl (~0,5-1m) olup, vejetasyonuda diğerlerinden daha zengindir Turna ve Aliağa gölleri ise deniz ve insan müdahalesi 78

4 BULGULAR VE TARTŞMA nedeniyle önümüzdeki birkaç yıl içerisinde yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalacaktır Araştırma alanında göl içi habitatlarında hakim olan tür Schoenoplectus littoralis (Schrader) Palla dir 41(1)(c) Nehir-Göl Kenarı Habitatı Göksu nehrinin yüksek debisi ve gel- gitler nedeniyle etkilenen, özellikle nehir yatağının kenarları ve göllerin karaya yakın sığ kısımlarında görülen tatlı ve acı sulu alanlardır Bunların başlıcaları Göksu nehri, İnce göl, Sazlık göl, Akgöl ve Cırba göleti nin karaya yakın sığ kısımlarıdır Akgöl kenarlarında çok fazla miktarda özellikle Phragmites australis in saf toplulukları vardır Hatta Akgöl ün dolması nedeniyle de gölün içine doğru bu topluluk ilerlemektedir Ayrıca tatlı sulu göl ve kanal kenarlarında Phragmites australis in yanısıra Typha angustifolia L ve Typha domingensis Pers in de yer yer kesintili olarak hakim olduğu tespit edilmiştir 41(2) Kumul Habitatlar Araştırma alanında bu habitatlar deniz kıyısından iç kesime doğru farklılıklar gösterir Farklılık gösteren bu alanları da hareketli kıyı kumulları, hareketli kıyı kumullarının rüzgar etkisi ile iç kısımlara taşınması sonucu oluşan sabit veya yarı hareketli kumullar, nemli kumul çukurlukları, kumul çalılıklar ve bozuk kumul olmak üzere beş alt grupta değerlendirmek mümkündür 41(2)(a) Hareketli Kıyı Kumul Habitatı Kıyıya yakın yerlerde deniz baskınları ve rüzgara maruz kalan alanlarda kumlar hareketlilik göstermekte ve hareketli kıyı kumul vejetasyonunu oluşturmaktadır Bu alanlarda tuza toleransı daha yüksek olan bitkiler bulunmakta ve hareketli olan kum taneciklerinin bir miktarda olsa tutunmasını sağlayarak toprak 79

4 BULGULAR VE TARTŞMA oluşumuna katkıda bulunmaktadır Bu vejetasyon tipi araştırma alanının batı kesiminde, Kum mahallesi-fener ve Fener-Paradeniz arasında kalan alanlarda çok yaygın olarak tespit edilmiştir Göksu nehrinin doğu kesiminde ve Günü Birlik Alan tesisleri önündeki kıyı boyunca kıyıya yakın alanlarda da aynı vejetasyon görülmektedir Araştırma alanında hareketli kıyı kumul habitatında hakim olan türler Zygophyllum album L fil, Elymus farctus (Viv) Runemark Ex Melderis ve Pancratium maritimum L dur 41(2)(b) Sabit veya Yarı Hareketli Kumul Habitatı Bunlar kıyıdan daha iç kesimlere taşınmış olan kumulların oluşturduğu alçak kum düzlükleri ve yeni oluşmaya başlamış küçük kum tepeleridir (~1m yükseklikte) Sabit ve yarı hareketli olan bu kumullarda yetişen çalılar, bu kumulların hareketini kısıtlamaktadır Bu durum buradaki vejetasyonun kalıcı ve sürekli olmasına imkan verir Araştırma alanında bu habitat Kum mahallesi-akışın kulübesi arası, MEB İzci kampı- Günü Birlik Alan arası, Akyapı-Paradeniz arası ve Kuyu mevkii çevresinde görülmektedir Araştırma alanında sabit ve yarı hareketli kumul habitatında hakim olan türler Trachomitum venetum subsp sarmatiense (Woodson) V E Avet, Ononis natrix L subsp hispanica ( L fil) Coutinho, Thymelae hirsuta L (Endl) ve Heliantheum stipulatum (Forssk) CChr dur 41(2)(c) Nemli Kumul Çukurluk Habitatı Sabit ve yarı hareketli olan kumul tepeleri arasında taban suyunun yüzeye çıktığı ya da çok yaklaştığı yerler ( yükseklikte) nemli kumul çukurlukları olarak tanımlanmıştır Bu alanlar belirli zamanlarda suyun yükselmesiyle su altında kalabilmektedir Araştırma alanında özellikle Kum mah-fener, Göksu nehri doğusucırba göleti, Milli Eğitim bakanlığı İzci kampı- Günü Birlik dinlenme tesisleri 80

4 BULGULAR VE TARTŞMA arasında görülen kumul tepelerinin arasında kalan çukurluklarda bu habitat görülmektedir Araştırma alanında nemli kumul çukurluk habitatlarda hakim olan türler mperata cylindrica (L) Raeuschel var cylindrica ve nula viscosa (L) Aiton dır 41(2)(d) Kumul Çalılıklar Habitatı Özellikle rüzgar faaliyeti sonucunda hareketli kıyı kumullarının iç kısımlara taşınarak buradaki bitkilere tutunması sonucu, iç kesimlerde 1m den 5m ye, bazı yerlerde ise 8m ye kadar yükselen kum tepeleri oluşmuştur Bu kum tepelerinin üzeri özellikle maki elemanı olan çalılar ile kaplı durumdadır Bu tepeler deniz etkisinde daha fazla kaldıklarından daha da nemlidirler Buralar çalıların alt florayı gölgeleme durumu, coğrafik konum, toprak (kum) yapısı, nem, vb gibi nedenlerle makiden farklılıklar göstermektedir Buralar araştırma alanının batısındaki Kum mahallesifener arası ve alanın doğusundaki Mavikent sitesi önündeki habitatlardır Bu alanlarda hakim olan türler Myrtus communis L subsp communis, Vitex agnus-castus L, Populus euphratica Oliv ve Nerium oleander L dir 41(2)(e) Bozuk Kumul Habitatı Araştırma alanında iç kısımdaki kumul tepeleri arasında kalan, kumulun daha hareketsiz olduğu, kumul- maki süksesyonundaki ara safhayı oluşturan, tahribat görmüş (yangın, insan ve hayvan etkisi) ve kumul çalılık habitatına göre daha kurak olan yerlerde görülen habitatlardır Bu habitatlarda frigana elemanları hakimdir Fakat toprak, kum yapısı ve de ekolojik farklılıklardan dolayı floristik kompozisyonları friganadan ayrıcalıklar gösterir Araştırma alanında Kum mahfener arası ve Akyapı ve çevresinde bu habitata rastlanmaktadır Bozuk kumul habitatında hakim olan türler Asphodelus aestivus Brot ve Sarcopoterium spinosum (L) Spach dur 81

4 BULGULAR VE TARTŞMA 41(3) Tuzcul Habitatlar Bu habitatlar tuzlu topraklarda yetişen halofit vejetasyonun bulunduğu alanlardır Belirli dönemlerde taban suyu ya da yüzeyden deniz suyu basması sonucu kil içeriği yüksek kalıcı bir tuzlanma gösteren toprakların olduğu alanlarda suyun miktarına göre de zaman zaman bir bataklık görünümü almaktadırlar Bu durumlara göre de floristik yapısı değişiklik gösterir Öneğin; tuz oranı yüksek olan alanlarda floristik kompozisyon zayıftır Tuzcul habitatlar alanda; tuzcul bataklık, tuzcul geçici gölet, tuzcul geçici su baskını olan düzlük ve tuzcul karasal düzlük habitatları olmak üzere dört alt grupla temsil edilmektedir: 41(3)(a) Tuzcul Bataklık Habitatı Bu alanlar deniz seviyesinde yükseltiye sahip olan tuzcul bataklık düzlüklerdir Bu alanlar belirli zamanlarda su altında kalmakta diğer zamanlarda da su olmasa da çok nemli ortamlardır Akgöl ve Kuğu gölü arasında kalan düzlüklerde yaygındırlar Zaman zamanda izinsiz otlatma faaliyetlerine maruz kalmaktadırlar Araştırma alanında tuzcul bataklık habitatında hakim olan türler Halimione portulacoides (L) Aellen, Plantago coronopus L subsp commutata, Aeluropus littoralis (Gouan) Parl, nula crithmoides L, Limonium virgatum (Willd) Fourr dur 41(3)(b) Tuzcul Geçici Gölet Habitatı Tuzcul alanlarda, tabandan tatlı veya tuzlu su baskınının olduğu yerlerde ~20cm su derinliği olan geçici göletler oluşmaktadır Bu alanlar özellikle yerleşim yerleri arasında bulunan fakat kullanılmayan doğal alanların tamamını kapsar Parçalı sahalar halindedirler Çoğu zaman hayvan ve insan baskısı altında da kalmaktadırlar Araştırma alanında tuzcul geçici gölet habitatında hakim olan türler Juncus littoralis CA Meyer, Juncus maritimus Lam ve Juncus acutus L dur 82

4 BULGULAR VE TARTŞMA 41(3)(c) Tuzcul Geçici Su Baskını Olan Düzlük Habitatı Bu habitat su miktarının Göksu nehrinde artmasıyla nehir yatağının genişlemesi ve de tuzcul alanları acı suyun basması sonucu oluşmuştur Bu alanlar ~25-35cm su derinliğine sahip olabilmektedir Araştırma alanında tuzcul geçici su baskını olan düzlük habitatında hakim olan türler Tamarix smyrensis Bunge, Tamarix tetragyna Ehrnb, Tamarix tetrandra Pallas ex Bieb, Tamarix parviflora DC, Saccharum ravenna (L) L ve Schoenus nigricans L dır 41(3)(d) Tuzcul Karasal Düzlük Habitatı Tuzcul karasal düzlük habitatı, kıyıdan daha iç kesimlerde, kıyı etkisinden uzak olan tuzcul düzlüklerde görülmektedir Kil ve mil oranı yüksek olan bu alanların yüzeyinde gözle görünür bir tuz birikimi vardır Bu alanların özellikle Hurma mahallesi, Kurtuluş köyü, Göksu nehri arası ve Akgöl-Paradeniz arasında geniş yayılımları vardır Bu habitatda hakim olan türler Arthrocnemum glaucum (Del) Ung-Sternb, Arthrocnemum fruticosum (L) Moq ve Halocnemum strobilaceum (Pall) Bieb dur 42 Araştırma Alanı Vejetasyonu Araştırma alanındaki habitatlarda yapılan toplam 364 adet örneklik alanın değerlendirilmesi sonucu 3 ana habitat grubunda toplam 29 birlik ve 10 topluluk tespit edilmiştir Buna göre sucul vejetasyon 4 birlik, 2 topluluk, kumul vejetasyon birlik, 4 topluluk ve tuzcul vejetasyon 13birlik ve 4 topluluk ile temsil edilmiştir Bunlardan sucul vejetasyonda Phragmito-Magnocaricetea ve Potametea sınıfı üyeleri yayılış göstermektedir Kumul vejetasyonda kumul bitkiler ile karakterize olan Ammophiletea Br-Bl & Tüxen ex Westhoff, Dijk & Passchier 1946 sınıfı hâkimdir Tuzcul vejetasyonda ise Salicornietea fruticosae Br-Bl & 83

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tüxen ex A & O Bolòs 1950, Juncetea maritimi Br-Bl in Br-Bl, Roussine & Nègre 1952 ve Molinio-Juncetea Br-Bl (1931) 1947 sınıfı üyeleri hâkimdir Sucul habitatlarda Phragmito-Magnocaricetea sınıfında en çok Phragmitetalia Koch 1926 ordosu ve Phragmition communis Schmale 1939 alyansı hâkimdir Yine aynı sınıfa bağlı Nasturtio-Glycerietalia Piggn 1954 ordosu ve Glycerio-Sparganion Br Bl Et Sissingh in Boer 1942 alyansı ise daha azdır Potametea sınıfı da Utricularietalia Den Hartog & Segal 1964 ordosu ve Ceratophyllion demersi Den Hartog & Segal ex Passarge 1996 alyansı ile temsil edilir (Ek 1) Kumul habitatlarda Ammophiletea sınıfında Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae Br-Bl (1931) 1933 em JM et J Gehu 1988 ordosu ve EuphorbioAmmophilion arundinaceae Br-Bl (1931) 1933 em JM et J Gehu 1988 alyansı çok iyi bir şekilde temsil edilmektedir (Ek 1) Tuzcul vejetasyonda Salicornietea fruticosae sınıfında Salicornietalia fruticosae Br-Bl 1933 ordosu, Salicornion fruticosae Br-Bl 1933, Halocnemion strobilacei Gehu & Costa 1984 ve Arthrocnemion glauci Rivas-Martínez & Costa 1984 alyansı ve Juncetea maritimi sınıfında da Juncetalia maritimi Br-Bl 1931 em Julve 1992 ex 1993 ordosu ve Juncion maritimi Br-Bl 1931 em Julve 1992 ex 1993 alyansı en iyi temsil edilmektedir (Ek 1) Daha az olarak da Molinio-Juncetea sınıfı Holoschoenetalia Br-Bl (1931) 1947 ordosu ve Molinio-Holoschoenion BrBl (1931) 1947 alyansı ile temsil edilir (Ek 1) Ayrıca alanda Sisymbrietalia officinalis J Tüxen in Lohmeyer & al 1962 em Rivas-Martínez sınıfı, Sisymbrietalia officinalis J Tüxen in Lohmeyer & al 1962 em Rivas-Martínez, Báscones, TE Díaz, Fernández-González & Loidi 1991, Báscones, TE Díaz, Fernández-González & Loidi 1991 ordosu, Hordeion leporini Br-Bl in Br-Bl, Gajewski, Wraber & Walas 1936 corr O Bolòs 1962 ve Laguro ovati-bromion rigidi Gahu et Gehu Franck 1985 alyansları ile ve Saginetea maritimae Westhoff, Van Leeuwen & Adriani 1962 sınıfı üyeleri ile kumul ve tuzcul habitatların tahrip edilmiş yerlerinde yaygın olarak görülmektedir (Ek 1) Araştırma alanındaki ana habitat grupları ve bu grupların alt gruplarına göre tespit edilen birlik ve toplulukları şunlardır: 84

4 BULGULAR VE TARTŞMA 42(1) Sucul Vejetasyon Araştırma alanı sucul habitatlarında 54 adet örneklik alan yapılmış ve bu örneklik alanların değerlendirilmesi sonucu sintaksonomik birimler saptanmıştır Buna göre sucul vejetasyon Phragmito-Magnocaricetea Klika in Klika & Novák 1941 ve Potametea Klika in Klika & Novák 1941 sınıflarına bağlı, 4 birlik ve 2 topluluk ile temsil edilmektedir Bunlardan 2 birlik kanal içi, 1 birlik göl içi, 1 birlik ve 2 topluluk da nehir ve göl kenarı vejetasyonuna aittir 42(1)(a) Kanal İçi Vejetasyonu Araştırma alanı kanal içi habitatlarında adet örneklik alan yapılmış ve bunların değerlendirilmesi sonucu kanal içi vejetasyonunda 2 birlik tespit edilmiştir Bunlar: 42(1)(a)(a) Potamogetono pectinati-ceratophylletum demersi (Hild & Rehnelt 1965) Passarge 1995 birliği (Tablo 43) Bu birlik Atakent Karasu deresi-abidinpaşa tahliye kanalı arasında, Gülümpaşalı kanalı ile birleşen Çatal boyunca ve Kurtuluş köyü yakınında kanal içlerinde oldukça iyi bir yayılış göstermektedir (Fotoğraf 41) Bu alanlardan yapılan 6 örneklik alanın değerlendirilmesi sonucu bu birlik tespit edilmiştir Yapılan örneklik alanların numaraları, örneklemenin yapıldığı yerin yüksekliği, zamanı ve GPS koordinatları tablo 41 de verilmiştir Tablo 41 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik 361 347 274 Tarih GPS koordinatları N: 36 19 931 E: 33 56 224 N: 36 20 336 23/7/2004 E: 34 04 558 N: 36 23 654 20/7/2004 E: 34 03 163 ÖA no Yükseklik 24/7/2004 85 363 652 348 Tarih GPS koordinatları N: 36 20 292 E: 34 56 159 N: 36 20 355 17/5/2005 E: 33 58 103 N: 36 20 338 23/7/2004 E: 34 04 560 24/7/2004

4 BULGULAR VE TARTŞMA Fotoğraf 41 Potamogetono pectinati-ceratophylletum demersi (Hild & Rehnelt 1965) Passarge 1995 Birliğinin Genel Görünümü Bu birliğe ait 2 farklı yerden alınan su örneğinin analiz sonuçları tablo 42 de verilmiştir Kanallardaki su derinlikleri sulama zamanı ile değişmekle beraber su yüksekliği mevsimlere göre sonbahar ve ilkbaharda 35cm-1m, yaz aylarında 60cm ve kış aylarında ise 20-70cm dir Örneklemenin yapıldığı Mayıs ayında 1,3m ve Temmuz ayında ise su derinliği 0,5-1m arasında değişmektedir Yapılan analiz sonuçlarında da bu birlik hafif alkali bir ph değeri ve sınır değerlerini aşmayan az miktardaki tuzluluk oranı olan sularda yayılış göstermektedir Su az bulanık ya da berrak ve ilkbaharda mat, çok az tortulu ve kış aylarında az kokuludur Cl, Ca, Mg, Na ve artık sodyum karbonat oranı düşük olan sulardır Tablo 42 Birliğe Ait Su Analiz Sonuçları Mevsim Kış ph EC (25 C) TUZ NA Ca+Mg Ca 7,74 1018,86 2,79 4,39 0,46 5,34 Katyon Anyon CO3 HC03 Cl %NA SAR RSC Bulanıklık Renk Koku Toplamı toplamı 10,19 4,44 0,81 3,63 13,38 0,02 0,37 3,59 1,95 1,64 3,96 İlkbahar 7,87 416,19 0,3 0,69 3,47 1,7 1,77 4,16 Yaz 7,91 415,63 0,06 0,33 3,83 0,46 3,37 4,16 Yaz 7,84 26,38 0,26 3,26 Kış 7,63 1337,80 3,59 8,94 5,80 Mg İlkbahar 7,97 396,4 5 3,26 5 Berrak + 0,00 6,30 3,49 13,38 66,82 6,00 1,86 70+, Tortulu Berrak + Mat - 0 3,06 0,88 3,96 9,34 0,28 0 5 0 3,17 0,69 4,16 16,59 0,52 0 0,00 3,6 0,00 8 4,16 5 Mat - 7,9 0,24 0,00 0 Berrak -,26 28,95 1,63 0,00 0 Berrak - 3,90 0,34 3,56 4,65 0,00 3,30 0,60 4,65 16,13 0,54 0,00 0 Berrak - Sonbahar 7,84 452,05 3,59 0,36 3,23 4,52 0,00 3,34 0,51 4,52 20,58 0,72 0,00 0 Berrak - 86 3 0,5 Sonbahar 7,93 465,92 0,73 0,75 0,67 0,93 8 0,00 5,16 2,24 10,19 43,08 2,58 0,00

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 43 de görüleceği gibi birliğin genel örtüş % si 80-100 arasında değişmekte ve floristik kompozisyonu çok yıllık otlardan oluşmaktadır Birlik florasında en fazla Avrupa-Sibirya elementleri (%23) bulunmaktadır Birliğin karakteristik türleri batık ve yarı batık olan Potametea sınıfı üyelerinden Ceratophyllum demersum, Potamageton pectinatus v e Potamageton nodosus dur Birlik florası çok zengin olmamakla birlikte bunlardan da Phragmitio- Magnocaricetea sınıfının karakteristikleri Potametea sınıfı üyelerinden daha fazladır Birlik içerisinde karakteristik ve ayırt edici türler dışında en fazla tekerrüre s a h i p o l a n Phragmites australis v e Typha angustifolia Phragmitio- Magnocaricetea nın karakteristikleridir İştirakçi bitkiler çok az olup onlarında tekerrürleri azdır Tablo 43 Potamogetono pectinati-ceratophylletum demersi (Hild & Rehnelt 1965) Passarge 1995 361 347 25 25 0 0 0,8 0,6 80 100 0,7 0,8 80 100 TA TA 274 363 50 50 0 0 1 1 100 95 1,5 1,5 100 95 TA TA 652 348 50 50 0 0 1,5 0,5 95 80 2 1 95 80 TA TA 2a2 43 43 43 43 2a2 2a2 33 44 V V 2a2 2m2 2b1 V V Bulunma sınıfı Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) Birliğin karakteristikleri Ceratophyllum demersum Potamogeton pectinatus Potamogeton nodosus Cl Phragmitio-Magnocaricetea karakteristikleri Phragmites australis Thypha angustifolia Schoenoplectus litoralis Nasturtium officinale Lythrum salicaria Diğerleri Tek tekerürrlü türler: Sorghum halepense var halepense (274, ), Arundo donax (363, ), Digitaria sanguinalis (361, ) 87

4 BULGULAR VE TARTŞMA Birliğin üst birimlerini Potametea Klika in Klika & Novák 1941 sınıfı, Utricularietalia Den Hartog & Segal 1964 ordosu ve Ceratophyllion demersi Den Hartog & Segal ex Passarge 1996 alyansı oluşturmaktadır Seçmen ve Leblebici (1996), Küçüködük ve Ketenoğlu (1996) ve Tela Botanica grubu (Assosiation, 2000) bu birlikle aynı ismi paylaşan benzer birlikleri araştırmışlardır Seçmen ve Leblebici (1996) nin Marmara bölgesi sulak alanlarında yaptığı araştırmada ~50cm derinlikte olan Taşkısığı ve Ulubat gölünde tespit ettiği Ceratophylletum demersi Hilld 1947 birliğini Ceratophylletea Den Hartog & Segal 1964 (syn: Potametea Klika in Klika & Novák 1941) sınıfı, Ceratophylletalia Den Hartog & Segal 1964 (syn:potametalia Koch 1926) ordosu, Ceratophyllion Den Hartog & Segal 1964 (syn Ceratophyllion demersi Den Hartog & Segal ex Passarge 1996) alyansına bağlamıştır Yine bu araştırmada tespit edilen Potametum pectinati Cartansen 1955 birliği ise Potametea pectinati T ü x e n & Presing 1942 (syn:potametea) s ı n ı f ı, Parvo-Potametalia Den Hartog & Segal 1964 (syn: Potametalia) ordosu, Parvo-Potamion Vollmar 1947 (syn:potamion (Koch 1926) Libbert 1931) alyansına bağlanmıştır Bu birliklerden birincisi ile bizim birliğimizin benzerlik oranı %, ve ikincisi ile %,77 dir Küçüködük ve Ketenoğlu (1996) Beyşehir gölü makrofitik vejetasyonu araştırmasında 150-250cm derinlikteki, ph 7,90 ile hafif bazik olan göl içlerinde Ceratophylletum demersi (Soo 1928) Eggler 1953 birliğini tespit etmiştir Birlik karakteristikleri Ceratophyllum demersum v e Potamageton crispus dur Birlik sintaksonomik olarak Potametea Tüxen & Presing 1 9 4 2 s ı n ı f ı, Potametalia W K o c h 1926 ordosuna bağlanmıştır Floristik benzerliğimiz %40 dır Tela Botanica grubu (Assosiation, 2000) ise Fransa vejetasyonunda bizim alanımızda da olan Potametea sınıfına bağlı Potamogetono pectinati-ceratophylletum demersi (Hild & Rehnelt 1965) Passarge 1995 birliğini tespit etmişlerdir Birlik karakteristik ve ayırt edicileri Ceratophyllum demersum, Potamageton pectinatus, Potamageton crispus, Potamageton natans, Polygonum amphibium var natans, Myriophyllum spicatum ve Nuphar lutea dır Bununla olan floristik benzerliğimiz %18,2 dir 88

4 BULGULAR VE TARTŞMA 42(1)(a)(b) Ludwigio stoloniferae-nasturtietum officinalis ass nov birliği (Tablo 46) Birlik Atakent belediyesine bağlı Karasu deresinin suları ile beslenen ve Abidinpaşa tahliye kanalı ile birleşen tatlı sulu kanal içlerinde yaygındır (Fotoğraf 42) 6 örneklik alan ile bu birlik tarafımızdan ilk kez tespit edilmiştir Birliğin tip örneklik alan numarası 271 dir Yapılan örneklik alanların özellikleri tablo 44 de verilmiştir Tablo 44 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik Tarih 270 20/7/2004 271* 20/7/2004 273 20/7/2004 GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih 278 20/7/2004 317 279 N: 36 23 660 E: 34 03 196 N: 36 23 650 E: 34 03 142 N: 36 23 658 E: 34 03 204 GPS koordinatları N: 36 23 836 E: 34 03 967 N: 36 22 600 22/7/2004 E: 34 02 577 N: 36 23 838 20/7/2004 E: 34 04 010 Fotoğraf 42 Ludwigio stoloniferae-nasturtietum officinalis ass nov Birliğinin Genel Görünümü 89

4 BULGULAR VE TARTŞMA Bu birliğe ait 2 farklı yerden su örneği alınmış ve sonuçlar tablo 45 de gösterilmiştir Kanallardaki su derinlikleri yine sulama zamanı ile değişmekte, su yüksekliği mevsimlere göre sonbahar, ilkbahar, yaz aylarında 1m ye ve kış aylarında ise 30cm e kadar düşmektedir Örneklemenin yapıldığı Temmuz ayında su derinliğinin 40-80cm arasında değiştiği tespit edilmiştir Yapılan analizler sonucunda bu birlik nötre yakın bir ph değeri ve sınır değerlerini aşmayan tuzluluk oranı olan sularda yayılmaktadır Su az bulanık ya da berrak, çok az tortulu ve yaz aylarında organik madde birikimi nedeniyle kokuludur Cl ve Na değerleri yaz ayları dışında normal değerlerde, yaz aylarında ise artış göstermektedir Ca, Mg ve artık sodyum karbonat oranı düşük olan sulardır Tablo 45 Birliğe Ait Su Analiz Sonuçları EC (25 C) TUZ NA Ca+Mg Ca ph Kış 7,52 1473,22 3,81 8,07 6,66 2,19 4,47 14,73 0,00 5,43 5,49 14,73 54,79 4,42 0,00 Kış 7,55 14,61 3,39 8,70 5,42 3,32 2,10 14, 0,00 5,57 5,16 14, 61,61 5,29 0,15 5, Tortulu Berrak İlkbahar 7,48 1475,29 3,07 8,91 5,84 0,98 4,86 14,75 İlkbahar 7,38 1373,56 1,89 5,43 8,3 5,78 2,52 13,73 Yaz 7,49 90,01 0,81 7,43 4,47 0,26 4,21,9 Yaz 7,45 2996,03 1,96 19,96 10 7 Mg Katyon Anyon CO3 HC03 Cl %NA SAR RSC Bulanıklık Renk Koku Toplamı toplamı Mevsim 3 0 5, 6,56 14,75 60,41 5,21 0 5,29 6,55 13,73 39,55 2,66 0,00 5,32 5,77,9 29,96 66,62 8,92 16 62,4 5 0 Berrak + + 0 0 Berrak 0 0 Berrak - 0,85 0 Berrak ++ 2 ++ 29,96 0,00 Sonbahar 7,22 75,66 2, 7,83 3,92 0,33 3,59,75 0,00 4,60 5,03,75 66,64 5,59 0,68 0, Tortulu Berrak +++ Tortulu Berrak ++ Sonbahar 7,34 1092,36 2,08 7,26 3,66 0,40 3,26 10,92 0,00 4,54 4,30 10,92 66,48 5,38 0,88 0 Berrak - Tablo 46 da görüleceği gibi birliğin genel örtüş % si 80-100 arasında değişmekte ve floristik kompozisyonunun çoğunluğunu çok yıllık otlar oluşturmaktadır Birlikte Avrupa-Sibirya elementleri ve çok bölgeli olanlar fazladır Karakteristik türler Nasturtium officinale ve Ludwigia stolonifera dır Birliğin ikinci ismi olarak, Nasturtium officinale ile çok iyi bir gelişim gösterdiği için Ludwigia stolonifera nın verilmesi uygun görülmüştür Birlikte Phragmito-Magnocaricetea sınıfı karakteristikleri iyi temsil edilmiştir Bu sınıfın yanı sıra su içi bitkilerinin ağırlıklı olduğu Potametea sınıfının karakteristik bitkileri de iyi bir bolluk ve örtüşe sahiptir Karakteristik ve ayırt ediciler dışında iştirakçiler içerisinde örtüşü çok olmasa da en fazla tekerrüre sahip olan tür Sorghum halepense var halepense dir 90

4 BULGULAR VE TARTŞMA Birlik Phragmito-Magnocaricetea Klika in Klika & Novák 1941 sınıfı, Nasturtio-Glycerietalia Piggn 1954 ordosu ve Glycerio-Sparganion Br Bl Et Sissingh in Boer 1942 alyansına bağlanmıştır Yapılan literatür araştırmaları neticesinde birliğimize en yakın olan birliğin Masip (2001) in çalışmasındaki Polypogono monspeliensis-nasturtietum officinalis Carretero & Boira 1984 olduğu tespit edilmiştir Bizim birliğimizle bu birlik arasında floristik ve ekolojik farklılıklar çok azdır Tablo 46 Ludwigio stoloniferae-nasturtietum officinalis ass nov 270 50 271* 273 278 317 279 50 50 100 100 100 Yükseklik (m) 0 0 0 0 0 0 Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) 0,8 0,5 0,4 0,6 0,4 0,7 Toplam örtüş (%) 95 100 90 100 90 80 Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) 0,4 Bulunma sınıfı Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Çalı katı örtüşü (%) 5 Ot katı yüksekliği (m) 2 2 1 0,6 0,4 0,6 Ot katı örtüşü (%) 95 100 90 100 90 80 Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) TA TA TA TA TA TA Nasturtium officinale 2a2 2a2 2a2 33 42 33 V Ludwigia stolonifera Cl Phragmitio-Magnocaricetea karakteristikleri 44 44 33 V Phragmites australis 2a2 Thypha angustifolia Lycopus europaeus Schoenoplectus litoralis Lythrum salicaria Thypha domingensis Cyperus longus Cl Potametea karakteristikleri 2a2 2a2 V Lemna minor Polygonum salicifolium Arundo donax 2a2 Birliğin karakteristikleri Ceratophyllum demersum Potamogeton pectinatus Potamogeton panormitanus Diğerleri Sorghum halepense var halepense Tek tekerürrlü türler: Digitaria sanguinalis (317, ), Cuscuta campestris (279, ), Rubus sanctus (279, ), Ricinus communis (278, ) 91

4 BULGULAR VE TARTŞMA 42(1)(b) Göl İçi Vejetasyonu Araştırma alanı göl içi habitatlarında 9 adet örneklik alan yapılmış ve bunların değerlendirilmesi sonucu göl içi vejetasyonunda 1 birlik tespit edilmiştir Bu birlik Schoenoplectus litoralis ile karakterize edilmektedir ve tarafımızdan ilk kez saptanmıştır: 42(1)(b)(a) Ruppio cirrhosae-schoenoplectetum litoralis ass nov birliği (Tablo 49) Birlik araştırma alanında Akgöl, Kuşgölü, İnce göl, Aliağa gölü, Turna gölü ve Göksu nehir kıyısına yakın mevsimsel göletler içinde tespit edilmiştir (Fotoğraf 43) Bu birlik ilk kez tarafımızdan 9 örneklik alan ile ortaya konmuştur (tablo 47) Birliğin tip örneklik alan numarası 678 dir Fotoğraf 43 Ruppio cirrhosae-schoenoplectetum littoralis ass nov Birliğinin Genel Görünümü 92

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 47 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik Tarih 584 15/5/2005 623 16/5/2005 531 13/5/2005 678 19/5/2005 680 19/5/2005 GPS koordinatları N: 36 18 641 E: 34 03 690 N: 36 18 655 E: 33 58 447 N: 36 19 490 E: 34 04 398 N: 36 17 904 E: 33 57 928 N: 36 17 903 E: 33 58 447 ÖA no Yükseklik 686 659 688 523 Tarih GPS koordinatları N: 36 17 970 E: 33 56 252 N: 36 17 980 18/5/2005 E: 34 02 688 N: 36 17 315 19/5/2005 E: 33 56 876 N: 36 19 810 13/5/2005 E: 34 04 535 19/5/2005 Bu birliğe ait de 2 farklı yerden alınan su örnekleri vardır Sonuçları da tablo 48 de verilmiştir Göllerdeki su derinlikleri sulama zamanına göre değişmekte ve su yüksekliği mevsimlere göre sonbahar ve ilkbaharda 35-50cm, yaz aylarında 60cm ve kış aylarında ise 20-70cm dir Örneklemenin yapıldığı Mayıs ayında su derinliğinin 10-70cm arasında değiştiği tespit edilmiştir Yapılan analizler sonucunda bu birlik hafif bazik ph değeri ve orta-yüksek tuzluluk oranı olan sularda yayılış göstermektedir Özellikle kış aylarında su seviyesinin daha düşük olması nedeniyle tuzluluk oranı artmaktadır Su berrak, açık sarı renkli, genelde tortulu ve kış aylarında az kokuludur Cl oranı çok değişkenlik göstermekle birlikte normal değerleri aşmamaktadır Na oranı kış aylarında normal değerin üzerine çıkarak artmaktadır Ca, Mg yüksek-çok yüksek ve artık sodyum karbonat oranı düşükdür Tablo 48 Birliğe Ait Su Analiz Sonuçları EC (25 C) TUZ NA Ca+Mg Ca Mg Katyon CO3 HC03 Toplamı ph Kış 8,22 26613,30 254,94 215,42 50,71 26,52 24,19 266,13 0,98 6,17 4,04 266,13 80,95 42,78 0,00 Kış 8,33 14832,35 139,91 1,28 27,04 148,32 0,88 5,67 1,86 148,32 81,77 32,98 0,00 1,36 25,68 Cl Anyon %NA SAR RSC Bulanıklık Renk Koku toplamı Mevsim 70+, Tortulu 70+, Tortulu 70+, Tortulu Berrak, sarı++ +++ Mat ++ Berrak, sarı ++ İlkbahar 8,51 7534,02 1,89 57,61 17,73,61 6, 75,34 2, 6,33 65 75,34 76,47 19,33 0,00 İlkbahar 9,13 15,8 77,22 18,21 95,43 2,68 4,55 72,4 95,43 80,92 25,57 0,00 70, Tortulu Berrak 9543,6 Yaz 8,54 80,16 8 59,32 Yaz 9,44 14374,5 20,8 9,17 5,4 9,04 15,4 80, 3,4 7,6 61,1 80, 74 18,5 0,00 2,14 1,74 22 6 16 143,75 1,6 20 0 143,75 84,69 36,71 0,00 4253,6 1,76 34,26 8,27 1,21 7,06 42,53 1,40 5,37 34,00 42,53 80,55 16,88 0,00 Sonbahar 8,25 21746,4 1,86 174,46 43,00 6,70 36,30 217,46 1,50 8,10 206,00 217,46 80,23 37,60 0,00 Sonbahar 8,31 70+, az Tortulu 5, aztortulu 70+, Tortulu 70+, Tortulu - Berrak, sarı + Berrak + Berrak, sarı+ Berrak, sarı++ - Tablo 49 da görüldüğü gibi birliğin genel örtüşü %80-100 arasında değişmekte ve tüm floristik kompozisyon çok yıllık otlardan oluşmaktadır %86 sı geofitdir Aralarında azda olsa Avrupa-Sibirya elementleri bulunmaktadır Birliğin floristik kompozisyonu zengin değildir Karakteristik türleri Schoenoplectus litoralis 93

4 BULGULAR VE TARTŞMA ve Ruppia cirrhosa dır Birliğe ikinci isim olarak Schoenoplectus litoralis ile beraber su içerisinde çok iyi bir gelişim gösteren Ruppia cirrhosa nın verilmesi uygun görülmüştür sınıfının karakteristik b i t k i l e r i Phragmitio-Magnocaricetea görülmektedir Bunlardan da Phragmites australis ve Bolboschoenus maritimus var cymosus karakteristik ve ayırt edici türler dışında en fazla tekerrüre sahip türler olarak görünmektedir İştirakçilerde tek tekerrüre sahip az sayıda bitki bulunmaktadır Birliğin üst birimlerini de yine Phragmito-Magnocaricetea Klika in Klika & Novák 1941 sınıfı, Phragmitetalia Koch 1926 ordosu ve Phragmition communis Schmale 1939 alyansı oluşturmuştur Tablo 49 Ruppio cirrhosae-schoenoplectetum litoralis ass nov 584 623 531 25 25 50 0 0 0,1 0,1 0,4 90 80 95 1,5 1 1 90 80 95 TU TU TU 678* 680 686 25 25 25 0 0 0 0,6 0,6 0,6 80 80 80 1 0,6 2 80 80 80 TU TU TU 659 100 0 0,1 100 1,5 100 TU 688 523 100 100 0 0 0,7 0,4 100 80 1,4 1 100 80 TU TU 43 44 43 43 43 45 2a2 44 44 V 2a2 V 44 Bulunma sınıfı Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) Birliğin karakteristikleri Schoenoplectus litoralis Ruppia cirrhosa Cl Phragmitio-Magnocaricetea'nın karakteristikleri Phragmites australis Bolboschoenus maritimus var cymosus Diğerleri Tek tekerürrlü türler: Potamogeton panormitanus (686, ), Juncus maritimus (584, ), Juncellus laevigatus (623, ) Seçmen ve Leblebici (1996) nin Marmara bölgesi sulak alanlarında yaptığı araştırmada Dalyan, Sapanca ve İznik göllerinden 25-50cm derinlikteki kıyıya yakın yerlerden aldığı örneklik alanlarla Scirpetum litoralis birliğini tespit etmiştir ve birliği bizimde saptadığımız aynı sintaksonomik birimlere bağlamıştır Benzerlik oranımız %24 dür Çakan ve ark (2003a) ın Çukurova Deltasında yaptığı vejetasyon araştırmasında Akyatan, Tuzla ve Ağyatan lagünleri tatlı su girişi olan kenarlarında 94

4 BULGULAR VE TARTŞMA tespit ettiği Bolboschoeno maritimi var cymos-schoenoplectetum littoralis Br-Bl Roussine et Negre 1952 birliğinin toprak analizleri de yapılmıştır Bu çalışmaya göre birlik toprakları bünyesi killi- siltli, su geçirgenliği düşük, tuz içeriği %0,173-0,286, ph hafif bazik, kireç içeriği %27,02-28,95, organik maddesi fakirdir Bu birlikde yine aynı sınıf, ordo ve alyansa bağlanmıştır Floristik benzerliğimiz de %38,1 dir 42(1)(c) Nehir ve Göl Kenarı Vejetasyonu Araştırma alanındaki nehir ve göl kenarı habitatlarından 33 adet örneklik alan yapılmış ve bunların değerlendirilmesi sonucu nehir ve göl kenarı vejetasyonu 1 birlik ve 2 toplulukdan oluştuğu tespit edilmiştir Bu birlik Phragmites australis, topluluklar ise Typha angustifolia ve Typha domingensis ile karakteristikdir 42(1)(c)(a) Bolboschoeno maritimi var cymos-phragmitetum australis Borhidi & Balogh 1970 birliği (Tablo 413) Alanda en fazla Akgöl olmak üzere, Aliağa gölü, Kum mah-kurtuluş köyü arasındaki kanallar ve İncegöl içinde de mil birikimi nedeniyle su derinliği daha az olan yerlerde yaygındır (Fotoğraf 44) 19 örneklik alanla temsil edilmektedir (Tablo 410) Tablo 410 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA noyükseklik Tarih 649 17/5/2005 681 19/5/2005 372 24/7/2004 529 10cm 13/5/2005 57 3 10/6/2004 648 17/5/2005 64 /6/2004 350 23/7/2004 344 23/7/2004 609 16/5/2005 GPS koordinatlarıöa no Yükseklik N: 36 20 067 E: 33 57 051 N: 36 17 958 E: 33 58 605 N: 36 16 972 E: 33 57 165 N: 36 19 541 E: 34 04 477 N: 36 17 855 E: 33 55 664 N: 36 19 106 E: 33 56 804 N: 36 17 822 E: 33 55 652 N: 36 20 300 E: 34 04 539 N: 36 20 272 E: 34 04 455 N: 36 18 860 E: 33 57 407 Tarih 19/5/2005 679 19/5/2005 684 19/5/2005 578 15/5/2005 657 18/5/2005 539 10cm 13/5/2005 607 16/5/2005 677 19/5/2005 40 0cm 22/5/2004 95 685 GPS koordinatları N: 36 18 440 E: 33 56 902 N: 36 17 9 E: 33 58 152 N: 36 18 206 E: 33 57 738 N: 36 18 558 E: 34 03 635 N: 36 18 099 E: 34 02 717 N: 36 19 333 E: 34 04 369 N: 36 18 868 E: 33 57 263 N: 36 17 400 E: 33 58 020 N: 36 17 906 E: 33 55 621

4 BULGULAR VE TARTŞMA Fotoğraf 44 Bolboscoeno maritimi var cymos-phragmitetum australis Borhidi & Balog 1970 Birliğinin Genel Görünümü Bu birliğe ait 3 farklı yerden alınan su örneklerinin analizleri yapılmıştır (Tablo 4) Göllerdeki su yüksekliği mevsimlere göre sonbaharda 35cm-1m, kış 15-60cm, ilkbaharda 40-80cm ve yaz aylarında 60cm-1m dir Örneklemenin yapıldığı Mayıs, Haziran ve Temmuz ayında ise su derinliği 10cm-1m arasında değişmektedir Yapılan analizler sonucunda bu birlik nötr ve bazik ph değeri ve ortayüksek tuzluluk oranı olan sularda yayılış göstermektedir Özellikle kış aylarında su seviyesinin daha düşük olması nedeniyle tuzluluk oranı artmaktadır Su berrak veya mat, sarı renkli, tortulu ve kış aylarında da çok kokuludur Cl oranı çok değişkenlik göstermekle birlikte normal değerleri aşmamaktadır Na oranı Akgöl de kış aylarında normal değerin üzerine çıkarak artmaktadır Ca, Mg yüksek-çok yüksek ve artık sodyum karbonat oranı düşükdür 96

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 4 Birliğe Ait Su Analiz Sonuçları ph EC (25 C) TUZ NA Ca+Mg Ca Mg Katyon Toplamı CO3 C03 Kış 8,22 26613,30 254,94 215,42 50,71 26,52 24,19 Kış 8,24 Kış 8,33 14832,35 139,91 1,28 27,04 İlkba 8,51 7534,02 1,89 İlkba 7,72 469,52 0,49 0,86 3,83 0,86 2,97 4,69 İlkba 8,54 9543,6 15,8 77,22 18,21 9,17 9,04 95,43 727,42 0,89 2,51 57,61 Anyon toplamı %NA SAR RSC Bulanıklık Cl 266,13 0,98 6,17 4,04 266,13 7,27 0,78 3,77 1,83 7,27 1,36 25,68 148,32 0,88 5,67 1,86 148,32 17,73,61 6, 75,34 2, 6,33 65 75,34 0,6 72,4 4,76 1,37 3,39 0 3,6 2,68 4,55 Renk Koku Berrak, 80,95 42,78 0,00 70+, Tortulu sarı++ +++ 34,53 1,63 0,00 Berrak - 81,77 32,98 0,00 70+, Tortulu Mat ++ 76,47 19,33 0,00 70+, Tortulu Berrak, sarı ++ 4,69 18,34 0,62 0,00 70, Tortulu Mat ++ 95,43 80,92 25,57 0,00 70, Tortulu Berrak 74 18,5 0,00 5-70+, az Tortulu Berrak, sarı + 5 Mat + Yaz 8,54 80,16 8 59,32 20,8 5,4 15,4 80, 3,4 7,6 61,1 80, Yaz 8, 8519,13 0,79 68,19 17 6 85,19 10,4 9 65 85,19 80,04 23,39 0,00 Yaz 8,54 14374,5 20 0 143,75 84,69 36,71 0,00 5, aztortulu Berrak + 34,00 42,53 Berrak, 80,55 16,88 0,00 70+, Tortulu sarı+ - 2,14 1,74 22 6 16 143,75 1,6 4253,6 1,76 34,26 8,27 1,21 7,06 42,53 1,40 5,37 Sonba 8,05 2217,93 4,07 15,32 6,85 0,43 6,42 22,17 0,62 3, 14,37 22,17 69,10 8,28 0,00 Sonba 8,25 21746,4 1,86 174,46 43,00 6,70 36,30 217,46 1,50 8,10 206,00 217,46 Berrak, 80,23 37,60 0,00 70+, Tortulu sarı++ Sonba 8,31 15 Berrak ++ - Ayrıca bu birliğe ait 3 farklı yerden toprak örnekleri de alınmıştır Analiz sonuçları tablo 4 de verilmiştir Yapılan analizler sonucunda bu birlik hafif alkali, çok kireçli, tuzsuz veya çok tuzlu, az-çok yüksek fosfor ve yüksek potasyum içerikli topraklarda yayılış göstermektedir Birliğin topraklarında organik madde içeriği suyun çekilme durumuna göre değişmekle beraber çok az, iyi ya da çok fazla olabilmektedir Bu topraklar hafif tınlı bünyeli (kumlu) ya da ağır bünyeli (killi) olabilmektedir Hafif bünyeli topraklarda kum oranı %96,17, kil oranı %1,45 ve silt oranı %2,38 dir Ağır bünyeli topraklarda ise kum oranı %20-22, kil oranı %40-50 ve silt oranı %26-39 dur Kumlu ve killi tekstürlere sahip olan bu topraklardan kumlu olanının kum boyutu fraksiyon analizlerine göre %8,71 i kaba, %22,22 si orta, %51,76 sı ince kumlu ve %2,27 si de daha ince olan siltdir Tablo 4 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Toprak Toplam Kireç % Reaksiyon Tuz % CaCO3 (ph) 1/10 ÖA No Satur %' si İŞBA 57 44 0,9 7,77 372 0 3,233 609 0 0,975 Yarayışlı kg/da Organik % KUM % KİL % SİLT Madde BÜNYE P 2 05 K2 O 37,62 1,03 1,43 1,25 96,17 1,45 2,38 S 7,59 23,76 16,85 335,78 4,78 20,65 40,26 39,09 C 7,57 24,96 4,32 226,59 63,38 22,81 50,85 26,34 C Tablo 413 de verilen birliğin genel örtüşü %80-100 arasında değişmekte bitkilerin çoğunluğunu da çok yıllık otlar oluşturmaktadır Birliğin hakim türünün Avrupa-Sibirya elementi olmasına karşın birlikte Akdeniz elementleri hakimdir 97

4 BULGULAR VE TARTŞMA Birliğin karakteristik türleri Phragmites australis ve Bolboscoenus maritimus var cymosus dur Birlik Phragmito-Magnocaricetea sınıfının karakteristik bitkilerinin yanı sıra tuzlu su girişinin olduğu yerlerde Juncetea maritimi ve su derinliği fazla olan örneklik alanların olduğu yerlerde Potametea sınıfı üyelerini de barındırmaktadır Karakteristik ve ayırt edici türler dışında en fazla tekerrüre sahip olanlar Schoenoplectus litoralis ve Atriplex hastata dır Bunlardan ilki PhragmitoMagnocaricetea nın karakteristiği ikincisi de iştirakçidir Bu birlik de yine Phragmito-Magnocaricetea Klika in Klika & Novák 1941 sınıfı, Phragmitetalia Koch 1926 ordosu ve Phragmition communis Schmale 1939 alyansı ile temsil edilmektedir Çakan ve ark (2003a) ın Çukurova Deltasında yaptığı vejetasyon araştırmasında tatlı sulardan tuzlu sulara kadar geniş bir yayılış gösteren ve bizim de alanımızda tespit ettiğimiz Bolboscoeno maritimi var cymos-phragmitetum australis Boridi & Balog 1970 birliğini tespit etmiştir Toprak analizleri sonucunda birliğinin kumlu bünyeli, eser miktarda tuzlu, ph hafif bazik değerde, kireç miktarı %24,1327,02, organik madde içeriğinin %0,79-1,45 olduğu topraklarda bulunduğunu ortaya koymuştur Birliği aynı sintaksonomik birimlere bağlamıştır ve floristik benzerliğimiz %24,56 dır Seçmen ve Leblebici (1996) Marmara bölgesi sulak alanlarında yaptığı araştırmada Sakarya, Sapanca gölü kıyılarında Typha angustifoliae-phragmitetum australis RTx et Preising 1942 birliğini tespit etmiştir Birlik yine aynı sintaksonomik birimlere bağlanmıştır ve benzerliğimiz %9,76 dır 98

4 BULGULAR VE TARTŞMA 99

4 BULGULAR VE TARTŞMA Küçüködük ve Ketenoğlu (1996) Beyşehir gölü makrofitik vejetasyonunda Phragmitetum communis (Gams 1927) Schmale 1939 birliğini su derinliğinin 200cm olduğu yüzeyden kıyıya kadar mesafe içinde tespit etmiştir Taban çamurundan alınan numunenin analizi sonucunda %493 oranında organik madde ve 7,5-8,0 ph değerlerini bulmuştur Floristik olarak da %14,82 benzerliğimiz vardır Birlik yine aynı sintaksonomik birimlere bağlanmaktadır Tela Botanica grubunun (Assosiation, 2000) Fransa vejetasyonu araştırmasında belirtilen Bolboschoeno maritimi var cymosi-phragmitetum australis subsp chrysanthae (Braun-Blanquet 1931) Julve 2005 birliği de aynı sintaksonomik birimlere bağlanmıştır ve benzerliğimiz %22,64 dür 42(1)(c)(b) Typha angustifolia-juncellus laevigatus bitki topluluğu (Tablo 416) Bu topluluk Akgöl, Aliağa gölü ve Kum mah-kurtuluş köyü arasındaki kanalların genelde mil birikimi olan sığ kenarlarında tespit edilmiştir (Fotoğraf 45) İlk kez tarafımızdan 9 örneklik alan yapılarak tanımlanmıştır Topluluğun tip örneklik alan numarası 617 dir Yapılan örneklik alanlar tablo 414 de görülmektedir Tablo 414 Topluluğa Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik Tarih 616 16/5/2005 269 19/7/2004 617 16/5/2005 333 23/7/2004 358 24/7/2004 GPS koordinatları N: 36 19 075 E: 33 58 002 N: 36 17 449 E: 33 58 632 N: 36 19 045 E: 33 58 014 N: 36 19 762 E: 34 04 063 N: 36 19 677 E: 33 55 704 ÖA no Yükseklik Tarih 651 17/5/2005 337 23/7/2004 338 23/7/2004 6 16/5/2005 100 GPS koordinatları N: 36 20 096 E: 33 57 287 N: 36 20 325 E: 34 04 219 N: 36 20 355 E: 34 04 233 N: 36 18 997 E: 33 57 539

4 BULGULAR VE TARTŞMA Fotoğraf 45 Typha angustifolia-juncellus laevigatus Bitki Topluluğunun Genel Görünümü Bu topluluğa ait 2 farklı yerden alınan su örneğinin analiz sonuçlarına göre (Tablo 415) örneklemenin yapıldığı Mayıs, Haziran ve Temmuz ayında su derinliği 1,5m ye kadar ulaşmaktadır Bu sular nötr, yaz aylarında hafif bazik ph değeri ve orta-yüksek tuzluluk oranına sahiptir Özellikle tuzlu su geçişini sağlayan Paradeniz yakınında yer alan Akgöl-Kuğu gölü arasındaki kanallarda yapılan örneklik alanlarda tuzluluk oranı fazladır Su çoğunlukla berrak ve yaz aylarında mat renkli ve sarı olabilmektedir Çok az tortulu ve kokuludur Cl, Na, Ca, Mg oranı çok düşük ve artık sodyum karbonat oranı yüksekdir Tablo 415 Topluluğa Ait Su Analiz Sonuçları Mevsim ph EC (25 C) TUZ NA Ca+Mg Ca Mg Katyon CO C0 3 3 Toplamı Cl Anyon %NA SAR RSC Bulanıklık toplamı Kış 7,81 930,51 1,90 4,50 4,81 0,75 4,06 9,31 0,00 5,04 2,37 9,31 48,34 2,90 0,23 0 Kış 7,46 1384,44 3,14 8,90 4,94 2,72 2,22 13,84 0,00 5,73 4,97 0 İlkbah 7,89 502,38 0,05 1,98 3,04 1,68 1,36 5,02 İlkbah 7,33 1338,79 3,29 9,44 3,94 0,85 3,09 13,38 Yaz 8,06 381,19 0,14 0,16 3,65 0,75 2,9 3,81 0,66 2,21 0,8 3,81 Yaz 7,49 62,28 1,52 8,5 4, 0,26 3,86,62 0,00 5,41 5,69 Sonba 7,69 469,48 0,87 0,63 4,06 0,47 3,59 4,69 0,00 3,22 0,60 Sonba 7,24 70,75 7,04 7,81 3,89 0,41 3,48,70 0,00 4,66 4,85 Renk Koku Berrak + 13,84 64,31 5,66 0,79 Berrak - 0 3,25 1,72 5,02 39,44 1,61 0,21 70, Tortulu Berrak, sarı - 0 5,17 4,92 13,38 70,55 6,74 1,23 101 0 Berrak ++ 4,2 0, 0,00 5 Mat +,62 67,3 5,9 1,29 0 Berrak ++ 4,69 13,43 0,44 0,00 - Berrak ++,70 66,75 5,62 0,77 - Berrak ++

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 416 da da görüldüğü gibi topluluğun genel örtüş % si 90-100 arasında olup bitkilerinin çoğunluğunu da çok yıllık otsular oluşturmaktadır Topluluğun hakim türü kozmopolitdir Kozmopolit ve Avrupa-Sibirya elementleri toplulukta aynı oranda (%22) temsil edilmektedir Karakteristik türleri Typha angustifolia ve Juncellus laevigatus dur Topluluğa ileride daha detaylı araştırılarak birlik yapılabieceği düşünülerek; ikinci ismi Typha angustifolia ile beraber su içerisinde çok iyi bir gelişim ve bolluk gösterdiği için Juncellus laevigatus un verilmesi uygun görülmüştür Toplulukda Phragmito-Magnocaricetea sınıfının karakteristik bitkilerinin yanı sıra özellikle tuzlu su girişinin olduğu yerlerde Juncetea maritimi, tatlı su ve su derinliği fazla olan yerlerde Potametea sınıfı üyeleri az da olsa görülmektedir Karakteristik ve ayırt edici türler dışında toplulukda en fazla tekerrür eden Phragmites australis topluluğun bağlandığı sınıfın üyesidir Topluluğu şimdilik bir önceki birliğinde bağlandığı aynı sınıf, ordo ve alyansa bağlamak mümkündür Seçmen ve Leblebici (1996) ve Küçüködük ve Ketenoğlu (1996) yaptıkları araştırmalarda bu topluluğa benzerlik gösteren birlikler saptamışlardır Seçmen ve Leblebici (1996) in Taşkısığı, Sapanca, Küçükak, Büyükak ve Tekke göllerinin su içi ve kenarlarında tespit ettiği Typhaetum angustifoliae (Soo 1927) Pign 1953 birliğinin bizim topluluğumuza benzerlik oranı %9,3 ve aynı sintaksonomik birimlere bağlanmaktadırlar Küçüködük ve Ketenoğlu (1996) Beyşehir gölü makrofitik vejetasyonunda 250cm derinliğe kadar yayılış gösteren Typhaetum angustifoliae (Soo 1927) Pign 1953 birliğinin karakteristiklerini Typha angustifolia ve Polygonum lapathifolium olarak belirtmiştir Birliğin bulunduğu suların organik madde miktarı %,45, ph 7,30-7,90 ve birliğin bizim birliğimiz ile benzerliği %18,46 dir Küçüködük ve Ketenoğlu (1996) de birliğini aynı sintaksonomik birimlere bağlamıştır 102

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 416 Typha angustifolia-juncellus laevigatus bitki topluluğu Lemna minor Polygonum salicifolium 616 25 0 0,05 100 1 100 TA 269 617* 333 358 651 16 16 16 25 25 0 0 0 0 0 0,1 0,05 0,3 1 1,5 100 100 100 90 90 1 1,2 2 2 2 100 100 100 90 90 TA TA TA TA TA 43 2a2 43 43 45 43 32 44 44 44 V 2m1 2a2 V 2m2 2a2 2a2 2a2 2a2 2a2 2m2 337 16 0 0,35 100 1,5 100 TA 338 6 16 25 0 0 0,15 100 100 1,5 2 100 100 TA TA Bulunma sınıfı Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) Topluluğun karakteristiği Typha angustifolia Juncellus laevigatus Aly Phragmition communis ve Glycerio-Sparganion* karakteristikleri Paspalum paspalodes Nasturtium officinale* Cl Pragmitio-Magnocaricetea'nın karakteristikleri Phragmites australis Bolboschoenus maritimus var cymosus Lythrum salicaria Lycopus europaeus Saccharum ravennae Bolboschoenus maritimus var maritimus Cl Juncetea maritimi nin karakteristikleri Polypogon maritimus subsp maritimus Juncus maritimus Juncus acutus Cl Potametea nın karakteristikleri Potamogeton pectinatus Ceratophyllum demersum Potamogeton nodosus Diğerleri Tek tekerrürlü türler: Ranunculus spaerospermus (333, ), Cuscuta campestris (337, ), Menta spicata subsp tomentosa (269, ), Polypogon monspeliensis (338, ), Panicum repens (333, ), Trifolium purpureum var purpureum (333, ), Carex otrubae (616, 2a2), Ludwigia stolonifera (269, ) 42(1)(c)(c) Typha domingensis-juncus pygmaeus bitki topluluğu (Tablo 419) Topluluk Göksu nehri kıyıları ve Aliağa gölü yakınındaki kanal kenarlarında tespit edilmiştir Buralar su derinliği fazla olmayan batak alanlardır 103

4 BULGULAR VE TARTŞMA Bu alanlardan yapılan 5 örneklik alanla değerlendirilen bu topluluk ilk kez tanımlanmaktadır Tip örneklik alan numarası 343 dür Yapılan örneklik alanlar tablo 417 de verilmiştir Tablo 417 Topluluğa Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik 692 343 661 Tarih GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 18 586 N: 36 18 922 20/5/2005 493 28/4/2005 E: 34 02 577 E: 34 00 788 N: 36 20 259 N: 36 20 183 23/4/2004 342 23/7/2004 E: 34 04 384 E: 34 04 299 N: 36 28 068 18/5/2005 E: 34 02 756 Tablo 418 deki bu topluluğa ait 2 farklı yerden alınan su örneklerinin analizleri topluluğun hafif bazik, ilkbaharda nötre yakın ph değeri ve orta tuzluluk oranı olan sularda yayıldığını göstermektedir Buralarda yine Akgöl-Kuğu gölü arasındaki tuzluluk oranı yüksek olan kanallardır Bu kanal suları çoğunlukla berrak ve yaz aylarında mat renkli ve sarı olabilmektedir Çok az tortulu ve kokuludur Cl, Na, Ca, Mg oranı çok düşük ve artık sodyum karbonat oranı yüksektir Tablo 418 Topluluğa Ait Su Analiz Sonuçları Mevsim ph Kış 8,24 İlkba Yaz Sonba EC (25 C) TUZ NA Ca+Mg Ca Katyon CO Mg Toplamı 3 727,42 0,89 2,51 4,76 1,37 3,39 7,72 469,52 0,49 0,86 3,83 0,86 2,97 8, 8519,13 0,79 68,19 17 8,05 2217,93 4,07 15,32 6,85 6 0,43 6,42 7,27 C03 0,78 3,77 Cl 1,83 Anyon toplamı %NA SAR RSC Bulanıklık Renk Koku Berrak - 7,27 34,53 1,63 0,00 5 0,62 0,00 70, Tortulu 4,69 0 3,6 0,6 4,69 18,34 Mat ++ 85,19 10,4 9 65 85,19 80,04 23,39 0,00 5 Mat + 22,17 0,62 3, 14,37 22,17 69,10 15 Berrak ++ 8,28 0,00 Toplulukdaki bitkilerin genel örtüşü %90-100 arasında değişmekte ve çoğunluğunu çok yıllık otlar oluşturmaktadır (Tablo 419) İçerisinde en fazla Avrupa Sibirya elementleri bulunmaktadır Karakteristik türleri Typha domingensis ve Juncus pygmaeus dur Topluluğa ikinci isim olarak Typha domingensis ile beraber sulu veya nemli yerlerde çok iyi bir gelişim gösteren Juncus pygmaeus un verilmesi uygun görülmüştür Toplulukda Phragmito-Magnocaricetea sınıfının karakteristik bitkilerinin yanı sıra su derinliğinin daha az ve tuzlu su girişinin olduğu yerlerde Salicornietea fruticosae v e Stellerietea media sınıfı üyeleri de bulunmaktadır 104

4 BULGULAR VE TARTŞMA Burada da yine Phragmites australis en fazla tekerrüre sahiptir İştirakçiler oldukça fazla sayıdadır Çoğunluğu da tek tekerrürlüdür Tablo 419 Typha domingensis-juncus pygmaeus Bitki Topluluğu 692 25 0 0,05 100 0,4 5 1 100 TU 343* 16 0 0,3 100 1,5 100 TA 661 493 342 25 25 16 0 0 0 0,1 0,4 0,5 100 90 100 1 1 2 1 1,5 100 90 100 TU TA TA 55 43 55 2a2 2a2 V 43 43 Bulunma sınıfı Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) Birliğin karakteristikleri Thypha domingensis Juncus pygmaeus Cl Phragmitio-Magnocaricetea'nın karakteristikleri Phragmites australis Bolboschoenus maritimus var cymosus Paspalum paspalodes Schoenoplectus litoralis Lythrum salicaria Lycopus europaeus mperata cylindrica var cylindrica Cl Salicornietea fruticasae'nın karakteristikleri Polypogon maritimus subsp maritimus nula crithmoides Puccinellia distans subsp distans Suaeda prostrata subsp prostrata Spergularia salina Cl Stellarietea media'nın karakteristikleri Xanthium strumarium subsp cavanillesii Atriplex hastata Digitaria sanguinalis Raphanus raphanistrum Diğerleri V Tek tekerrürlü türler: Lemna minor (493, ), Cyperus difformis (342, 2m2), Cionura erecta (661, ), Sorghum halepense var halepense (343, ), Juncellus laevigatus (493, ), Polygonum salicifolium (692, ), Aster subulatus (692, ), Cyperus rotundus (661, ), Calamogrostris pseudophragmites (661, ), Trifolium purpureum var purpureum (343, ), Juncus articulatus (661, ) Bu topluluk da önceki topluluk gibi aynı sınıf, ordo ve alyansa bağlanmıştır Seçmen ve Leblebici (1996) Ulubat, İznik ve Dalyan göllerindeki su içi ve karasal alanlarından aldığı örneklik alanları şimdilik Typha domingensis bitki grubu şeklinde değerlendirmeyi uygun görmüştür Sucul olan örneklik alanlarda Potametea üyeleri, karasal olanlarda Phragmito-Magnocericetea üyeleri fazladır Birlik aynı birimlere bağlanmıştır Floristik benzerliğimiz %21,43 dür Çakan ve ark (2003a) Çukurova deltası vejetasyonunu araştırması sonucu lagün, kanal ve göl kenarlarında 105

4 BULGULAR VE TARTŞMA Pulicario dysentericae-typhaetum domingensis Çakan ve ark (2003a) birliğini tespit etmiştir Karakteristik türleri Typha domingensis, Puliceria dysenterica, Paspalum paspalodes, Polygonum lapathifolium, Galium elongatum, Myriophyllum spicatum ve Cyperus serotinus olarak tanımlamıştır Toprakları kumlu-siltli bünyeli, eser miktarda tuzlu, ph 7,57, yüksek kireçli, %4,75 organik madde içeriklidir Aynı sintaksonomik birimlere bağlanmıştır Floristik olarak topluluğumuz ila benzerliği %21,92 dir 42(2) Kumul Vejetasyon Araştırma alanının kumul habitatlarında 3 adet örneklik alan yapılmış ve bu örneklik alanların değerlendirilmesi sonucu sintaksonomik birimler saptanmıştır Buna göre araştırma alanında kumul vejetasyon Ammophiletea Br-Bl & Tüxen ex Westhoff, Dijk & Passchier 1946 sınıfına bağlı birlik ve 4 topluluk ile temsil edilmiştir Bunlardan 4 birlik hareketli kıyı kumulu, 3 birlik ve 1 topluluk sabit ve yarı hareketli kumullar, 2 topluluk nemli kumul çukurlukları, 3 birlik ve 1 topluluk kumul çalılıkları ve 2 birlik de bozuk kumul habitatlarına aittir 42(2)(a) Hareketli Kıyı Kumul Vejetasyonu Araştırma alanı hareketli kıyı kumul habitatlarında 31 adet örneklik alan yapılmış ve bunların değerlendirilmesi sonucu hareketli kıyı kumul vejetasyonunda 4 birlik tespit edilmiştir Bunlar Zygophyllum album, Elymus farctus ve 2 tane de Pancratium maritumum ile karakteristik olan birliklerdir Hareketli kıyı kumul habitatlarında tespit edilen bu 4 birlik aynı sintaksonomik birimlere bağlanmaktadır Bunlar Ammophiletea Br-Bl & Tüxen ex Westhoff, Dijk & Passchier 1946 sınıfı, Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae Br-Bl (1931) 1933 em JM et J Gehu 1988 ordosu ve Euphorbio-Ammophilion arundinaceae Br-Bl (1931) 1933 em JM et J Gehu 1988 alyansıdır 106

4 BULGULAR VE TARTŞMA 42(2)(a)(a) Cakilo maritimae-zygophylletum albi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliği (Tablo 422) Araştırma alanında bu birlik en fazla Kum mah-fener arasındaki kıyıya yakın su basar alanlarda ve Dalyan ın doğu kesiminde tespit edilmiştir (Fotoğraf 46) 4 örneklik alan yapılmıştır Yapılan örneklik alanların numaraları, örneklemenin yapıldığı yerin yüksekliği, zamanı ve GPS koordinatları tablo 420 de verilmiştir Tablo 420 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik 180 166 Tarih GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 17 354 N: 36 17 243 14/7/2004 168 13/7/2004 E: 33 56 189 E: 33 56 235 N: 36 17 068 N: 36 18 094 13/7/2004 507 40-50cm 29/4/2005 E: 33 56 507 E: 34 01 351 Fotoğraf 46 Cakilo maritimae-zygophylletum albi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 Birliğinin Genel Görünümü Birliğe ait toprak örneğinin analiz sonuçları tablo 421 dedir Deniz baskını olduğu dönemlerde bu alanlardaki su yüksekliği ~10cm ye kadar ulaşabilmektedir Yapılan analizler sonucunda bu birlik orta derecede alkali, orta kireçli, orta derecede 107

4 BULGULAR VE TARTŞMA tuzlu, çok yüksek fosfor ve az potasyum içerikli topraklarda yayılış göstermektedir Organik madde içeriği çok fazladır Bu topraklar hafif bünyeli (kumlu) topraklar olup ve kum oranı %92,27, kil oranı %6,73 ve silt oranı %1,00 dir Tablo 421 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Toprak Yarayışlı Satur %' si Toplam Kireç % Organik % KUM Reaksiyon kg/da İŞBA Tuz % CaCO3 Madde (ph) 1/10 P 2 05 K2 O 27 0,462 8,19 8,94 46,32 1,64 149,50 1,06 92,27 % KİL % SİLT BÜNYE 6,73 1,00 S Tablo 422 de görüldüğü gibi birliğin genel örtüşü %60-80 arasında değişmekte, ot ve çalı katlarından oluşmaktadır Hakim tür çalı olmasına karşın birliğin büyük bir kısmı çok yıllık otsulardır Bitkilerin yarısına yakını Akdeniz elementi karakteristiği olan bitkilerdir Birliğin karakteristik türleri Zygophyllum album ve Cakile maritima dır ve örneklik alanlardaki örtüşü ~%50 dir Birliğin floristik kompozisyonu çok zengin değildir Birlikde Ammophiletea sınıfının karakteristik bitkileri görülmektedir Birlik içerisinde karakteristik ve ayırt edici türler dışında en fazla tekerrüre sahip olan türler yine aynı sınıfta bulunan VU tehlike kategorisindeki Limonium graecum v a r graecum i l e Sporobulus virginicus dur Tuzun arttığı yerlerde de Salicornietea fruticosae sınıfına ait nula crithmoides ve Plantago maritima da örtüş ve bolluğuyla fazla tekerrür eden türlerdendir Ayrıca florada EN tehlike kategorisinde bulunan yüksek bolluk ve örtüşe sahip olan Pancratium maritimum da birlikde az bir tekerrüre sahiptir Çakan ve ark (2003a) nın Çukurova Deltası araştırmasında birliğimizle aynı isimli olan bu birlik Ceyhan nehri ağzı-yumurtalık lagünü arasındaki korunmuş alanlarda, kumlu bünyeli (kum boyutu 100-200µ), tuzsuz, ph 8,23, kireç %28,95 ve organik madde içeriği %1,32 olan topraklarda yayılış göstermektedir Sintaksonomik birimler aynıdır ve floristik benzerliğimiz %58,82 dir Gehu ve ark (1989) da Taşucu ve Silifke kıyılarında yaptığı çalışmada Elymo-Zygophylletum albi Gehu, Costa, Uslu 1989 birliğini tespit etmiştir Bu birlik Arthrocnemetea fruticosi Tx Et Oberd 1958 sınıfı, Limoniastretalia guyoniani Guinochet 1951 em ordosu, Zygophyllion albi Gehu et al 1989 alyansı ile temsil edilmektedir ve floristik benzerliğimiz %35,3 dür S kora ve ark (2003) Yunanistan ve diğer Ege ülkelerinin 108

4 BULGULAR VE TARTŞMA kıyılarındaki kıyı şeridi ve kumul vejetasyonu çalışmasında nemli ve nitrojenli kumlu topraklarda aynı (Elymo-Zygophylletum albi Gehu, Costa, Uslu 1989) birliği tespit etmişlerdir Fakat birliği Cakiletea maritimae Tx Et Presing ex Br-Bl Et Tx 1952 sınıfı, Euphorbietalia peplis Tx Ex Oberd 1949 ordosu, Euphorbion peplis Tx Ex Oberd 1952 alyansına bağlamıştır Birliğimizle benzerlik oranı da %25,81 dir 180 166 16 16 0 0 80 60 0,5 0,6 168 16 0 60 0,8 507 16 0,5 50 D 60 0,5 Çalı katı örtüşü (%) 50 40 40 45 Ot katı yüksekliği (m) 0,6 0,4 0,3 0,4 Ot katı örtüşü (%) 35 20 20 25 Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) KU KU KU KU Bulunma sınıfı Tablo 422 Cakilo maritimae-zygophylletum albi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) 33 32 32 32 V V V V V Birliğin karakteristikleri Zygophyllum album Cakile maritima Cl Ammophiletea ve Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae* karakteristikleri Limonium graecum var graecum* Sporobolus virginicus Pancratium maritimum Euphorbia paralias Cl Salicornietea fruticosae karakteristikleri nula crithmoides Plantago maritima Salicornia europae 42(2)(a)(b) Cypero mucronati-agropyretum juncei Kühnholtz ex Br-Bl 1933 birliği (Tablo 425) Araştırma alanında bu birlik en fazla Kum mahallesi, Fener güneyi ve kuzeyindeki kıyıya yakın, çok yüksek olmayan, hareketli kumul alanlarda tespit edilmiştir Bunun yanı sıra çok eğimli olmayan alçak kumul yamaçlarında da 109

4 BULGULAR VE TARTŞMA görülmektedir Bu kumul tepecikleri kıyıdan hemen sonra başlayan ilk alçak kumul yükseltilerdir (Fotoğraf 47) Birliği tanımlayan örneklik alan bulunmaktadır (Tablo 423) Tablo 423 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik Tarih 188 0-20cm 15/7/2004 221 30cm 16/7/2004 218 60cm 16/7/2004 198 20cm 15/7/2004 222 20cm 16/7/2004 220 50cm 16/7/2004 GPS koordinatlarıöa no Yükseklik N: 36 16 689 194 E: 33 56 669 N: 36 15 841 219 30cm E: 33 58 277 N: 36 15 772 223 20cm E: 33 58 429 N: 36 16 504 190 30cm E: 33 57 255 N: 36 15 790 189 0-20cm E: 33 58 454 N: 36 15 827 191 50cm E: 33 58 352 Tarih 15/7/2004 16/7/2004 16/7/2004 15/7/2004 15/7/2004 15/7/2004 GPS koordinatları N: 36 16 282 E: 33 57 340 N: 36 15 770 E: 33 58 424 N: 36 15 787 E: 33 58 481 N: 36 16 459 E: 33 56 855 N: 36 16 643 E: 33 56 695 N: 36 16 432 E: 33 56 864 Fotoğraf 47 Cypero mucronati-agropyretum juncei Kühnholtz ex Br-Bl 1933 Birliğinin Genel Görünümü Bu birliğe ait toprak örneğinin analiz sonuçlarına göre birlik kuvvetli alkali, çok kireçli, tuzsuz, çok az fosfor ve fazla potasyum içerikli topraklarda yayılış gösterir (Tablo 424) Bu topraklarda organik madde içeriği çok azdır Hafif bünyeli (kumlu) topraklardır ve kum oranı %96,19 kil oranı %1,44 ve silt oranı %2,37 dir Kum fraksiyon analizine göre %16,59 u kaba, %15,47 si orta, %58,32 si ince kumludur 0

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 424 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Toprak Satur %' si Toplam Kireç % Reaksiyon İŞBA Tuz % CaCO3 (ph) 1/10 30 0,010 9,07 63,36 Yarayışlı Organik % KUM kg/da Madde P 2 05 K2 O 0,00 101,08 0,52 96,19 % KİL 1,44 % SİLT BÜNYE 2,37 S Tablo 425 de gösterilen birliğin genel örtüş % si 50-85 dir Floristik kompozisyonun çoğunu çok yıllık otsular oluşturur Çok az da olsa çalılar vardır Bitkilerinin yarıya yakını Akdeniz elementleridir Karakteristik türleri Elymus farctus subsp bessarabicus v a r bessarabicus (Agropyron junceum (L) Beauv pp), Eryngium maritimum, Euphorbia paralias v e Sporobolus virginicus dur Birlikde sadece Ammophiletea sınıfının karakteristik bitkileri bulunmaktadır Bu karakteristiklerden EN tehlike kategorisindeki Pancratium maritimum ve VU tehlike kategorisindeki Zygophyllum album birlikteki en fazla tekerrür ve bolluğa sahipdir Ayrıca Euphorbio-Ammophilion arundinaceae alyansının karakteristiği olan Limonium graecum var graecum VU tehlike kategorisindedir, fakat birlikteki bolluk, örtüş ve tekerrürü zayıftır İştirakçi ve tek tekerrürlü türler azdır Gehu ve ark (1989) Suriye sınırından Aydın kıyılarına kadar olan alandan pomaeo stoloniferae-elymetum farcti Gehu, Costa, Uslu 1989 birliğini saptamıştır Birlik aynı sintaksonomik birimlere bağlamıştır ve floristik benzerliğimiz %30,44 dür Yine aynı araştırıcı bu kezde Türkiyenin kuzeybatı kıyılarındaki sabit kumullar üzerinde yaptığı araştırmada Eryngio maritimi-elymetum farcti Gehu 1987 birliğini tespit etmiştir Fakat bu birlik Cypero mucronati-agropyretum juncei Kühnholtz ex Br-Bl 1933 birliğinin sinonimidir (Gehu ve Uslu, 1989) Bu birlikde aynı sintaksonomik birimlere bağlanmıştır ve benzerlik oranımız %34,29 dur S kora ve ark (2003) da Yunanistan ve diğer Ege ülkelerinin kıyılarındaki kıyı şeridi ve kumul vejetasyonu çalışmasında aynı isim altında birliğini tespit etmiştir Birliğini aynı sınıf ve ordoya fakat Agropyrion juncei Pig 1953 alyansına bağlanmıştır Birliğimizle benzerlik oranı %19,64 dür 1

4 BULGULAR VE TARTŞMA 188 25 0,2 60 0,4 2 0,7 60 221 218 25 25 0,3 0,6 40 GD 70 75 0,4 0,4 15 5 0,5 0,6 65 75 198 25 0,2 2 G 65 0,5 10 0,5 65 222 25 0,2 3 KD 50 0,3 5 0,6 45 220 194 219 223 25 25 25 25 0,5 0 0,3 0,2 20 5 D D 75 50 85 75 0,5 0,4 0,4 0,3 10 5 2 3 0,6 0,7 0,6 0,6 70 50 85 75 190 189 191 25 25 25 0,3 0 0,5 15 GB 50 55 60 0,3 0,4 2 5 0,8 0,6 0,7 50 50 60 Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) KU KU KU KU KU KU KU KU Bulunma sınıfı Tablo 425 Cypero mucronati-agropyretum juncei Kühnholtz ex Br-Bl 1933 Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) 44 33 33 32 44 43 32 2m2 2a1 2b1 33 33 2m2 2m1 V V KU Birliğin karakteristikleri Elymus farctus subsp bessarabicus var bessarabicus 43 44 43 Euphorbia paralias Eryngium maritimum Sporobolus virginicus Cl Ammophiletea ve Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae* karakteristikleri 2a2 Pancratium maritimum 2b1 Zygophyllum album 2m2 Polygonum equisetiforme Euphorbia peplis* Xanthium strumarium subsp cavanillesii Cakile maritima Limonium graecum var graecum* Thymelaea hirsuta Otanthus maritimus Salsola ruthenica Diğerleri Hedypnois cretica Arundo donax nula crithmoides KU KU KU 2a2 2a1 2a2 2a2 2a2 V V Tek tekerrürlü türler: Phramites australis (218, ), Limonium virgatum (222, ) 42(2)(a)(c) Eryngio maritimi-pancratietum maritimi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliği (Tablo 428) Bu birlik en fazla Dalyan batısı ve doğusu, Cırba batısındaki hareketli kumlar alçak ve 1m ye varan yüksek tepelerin üzerlerinde tespit edilmiştir Bu kumullar kıyıdan hemen sonra başlayan ilk veya ikinci kumul tepeleridir Bu kumullar çok az eğime sahip olup hareketlidir Buralar su baskınından ziyade rüzgar etkisinin olduğu yerlerdir (Fotoğraf 48) 2

4 BULGULAR VE TARTŞMA Yapılan 8 örneklik alanın değerlendirilmesi sonucu bu birlik tespit edilmiştir (Tablo 426) Tablo 426 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik 303 50cm 184 20cm 563 70cm 300 30cm Tarih GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 21 714 N: 36 21 557 299 30cm 21/7/2004 E: 34 04 663 E: 34 04 674 N: 36 16 952 N: 36 21 691 14/7/2004 302 30cm 21/7/2004 E: 33 56 532 E: 34 04 666 N: 36 18 9 N: 36 16 700 14/5/2005 187 0-20cm 15/7/2004 E: 34 03 187 E: 33 56 708 N: 36 21 575 N: 36 18 195 21/7/2004 565 30cm 14/5/2005 E: 34 04 679 E: 34 03 252 21/7/2004 Fotoğraf 48 Eryngio maritimi-pancratietum maritimi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 Birliğinin Genel Görünümü Bu birliğe ait toprak örneğinin analiz sonuçları tablo 427 dedir Yapılan analizler sonucunda bu birlik orta derecede alkali, çok fazla kireçli, hafif tuzlu, çok az fosfor ve fazla potasyum içerikli topraklarda yayılış göstermektedir Birliğin topraklarında organik madde içeriği çok azdır Bu topraklar orta bünyeli (kumlu tınlı) topraklardır ve kum oranı %92,33 kil oranı %6,67 ve silt oranı %1,00 dır Tablo 427 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Satur %' Toplam Toprak Kireç % si İŞBA Tuz % Reaksiyon CaCO3 (ph) 1/10 35 0,271 8,24 8,54 48,25 Yarayışlı kg/da Organik % KUM P 2 05 K2O Madde 0,00 152,98 3 0,53 92,33 % KİL % SİLT BÜNYE 6,67 1,00 S

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 428 de gösterildiği gibi birliğin genel örtüşü %55-80 arasında değişmekte, çoğunluğunu çok yıllık otlar, çok azını da çalılar oluşturmaktadır Birlikte en çok Akdeniz elementleri görülür Birlikde Ammophiletea sınıfı üyelerinden EN tehlike kategorisindeki Pancratium maritimum hakim türdür ve Eryngium maritimum, pomea stolonifera, Otanthus maritimus birliğin karakteristik ve ayırtedici türleridir Birlikteki karakteristik ve ayırt edici türler dışında en fazla tekerrüre ve bolluğa sahip olan türler yine aynı sınıftan Cyperus capitatus ve Salsola kali dir VU tehlike kategorisindeki Zygophyllum album ise bu birlik içerisinde düşük bir örtüş ve tekerrüre sahiptir İştirakçileri az olan bir birliktir Tablo 428 Eryngio maritimi-pancratietum maritimi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 303 184 563 300 299 25 25 25 25 25 0,5 0,2 0,7 0,3 0,3 5 25 10 5 D B D D 80 60 75 75 80 0,23 0,3 1 10 302 187 565 25 25 25 0,3 0 0,3 20 5 D B 80 55 60 0,3 10 Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) 0,4 80 KU Birliğin karakteristikleri 32 Pancratium maritimum Eryngium maritimum pomoea stolonifera Otanthus maritimus Cl Ammophiletea ve Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae * karakteristikleri Cyperus capitatus Salsola kali Xanthium strumarium subsp cavanillesii Euphorbia paralias Echium angustifolium Cakile maritima Salsola ruthenica Sporobolus virginicus Zygophyllum album Elymus farctus subsp bessarabicus var bessarabicus 2a2 Medicago marina Ononis natrix subsp hispanica* Diğerleri Alhagi pseudoalhagi Bromus tectorum mperata cylindrica var cylindrica Tek tekerrürlü türler: nula crithmoides (184, ), Salsola soda (299, ) 4 0,6 60 KU 0,5 75 KU 0,5 75 KU 0,5 80 KU 0,5 80 KU 0,6 55 KU 0,5 55 KU Bulunma sınıfı Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) 33 2a2 43 33 32 33 33 2b1 32 V V V 2a2 2a1 2m1 2a2 V V 2a1 2a1

4 BULGULAR VE TARTŞMA Çakan ve ark (2003a) Çukurova Deltasında yaptığı vejetasyon araştırmasında bu birliği kıyılarda orta yükseklikteki embriyonik kumullar üzerinde saptamıştır Karakteristik türleri Pancratium maritimum, Eryngium maritimum, Orobanche minor ve Otanthus maritimus dur Birlik kumlu bünyeli (kum boyutu 100-300µ), eser miktarda tuzlu, ph 8,23, orta derecede kireçli ve organik madde içeriği %0,79 olan topraklarda yayılış göstermektedir Aynı sintaksonomik birimlere bağlanmıştır ve floristik benzerliğimiz %53,06 dır Uslu (1977) Türkiye nin Mersin-Silifke arasındaki denizel kıyılarında tek isimli olarak Pancratietum maritimi Uslu 1975 birliğini tespit etmiştir Topraklarının ph 8,4-8,8 ile kuvvetli alkali, yüksek kireç içerikli ve organik maddenin fakir olduğunu belirtmektedir En çok tekerrür eden türlerini de Cyperus capitatus v e pomea stolonifera olarak vermiştir Bu birliğin bizim birliğimizle benzerliği %50 dir Kılınç ve Karaer (1995) Sinop yarımadası vejetasyonu çalışmasında Akliman sahillerinde 100-30 yükseltiler arasındaki düz kumullarda Cionuro-Pancratietum maritimi Kılınç & Karaer 1995 birliğini tespit etmiştir Bu birliğin ayırt edici türleri Polygonum maritimum, Cionura erecta dır ve aynı sintaksonomik birimlere bağlanmaktadır Floristik benzerliğimizde %41,03 dür 42(2)(a)(d) Ambrosio maritimae-pancratietum maritimi ass nov birliği (Tablo 430) Araştırma alanında yaygın olarak Mili Eğitim Bakanlığı İzci Kampı- Günü Birlik alan-cırba göleti-göksu nehri arasında kalan ve daha az olarak da Akışın kulübesi mevkiinde kıyıdaki düzlükler ve yüksekliği 70cm e varan kum tepeleri üzerlerinde tespit edilmiştir (Fotoğraf 49) Bu kumullar kıyıdan hemen sonra başlayan rüzgar etkisine maruz kalan ilk veya ikinci kumul tepeleridir Bu birlik 7 örneklik alan yapılarak ilk kez bu araştırma ile tespit edilmiştir Birliğin tip örneklik alan numarası 505 dir Yapılan örneklik alanlar tablo 429 da verilmiştir 5

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 429 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik 505 1m 510 1m 577 30cm 516 1m Tarih GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 18 5 N: 36 18 362 570 60cm 14/5/2005 E: 34 01 315 E: 34 03 291 N: 36 18 140 N: 36 18 195 29/4/2005 514 60cm 29/4/2005 E: 34 01 550 E: 34 01 645 N: 36 18 523 N: 36 18 099 15/5/2005 484 80cm 28/4/2005 E: 34 03 638 E: 34 01 254 N: 36 18 152 29/4/2005 E: 34 01 679 29/4/2005 Fotoğraf 49 Ambrosio maritimae-pancratietum maritimi ass nov Birliğinin Genel Görünümü Birliğin yayılış gösterdiği topraklar bir önceki Eryngio maritimipancratietum maritimi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliğinin toprakları ile aynı özelliktedir Bu benzerlik nedeniyle bu birlikten ayrıca toprak örneği alınmamıştır Birliğin genel örtüş % si 80-100 arasında olup floristik kompozisyonu %88 ot ve % de çalı katından oluşmuştur (Tablo 430) Birlik florasının yarıya yakını Akdeniz elementlidir Hakim ve karakteristik türleri EN tehlike kategorisindeki Pancratium maritimum ve yine aynı kategorideki Ambrosia maritima dır Bunların birlikteki örtüş ve bollukları fazladır Floristik kompozisyon oldukça zengin olup, Ammophiletea sınıfının karakteristik bitkilerinin yanı sıra Stellerietea media sınıfı karakteristiklerini de içerir Birlik içerisinde karakteristik ve ayırt edici türler dışında Ammophiletea sınıfı karakteristiği olan Ononis natrix subsp hispanica, Vulpia 6

4 BULGULAR VE TARTŞMA fasciculata, Stellerietea media sınıfı karakteristiği olan Crepis foetida subsp foetida ve Catapodium rigidum subsp r igidum var rigidum da fazla tekerrüre sahiptir İştirakçileri fazla olup çoğu tek tekerrürlüdür Birlik bu habitatdaki diğer birlikler gibi aynı sintaksonomik üst birimlere bağlanmıştır (Ammophiletea, Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae, Euphorbio-Ammophilion arundinaceae) Tablo 430 Ambrosio maritimae-pancratietum maritimi ass nov 505* 25 1 30 B 85 0,4 510 25 1 10 D 85 0,4 577 25 0,3 2 80 0,4 15 10 516 25 1 100 0,4 570 25 0,6 80 0,4 514 25 0,6 95 0,4 484 25 0,8 10 B 80 0,4 Ot katı örtüşü (%) 80 80 80 95 75 90 70 Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) KU KU KU KU KU KU KU Bulunma sınıfı Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) 43 32 32 2m2 2m2 43 33 43 2m2 43 2a2 V V 2a2 2a1 2a2 2a2 V V 2m2 2m1 V 2m2 V Çalı katı örtüşü (%) 20 Ot katı yüksekliği (m) 0,3 Birliğin karakteristikleri Pancratium maritimum Ambrosia maritima Cl Ammophiletea, Or Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae * ve Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae** karakteristikleri Ononis natrix subsp hispanica** Vulpia fasciculata* Polygonum equisetiforme Silene kotschyi var maritima** Sporobolus virginicus Medicago littoralis var littoralis Echium angustifolium Cl Stellarietea media'nın karakteristikleri Crepis foetida subsp foetida Bromus tectorum Anagallis arvensis var caerulea Lagurus ovatus Trisetaria loeflingiana Rostraria cristata var cristata Crepis vesicaria Digitaria sanguinalis Anagallis arvensis var arvensis Brassica tournefortii Diğerleri Catapodium rigidum subsp rigidum var rigidum Alhagi pseudoalhagi 7 0,35 0,35 10 10 10 20 0,8 0,5 0,35 0,8

4 BULGULAR VE TARTŞMA Trifolium campestre Parapholis incurva Torilis nodosa Crepis foetida subsp commutata Avena clauda Sarcopoterium spinosum Torilis arvensis subsp neglecta mperata cylindrica var cylindrica 2b1 2a2 2a1 Tek tekerrürlü türler: Phagnalon graecum (570, ), Heliotropium hirsutissimum (510, ), Urospermum picroides (505, ), Valantia hispida (505, ), Euphorbia terracina (505, ), Paronychia argentea var argentea (570, ), Hedypnois cretica (484, ), Lolium rigidum var rottbollioides (510, ), Limonium virgatum (577, ), Juncus maritimus (505, ), Phragmites australis (516, 2m2), Juncus pygmaeus (505, ) Çakan ve ark (2003a) nın Çukurova Deltasında yaptığı vejetasyon araştırmasında tespit ettiği ve bir önceki birlikte özellikleri belirtilen Eryngio maritimi-pancratietum maritimi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliği ile bizim bu birliğimizin benzerliği %23,19 dur Uslu (1977) ise Türkiye nin MersinSilifke arasındaki denizel kıyılarında bizim birliğimize benzer tek isimle Pancratietum maritimi Uslu 1977 birliğini tespit etmiştir Benzerliğimiz de %14,29 dur Kılınç ve Karaer (1995) Sinop yarımadası vejetasyonu çalışmasında Cionuro-Pancratietum maritimi Kılınç & Karaer 1995 birliğini bulmuştur Benzerliğimiz de %6,78 dir 42(2)(b) Sabit veya Yarı Hareketli Kumullar Vejetasyonu Sabit veya yarı hareketli kumul habitatlar 33 adet örneklik alan ile temsil edilmiştir Bu örnek alanların değerlendirilmesi sonucu 3 birlik ve 1 topluluk ortaya konmuştur Bunlar Trachomitum venetum susp sarmatiense, Ononis natrix subsp hispanica, Thymelae hirsuta ve Helianthemum stipulatum ile karakterizedir Bu habitatlarda tespit edilen birlikler ve topluluk yine kumulları karakterize eden bir önceki habitatda (hareketli kıyı kumul habitatı) olduğu gibi aynı sintaksonomik birimlere bağlanmıştır (Ammophiletea, Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae, Euphorbio-Ammophilion arundinaceae) 8

4 BULGULAR VE TARTŞMA 42(2)(b)(a) Cypero capitati-trachomitetum veneti ssp sarmatiense ass nov birliği (Tablo 433) Yaygın olarak Cırba göleti- Göksu nehri arası, MEB İzci kampı yakınındaki Mavi Kent sitesi yakını ve Günü Birlik alan arasındaki kıyıya yakın düzlük ve yüksekliği 1m ye varan kum tepeleri üzerinde tespit edilmiştir (Fotoğraf 410) Birlik ilk kez tarafımızdan 8 örneklik alan yapılarak tanımlanmıştır Tip örneklik alan numarası 304 dür Yapılan örneklik alanların özellikleri tablo 431 de verilmiştir Tablo 431 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik Tarih 562 20cm 14/5/2005 20/5/2004 307 50cm 21/7/2004 304 80cm 21/7/2004 GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 18 149 N: 36 22 334 286 20/7/2004 E: 34 03 135 E: 34 04 638 N: 36 18 049 N: 36 21 843 306 1m 21/7/2004 E: 33 55 399 E: 34 04 640 N: 36 21 986 N: 36 22 369 287 20/7/2004 E: 34 04 636 E: 34 04 634 N: 36 21 792 N: 36 21 836 305 1m 21/7/2004 E: 34 04 652 E: 34 04 645 Fotoğraf 410 Cypero capitati-trachomitetum veneti ssp sarmatiense ass nov Birliğinin Genel Görünümü 9

4 BULGULAR VE TARTŞMA Birliğe ait toprak örneğinin analiz sonuçları tablo 432 de olup birlik orta derecede alkali, çok fazla kireçli, tuzsuz, çok az fosfor ve yeter derecede potasyum içerikli topraklarda yayılış göstermektedir Birliğin topraklarında organik madde içeriği azdır Bu topraklar hafif bünyeli (kumlu) topraklardır ve kum oranı %92,27 kil oranı %6,72 ve silt oranı %1,01 dir Tablo 432 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Toprak Kireç Yarayışlı Satur %' si Toplam Organik Reaksiyon % kg/da % KUM İŞBA Tuz % Madde (ph) 1/10 CaCO3 P205 K2 O 30 0,002 8,20 8,80 34,74 2,88 38,41 1,85 92,27 % KİL 6,72 % SİLT BÜNYE 1,01 S Tablo 433 de gösterildiği gibi birliğin genel örtüşü %75-100 ve ot katı da %5-80 arasında değişmektedir %40 ı Akdeniz elementlerinden oluşan birliğin karakteristik türleri Akdeniz elementli Trachomitum venetum subsp sarmatiense ve Cyperus capitatus dur Birlikteki hakim çalı türü olan Trachomitum venetum subsp sarmatiense örneklik alanlarda %50 den fazla örtüş ve bolluk gösterir Floristik kompozisyonda oldukça zengindir ve çoğu tek tekerrürlüdür Ammophiletea sınıfının yanı sıra Stellerietea media sınıfının karakteristik bitkileri görülür Karakteristik ve ayırt edici türler dışında en fazla tekerrüre sahip olan türlerde Ammophiletea sınıfına ait EN tehlike kategorisindeki Pancratium maritimum ve Xanthium strumarium subsp cavanillesii dir Ayrıca Ammophiletea sınıfı içerisinde endemik ve CR tehlike kategorisinde bulunan Bromus psammophilus, EuphorbioAmmophiletalia arundinaceae alyansından EN tehlike kategorisindeki Ambrosia maritima da tek örneklik alanda tespit edilmiştir, bolluk ve örtüşü de düşüktür Birlik kumul habitatların karakteristiği olan üst birimlere bağlanmıştır (Ammophiletea, Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae, Ammophilion arundinaceae) 0 Euphorbio-

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 433 Cypero capitati-trachomitetum veneti ssp sarmatiense ass nov 562 25 16 0,2 0 100 100 1,4 2 75 50 0,4 0,8 55 80 KU KU 307 304* 286 306 287 25 16 25 16 16 0,5 0,8 0 1 0 10 2 10 40 25 D D D D D 75 80 80 85 85 1,2 1 1 1 1 60 60 75 70 75 0,4 0,4 0,3 0,4 0,5 25 30 25 20 20 KU KU KU KU KU 305 16 1 35 D 80 1 80 0,3 5 KU 33 32 44 54 2a1 2a2 2a2 2a2 2m2 V V 2a2 2m2 44 2a2 43 44 43 2a2 Bulunma sınıfı Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) Birliğin karakteristikleri Trachomitum venetum subsp sarmatiense Cyperus capitatus Cl Ammophiletea ve Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae* karakteristikleri Pancratium maritimum Xanthium strumarium subsp cavanillesii Eryngium maritimum Polygonum equisetiforme Sporobolus virginicus Euphorbia peplis Salsola kali Medicago marina Echium angustifolium Euphorbia paralias pomoea stolonifera Bromus psamophilus Ambrosia maritima* Ononis natrix subsp hispanica* Cl Stellarietea media'nın karakteristikleri nula viscosa Crepis vesicaria Rostraria cristata var cristata Capsella bursa-pastoris Bromus tectorum Lagurus ovatus Digitaria sanguinalis Trisetaria loeflingiana Diğerleri Suaeda prostrata subsp prostrata Salsola soda Centaurium erythraea subsp turcicum Trifolium campestre V V Tek tekerrürlü türler: Limonium meyeri (562, ), Trifolium resupinatum var microcephalum (, ), Secale cereale var cereale (, ), Linum bienne (, ), Juncus pygmaeus (562, ), Legousia speculum-veneris (, ), Alopecurus myosuroides var myosuroides (, ), pomeoa sagittata (287, ), Sarcopoterium spinosum (562, ), Melilotus alba (562, 2m2), Parapholis incurva (562, ), Lotus corniculatus var tenuifolius (, ), Torilis arvensis subsp neglecta (, ), Blackstonia perfoliata subsp perfoliata (562, ), Alhagi pseudoalhagi (562, ) Çakan ve ark (2003a) Çukurova Deltasında yaptığı vejetasyon araştırmasında kıyılarda kumul tepelerinin kuzey yamaçlarında Saccharo ravennae-trachomitetum 1

4 BULGULAR VE TARTŞMA veneti ssp sarmatiensae Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliğini bulmuştur Birlik kumlu bünyeli (kum boyutu 100-300µ), eser miktarda tuzlu, ph hafif bazik, orta derecede kireçli ve organik madde içeriği %1,58 olan topraklarda yayılış göstermektedir Daha derinden alınan toprakları ise daha killi ve siltli olup tuz ve organik madde içeriğide daha yüksektir Epitet isimlerimiz farklı olup aynı sintaksonomik birimlere bağlanmaktadır Floristik benzerliğimiz %38,36 dır 42(2)(b)(b) Echio angustifolii-ononidetum natrix ssp hispanicae ass nov birliği (Tablo 436) Yeni olarak tanımlanan bu birlik yaygın olarak Dalyan doğusu, MEB İzci kampı güneyi, yer yer Kum mah-fener arasındaki alanlar, Kuyu mevkii ve civarında, daha az olarak da Akyapı-Paradeniz arasında yüksekliği 1,5-2m ye varan kum tepeleri ve düzlükleri üzerlerinde bulunmaktadır (Fotoğraf 4) Yapılan 13 örneklik alanın değerlendirilmesi sonucu ilk kez bu araştırma ile tespit edilmiştir Birliğin tip örneklik alan numarası 282 dir Örneklik alanlar tablo 434 de verilmiştir Tablo 434 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik Tarih 481 1m 28/4/2005 441 25/4/2005 24 80cm 21/5/2004 2 60cm 15/7/2004 558 40cm 14/5/2005 282 15m 20/7/2004 203 70cm 15/7/2004 GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 18 096 N: 36 16 895 386 50cm 23/4/2005 E: 34 01 228 E: 33 57 288 N: 36 17 059 N: 36 16 959 385 50cm 23/4/2005/ E: 33 58 735 E: 33 57 251 N: 36 18 067 N: 36 16 629 208 60cm 15/7/2004 E: 33 53 493 E: 33 57 2 N: 36 16 488 N: 36 22 017 308 1m 21/7/2004 E: 33 57 580 E: 34 04 579 N: 36 18 141 N: 36 21 959 3 1m 21/7/2004 E: 34 03 092 E: 34 04 450 N: 36 22 331 N: 36 22 319 284 2m 20/7/2004 E: 34 04 467 E: 34 04 532 N: 36 16 683 E: 33 57 206 Birliğe ait toprak örneğinin analiz sonuçlarına göre (Tablo 435) birlik orta derecede veya kuvvetli alkali, çok fazla kireçli, tuzsuz, çok az fosfor ve fazla potasyum içerikli topraklarda yayılış göstermektedir Birliğin topraklarında organik madde içeriği azdır Bu topraklar orta bünyeli (kumlu tınlı) topraklardır ve kum oranı %92,26, kil oranı %6,73 ve silt oranı %1,01 dir 2

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 435 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Toprak Satur %' si Toplam Kireç % Reaksiyon İŞBA Tuz % CaCO3 (ph) 1/10 33 0,005 8,03 8,80 40,53 Yarayışlı Organik kg/da % KUM Madde P 2 05 K2 O 2,05 74,21 1,19 92,26 % KİL 6,73 % SİLT BÜNYE 1,01 S Fotoğraf 4 Echio angustifolii-ononidetum natrix ssp hispanicae ass nov Birliğinin Genel Görünümü Tablo 436 da görülen birliğin genel örtüş % si 70-100 arasında değişmektedir Hakim olan bir çalı katı ve altında zengin bir ot tabakası vardır Birliğin karakteristik türleri angustifolium dur Birliğin O n o n i s n a t r i x subsp h i s p a n i c a ve Echium floristik kompozisyonu da çok zengindir ve Ammophiletea sınıfının yanı sıra Stellerietea media sınıfının karakteristikleri de birlik içerisinde iyi bir şekilde temsil edilmektedir Birlik içerisinde karakteristik ve ayırt edici türler dışında en fazla tekerrüre sahip tek tür Stellerietea media sınıf karakteristiği olan Bromus tectorum dur Akdeniz elementleri ağırlıktadır İştirakçileri de fazla olup tek tekerrürlüdür Ayrıca EN tehlike kategorisinde bulunan hakim sınıf karakteristiklerinden Pancratium maritimum, Euphorbio-Ammophilion arundinaceae alyansında Ambrosia maritima ve LR(nt) tehlike kategorisindeki endemik Onopordum boissieri düşük bir örtüş ve bollukla birlikte yer almaktadır 3

4 BULGULAR VE TARTŞMA Birlik bu habitatdaki diğer birlikler gibi aynı sintaksonomik üst birimlere bağ l a n m ı ş t ı r ( Ammophiletea, Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae, Euphorbio-Ammophilion arundinaceae) Birliğin karakteristikleri Ononis natrix subsp hispanica 481 16 1 40 G 80 0,4 10 0,5 75 KU 441 16 0,5 95 0,4 10 0,4 90 KU 2a2 32 43 Echium angustifolium Or Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae ve Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae* karakteristikleri Silene kotschyi var maritima* 2m2 Vulpia fasciculata Ambrosia maritima* Cyperus capitatus Onopordum boissieri* Verbascum sinuatum var sinuatum* Trifolium purpureum var purpureum 2a2 Cl Ammophiletea'nın karakteristikleri Polygonum equisetiforme Bromus rigidus Xanthium strumarium subsp cavanillesii Pancratium maritimum Salsola kali Salsola ruthenica Medicago littoralis var littoralis pomoea stolonifera Cl Stellarietea media'nın karakteristikleri Bromus tectorum 2m2 Digitaria sanguinalis Bromus rigidus 2m2 Lagurus ovatus Crepis vesicaria Geranium molle subsp molle Rostraria cristata var cristata* Chrysanthemum coronarium* Silene colorata** Anagallis arvensis var caerulea nula viscosa 24 25 0,8 2 D 95 1 75 0,7 45 KU 2 16 0,6 10 G 100 0,6 75 0,7 60 KU 558 282* 203 386 16 16 16 25 0,4 1,5 0,7 0,5 20 2 10 G K B 95 80 95 75 0,5 0,4 0,5 0,6 80 60 10 70 0,4 0,2 0,4 0,5 35 25 90 25 KU KU KU KU 385 25 1 10 KD 70 0,5 65 0,3 25 KU 208 308 3 284 16 16 16 16 0,6 1 1 2 5 60 10 2 G D B D 95 80 70 75 0,3 0,6 0,4 0,5 5 75 65 60 0,6 0,4 0,4 0,2 90 25 15 20 KU KU KU KU 44 44 43 44 2a2 44 43 43 2a2 43 43 44 43 2a2 2a2 2a2 2a1 2a2 2a1 2m2 4 Bulunma sınıfı Tablo 436 Echio angustifolii-ononidetum natrix ssp hispanicae ass nov Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) V V V

4 BULGULAR VE TARTŞMA Crepis foetida subsp foetida Brassica tournefortii Chenopodium album subsp album var album 2a1 2a1 2m2 Diğerleri Avena clauda Hordeum murinum subsp murinum Torilis arvensis subsp neglecta Paronychia argentea var argentea Euphorbia terracina Hedypnois cretica Alhagi pseudoalhagi Phragmites australis 2a2 2a1 2a1 Tek tekerrürlü türler: Erucaria hispanica (24, ), Echium vulgare (282, ), Gladiolus kotschyanus (2, ), Trifolium campestre (2, ), Trifolium resupinatum var microcephalum (2, ), Bromus pseudobrachystachys (558, ), Erodium cicutarium subsp cicutarium (441, ), Trifolium stellatum (441, ), Crepis foetida subsp commutata (203, ), Lotus halophilus var halophilus (481, ), Urospermum picroides (481, ), Catapodium rigidum subsp rigidum var rigidum (558, ), Anchusa aggregata (481, ), Carlina oligocephala subsp oligocephala (441, ), Koeleria cristata (24, ), Erodium gruinum (481, ), mperata cylindrica var cylindrica (441, ), Valantia hispida (481, ), Lolium rigidum var rottbollioides (2, ), Daucus littoralis (282, ), Picris altissima (3, ), Scolymus hispanicus (2, ) Uslu (1977) Mersin ve Silifke arasındaki sahil kumullarında Ononidetum hispanicae Uslu 1975 birliğini tespit etmiştir Bu birlikte en çok tekerrür eden bitkiler Cynodon dactylon, Echium plantagineum dur Yayılış gösterdiği topraklar hafif alkali, kireçce zengin ve organik madde içeriği düşüktür Uslu (1977) tarafından tespit edilen bu birlik ile floristik benzerliğimiz %26,23 dür Gehu ve ark (1989) da Türkiyenin Akdeniz kıyılarında y a p t ı ğ ı araştırmada yine aynı Ononidetum hispanicae Uslu 1977 birliğini bulmuştur Bu birlik birliğimizle aynı sınıfa bağlıdır fakat ordosu (Helichryso-Crucianelletalia maritimi Gehu, Riv Mar, R Tx 1973) ve alyansı (Lotion cretici Eig 1938 em) farklıdır Floristik benzerliğimiz %16,87 dir 42(2)(b)(c) Parapholido incurvae-thymelaeetum hirsutae ass nov birliği (Tablo 439) Birlik Akyapı ve civarındaki tepeciklerde, Kuş Gözlem Kulesi civarındaki kıyıya yakın düzlüklerde ve bir miktar da Dalyan güneyindeki düzlük ve yüksekliği 80cm e varan kum tepeleri üzerlerinde tespit edilmiştir (Fotoğraf 4) 5

4 BULGULAR VE TARTŞMA Bu birlik ilk kez tarafımızdan 7 örneklik alanla tanımlanmıştır Örneklik alanların numaraları, örneklemenin yapıldığı yerin yüksekliği, zamanı ve GPS koordinatları tablo 437 de verilmiştir Birliğin tip örneklik alan numarası 107 dir Tablo 437 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik Tarih 405 40cm 24/4/2005 404 40cm 24/4/2005 482 70cm 28/4/2005 107 15/6/2004 GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 16 919 N: 36 16 900 165 30cm 13/7/2004 E: 33 58 544 E: 33 56 657 N: 36 16 9 N: 36 17 228 167 80cm 13/7/2004 E: 33 58 534 E: 33 56 318 N: 36 18 096 N: 36 17 100 181 30cm 14/7/2004 E: 34 01 213 E: 33 56 097 N: 36 17 490 E: 33 56 048 Fotoğraf 4 Parapholido incurvae-thymelaeetum hirsutae ass nov Birliğinin Genel Görünümü Yapılan analizler sonucunda bu birlik hafif derecede alkali, çok fazla kireçli, tuzsuz, çok az fosfor ve fazla potasyum içerikli topraklarda yayılış göstermiştir Birliğin topraklarında organik madde içeriği azdır Bu topraklar orta bünyeli (kumlu tın) topraklardır ve kum oranı %71,33 kil oranı %,02 ve silt oranı %16,65 dir (Tablo 438) 6

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 438 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Satur %' si Toplam Toprak Kireç % İŞBA Tuz % Reaksiyon CaCO3 (ph) 1/10 40 0,050 7,41 40,32 Yarayışlı kg/da Organik % KUM P 2 05 K2O Madde 2,06 1,29 1,66 71,33 % KİL,02 % SİLT BÜNYE 16,65 SL Birliğin genel örtüşü %55-100 arasında değişmektedir Çalı katı bolluk ve örtüşü fazla olduğundan hakimdir Ot katının çeşitliliği de fazladır Birliğin karakteristik türleri Thymelae hirsutae, Parapholis incurva ve Bromus rubens dir Birliğin floristik kompozisyonu çok zengin ve %50 si de Akdeniz elementidir Birlikde Ammophiletea sınıfının karakteristik bitkilerinin yanı sıra Stellerietea media v e Salicornieteae fruticosae sınıfı karakteristikleride görülmektedir Ammophiletea karakteristiklerinden O n o n i s n a t r i x subsp h i s p a n i c a ve iştirakçilerden Catapodium rigidum subsp rigidum var r igidum birlik içerisinde karakteristik ve ayırt edici türler dışında en fazla tekerrüre sahip olan türlerdir Yine bu sınıf içerisindeki Pancratium maritimum EN, Limonium graecum var graecum ve Zygophyllum album V U, Euphorbio-Ammophilion arundinaceae den de Ambrosia maritima EN tehlike kategorisindedir Bunlardan Limonium graecum var graecum hariç diğerlerinin bolluk ve örtüşü oldukça azdır (Tablo 439) Birlik bir önceki birlikteki sintaksonomik üst birimlere bağlanmıştır (Ammophiletea, Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae, Euphorbio- Ammophilion arundinaceae) Çakan ve ark (2003a) Çukurova Deltasında yaptığı vejetasyon araştırmasında hareketli ön kumul tepelerinin arkasında yer alan 4-6m yükseklikteki hareketli 2 kum tepelerinin güneyinde Maresio nanae-thymelaeetum hirsutae Çakan, Düzenli, Karaömerlioğlu 2003 birliğini tespit etmiştir Birliğin karakteristik ve ayırtedici türleri Trachomitum venetum ssp sarmatiense, Maresia nana ve Artemisia scoparia dır Kumlu bünyeli (kum boyutu 100-300µ), tuzsuz, hafif bazik, yüksek kireçli ve organik madde içeriği %1,32-1,85 olan topraklarda yayılış göstermektedir Sintaksonomik birimlerimiz aynıdır Floristik benzerliğimizde %30,88 dir 7

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 439 Parapholido incurvae-thymelaeetum hirsutae ass nov 405 16 0,4 14 D 95 404 16 0,4 18 D 100 482 25 0,7 100 107* 16 0 2 G 100 165 16 0,3 10 D 90 Çalı katı yüksekliği (m) 1,4 1,3 1,3 1,2 1,5 2 1 Çalı katı örtüşü (%) 35 50 70 60 85 80 40 Ot katı yüksekliği (m) 0,6 0,7 1 0,4 0,7 0,7 0,4 Ot katı örtüşü (%) 85 80 65 40 35 30 15 Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) KU KU KU KU KU KU KU 33 2a2 33 44 44 55 2a2 44 33 V V 2a1 2a1 V 2a2 2a2 2a2 2a1 2a2 2a2 2a2 Birliğin karakteristikleri Thymelaea hirsuta Parapholis incurva Bromus rubens Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae karakteristikleri Ononis natrix subsp hispanica* Limonium graecum var graecum Ambrosia maritima Trifolium purpureum var purpureum Verbascum sinuatum var sinuatum* Silene kotschyi var maritima* Cl Ammophiletea ve Or Ammophiletalia* karakteristikleri Polygonum equisetiforme Elymus farctus subsp bessarabicus var bessarabicus Pancratium maritimum Echium angustifolium Sporobolus virginicus Eryngium maritimum Scirpoides holoschoenus Zygophyllum album pomoea stolonifera Medicago marina Cakile maritima Saccharum ravennae Vulpia fasciculata* Cl Stellarietea media nın karakteristikleri Rostraria cristata var cristata Crepis foetida subsp foetida Lagurus ovatus Plantago lagopus Silene colorata nula viscosa Anagallis arvensis var caerulea Anagallis arvensis var arvensis Bromus tectorum Trisetaria loeflingiana Crepis vesicaria Cl Salicornietea fruticosae nın karakteristikleri 8 167 25 0,8 45 G 95 181 25 0,3 50 K 55 Bulunma sınıfı Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%)

4 BULGULAR VE TARTŞMA Plantago coronopus subsp commutata Salsola soda Plantago maritima Spergularia bocconii Halimione portulacoides nula crithmoides Diğerleri Catapodium rigidum subsp rigidum var rigidum Urginea maritima Torilis arvensis subsp neglecta Sarcopoterium spinosum Minuartia picta Trifolium resupinatum var microcephalum Phalaris aquatica Lolium rigidum var rottbollioides Carthamus lanatus Filago eriocephala Asteriscus aquaticus Anthemis cotula Cardopatium corymbosum Plantago cretica Limonium sinuatum Hedypnois cretica Asphodelus aestivus 2a2 2b1 V Tek tekerrürlü türler: Herniaria hirsuta (482, ), Astragalus hamosus (405, ), Juncus pygmaeus (405, ), Euphorbia terracina (482, ), Legousia speculum-veneris (404, ), Bromus pseudobrachystachys (107, ), Scolymus hispanicus (165, ), Lotus halophilus var halophilus (482, ), Urospermum picroides (405, ), Erodium gruinum (404, ), Paronychia argentea var argentea (482, ), Valantia hispida (482, ), Centaurium pulchellum (404, ), Bupleurum orientale (482, ), Trifolium campestre (107, ), Secale cereale var cereale (404, ), Limonium angustifolium (405, ), Evax eriosphaera (404, ), Anemone coronaria (405, ), Onobrychis crista-galli (404, ), Myrtus communis subsp communis (107, ), 42(2)(b)(d) Helianthemum stipulatum bitki topluluğu (Tablo 441) Bu topluluk yaygın olarak Kum mahallesi- Akış ın kulübesi arasında kalan, yüksekliği 50cm den 1m ye varan 2 ve 3 kum tepeleri arasındaki düzlükler üzerinde tespit edilmiştir (Fotoğraf 413) Bunlar kıyıdan rüzgar etkisi ile taşınan kumlarla oluşmuş ve az çok sabit hale geçmiş kumullardır 5 örneklik alan yapılarak bu topluluk ilk kez bu araştırma ile tespit edilmiştir Yapılan bu örneklik alanlar tablo 440 da görülmektedir 9

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 440 Topluluğa Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik 95 1m 76 1m 130 1m Tarih GPS koordinatlarıöa no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 17 637 N: 36 17 104 149 50cm /7/2004 E: 33 56 022 E: 33 56 720 N: 36 17 849 N: 36 17 941 /6/2004 39 1m 22/5/2004 E: 33 55 736 E: 33 55 586 N: 36 17 334 16/6/2004 E: 33 56 227 13/6/2004 Fotoğraf 413 Helianthemum stipulatum Topluluğunun Genel Görünümü Bu topluluk genel tabloların incelenmesi esnasında tespit edilmiştir Bundan dolayı topluluğa ait toprak örneği alınmamıştır Genel örtüşü 90-100 arasında değişmekte, çalı ve ot katlarından oluşmaktadır Floristik kompozisyonda çalı katı hakimdir Topluluğun karakteristiği Helianthemum stipulatum çalısıdır Topluluğun floristik kompozisyonu çok zengin değil fakat %60 ı Akdeniz floristik elementidir Ammophiletea sınıfının karakteristik bitkilerinin yanı sıra az da olsa Stellerietea media sınıfı üyeleri de görülmektedir Toplulukda hakim sınıfın karakteristiği olan Ononis natrix subsp hispanica v e Vulpia fasciculata nın tekerrür sınıflarıda oldukça yüksektir Euphorbio-Ammophilion arundinaceae den tek tekerrürlü, LR(nt) tehlike kategorisinde ve endemik Onopordum boissieri düşük bir örtüş ve bollukla topluluk içerisinde bulunmaktadır (Tablo 441) 130

4 BULGULAR VE TARTŞMA Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) 95 16 1 95 0,8 95 0,4 20 76 16 1 2 K 95 0,6 95 0,3 10 130 16 1 2 G 95 0,6 95 0,3 15 149 16 0,5 100 0,5 95 0,3 20 39 16 1 25 G 90 0,7 80 0,3 25 Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) KU KU KU KU KU Bulunma sınıfı Tablo 441 Helianthemum stipulatum Topluluğu 54 43 43 43 43 V V V Topluluğun karakteristikleri Helianthemum stipulatum Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae karakteristikleri Ononis natrix subsp hispanica Silene kotschyi var maritima Verbascum sinuatum var sinuatum Onopordum boissieri Cl Ammophiletea ve Or Ammophiletalia* karakteristikleri Vulpia fasciculata* Echium angustifolium Cl Stellarietea media'nın karakteristikleri Lagurus ovatus Bromus tectorum Diğerleri Paronychia argentea var argentea Hordeum murinum subsp murinum Asphodelus aestivus Tek tekerrürlü türler: Trifolium resupinatum varmicrocephalum (76, ), Carthamus lanatus (76, ), Anchusa aggregata (76, ), Torilis arvensis subsp neglecta (95, ), Sarcopoterium spinosum (149, ), Catapodium rigidum subsp rigidum var rigidum (95, ), Çakan ve ark (2003a) Çukurova Deltasında yaptığı vejetasyon araştırmasında karaya en yakın olan sabit kum tepeleri üzerindeki güneye bakan yamaçlarda bizim topluluğumuzun birliğini tespit etmiştir Karakteristik ve ayırtedici türlerini Helianthemum stipulatum, Silene kotschy var maritima, Cuscuta planiflora, Medicago minima var minima ve Ononis serrata olarak tanımlamıştır Birlik kumlu bünyeli (kum boyutu 100-300µ), eser miktarda tuzlu, ph 7,47-8,00, %15,44-19,30 kireçli ve organik madde içeriği %0,26-1,06 olan topraklarda yayılış göstermektedir Aynı sintaksonomik birimlere bağlanmıştır ve floristik benzerliğimiz %18,92 dir Gehu ve ark (1989) da Türkiyenin Akdeniz kıyılarında yaptığı araştırmada Cypero capitati-helianthemum stipulati Gehu, Uslu, Costa 1989 birliğini tanımlamıştır Bu 131

4 BULGULAR VE TARTŞMA birlikte yine aynı sınıfa bağlanmıştır Fakat bağlandığı ordo (HelichrysoCrucianelletalia maritimi Gehu, Riv Mar, R Tx 1973) ve alyans (Lotion cretici Eig 1938) farklıdır Floristik benzerliğimiz %16,33 dür 42(2)(c) Nemli Kumul Çukurlukları Vejetasyonu Araştırma alanı nemli kumul çukurluklarında 19 adet örneklik alan yapılmış ve bunların değerlendirilmesi sonucu 2 topluluk tespit edilmiştir Bunlar mperata cylindrica var cylindrica ve nula viscosa ile karakterize edilmiştir Nemli kumul çukurlukları habitatlarında tespit edilen bu topluluklar da yine daha önceki sintaksonomik birimlere bağlanmışlardır Bunlar Ammophiletea Br-Bl & Tüxen ex Westhoff, Dijk & Passchier 1946 sınıfı, Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae Br-Bl (1931) 1933 em JM et J Gehu 1988 ordosu ve EuphorbioAmmophilion arundinaceae Br-Bl (1931) 1933 em JM et J Gehu 1988 alyansıdır 42(2)(c)(a) mperata cylindrica var cylindrica-trisetaria loeflingiana bitki topluluğu (Tablo 444) Cırba göleti batısı, Göksu nehri doğusu, Akyapı güneyi ve Paradeniz arasında kalan alanlarda ve Kum mahallesinde Eski Bina doğusundaki 60cm ve bazen 1m ye varan kum tepeleri üzerinde yaygındır (Fotoğraf 414) Buralar denizden gelen nem ve taban suyu etkisinde olan alanlardır Bu alanlardan yapılan 9 örneklik alanın değerlendirilmesi sonucu bu topluluk ilk kez bu araştırma ile tespit edilmiştir (Tablo 442) Topluluğun tip örneklik alan numarası 233 dür Tablo 442 Topluluğa Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik Tarih 585 30cm 15/5/2005 556 14/5/2005 233 16/7/2004 440 20cm 25/4/2005 56 60cm 29/5/2004 GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 18 627 N: 36 19 169 595 50cm 15/5/2005 E: 34 03 755 E: 34 04 321 N: 36 18 071 N: 36 18 016 16 1m 20/5/2004 E: 34 03 7 E: 33 55 425 N: 36 16 547 N: 36 17 956 546 40cm 14/5/2005 E: 33 58 376 E: 34 02 947 N: 36 17 028 N: 36 18 006 548 50cm 14/5/2005 E: 33 58 704 E: 34 02 943 N: 36 17 860 E: 33 55 659 132

4 BULGULAR VE TARTŞMA Fotoğraf 414 mperata cylindricae var cylindricae-trisetaria loeflingiana Topluluğunun Genel Görünümü Bu topluluktan alınan 2 adet toprak örneğinin analiz sonuçları (Tablo 443) topluluğun hafif alkali, çok fazla kireçli, tuzsuz, çok az ya da az fosfor ve fazla potasyum içerikli topraklarda yayılışa sahip olduğunu göstermektedir Bu topraklarda organik madde içeriği azdır Orta bünyeli (kumlu tın) topraklardır ve kum oranı %92,15-94,53 kil oranı %1,81-3,46 ve silt oranı %3,66-4,39 dur Tekstürü kumlu olan bu toprakların kum fraksiyonlarıda %,04 ü kaba, %13,02 si orta ve %69,51 i incedir Tablo 443 Topluluğa Ait Toprak Analiz Sonuçları Satur %' Toplam Toprak Kireç % Yarayışlı kg/da Organik % KUM % KİL % SİLT BÜNYE si İŞBA Tuz % Reaksiyon CaCO3 P 2 05 K2O Madde (ph) 1/10 36 0,072 7,45 65,34 2,88 56,21 1,82 94,53 1,81 3,66 S 35 0,013 7,93 45,54 3,29 90,72 1,35 92,15 3,46 4,39 S Tablo 444 de görüldüğü gibi topluluğun genel örtüşü %80-100 arasında değişmekte, çoğunluğunu otlar ve çok azını da çalılar oluşturmaktadır Topluluğun karakteristik türleri mperata cylindrica var cylindrica ve Trisetaria loeflingiana dır Floristik kompozisyon çok zengindir ve Akdeniz elementleri (%35) çoğunluktadır Toplulukda özellikle Ammophiletea sınıfının karakteristik bitkileri hakimdir 133

4 BULGULAR VE TARTŞMA Stellerietea media, Saginetea maritima ve daha az da Salicornietea fruticosae karakteristikleri görülmektedir Floristik kompozisyonda en fazla tekerrüre sahip olan türler Ammophilion alyansı karakteristiği Ononis natrix s u bsp hispanica, Stellerietea media karakteristiği nula viscosa, Rostraria cristata v a r cristata, Euphorbio-Ammophilion arundinaceae den Ambrosia maritima, ve iştirakçilerden de Trifolium campestre dir Ayrıca hakim sınıftan Pancratium maritimum EN, Bromus psammophilus CR, Euphorbio-Ammophilion arundinaceae d e n d e Ambrosia maritima EN tehlike kategorisindedir ve düşük örtüş-bollukları vardır Tablo 444 mperata cylindrica var cylindrica-trisetaria loeflingiana Bitki Topluluğu Topluluğun karakteristikleri mperata cylindrica var cylindrica Trisetaria loeflingiana Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae karakteristikleri Ambrosia maritima Ononis natrix subsp hispanica Trifolium purpureum var purpureum Silene kotschyi var maritima Verbascum sinuatum var sinuatum Cl Ammophiletea ve Or EuphorbioAmmophiletalia arundinaceae* karakteristikleri Vulpia fasciculata* Polygonum equisetiforme Scirpoides holoschoenus Xanthium strumarium subsp cavanillesii Pancratium maritimum Echium angustifolium Euphorbia paralias Sporobolus virginicus Bromus rigidus Medicago littoralis var littoralis Bromus psamophilus Pseudorlaya pumila Euphorbia peplus var peplus Saccharum ravennae Cl Stellarietea media'nın karakteristikleri 585 25 0,3 95 0,4 15 0,5 90 KU 556 25 0 95 0,6 35 0,7 80 KU 33 33 2a2 44 2m2 134 233* 440 25 25 0 0,2 5 95 100 0,2 0,2 1 1 1 0,4 95 100 KU KU 56 16 0,6 65 KD 100 1 40 0,7 85 KU 595 16 0,5 100 0,6 20 0,7 90 KU 16 546 16 16 1 0,4 40 B 100 80 0,2 0,2 1 1 0,8 0,8 100 80 KU KU 548 16 0,5 10 D 90 0,2 1 0,8 90 KU 44 44 33 43 43 V 2m2 2a2 44 2m2 2a2 2a2 2m1 Bulunma sınıfı Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak)

4 BULGULAR VE TARTŞMA nula viscosa Rostraria cristata var cristata* Crepis vesicaria Crepis foetida subsp foetida Anagallis arvensis var caerulea Anagallis arvensis var arvensis Lagurus ovatus Digitaria sanguinalis Bromus rigidus Bromus tectorum Plantago lagopus* Brassica tournefortii Vitex agnus-castus Sonchus oleraceus Cl Saginetea maritimae'nın karakteristikleri Catapodium rigidum subsp rigidum var rigidum Parapholis incurva Polypogon maritimus subsp maritimus Centaurium pulchellum Blackstonia perfoliata subsp perfoliata Centaurium erythraea subsp rumelicum Cl Salicornietea fruticosae'nın karakteristikleri Limonium virgatum nula crithmoides Suaeda prostrata subsp prostrata Juncus maritimus Diğerleri Trifolium campestre Trifolium stellatum Melilotus alba Juncus pygmaeus Phragmites australis Avena clauda Alhagi pseudoalhagi Sarcopoterium spinosum Torilis arvensis subsp neglecta Torilis nodosa Minuartia picta Filago eriocephala Crepis foetida subsp commutata 2m1 2m2 2a2 2a2 2m2 2a1 2m2 2m1 2m1 2m2 2a1 2a2 2a2 2m2 2m2 2a2 2a1 2m1 2m1 Tek tekerrürlü türler: Ornithogalum umbellatum (440, ), Chondrilla juncea var juncea (56, ), Phalaris paradoxa var praemorsa (16, ), Hedypnois cretica (233, ), Anthemis cotula (440, ), Trifolium resupinatum var microcephalum (440, ), Lolium rigidum var rottbollioides (16, ), Centaurium erythraea subsp turcicum (556, ), Hypericum triquetrifolium (223, ), Legousia speculum-veneris (223, 2a2), Linum bienne (16, 2a2), Euphorbia terracina (56, ), Juncus inflexus (585, ), Nerium oleander (548, ), Urospermum picroides (440, ), Aster subulatus (223, ), Aegilops umbellulata subsp umbellulata (16, ), Trifolium fragiferum (223, ), Linum corymbulosum (56, ) Rivas ve ark (2001) Portekiz ve İspanya vejetasyonunda Nerio-Tamaricetea Br-Bl & O Bolòs 1958 sınıfı, Tamaricetalia Br-Bl & O Bolòs 1958 em zco, Fernández-González & A Molina 1984 ordosu ve mperato cylindricae-erianthion ravennae Br-Bl & O Bolòs 1958 alyansına bağlı olan Equiseto ramosissimimperatetum cylindricae Ron in Bellot, Ron & Carballal 1979 birliğini bulmuşlardır 135

4 BULGULAR VE TARTŞMA Sabater ve ark (2003) de yine aynı bölgede aynı sınıf, ordo ve alyansa bağlı olan Panico-mperatetum cylindricae M B Crespo 1989 adıyla bir birlik bulmuşlardır Bu birliklerin topluluğumuzla benzerliği çok azdır Bunların floristik, ekolojik özellikleri ve bağlandığı birimleri ülkesel ve yöreseldir 42(2)(c)(b) nula viscosa bitki topluluğu (Tablo 447) Cırba göleti batısındaki 40cm yüksekliğindeki kum tepeciği, MEB İzci kampı güneyi ve Akış ın kulübesi güneyindeki mirengi taşı yakınındaki kum tepeleri arasında yer alan çukurluklarda görülmektedir (Fotoğraf 415) Buralar taban suyu etkisine maruz kalan nemli ya da sulu alanlardır 4 örneklik alan yapılmıştır Yapılan bu örneklik alanların numaraları, örneklemenin yapıldığı yerin yüksekliği, zamanı ve GPS koordinatları tablo 445 de verilmiştir Tablo 445 Topluluğa Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik 589 40cm 157 Tarih GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 18 754 N: 36 22 305 15/5/2005 291 20/7/2004 E: 34 03 946 E: 34 04 392 N: 36 17 008 N: 36 22 316 13/7/2004 283 20/7/2004 E: 33 56 789 E: 34 04 503 Bu topluluğa ait 2 adet toprak örneğinin yapılan analizleri sonucunda bu topluluk hafif veya kuvvetli alkali, çok fazla kireçli, tuzsuz, çok az fosfor ve fazla potasyum içerikli topraklarda yayılış göstermektedir (Tablo 446) Organik madde içeriği çok az veya azdır Hafif bünyeli (kumlu tın) kum oranı %92,27-96,54 kil oranı %1,81-6,73 ve silt oranı %1,00-1,65 dir Tablo 446 Topluluğa Ait Toprak Analiz Sonuçları Satur %' Toplam Toprak Kireç % Yarayışlı kg/da Organik Reaksiyon % KUM % KİL % SİLT BÜNYE si İŞBA Tuz % CaCO3 P 2 05 K2O Madde (ph) 1/10 40 0,069 7,82 43,56 2,67 90,72 0,78 96,54 1,81 1,65 S 35 0,025 8,27 9,08 38,60 1,02 95,69 136 1,32 92,27 6,73 1,00 S

4 BULGULAR VE TARTŞMA Fotoğraf 415 nula viscosa Topluluğunun Genel Görünümü Tablo 447 de görüleceği gibi topluluğun genel örtüş % si 80-95 dir Yüksek oranda örtüş ve bolluk gösteren hakim tür (nula viscosa) çalı formunda altında da zengin bir ot tabakası vardır Topluluğun floristik kompozisyonu zengindir Çok yıllık bitkiler %50 oranındadır Yine Akdeniz elementleri çoğunluktadır (%40) Topluluk Ammophiletea sınıfının karakteristik bitkilerinin yanı sıra Saginetea maritima v e Stellerietea media karakteristiklerini içerir Saginetea maritima üyelerinden Polypogon maritimus subsp maritimus yüksek bolluk ve örtüşe sahiptir Phragmites australis de topluluk içerisinde yüksek tekerrürlü iştirakçilerdendir Düşük bir örtüş ve bolluktaki hakim sınıf karakteristiği Pancratium maritimum ve Euphorbio-Ammophilion arundinaceae den Ambrosia maritima EN tehlike kategorisindedir Yapılan literatür araştırmalarında nula viscosa ile yapılmış sintaksonlara rastlanmıştır Fakat bunlar bizim topluluğumuzdan floristik ve ekolojik olarak büyük ayrıcalıklar göstermektedir 137

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 447 nula viscosa Topluluğu Bulunma sınıfı Quadrat No 589 157 291 283 Quadrat Boyutu (m²) 25 16 16 16 Yükseklik (m) 0,4 0 0 0 Eğim ( ) 5 Yön B Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) 80 90 95 80 Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) 0,6 0,8 1 0,6 Çalı katı örtüşü (%) 60 50 75 70 Ot katı yüksekliği (m) 1,9 0,7 0,5 0,3 Ot katı örtüşü (%) 50 55 65 40 Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) KU KU KU KU Topluluğun karakteristikleri 43 33 44 43 V nula viscosa Or Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae ve Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae* karakteristikleri 2m1 Ambrosia maritima* 2a2 2a2 Vulpia fasciculata Ononis natrix subsp hispanica* Verbascum sinuatum var sinuatum* Cl Ammophiletea'nın karakteristikleri Polygonum equisetiforme 2a2 2m2 Scirpoides holoschoenus Cyperus capitatus Xanthium strumarium subsp cavanillesii Sporobolus virginicus Pancratium maritimum Echium angustifolium Bromus rigidus Cl Saginetea maritimae'nın karakteristikleri Polypogon maritimus subsp maritimus V Centaurium pulchellum Centaurium erythraea subsp rumelicum Catapodium rigidum subsp rigidum var rigidum Parapholis incurva Cl Stellarietea media nın karakteristikleri Crepis foetida subsp foetida Anagallis arvensis var caerulea Bromus rigidus Rostraria cristata var cristata Diğerleri 2a2 V Phragmites australis Torilis arvensis subsp neglecta Vitex agnus-castus 2m2 Juncus pygmaeus Tek tekerrürlü türler: Legousia speculum-veneris (283, ), Juncus littoralis (283, ), Trifolium stellatum (157, 1), Trifolium campestre (157, ), Melilotus alba (589, ), mperata cylindrica var cylindrica (157, ), Plantago afra (157, ), Sarcopoterium spinosum (589, ), Alhagi pseudoalhagi (589, ) 42(2)(d) Kumul Çalılıkları Vejetasyonu Kumul çalılıkları habitatlarında 27 adet örneklik alan yapılmış ve bunların değerlendirilmesi sonucu 3 birlik ve 1 topluluk tespit edilmiştir Bunlar Myrtus communis subsp communis, Vitex agnus-castus, Populus euphratica ve Nerium oleander ile karakterizedir 138

4 BULGULAR VE TARTŞMA Kumul çalılıkları habitatlarında tespit edilen bu birlikler ve topluluk yine kumul habitatlarının karakteristiği olan aynı sınıf (Ammophiletea), o r d o (Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae) ve alyansa (Euphorbio-Ammophilion arundinaceae) bağlanmaktadır 42(2)(d)(a) Sorgho halepense var halepense-myrtetum communis ssp communis ass nov birliği (Tablo 450) Bu birlik ilk kez tarafımızdan Kum mahallesi ile Akış ın kulübesi arasında kalan 50cm den 3m ye varan yüksekliklerdeki kum tepeleri üzerinden ve yamaçlarından tanımlanmıştır (Fotoğraf 416) Buralar denizden gelen nemli rüzgarların etkisi altındadır Kıyıdan içerilere doğru gidildikçe 2, 3, 4 ve bazı yerlerde de 5 sırada oluşan daha yaşlı sabit kum tepeleri görülmektedir Yapılan 7 örneklik alanın değerlendirilmesi sonucu ilk kez tarafımızdan tespit edilen birliğin tip örneklik alan numarası 148 dir (Tablo 448) Tablo 448 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik Tarih 69 50cm /6/2004 148 50cm /7/2004 70 /6/2004 3 1m 15/6/2004 GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 17 737 N: 36 17 622 87 2m 13/6/2004 E: 33 56 037 E: 33 55 966 N: 36 17 052 N: 36 17 879 44 3m 22/5/2004 E: 33 56 782 E: 33 55 655 N: 36 17 750 N: 36 17 6 98 80cm 13/6/2004 E: 33 56 017 E: 33 56 000 N: 36 17 575 E: 33 56 202 Toprak örneklerinin analizleri sonucu birliğin hafif alkali, çok fazla kireçli, tuzsuz, az fosfor ve fazla potasyum içerikli olduğu görülmüştür (Tablo 449) Organik madde içeriği orta derecededir Orta bünyeli (kumlu tın) topraklardır ve kum oranı %96,53 kil oranı %1,82 ve silt oranı %1,65 dir Tablo 449 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Satur %' si Toplam Toprak Kireç % Yarayışlı kg/da Organik % KUM % KİL % SİLT BÜNYE İŞBA Tuz % Reaksiyon CaCO3 P 2 05 K2O Madde (ph) 1/10 50 0,029 7,66 71,28 5,14 42,40 2,60 96,53 1,82 1,65 S 139

4 BULGULAR VE TARTŞMA Fotoğraf 416 Sorgho halepense var halepense-myrtetum communis ssp communis ass nov Birliğinin Genel Görünümü Birliğin genel örtüşü %85-100 arasında değişmektedir Hakim tür çalı formundadır ve birlik bitkilerinin yarıya yakınını çok yıllık otlar oluşturmaktadır Karakteristik türleri Myrtus communis subsp communis ve Sorghum halepense var halepense dir Floristik kompozisyon oldukça zengindir ve %50 si Akdeniz elementidir Birlikde Ammophiletea sınıfının karakteristik bitkilerinin yanı sıra Quercetea ilicis ve azda olsa Stellerietea media karakteristikleride görülmektedir Topluluğun hakim sınıfının karakteristiği Polygonum equisetiforme, Quercetea ilicis karakteristiği Rhamnus oleoides subsp graecus v e Prasium majus, Stellerietea media karakteristiği olan Lagurus ovatus, iştirakçilerden Asphodelus aestivus v e Sarcopoterium spinosum unda tekerrürleri fazladır Hakim sınıfta bulunan Bromus psammophilus CR ve Euphorbio-Ammophilion arundinaceae deki Ambrosia maritima E N, endemik Onopordum boissieri LR(nt) ve iştiraçilerdeki Cyprina gracilis EN tehlike kategorisindedir Bunların hepsinin birlikteki bolluk ve örtüşleri zayıftır (Tablo 450) Birlik Ammophiletea, Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae, Euphorbio-Ammophilion arundinaceae birimlerine bağlamıştır 140

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 450 Sorgho halepense var halepense-myrtetum communis ssp communis ass nov Birliğin karakteristikleri Myrtus communis subsp communis Sorghum halepense var halepense Or Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae ve Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae* karakteristikleri Polygonum equisetiforme* Silene kotschyi var maritima* Verbascum sinuatum var sinuatum* Ambrosia maritima* Ononis natrix subsp hispanica* Vulpia fasciculata Onopordum boissieri* Cl Ammophiletea'nın karakteristikleri Scirpoides holoschoenus Ephedra campylopoda Bromus rigidus Saccharum ravennae Helianthemum stipulatum Bromus psamophilus Sporobolus virginicus Euphorbia peplus var peplus Crepis foetida subsp foetida Trachomitum venetum subsp sarmatiense Cl Quercetea ilicis'in karakteristikleri Rhamnus oleoides subsp graecus Prasium majus Rubia tenuifolia Pistacia terebinthus subsp palaestina Smilax aspera Osyris alba Ceratonia siliqua Vitex agnus-castus* Phillyrea latifolia Juniperus oxycedrus subsp macrocarpa Cl Stellarietea media'nın karakteristikleri Lagurus ovatus Bromus tectorum Brassica tournefortii Plantago lagopus Digitaria sanguinalis nula viscosa Rostraria cristata var cristata 141 69 148* 70 3 87 36 36 16 16 36 0,5 0,5 0 1 2 15 10 55 GD G G 100 100 100 95 85 1,8 2 1,7 1,5 0,8 80 85 90 80 80 0,8 0,8 0,8 0,7 0,5 60 45 70 25 30 KU KU KU KU KU 44 36 3 0,5 G 95 1,5 90 0,4 20 KU 98 16 0,8 3 GB 100 1,5 90 0,7 35 KU 44 44 44 33 33 54 43 V V 2a1 V 2a2 2a2 2a2 2a2 V V 2a2 2a2 2a2 V Bulunma sınıfı Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak)

4 BULGULAR VE TARTŞMA Crepis vesicaria Diğerleri Asphodelus aestivus Sarcopoterium spinosum Torilis arvensis subsp neglecta Avena clauda Paronychia argentea var argentea Carthamus lanatus Legousia speculum-veneris Rhamnus depresssus Linum bienne Allium ampeloprasum Catapodium rigidum subsp rigidum var rigidum Polypogon maritimus subsp maritimus Cyprinia gracilis Nerium oleander Limonium meyeri Trifolium stellatum Trifolium campestre Daucus carota Trifolium resupinatum var microcephalum Alopecurus myosuroides var myosuroides 2a1 2a2 2a1 V V Tek tekerrürlü türler: Urtica pilulifera (3, ), Lathyrus stenophyllus (69,), Biscutella didyma (69,), Medicago scutellata (69,), Geranium purpureum (69, ), Convolvulus arvensis (69, ), Limonium echioides (3, ), Ammi visnaga (70, ), Melilotus alba (148, ), Galium murale (44, ), Avena sterilis subsp sterilis (87, ), Picris altissima (148, ), Anchusa aggregata (87, ), Euphorbia terracina (87, ), Tragopogon longirostris var longirostris (87, ), Anchusa caespitosa (44, ), Trifolium fragiferum (69, ), Erodium cicutarium subsp cicutarium (69, ), Lolium perenne (87,), Juncus littoralis (98, ), Cynanchum acutum subsp acutum (98, ), Phagnalon graecum (98, ), Orchis coriophora (148, ), Styrax officinalis (70, ), Centaurium pulchellum (70, ), Blackstonia perfoliata subsp perfoliata (70, ) Tela Botanica grubu (Assosiation, 2000) Calicotome villosae-myrtetum communis Guinochet in Guinochet & Drouineau 1944 birliğini tanımlamıştır Bu birlikle benzerlik çok azdır Floristik, ekolojik özellikleri ve sintaksonları yöresine özgüdür 42(2)(d)(b) Polygono equisetiformis-viticetum agni-casti ass nov birliği (Tablo 452) Kum mahallesi Havaalanı mevkiinde 0 ve 1,5m, Akış ın kulübesinin batı ve doğusundaki 1 ve 8m yükseklikteki kum tepeleri üzerinde ve yamaçlarında yaygın olarak görülen bu birlik ilk kez tarafımızdan tespit edilmiştir (Fotoğraf 417) Buralar genellikle şiddetli rüzgar erozyonuna maruz kalan tepecik veya tepelerdir 5 örneklik alan yapılarak tanımlanmıştır (Tablo 451) Birliğin tip örneklik alan numarası da 68 dir 142

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 451 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik 48 68 147 1m Tarih GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 17 893 N: 36 17 880 43 15m 22/5/2004 E: 33 55 518 E: 33 55 648 N: 36 17 805 N: 36 16 658 /6/2004 201 8m 15/7/2004 E: 33 55 678 E: 33 57 215 N: 36 17 088 /7/2004 E: 33 56 763 29/5/2004 Fotoğraf 417 Polygono equisetiformis-viticetum agni-casti ass nov Birliğinin Genel Görünümü Genel örtüş % si 80-100 arasındadır (Tablo 452) Hakim bir çalı katı ve bunun altında da zengin bir ot katı bulunmaktadır Floristik kompozisyon çok zengindir ve yarıya yakını yine Akdeniz elementidir Karakteristik türleri Vitex agnus-castus ve Polygonum equisetiforme dir Birlikde Ammophiletea sınıfının karakteristik bitkileri hakimdir, bunun yanısıra Stellerietea media ve çok az da Quercetea ilicis sınıflarının karakteristikleri de görülmektedir Hakim sınıfın karakteristiklerinden Verbascum sinuatum v a r sinuatum, Ononis natrix subsp hispanica, Bromus rigidus, Stellerietea media sınıfı karakteristiklerinden Lagurus ovatus ve birliğe iştirak eden Nerium oleander karakteristik ve ayırt edici türler dışında en fazla tekerrüre sahip olan türlerdir Ayrıca birliğe iştirakçi olarak katılan çok sayıda tek tekerrürlü bitkiler bulunmaktadır Ammophiletea sınıfı üyelerinden Limonium graecum var graecum ve Alhagi manniferae VU, Bromus psammophilus 143

4 BULGULAR VE TARTŞMA CR, Euphorbio-Ammophilion arundinaceae de endemik olan Onopordum boissieri LR(nt), iştirakçilerden Cyprina gracilis EN tehlike kategorisinde olup hepsi düşük bir örtüş ve bolluk göstermektedir Birlik bu habitatdaki diğer birlikler gibi aynı sintaksonomik üst birimlere bağlanmıştır (Ammophiletea, Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae, Euphorbio-Ammophilion arundinaceae) Tablo 452 Polygono equisetiformis-viticetum agni-casti ass nov 144 48 16 0 2 G 100 1,8 65 0,6 75 KU 68* 147 43 25 25 16 0,5 1 1,5 15 5 50 G D G 100 90 95 1,5 2 1,5 90 60 95 0,7 0,6 0,6 50 65 10 KU KU KU 201 25 8 75 G 80 2 80 0,3 1 KU 32 44 32 43 43 V V 2a2 2a2 2a2 2a2 2a2 Bulunma sınıfı Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) Birliğin karakteristikleri Vitex agnus-castus Polygonum equisetiforme Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae karakteristikleri Verbascum sinuatum var sinuatum Ononis natrix subsp hispanica Silene kotschyi var maritima Onopordum boissieri Limonium graecum var graecum Cl Ammophiletea ve Or Ammophiletalia* karakteristikleri Bromus rigidus Crepis foetida subsp foetida Bromus psamophilus Saccharum ravennae Vulpia fasciculata* Echium angustifolium Maresia nana Medicago littoralis var littoralis Scirpoides holoschoenus Helianthemum stipulatum Alhagi mannifera Cyperus capitatus Cl Stellarietea media nın karakteristikleri Lagurus ovatus Digitaria sanguinalis Brassica tournefortii nula viscosa Bromus tectorum Trisetaria loeflingiana Rostraria cristata var cristata

4 BULGULAR VE TARTŞMA Anagallis arvensis var caerulea Geranium molle subsp molle Cl Quercetea ilicis in karakteristikleri Rhamnus oleoides subsp graecus Prasium majus Myrtus communis subsp communis Diğerleri Nerium oleander Avena clauda Euphorbia terracina Anchusa caespitosa Sarcopoterium spinosum Asphodelus aestivus Lolium rigidum var rottbollioides Anchusa aggregata Schoenus nigricans 2a2 2a2 Tek tekerrürlü türler: Poa annua (48,), Picris altissima (147, ), Aegilops umbellulata subsp umbellulata (48, ), Scolymus hispanicus (68, ), Filago eriocephala (48, ), Linum bienne (48, ), Trifolium campestre (48, ), Legousia speculum-veneris (48, ), Hedypnois cretica (147, ), Torilis arvensis subsp neglecta (68, ), Paronychia argentea var argentea (147, ), Tragopogon longirostris var longirostris (48, ), Carlina oligocephala subsp oligocephala (43, ), Lythrum salicaria (68, ),Cyprinia gracilis (147, ), Torilis nodosa (147, ), Juncus littoralis (68, ), Plantago maritima (48, ), Polypogon maritimus subsp maritimus (48, ), Catapodium rigidum subsp rigidum var rigidum (147, ), Parapholis incurva (48, ), Plantago coronopus subsp commutata (48, ), Crypsis faktorovskyi (48, ), Sorghum halepense var halepense (68, ), mperata cylindrica var cylindrica (48, ) Çakan ve ark (2003a) nın Çukurova Deltasında yaptığı vejetasyon araştırmasında insan faaliyetlerinden etkilenen, tahrip olan, iç ve karada yer alan yaşlı kumul serileri üzerinde Sileno coloratae-viticetum agni-casti Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliğini tespit etmişlerdir Bu birliğin karakteristik ve ayırtedici türleri Vitex agnus-castus, Silene colorata ve Medicago praecox dur Birlik kumlu bünyeli, eser miktarda tuzlu, bazik, orta derecede kireçli ve organik madde içeriği düşük olan topraklarda yayılış göstermektedir Sintaksonomik olarak Sisymbrietea oficinalis (syn: Stellerietea media) sınıfı, Sisymbrietalia officinalis o r d o s u v e Laguro ovati-bromion rigidi alyansına bağlanmıştır ve floristik benzerliğimiz %28,07 dir Özen ve Kılınç (1995) ise Alaçam-Gerze ve BoyabatDurağan arasındaki bölgenin kuru dere yataklarında Euphorbio-Vitetum agni-casti Özen, Kılınç 1995 birliğini tanımlamıştır Bu birliğin karakteristik ve ayırtedici türleri ise Vitex agnus-castus, Asteriscus aquaticus, Euphorbia rigida, Cichorium intybus, Astrodaucus orientalis v e Crepis macrocarpus dur Phyllerea latifolia, Juniperus oxycedrus spp oxycedrus, Teucrium polium, Plantago lanceolata, Scabiosa rotata ve Rubus canescens v a r canescens birlikte iyi bir tekerrür 145

4 BULGULAR VE TARTŞMA göstermektedir Sintaksonomik olarak Quercetea ilicis sınıfına bağlanmıştır ve benzerliğimiz %19,06 dır 42(2)(d)(c) Ephedro campylopodae-populetum euphraticae ass nov birliği (Tablo 455) Kum mahallesi- Havaalanı mevkiinden Kuş Gözetleme Teraslarına kadar olan sahadaki 30cm-3m lik iç kumul tepeleri üzerinde ve düzlüklerinde, Kuyu mevkii ve MEB İzci kampı civarında yer alan Mavikent sitesi doğusundaki 2-8m lik kumul tepeleri üzerinde yaygın olarak bulunmaktadır (Fotoğraf 418) Buralar rüzgar erozyonuna maruz kalabilen yüksek kum tepeleridir Bu birlik ilk kez tarafımızdan 9 örneklik alan yapılarak tanımlanmıştır (Tablo 453) Birliğin tip örneklik alan numarası 136 dır Tablo 453 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik Tarih 92 1m 13/6/2004 136 30cm 16/6/2004 91 1m 13/6/2004 140 3m 17/6/2004 313 15m 21/7/2004 GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 17 684 N: 36 21 996 309 2m 21/7/2004 E: 33 56 047 E: 34 04 550 N: 36 17 350 N: 36 16 828 163 50cm 13/7/2004 E: 33 56 375 E: 33 57 5 N: 36 17 703 N: 36 21 978 3 75m 21/7/2004 E: 33 56 015 E: 34 04 482 N: 36 17 321 N: 36 21 980 310 8m 21/7/2004 E: 33 56 568 E: 34 04 520 N: 36 21 939 E: 34 04 525 Birliğe ait bir toprak örneği vardır (Tablo 454) Birlik hafif alkali, çok fazla kireçli, tuzsuz, az fosfor ve fazla potasyum içerikli topraklarda yayılış göstermektedir Organik madde içeriği orta derecededir Orta bünyeli (kumlu tın) topraklardır ve kum oranı %96,55 kil oranı %1,81 ve silt oranı %1,64 dür Kumlu tekstürlü bu topraklardan %5, si kaba, %25,56 sı orta, %66,04 ü ince kumludur Tablo 454 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Satur %' Toplam Toprak Kireç % Yarayışlı kg/da Organik Reaksiyon % KUM % KİL % SİLT BÜNYE si İŞBA Tuz % CaCO3 P 2 05 K2O Madde (ph) 1/10 44 0,0 7,40 57,42 3,29 56,21 2,18 96,55 1,81 1,64 S 146

4 BULGULAR VE TARTŞMA Fotoğraf 418 Ephedro campylopodae-populetum euphraticae ass nov Birliğinin Genel Görünümü Birliğin genel örtüş % si 80-100 arasında değişmekte ve ot, çalı, ağaç katlarından oluşmaktadır Karakteristik türleri ~80 örtüşe sahip boyu 2,5m ye varan Populus euphratica, Vitex agnus-castus ve Ephedra campylopoda dır Floristik kompozisyon oldukça zengindir ve tipik Akdeniz elementlerini içermektedir Birlikde Ammophiletea sınıfının karakteristik bitkileri bol, Stellerietea media nın karakteristikleri ise azdır Birlik içerisinde karakteristik ve ayırt edici türler dışında iyi tekerrür gösteren türler Ammophiletea sınıfının karakteristiklerinden Ononis natrix s u b s p hispanica, Verbascum sinuatum var sinuatum, Polygonum equisetiforme, Stellerietea media nın karakteristikleriden Bromus tectorum, Lagurus ovatus ve iştirakçilerden de Nerium oleander, Avena clauda ve Torilis arvensis subsp neglecta dır (Tablo 455) Euphorbio-Ammophilion arundinaceae deki Ambrosia maritima EN ve endemik olan Onopordum boissieri LR(nt) tehlike kategorisinde örtüş ve bollukları azdır 147

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 455 Ephedro campylopodae-populetum euphraticae ass nov 92 136* 91 50 25 25 1 0,3 1 3 G 100 100 100 2 2 1,5 50 75 75 1 0,8 0,5 Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) 5 0,7 50 25 0,6 50 10 10 0,65 0,6 55 40 30 35 0,25 0,6 10 5 1 0,7 55 25 0,4 15 35 0,4 2 Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) KU KU KU KU KU KU KU KU KU 33 44 44 43 43 2a2 43 33 33 44 2a2 2a2 V 2b1 V 2a2 2a2 2b1 2a2 2a2 V 2a2 Birliğin karakteristikleri Populus euphrathica Vitex agnus-castus Ephedra campylopoda Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae karakteristikleri Ononis natrix subsp hispanica Verbascum sinuatum var sinuatum Ambrosia maritima Onopordum boissieri Silene kotschyi var maritima Trifolium purpureum var purpureum Cl Ammophiletea ve Or Ammophiletalia* karakteristikleri Echium angustifolium Polygonum equisetiforme Cyperus capitatus Bromus rigidus Scirpoides holoschoenus Saccharum ravennae Xanthium strumarium subsp cavanillesii Sporobolus virginicus Vulpia fasciculata* Cl Stellarietea media'nın karakteristikleri Bromus tectorum Lagurus ovatus Brassica tournefortii Digitaria sanguinalis nula viscosa Crepis foetida subsp foetida Diğerleri Nerium oleander Avena clauda Torilis arvensis subsp neglecta Paronychia argentea var argentea Asphodelus aestivus Echinops viscosus subsp bithynicus Tragopogon longirostris var longirostris Carthamus lanatus Hordeum murinum subsp murinum Anchusa aggregata Euphorbia terracina Catapodium rigidum subsp rigidum var rigidum 148 140 313 50 50 3 1,5 55 20 G G 95 90 2,5 2 75 80 1 1 309 163 3 310 50 25 50 50 2 0,5 7,8 8 45 60 70 D D B 90 100 85 90 2,5 2 2 2 75 50 50 70 1,2 0,2 0,6 1 Bulunma sınıfı Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m)

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tek tekerrürlü türler: Lolium temulentum var temulentum (140, ), Lolium rigidum var rottbollioides (140, ), Torilis nodosa (136, ), Crepis foetida subsp commutata (136, ), Hedypnois cretica (309, ), Linum corymbulosum (91, ), Polypogon maritimus subsp maritimus (91, ), Bolboschoenus maritimus var cymosus (163, 2a2), Phyla nodiflora (163 ), Juncus inflexus (163, ), Sarcopoterium spinosum (136, ), Plantago lanceolata (92, ), Urginea maritima (92, ), Alhagi pseudoalhagi (163, ) Gebetstroither ve ark (2004) bu hâkim bitkimizin adını taşıyan bir alyans oluşturmuştur Bunu bir projenin raporu içerisinde belirtmiştir Wehrden ve ark (2006) yaptıkları araştırmada Populetea euphraticae Z ohary 1962 sınıfı, Populetalia euphraticae Z ohary 1962 ordosu, Populion euphraticae E G 1938 alyansına bağlı Glycyrrhizo uralensis-populetum euphraticae Wehrden, Hilbig & Wesche, 2006 ve Sophoro alopecuroidis-populetum euphraticae (Kürschner, 2004) Wehrden, Hilbig & Wesche, 2006 (Wehrden ve ark, 2006) birlikleri tanımlanmıştır Bu birlikler ile sadece hâkim türümüz aynıdır, farklı sınıf ve ordolar ile temsil edilmektedir Diğer ekolojik ve floristik yapı benzememektedir 42(2)(d)(d) Nerium oleander-polypogon maritimus var maritimus bitki topluluğu (Tablo 458) Bu topluluk Kum mahallesi Havaalanı mevkiinden Kuş Gözetleme Terasları arasında kalan alanlarda 0 ve 2,5m yükseklikteki kum tepeleri üzerinde ve düzlüklerinde yer almaktadır (Fotoğraf 419) Yapılan 6 örneklik alanın değerlendirilmesi sonucu bu topluluk ilk kez tespit edilmiştir (Tablo 456) Topluluğun tip örneklik alan numarasıda 139 dur Tablo 456 Topluluğa Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik 143 1m 139 50cm 34 Tarih GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 17 263 N: 36 17 494 17/6/2004 5 16/6/2004 E: 33 56 575 E: 33 56 228 N: 36 17 341 N: 36 18 038 17/6/2004 18 1m 20/5/2004 E: 33 56 501 E: 33 55 426 N: 36 17 921 N: 36 17 619 22/5/2004 88 25m 13/6/2004 E: 33 55 485 E: 33 55 940 Toprakları da analiz sonuçlarına göre (Tablo 457) hafif alkali, çok fazla kireçli, tuzsuz, az fosfor ve fazla potasyum içeriklidir Organik madde içeriği yüksek ve orta bünyeli (kumlu tın) topraklardır Kum oranı %85,35 kil oranı %1,83 ve silt 149

4 BULGULAR VE TARTŞMA oranı %,82 dir Kum içerikleri nedeniyle bu toprakların %14,1 i kaba, %24, i orta ve %48,33 ü ince kumludur Tablo 457 Topluluğa Ait Toprak Analiz Sonuçları Satur %' Toplam Toprak Kireç % Yarayışlı kg/da Organik % KUM % KİL % SİLT BÜNYE si İŞBA Tuz % Reaksiyon CaCO3 P 2 05 K2O Madde (ph) 1/10 49 0,052 7,41 45,54 3,29 149,40 4,52 85,35 1,83,82 S Fotoğraf 419 Nerium oleander-polypogon maritimus var maritimus Topluluğunun Genel Görünümü Topluluğun genel örtüşü %80-100 arasında değişmektedir (Tablo 458) Floristik kompozisyonun %81 ot, %18 çalı ve %1 ağaçtan oluşur Karakteristik türleri Nerium oleander v e Polypogon maritimus subsp maritimus dur Floristik kompozisyon çok zengindir ve yarıya yakını Akdeniz elementidir Toplulukda Ammophiletea sınıfının karakteristik bitkileri hakimdir, Quercetea ilicis ve Stellerietea media nın karakteristikleride bulunur fakat azdır Bu karakteristik ve ayırt edici türler dışında toplulukta en fazla tekerrüre sahip olan d iğer türler Ammophiletea sınıfının karakteristiklerinden Polygonum equisetiforme, Verbascum sinuatum var sinuatum, Scirpoides holoschoenus, Bromus psamophilus (EN tehlike kategorisinde), Saccharum ravennae, Quercetea ilicis karakteristiği Myrtus 150

4 BULGULAR VE TARTŞMA communis subsp communis ve Stellerietea media nın karakteristikleriden Lagurus ovatus ve iştirakçilerdende A v e n a c l a u d a dır Euphorbio-Ammophilion arundinaceae den Ambrosia maritima EN, Onopordum boissieri endemik ve LR(nt) tehlike kategorisindedir İştirakçilerin çoğu tek tekerrürlüdür Tablo 458 Nerium oleander-polypogon maritimus var maritimus Topluluğu 143 139* 34 5 18 88 36 16 16 16 36 36 1 0,5 0 0 1 2,5 2 5 K K 100 100 100 100 100 80 0,3 1 1,7 1,2 1,2 1,2 1,7 1 85 85 80 80 90 85 0,7 0,5 0,8 0,6 0,7 0,7 40 30 50 60 50 10 KU KU KU KU KU KU Nerium oleander Polypogon maritimus subsp maritimus Or Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae ve Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae* karakteristikleri Polygonum equisetiforme* Verbascum sinuatum var sinuatum* Ambrosia maritima* Ononis natrix subsp hispanica* Silene kotschyi var maritima* Onopordum boissieri* Vulpia fasciculata Cl Ammophiletea'nın karakteristikleri Scirpoides holoschoenus Bromus psamophilus Saccharum ravennae Echium angustifolium Bromus rigidus Ephedra campylopoda Crepis foetida subsp foetida Sporobolus virginicus Cl Quercetea ilicis'in karakteristikleri Myrtus communis subsp communis Vitex agnus-castus Rhamnus oleoides subsp graecus Prasium majus Rubia tenuifolia Smilax aspera Olea europaea var europaea Cl Stellarietea media'nın karakteristikleri Lagurus ovatus nula viscosa Plantago lagopus Digitaria sanguinalis 43 44 32 43 43 43 V V V 2a2 2a1 2a2 151 Bulunma sınıfı Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) Topluluğun karakteristikleri

4 BULGULAR VE TARTŞMA Bromus tectorum Brassica tournefortii Trisetaria loeflingiana Diğerleri Avena clauda Asphodelus aestivus Sarcopoterium spinosum Linum bienne Legousia speculum-veneris Sorghum halepense var halepense Trifolium campestre Euphorbia terracina Gladiolus italicus Limonium meyeri mperata cylindrica var cylindrica Tragopogon longirostris var longirostris 2a2 V Tek tekerrürlü türler: Kickxia elatine subsp crinita (18, ), Ammi majus (5, ), Cichorium pumilum (18, ), Rumex crispus (18, ), Hordeum murinum subsp murinum (34, ), Lolium perenne (18, ), Anchusa aggregata (34, ), Allium ampeloprasum (139, ), Trifolium resupinatum var microcephalum (139, ), Carthamus lanatus (143, ), Torilis arvensis subsp neglecta (143, ), Lolium rigidum var rottbollioides (18, 2a2), Orchis coriophora (139, ), Urospermum picroides (34, ), Schoenus nigricans (18, 2a2), Juncus littoralis (139, ), Plantago maritima (34, ), Aster subulatus (139, ), Orchis laxiflora (139, ), Alopecurus myosuroides var myosuroides (139, ), Paronychia argentea var argentea (143, ), Plantago lanceolata (34, ), Parapholis incurva (5, ), Centaurium pulchellum (18, ), Plantago coronopus subsp commutata (5, ) Lorite ve ark (2003) araştırmasında Nevada Betica Milli Parkı nın edafohigrofil vejetasyonları içinde Rubo ulmifolii-nerietum oleandri O Bolos 1956 adıyla birliği saptamıştır Birliğin karakteristik ve ayırtedici türleri Nerium oleander, Saccharum ravennae, Arundo donax ve Tamarix canariensis dir Sintaksonomik olarak Nerio-Tamaricetea Br-Bl, O Bolos 1958 sınıfı, Tamaricetalia africana Br-Bl, O Bolos 1958 em zco, Fernandez, Gonzales, Molina 1984 ordosu ve Rubo ulmifolii-nerion oleandri O Bolos 1985 alyansına bağlanmıştır ve floristik benzerliğimiz %6,45 dir 42(2)(e) Bozuk Kumul Vejetasyonu Bozuk kumul vejetasyonunda 13 adet örneklik alan yapılmış ve bunların değerlendirilmesi sonucu bozuk kumul vejetasyonu için 2 birlik bulunmuştur Bunlar Asphodelus aestivus ve Sarcopoterium spinosum ile karakterizedir Bulunan bu birlikler daha önceki habitatlardaki birlikler gibi aynı sintaksonomik birimlere bağlanmıştır (Ammophiletea, Ammophiletalia, Euphorbio-Ammophilion arundinaceae) 152 Euphorbio-

4 BULGULAR VE TARTŞMA 42(2)(e)(a) Urgino maritimi-asphodeletum aestivi ass nov birliği (Tablo 461) Bu birlik Akyapı ve çevresindeki eskiden tahrip olmuş kumlu ve nemli düzlük alanlarda tespit edilmiştir (Fotoğraf 420) Kum mahallesinde yanmış alanlarda da lokal olarak görülmektedir İlk kez tarafımızdan 3 örneklik alan ile tanımlanmıştır (Tablo 459) Birliğin tip örneklik alan numarasıda 401 dir Tablo 459 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik 406 10cm 401 30cm Tarih GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 16 913 N: 36 16 906 24/4/2005 402 30cm 24/4/2005 E: 33 58 494 E: 33 58 492 N: 36 16 904 24/4/2005 E: 33 58 498 Fotoğraf 420 Urgino maritimi-asphodeletum aestivi ass nov Birliğinin Genel Görünümü Birliğe ait 2 adet toprak örneğinin analiz sonuçları tablo 460 da verilmiştir Sonuçlara göre birlik hafif alkali, çok fazla kireçli, tuzsuz, çok az veya çok yüksek fosfor ve fazla potasyum içerikli topraklarda yayılır Organik madde iyiden aza kadar 153

4 BULGULAR VE TARTŞMA değişim göstermektedir Orta bünyeli (kumlu tın), kum oranı %64,21-78,94, kil oranı %10,88-23,41 ve silt oranı %10,18-,38 dir Tablo 460 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Satur %' Toplam Toprak Kireç % Yarayışlı kg/da Organik % KUM % KİL % SİLT BÜNYE si İŞBA Tuz % Reaksiyon CaCO3 P 2 05 K2O Madde (ph) 1/10 46 0,0 7,79 25,09 2,05 107,94 3,17 64,21 23,41,38 SL 42 0,009 7,58 40,53 14,79 3,60 1,06 78,94 10,88 10,18 SL Birliğin genel örtüş % si 95-100 arasında ve sadece ot katı içermektedir Karakteristik türleri Asphodelus aestivus, Urginea maritima ve Plantago cretica dır Floristik kompozisyonu çok zengindir Birlikde Ammophiletea sınıfının karakteristik bitkilerinin yanısıra daha az olarak da Stellerietea media nın karakteristikleri görülür B u k arakteristik ve ayırt edici türler dışında en fazla tekerrüre sahip olan türler Ammophiletea sınıfının karakteristiklerinden Trifolium purpureum var purpureum, Crepis foetida subsp foetida, Stellerietea media nın karakteristiklerinden Rostraria cristata var cristata, Digitaria sanguinalis dir İştirakçilerden de Hedypnois cretica, Asteriscus aquaticus, Anthemis cotula, Phalaris aquatica, Bromus rubens, Filago eriocephala ve Cardopatium corymbosum tekerrürü yüksek türlerdir Buna karşın tek tekerrürlü türlerin sayısı da fazladır ve Arum dioscoridis var dioscoridis VU, Euphorbio-Ammophilion arundinaceae den Onopordum boissieri endemik ve LR(nt) tehlike kategorisindedir (Tablo 461) Birlik Ammophiletea, Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae, Euphorbio-Ammophilion arundinaceae üst birimlerine bağlanmıştır Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) Birliğin karakteristikleri Asphodelus aestivus 154 406 401* 25 16 0,1 0,3 10 G 100 100 0,8 0,7 100 100 KU KU 402 16 0,3 15 G 95 0,7 95 KU 33 33 44 Bulunma sınıfı Tablo 461 Urgino maritimi-asphodeletum aestivi ass nov V

4 BULGULAR VE TARTŞMA Urginea maritima Plantago cretica Or Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae ve Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae* karakteristikleri Trifolium purpureum var purpureum Polygonum equisetiforme* Verbascum sinuatum var sinuatum* Onopordum boissieri Cl Ammophiletea'nın karakteristikleri Crepis foetida subsp foetida Parapholis incurva Plantago coronopus subsp commutata Bromus rigidus Eryngium creticum Centaurium pulchellum Euphorbia peplus var peplus Cl Stellarietea media'nın karakteristikleri Rostraria cristata var cristata Digitaria sanguinalis Raphanus raphanistrum Silene colorata Plantago lagopus Anagallis arvensis var caerulea Trisetaria loeflingiana Crepis vesicaria Anagallis arvensis var arvensis Diğerleri Hedypnois cretica Asteriscus aquaticus Anthemis cotula Phalaris aquatica Bromus rubens Filago eriocephala Cardopatium corymbosum Lolium rigidum var rottbollioides Trifolium resupinatum var microcephalum Legousia speculum-veneris Anemone coronaria Torilis arvensis subsp neglecta Paronychia argentea var argentea Limonium sinuatum Avena clauda Papaver rhoeas Arum dioscoridis var dioscoridis Muscari comosum 2b3 2b3 V V V V V 2a1 V V V V V V V V 2a1 2a1 2b1 V V V V V V V V V V V V V V V V V V Tek tekerrürlü türler: Centaurea calcitrapa subsp calcitrapa (406, ), Avena sterilis subsp sterilis (406, ), Gynandriris sisyrinchium (406, ), Arundo donax (486, ), Aegilops umbellulata subsp umbellulata (17, ), Erodium cicutarium subsp cicutarium (486, ), Onobrychis crista-galli (401, ), Rumex bucephalophorus (406, ), Herniaria hirsuta (401, ), Erodium gruinum (406, ), Scandix pectenveneris (406, ), Fumaria densiflora (401, ), Torilis nodosa (106, ), Anchusa aggregata (486, ), Carthamus lanatus (402, ), Lolium perenne (96, ), Linum bienne (106, ), Valantia hispida (486, ), Orchis coriophora (106, ), Trifolium fragiferum (406, ), Limonium meyeri (406, ), Trifolium campestre (406, 2a2), Beta maritima (401, ) 155

4 BULGULAR VE TARTŞMA 42(2)(e)(b) Verbasco sinuati-sarcopoterietum spinosi ass nov birliği (Tablo 464) Bu birlik yaygın olarak Kum mahallesi, Havaalanı- Kuş Gözlem Kulübesi arasında 1m ye kadar yükselebilen kum tepeleri ve düzlükleri üzerinde, daha az olarakta Fener yolu kuzeyinde ve Dalyan güneyinde 50cm yüksekliklerde görülen kumlu alanlarda yer almaktadır (Fotoğraf 421) 10 örneklik alan yapılarak ilk kez bu araştırma ile tespit edilmiştir (Tablo 462) Birliğin tip örneklik alan numarasıda 75 dir Tablo 462 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik Tarih 486 50cm 28/4/2005 106 80cm 15/6/2004 38 1m 22/5/2004 197 15/7/2004 84 13/6/2004 GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 18 135 N: 36 17 824 75 80cm /6/2004 E: 34 01 287 E: 33 55 720 N: 36 17 544 N: 36 17 860 54 20/5/2004 E: 33 56 077 E: 33 55 613 N: 36 17 974 N: 36 17 900 50 50cm 29/5/2004 E: 33 55 580 E: 33 55 536 N: 36 16 481 N: 36 17 629 96 1m 13/6/2004 E: 33 57 430 E: 33 56 014 N: 36 17 683 N: 36 17 515 3 1m 16/6/2004 E: 33 55 862 E: 33 56 200 Fotoğraf 421 Verbasco sinuati-sarcopoterietum spinosi ass nov Birliğinin Genel Görünümü 156

4 BULGULAR VE TARTŞMA Yapılan toprak analizleri sonucunda birlik çok hafif alkali, çok fazla kireçli, hafif tuzlu, az fosfor ve fazla potasyum içerikli topraklarda yayılış gösterir (Tablo 463) Organik madde içeriği azdır Orta bünyeli (kumlu tın) topraklardır ve kum oranı %92,, kil oranı %1,45 ve silt oranı %6,43 dür Kumlu tekstüre sahip bu topraklar kum taneciklerine görede %17,28 i kaba, %31,72 si orta ve %34,79 u ince kumludur Tablo 463 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Satur %' Toplam Toprak Kireç % Yarayışlı kg/da Organik % KUM % KİL % SİLT BÜNYE si İŞBA Tuz % Reaksiyon CaCO3 P 2 05 K2O Madde (ph) 1/10 35 0,265 7,37 49,50 3,29 5,24 1,04 92, 1,45 6,43 S Genel örtüşü %60-100 arasında değişir (Tablo 464) Floristik kompozisyonda hakim çalı örtüsünün altında %85 oranında zengin bir ot tabakası görülür Tüm bu bitkilerinde yarıya yakını Akdeniz floristik elementidir Karakteristik türleri Sarcopoterium spinosum, Verbascum sinuatum var sinuatum ve Allium junceum subsp tridentatum dur En sonuncusu da LR(cd) tehlike kategorisindedir Birliğin floristik kompozisyonu çok zengindir Ammophiletea sınıfının karakteristik bitkilerinin yanısıra daha az da olsa Stellerietea media nın karakteristikleride görülmektedir Birliğin karakteristik ve ayırt edici türleri dışında birlikte en fazla tekerrüre sahip olan türler: Ammophiletea dan Scirpoides holoschoenus, Stellerietea media dan Lagurus ovatus ve iştirakçilerden d e Asphodelus aestivus, Trifolium campestre ve Paronychia argentea var argentea dır Ayrıca hakim sınıfa ait Bromus psammophilus CR ve Limonium graecum var graecum VU, Euphorbio-Ammophilion arundinaceae deki Ambrosia maritima EN, tek tekerrürlü Hypericum polyphyllum subsp polyphyllum da aynı zamanda endemik olup LR(nt) tehlike kategorisindedir Birlik bu habitatdaki diğer birlik gibi aynı sintaksonomik üst birimlere bağlanmıştır (Ammophiletea, Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae, Euphorbio-Ammophilion arundinaceae) 157

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 464 Verbasco sinuati-sarcopoterietum spinosi ass nov 486 25 0,5 10 G 95 0,3 10 0,4 90 KU 106 38 197 84 16 16 25 25 0,8 1 0 0 1 K 100 100 95 60 0,8 0,2 0,4 0,5 20 1 25 55 0,6 0,8 0,8 0,4 90 100 80 30 KU KU KU KU 75* 54 16 16 0,8 0 2 G 85 85 0,7 1 70 55 0,6 0,6 40 60 KU KU 50 16 0,5 30 GB 100 1,5 90 0,8 50 KU 96 3 16 16 1 1 5 KB 100 95 0,4 0,4 5 90 0,6 0,7 100 30 KU KU 2b1 33 44 2b1 32 44 54 V V 2a2 2b1 2a2 2a1 2a2 V 2m2 2a1 V 43 43 43 43 2a1 43 V V Asphodelus aestivus Trifolium campestre 158 Bulunma sınıfı Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) Birliğin karakteristikleri Sarcopoterium spinosum Verbascum sinuatum var sinuatum Allium junceum subsp tridentatum Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae karakteristikleri Polygonum equisetiforme Silene kotschyi var maritima Ononis natrix subsp hispanica Ambrosia maritima Limonium graecum var graecum Cl Ammophiletea ve Or Ammophiletalia* karakteristikleri Scirpoides holoschoenus Helianthemum stipulatum Vulpia fasciculata* Crepis foetida subsp foetida Echium angustifolium Maresia nana Thymelaea hirsuta Bromus rigidus Bromus psamophilus Centaurium pulchellum Sporobolus virginicus Blackstonia perfoliata subsp perfoliata Aeluropus littoralis Centaurium erythraea subsp rumelicum Cressa cretica Saccharum ravennae Medicago littoralis var littoralis Cl Stellarietea media'nın karakteristikleri Lagurus ovatus Rostraria cristata var cristata Anagallis arvensis var caerulea Crepis vesicaria Bromus tectorum Brassica tournefortii Sonchus oleraceus Lamium amplexicaule Digitaria sanguinalis Rhamnus oleoides subsp graecus Diğerleri

4 BULGULAR VE TARTŞMA Paronychia argentea var argentea Avena clauda Phagnalon graecum Thymbra spicata var spicata Torilis arvensis subsp neglecta Catapodium rigidum subsp rigidum var rigidum Valantia hispida Tragopogon longirostris var longirostris Vitex agnus-castus Osyris alba Torilis nodosa Parapholis incurva Polypogon maritimus subsp maritimus Urginea maritima Orchis coriophora Trifolium stellatum Euphorbia terracina Satureja thymbra 2a2 2a1 2a2 2a2 V Tek tekerrürlü türler: Centaurea calcitrapa subsp calcitrapa (406, ), Avena sterilis subsp sterilis (406, ), Gynandriris sisyrinchium (406, ), Arundo donax (486, ), Aegilops umbellulata subsp umbellulata (17, ), Erodium cicutarium subsp cicutarium (486, ), Onobrychis crista-galli (401, ), Rumex bucephalophorus (406, ), Herniaria hirsuta (401, ), Erodium gruinum (406, ), Scandix pecten-veneris (406, ), Fumaria densiflora (401, ), Anchusa aggregata (486, ), Carthamus lanatus (402, ), Lolium perenne (96, ), Linum bienne (106, ), Legousia speculum-veneris (50, ), Trifolium fragiferum (50, ), Daucus carota (84, ), Poa annua (54, ), Minuartia picta (84, ), Hypericum montbretii (84, ), Chondrilla juncea var juncea (50, ), Schoenus nigricans (50, ), Plantago maritima (50, ), Hordeum murinum subsp murinum (3, ), Teucrium polium (84, ), mperata cylindrica var cylindrica (486, ), Allium ampeloprasum (106, ), Trifolium resupinatum var microcephalum (38, ), Scolymus hispanicus (38, ), Bromus pseudobrachystachys (106, ), Anchusa caespitosa (38, ), Crepis foetida subsp commutata (486, ), Lolium rigidum var rottbollioides (50, ), Trifolium fragiferum (106, ), Hypericum polyphyllum subsp polyphyllum (50, ) Uslu (1977) Mersin-Silifke arasındaki friganada tek isimle Sarcopoterietum spinosi Uslu 1975 şeklinde birliğini tanımlamıştır Birliğin topraklarını yüksek organik maddeli kireçli rendzina olarak bulmuştur Urginea maritima v e Plantago cretica da bu birlikte en çok tekerrür eden türler olarak belirtilmiştir Benzerliğimiz %13,16 dır Gehu ve ark (1989) da Suriye sınırından Aydın kıyılarına kadar olan alanda birliğini Scrofulario-Sarcopoteretum spinosi Gehu, Uslu, Costa, 1989 adıyla birliğini tanımlamıştır Birliğini aynı sınıfa bağlamıştır Ordo (HelichrysoCrucianelletalia maritimi Gehu, Riv Mar, R Tx 1973, syn: Crucianelletalia maritimae Sissingh 1974) ve alyansı (Lotion cretici Eig 1938 em) farklıdır Floristik benzerliğimiz % 10,96 dır Seçmen ve Leblebici (1978) de Gökçeada ve Bozcaada daki çalışmasında genelde kumlu, organik madde miktarı düşük, tuzsuz, alkali, kireç içeriği düşük, fosfor içeriği çok düşük topraklara sahip friganalarda birliğini Sarcopoterium spinosum şeklinde tek isimle adlandırmıştır Coridothymus capitatus, Cistus creticus ve Asphodelus microcarpus birlik de iyi bir şekilde tekerrür 159

4 BULGULAR VE TARTŞMA etmektedir Floristik benzerliğimiz %9,52 dir Kılınç da 1995 yılında Boztepe yarımadasındaki friganalarda Eryngio-Sarcopoterietum spinosii Kılınç & Karaer 1995 adı ile birliği tanımlamıştır Karakteristik ve ayırt edici türlerini Sarcopoterium spinosum, Eryngium creticum ve Koeleria cristata olarak bulmuştur Sintaksonomik olarakda birliğini hem Quercetea ilicis hemde Cisto-Micromeritea sınıflarına dahil etmiştir Kılınç ve Karaer (1995) ile floristik benzerliğimiz %7,32 dir 1984 ve 1988 yılları arasında da Bekat ve Seçmen (1984) Sarcopoterium spinosum un hakim olduğu toplulukları Akdağ da Sarcopoterium spinosum bitki grubu, Çandarlı, Foça, Gencelli, Çaltıdere ve Şakran da Sarcopoterietum spinosi Gesellschaft birliği şeklinde değerlendirmiştir Grubun karakteristik ve ayırt edici türlerini Sarcopoterium spinosum, Cistus salvifolius ve Cistus parviflorum olarak göstermiş v e g r u b u Cisto-Micromeritea sınıfına bağlamıştır Benzerliğimiz %10 dur Sarcopoterietum spinosi Gesellschaft birliğinin ayırt edici türlerini de Sarcopoterium spinosum, Crucianella angustifolia ve Serapias vomeracea subsp orientalis olarak vermiş, birliği Quercetea pubescentis (syn: Querco-Fagetea Br-Bl & Vlieger in Vlieger 1937) sınıfına bağlamıştır Ayrıca Dactylis glomerata subsp hispanica, Asphodelus aestivus v e Poa bulbosa nın da birlikde iyi bir tekerrür gösterdiğine işaret etmektedir Bununla floristik benzerliğimizde %, dir 42(3) Tuzcul Vejetasyon Araştırma alanı tuzcul habitatlarından 168 adet örneklik alan yapılmış ve bu örneklik alanların değerlendirilmesi sonucu 13 birlik ve 4 topluluk ve de bağlandıkları sintaksonları saptanmıştır Bunlardan bazıları Salicornietea fruticosae Br-Bl & Tüxen ex A & O Bolòs 1950, bazıları Juncetea maritimi Br-Bl in BrBl, Roussine & Nègre 1952, biri de Molinio-Juncetea Br-Bl (1931) 1947 sınıfı sınıflarına bağlanmıştır Bunlardan 3 birlik ve 2 topluluk tuzcul bataklıklar, 3 birlik tuzcul geçici göletler, 5 birlik ve 1 topluluk tuzcul geçici su baskını olan düzlükler, 2 birlik ve 1 topluluk da tuzcul karasal düzlükler habitatlarına aittir 160

4 BULGULAR VE TARTŞMA 42(3)(a) Tuzcul Bataklıklar Vejetasyonu Tuzcul bataklıklarda 53 adet örneklik alan yapılmış ve bunların değerlendirilmesi sonucu 3 birlik ve 2 topluluk tespit edilmiştir Bunlar: Halimione portulacoides, Plantago coronopus subsp coronopus, Aeluropus littoralis, nula crithmoides ve Limonium virgatum ile karakteristik olan birlikler ve topluluklardır 42(3)(a)(a) Limonio gmelinii-aeluropetum littoralis (Bab 1979) Gehu & Uslu 1989 birliği (Tablo 467) Araştırma alanında Kum mahallesi 1 ve 2 Kuş Gözlem terasları ile Kuş Gözetleme Kulesi arasındaki tuzlu çöküntüler ve bataklarda tespit edilmiştir (Fotoğraf 422) Bu alanlardan yapılan 4 örneklik alanın değerlendirilmesi sonucu ortaya konmuştur (Tablo 465) Tablo 465 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik 102 1 Tarih GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 17 625 N: 36 17 246 146 17/6/2004 E: 33 56 132 E: 33 56 529 N: 36 17 540 N: 36 17 209 16/6/2004 145 17/6/2004 E: 33 56 277 E: 33 56 564 14/6/2004 Fotoğraf 422 Limonio gmelinii-aeluropetum littoralis (Bab 1979) Gehu & Uslu 1989 Birliğinin Genel Görünümü 161

4 BULGULAR VE TARTŞMA Bu birliğe ait tablo 466 da verilen toprak örneğinin analiz sonuçlarına göre birlik orta dercede alkali, çok fazla kireçli, orta derecede tuzlu, çok az fosfor, yüksek potasyum ve organik madde içeriği çok az olan topraklarda yayılış göstermektedir Bu topraklar orta bünyelidir (tınlı kumlu) Kum oranı %86,06, kil oranı %1,45 ve silt oranı %,49 dur Kumlu tekstüre sahip olan bu topraklarda %15,64 ü kaba, %31,62 si orta, %49,86 sı ince kumlu ve %2,88 i de daha ince fraksiyonludur Tablo 466 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Satur %' si Toplam Toprak Reaksiyon Kireç % İŞBA Tuz % (ph) 1/10 CaCO3 39 0,554 7,87 39,60 Yarayışlı kg/da P 2 05 0,41 Organik K2O Madde 221,88 0,31 % KUM % KİL % SİLT 86,06 1,45,49 BÜNYE S Birliğin genel örtüşü %80 ve %100 arasında değişir ve tamamına yakını otlardan oluşmuştur (Tablo 467) Karakteristik türleri tuzlu ve nemli yerleri tercih eden Aeluropus littoralis v e Cressa cretica dır Florası çok zayıf olmakla birlikte sadece Salicornietea fruticosae sınıfının karakteristik b i t k i l e r i görülmektedir Salicornion fruticosa karakteristiği olan Bolboschoenus maritimus var cymosus iyi bir bolluk ve örtüş değeri ile en fazla tekerrüre sahiptir İştirakçilerin sayısı ve bolluğu azdır Birlik Juncetea maritimi Br-Bl 1952 sınıfı, Juncetalia maritimi Br-Bl 1931 ordosu ve Juncion maritimi Br-Bl 1931 alyansına bağlanmaktadır Gehu ve ark (1989) Suriye den Aydın a kadar uzanan güney kıyılarında yaptığı araştırmada Limonio-Aeluropetum littoralis birliğini tespit etmiştir Karakteristikleri Aeluropus littoralis v e Limonium serotinum dur Birliği Juncetea maritimi Br-Bl 1952 sınıfı, Juncetalia maritimi Br-Bl 1931 ordosu ve Juncion maritimi Br- Bl 1931 alyansına bağlamıştır Floristik benzerliğimiz %44,4 dür Yine aynı araştırıcının kuzey ve kuzey batı Türkiye kıyılarında yaptığı çalışmada bizim araştırma alanımızdan da tespit ettiğimiz Limonio gmelinii-aeluropetum littoralis (Babalonas 1979) Gehu et al 1986 birliği tespit edilmiştir Karakteristik türlerini de Arthrocnemum fruticosum ve Puccinellia convoluta olarak vermiştir Bu birliğini de bir önceki araştırmasında tespit ettiği sınıf ve ordoya fakat Puccinellion festuciformis Gehu & Scop 1984 alyansına bağlamıştır Bununla da benzerliğimiz %34,48 dir 162

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 467 Limonio gmelinii-aeluropetum littoralis (Bab 1979) Gehu & Uslu 1989 102 9 0 1 K 100 0,2 1 0,7 100 TU 1 9 0 100 0,6 100 TU 146 9 0 80 0,4 15 0,5 70 TU 145 9 0 100 0,45 100 TU 54 2a2 55 43 44 2a2 V V Limonium angustifolium Cl Salicornietea fruticosae ve Aly Salicornion fruticosae* karakteristikleri Bolboschoenus maritimus var cymosus* Salicornia europaea Suaeda prostrata subsp prostrata Diğerleri 2a2 2a2 V Bulunma sınıfı Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) Birliğin karakteristikleri Aeluropus littoralis Cressa cretica Arthrocnemum fruticosum Cl Juncetea maritimi karakteristikleri Tek tekerrürlü türler: Bromus rigidus (102, ), Narcissus serotinus (102, ) 42(3)(a)(b) Limonio angustifolii-halimionetum portulacoides ass nov birliği (Tablo 470) Akgöl batısında 2 Kuş Gözlem kulübesi-eski balıkçı kulübesi arası yolun doğu kesiminde, Akyapı ve çevresinde, Güneş Kursu batısında, Kurtuluş-Nehir yolu doğusunda ve Göksu nehri Menderes mevkiinde tuzcul su basar düzlüklerde tespit edilmiştir (Fotoğraf 423) Bu birlik ilk kez tarafımızdan 18 örneklik alan yapılarak tanımlanmıştır (Tablo 468) Birliğin tip örneklik alan numarası 446 dır 163

4 BULGULAR VE TARTŞMA Fotoğraf 423 Limonio angustifolii-halimionetum portulacoides ass nov Birliğinin Genel Görünümü Tablo 468 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik Tarih 446 10cm 26/4/2005 246 17/7/2004 4 10cm 24/4/2005 250 17/7/2004 444 1 25/4/2005 447 10cm 26/4/2005 267 19/7/2004 259 19/7/2004 420 24/4/2005 GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 17 135 N: 36 16 994 423 5cm 25/4/2005 E: 33 57 786 E: 33 58 482 N: 36 17 101 N: 36 18 663 501 28/4/2005 E: 33 57 563 E: 34 01 698 N: 36 16 920 N: 36 18 673 502 28/4/2005 E: 33 58 523 E: 34 01 727 N: 36 17 159 N: 36 18 675 503 28/4/2005 E: 33 57 817 E: 34 01 735 N: 36 17 107 N: 36 16 643 254 19/7/2004 E: 33 58 696 E: 33 58 477 N: 36 17 147 N: 36 18 683 255 19/7/2004 E: 33 57 810 E: 33 58 476 N: 36 17 757 N: 36 17 050 438 25/4/2005 E: 33 58 725 E: 33 58 670 N: 36 16975 N: 36 18 483 696 20cm 20/5/2005 E: 33 59 467 E: 34 02 513 N: 36 16 957 N: 36 18 452 695 20cm 20/5/2005 E: 33 58 465 E: 34 02 559 Bu birliğin yayıldığı alanlarda görülen genel farklılıklar nedeniyle 5 yerden alınan toprak örneklerinin analiz sonuçları tablo 469 da verilmiştir Yapılan analizler sonucunda bu birlik hafif-orta derecede alkali, çok fazla kireçli, tuzsuzdan çok tuzlu ya kadar değişken, çok azdan yükseğe kadar değişken fosfor oranı ve yüksek potasyum içerikli topraklarda yayılış göstermektedir Birliğin topraklarında organik madde içeriği suyun artma durumuna göre değişmekle beraber bu değişkenlik azdan iyiye kadardır Bu topraklar orta, orta ağır ve ağır bünyeli (kumlu tınlı, killi-killi tınlı- milli killi tınlı, milli tınlı) olabilmektedir Orta bünyeli topraklarda kum oranı 164

4 BULGULAR VE TARTŞMA %68,53, kil oranı %6,85 ve silt oranı %24,62 dir Orta ağır bünyeli topraklarda da kum oranı %8,02-35,95, kil oranı %32,81-50,17 ve silt oranı %13,95-59,17 dir Ağır bünyeli topraklarda ise kum oranı %14,71, kil oranı %15,52 ve silt oranı %69,77 dir Tablo 469 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Satur %' si İŞBA 88 Toprak Yarayışlı Toplam Kireç % Organik % KUM % KİL % SİLT BÜNYE Reaksiyon kg/da Tuz % CaCO3 Madde (ph) 1/10 P 2 05 K 2 O 0,952 8,46 9,33 30,88 8,83 210,26 2, 14,71 15,52 69,77 SİL 40 0,531 7,95 34,74 2,05 228,16 2, 68,53 6,85 24,62 SL 66 0,059 7,63 38,40 9,39 233,61 1,93 35,95 50, 13,93 C 69 0,096 7,34 49,92 6,79 8,31 2,49 8,02 32,81 59,17 SCL 62 0,447 7,79 38,40,71 2,55 3,87 24,75 37,88 37,37 CL Tablo 470 de görüleceği gibi birliğin genel örtüşü %60-100 arasında değişmekte olup hakim türü çalıdır ve altında zengin bir ot katı vardır Floristik kompozisyonda en fazla Akdeniz elementleri bulunmaktadır Birliğin karakteristik ve ayırtedici türleri Halimione portulacoides, Hordeum murinum subsp murinum ve Limonium angustifolium dur Birlik florasında Salicornietea fruticosae sınıfının karakteristik bitkilerinin yanı sıra Stellerietea media, Ammophiletea ve Saginetea maritima sınıfı üyeleri de bulunmaktadır Birlikte Saginetea maritima sınıfından Plantago coronopus subsp commutata, Parapholis incurva v e iştirakçilerden de Lolium rigidum var rottbollioides karakteristikler dışında iyi bir tekerrüre sahiptir Ayrıca Salicornion fruticosae den iyi bir bolluk derecesine sahip olan Chlamydophora tridentata VU kategorisinde olup tehlike altındadır Birlik yine Salicornietea fruticosae Br-Bl & Tüxen ex A & O Bolos 1950 sınıfı, Salicornietalia fruticosae Br-Bl 1933 ordosu ve Salicornion fruticosae BrBl 1933 alyansına bağlanmaktadır 165

4 BULGULAR VE TARTŞMA 166

4 BULGULAR VE TARTŞMA 167

4 BULGULAR VE TARTŞMA Çakan ve ark (2003a) Çukurova deltası vejetasyonu araştırmasında Junco gerardi subsp gerardi-halimionetum portulacoidis Çakan, Düzenli, Karaömerlioğlu 2003 birliğini tespit etmiştir Birliğin toprakları kumlu siltli ve siltli bünyeye sahip, tuz miktarı %1,1-1,2, ph nötre yakın (7,1-7,27), yüksek kireçli, yarayışlı fosfor oranı zengin ve organik madde miktarı %3,7-5,02 dir Birlik karakteristikleri Halimione portulacoides v e Juncus gerardi subsp gerardi o l u p Asteretea tripoli ( syn: Juncetea maritimi) Westhoff & Beeftink in Westhoff, van Leeuwen & Adriani 1962 sınıfı, Juncetalia maritimi Br-Bl 1931 em Julve 1992 ex 1993 ordosu ve Juncion maritimi B r -Bl 1931 alyansına bağlanmıştır Floristik benzerliğimiz %23,53 dür Yurdakulol ve ark (1996) Burdur ve Acıgöl vejetasyonu araştırmasında Lepidio caespitosi-halimionetum portulacoidis Yurdakulol et al 1996 adıyla birliği tanımlamıştır Bu birliğin topraklarında Na 560-1060, Mg 443,56-150, Cl 395,60761,30, SO4 260-497 ve ph 8,42-8,43 dür Birliğin örtüşü %65-75, karakteristik ve ayırtedicileri Halimione portulacoides, Puccinellia caespitosum dur Salicornietea fruticosae B r -Bl distans v e & Lepidium Tüxen (Puccinellio- Salicornietea) sınıfı ve Salicornion fruticosae Br-Bl 1931 alyansına bağlanmıştır Floristik benzerliğimizde %6,67 dir 42(3)(a)(c) Asterisco aquaticae-plantaginetum coronopi ssp commutati ass nov birliği (Tablo 473) Kuyu mevkii ve civarı, Akgöl-Balıkçı kulübesi arası, Akyapı ve çevresindeki tahrip olmuş az tuzlu düzlüklerde yaygındır (Fotoğraf 424) Bu alanlardan yapılan 13 örneklik alanın değerlendirilmesi sonucu bu birliğin yeni olduğu tespit edilmiştir (Tablo 471) Birliğin tip örneklik alan numarası 384 dür 168

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 471 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik Tarih 384 40cm 23/4/2005 450 10cm 26/4/2005 399 40cm 23/4/2005 425 10cm 25/4/2005 426 10cm 25/4/2005 430 10cm 25/4/2005 385 50cm 23/4/2005 GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 16 961 N: 36 16 941 414 10cm 24/4/2005 E: 33 57 227 E: 33 58 558 N: 36 17 2 N: 36 16 934 382 60cm 23/4/2005 E: 33 57 966 E: 33 57 236 N: 36 16 995 N: 36 17 017 421 10cm 25/4/2005 E: 33 57 375 E: 33 58 469 N: 36 17 023 N: 36 17 034 398 40cm 23/4/2005 E: 33 58 506 E: 33 57 4 N: 36 17 014 N: 36 16 949 383 40cm 23/4/2005 E: 33 58 486 E: 33 57 231 N: 36 17 053 N: 36 17 048 437 10cm 25/4/2005 E: 33 58 565 E: 33 58 658 N: 36 16 959 E: 33 57 251 Fotoğraf 424 Asterisco aquaticae-plantaginetum coronopi ssp commutati ass nov Birliğinin Genel Görünümü 2 farklı yerden alınan toprak örneklerine göre bu birlik hafif alkali, çok fazla kireçli, az miktarda tuzlu, çok az fosfor ve yüksek potasyum içerikli topraklarda yayılış gösterir (Tablo 472) Birliğin topraklarında organik madde içeriği az veya orta olabilmektedir Bu topraklar orta tınlı bünyeli (kumlu, tınlı) dir ve kum oranı %43,82-90,50, kil oranı %1,81-27,39 ve silt oranı %7,69-28,79 dur Kumlu ve tınlı tekstürlere sahip bu topraklarda kum boyutlama analizi yapılmış ve %16,94 ü kaba, %18,3 ü orta, %60,16 sı ince kumlu olarak bulunmuştur 169

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 472 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Satur %' si Toplam Toprak Kireç % Yarayışlı kg/da Organik İŞBA Tuz % Reaksiyon CaCO3 P205 Madde % KUM % KİL % SİLT BÜNYE K2 O (ph) 1/10 41 0,043 7,72 45,54 1,64 156,30 2,08 90,50 1,81 7,69 S 48 0,017 7,80 34,74 2,26 95,69 1,59 43,82 27,39 28,79 L Tablo 473 de görüleceği gibi birliğin genel örtüşü %90-100 arasında değişmekte ve baskın olarak otlardan oluşmaktadır Birliğin karakteristik türleri Plantago coronopus subsp commutata, Gynandriris sisyrinchium ve Asteriscus aquaticus dur Hakim türün Avrupa-Sibirya elemanı olmasına karşın floristik kompozisyonun yarıya yakını Akdeniz elementlerinden oluşmuştur Birlik florası çok zengindir özellikle iştirakçilerin sayısı fazladır Birlikde Salicornietea fruticosae sınıfının karakteristik bitkilerinin yanı sıra Stellerietea media, Ammophiletea ve Saginetea maritima sınıfı üyeleri de görülmektedir Birlik içerisinde tekerrürü fazla olan çok sayıda bitki vardır Bunlardan en dikkat çekiciler Stellerietea media sınıfından Plantago lagopus, Anagallis arvensis var caerula, Ammophiletea sınıfından Trifolium purpureum subsp purpureum, Saginetea maritima dan da Parapholis incurva dır İştirakçilerden de Trifolium resupinatum var microcephalum ve Lolium rigidum v a r rottbollioides inde bolluk ve tekerrürleri fazladır Ammophiletea s ı n ı f ı n d a k i A l h a g i m a nnifera, Salicornion fruticosae dan Chlamydophora tridentata ve iştirakçilerden de Arum dioscoridis var dioscoridis VU tehlike kategorisindedir Birlik yine bir önceki birliğimiz gibi aynı üst sintaksonomik birimlere bağlanmıştır (Salicornietea fruticosae, Salicornietalia fruticosae ve Salicornion fruticosae) Birliğimize floristik ve ekolojik olarak önemli ölçüde benzerlik gösteren başka bir birliğe rastlanmamıştır Yalnız Cynodonti-Plataginetum coronopi Tx, Helianthemo-Plataginetum coronopi, Psiluro aristati-plataginetum coronopi Loisel, Gomila & Rolando 1990, Bupleuro-Plataginetum coronopi Fröde ex Voderberg 1955 gibi sadece hakim türleri benzer olan birlikler bulunmaktadır Yaptığımız karşılaştırmalar sonucunda da benzerliğimiz hemen hemen yok gibidir 170

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 473 Asterisco aquaticae-plantaginetum coronopi ssp commutati ass nov 384* 450 399 425 16 25 16 25 0,4 0,1 0,4 0,1 100 95 95 90 0,4 0,15 0,5 0,5 426 430 16 25 0,1 0,1 95 90 0,4 0,4 385 16 0,5 2 K 95 0,4 414 382 421 398 16 16 16 16 0,1 0,6 0,1 0,4 3 K 100 95 95 95 0,4 0,4 0,4 383 437 16 25 0,4 0,1 2 100 95 0,5 0,3 Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) 1 0,6 100 1 0,5 95 7 0,6 95 15 0,6 80 5 0,6 95 20 0,5 90 1 0,5 95 5 1 0,5 0-6 100 95 5 0,6 95 0,6 95 1 0,4 100 1 0,4 95 Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) Birliğin karakteristikleri Plantago coronopus subsp commutata Gynandriris sisyrinchium Asteriscus aquaticus Cl Salicornietea fruticosae ve Aly Salicornion fruticosae* karakteristikleri Halimione portulacoides Chlamydophora tridentata* Cressa cretica* Sphenopus divaricatus Limonium virgatum Arthrocnemum glaucum Suaeda prostrata subsp prostrata Spergularia salina Cl Stellarietea media'nın karakteristikleri Plantago lagopus Anagallis arvensis var caerulea Crepis vesicaria Rostraria cristata var cristata Trisetaria loeflingiana Senecio vulgaris Digitaria sanguinalis Chrysanthemum coronarium Cardaria draba Cl Ammophiletea'nın karakteristikleri Trifolium purpureum var purpureum Polygonum equisetiforme Medicago littoralis var littoralis Alhagi mannifera Cl Saginetea maritimae'nın karakteristikleri Parapholis incurva Bupleurum orientale Centaurium pulchellum Diğerleri Trifolium resupinatum var microcephalum Lolium rigidum var rottbollioides Phalaris paradoxa var praemorsa Cuscuta campestris Bromus rubens Carduus pycnocephalus Alhagi pseudoalhagi TU TU TU TU TU TU TU TU TU TU TU TU TU 54 44 42 54 32 32 42 32 42 44 2m1 44 43 44 54 54 44 V V V 2b1 2a1 2a2 V V 2a2 V 2m2 V 2a2 V V 2a2 2a1 2m2 2a2 2m2 2a2 2m1 171 Bulunma sınıfı Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m)

4 BULGULAR VE TARTŞMA Limonium angustifolium Anthemis cotula Beta maritima Trifolium campestre Avena clauda Filago eriocephala Torilis arvensis subsp neglecta Medicago rotata var rotata Cichorium spinosum Carthamus lanatus Astragalus hamosus Hymenocarpus circinnatus Muscari comosum Evax eriosphaera Erodium cicutarium subsp cicutarium Erucaria hispanica Phalaris aquatica Urospermum picroides Trifolium stellatum Salicornia fragilis Hordeum murinum subsp murinum Scorzonera cana var cana Melilotus alba 2a2 2a2 2a1 2a1 Tek tekerrürlü türler: Cichorium intybus (425, ), Phagnalon graecum (385, ), Erodium gruinum (414, ), Bellis annua (430, ), Hedypnois cretica (414, ), Torilis nodosa (384, ), Asphodelus aestivus (399, ), Trifolium fragiferum (385, ), Centaurea calcitrapa subsp calcitrapa (382, ), Vicia narbonensis var narbonensis (382, ), Scorzonera cana var jacquinana (399, ), Aeluropus littoralis (437, 2m2), Romulea ramiflora subsp ramiflora (437, ), Limonium meyeri (414, ), Arum dioscoridis var dioscoridis (384, ), Anemone coronaria (414, ) 42(3)(a)(d) nula crithmoides-limonium graecum var graecum bitki topluluğu (Tablo 475) Bu topluluk araştırma alanında Kum mahallesi-havaalanı mevkii, Akışın kulübesi hizasındaki kıyıya yakın yerler, Keçi adası mevkii, Göksu nehri-boğazağzı mevkii, Cırba batısı ve Mekan sitesi doğusu kıyıya yakın hareketli kum tepelerinin arasındaki çukurluklar ve su basar düzlüklerde yer almaktadır (Fotoğraf 425) 8 örneklik alan yapılmıştır Örneklik alanlar özellikleriyle beraber tablo 474 de verilmiştir Tablo 474 Topluluğa Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik 545 176 50cm 349 20cm 153 30cm Tarih GPS koordinatlarıöa no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 18 942 N: 36 20 616 14/5/2005 325 50cm 22/7/2004 E: 34 02 957 E: 34 04 738 N: 36 17 918 N: 36 17 046 14/7/2004 231 0-20cm 16/7/2004 E: 33 55 416 E: 33 59 814 N: 36 20 319 N: 36 18 390 23/7/2004 571 14/5/2005 E: 34 04 567 E: 34 03 349 N: 36 16 979 N: 36 18 050 13/7/2004 554 60cm 14/5/2005 E: 33 56 643 E: 34 03 2 172

4 BULGULAR VE TARTŞMA Fotoğraf 425 nula crithmoides-limonium graecum var graecum Topluluğunun Genel Görünümü Bu topluluğun alandaki varlığı genel tabloların incelenmesi esnasında anlaşılmıştır Bu nedenle topluluğun alanda yayıldığı yerlerden toprak örneği alınamamıştır Tablo 475 de görüleceği gibi topluluğun genel örtüş % si 50-100 arasında çok değişkenlik göstermektedir Hakim türü çalıdır Karakteristik türleri nula crithmoides ve Limonium graecum var graecum dur Topluluk florası zengindir ve Salicornietea fruticosae sınıfının karakteristik bitkilerinin yanı sıra Ammophiletea, Juncetea maritimi ve Saginetea maritimae sınıfı üyelerini de içermektedir Florada en fazla Akdeniz elementleri yer almaktadır Salicornietea fruticosae dan Arthrocnemum fruticosum, Ammophiletea dan Sporobulus virginicus ve Juncetea maritimi den Phragmites australis birlikte karakteristik olmayan fakat yaygın olan türlerdir Birliğin karakteristik ve ayırtedici türlerinden Limonium graecum var graecum, Ammophiletea dan Zygophyllum album v e Juncetea maritimi den Tamarix tetragyna VU tehlike kategorisinde bulunmaktadır İştirakçilerin sayısı ve örtüşü oldukça düşüktür Bu topluluk da yine öncekiler gibi aynı üst birimlere bağlanmıştır (Salicornietea fruticosae, Salicornietalia fruticosae, Salicornion fruticosae) 173

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 475 nula crithmoides-limonium graecum var graecum Topluluğu 545 16 0 95 0,5 85 0,3 40 TU 176 349 153 25 16 25 0,5 0,2 0,3 5 5 K K 85 95 100 1 1,3 0,6 65 45 90 0,4 0,4 0,7 35 55 65 TU TU TU 325 231 571 554 16 25 16 16 0,5 0 0 0,6 15 10 2 B D K 0,05 65 85 50 75 1 0,6 0,8 1 40 65 50 75 0,3 0,5 0,2 0,3 20 30 5 10 TU TU TU TU 44 43 44 44 2a1 32 33 32 33 V 2a2 2a2 2m2 2b1 2b1 2a1 V 2a2 2a2 2b1 2b1 2m2 V 2a2 2a2 2m2 2a2 2a2 V 2a2 2a1 Bulunma sınıfı Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) Topluluğun karakteristikleri nula crithmoides Limonium graecum var graecum Aly Salicornion fruticosae karakteristikleri Cressa cretica Cl Salicornietea fruticosae'nın karakteristikleri Arthrocnemum fruticosum Halimione portulacoides Limonium virgatum Salicornia europaea Juncus acutus Juncus maritimus Spergularia bocconii Rostraria cristata var cristata Salsola soda Plantago maritima Cl Ammophiletea nın karakteristikleri Sporobolus virginicus Salsola ruthenica Zygophyllum album Polygonum equisetiforme Cakile maritima Salsola kali Eryngium maritimum Cl Juncetea maritimi nin karakteristikleri Phragmites australis Juncus littoralis Limonium angustifolium Tamarix tetragyna Melilotus alba Cl Saginetea maritimae'nın karakteristikleri Parapholis incurva Plantago coronopus subsp commutata Bupleurum orientale Diğerleri Limonium meyeri Alhagi pseudoalhagi Tek tekerrürlü türler: Juncus inflexus (545, ), Hordeum murinum subsp murinum (349, ), Ambrosia maritima (545, ), Limonium echioides (545, ) Yapılan literatür araştırmaları neticesinde diğer nula crithmiodes e ait birliklerin çok farklı floristik ve ekolojik kompozisyonlara sahip oldukları 174

4 BULGULAR VE TARTŞMA saptanmıştır Benzerliğimiz sadece hakim türlerimizin aynı olmasıdır Bunlardan bazıları Agropyro-nuletum crithmoidis Gehu 1979, Elytrigio elongatae-nuletum crithmoidis Br-Bl 1952 dir 42(3)(a)(e) Limonium virgatum-carthamus tenuis ssp tenuis bitki topluluğu (Tablo 478) Alanda Akgöl doğusu, Akyapı batısı ve kuzeyinde nemli az tuzlu düzlüklerde tespit edilmiştir Bu alanlardan yapılan 3 örneklik alanın değerlendirilmesi sonucu bu topluluk tespit edilmiştir (Tablo 476) Tablo 476 Topluluğa Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik 452 10cm 428 10cm Tarih GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 17 169 N: 36 17 066 433 10cm 25/4/2005 E: 33 57 998 E: 33 58 588 N: 36 17 040 25/4/2005 E: 33 58 533 26/4/2005 Bu topluluğa ait toprak örneklerinin analiz sonuçlarına göre topluluk orta derecede alkali, çok fazla kireçli, tuzsuz veya orta derecede tuzlu, çok az fosfor ve yüksek potasyum içerikli topraklara sahiptir (Tablo 477) Topraklarında organik madde içeriği azdır Bu topraklar orta tınlı bünyeli (kumlu tın, kumlu kil) dir ve kum oranı %59,48-73,48, kil oranı %18,09-38,49 ve silt oranı %2,03-8,43 dir Tablo 477 Topluluğa Ait Toprak Analiz Sonuçları Toprak Satur %' Toplam Kireç % Reaksiyon (ph) si İŞBA Tuz % CaCO3 1/10 50 0,323 8,07 33 0,002 7,95 8,90 Yarayışlı kg/da Organik % KUM % KİL % SİLT Madde BÜNYE P 2 05 K2 O 50,18 2,67 299,77 1,85 59,48 38,49 2,03 SC 38,40 2,26 100,23 1,38 73,48 18,09 8,43 SL Topluluğun genel örtüşü %80-85 arasında değişmekte ve çoğunluğunu otlar oluşturmaktadır Topluluğun karakteristik türleri Limonium virgatum ve Carthamus tenuis subsp tenuis (VU tehlike kategorisinde) dir Topluluk florası zengindir ve en fazla Akdeniz elementleri bulunmaktadır Salicornietea fruticosae sınıfının 175

4 BULGULAR VE TARTŞMA karakteristik bitkilerinin yanı sıra Stellerietea media, Saginetea maritima ve Juncetea maritima sınıfı üyelerini de barındırmaktadır Çok sayıda fazla tekerrüre sahip olan tür vardır Bunların başında Stellerietea media karakteristiği Rostraria cristata var cristata, Plantago lagopus, Crepis vesicaria, Saginetea maritima karakteristiği Plantago coronopus subsp commutata, Parapholis incurva, Juncetea maritima karakteristiği Limonium angustifolium, Ammophiletea üyesi Trifolium purpureum var purpureum, Polygonum equisetiforme, Salicornion fruticosae dan Chlamydophora tridentata ve iştirakçilerden de Lolium rigidum var rottbollioides, Trifolium stellatum, Hedypnois cretica, Trifolium resupinatum var microcephalum, Gynandriris sisyrinchium ve Asteriscus aquaticus (VU tehlike kategorisinde) gelir Aynı üst birimler burada da görülmekte d i r (Salicornietea fruticosae, Salicornietalia fruticosae, Salicornion fruticosae, Tablo 478) Tablo 478 Limonium virgatum-carthamus tenuis ssp tenuis Bitki Topluluğu 452 25 0,1 80 0,2 1 0,4 80 TU 428 25 0,1 85 0,4 85 TU 433 25 0,1 80 0,2 1 0,6 80 TU Limonium virgatum Carthamus tenuis subsp tenuis Cl Salicornietea fruticosae ve Aly Salicornion fruticosae* karakteristikleri Chlamydophora tridentata* Halimione portulacoides Cressa cretica* Sphenopus divaricatus Spergularia bocconii Suaeda prostrata subsp prostrata Cl Stellarietea media nın karakteristikleri Rostraria cristata var cristata Plantago lagopus Crepis vesicaria Senecio vulgaris Trisetaria loeflingiana Silene colorata Anagallis arvensis var caerulea 33 43 33 V V 2a2 V V V V 2a1 2b1 2a2 2a1 V V V V 176 Bulunma sınıfı Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) Topluluğun karakteristikleri

4 BULGULAR VE TARTŞMA Cl Saginetea maritimae'nın karakteristikleri Plantago coronopus subsp commutata Parapholis incurva Bupleurum orientale Centaurium pulchellum Cl Juncetea maritimi nin karakteristikleri Limonium angustifolium Melilotus alba Phragmites australis Cl Ammophiletea nın karakteristikleri Polygonum equisetiforme Trifolium purpureum var purpureum Diğerleri Lolium rigidum var rottbollioides Trifolium stellatum Hedypnois cretica Trifolium resupinatum var microcephalum Gynandriris sisyrinchium Asteriscus aquaticus Bellis annua Hordeum murinum subsp murinum Scorzonera cana var cana Bromus rubens 2a2 2a2 V V V V V V 2a2 V V V V V V V V V V Tek tekerrürlü türler: Torilis arvensis subsp neglecta (433, ), Trifolium campestre (428,), Beta maritima (452, ), Phalaris paradoxa var praemorsa (452, ), Carduus pycnocephalus (428, ), Filago eriocephala (452, ), Medicago rotata var rotata (452, ), Anthemis cotula (452, ), Cichorium spinosum (452, ), Cardopatium corymbosum (428, ), Centaurea calcitrapa subsp calcitrapa (428, ) Topluluğa ekolojik ve floristik olarak önemli ölçüde benzerlik gösteren bir sintaksona rastlanmamıştır En yakınları nulo crithmoidis-limonietum virgati Llorens, Gil & Tebar in Gil, Tebar & Llorens 1998, Artemisio-Limonietum virgati (Kühnh) Br-Bl 1931 dır ki bunlar ile sadece hakim türlerimiz benzerlik göstermektedir 42(3)(b) Tuzcul Geçici Göletler Vejetasyonu Araştırma alanı tuzcul geçici göletlerinde 30 adet örneklik alan yapılmış ve bunların değerlendirilmesi sonucu 3 birlik tespit edilmiştir Bunlar Juncus littoralis, Juncus maritimus ve Juncus acutus ile karakteristik olan birliklerdir: Tuzcul geçici göletler vejetasyonunda tespit edilen bu 3 birlik aynı sintaksonomik birimlere bağlanmıştır Bunlar Juncetea maritimi Br-Bl in Br-Bl Roussine & Negre 1952 sınıfı, Juncetalia maritimi Br-Bl 1931 em Julve 1992 ex 1993 ordosu ve Juncion maritimi Br-Bl 1931 em Julve 1992 ex 1993 alyansıdır 177

4 BULGULAR VE TARTŞMA 42(3)(b)(a) Polypogono maritimi ssp maritimi-juncetum littoralis Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliği (Tablo 481) Bu birlik Kum mahallesi Havaalanı mevkii-akışın Kulübesi arasında, Dalyan-Hurma mah arası, Dalyan-Göksu nehri arasında, Göksu nehri batısı Boğazağzı mevkii ve MEB İzci Kampı güneyinde nemli çöküntü alanları veya tatlı sulu alanlarda yaygındır (Fotoğraf 426) Bu alanlardan yapılan 10 örneklik alanın değerlendirilmesi sonucu bu birlik tespit edilmiştir (Tablo 479) Tablo 479 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik Tarih 662 10cm 18/5/2004 132 16/6/2004 144 17/6/2004 288 20/7/2004 470 10cm 27/4/2005 GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 18 008 N: 36 17 096 150 /7/2004 E: 34 02 773 E: 33 56 671 N: 36 17 404 N: 36 18 021 10 20/5/2004 E: 33 56 336 E: 33 55 375 N: 36 17 223 N: 36 18 205 515 29/4/2005 E: 33 56 566 E: 34 01 664 N: 36 22 378 N: 36 17 470 108 15/6/2004 E: 34 04 581 E: 33 55 071 N: 36 18 800 N: 36 17 923 47 22/5/2004 E: 34 00 469 E: 33 55 555 Fotoğraf 426 Polypogono maritimi ssp maritimi-juncetum littoralis Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 Birliğinin Genel Görünümü 178

4 BULGULAR VE TARTŞMA Bu birliğe ait 3 toprak örneği alınmıştır (Tablo 480) Yapılan bu analizler sonucunda birlik hafif-orta derecede alkali, çok fazla kireçli, hafif tuzlu, çok az fosfor ve yüksek potasyum içerikli topraklarda yayılış göstermektedir Birliğin topraklarında organik madde içeriği çok az ya da az olabilmektedir Bu topraklar orta bünyeli (kumlu, tınlı) dir ve kum oranı %85,10-96,17, kil oranı %1,45-8,81 ve silt oranı %2,38-7,67 dir Kumlu tekstüre sahip bu toprakların %21,6-44,30 u kaba, %16,46-27,16 sı orta, %28,34-49,46 sı ince kumlu ve %1,78-3,14 ü de daha ince fraksiyonludur Tablo 480 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Satur %' si İŞBA Toprak Toplam Kireç % Reaksiyon Tuz % CaCO3 (ph) 1/10 Yarayışlı kg/da P 2 05 K2 O Organik % KUM % KİL % SİLT Madde BÜNYE 38 0,107 7,57 55,44 2,67 107,98 1,30 90,52 1,81 7,67 S 38 0,174 7,88 39,60 1,64 135,59 0,88 96,17 1,45 2,38 S 30 0,102 8,04 8,71 42,46 2,26 159,89 0,93 85,10 8,81 6,09 LS Tablo 481 de görüldüğü gibi birliğin genel örtüşü %65-100 arasında değişir Çoğunluğu çok yıllık ot olmak üzere az miktarda da çalı bulunmaktadır Birliğin karakteristik türleri Juncus littoralis ve Polypogon maritimus subsp maritimus dur Birlik florası çok zengin olmamakla birlikte birlik içinde en fazla Akdeniz floristik elementleri bulunur Birlikte Juncetea maritima sınıfının karakteristik bitkilerinin yanı sıra az da olsa Salicornietea fruticosae, Ammophiletea, Saginetea maritima ve Stellerietea media sınıfı üyelerine de rastlanır Salicornietea fruticosae karakteristiği Bolboschoenus maritimus v a r cymosus fazla tekerrür e d e r İştirakçilerde tek tekerrürlü olanlar fazladır Bunlardan Limonium meyeri tam tersine birlikte iyi bir tekerrüre sahiptir Birlik florasında Ammophiletea sınıfında endemik Bromus psammophilus C R, Zygophyllum album V U, Euphorbio-Ammophilion arundinaceae den de Ambrosia maritima EN tehlike kategorisindedir 179

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 481 Polypogono maritimi ssp maritimi-juncetum littoralis Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) 662 132 144 288 470 150 25 16 16 25 16 16 0,1 0 0 0 0,1 0 95 100 100 100 80 100 10 16 0 Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) 0,3 10 1,3 0,2 1 0,8 Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) Birliğin karakteristikleri 90 TU Juncus littoralis Polypogon maritimus subsp maritimus Cl Juncetea maritimi ve Aly Juncion maritimi* karakteristikleri nula crithmoides Limonium angustifolium Phragmites australis* Saccharum ravennae* Aeluropus littoralis Plantago maritima Halimione portulacoides* Scirpoides holoschoenus Lotus corniculatus var tenuifolius* Puccinellia distans subsp distans Spergularia bocconii Juncus acutus Arthrocnemum fruticosum* Carex extensa Elymus elongatus subsp ponticus Cl Salicornietea fruticosae nın karakteristikleri Bolboschoenus maritimus var cymosus Triglochin bulbosa subsp barrelieri Salicornia europaea Suaeda prostrata subsp prostrata Arthrocnemum glaucum Sphenopus divaricatus Spergularia salina Cl Ammophiletea nın karakteristikleri Sporobolus virginicus Bromus psamophilus Xanthium strumarium subsp cavanillesii Zygophyllum album Trachomitum venetum subsp sarmatiense Polygonum equisetiforme Elymus farctus subsp bessarabicus var striatulus Cl Stellarietea media'nın karakteristikleri nula viscosa Plantago lagopus Rostraria cristata var cristata 0,5 15 0,8 1 35 0,4 0,2 1 0,8 0,2 1 0,6 0,4 25 0,6 0,2 1 0,6 90 100 TU TU 90 TU 70 100 TU TU 85 TU 80 TU 65 90 TU TU Bulunma sınıfı 44 43 43 33 43 44 43 33 53 V 2a2 2b1 2b1 2a1 2b1 2b1 2a1 180 1 85 515 108 47 16 16 16 0 0 0 5 3 K K 90 65 90 43 0,2 1 2

4 BULGULAR VE TARTŞMA Crepis vesicaria Digitaria sanguinalis Cl Saginetea maritimae'nın karakteristikleri Parapholis incurva Crypsis faktorovskyi Centaurium pulchellum Plantago coronopus subsp commutata Diğerleri Limonium meyeri 2a2 Tek tekerrürlü türler: Juncus articulatus (662, ), Rumex crispus (132, ), Ammi majus (132, ), Fimbristylis bisumbellata (662, ), Asphodelus aestivus (132, ), Linum bienne (132, ), Legousia speculum-veneris (132, ), Juncellus laevigatus (662, 2a2), Schoenoplectus litoralis (515, ), Salicornia fragilis (515, ), Alhagi pseudoalhagi (470, ), Juncus pygmaeus (662, ), Centaurium erythraea subsp rumelicum (288, ), Cuscuta campestris (662, ), Ambrosia maritima (132, ) Çakan ve ark (2003a) Çukurova deltası denize yakın kumul serileri arasındaki düzlükler, çöküntüler ve hidromorfik tuzlu toprakların olduğu nehir kenarı taşkın alanları vejetasyonunda, bizim de bu çalışma ile tespit ettiğimiz aynı isimle adlandırdığımız Polypogono maritimi ssp maritimi-juncetum littoralis Çakan, Düzenli, Karaömerlioğlu 2003 birliğini tespit etmiştir Birliğin toprakları kumludan siltli killi bünyeye kadar farklılıklar göstermiştir Tuz miktarı %0,03-0,82, ph nötre yakın (6,94-7,92), kireç içeriği değişken olup %15,44-28,95 ve organik maddeleri zengin değildir Karakteristikleri Juncus littoralis, Polypogon maritimus subsp maritimus, Centaurium spicatum v e solepis cernua dır Sintaksonomik olarak Asteretea tripoli (syn: Juncetea maritimi), van Leeuwen & Adriani 1962 sınıfı, Juncetalia maritimi B r -Bl 1931 em Julve 1992 ex 1993 ordosu ve Juncion maritimi Br-Bl 1931 alyansına bağlanmıştır Birlikle benzerliğimiz %44,83 dür 42(3)(b)(b) Phragmiti australis-juncetum maritimi Vural, Duman & al 1995 birliği (Tablo 485) Birlik Göksu nehri batı ve doğusu, Cırba göleti batısı, Aliağa gölü ve çevresi ve Kuşlu gölün güneyinde taban suyu yüksek tuzcul çukurluklar ve düzlüklerde görülmektedir (Fotoğraf 427) Bu alanlardan yapılan 10 örneklik alanın değerlendirilmesi sonucu bu birlik tespit edilmiştir Birliği oluşturan örneklik alanlar tablo 482 dedir 181

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 482 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik Tarih 557 14/5/2005 596 15/5/2005 663 18/5/2005 588 15/5/2005 550 10cm 14/5/2005 GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 18 097 N: 36 18 348 569 14/5/2005 E: 34 03 077 E: 34 03 235 N: 36 19 185 N: 36 19 873 527 10cm 13/5/2005 E: 34 04 347 E: 34 04 447 N: 36 17 900 N: 36 18 695 622 16/5/2005 E: 34 02 750 E: 33 58 451 N: 36 18 732 N: 36 18 571 580 15/5/2005 E: 34 03 926 E: 34 03 673 N: 36 17 974 N: 36 19 175 597 15/5/2005 E: 34 02 980 E: 34 04 176 Fotoğraf 427 Phragmiti australis-juncetum maritimi Vural, Duman & al 1995 Birliğinin Genel Görünümü Bu birliğe ait hem su hem de toprak örnekleri alınmıştır Birliğin bulunduğu sulu ya da nemli çukurluklarda örneklemenin yapıldığı Mayıs ayında su yüksekliği 20cm e kadar ulaşabilmiştir Su örneklerinin alındığı yerlerden ilki yılın tüm mevsimlerinde sulu kalmaktadır İkinci örneğin alındığı yer ise sadece ilkbaharda sulu olan ve diğer mevsimlerde kuruyan bir alandır Bu nedenle ikinci örneğin sadece ilkbahar analizleri tabloda verilmiştir Analiz sonuçlarına göre bu birlik hafif veya kuvvetli alkali bir ph değeri ve az, orta veya yüksek derecede tuzlu olan sularda yayılış göstermektedir Su kışın mat diğer aylarda ise berrak ve tortuludur Renk sarı veya koyu sarı, kış aylarında kokulu ve diğer aylarda az kokuludur Na oranı yüksek, 182

4 BULGULAR VE TARTŞMA Cl ve Mg oranları normal, Ca ve artık sodyum karbonat oranı ise düşük olan sulardır (Tablo 483) Tablo 483 Birliğe Ait Su Analiz Sonuçları Mevsim ph Kış EC (25 C) 8,67 9551,27 İlkba 7,8 Sonba NA Ca+Mg Ca Katyon CO3 HC03 Toplamı Mg Cl Anyon %NA SAR RSC Bulanıklık Renk Koku toplamı 8,09 33105,24 320,73 268,20 62,85 23,53 39,32 331,05 1,30 5,18 3,84 331,05 81,01 47,84 0,00 İlkba Yaz TUZ 6,83 76,29 19,22 24741,9 37, 194,21 53,2,4 6,82 7,2 8,21 5490,83 3,30 9,50 42,10,80 2,75 9,13 76,8 17,75 35,45 247,41 8,29 19866,78 17,9 160,57 38,1 1,18 95,51 30,9 198,67 54,90 95,51 79,88 24,61 0,00 0 5,5 204,8 247,41 78,5 37,64 0,00 10 8,8 162 198,67 80,8 36,5 0,00 1,72 9,00 43,00 54,90 76,68 16,64 0,00 70+ 70, Tortulu 70, Tortulu 70+, az Tortulu 70+, Tortulu Mat +++ Berrak, ++ sarı Berrak, ++ sarı Berrak, + sarı Berrak, sarı++ Bu birliğe ait tablo 484 de verilen toprak örneğinin analiz sonuçları ise topraklarının nötre yakın çok hafif asitli, fazla kireçli, çok fazla tuzlu, az fosfor ve yüksek potasyum içerikli olduğunu göstermektedir Buralarda organik madde içeriği suyun çekilme durumuna göre değişmekle beraber iyi derecededir Bu topraklar ağır bünyeli (milli tın) dir ve kum oranı %16,53, kil oranı %8,52 ve silt oranı %74,95 dir Tablo 484 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Toprak Satur %' Toplam Kireç % Reaksiyon si İŞBA Tuz % CaCO3 (ph) 1/10 95 1,310 6,88 24,96 Yarayışlı kg/da P 2 05 K2 O 3,49 303,81 Organik % KUM % KİL % SİLT Madde 3,87 16,53 8,52 74,95 BÜNYE SİL Birliğin genel örtüş % si 70-100 arasında değişmekte ve büyük bir kısmı çok yıllık otlardan oluşmaktadır Birlikte Avrupa-Sibirya ve Akdeniz floristik elementleri eşit oranda bulunmaktadır Birliğin karakteristik türleri Juncus maritimus v e Phragmites australis dir Birlik florası zengin olmamakla birlikte Juncetea maritimi sınıfının karakteristik bitkileri Salicornietea fruticosae sınıfı üyelerinden daha fazla sayıda görülmektedir Bunların dışında Juncetea maritimi sınıfındaki nula crithmoides ve Arthrocnemum fruticosum un tekerrürleri yüksektir (Tablo 485) 183

4 BULGULAR VE TARTŞMA Arthrocnemum glaucum Diğerleri Limonium meyeri Sporobolus virginicus Salicornia fragilis Juncus inflexus Cionura erecta 557 596 663 16 36 25 0 0 0 90 100 100 0,4 0,7 0,4 15 30 15 0,7 0,8 1,5 90 90 100 TU TU TU 588 550 569 527 25 16 36 16 0 0,1 0 0,1 0,05 90 80 95 100 0,3 0,7 0,4 0,2 10 30 20 2 0,8 0,8 0,9 0,6 85 90 80 100 TU TU TU TU 622 580 36 36 0 0 0,2 0,15 80 70 0,2 1 0,7 1 80 70 TU TU 597 16 0 90 0,4 25 0,8 85 TU Bulunma sınıfı Tablo 485 Phragmiti australis-juncetum maritimi Vural, Duman & al 1995 Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) Birliğin karakteristikleri Juncus maritimus Phragmites australis* Cl Juncetea maritimi ve Aly Juncion maritimi* karakteristikleri nula crithmoides Arthrocnemum fruticosum* Carex extensa Halimione portulacoides* Juncus acutus Cl Salicornietea fruticosae nın karakteristikleri Bolboschoenus maritimus var cymosus Limonium virgatum Salicornia europaea Suaeda prostrata subsp prostrata 44 44 43 44 44 44 44 43 44 V V 2a1 2b1 2a1 2a1 2b1 2b1 V V 2b1 2b1 2m2 2m1 2m1 2a2 44 2a1 2m2 Tek tekerrürlü türler: Calamogrostis pseudophragmites (663, ), Cyperus rotundus (663, ), Alhagi pseudoalhagi (588, ), Rostraria cristata var cristata (596, ), Atriplex hastata (663, ), Schoenoplectus litoralis (580, ), Cyperus serotinus (663, ) Çakan ve ark (2003a) Çukurova deltasında bu kez genelde nehir taşkınlarının oluşturduğu gölet veya suyla doygun topraklarda bizim de aynı isimle tespit ettiğimiz Vural 1995 deki Phragmiti australis-juncetum maritimi birliğini kaydetmişlerdir Toprakları kumlu ve siltli killi bünyeye sahiptir Tuz miktarı %0,143-1,171, ph nötre yakın (7,03-7,75), yüksek kireç içeriği ve organik madde bakımından orta durumludur Birlik karakteristikleri Juncus maritimus ve Phragmites australis olarak verilmiştir Sintaksonomik olarak Asteretea tripoli (syn: Juncetea maritimi) sınıfı, Juncetalia maritimi B r -Bl 1931 em Julve 1992 ex 1993 ordosu ve Juncion maritimi Br-Bl 1931 alyansına bağlanmıştır Bu birlikle benzerliğimiz %41,51 dir 184

4 BULGULAR VE TARTŞMA Seçmen ve Leblebici (1996) ise Tahir ve Dalyan göllerinde Juncetum maritimi Pign 1953 birliğini tespit etmiştir Juncus maritimus ve Elymus farctus subsp farctus var farctus bu birliğin karakteristikleridir Sintaksonomik olarak da Çakan ve ark nın (2003a) birliğindeki birimlere birliğini bağlamıştır Floristik benzerliğimiz %21,05 dir Yurdakulol ve ark (1996) da Burdur ve Acıgöl vejetasyonu araştırmasında Puccinellio distantis-juncetum maritimi Yurdakulol et al 1996 birliğini tanımlamıştır Toprakları killi, nemli, Na-Mg 80-62,32, SO 4 147,5 dir Birliğin örtüşü %70-90, karakteristik ve ayırtedicileri Juncus maritimus ve Puccinella distans dır Sintaksonomik olarak yine Çakan ve ark nın (2003a) birliğindeki üst birimlere bağlanmıştır Floristik benzerliğimiz %4,08 dir Aynı araştırıcı 1974 yılında Konya ovası çorak bataklıkları vejetasyonunda bu kez de Juncus maritimus-juncus gerardi Yurdakulol 1974 birliğini tespit etmiştir Bu birliğin bulunduğu yerlerdeki taban suyu 60-100cm dir Tuz oranı yüksek olmayıp yaz sonlarına doğru biraz artış göstermektedir Birliğin örtüşü %70-90, karakteristik ve ayırtedicileri Juncus maritimus ve Juncus gerardi dir Bu birlikle floristik benzerliğimiz ise %, dir Araştırıcı 1990 yılında Ercoşkun ile Orta Anadolu çorak alanlarında bu kezde Cirsieto-Juncetum maritimi Yurdakulol & Ercoşkun 1990 birliğini tespit etmişdir Toprak örneklerinde bor miktarını oldukça yüksek bulmuşlardır Toprak tuzluluğu en etkin olarak Mg, sonra Na, Cl ve SO4 etkisiyle olmaktadır Tınlı bünyeli ve ph 8,10-8,30 arasındadır Birliğin örtüşü %70-95, karakteristik ve ayırtedicileri Juncus maritimus ve Cirsium alatum subsp alatum dur Birliği sintaksonomik olarak Salicornietea sınıfı, Juncetalia maritimi o r d o s u v e Juncion maritimi B r -Bl 1931 alyansına bağlamışlardır Floristik benzerliğimiz %, dir 42(3)(b)(c) Atriplici hastatae-juncetum acuti Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliği (Tablo 488) Birlik Dalyan-Hurma mah arası, Dalyan kuzeyi, Ali Mavili nin güneyi, Kurtuluş köyü güneyi, Göksu nehri Menderes mevkii, Cırba göleti kuzeyi ve Arkum 185

4 BULGULAR VE TARTŞMA Beldesi-Abidinpaşa tahliye kanalı batısında taban suyu yüksek ve su basar alanlarda tespit edilmiştir (Fotoğraf 428) Bu alanlardan 10 örneklik alan yapılmıştır Yapılan örneklik alanlar özellikleri ile tablo 486 da verilmiştir Tablo 486 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik Tarih 603 16/5/2005 618 16/5/2005 504 28/4/2005 626 16/5/2005 487 28/4/2005 GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 19 096 N: 36 18 803 469 5cm 27/4/2005 E: 33 57 336 E: 34 00 435 N: 36 19 049 N: 36 19 755 534 10cm 13/5/2005 E: 33 58 053 E: 34 04 253 N: 36 19 894 N: 36 18 822 468 10cm 27/4/2005 E: 34 00 280 E: 34 00 413 N: 36 21 236 N: 36 18 972 615 16/5/2005 E: 34 03 703 E: 33 57 890 N: 36 18 7 N: 36 18 590 691 50cm 20/5/2005 E: 34 01 236 E: 34 02 566 Fotoğraf 428 Atriplici hastatae-juncetum acuti Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 Birliğinin Genel Görünümü Toprak analiz sonuçlarına göre birlik çok kuvvetli alkali, çok fazla kireçli, tuzsuz, yüksek fosfor ve potasyum içerikli topraklarda yayılış göstermektedir (Tablo 487) Toprakların organik madde içeriği orta derecededir Bu topraklar orta ağır bünyeli (milli tınlı) dir ve kum oranı %17,64, kil oranı %24,15 ve silt oranı %58,21 dir 186

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 487 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Toprak Kireç Satur %' Toplam Reaksiyon (ph) % si İŞBA Tuz % 1/10 CaCO3 60 0,039 8,9 Yarayışlı kg/da P 2 05 K2 O 9,22 46,08 10,68 131,82 Organik % KUM % KİL % SİLT Madde 2,76 17,64 24,15 58,21 BÜNYE SİL Birliğin genel örtüş % si 80-100 arasında değişmekte ve çoğunluğu çok yıllık otlardan oluşmaktadır Bitkilerin çoğu Avrupa-Sibirya daha azı da Akdeniz floristik elementidir Birliğin karakteristik türleri Juncus acutus, Aster subulatus, Spergularia maritima ve Atriplex hastata dır Birlik florası çok zengin olmamakla birlikte Juncetea maritimi sınıfının karakteristik b i t k i l e r i Stellerietea maritimi v e Salicornietea fruticosae sınıfı karakteristiklerinden daha fazladır Bunlardan Juncetea maritimi karakteristiği Halimione portulacoides ve iştirakçilerden Hordeum murinum subsp murinum çok tekerrüre sahip türlerdir Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) Birliğin karakteristikleri Juncus acutus Aster subulatus Spergularia maritima Atriplex hastata Cl Juncetea maritimi ve Aly Juncion maritimi* karakteristikleri Halimione portulacoides* Phragmites australis* Aeluropus littoralis Polypogon maritimus subsp maritimus* Puccinellia distans subsp distans* Limonium angustifolium Melilotus alba* Lotus corniculatus var tenuifolius* Spergularia bocconii nula crithmoides Juncus maritimus 603 25 0 100 0,4 25 0,7 90 TU 618 504 626 487 469 534 16 25 36 36 25 16 0 0 0 0 0,05 0,1 5 G 0,05 0,05 100 95 90 90 95 90 0,3 0,3 0,4 0,4 0,4 0,7 5 15 25 15 5 30 0,7 0,3 0,8 0,3 0,6 1 100 90 80 85 95 80 TU TU TU TU TU TU 468 25 0,1 90 0,5 25 0,6 70 TU 615 691 36 16 0 0,5 0,05 80 90 0,4 0,8 20 30 0,6 0,4 70 80 TU TU 43 32 43 2a1 2b1 44 43 2b3 2a2 2a2 2a2 187 43 44 32 2a2 2a2 2m2 44 Bulunma sınıfı Tablo 488 Atriplici hastatae-juncetum acuti Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 43 V 2a2 2b3 2m2 2b3 2a1 2m2 V

4 BULGULAR VE TARTŞMA 2b1 Plantago maritima Tamarix tetrandra* Cl Stellarietea media'nın karakteristikleri Trisetaria loeflingiana Digitaria sanguinalis Panicum repens Crepis foetida subsp commutata Rostraria cristata var cristata Crepis vesicaria Sonchus oleraceus Cl Salicornietea fruticosae nın karakteristikleri Bolboschoenus maritimus var cymosus Salicornia europaea Suaeda prostrata subsp prostrata 2a1 Spergularia salina Diğerleri Hordeum murinum subsp murinum Parapholis incurva Plantago coronopus subsp commutata Bupleurum orientale Polygonum equisetiforme Limonium meyeri Alhagi pseudoalhagi Alopecurus myosuroides var myosuroides Juncellus laevigatus Lolium rigidum var rottbollioides Limonium gmelinii Salicornia fragilis 2a1 2a1 2a1 2a2 2a2 2a1 2a1 V Tek tekerrürlü türler: Convolvulus arvensis (534, ), Lotus halophilus var halophilus (504, ), Schoenoplectus supinus (487, ), Trifolium resupinatum var microcephalum (504, ), Juncus inflexus (469, 2a2), Torilis arvensis subsp neglecta (626, ), Trifolium campestre (504, ), Juncus pygmaeus (618, ), Carduus pycnocephalus (534, ), Centaurium erythraea subsp rumelicum (603, ), Melilotus elegans (504, ), Centaurea calcitrapa subsp calcitrapa (626, ), Sorghum halepense var halepense (603, 2a2), Carex otrubae (504, ), Thypha angustifolia (618, ), Eleocharis palustris (618, ) Çakan ve ark (2003a) Çukurova deltasındaki nehir taşkın alanlarında, iç kısımdaki geçici tuzlu bataklıklarda ve lagün kenarlarında saptadığı Atriplici hastatae-juncetum acuti Çakan, Düzenli, Karaömerlioğlu 2003 birliği bu çalışmayla da tarafımızdan bulunmuştur Çakan ve ark birliğin topraklarını kumlu, siltli ve kumlu-siltli bünyeye sahip, tuz miktarı %0,154-1,44, ph hafif asidik, nötr ve hafif bazik (6,93-7,64), kireç içeriği %17,37-32,81, organik madde miktarı %2,38-4,75 olarak saptamışlardır Birlik karakteristiklerini Juncus acutus, Atriplex hastata, Tamarix tetragyna, Puccinellia distans subsp distans, Cynanchum acutum subsp acutum ve Carex divisa olarak vermişlerdir Birlikte en fazla tekerrür eden türler de Aster squamatus, Halimione portulacoides dir Sintaksonomik olarak bu birlik bizim birliğimizle aynı üst birimlere bağlanmıştır Floristik benzerliğimiz %31,67 dir Kamenjarin ve Pavletic ise Hırvatistan vejetasyonu çalışmasında Kastela körfezi 188

4 BULGULAR VE TARTŞMA Pantana bölgesinde deniz kıyısı ve iç kısımları arasında Juncetum maritimi-acuti Hić 1934 birliğini bulmuştur Birlik tuzlu ya da tuzsuz, çamurlu, tatlı ve tuzlu suyun karıştığı yerlerde yaygındır Sintaksonomik olarak da Çakan ve arkadaşları ile bizim birliğimiz aynı sınıf, ordo ve alyansa bağlanmıştır Bu birlikle b enzerliğimizde %16,22 dir 42(3)(c) Tuzcul Geçici Su Baskını Olan Düzlükler Vejetasyonu Araştırma alanındaki tuzcul geçici su baskını olan düzlüklerde 48 adet örneklik alan yapılmış ve bunların değerlendirilmesi sonucu 5 birlik ve 1 topluluk tespit edilmiştir Bunlar: Tamarix smyrensis, Tamarix tetrandra, Tamarix tetragyna, Tamarix parviflora, Saccharum ravennae ve Schoenus nigricans ile karakteristik olan birlikler ve toplulukdur 42(3)(c)(a) Tamaricetum smyrensis Seçmen & Leblebici 1996 birliği (Tablo 491) Birlik Göksu nehri batısı ve kuzeyi, Cırba göleti kuzeyi, Aliağa gölü çevresi, Turna gölü çevresinde su basar alanlarda tespit edilmiştir İlk kez Seçmen ve Leblebici tarafından tanımlanan bu birlik son yazım kurallarına göre tarafımızdan yeniden düzenlenerek, isimlendirmesi yapılmıştır Bu birliğe ait 6 örneklik alanın numaraları, örneklemenin yapıldığı yerin yüksekliği, zamanı ve GPS koordinatları tablo 489 da verilmiştir Tablo 489 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik 676 525 45cm 520 10cm Tarih GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 18 208 N: 36 19 355 538 10cm 13/5/2005 E: 34 02 346 E: 34 04 305 N: 36 19 810 N: 36 19 606 13/5/2005 544 60cm 13/5/2005 E: 34 04 525 E: 34 04 566 N: 36 19 666 N: 36 19 050 13/5/2005 705 20/5/2005 E: 34 04 384 E: 34 02 279 18/5/2005 Birliğe ait 2 toprak örneği bulunmaktadır (Tablo 490) Yapılan analizler sonucunda bu birliğin hafif veya orta dercede alkali, çok fazla kireçli, orta derecede 189

4 BULGULAR VE TARTŞMA tuzlu, çok az veya az fosfor ve yüksek potasyum içerikli topraklarda yayılış gösterdiği anlaşılmıştır Bu topraklarda organik madde içeriği orta veya iyidir Ayrıca ağır ya da çok ağır bünyeli (killi) dir ve kum oranı %6,93-8,37, kil oranı %59,92-62,16 ve silt oranı %30,91-31,71 dir Tablo 490 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Toprak Satur %' Toplam Kireç % Reaksiyon (ph) si İŞBA Tuz % CaCO3 1/10 95 0,423 8,03 0 0,642 7,35 9,06 Yarayışlı kg/da Organik % KUM % KİL % SİLT Madde BÜNYE P 2 05 K2 O 40,53 4,31 199,52 2, 8,37 59,92 31,71 C 32,64 1,64 191,49 3,43 6,93 62,16 30,91 C Genel örtüşü %80-100 arasında değişmekte, çalı katının bolluk ve örtüşü fazladır Birliğin karakteristik türleri Tamarix smyrensis ve Salsola soda dır Birlik florası çok zengin olmamakla birlikte en fazla Avrupa-Sibirya elementleri bulunur Salicornietea fruticosae sınıfının karakteristik bitkileri Saginetea maritimi v e Phragmiti-Magnocaricetea sınıfı üyelerinden daha fazladır Salicornietea fruticosae karakteristiği nula crtihmoides, Juncus maritimus ve Halimione portulacoides, Phragmiti-Magnocaricetea dan Phragmites australis ise birlikte iyi bir tekerrür gösterir Birlik Salicornietea fruticosae Br-Bl & Tüxen ex A & O Bolos 1 9 50 sınıfı, Salicornietalia fruticosae Br-Bl 1933 ordosu ve Halocnemion strobilacei Gehu & Costa 1984 alyansına bağlanmaktadır (Tablo 491) Seçmen ve Leblebici (1996) Çanakkale, Biga, Güvenalanı köyündeki Hoyrat gölünün göl aynasına en uzak olan kuru topraklar üzerinde Tamaricetum smyrensis Seçmen & Leblebici 1996 birliğini tespit etmiştir Birlik karakteristikleri Tamarix smyrensis, Salsola soda ve Bromus hordaceus var thominii dir Sintaksonomik olarak Arthrocnemetea Tx & Oberd 1958 (syn: Salicornietea fruticosae) sınıfı, Arthrocnemetalia fruticosi Tx & Oberd 1958 (syn: Salicornietalia fruticosae) ordosu ve Halocnemion strobilacei Gehu & Costa 1984 alyansına bağlanmıştır Floristik benzerliğimiz %31,82 dir Karaer ve ark (1999) in Kelkit vadisi higrofil vejetasyonunda Viteci agni-casti-tamaricetum smyrensis Karaer, Kılınç & Kutbay 1999 adıyla tanımladığı birliğidir Toprakları alüvyaldir Toplam örtüş %70-90 dır Karakteristikleri Tamarix smyrensis, Vitex agnus-castus, Sophora alopecuroides, 190

4 BULGULAR VE TARTŞMA Ononis spinosa ve Glycrrhiza echinata dır Sintaksonomik olarak Phragmitetea R Tx et Preising 1942 sınıfı ve Phragmitetalia Koch 1926 ordosuna bağlanmıştır Floristik benzerliğimiz %3,03 dür Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) Birliğin karakteristikleri Tamarix smyrensis Salsola soda Cl Salicornietea fruticosae ve Aly Salicornion fruticosae* karakteristikleri 676 525 25 16 0 0,45 100 90 2,2 2 90 65 0,5 1 65 35 TU TU 520 538 544 705 25 25 16 25 0,1 0,1 0,6 0 100 80 80 100 2 1,8 1,9 2,5 70 70 80 100 0,6 1 0,3 0,8 55 25 10 5 TU TU TU TU 44 43 Halimione portulacoides Bolboschoenus maritimus var cymosus* Arthrocnemum fruticosum Suaeda prostrata subsp prostrata nula crithmoides* Juncus maritimus* Arthrocnemum glaucum Juncus acutus Aeluropus littoralis Polypogon maritimus subsp maritimus Cl Saginetea maritimae'nın karakteristikleri Parapholis incurva Plantago coronopus subsp commutata Bupleurum orientale Blackstonia perfoliata subsp perfoliata Cl Phragmiti-Magnocaricetea nın karakteristikleri Phragmites australis Thypha angustifolia Schoenoplectus litoralis Diğerleri Salicornia fragilis 2b3 2b1 2a2 44 2a2 2a2 2a1 Bulunma sınıfı Tablo 491 Tamaricetum smyrensis Seçmen & Leblebici 1996 32 43 43 V 2a2 2a2 2a1 V V V 2a2 V 2a1 Tek tekerrürlü türler: Juncus inflexus (520, ), Centaurium erythraea subsp turcicum (676, ), Limonium meyeri (676, ), Limonium angustifolium (676, ), Aster subulatus (676, ), Alhagi pseudoalhagi (676, ), Trisetaria loeflingiana (676, ), Salsola ruthenica (544, ) 191

4 BULGULAR VE TARTŞMA 42(3)(c)(b) Arthrocnemo fruticosii-tamaricetum tetragynae ass nov birliği (Tablo 4102) Kum mahallesi Akgöl yakınları, kuğu gölü kuzeyi, Güneş Kursu yakınları, Ali Mavili yakınları, İçada mevkii, Göksu nehri doğu yakası, Aliağa gölü kuzeyi, Turna gölü yakınları, Atakent-Kapızlı, Altın kum sitesi B sında göl kenarı gibi sulu batak veya su basar alanlarda yaygındır (Fotoğraf 429) Bu birlik 16 örneklik alan yapılarak ilk kez tarafımızdan tanımlanmıştır (Tablo 492) Birliğin tip örneklik alan numarası 633 dür Tablo 492 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik Tarih 25 21/5/2004 633 20cm 17/5/2005 354 50cm 23/7/2004 298 21/7/2004 364 24/7/2004 555 14/5/2005 266 19/7/2004 631 17/5/2005 GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 18 108 N: 36 20 345 340 23/7/2004 E: 33 55 513 E: 34 04 386 N: 36 18 1 N: 36 19 471 541 40cm 13/5/2005 E: 33 57 646 E: 34 04 525 N: 36 20 371 N: 36 18 471 646 17/5/2005 E: 34 04 569 E: 33 57 461 N: 36 21 844 N: 36 17 435 264 19/7/2004 E: 34 04 323 E: 33 58 505 N: 36 20 292 N: 36 20 287 328 20cm 22/7/2004 E: 33 56 159 E: 34 04 719 N: 36 18 066 N: 36 20 220 330 22/7/2004 E: 34 03 0 E: 34 04 651 N: 36 17 644 N: 36 20 218 329 1m 22/7/2004 E: 33 58 483 E: 34 04 7 N: 36 18 135 N: 36 16 933 243 17/7/2004 E: 33 57 742 E: 33 57 550 Fotoğraf 429 Arthrocnemo fruticosii-tamaricetum tetragynae ass nov Birliğinin Genel Görünümü 192

4 BULGULAR VE TARTŞMA Birliğin bulunduğu su yüzeyi mevsimsel oynamalar gösterir Bunun için su örnekleri mevsimsel olarak alınmıştır (Tablo 493) Su yüksekliği örnekleme yapıldığı dönemlerde 10cm e kadar ulaşmaktadır Birliğin bulunduğu alanlar ilkbahar dışındaki mevsimlerde sulu, ilkbaharda ise kuruyarak nemli kalmaktadır Yapılan analiz sonuçlarına göre bu birlik orta veya kuvvetli derecede alkali bir ph değeri ve az veya orta derecede tuzluluk oranı olan sularda yayılış göstermektedir Su az berrak, koyu sarı renkli, çok az tortulu, sonbahar ve kış aylarında çok kokuludur Na oranı çok yüksek, Cl ve Mg oranı normal, Ca ve artık sodyum karbonat oranı ise düşükdür Tablo 493 Birliğe Ait Su Analiz Sonuçları EC (25 C) Mevsim ph Kış İlkba Yaz TUZ NA Ca+Mg Ca Mg Katyon CO3 HC03 Toplamı Cl Anyon %NA toplamı SAR RSC Bulanıklık Renk Koku 8,27 43082,42 409,2 347,54 83,27 27,62 55,66 430,82 2,44,55 6,63 430,82 80,67 93,53 0,00 70+, Tortulu Berrak, sarı+++ +++ Saha kurumuş 8,76 62040 410 581,6 38,8 Sonba 8,35 29972,0 10,09 289,55 10,17 4,2 34,6 620,4 9,2,6 189,6 620,4 93,8 32,2 0,00 1,47 8,70 299,72 2,68 6,95 280,0 299,72 96,61 8,69 0,00 Berrak, sarı++ Berrak, sarı+++ +++ 70+ 70+, Tortulu Bu birliğe ait 4 farklı toprak örneğinin analiz sonuçları da tablo 494 de verilmiştir Yapılan analizler sonucunda bu birlik hafif ve orta derecede alkali, çok kireçli, orta derecede tuzlu, az veya çok yüksek fosforlu ve yüksek potasyum içerikli topraklarda yayılış göstermektedir Birliğin topraklarında organik madde içeriği çok az, az ya da çok fazla olabilmektedir Bu topraklar orta ve ağır bünyeli (kumlu, kumlu killi tınlı, kumul tınlı, killi tınlı) dir Orta bünyeli topraklarda kum oranı %96,18-83,93, kil oranı %1,45-1,46 ve silt oranı %2,37-14,61 dir Ağır bünyeli topraklarda ise kum oranı %22,05-69,15, kil oranı %20,-36,20 ve silt oranı %10,73-41,75 dir Bu topraklar farklı tekstürlere sahip olup %63,7 si kaba, %21,94 ü orta, %,38 i ince kumlu ve %1,98 i de daha ince fraksiyonludur Tablo 494 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Toprak Kireç % Reaksiyon (ph) CaCO3 1/10 Satur %' si İŞBA Toplam Tuz % 72 0,519 7,33 33 0,371 38 0,380 90 0,471 8,03 Yarayışlı kg/da P 2 05 K2 O Organik Madde 31,68,71 218,43 7,93 35,64 1,23 7,85 43,56 6,14 30,88 6,78 8,90 % KUM % KİL % SİLT BÜNYE 5,30 69,15 20, 10,73 SCL 132,14 1,04 96,18 1,45 2,37 S 190,82 0,83 83,93 1,46 14,61 LS 192,36 1,98 22,05 36,20 41,75 CL 193

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 495 de görüleceği gibi birliğin genel örtüşü %80-100 arasında değişmektedir Çalı katının bolluk ve örtüşü fazla olmasına rağmen zengin bir ot katını da barındırır Floranın çoğunluğunu Akdeniz elementleri oluşturmaktadır Birliğin karakteristik türleri de çalılardan oluşmuştur Bunlar Tamarix tetragyna (VU tehlike kategorisinde) ve Arthrocnemum fruticosum dur Birlikte Juncetea maritimi sınıfının karakteristik b i t k i l e r i, Salicornietea fruticosae, Stellerietea media, Ammophiletea ve Saginetea maritima sınıfı üyelerinden daha iyi temsil edilmiştir Juncetea maritimi sınıfı karakteristiği Halimione portulacoides en fazla tekerrüre sahip olan tek türdür Birlikte Juncetea maritimi Br-Bl in Br-Bl Roussine & Negre 1952 sınıfı, Juncetalia maritimi B r -Bl 1931 em Julve 1992 ex 1993 ordosu ve Juncion maritimi Br-Bl 1931 em Julve 1992 ex 1993 alyansı iyi temsil edilmektedir 194

4 BULGULAR VE TARTŞMA 195

4 BULGULAR VE TARTŞMA 196

4 BULGULAR VE TARTŞMA 42(3)(c)(c) Salicornio fragilis-tamaricetum tetrandrae ass nov birliği (Tablo 498) Kum mahallesi Havaalanı yakınları, Akış ın kulübesi yakınları, Akgöl kuzeyi, Göksu nehri batısı balıkçı barınağı yakınları, Menderes mevkii, Cırba batısı ve Mekan sitesi güneyinde sulu batak veya su basar alanlarda görülmektedir (Fotoğraf 430) Bu alanlardan yapılan 18 örneklik alanın değerlendirilmesi sonucu bu birlik ilk kez tarafımızdan tanımlanmıştır (Tablo 496) Birliğin tip örneklik alan numarası 653 dür Tablo 496 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik Tarih 702 50cm 20/5/2005 608 30cm 16/5/2005 698 10cm 20/5/2005 703 20cm 20/5/2005 341 23/7/2004 353 30cm 23/7/2004 66 /6/2004 154 30cm 13/7/2004 653 18/5/2005 GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 18 841 N: 36 18 192 654 18/5/2005 E: 34 01 993 E: 34 02 677 N: 36 18 869 N: 36 18 131 655 18/5/2005 E: 33 57 268 E: 34 02 701 N: 36 18 567 N: 36 19 242 598 30cm 15/5/2005 E: 34 01 499 E: 34 04 209 N: 36 18 872 N: 36 18 524 697 20/5/2005 E: 34 02 014 E: 34 02 541 N: 36 20 318 N: 36 17 267 689 19/5/2005 E: 34 04 306 E: 33 57 866 N: 36 20 334 N: 36 18 582 690 30cm 20/5/2005 E: 34 04 578 E: 34 02 552 N: 36 17 807 N: 36 18 020 658 18/5/2005 E: 33 55 659 E: 34 02 672 N: 36 16 974 N: 36 17 051 155 13/7/2004 E: 33 56 656 E: 33 56 845 N: 36 18 231 N: 36 18 063 629 17/5/2005 E: 34 02 691 E: 33 57 073 Bu birliğin yayıldığı alanlarda toprak farklılıkları görülmüştür Bu farklılıkları doğrulamak ve ortaya koyabilmek için 6 toprak örneği alınmış ve analiz sonuçları tablo 497 de verilmiştir Yapılan analizler sonucunda bu birlik nötr, hafif veya kuvvetli alkali, çok fazla kireçli, tuzsuz, orta veya çok tuzlu, çok azdan yükseğe kadar fosforlu ve yüksek potasyum içerikli topraklarda yayılış göstermektedir Birliğin topraklarında organik madde içeriği az ya da yüksek olabilmektedir Ayrıca hafif, orta ağır ve ağır bünye (kumlu, killi tınlı, milli tınlı, milli killi tınlı) özelliğini gösterirler Hafif bünyeli topraklarda kum oranı %94,16, kil oranı %5,48 ve silt oranı %0,36 dır Orta ağır ve ağır bünyeli topraklarda ise kum oranı %10-77-38,88, kil 197

4 BULGULAR VE TARTŞMA oranı %6,96-38,72 ve silt oranı %33,46-72,30 dur Farklı tekstürlere sahip olan bu topraklardan kumlu olan örnekte yapılan fraksiyon analizine göre %9,94 ü kaba, %32,04 ü orta, %56,98 i ince kumludur Fotoğraf 430 Salicornio fragilis-tamaricetum tetrandrae ass nov Birliğinin Genel Görünümü Tablo 497 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Toprak Satur %' Toplam Kireç % Reaksiyon si İŞBA Tuz % CaCO3 (ph) 1/10 Yarayışlı kg/da P 2 05 K2 O Organik % KUM % KİL % SİLT Madde 5,48 BÜNYE 30 0,8 8,71 35,64 1,23 163,20 1,04 94,16 0,36 S 102 2,576 7,51 31,68,1 325,42 4, 27,82 38,72 33,46 CL 50 0,475 7,36 38,60 4,93 99,28 2, 38,88 54,16 SİL 68 0,026 7,83 48,00 3,29 1,29 1,93 16,63,07 72,30 SİL 88 0,640 6,98 34,56 6,16 170,43 3,43 10,77 32,08 57,15 SCL 6,96 Genel örtüş %90-100 arasında değişmektedir Hakim türün çalı olduğu bu birlikte ot katı da zengindir ve en çok Akdeniz floristik elementleri vardır (Tablo 498) Karakteristikleri Tamarix tetrandra, Salicornia fragilis ve Arthrocnemum glaucum dur Birlikde Juncetea maritimi sınıfının karakteristik bitkileri Salicornietea fruticosae, Stellerietea media ve Ammophiletea sınıfı üyelerinden d a h a f a z l a bulunmaktadır Birliğin karakteristikleri dışında hakim sınıfa ait Phragmites australis v e Halimione portulacoides in tekerrürleri fazladır Birlikte Ammophiletea üyelerinden endemik olan Bromus psamophilus CR ve Salicornion fruticosae dan Chlamydophora tridentata VU tehlike kategorisindedir 198

4 BULGULAR VE TARTŞMA 199

4 BULGULAR VE TARTŞMA 200

4 BULGULAR VE TARTŞMA Bu birlikte yine bir önceki birlikle aynı sintaksonomik birimlere bağlanmıştır (Juncetea maritimi, Juncetalia maritimi, Juncion maritimi) Bu birliğimizle aynı hakim bitkiyi paylaşan birlikler İç Anadolu nun kumlu ve nemli alanlarında çok fazla sayıda saptanmıştır Bunların içerisinden birliğimize en çok benzeyeni Hamzaoğlu ve Aksoy (2006) tarafından Sultansazlığı bataklığı halofitik toplulukları içinde saptanan Tamaricetum parviflorae-tetrandrae Hamzaoğlu & Aksoy 2006 birliğidir Bunun karakteristikleri Tamarix tetrandra ve Tamarix parviflora dır Sintaksonomik olarak Salicornietea sınıfı, Juncetalia maritimi ordosu ve nulo aucheranae-elymion salsi alyansına bağlanmıştır Bununla birliğimiz arasındaki benzerlik %4 dür 42(3)(c)(d) Schoeno nigricantis-saccharetum ravennae Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliği (Tablo 4102) Bu birlik MEB İzci kampı yakınındaki Mavi Kent sitesi, Fener yolu güney kesimi, Kum mahallesinde Eski bina güneybatısı ve Akışın kulübesi civarındaki kumul tepeleri arasındaki nemli ya da içi sulu düzlüklerde yer almaktadır (Fotoğraf 431) Bu alanlardan yapılan 6 örneklik alanla tanımlanmıştır (Tablo 499) Tablo 499 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA noyükseklik 209 314 159 Tarih GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 16 467 N: 36 17 931 37 22/5/2004 E: 33 57 251 E: 33 55 550 N: 36 21 909 N: 36 21 887 21/7/2004 315 21/7/2004 E: 34 04 537 E: 34 04 507 N: 36 16 937 N: 36 16 666 13/7/2004 202 15/7/2004 E: 33 56 748 E: 33 57 213 15/7/2004 201

4 BULGULAR VE TARTŞMA Fotoğraf 431 Schoeno nigricantis-saccharetum ravennae Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 Birliğinin Genel Görünümü Birliğin bulunduğu düzlüklerdeki sular (Tablo 4100) ph değeri hafif, ilkbaharda orta derecede alkali ve orta-çok yüksek miktarda tuzluluk oranına sahiptir Su bulanık ve sarı-kahverenkli, sonbaharda berrak, tortulu ve az kokuludur Cl ve Na iyi-çok yüksek, Ca, Mg ve artık sodyum karbonat oranı düşükdür Tablo 4100 Birliğe Ait Su Analiz Sonuçları Mevsim ph EC (25 C) TUZ NA Ca+Mg Ca Katyon Mg Toplamı CO3 HC03 Cl Anyon toplamı %NA SAR RSC Bulanıklık Renk Koku Berrak, 7,50 1315,94 1,35 4,91 8,25 1,29 6,96 13,16 0,00 7,17 4,64 13,16 37,31 2,42 0,00 70+ +++ Kış sarı++ Berrak, İlkba 8,33 17667,72 13,28 151,32 25,35 21,4 3,92 176,67 1,2,69 150,5 176,67 85,65 42,51 0 70+, Tortulu kahver ++ Berrak, 7,52 37945,8 28,45 344,45 35 3 32 379,46 0,00 39 3 379,46 90,78 82,34 4 70+, Tortulu +++ Yaz sarı+++ Sonba 7,46 434,24 0,26 0,69 3,65 0,29 3,36 4,34 0,00 3,23 0,85 4,34 15,89 0,51 0,00 0 Berrak ++ Ayrıca bu birliğin yer aldığı nemli alanlardan da 2 adet toprak örneği alınmış ve bu sonuçlarda tablo 4101 de verilmiştir Bu toprakların da hafif alkali, çok fazla kireçli, hafif tuzlu, çok az fosfor ve fazla potasyum içerikli olduğu saptanmıştır Toprakların organik madde içeriği azdır Orta bünyeli (kumlu tın) topraklardır ve kum oranı %96,17-96,54, kil oranı %1,45-1,81 ve silt oranı %1,65-2,38 dir Kum fraksiyonlarına göre de %,69 u kaba, %21,77 si orta ve %57,72 si incedir 202

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 4101 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Satur %' Toplam Toprak Kireç % si İŞBA Tuz % Reaksiyon CaCO3 (ph) 1/10 46 0,146 7,56 45,54 35 0,268 7,50 39,60 Yarayışlı kg/da Organik Madde % KUM P 2 05 K2 O % KİL % SİLT BÜNYE 1,64 8,33 1,30 96,54 1,81 1,65 S 2,67 94,17 1,25 96,17 1,45 2,38 S Tablo 4102 de verilen birliğin genel örtüş % si 90-100 arasındadır Çok yıllık otlardan ve çok azda olsalar çalı katından oluşmuştur Karakteristik ve ayırt edici türleri Saccharum ravennae, Schoenus nigricans ve Scirpoides holoschoenus dur Floristik kompozisyon zengindir ve en çok da (%35) Akdeniz elementlerini barındırmaktadır Birlikde Juncetea maritimi sınıfının karakteristik bitkilerinin yanı sıra Salicornietea fruticosae, Saginetea maritimae, Stellerietea media v e Ammophiletea sınıfı üyeleri de görülmektedir Hâkim sınıf içerisindeki Pancratium maritimum EN, Limonium graecum var graecum VU ve EuphorbioAmmophilion arundinaceae den Ambrosia maritima EN tehlike kategorisinde olup birlik içerisinde düşük bir örtüş ve bolluğa sahiptirler Bu karakteristik ve ayırt edici türler dışında Saginetea maritimae karakteristikleri Polypogon maritimus subsp maritimus, Centaurium erythraea s u b s p rumelicum, Stellerietea media karakteristiği nula viscosa ve Juncetea maritimi karakteristiği Juncus littoralis en fazla tekerrür gösterir İştirakçi türlerin de sayısı fazla fakat çoğu tek tekerrürlü, bolluk ve örtüşleri azdır Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) 209 25 0 95 0,4 10 1,5 314 159 25 25 0 0 90 100 1,3 0,5 30 2 1,5 2 37 315 202 25 25 25 0 0 0 5 B 100 100 95 0,8 0,6 0,5 5 10 10 2 2 2 Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) 90 TU 75 TU 100 TU 95 TU 95 TU Birliğin karakteristikleri Saccharum ravennae Scirpoides holoschoenus 44 33 44 2a2 2m2 43 44 33 2a2 2a2 203 90 TU Bulunma sınıfı Tablo 4102 Schoeno nigricantis-saccharetum ravennae Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 V V

4 BULGULAR VE TARTŞMA Schoenus nigricans Aly Juncion maritimi nin karakteristikleri Polypogon maritimus subsp maritimus Cl Juncetea maritimi ve Or Juncetalia maritimi* nin karakteristikleri Juncus littoralis Juncus acutus* Limonium angustifolium Cl Salicornietea fruticasae'nın karakteristikleri Limonium graecum var graecum* Tamarix smyrensis* Plantago coronopus subsp commutata Cl Saginetea maritimae'nın karakteristikleri Centaurium erythraea subsp rumelicum Centaurium pulchellum Catapodium rigidum subsp rigidum var rigidum Cl Stellarietea media nın karakteristikleri nula viscosa Trisetaria loeflingiana Plantago lagopus* Rostraria cristata var cristata* Digitaria sanguinalis Cl Ammophiletea ve Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae* karakteristikleri Polygonum equisetiforme Trachomitum venetum subsp sarmatiense Ambrosia maritima Thymelaea hirsuta Pancratium maritimum Xanthium strumarium subsp cavanillesii Diğerleri Aster subulatus Legousia speculum-veneris Centaurium erythraea subsp turcicum Nerium oleander 2m2 2a2 2a2 2a2 V 2a2 2a2 2a2 V 2a2 V 2a2 2a2 2a2 2a2 V 2b1 2a2 Tek tekerrürlü türler: Briza minor (209, ), Rumex crispus (37, ), Minuartia picta (209, ), Plantago lanceolata (159, ), Vitex agnus-castus (314, ), Trifolium campestre (209, 2m2), Alhagi pseudoalhagi (202, ), Juncus pygmaeus (314, ), Bolboschoenus maritimus var cymosus (315, ), Crepis foetida subsp commutata (209, ), Sarcopoterium spinosum (209, ), Hordeum murinum subsp murinum (315, ), Çakan ve ark (2003a) Çukurova Deltasında yaptığı vejetasyon araştırmasında kıyıya paralel kumullar arasında, taban suyu yüzeye yakın ve tuz içeriği yüksek olmayan nemli alanlarda Schoeno nigricantis-saccharetum ravennae Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliğini bulmuştur Çakan ın birliğinin karakteristik türleri Saccharum ravennae, Schoenus nigricans ve Orchis laxiflora dır Birlik siltli kumlu bünyeli, az miktarda tuzlu, ph 7,20, orta derecede kireçli ve organik madde içeriği %2,69 olan topraklarda yayılış göstermektedir Sintaksonomik olarak Asteretea tripoli (Juncetea maritimi) sınıfı, Juncetalia maritimi ordosu ve Juncion maritimi alyansına bağlanmaktadır Floristik benzerliğimiz %29,55 dir 204

4 BULGULAR VE TARTŞMA 42(3)(c)(e) Eriantho-Schoenotum nigricantis (Pign 1953) Gehu 1984 birliği (Tablo 4105) Araştırma alanında Kum mahallesi, Havaalanı-1 Kuş Gözlem Kulübesi arasındaki kıyıya yakın hareketli kumullar arasında kalan tuzcul sulu veya nemli düzlükler ve çukurluklarda yayılmaktadır (Fotoğraf 432) Yapılan 7 örneklik alanın değerlendirilmesi sonucu bu birlik tespit edilmiştir Bu örneklik alanlar tablo 4103 de verilmiştir Tablo 4103 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik Tarih 0 30cm 15/6/2004 77 /6/2004 86 13/6/2004 7 16/6/2004 GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 17 515 N: 36 17 852 45 1m 22/5/2004 E: 33 56 4 E: 33 55 601 N: 36 17 860 N: 36 17 921 36 22/5/2004 E: 33 55 744 E: 33 55 493 N: 36 17 556 N: 36 17 979 30 21/5/2004 E: 33 55 942 E: 33 55 469 N: 36 17 421 E: 33 56 153 Fotoğraf 432 Eriantho-Schoenotum nigricantis (Pign 1953) Gehu 1984 Birliğinin Genel Görünümü Bu birliğe ait 2 toprak örneği alınmıştır (Tablo 4104) Analizlerin sonuçlarına göre birlik hafif alkali, çok fazla kireçli, tuzsuz, çok az fosfor, yüksek 205

4 BULGULAR VE TARTŞMA potasyum ve organik madde içeriği çok az ya da az olan topraklarda yayılış göstermektedir Bu topraklar orta bünyelidir (tınlı kumlu) ve kum oranı %94,1696,55, kil oranı %1,45-1,85 ve silt oranı %1,64-4,39 dur Bu toprakların %43,1 i kaba, %16,2 si orta, %37,22 si ince kumlu ve %1,74 ü de daha ince fraksiyonludur Tablo 4104 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Satur %' Toplam Toprak Kireç % Yarayışlı kg/da Organik si İŞBA Tuz % Reaksiyon CaCO3 P205 Madde % KUM % KİL % SİLT BÜNYE K2 O (ph) 1/10 33 0,059 7,70 45,54 1,64 80,37 0,62 96,55 1,81 1,64 S 38 0,137 7,62 45,54 0,62 132,14 1,46 94,16 1,45 4,39 S Tablo 4105 de görüleceği gibi birliğin genel örtüşü %80-100 arasında değişmekte, yarısı çok yıllık otlardan ve çok azı da çalılardan oluşmaktadır Birliğin karakteristik türleri Schoenus nigricans, Saccharum ravennae ve Plantago maritima dır Birlik florası zengindir ve yarıya yakını Akdeniz elementidir MolinioArrhenatheretea sınıfının karakteristiklerinin yanısıra daha az olarak da Salicornietea maritima, Juncetea maritimi ve Stellerietea media sınıfı üyelerini içerir Birlik içerisinde karakteristik ve ayırt edici türler dışında en fazla tekerrüre sahip olan tek tür ise Juncetea maritimi sınıfı karakteristiklerinden olan Polypogon maritimus subsp maritimus dur Ammophiletea sınıfında bulunan endemik Bromus psammophilus C R, Zygophyllum album VU, Salicornietea maritima sınıfındaki Limonium graecum v a r graecum da VU tehlike kategorisindedir EuphorbioAmmophilion arundinaceae deki Ambrosia maritima EN tehlike kategorisindedir ve bolluk, örtüş ve tekerrürü zayıftır 0 77 86 7 45 36 30 Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) 16 30 2 G 100 0,2 1 0,8 100 25 0 100 0,8 10 0,6 100 25 0 85 0,3 5 0,7 80 16 0 90 0,3 1 0,8 90 16 1 90 0,2 1 0,7 90 16 0 90 0,4 2 0,7 90 16 0 2 D 80 0,2 1 0,8 80 206 Bulunma sınıfı Tablo 4105 Eriantho-Schoenotum nigricantis (Pign 1953) Gehu 1984 Quadrat No

4 BULGULAR VE TARTŞMA Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) TU TU TU TU TU TU TU 33 44 43 44 44 43 2a2 43 V V 2a2 2a1 2a1 V Trisetaria loeflingiana Digitaria sanguinalis Rostraria cristata var cristata Plantago lagopus Vitex agnus-castus Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae'nın karakteristikleri Polygonum equisetiforme Zygophyllum album Ambrosia maritima Cl Ammophiletea ve Or Ammophiletalia* karakteristikleri Bromus psamophilus Vulpia fasciculata* Diğerleri Sarcopoterium spinosum Centaurium pulchellum Blackstonia perfoliata subsp perfoliata Birliğin karakteristikleri Schoenus nigricans Saccharum ravennae Plantago maritima Or Holoschoenetalia ve Aly Molinio-Holoschoenion* in karakteristikleri Scirpoides holoschoenus* Salicornia europaea Cl Molinio-Juncetea nın karakteristikleri nula viscosa Cl Salicornietea fruticosae'nın karakteristikleri Suaeda prostrata subsp prostrata Limonium virgatum Triglochin bulbosa subsp barrelieri Limonium graecum var graecum Cl Juncetea maritimi nin karakteristikleri Polypogon maritimus subsp maritimus Juncus littoralis Limonium angustifolium Phragmites australis Cl Stellarietea media'nın karakteristikleri Legousia speculum-veneris mperata cylindrica var cylindrica Hordeum murinum subsp murinum Limonium meyeri Tek tekerrürlü türler: Myrtus communis subsp communis (77, ), Kickxia elatine subsp crinita (0, ), Centaurium erythraea subsp rumelicum (0, ), Asphodelus aestivus (0, ), Sorghum halepense var halepense (77, ), Allium ampeloprasum (0, ), Avena clauda (0, ), Linum bienne (77, ), Trifolium spumosum (77, 2a2), Trifolium campestre (77, 2a2), Plantago lanceolata (77, ), Hyparrhenia hirta (0, ), Juncus pygmaeus (77, ) Birlik Molinio-Juncetea Br-Bl (1931) 1947 sınıfı, Holoschoenetalia BrBl (1931) 1947 ordosu ve Molinio-Holoschoenion Br-Bl (1931) 1947 alyansına bağlanmıştır 207

4 BULGULAR VE TARTŞMA Gehu ve ark (1989) Suriye den Aydın a kadarki kıyılarda yaptığı araştırmada Eriantho-Schoenetum nigricantis (Pign 1953) Gehu 1984 birliğini tespit etmiştir Karakteristiklerini de Schoenus nigricans, Erianthus ravenna ve Juncus acutus olarak belirtmiştir Birliği de Molinio-Juncetea Br-Bl (1931) 1947 sınıfı, Holoschoenetalia Br-Bl (1931) 1947 ordosu ve Molinio-Holoschoenion Br-Bl (1931) 1947 alyansına bağlamıştır Bizim birliğimizle floristik benzerliği %21,62 dir Aynı araştırıcı Türkiye kuzey ve kuzey batı kıyılarındaki Terkos ve Çamobada yaptığı diğer bir araştırmada ise bu sosyolojik birimi grup olarak tanımlamıştır Bu grupla benzerliğimizde %20,29 dur Tela Botanica grubu (Association, 2000) Fransa vejetasyonunda Scirpoido holoschoeni-schoenetum nigricantis Gehu & de Foucalt 1982 adı altında birliğini tanımlamıştır Karakteristik ve ayırt edicileride Schoenus nigricans, Scirpoides holoschoenus subsp holoschoenus, Carex flacca subsp flacca, Epipactis palustris v e Juncus anceps dir Bununla olan floristik benzerliğimiz de %8,47 dir 42(3)(c)(f) Tamarix parviflora-limonium angustifolium bitki topluluğu (Tablo 4107) Bu topluluk araştırma alanında Kum mahallesi Havaalanı civarı, Fener yolu kuzeyinde, Kuğu gölü kuzeyi ve Mekan sitesi güneyi ve doğusunda taban suyu yüksek sulu alanlarda yer alır (Fotoğraf 433) Bu alanlardan yapılan 8 örneklik alanın değerlendirilmesi sonucu yeni olarak tanımlanmıştır (Tablo 4106) Tablo 4106 Topluluğa Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik Tarih 206 3m 15/7/2004 336 23/7/2004 321 15m 22/7/2004 67 /6/2004 GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 16 586 N: 36 20 273 346 23/7/2004 E: 33 57 316 E: 34 04 514 N: 36 20 423 N: 36 16 8 235 17/7/2004 E: 34 04 264 E: 33 57 321 N: 36 20 723 N: 36 17 430 265 19/7/2004 E: 34 04 660 E: 33 58 479 N: 36 17 819 N: 36 17 819 65 /6/2004 E: 33 55 668 E: 33 55 644 Bu topluluk da laboratuarda genel tabloların değerlendirilmesi anında ortaya konulduğundan toprak örneği veya örnekleri alınamamıştır 208

4 BULGULAR VE TARTŞMA Fotoğraf 433 Tamarix parviflora-limonium angustifolium Bitki Topluluğunun Genel Görünümü Topluluğun genel örtüşü % si 95-100 arasında değişmekte ve içinde en fazla çalılar daha sonra da otlar bulunmaktadır (Tablo 4107) Karakteristik türleri çalı formundaki Tamarix parviflora v e Limonium angustifolium dur Florası çok zengindir ve Akdeniz floristik elemetleri çoğunluktadır Toplulukda Juncetea maritimi sınıfının karakteristik bitkileri hakimdir Topluluk içinde Salicornietea fruticosae, Ammophiletea, Stellerietea media ve Saginetea maritima sınıfı üyeleri de görülmektedir Bu toplulukta da Juncetea maritimi sınıfının karakteristiği olan Phragmites australis iyi bir tekerrüre sahiptir Euphorbio-Ammophilion arundinaceae den Ambrosia maritima da EN tehlike kategorisindedir Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) Topluluğun karakteristikleri Tamarix parviflora 206 336 321 67 346 235 265 65 64 64 36 64 64 36 36 64 3 0 1,5 0 0 0 0 0 70 5 2 D B G 0,3 95 100 100 100 100 95 95 100 2 2 2 2 2 2 2 2 90 75 80 60 75 85 80 60 0,8 0,4 0,6 1 0,6 0,6 0,6 0,4 35 70 30 45 30 35 30 40 TU TU TU TU TU TU TU TU 43 209 43 43 32 32 43 43 43 Bulunma sınıfı Tablo 4107 Tamarix parviflora-limonium angustifolium Bitki Topluluğu V

4 BULGULAR VE TARTŞMA Limonium angustifolium Cl Juncetea maritimi ve Aly Juncion maritimi* karakteristikleri Phragmites australis* Saccharum ravennae* Juncus littoralis Juncus acutus Halimione portulacoides* Arthrocnemum fruticosum* nula crithmoides Scirpoides holoschoenus Polypogon maritimus subsp maritimus* Schoenus nigricans Aeluropus littoralis Tamarix tetrandra* Elymus elongatus subsp ponticus Atriplex hastata* Cl Salicornietea fruticosae'nın karakteristikleri Salicornia europaea Suaeda prostrata subsp prostrata Bolboschoenus maritimus var cymosus Cressa cretica Salsola soda Spergularia salina Cl Ammophiletea nın karakteristikleri Ambrosia maritima Polygonum equisetiforme Verbascum sinuatum var sinuatum Echium angustifolium Vulpia fasciculata Bromus rigidus Salsola kali Elymus farctus subsp bessarabicus var bessarabicus Tamarix smyrensis Ononis natrix subsp hispanica Euphorbia paralias Cl Stellarietea media nın karakteristikleri nula viscosa Bromus tectorum Digitaria sanguinalis Lagurus ovatus Crepis foetida subsp commutata Brassica tournefortii Rostraria cristata var cristata Cl Saginetea maritimae'nın karakteristikleri Parapholis incurva Bupleurum orientale Plantago coronopus subsp commutata Crypsis faktorovskyi Catapodium rigidum subsp rigidum var rigidum Diğerleri Hordeum murinum subsp murinum Aster subulatus 2b1 2a2 2a2 2b1 2b1 2a1 2b1 2a2 2a2 22 2a2 2a1 2a2 Tek tekerrürlü türler: Euphorbia terracina (321, ), Picris altissima (321, ), Alhagi pseudoalhagi (321, ), Hedypnois cretica (321, ), Torilis nodosa (206, ), Cionura erecta (67, ), Juncus rigidus (346, ), Thypha angustifolia (65, ) 210

4 BULGULAR VE TARTŞMA Topluluk bir önceki birlikle aynı sintaksonomik birimlere bağlanmaktadır (Juncetea maritimi, Juncetalia maritimi, Juncion maritimi) 42(3)(d) Tuzcul Karasal Düzlükler Vejetasyonu Araştırma alanındaki tuzcul karasal düzlüklerde 37 adet örneklik alan yapılmış ve bunların değerlendirilmesi sonucu 2 birlik ve 1 topluluk tespit edilmiştir Bunlar: Arthrocnemum fruticosum, Halocnemum strobilaceum ve Arthrocnemum galucum ile karakteristik olan birlikler ve topluluktur 42(3)(d)(a) Salicornio europaeae-arthrocnemetum fruticosum Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliği (Tablo 40) Alandaki 2 Kuş Gözlem Kulübesi doğusunda, Fener yolu kuzeyinde, FenerParadeniz arasında, Ali Mavili yakınlarında, Güneş Kursu batısında, Kurtuluş köyü Hurma mahallesi arasındaki yolun iki yanında ve Aliağa-Turna gölü arasındaki tuzcul sulu veya nemli düzlüklerde yayılmaktadır (Fotoğraf 434) Bu alanlardan yapılan 21 örneklik alanın değerlendirilmesi sonucu tanımlanmıştır (Tablo 4108) Tablo 4108 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik 241 242 642 40cm 474 476 30cm 268 323 252 245 214 20cm 322 Tarih GPS koordinatlarıöa no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 17 041 N: 36 19 463 532 10cm 13/5/2005 E: 33 57 516 E: 34 04 354 N: 36 17 014 N: 36 18 323 17/7/2004 638 17/5/2005 E: 33 57 485 E: 33 57 907 N: 36 18 591 N: 36 17 330 17/5/2005 251 17/7/2004 E: 33 57 713 E: 33 58 168 N: 36 19 094 N: 36 20 471 27/4/2005 326 22/7/2004 E: 34 00 375 E: 34 04 670 N: 36 19 088 N: 36 20 681 27/4/2005 324 22/7/2004 E: 34 00 403 E: 34 04 673 N: 36 17 733 N: 36 16 653 19/7/2004 256 19/7/2004 E: 33 58 803 E: 33 58 539 N: 36 20 646 N: 36 18 709 22/7/2004 496 10cm 28/4/2005 E: 34 04 651 E: 34 01 3 N: 36 17 335 N: 36 16 343 17/7/2004 213 16/7/2004 E: 33 58 196 E: 33 57 782 N: 36 16 995 N: 36 18 915 17/7/2004 620 16/5/2005 E: 33 57 569 E: 33 58 250 N: 36 16 378 N: 36 18 032 16/7/2004 673 18/5/2005 E: 33 57 798 E: 34 02 468 N: 36 20 7 22/7/2004 E: 34 04 718 17/7/2004 2

4 BULGULAR VE TARTŞMA Fotoğraf 434 Salicornio europaeae-arthrocnemetum fruticosum Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 Birliğinin Genel Görünümü Bu birliğin de yayıldığı alanlarda toprak farklılıkları vardır Bu nedenle de 5 toprak örneği alınmıştır Bunların analiz sonuçları tablo 4109 da verilmiştir Yapılan analizler sonucunda bu birlik çok hafif, hafif ve orta derecede alkali, çok fazla kireçli, çok tuzlu, az veya çok yüksek fosforlu ve yüksek potasyum içerikli topraklarda yayılış göstermektedir Birliğin topraklarında organik madde içeriği çok az, iyi ya da orta derecede olabilmektedir Bu topraklar orta veya ağır bünyeli (kumlu, tınlı, milli tınlı) dir Orta bünyeli topraklarda kum oranı %94,16, kil oranı %1,45 ve silt oranı %4,39 dur Ağır bünyeli topraklarda ise kum oranı %13,7140,41, kil oranı %8,09-9,73 ve silt oranı %49,86-77,82 dir Bu topraklar farklı tekstürlere sahip olup kumlu olan örnekte yapılan fraksiyon analizine göre %8,44 ü kaba, %54,64 ü orta, %33,28 i ince kumlu ve %3,64 üde daha incedir Tablo 4109 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Satur %' Toplam si İŞBA Tuz % Toprak Reaksiyon (ph) 1/10 Kireç % CaCO3 Yarayışlı kg/da P 2 05 K2 O Organik % KUM % KİL % SİLT Madde 71 2,144 7,74 25,74 16,85 273,65 2,76 40,41 9,73 31 0,644 8,27 41,58 4,93 132,14 0,42 94,16 1,45 4,39 S 88 1,664 7,29 48,00 3,49 275,73 3,32 13,71 8,47 77,82 SİL 88 0,923 8,04 8,90 30,72 4,52 251,16 2,21 15,30 8,21 76,49 SİL 70 0,772 7,72 44,16 3,49 170,43 2,21 18,62 8,09 73,29 SİL 2 49,86 BÜNYE L

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 40 da görüleceği gibi birliğin genel örtüşü %80-100 arasında değişmektedir Hakim tür çalı olup bolluk ve örtüşü de yüksektir Karakteristik türleri Arthrocnemum fruticosum ve Salicornia europae dır Birlik çoğunluğunu Akdeniz elementlerinin oluşturduğu zengin bir floraya sahiptir Salicornietea fruticosae sınıfının karakteristik bitkileri Stellerietea media, Saginetea maritima ve Juncetea maritima sınıfı üyelerinden daha çoktur Salicornietea fruticosae sınıfının karakteristiği Halimione portulacoides in bolluk ve tekerrürü yüksektir Ayrıca yine aynı sınıftaki EN tehlike kategorisindeki Halopeplis amplexicaulis, Salicornion fruticosae da iştirakçilerdeki CR VU kategorisindeki kategorisindeki Chlamydophora tridentata, B e t a t r o j a n a ve VU kategorisindeki Mesembryanthemum nodiflorum da yüksek tekerrür gösterir Bu birlikde ise bu habitatın öncül birlikleri gibi Salicornietea fruticosae BrBl & Tüxen ex A & O Bolos 1950 sınıfı, Salicornietalia fruticosae Br-Bl 1933 ordosu ve Salicornion fruticosae Br-Bl 1933 alyansına bağlanmıştır Çakan ve ark (2003a) Çukurova deltasında genelde suyla doygun topraklar ve hidromorfik topraklarda yaygın olan ve bizim bu çalışmamızda da tespit ettiğimiz Salicornio europaeae-arthrocnemetum fruticosi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliğini tespit etmiştir Toprakları siltli killi bünyeli, tuz miktarı %1,16-1,456, ph nötre yakın (6,87-7,47), düşük kireç içeriği ve organik madde bakımından zengin ve yarayışlı fosfor oranı yüksektir Birlik karakteristikleri Arthrocnemum fruticosum ve Salicornia europae ve en çok tekerrür eden tür Halimione portulacoides dir Birliği sintaksonomik olarak Arthrocnemetea fruticosi Tx & Oberd 1958 (syn: Salicornietea fruticosae) sınıfı, Arthrocnemetalia fruticosi ( Br-Bl 1931) Tx & Oberd 1958 (syn: Salicornietalia fruticosae) ordosu, Arthrocnemion fruticosi BrBl 1931 em Riv Mar Et al 1980 (syn: Salicornion fruticosae) alyansına bağlamıştır Birlikle benzerliğimiz %31,88 dir Gehu ve ark (1989) Dalyan, Patara, Höyük ve Demre kıyılarında Arthrocnemetum fruticosi Gehu, Uslu & Costa 1989 birliğini tespit etmiştir Birlikte en çok tekerrür eden türler Halimione portulacoides ve Aeluropus littoralis dir Birliği yine bir önceki çalışmada (Çakan ve ark, 2003a) belirtilen sınıf, ordo ve alyansa, ayrıca Arthrocnemenion fruticosi (Br-Bl 1931) Riv Mar 1980 subalyansına bağlamıştır Floristik benzerliğimiz %20,9 dur Yine aynı 213

4 BULGULAR VE TARTŞMA araştırıcı kuzey ve kuzey batı Türkiye kıyılarında yaptığı çalışmada bu kez de Puccinellio festuciformis-arthrocnemetum fruticosii (Br-Bl 1931) Gehu 1976 adıyla birliğini saptamıştır Birliğin karakteristik türleri Arthrocnemum fruticosum ve Puccinellia convoluta dır Birlik araştırıcının yine önceki araştırması birliğini bağladığı sintaksonomik birimlerle temsil edilmiştir Bununla da benzerliğimiz %20,34 dür Costa ve Lousa (1989) Ria de Alvor un kumul ve tuzlu bataklık vejetasyonu araştırmasında Cistancho luteae-arthrocnemetum fruticosi Gehu (1973) 1977 birliğini tespit etmiştir Bu da sintaksonomik olarak yine aynı sınıf, ordo ve alyansa bağlanmıştır Floristik benzerliğimiz de %4 dür 214

4 BULGULAR VE TARTŞMA 215

4 BULGULAR VE TARTŞMA 216

4 BULGULAR VE TARTŞMA 42(3)(d)(b) Arthrocnemo-Halocnemetum strobilaceii Oberd 1952 birliği (Tablo 43) Birlik 2 Kuş Gözlem kulübesi güneydoğusu, Akgöl doğusunda, Fener kuzeyi ve kuzeybatısı, Kuğu gölü doğusu ve kuzeyi, Kurtuluş köyü-göksu nehri yolu güneyi ve doğusu, Göksu nehri batısındaki taban suyu yüksek su basar alanlarda bulunur (Fotoğraf 435) örneklik alan alınmıştır Alınan örneklik alanlar tablo 41 de özellikleri ile belirtilmiştir Tablo 41 Birliğe Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA no Yükseklik Tarih 216 40cm 16/7/2004 248 17/7/2004 498 28/4/2005 239 20cm 17/7/2004 478 40cm 27/4/2005 229 16/4/2004 GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 16 416 N: 36 17 209 261 19/7/2004 E: 33 58 041 E: 33 58 680 N: 36 17 056 N: 36 16 457 196 15/7/2004 E: 33 57 575 E: 33 57 424 N: 36 18 563 N: 36 17 449 262 19/7/2004 E: 34 01 104 E: 33 58 632 N: 36 16 807 N: 36 17 243 260 19/7/2004 E: 33 57 421 E: 33 58 748 N: 36 19 131 N: 36 18 009 672 18/5/2005 E: 34 00 469 E: 34 02 463 N: 36 16 479 E: 33 59 1 Fotoğraf 435 Arthrocnemo-Halocnemetum strobilaceii Oberd 1952 Birliğinin Genel Görünümü 217

4 BULGULAR VE TARTŞMA Alınan 3 toprak örneğinin analiz sonuçlarına göre; birlik orta derecede alkali, çok fazla kireçli, tuzsuz veya çok tuzlu, çok az, az veya çok yüksek fosforlu ve yüksek potasyum içerikli topraklarda yayılış göstermiştir (Tablo 42) Bu topraklarda organik madde içeriği az veya orta derecededir Orta, orta ağır veya ağır bünyeli (kumlu tınlı, killi, milli) olabilmektedir Kum oranı %10,-84,02, kil oranı %9,26-49,75 ve silt oranı %4,41-80,63 arasında değişir Farklı tekstürlere sahip olan bu toprakların %1,22 si kaba, %15,44 ü orta, %53,31 i ince kumlu ve %30 u da daha ince fraksiyonludur Tablo 42 Birliğe Ait Toprak Analiz Sonuçları Satur %' Toplam si İŞBA Tuz % Toprak Reaksiyon (ph) 1/10 Kireç % CaCO3 Yarayışlı kg/da P 2 05 K2 O Organik % KUM % KİL % SİLT Madde 41 0,056 7,91 45,54 6,14 8,69 1,40 84,02,57 77 0,195 8,16 9,18 34,56 0,00 191,49 2,21 14,54_ 49,75 35,71 C 60 3,355 7,97 46,08 3,29 254,67 1,66 10, S 9,26 4,41 BÜNYE LS 80,63 Genel örtüş % si 60-95 arasında olup en fazla çalıları kapsar (Tablo 43) Birliğin karakteristik türleri de çalı olup bunlar Halocnemum strobilaceum v e Arthrocnemum fruticosum dur Birlik florası çok zengin olmamakla birlikte içerisinde en fazla Salicornietea fruticosae sınıfının karakteristik bitkileri, daha sonra Stellerietea media ve en az da Saginetea maritima sınıfı üyeleri bulunmaktadır Birlikte Saginetea maritima karakteristiklerinden olan Plantago coronopus subsp commutata v e Parapholis incurva en fazla tekerrür gösteren bitkilerdir Salicornietea fruticosae sınıfında bulunan Halopeplis amplexicaule EN, Salicornion fruticosae dan Chlamydophora tridentata v e iştirakçilerden Zygophyllum album VU tehlike kategorisindedir Bir önceki birlik gibi bu birlik de aynı üst birimlere bağlanmıştır (Salicornietea fruticosae, Salicornietalia fruticosae, Halocnemion strobilacei Gehu & Costa 1984) 218

4 BULGULAR VE TARTŞMA 216 248 498 239 25 16 16 16 0,4 0 0 0,2 40 D 85 90 60 95 0,5 0,4 0,5 0,5 80 40 60 50 0,8 0,2 0,3 0,6 25 55 20 45 TU TU TU TU 478 25 0,4 95 0,5 80 0,3 40 TU 229 261 196 262 260 672 16 16 16 16 16 16 0 0 0 0 0 0 65 85 95 75 80 85 0,5 0,4 0,4 0,4 0,4 0,5 55 85 75 70 75 85 0,7 0,2 0,4 0,2 0,15 25 25 60 15 20 TU TU TU TU TU TU Halocnemum strobilaceum Arthrocnemum fruticosum Sphenopus divaricatus Arthrocnemum glaucum Cl Salicornietea fruticosae ve Aly Salicornion fruticosae* karakteristikleri Halimione portulacoides Chlamydophora tridentata* Spergularia salina Spergularia bocconii Halopeplis amplexicaulis* nula crithmoides Limonium virgatum Triglochin bulbosa subsp barrelieri Cl Stellarietea media'nın karakteristikleri Rostraria cristata var cristata Trisetaria loeflingiana Anagallis arvensis var caerulea Crepis vesicaria Senecio vulgaris Crepis foetida subsp foetida Cl Saginetea maritimae'nın karakteristikleri Plantago coronopus subsp commutata Parapholis incurva Bupleurum orientale Blackstonia perfoliata subsp perfoliata Diğerleri Hordeum murinum subsp murinum Minuartia picta Juncus pygmaeus 44 2a1 32 43 2a1 32 44 32 43 2a2 2b1 2a2 2a2 2a2 2a2 2m2 2m2 2a2 Bulunma sınıfı Tablo 43 Arthrocnemo-Halocnemetum strobilaceii Oberd 1952 Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) Çalı katı örtüşü (%) Ot katı yüksekliği (m) Ot katı örtüşü (%) Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) Birliğin karakteristikleri 44 43 43 55 2a1 V V 2a1 2a2 2a2 2a2 2a2 V V Tek tekerrürlü türler: Alopecurus myosuroides var latialatus (478, ), Cnicus benedictus var kotschy (216, ), Lolium rigidum var rottbollioides (498, ), Trifolium resupinatum var microcephalum (216, ), Elymus farctus subsp bessarabicus var striatulus (229, ), Bellis annua (248, ), Scorzonera cana var cana (498, 2a2), Hedypnois cretica (216, ), Erophila verna subsp praecox (239, ), Melilotus alba (478, ), Zygophyllum album (229, ), Limonium angustifolium (262, ) Çakan ve ark (2003a) Çukurova deltasında lagünler ve geçici sığ su birikintileri etrafında geniş bir yayılış gösteren Petrosimono brachiatae- Halocnemetum strobilacei Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliğini 219

4 BULGULAR VE TARTŞMA saptamıştır Birliğin toprakları siltli, kumlu-siltli bünyeli, tuz miktarı %0,596-0,861, ph nötre yakın (6,75-7,10), yüksek kireç içeriği ve organik madde bakımından da fakirdir Birlik karakteristikleri Halocnemum strobilaceum, Petrosimonia brachiata, Sphenopus divaricatus dur En çok tekerrür eden türler de Parapholis incurva, Salicornia europeae, Spergularia marina dır Birlik sintaksonomik olarak Saginetea maritimae sınıfı, Frankenietalia pulverulentae ordosu, Frankenion pulverulentae alyansına bağlanmıştır Birlikle benzerliğimiz %21,54 dür Seçmen ve Leblebici (1996) Tahir gölü tuzlu çamurunda gömülü olarak Arthrocnemo-Halocnemetum strobilacei Oberd 1952 birliğini tespit etmiştir Birlik karakteristikleri Halocnemum strobilaceum ve Arthrocnemum fruticosum dur Birlik Arthrocnemetea fruticosi Tx & Oberd 1958 (syn: Salicornietea fruticosae) sınıfı, Arthrocnemetalia fruticosi Tx & Oberd 1958 (syn: Salicornietalia fruticosae) ordosu ve Halocnemion strobilacei Gehu & Costa 1984 alyansına bağlamıştır Floristik benzerliğimiz %19,05 dir Gehu ve ark (1989) güney ve kuzeybatı Türkiye kıyılarında bizim birliğimizle çok fazla benzerlik gösteren Arthrocnemo- Halocnemetum strobilacei Oberd 1952 ve Zygophyllo-Halocnemetum strobilacei Gehu, Uslu & Costa birliklerini tespit etmiştir Birlikleri Seçmen ve Leblebici (1996) inki ile aynı sınıf ve ordoya fakat Arthrocnemion fruticosi Br-Bl 1931 em Riv Mart Et al 1980 alyansı ve Halocnemenion strobilacei Gehu & Costa 1984 subalyansına bağlamıştır Bu birlikler ile floristik benzerliğimiz ilki ile %9,09, ikincisi ile %27,91 dir Yurdakulol (1974) Konya ovası çorak bataklıklarında Halocnemum strobilaceum-suaeda birandii birliğini saptamıştır Bu birlik tuz yoğunluğunun yaz aylarında arttığı (%3 ve üzeri) yerlerde %30-50 örtüş oranıyla karakterizedir Birlikle floristik benzerliğimiz %3,13 dür Aynı araştırıcının yaptığı orta Anadolu çorak alanları (1990) çalışmasında da tek isim altında Halocnemetum strobilacei E Topa 1938 birliği tespit edilmiştir Birliğin toprakları kumlu-tın, siltlitın bünyeli, ph 7,40-8,20, yüksek tuz ve bor içerir Örtüş %35-60 olup floristik kompozisyonu zayıfdır Birlik Salicornietea sınıfı ve Halostachyetalia ordosuna bağlanmıştır Floristik benzerliğimiz %3,77 dir Aydoğdu ve ark (2002) Burdur ve Acıgöl vejetasyonu çalışmalarında Cresso creticae-halocnemetum strobilacei Yurdakulol et al 1996 adıyla birliği tespit etmiştir Birliğe tuzluluğun yüksek olduğu 220

4 BULGULAR VE TARTŞMA seviyeden düşük olduğu seviyeye geçişlerde ve ph 7,78-7,83 olan yerlerde rastlamıştır Örtüş %50-80, en çok tekerrür eden türler Salicornia europae var prostrata, Alopecurus litoralis, Frankenia hirsuta var hispida dır Birlik Salicornietea Br-Bl 1931 et Tx sınıfı ve Juncetalia maritimi Br-Bl 1931 ordosu ve Salicornion fruticosae Br-B l 1 9 3 1 alyansına bağlanmıştır Floristik benzerliğimiz %2,5 dir 42(3)(d)(c) Arthrocnemum glaucum bitki topluluğu (Tablo 46) Bu topluluk Kum mahallesi Kuş Gözetleme kulesi ve Kuş Gözlem Kulübeleri arasında, Akgöl batısı, Fener yolu kuzeyi iç kesimleri ve Göksu nehri Menderes mevkii ve Boğazağzı mevkiilerinde su basar batak alanlarda tespit edilmiştir (Fotoğraf 436) 6 örneklik alan yapılmıştır (Tablo 44) Tablo 44 Topluluğa Ait Örneklik Alanların Numarası, Yüksekliği, GPS Koordinatları ve Yapıldığı Tarih ÖA noyükseklik Tarih 2 699 605 GPS koordinatları ÖA no Yükseklik Tarih GPS koordinatları N: 36 17 619 N: 36 18 436 15/6/2004 700 10cm 20/5/2005 E: 33 56 170 E: 34 02 231 N: 36 18 484 N: 36 17 899 10cm 20/5/2005 670 18/5/2005 E: 34 02 4 E: 34 02 420 N: 36 19 010 16/5/2005 E: 33 57 322 Fotoğraf 436 Arthrocnemum glaucum Topluluğunun Genel Görünümü 221

4 BULGULAR VE TARTŞMA Toprak örneği analiz sonuçları tablo 45 de gösterilmiştir Bu topluluk çok hafif alkali, çok fazla kireçli, hafif tuzlu, çok az fosfor ve yüksek potasyum içerikli topraklarda yayılış göstermektedir Topraklarında organik madde içeriği çok azdır Bu topraklar orta ağır bünyeli (tınlı) dir ve kum oranı %44,57, kil oranı %7,96 ve silt oranı %47,47 dir Tablo 45 Topluluğa Ait Toprak Analiz Sonuçları Toprak Satur %' Toplam Kireç % Reaksiyon si İŞBA Tuz % CaCO3 (ph) 1/10 55 0,210 7,39 38,40 Yarayışlı kg/da P 2 05 K2 O 0,61 61,62 Organik % KUM % KİL % SİLT Madde 0,96 44,57 7,96 47,47 BÜNYE L Topluluğun genel örtüşü %75-100 arasında değişmektedir (Tablo 46) Topluluktaki en yüksek örtüş hakim ve çalı formundaki Arthrocnemum glaucum a aittir Topluluk florası zengindir ve genelde Akdeniz elementleri hakimdir Salicornietea fruticosae sınıfının karakteristik bitkileri Stellerietea media ve Saginetea maritima sınıfı üyelerinden daha Salicornietea fruticosae karakteristiklerinden fazla sayıda görülmektedir Halimione portulacoides ve Saginetea maritima dan Parapholis incurva da birliğe ait örneklik alanlarda iyi bir varlık göstermektedir Salicornietea fruticosae sınıfında bulunan Limonium graecum var graecum VU tehlike kategorisindedir Topluluğun üst birimleri yine bir önceki birlikle aynı sınıf ve ordoya bağlanmıştır (Salicornietea fruticosae, Salicornietalia fruticosae) Alyansı ise değişik olup Arthrocnemion glauci Rivas-Martinez & Costa 1984 ile temsil edilmiştir 222

4 BULGULAR VE TARTŞMA Tablo 46 Arthrocnemum glaucum Topluluğu 2 16 0 85 699 605 700 670 36 36 36 16 0,1 0 0,1 0 0,05 100 75 100 80 Ağaç katı yüksekliği (m) Ağaç katı örtüşü (%) Çalı katı yüksekliği (m) 0,5 0,4 0,4 0,4 0,4 Çalı katı örtüşü (%) 50 80 70 95 80 Ot katı yüksekliği (m) 0,6 0,3 0,4 0,6 0,3 Ot katı örtüşü (%) 35 40 30 20 10 Habitat (KU:Kumul, TU:Tuzcul, TA:Tatlı sulak) TU TU TU TU TU Bulunma sınıfı Quadrat No Quadrat Boyutu (m²) Yükseklik (m) Eğim ( ) Yön Su derinliği (m) Toplam örtüş (%) Arthrocnemum glaucum Aly Arthrocnemion glauci'nin karakteristikleri 32 44 43 55 55 V Halimione portulacoides Limonium angustifolium Arthrocnemum fruticosum Salicornia europaea Polypogon maritimus subsp maritimus Cl Salicornietea fruticosae karakteristikleri 2a2 V Aeluropus littoralis Suaeda prostrata subsp prostrata Triglochin bulbosa subsp barrelieri Limonium graecum var graecum 2a2 2a1 2m2 V Topluluğun karakteristikleri Spergularia bocconii Cressa cretica Cl Stellarietea media nın karakteristikleri Crepis foetida subsp foetida Trisetaria loeflingiana Anagallis arvensis var caerulea Senecio vulgaris Crepis vesicaria Bromus rigidus Cl Saginetea maritima nın karakteristikleri Parapholis incurva Plantago coronopus subsp commutata Diğerleri Hordeum murinum subsp murinum Lolium rigidum var rottbollioides Salicornia fragilis Polygonum equisetiforme Tek tekerrürlü türler: Geranium purpureum (699, ), Torilis arvensis subsp neglecta (605, 2a2), Trifolium resupinatum var microcephalum (2, ), Trifolium campestre (2, ), Avena clauda (699, ), Phalaris paradoxa var praemorsa (699, ), Juncus pygmaeus (700, ), Alopecurus myosuroides var myosuroides (2, ), Erophila verna subsp praecox (605, ), Allium ampeloprasum (2, ) Melilotus alba (605, ), solepis cernua (2, ), Elymus farctus subsp bessarabicus var striatulus (2, ), Vulpia fasciculata (670, ) 223

4 BULGULAR VE TARTŞMA Çakan ve ark (2003a) Çukurova deltasında genelde tuzcul alanların karakteristiği olan fakat alçak hareketsiz kumullar üzerindeki, suyla doygun ve hidromorfik topraklarda yaygın olarak bulunan Spergularia marinae- Arthrocnemetum galuci Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliğini tespit etmiştir Birliğin toprakları kumlu bünyeli, tuz miktarı çok düşük, ph bazik (8,358,39), düşük kireç içeriği ve organik madde bakımından fakirdir Karakteristikleri Arthrocnemum glaucum, Spergularia marina, Hordeum marinum var pubescens, Elymus farctus subsp farctus var farctus, Halopeplis amplexicaule dir En çok tekerrür eden türlerde Halimione portulacoides, Arthrocnemum fruticosum ve Salicornia europeae dır Birlik sintaksonomik olarak Arthrocnemetea fruticosi Tx & Oberd 1958 (syn: Salicornietea fruticosae) sınıfı, Arthrocnemetalia fruticosi (Br-Bl 1931) Tx & Oberd 1958 (syn: Salicornietalia fruticosae) ordosu, Arthrocnemion fruticosi Br-Bl 1931 em Riv Mar Et al 1980 (syn: Salicornion fruticosae) alyansına bağlanmıştır Benzerliğimiz %27,5 dir Costa ve Lousa (1989) Ria de Alvor un kumul ve tuzlu bataklık vejetasyonunda nulo crithmoidisarthrocnemetum glauci (Fontes 1945) Gehu 1977 birliğini tespit etmiştir Birlik sintaksonomik olarak Çakan ve ark (2003a) nın birliğindeki sınıf, ordo ve alyansa bağlanmıştır Bu birlikle benzerliğimizde %9,84 dür 224

4 BULGULAR VE TARTŞMA 42 TARTŞMA 421 Flora Göksu deltası ÖÇKB sınırları içerisinde 1977 yılından 1999 yılına kadar alanın flora ve vejetasyonu üzerinde farklı çalışmalar yapılmıştır Bunlardan Düzenli ve ark (1996) tarafından Göksu Deltası ÖÇKB sınırları içerisinde doğal ve doğal olmayan alanlarda yapılan flora araştırması sonucunda 74 familya, 246 cinse ait 382 takson tespit edilmiştir Tarafımızdan 2003 ve 2004 yıllarında Göksu Deltası ÖÇKB doğal alanlarında yapılan flora çalışmasında ise 76 familya ve 286 cinse ait 475 takson tespit edilmiştir Düzenli ve ark (1996) nın flora çalışmasında topladığı 382 taksondan 67 takson ise tarafımdan bulunamamıştır Toplanan taksonlardan 155 i de tarafımdan toplanarak alan florasına katkı sağlanmıştır Bu sonuçlar bir araya getirilerek Göksu Deltasının güncel florası saptanmıştır Düzenli ve ark (1996) nın yaptığı çalışmada tarafımdan toplanamayan 67 taksondan 16 sı doğal alanlara aittir Diğer bir deyişle araştırmamız esnasında bu 16 taksona rastlanılamamıştır Bu 16 taksonun flora çalışmasının yapıldığı 2003 ve 2004 yıllarında meydana gelen sel, fırtına gibi doğal afetler, Göksu nehri menderesi kıyılarında toprağın büyük kısmının suya karışarak kopması ile habitatlardaki tahribatlar sonucu yok oldukları veya populasyonları bol olmadığı için vejetatif devrelerinde yakalanamadıkları düşünülebilir Düzenli ve ark (1996) nın çalışmasında endemik 6 takson tespit edilmiştir Bizim çalışmamızda ise doğal alanlarda yayılışı olan endemik 9 takson bulunmuştur Buna göre çalışmamızda alandan yeni olarak saptanan 3 endemik taksondan 1 i Düzenli ve ark (1996) nın çalışmasında Atatürk çiftliği civarındaki bakla tarlası içinden toplanan Alopecurus myosuroides var latialatus M Doğan dır Bu takson bu çalışmayla tarafımızdan doğal alanlar içerisinde de toplanmıştır Bu bitki 1996 yılı kayıtlarına göre endemik ve tehlike altında olmayıp, 2000 yılında güncellenen Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı listelerine göre endemik ve EN tehlike kategorisine alınmıştır (Ekim ve ark, 2000) Ayrıca yapılan araştırmalarda Alopecurus myosuroides var latialatus M Doğan Adana-Karataş tan 0-1 ler arasındaki sulak 225

4 BULGULAR VE TARTŞMA yerlerde de tespit edilmiştir (Düzenli ve ark, 2002) Diğer iki bitkinin ise bu çalışmayla tarafımızdan ilk kez alandaki varlıkları ortaya konmuştur Bu endemik taksonlarda CR kategorisindeki Trigonella halophila Boiss v e VU kategorisindeki Ononis basiadnata Hub-Mor dır Bunlardan Trigonella halophila Boiss İçel-Tarsus ve Adana-Karataş-Tuzla-Yumurtalık da 0-1 ler arasında kumullar-pinus brutia altı ve açıklıklarından kaydedilmiştir (Düzenli ve ark, 2002) Bizim araştırmamızla da bitkinin yayılışının Silifke ye kadar uzandığı görülmüştür Ononis basiadnata Hub-Mor ise Ermenek-Gülnar-Silifke de 600-135 lerde yayılışı görülen, maki ve kireçtaşlı kayalıklardan kaydı bulunmaktadır (Düzenli ve ark, 2002) Bu çalışmayla taksonun yayılışının de kumlu yerlere kadar indiği tespit edilmiştir Göksu deltası ÖÇKB doğal alanlarında en fazla takson içeren 5 familya bizim araştırmamızda tespit ettiklerimizle aynı fakat % oranlarında az da olsa faklılıklar bulunmaktadır (Düzenli ve ark, 1996) Bu da alanın tümünün dinamizm içerisinde olduğunu gösterir Araştırmamıza göre florada %37 Akdeniz, %15,8 Kozmopolit, %9,5 Çok bölgeli, %5,9 Avrupa-Sibirya ve %3,4 İran-Turan elementlerinin yer aldığı saptanmıştır Düzenli ve ark (1996) tespit ettikleri doğal ve doğal olmayan alanlardaki floranın %30 u Akdeniz, %49 u Avrupa-Sibirya, %23 ü İran-Turan ve %02 si Öksin floristik elemanıdır Göksu deltası nın doğal olan veya olmayan alanlarında özellikle Akdeniz elementlerinin çok olması Akdeniz bölgesinde bulunmasının normal bir sonucudur Akdeniz elementlerinden sonra Kozmopolit ve Çok bölgeli bitkilerin fazla görülmesi de alanda antropojenik etkilerin artmasının, kuş göçlerinin ve su hareketliliğinin bir sonucu olarak değerlendirilebilir Araştırma alanında en fazla %45,5 terofit ve %22,1 hemikriptofitler görülür Daha sonra %17,1 geofit, %8,6 fanerofit, %3,4 kamefit ve %2,5 terofit- hemikriptofit bulunmaktadır Floranın %86,1 sı ot, %8,8 i çalı, %1,7 si ot-çalı, %3 ü çalı-ağaç dır Yine bütün bitkilerden %46,7 si çok, %45,5 i tek, %3,6 sı iki, %2,3 ü tek-iki, %0,8 i tek-çok ve %0,6 sı da iki-çok yıllıktır Buna göre araştırma alanında oldukça iyi bir değerle tek yıllık otsuların bulunması da yine alandaki hareketliliğin (yaban hayatı, su, insan) sonucu olabilir Floranın yarıya yakın kısmını da çok yıllık ot ve çalılar oluşturmaktadır Bunların çoğu da alandaki habitatların hâkim karakteristik ve ayırt 226

4 BULGULAR VE TARTŞMA edici türleridir Bu da bize alan vejetasyonunun klimaks veya klimaksa yakın olduğunu fakat floristik kompozisyonunun dinamizm içerisinde bulunduğunu belirtmektedir 422 Habitat Araştırma alanında uzun bir kıyı şeridi bulunmakta ve bu kıyı şeridi boyunca bazen kesintili olarak 8m ye varan yüksekliklerde kum tepeleri ve silsileleri uzanmaktadır Alanın kıyıya yakın yerlerinde ve iç kısımlarda tatlı-acı-tuzlu su kütleleri ve kanallar yer almaktadır İç kesimlere doğru gidildikçe tuzlanma artmakta ve çok geniş tuzcul alanlar oluşmaktadır Bu ortam farklılıkları araştırma alanında değişik habitatların ortaya çıkmasına neden olmuştur Bu nedenle Göksu deltası doğal alanlarının vejetasyonunu daha detaylı belirlemek için öncelikle alandaki habitat tiplerinin ortaya konması gerekliliği doğmuştur Bunun için de Corine Biotopes Manual ve NATURA2000 (2003) habitat sınıflama kriterlerinin göz önüne alınması uygun görülmüş ve genel anlamda habitat tipleri sınıflandırılmıştır Sonuçta Göksu deltası doğal alan habitatları sucul, kumul ve tuzcul olmak üzere 3 ana habitat grubuna ayrılmıştır Bu ayrıma göre alandaki daimi veya geçici su kütleleri ve kanallar sucul habitatlar içerisinde değerlendirilmiştir Kumul habitatlar toprak tekstürü kumlu olan, kıyıya yakın alanlarda deniz baskınlarına maruz kalan, yükseklikten dolayı taban suyu etkisinde ve kum tepelerinin yüksekliğine göre değişen alanları kapsamaktadır Kumullardan daha iç kesimlerde bulunan, tekstürü killi-siltli ve tuz oranı yüksek topraklar, deniz veya taban suyu etkisine maruz kalan alanlarda tuzcul habitatlar olarak göz önüne alınmıştır Bu ana sınıflandırmaya göre bu üç ana habitat grubunda tespit edilen bitkiler toprak tipine, tuza olan toleranslarına veya suya bağımlılıklarına göre de seçici davrandığından dolayı her biri de kendi içinde alt gruplara ayrılmıştır Araştırma alanında tespit edilen sucul habitatlar suyun tuzluluğu, hareketi ve mevsimlere göre farklılıklar gösterdiğinden dolayı kendi içinde ayrılmaktadırlar (kanal içi, göl içi ve nehir-göl kenarı habitatları) Akış debisi çok düşük olan, genelde tatlı veya acı su özelliği gösteren drenaj ve sulama kanallarının içi kanal içi 227

4 BULGULAR VE TARTŞMA habitatı olarak ayrılmıştır Kanal içleri genelde aynı bitkilerin hakim olduğu fakat kesintili olarak devam eden bir vejetasyona sahiptir göl içi habitatı ise özellikle belli bir su derinliğine sahip, acı ve tatlı sulu gölleri kapsamaktadır Bu habitatlarda tür çeşitliliği çok az olup süreklilik göstermeyen parçalı ve dağınık bir yapıdadır Alandaki göllerden özellikle kıyıya yakın olanlardan Turna ve Aliağa gölleri ise artan tarım-balıkçılık faaliyetleri ve denizin karaya doğru ilerlemesi nedeniyle suları gittikçe tuzlanmakta ve denizle arasında kalan kumul sınırı da gittikçe azalmaktadır Bu durum önümüzdeki birkaç yıl içerisinde bu göllerin tamamen denizle birleşerek yok olmasına neden olacaktır Bu da buradaki bitki ve hayvan türlerinin neslini olumsuz etkileyecek ya da bitirecektir nehir-göl kenarı habitatı bu göllerin daha sığ olan kenar kısımları ya da Göksu nehri kıyısı taşkın alanlarında görülen habitat tipidir Bu habitatları karakterize eden en önemli faktör suyun kalıcı bir derinliğinin olmaması fakat sürekli olan su baskınları sonucu sulu ya da batak alanlar oluşturmasıdır Bu tip alanlarda yaygın olarak saf büyük topluluklar halinde Phragmites australis, daha küçük gruplar halinde de Typha angustifolia ve Typha domingensis görülmektedir Araştırma alanında tespit edilen ikinci habitat ana grubu ise kumul habitatlardır Kumul habitatlar kıyı kumullarının kum tanecik boyutu, denizden uzaklığı, hareketli veya hareketsiz oluşu, taban suyu ve biyotik faktörlere göre değişkenlik göstermektedir Bu habitatlar çok yakın mesafelerde bile floristik açıdan büyük faklılıklar gösterebilmektedir Bu nedenle bu kumul habitatlar 5 alt gruba ayrılmıştır Bunlardan ilki olan hareketli kıyı kumulları habitatı denize en yakın sınırı olan bu nedenle de sürekli deniz baskınına ve rüzgar etkisine maruz kalan tuzlu ve kumlu habitatlardır Böylesine taşınımın baskın olduğu bu habitat alt grubunda bitki çeşitliliği oldukça az ve seçicidir Burada özellikle bu etkilere direnç gösterebilen, kumun bir miktar da olsa taşınmasını engelleyecek rizomlu veya derin köklü, tuza direnci yüksek otsular ve çalımsılar görülmektedir Kumul habitatlarında ayırt edilen ikinci alt habitat grubu ise sabit veya yarı hareketli kumul habitatı dır Bu alt habitat grubu hareketli kıyı kumullarının taşınması ve kıyıdan daha iç kesimlerde birikerek düzlükler ve küçük tepecikler oluşturması sonucunda ortaya çıkmıştır Burada kum tanecikleri çalı ve otsulardan oluşan bitki örtüsü 228

4 BULGULAR VE TARTŞMA tarafından tutularak kum tepelerinin oluşumuna öncülük etmektedir Bu kum tepeleri iç kısımlara doğru gidildikçe sabit hale geçmekte, daha yüksek kum tepeleri ve ileriki zamanlarda da kum tepe silsileleri halinde oluşumunu tamamlamaktadır Bu yüksek kum tepeleri arasında ve alçak düzlüklerde özellikle tuzlu taban suyu etkisine maruz kalan çukurluklar görülmektedir Buradaki her zaman nemli, bazen sulu olan habitat tipi de nemli kumul çukurlukları habitatı olarak sınıflandırılmıştır Diğer bir alt habitat grubumuz da kumul çalılıklar habitatı dır Bu habitat tipi rüzgar etkisiyle taşınan ve sabit hale geçen kum taneciklerinin oluşturduğu deniz seviyesinden daha yüksek olan düzlük ve tepelerdir Buralarda özellikle yaprak dökenlerin de olduğu çalılar ve bunların altında da zengin bir ot tabakası görülmektedir Bu habitatların içinde antropojenik veya hayvan etkisi ile tahribat görmüş yerlerde özellikle yangın sonrası alanlarında farklı hakim bitki örtüsü görülen kumul çalılık habitatlarına göre daha kurak alanlar ise bozuk kumul habitatı olarak tanımlanmıştır Alandaki son habitat ana grubu ise tuzcul habitatlardır Bu habitatların en önemli özelliği yüksek tuz oranı, toprak tekstüründe kum oranı düşük ve kil-silt oranının yüksek olmasıdır Bu alanlar zaman zaman taban suyu veya deniz suyu etkisiyle kalıcı tuzcul bataklar haline gelmektedir Araştırma alanının yarıya yakın kısmını bu habitatlar oluşturmaktadır Geniş alanlarda hâkim olan bu habitat grubu tuz oranı ve taban suyu miktarı farklılıklarına göre 4 alt gruba ayrılmaktadır Bunlardan ilki tuzcul bataklık habitatı dır Buralar iç kesimlerde deniz seviyesinde yükseltiye sahip olan, belirli zamanlarda su altında kalarak her zaman sulu veya nemli kalan habitatlardır İkinci habitat alt grubu tuzcul geçici gölet habitatı dır B u a l anlar özellikle yerleşim yerleri arasında bulunan fakat kullanılmayan doğal alanların tatlı veya tuzlu taban suyu baskınının olduğu yerlerdir Buralarda su derinliği ~20cm e varabilen geçici göletler oluşabilmektedir Üçüncü alt habitat grubu ise tuzcul geçici su baskını olan düzlük habitatı dır Bunlar özellikle Göksu nehri kıyılarına yakın yerlerde ve nehirden açılan sulama kanalları yakınında ve kumullar ile deniz arasındaki acı ve tuzlu suyun etkisine maruz kalan batak alanlardır Nehrin yükseldiği dönemlerde bu düzlüklerdeki su yüksekliği ~2535cm e ulaşabilmektedir İç kesimlere gidildikçe bu habitatların devamında görülen diğer alt habitat grubu ise tuzcul karasal düzlük habitatı dır Bu habitatlar karasal 229

4 BULGULAR VE TARTŞMA alanlarda şiddetli tuz birikiminin olduğu özellikle siltli tekstüre sahip topraklarda görülür Buralarda taban suyu etkisi ile alan zaman zaman su baskınlarına maruz kalarak gölet değil bataklık oluşturmaktadır Araştırma alanımızda tespit ettiğimiz bu habitat tipleri ve özellikleri yaptığımız literatür taramaları sonucundaki bizim ana habitat ve alt grupları genelde de büyük bir benzerlik göstermektedir Ayrıca Yılmaz ve ark (2005) nın Göksu deltasında kıyısal habitat tipleri için MEDWET Kodlarına göre bir habitat sınıflaması denemesi de yapılmıştır İleride tek başına Göksu Deltası Habitatlarının Floristik, Ekolojik ve Sintaksonomik olarak sınıflandırılması konusunda bir araştırma yapılmasında büyük yarar vardır 423 Vejetasyon Göksu Deltası ÖÇKB doğal alanlarında tarafımızdan yapılan bu habitat sınıflamasından sonra alanın vejetasyonu tespit edilen habitatlara göre ayrı ayrı örneklenerek değerlendirilmiştir Bunun için yapılan 364 adet örneklik alanın değerlendirilmesi sonucu 3 ana habitat grubunda toplam 29 birlik ve 10 topluluk tespit edilmiştir Bunlardan sucul vejetasyon d a s u l u -b a t a k y e r l e r d e Phragmito- Magnocaricetea ve derinliği daha fazla olan tatlı sulu alanlarda ise Potametea sınıfı üyeleri yayılış göstermektedir Kumul vejetasyonda kumul bitkiler ile karakterize olan Ammophiletea Br-Bl & Tüxen ex Westhoff, Dijk & Passchier 1946 sınıfı hakimdir Tuzcul vejetasyonda ise tuzun en fazla olduğu yerlerde Salicornietea fruticosae Br-Bl & Tüxen ex A & O Bolòs 1950, tuzlanmanın biraz daha az olduğu yerlerde Juncetea maritimi Br-Bl in Br-Bl, Roussine & Nègre 1952 ve tuzluluğun daha da az olduğu yerlerde Molinio-Juncetea Br-Bl (1931) 1947 sınıfı üyeleri hâkimdir Buna göre araştırma alanında en fazla Ammophiletea, daha sonra Salicornietea fruticosae, Juncetea maritimi, Phragmito-Magnocaricetea ve en az da Potametea ve Molinio-Juncetea sınıflarına bağlı birlik ve topluluklar vardır (Ek 1) Genel anlamda bu tip alanlarda yapılan vejetasyon araştırma sonuçları ile bu veriler uyum göstermektedir 230

4 BULGULAR VE TARTŞMA Ayrıca alanda kumul ve tuzcul habitatlarda Sisymbrietalia officinalis v e Saginetea maritimae sınıfı üyeleri yaygın olarak görülmektedir (Ek 1) Bu durum alanın özellikle kumul habitatlarının ve daha az olarak da tuzcul habitatlarının doğal etkilerin yanı sıra hayvan ve insan etkisi (yangın, otlatma, vb) altında kalması sonucu tahrip olduğunun bir göstergesidir 4231 Sucul Vejetasyon Sucul vejetasyonda su içinde batık ve yarı batık, rizomlu olan, suyu seven yüksek boylu bitkilerden oluşan tatlı sulu, derin ve ph sı nötr olan kanal içlerinde, daha durgun ve acı sulu olanlarda göl içi, her zaman sulu veya batak olan, su derinliği 30-40cm yi geçmeyen acı sulu yerlerde özellikle rizomlu saz-kamış gibi bitkilerin hakim olduğu yerler ise nehir ve göl kenarı vejetasyonunu oluşturmaktadır 4231(1) Kanal İçi Vejetasyonu Kanal içi vejetasyonunda 1 i yeni olmak üzere 2 birlik tespit edilmiştir Su bitkilerinin tohumları su içinde veya üzerinde serbest olarak yüzerek yayılmaktadır Bu nedenle bu kanal içleri boyunca birliklerin floristik kompozisyonu içerisinde de yaygın olarak görülen Avrupa-Sibirya elementleri ve çok bölgeli olan bitki türlerinin oranı fazladır Birliklerden Potamogetono pectinati-ceratophylletum demersi (Hild & Rehnelt 1965) Passarge 1995 diğer kanal içinde tespit edilen birliğe göre daha derin ve suyun hareketli olduğu yerlerde, Ludwigio stoloniferae-nasturtietum officinalis ass nov birliği ise su hareketine daha az maruz kalan, derinliğin daha az olduğu yerlerde yer almaktadır Bunlardan Potamogetono pectinati-ceratophylletum demersi (Hild & Rehnelt 1965) Passarge 1995 birliği örtüş oranı yüksek olan batık ya da yarı batık bitkileri de barındırmaktadır Birliğin hâkim türü Ceratophyllum demersum dur Birliğin karakteristik ve ayırt edici türleri su içi bitkilerinden oluşan Potametea sınıfı üyesi olmasına karşın birliğin florasında su içi ve kenarında da görülen Phragmitio- 231

4 BULGULAR VE TARTŞMA Magnocaricetea sınıfının karakteristikleri daha fazladır Bu bulgular Seçmen ve Leblebici (1996), Küçüködük ve Ketenoğlu (1996) ve Tela Botanica grubu (Assosiciation, 2000) nun yaptığı araştırmalardaki birliklerden farklılıklar göstermektedir Seçmen ve Leblebici (1996) bizim birlik ismimizi oluşturan her iki türü ayrı ayrı birlik olarak tanımlamışlardır Bunlardan Ceratophylletum demersi Hilld 1947 birliğini Ceratophylletea Den Hartog & Segal 1964 sınıfı, Ceratophylletalia Den Hartog & Segal 1964 ordosu, Ceratophyllion Den Hartog & Segal 1964 alyansına, Potametum pectinati Cartansen 1955 birliğini ise Potametea pectinati Tüxen & Presing 1942 sınıfı, Parvo-Potametalia Den Hartog & Segal 1964 ordosu, Parvo-Potamion Vollmar 1947 alyansına bağlamışlardır Bu birliklerde özellikle su içi bitkilerinden oluşan hâkim sınıf karakteristikleri çok fazladır Bizim alanımızdaki suyun bu alanlardaki su derinliklerinden daha sığ olması nedeniyle, birliğimizde su içi ve kenarında yetişen Phragmito-Magnocaricetea sınıfı üyeleri daha hâkimdir Bu nedenle bu birliklerle bizim birliğimizin benzerlik oranı düşük çıkmaktadır (%,, %,77) Küçüködük ve Ketenoğlu (1996) de araştırmalarında tek isimle adlandırdığı Ceratophylletum demersi (Soo 1928) Eggler 1953 birliğini Seçmen ve Leblebici (1996) gibi Potametea T ü x e n & Presing 1942 sınıfı, Potametalia W Koch 1926 ordosuna bağlamışlardır Floristik benzerliğimiz fazladır (%40) Fakat birliklerin benzerlik oranı yüksek olmasına karşın karakteristik ve ayırt edici türleri farklıdır Birlikleri temsil eden sınıf karakteristikleri özellikle derin ve tatlı su içini temsil eden bitkilerdir ve birliğimizin ise daha sığ ve insan etkisine maruz kalması nedeniyle bu birlikle aynı olmadığı kanaatine varılmıştır Tela Botanica grubu (Assosiciation, 2000) ise Fransa vejetasyonunda bizim alanımızda da olan Potametea sınıfına bağlı Potamogetono pectinati-ceratophylletum demersi (Hild & Rehnelt 1965) Passarge 1995 birliğini tespit etmiştir Birlik Seçmen in Ceratophylletum demersi Hilld 1947 birliği ile benzer özellikler göstermektedir ve birlik bu grup tarafından yeniden adlandırılmıştır Zengin bir floraya sahiptir (15 takson) Floristik benzerliğimiz iyidir (%18,2) Buna karşın bizim alanımızda ve bu çalışmalarda tatlı sulu olan bu habitatların, su içi bitkilerinden oluşan karakteristik ve ayırt edici türlerin ortak olması nedeniyle bizim birliğimizin bu birlikle daha benzer olduğu görülmüş ve aynı isimle adlandırılmıştır 232

4 BULGULAR VE TARTŞMA Kanal içi habitatlarında tarafımızdan ilk kez tespit edilen Ludwigio stoloniferae-nasturtietum officinalis ass nov birliği yüksek bir örtüşe sahiptir (%80100) Karakteristik türler Nasturtium officinale ve Ludwigia stolonifera dır Birliğe ikinci ismi olarak, hâkim tür Nasturtium officinale ile çok iyi bir gelişim ve beraberlik gösterdiği için Ludwigia stolonifera nın verilmesi uygun görülmüştür Birlikte Phragmitio-Magnocaricetea sınıfı karakteristikleri iyi bir bolluk ve örtüşe sahiptir Bu sınıfın yanı sıra su içi bitkilerinin ağırlıklı olduğu Potametea sınıfının karakteristik bitkileri de birliğimizde iyi temsil edilmiştir Birlik PhragmitoMagnocaricetea Klika in Klika & Novák 1941 sınıfı, Nasturtio-Glycerietalia Piggn 1953 ordosu ve hâkim türü karakterize eden Glycerio-Sparganion Br Bl Et Sissingh in Boer 1942 alyansına bağlanmıştır Yapılan literatür araştırmaları neticesinde hakim tür Nasturtium officinale ile yapılan birliklerin çok farklı floristik ve ekolojik kompozisyonlara sahip olduğu görülmüştür Bu nedenlerle benzerliğimiz sadece hâkim türün aynı olmasıdır Birliğimizi şimdilik yeni olarak belirtmemizin sebebi budur 4231(2) Göl İçi Vejetasyonu Ruppio cirrhosae-schoenoplectetum littoralis ass nov birliği d e ilk kez tarafımızdan tanımlanmıştır 80cm ye varan derinliklerdeki göl içlerinde, hafif bazik ph lı, orta-yüksek tuzlu sulu (acı) yerlerde, bitki çeşitliliği zengin olmayan ve bunun da %86 sını geofitlerin oluşturduğu sadece göl içlerinde görülen bir birliktir Birliğe ikinci isim olarak Schoenoplectus littoralis ile beraber acı su içerisinde çok iyi bir gelişim, bolluk ve örtüş gösteren Ruppia cirrhosa nın verilmesi uygun görülmüştür Phragmites australis v e suyun sığlaştığı yerlerde Bolboschoenus maritimus var cymosus birlikte iyi bir tekerrür göstermektedir Birliğin yine bir önceki birlikte olduğu gibi floristik ve ekolojik özellikleri göz önüne alınarak PhragmitoMagnocaricetea Klika in Klika & Novák 1941 sınıfı, Phragmitetalia Koch 1926 ordosu v e Phragmition communis Schmale 1939 alyansına bağlanması uygun görülmüştür 233

4 BULGULAR VE TARTŞMA Seçmen ve Leblebici (1996) tespit ettiği bizim birliğimize benzer Scirpetum litoralis birliğini aynı sintaksonomik birimlere bağlamıştır ve bu birimlere ait karakteristiklerin ortak olması nedeniyle de benzerlik oranımız iyidir (%24) Çakan ve ark (2003a) da Akyatan, Tuzla ve Ağyatan lagünleri tatlı su girişlerinde saptadığı Bolboschoeno maritimi var cymos-schoenoplectetum littoralis Br-Bl Roussine et Negre 1952 birliğini yine aynı sınıf, ordo ve alyansa bağlamıştır Floristik benzerliğimiz de yüksektir (%38,1) Seçmen ve Leblebici (1996) ve Çakan ve ark (2003a) na ait bu birliklerin bulunduğu yerlerde tatlı su oranının bizim birlik lokalitelerimizden daha fazla olması nedeniyle floristik kompozisyonları da daha zengindir (18-14 takson) Çünkü bu birlikler taban suları yüksek olan göl kenarı gibi batak veya 25-50cm derinliklerdeki yerleri tercih etmektedirler Bu nedenle de birliklerin florasında tatlı suyu karakterize eden Potameteae üyeleri fazladır Bizim birliğimiz ise acı sulu olan göller içinde, sulu yerlerde, zayıf bir floristik kompozisyonla görüldüğünden, karakteristik ve ayırt edici türü de acı suyu karakterize eden Ruppieteae sınıfına ait olduğundan farklıdır ve bu nedenle yeni olduğu düşünülmektedir 4231(3) Nehir ve Göl Kenarı Vejetasyonu Araştırma alanında 33 adet örneklik alan yapılarak tespit edilen 1 birlik ve 2 topluluk mil birikimi nedeniyle su derinliği daha az olan nehir veya göl kenarı habitatlarında yaygındır Bunlardan Bolboscoeno maritimi var cymos-pragmitetum australis Borhidi & Balog 1970 birliğinin hakim türü (Phragmites australis) sucul habitatlarda yaygın olarak görülen bir Avrupa-Sibirya floristik elementidir Ayrıca tipik Akdeniz bölgesi içerisindeki karaya en yakın yerlerde var olması nedeniyle Akdeniz elementlerini de barındırmaktadır Floristik kompozisyonunun %75 e yakını çok yıllık otlardan oluşmuştur Bu da birliğin hakim olduğu alanlarla iyi bir uyum sağladığını göstermektedir Birlik yine batak yerlerin karakteristiği olan PhragmitoMagnocaricetea Klika in Klika & Novák 1941 sınıfı, Phragmitetalia Koch 1926 ordosu ve Phragmition communis Schmale 1939 alyansı ile temsil edilmektedir Bunun yanında su derinliğinin çok az olduğu ya da batak olan ve tuzluluğun arttığı 234

4 BULGULAR VE TARTŞMA yerlerde Juncetea maritimi sınıfı karakteristiklerini, su tuzluluğu az ve derinliği fazla olan yerlerde ise Potametea sınıfı üyelerinden çok yıllık su içi otsularını da barındırmaktadır Seçmen ve Leblebici (1996) Typha angustifoliae-phragmitetum australis RTx et Preising 1942, Küçüködük ve Ketenoğlu (1996) Pragmitetum communis (Gams 1927) Schmale 1939 ve Tela Botanica grubu (Assosiciation, 2000) Bolboschoeno maritimi var cymosi-phragmitetum australis subsp chrysanthae (Braun-Blanquet 1931) Julve 2005 birlikleri ile olan ekolojik ve floristik benzerliğimiz azdır (%9,52-%14,55-%22,64) Çakan ve ark (2003a) birliği ile floristik benzerliğimiz iyi (%24,56) olmasının yanı sıra ekolojik benzerliklerimiz fazladır Bu birlikle karakteristik-ayırt edicilerin yanı sıra hakim sınıf karakteristiklerimizin de çoğu ortaktır Bu nedenle birliğimize Çakan ve ark (2003a) nın çalışmasında da yer alan Bolboscoeno maritimi var cymos-pragmitetum australis Borhidi & Balog 1970 birliği ile aynı isim verilmiştir Özellikle acı göllerin sığ kenarlarında ve nehrin uzantısı olan kanalların çoğunlukla sığ olan kenarlarında 9 örneklik alanla tanımlanan Typha angustifoliajuncellus laevigatus topluluğu da ilk kez bu çalışma sonucunda tanımlanmıştır Topluluğa ikinci isim olarak Typha angustifolia ile beraber su içerisinde ve batak yerlerde çok iyi bir gelişim ve bolluk gösterdiği için Juncellus laevigatus un verilmesi uygun görülmüştür Bu toplulukta da Phragmitio-Magnocaricetea sınıfının karakteristik bitkileri iyi temsil edilmiştir Tuzlu su girişinin olduğu yerlerde Juncetea maritimi, suyu tatlı ve derinliği fazla olan yerlerde de Potametea sınıfı üyeleri burada da bulunmaktadır Bu nedenlerle de bir önceki birliğin bağlandığı sınıf, ordo ve alyansa bu topluluğu da bağlamak mümkündür Seçmen ve Leblebici (1996) in Taşkısığı, Sapanca, Küçükak, Büyükak ve Tekke göllerinin su içi ve kenarlarında tespit ettiği Typhaetum angustifoliae (Soo 1927) Pign 1953 birliğinin bizim topluluğumuza benzerlik oranı farklı ekolojik koşullar nedeniyle az (%9,3) olmakla beraber aynı sintaksonomik birimlerle temsil edilmişlerdir Küçüködük ve Ketenoğlu (1996) Beyşehir gölü makrofitik vejetasyonunda Seçmen ve Leblebici (1996) inde tanımladığı Typhaetum angustifoliae (Soo 1927) Pign 1953 birliğini bulmuş fakat karakteristiklerini Typha 235

4 BULGULAR VE TARTŞMA angustifolia nın yanı sıra Polygonum lapathifolium olarak belirtmişlerdir Bu karakteristiklerden ikincisi bizim topluluğumuzdaki karakteristik türden farklıdır Topluluğumuzla benzerliği de az (%18,46) olup aynı sintaksonomik birimlere bağlamıştır Bu iki birliğin bizim topluluğumuzla gösterdiği floristik ve ekolojik faklılıklar nedeniyle aynı olmadığı anlaşılmaktadır Bu nedenle topluluğumuzun şimdilik yeni olarak değerlendirilmesi uygun olacaktır Su derinliği fazla olmayan batak alanlarda tanımlanan Typha domingensisjuncus pygmaeus bitki topluluğu d a i l k k e z tarafımızdan ortaya çıkarılmıştır Topluluğa ikinci isim olarak sulu veya nemli yerlerde çok iyi bir gelişim gösteren Juncus pygmaeus adı verilmiştir Toplulukta yine hakim olarak PhragmitioMagnocaricetea sınıfının karakteristik bitkileri yanı sıra az da olsa su derinliğinin daha az ve tuzlanmanın olduğu yerlerde Salicornietea fruticosae v e Stellerietea media sınıfı üyeleri de bulunmaktadır Toplulukta bu son iki sınıfa ait bitki türlerinin de bulunması bu alanlarda tuzlanmanın ve tahribatın olduğunun bir göstergesidir Nehir ve göl kenarı vejetasyonunda yoğun olarak görülen ve üst birim karakteristiği olan Phragmites australis bu toplulukta da yaygın olarak görülmektedir Önceki topluluk gibi bu da aynı sınıf, ordo ve alyansa bağlanmıştır Seçmen ve Leblebici (1996) ve Çakan ve ark (2003a) nın yaptığı araştırmalarda bu topluluğa benzerlik gösteren birimler saptanmıştır Seçmen ve Leblebici (1996) buna benzer toplulukları Typha domingensis bitki grubu şeklinde değerlendirmişlerdir Floristik kompozisyonlarımız farklıdır Bu grupta hakim birimlerin yanı sıra tatlı su etkisinin daha fazla olduğu yerlerde Potametea ve batak olan acı sulu yerlerde de Phragmitio-Magnocaricetea birimlerinin temsilcileri de bulunmaktadır Bizim topluluğumuzda bu birimlerin temsilcileri daha azdır Su özelliklerinin farklı olması nedeniyle karakteristik ve ayırt edici türlerimiz de farklıdır Çakan ve ark (2003a) ise Pulicario dysentericae-typhaetum domingensis Çakan et al (2003) olarak birliğini tanımlamış, karakteristiklerini de Typha domingensis, Puliceria dysenterica, Paspalum paspalodes, Polygonum lapathifolium, Galium elongatum, Myriophyllum spicatum v e Cyperus serotinus olarak vermiştir Bu karakteristikler bizim topluluğumuzda bulunmamaktadır Buna rağmen aynı sintaksonomik birimlere bağlanmışlardır Anlaşılacağı gibi yukarıdaki 236

4 BULGULAR VE TARTŞMA bitki grubu ve birliği ile karakteristik-ayırt edici türlerimiz farklıdır Floristik benzerliklerimiz de azdır Ancak örneklik alan sayımızın az olması nedeniyle daha fazla yorum getirilememekte bu nedenlerle örneklik alanlarımız birlik olarak tanımlanamamaktadır Aralarındaki belirli farkların varlığına dayanarak da bu birimin şimdilik yeni bir topluluk olarak ortaya konması uygun görülmektedir 4232 Kumul Vejetasyon Kumul vejetasyon Ammophiletea Br-Bl & Tüxen ex Westhoff, Dijk & Passchier 1946 sınıfına bağlı birlik ve 4 topluluk ile temsil edilmiştir Kumul vejetasyonda kıyıdan iç kesimlere doğru çok değişkenlik görülmektedir Bunlardan sürekli deniz baskınına ve rüzgar etkisine maruz kalan hareketli kum taneciklerinin olduğu kısımda hareketli kıyı kumul vejetasyonu görülmektedir Bu kum taneciklerinin bitkiler tarafından tutulmasıyla sabit hale geçen kumulların üzerinde ise sabit ve yarı hareketli kumul vejetasyonu yer alır Bu hareketlilik sonrasında kıyı boyunca kum tepecikleri ve yüksek tepeleri oluşmaktadır Bu kum tepeleri arasında taban suyunun etkisinde kalan çukurluklar bulunur Buralarda ise tuza toleranslı nemli kumul çukurlukları vejetasyonu görülmektedir Oluşan bu kum tepeleri üzerinde ise yaygın olarak kumul çalılıkları ve bunların tahrip edildiği yerlerde ise bozuk kumul vejetasyonu hakimdir Araştırma alanı florasında kumul vejetasyonunda yer alan birlik ve toplulukların floristik kompozisyonlarının yarıya yakını (%50) Akdeniz floristik elementidir Alanımızda Akdeniz kıyılarında yaygın olan maki ve friganaya geçiş niteliği taşıyan kumul vejetasyonu bu formasyonlardan özellikle toprak yapısının kumlu olması ve tuz etkisine daha fazla maruz kalması nedeniyle farklılıklar göstermektedir Bu farklılıklar nedeniyle bu vejetasyon tipleri alanımızda kumul çalılıklar ve bozuk kumul vejetasyonu olarak gruplandırılmıştır Kumul vejetasyondaki birlik ve toplulukların bir çoğunda endemik ve nadir bitkiler çok veya az bolluk-örtüşle hakim, karakteristik-ayırt edici ya da iştirakçi tür olarak bulunmaktadırlar Bunlardan Akdeniz bölgesinde Ambrosia maritima EN ve endemik Onopordum boissieri LR(nt) Euphorbio-Ammophilion arundinaceae Br-Bl 237

4 BULGULAR VE TARTŞMA (1931) 1933 em JM et J Gehu 1988 alyansının karakteristiği olarak bu çalışma ile tanımlanmıştır Orta ve doğu Akdeniz bölgesinde Hypericum polyphyllum subsp polyphyllum LR(nt), orta Akdeniz bölgesinde Arum dioscoridis var dioscoridis VU, Doğu Akdeniz de Bromus psammophilus CR, Cyprina gracilis E N, Zygophyllum album VU, Türkiye nin kuzey ve güney kıyılarında Pancratium maritimum EN, Türkiye kıyılarında ve Güney Anadolu da yayılış gösterenler Limonium graecum var graecum ve Alhagi manniferae VU tehlike kategorisindedir 4232(1) Hareketli Kıyı Kumul Vejetasyonu Hareketli kıyı kumul vejetasyonundaki birliklerden 1 i yeni olmak üzere toplam 4 birlik tespit edilmiştir Bu birliklerden ikisi aynı hakim tür ile karakterize olmasına karşın ayırt edici ve iştirakçi türlerinde farklılıklar görülmektedir Bu vejetasyonda diğer kumul vejetasyonlarına göre tek yıllık otsu bitkilerden ziyade rizomlu veya yumrulu, derin köke sahip türler çoğunluktadır Bu vejetasyonda tespit edilen birliklerden ilki Cakilo maritimae- Zygophylletum albi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliğidir Bu birliğin hakim türü bir çalı olan Zygophyllum album olmasına karşın birlik florasında çok y ı l l ı k o t s u bitkiler daha yaygındır Tuzlanmanın daha da arttığı yerlerde Salicornietea fruticosae sınıfına ait nula crithmoides ve Plantago maritima fazla örtüş ve bollukla birlikte yer almaktadır Çakan ve ark (2003a) nın Çukurova Deltasında ilk kez tanımladığı bu birlikle birliğimizin toprak özellikleri ve floristik kompozisyonlarının çok benzer (%58,82) olduğu tespit edilmiştir Hakim sınıf ve karakteristikleri aynıdır Bu nedenle de aynı isim altında değerlendirilmiştir Gehu ve ark (1989) da Taşucu ve Silifke kıyılarında yaptığı çalışmada Elymo-Zygophylletum albi Gehu, Costa, Uslu 1990 birliğini tespit etmiştir Bu birlik bizim birliğimizden tuz oranı daha yüksek olan alanlarda bulunduğundan Arthrocnemetea fruticosi Tx Et Oberd 1958 sınıfı ile temsil edilmiştir Sonuç olarak da benzerliklerimiz daha azdır (%35,3) S kora ve ark (2003) Yunanistan ve diğer Ege ülkelerinin kıyılarında da Gehu ve ark (1989) nun birliğini tespit etmiştir Fakat birlik bizim birliğimizin bulunduğu 238

4 BULGULAR VE TARTŞMA topraklara göre daha nitrojenli olduğu için floristik kompozisyonlarımız farklıdır Benzerliğimiz ancak %25,81 civarındadır Bu yüzden birlik bizim birliğimizden farklı olarak Cakiletea maritimae Tx Et Presing ex Br-Bl Et Tx 1952 sınıfına bağlanmaktadır Hareketli kıyı kumullarında tespit ettiğimiz ikinci birlik Cypero mucronatiagropyretum juncei Kühnholtz ex Br-Bl 1933 birliğidir Bu birliğimiz aynı habitatta yayılış gösteren diğer birliklere göre daha alkali ve az tuzlu topraklarda yayılış göstermektedir Birliğin floristik kompozisyonunda çoğunluğu çok yıllık otsu bitkiler yer aldığından birlik florasının dengeye ulaştığı söylenebilir Ayrıca floristik kompozisyonda Ammophiletea sınıfının karakteristik bitkileri iyi bir şekilde temsil edilmiştir Bu da bize alanda birliğin floristik ve ekolojik özellikleriyle iyi bir şekilde yer aldığını göstermektedir Gehu ve ark (1989) birliğimizi Türkiye nin güney kıyılarında pomaeo stoloniferae-elymetum farcti Gehu, Costa, Uslu 1989 birliği adı altında saptamışlardır Elymus farctus Agropyron junceum un sinonimidir Birlikler aynı sintaksonomik birimlere bağlanmıştır Floristik benzerliğimiz iyi (%30,44) olmasına karşın birliğin karakteristik ve ayırt edici türleri farklıdır Gehu nun birliğindeki hâkim tür ile birliğimizin hâkim türü aynı olup iyi bir örtüş ve bolluğa sahip olan karakteristiklerden pomea stolonifera bizim birliğimizde bulunmamaktadır Yine Gehu Türkiye nin kuzeybatı kıyılarında Eryngio maritimi-elymetum farcti Gehu 1987 birliğini tespit etmiştir Bu birlik Cypero mucronati-agropyretum juncei Kühnholtz ex Br-Bl 1933 birliğinin sinonimidir Birliğin karakteristik-ayırt edici ve hakim sınıf karakteristikleri de ortaktır Bu birlikte aynı sintaksonomik birimlere bağlanmıştır ve benzerlik oranımız bununla daha yüksektir (%34,29) S kora ve ark (2003) da Yunanistan ve diğer Ege ülkelerinin kıyılarında aynı birliği tespit etmişlerdir Bu birlikle de benzerliğimiz (%19,64) az olmasına karşın bizim buradaki birliğimizle aynı sınıf ve ordoya fakat farklı olarak Agropyrion juncei P i g 1953 alyansına bağlanmıştır Gehu ve ark (1989) ve S kora ve ark (2003) nın farklı alanlarda tespit ettiği bu birliklerin birliğimizle floristik ve ekolojik olarak benzerlikleri fazla olduğundan bizim birliğimizin de aynı isim ile adlandırılması uygun görülmüştür 239

4 BULGULAR VE TARTŞMA Hareketli kıyı kumul vejetasyonunun hakim türü Türkiye geneli için EN tehlike kategorisinde bulunan Pancratium maritimum alanımızda birbirlerinden farklı iki birlik oluşturmaktadır Bu birliklerden ilki Eryngio maritimi-pancratietum maritimi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 dür Diğeri ise Ambrosio maritimae-pancratietum maritimi ass nov birliği olup bu çalışma ile tarafımızdan ilk kez tanımlanmıştır Bu birlikler arasındaki en önemli fark karakteristik türlerinin farklı olmasıdır İlkinde karakteristik tür Eryngium maritimum iken diğerinde Ambrosia maritima dır Ayırt edici türler de farklılık göstermekte ve ilkinde bulunan ayırt edici türler (Eryngium maritimum, pomoea stolonifera, Otanthus maritimus, Tablo 428) diğer birliğin (Ambrosia maritima, T a b l o 4 30) florasında bulunmamaktadır Deniz kıyısından biraz daha içerdeki çok alçak tepecikler üzerinde Eryngio maritimi-pancratietum maritimi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliği tespit edilmiştir Yine bu birliktede bulunan bitkilerden çoğunluğu çok yıllık otlar olup bunların örtüş oranları Ambrosio maritimae-pancratietum maritimi ass nov birliğine göre daha azdır (%55-80, %80-100) Çakan ve ark (2003a) Çukurova Deltasında yaptığı vejetasyon araştırmasında bu birliği yine bizim de tespit ettiğimiz gibi kıyıların orta yükseklikteki embriyonik kumulları üzerinde saptamıştır Karakteristik türleri içerisinde birliğimizin floristik kompozisyonunda yer almayan Orobanche minor bulunmaktadır Aynı sintaksonomik birimlere bağlanmışlardır ve floristik benzerliğimiz de yüksektir (%53,06) Birliğin yayılış gösterdiği habitat ve floristik kompozisyonlarının çok benzer olması nedeniyle birliğimiz bu birlikle aynı isim altında değerlendirilmiştir Uslu (1977) Türkiye nin Mersin-Silifke arasındaki denizel kıyılarında Pancratietum maritimi Uslu 1975 birliğini tespit etmiştir Bu birliğin bizim birliğimizle benzerliği de yüksek (%50) tir Fakat karakteristik ve ayırt edici türleri belirtilmediği için çalışma alanımızla yakınlığı fazla olmasına r ağmen sağlıklı bir karşılaştırma yapılamamaktadır Ancak ileride yapılacak detaylı çalışmalar ile bu birlikler daha detaylı değerlendirilebilecektir Kılınç ve Karaer (1995) in Sinop yarımadası vejetasyonu çalışmasında Cionuro-Pancratietum maritimi Kılınç & Karaer 1995 birliği tespit edilmiştir Floristik kompozisyonlarımız benzer (%41,03) olmasına 240

4 BULGULAR VE TARTŞMA karşın karakteristik ve ayırt edici türlerimiz farklıdır Bu floristik ve ekolojik (özellikle toprak ve iklim) farklılıklar nedeniyle birliklerimizin bu birlikle de aynı olmadığı düşünülmektedir Hakim türü aynı olan diğer birliğimiz ise Ambrosio maritimae-pancratietum maritimi ass nov dur Bu birliğin tarafımızdan yeni olarak düşünülmesinin nedeni, birliğin hakim-karakteristik-ayırt edici türlerinin Türkiye nin kuzey ve güney kıyılarında EN tehlike kategorisinde bulunması aynı zamanda örtüş ve bolluklarının da yüksek olmasıdır Ayrıca birliklerin karakteristik sınıfları aynı (Ammophiletea) olmasına karşın bu birlikte Stellerietea media sınıfı temsilcileri çok sayıdadır Çakan ve ark (2003a) nın bizim alanımızda da tespit ettiğimiz Eryngio maritimi-pancratietum maritimi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliği ile, Uslu (1977) nun Pancratietum maritimi Uslu 1975 ve Kılınç ve Karaer (1995) in Cionuro-Pancratietum maritimi Kılınç & Karaer 1995 birliklerinin sadece hakim tür ve floristik kompozisyonlarındaki az sayıda ortak bitkilerin olması dışında benzerliklerimiz fazla değildir (%22,58-%23,19-%14,29-%6,78) Dikkat edilirse bizim alanımızda çok benzer habitatlarda tespit ettiğimiz diğer Eryngio maritimipancratietum maritimi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliği ile bu birliğimizin benzerlik oranı da düşüktür (%22,58) Sadece hakim türleri ve floralarındaki bazı bitkiler (7) ortaktır Bu birliklerden Eryngio maritimipancratietum maritimi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 deniz etkisine doğrudan maruz kalan embriyonik kumullar üzerinde yaygın olmasına karşın Ambrosio maritimae-pancratietum maritimi ass nov birliği birinci hareketli kumul tepeleri ardındaki korunmuş düzlüklerde daha yaygındır Tüm bu ayrıcalıklar da birliklerimizin birbirinden farklı olduğunu desteklemektedir 4232(2) Sabit veya Yarı Hareketli Kumul Vejetasyonu Sabit veya yarı hareketli kumul vejetasyonunda yeni 3 birlik ve 1 topluluk saptanmıştır Bu habitatlarda diğer kumul habitatlara göre kumun hareketini önleyebilecek daha dallı olan çalımsı otsular veya çalılar yayılış göstermektedir 241

4 BULGULAR VE TARTŞMA Bu vejetasyonda tespit edilen birliklerden ilki kıyıya daha yakın alanlarda yüksek olmayan tepecikler üzerinde görülen Cypero capitati-trachomitetum veneti ssp sarmatiense ass nov birliğidir Bu birliğin toprakları eser miktarda tuzlu olup rüzgar etkisine maruz kalması nedeniyle de organik madde miktarı azdır Birlikte hakim tür bir çalı olup bunun altında %80 örtüşü olan zengin bir ot tabakası bulunmaktadır Floristik kompozisyon zengin olmasına karşın çoğunluğu tek tekerrürlüdür Bu da birliğin Stellerietea media sınıfının karakteristik bitkileri gibi daha kozmopolit türlere ve iştirakçilere açık olduğunu göstermektedir Çakan ve ark (2003a) nın araştırmasında bizim birliğimize benzer Saccharo ravennae-trachomitetum veneti ssp sarmatiensae Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliği tespit edilmiştir Bu birliğin toprak özellikleri de kumlu bünyeli ve eser miktarda tuzlu olmasına rağmen bizim birliğimize göre daha az kireçli ve hafif bazik alanlarda yayılış göstermektedir Ayrıca kumul tepelerinin kuzeye bakan nemli yamaçlarında floristik kompozisyon çok zayıftır Bizim birliğimiz ise kıyıya yakın ve kıyı etkisinde olan daha az nemli alanlarda floristik kompozisyonca çok zengindir Hakim türlerimiz ve bazı bitkilerimiz ortaktır Floristik benzerliklerimiz fazladır (%38,36) Fakat karakteristik türlerimiz farklıdır Bu birliğin karakteristiği olan Saccharum ravennae birliğimizde bulunmamakta ve bizim birliğimizin karakteristiği olan Cypreus capitatus ise bu birlikte tek tekerrürlü olarak görülmektedir Birliklerin ikisi de aynı sintaksonomik birimlere bağlanmıştır Tüm bu farklılıklar sonucunda birliğimizin bu birlikle aynı karakteristik türleri ve ekolojik özellikleri tercih etmediği görülmüş, bu nedenle de birliğimiz yeni bir birlik olarak tanımlanmıştır Sabit veya yarı hareketli kumul vejetasyonunda tespit edilen ikinci birlik Echio angustifolii-ononidetum natrix ssp hispanicae ass nov dur Bu birlik 1,52m ye varan kum tepeleri ve düzlükleri üzerinde tespit edilmiştir Bu vejetasyona ait birlikler içerisinde bu birlik en fazla bazik özelliğe sahip toprakları tercih etmektedir Hakim tür, örtüşü yüksek olan bir çalı olup altında da zengin bir ot tabakası vardır Uslu (1977) araştırma alanımıza çok yakın olan Mersin ve Silifke arasındaki sahil kumullarında birliğimize benzer olan Ononidetum hispanicae Uslu 1975 birliğini tespit etmiştir Yayılış gösterdiği topraklar hafif alkalidir ve benzerliğimiz azdır (%26,23) Gehu ve ark (1989) da Türkiye nin Akdeniz kıyılarında yaptığı 242

4 BULGULAR VE TARTŞMA araştırmada da yine aynı Ononidetum hispanicae Uslu 1977 birliğini tanımlamıştır Bu birlik birliğimizle aynı sınıfa bağlıdır fakat ordosu (Helichryso-Crucianelletalia maritimi Gehu, Riv Mar, R Tx 1973) ve alyansı (Lotion cretici Eig 1938 em) farklıdır Floristik benzerliğimiz ise azdır (%16,87) Bu birlik ile birliğimizin hakim türleri aynı olmasına karşın karakteristik türleri farklıdır Ayrıca bu birlik adlandırma kurallarına uygun olarak adlandırılmamıştır Örneklik alanları da azdır Bu nedenle birliğimizle ekolojik olarak benzerlik gösterse de floristik olarak eksiklikler olduğundan birliğimiz yeni olarak tanımlanmış ve adlandırılmıştır Üçüncü birlik ise Parapholido incurvae-thymelaeetum hirsutae ass nov dur Bu birlik diğer birliklere göre deniz etkisinden daha uzak olan ve 80cm ye varan düzlüklerde tespit edilmiştir Buralardaki topraklar yine kumludur fakat diğer birliklere göre en az kum oranına sahiptir Bu birlikte de hakim sınıf karakteristiklerinin yanı sıra tuzluluğun arttığı yerlerde Salicornieteae fruticosae ve Stellerietea media sınıfı karakteristikleri görülmektedir Çakan ve ark (2003a) bu birliğe benzer olan Maresio nanae-thymelaeetum hirsutae Çakan, Düzenli, Karaömerlioğlu 2003 birliğini tespit etmiştir Bu birliğin hakim türü birliğimizle aynı olup karakteristik ve ayırt edici türleri (Maresia nana ve Artemisia scoparia) farklıdır Bizim birliğimizin ise karakteristik ve ayırt edici türleri Parapholis incurva ve Bromus rubens dir Çakan ve ark (2003a) nın bu birliğinde Parapholis incurva tek tekerrürlüdür, Bromus rubens ise birlik florasında bulunmamaktadır Sintaksonomik birimlerimiz ve toprak özelliklerimiz çok benzerdir Floristik benzerliğimiz de iyidir (%30,88) Birliğimiz bu birliğe göre daha nemli yerleri tercih etmekte ve rüzgar etkisine maruz kalabilmektedir Bu iki birlik arasında ekolojik ve floristik farklılıklar vardır Bu nedenle bu birliğin birliğimizle aynı olmadığı kanaatine varılmış ve bu birliğimiz de tarafımızdan yeni olarak tanımlanmıştır Sabit veya yarı hareketli kumul vejetasyonunda çok yaygın olmayarak yüksekliği 1m ye varabilen daha dar ve rüzgar etkisinden korunabilen kum tepeleri arasındaki düzlük alanlarda Helianthemum stipulatum un hakim olduğu görülmüştür Bu alanlardan yapılan az sayıdaki örneklik alanların değerlendirilmesi sonucu araştırma alanımız için bu birimin şimdilik bitki topluluğu olarak değerlendirilmesi 243

4 BULGULAR VE TARTŞMA uygundur Buna rağmen denilebilir ki topluluk zayıf bir floristik kompozisyona sahiptir fakat var olanların örtüşleri genelde fazladır Çakan ve ark (2003a) ve Gehu ve ark (1989) bu topluluğa benzer birlikler bulmuşlardır Çakan ve ark (2003) Silene kotschyi var maritimae-helianthemetum stipulati Çakan, Düzenli, Karaömerlioğlu 2003 birliğini karaya en yakın olan sabit kum tepeleri üzerindeki güneye bakan yamaçlarda tespit etmişlerdir Bizim topluluğumuz ise bu birlikten farklı olarak deniz etkisinden daha uzak kum tepeleri arasında yer almaktadır Bunların kumul karakteristiği olmaları nedeniyle aynı sintaksonomik birimlere bağlanmaları normaldir, fakat karakteristik ve ayırt edici bitkilerden 3 ü bizde bulunmamaktadır Ortak olarak bulunan Silene kotschyi var maritima nın bolluk ve tekerrürü de bizde çok azdır Floristik benzerliğimizde azdır (%18,92) Gehu ve ark (1989) da Cypero capitati-helianthemum stipulati Gehu, Uslu, Costa 1989 adıyla birliğini tanımlamıştır Bu birlik topluluğumuzla aynı sınıfa bağlanmıştır Fakat bağlandığı ordo (Helichryso-Crucianelletalia maritimi Gehu, Riv Mar, R Tx 1973) ve alyans (Lotion cretici Eig 1938) farklıdır Karakteristiklerden Cyperus capitatus topluluğumuzda bulunmamaktadır Floristik benzerliğimiz bu birlikle de azdır (%16,33) Belirttiğimiz gibi bizim örneklik alan sayımızın az olması nedeniyle bu birliklerle açık bazı benzerliklerimiz ve farklılıklarımız olmasına rağmen birimimizin topluluktan başka bir birim olarak değerlendirilmesine cesaret edilememiştir 4232(3) Nemli Kumul Çukurlukları Vejetasyonu Nemli kumul çukurlukları vejetasyonunda 2 topluluk tespit edilmiştir Bu habitat kum tepeleri arasında yer alan taban suyu yüksek tuzlu çöküntü alanlarıdır Diğer kumul habitatlara göre daha tuzlu, nemli ve suludur Burada bulunan bitkiler genelde tuza dayanıklı ve derin köklüdür Toprak yapıları da kumlu olup bu kumlar ince boyutlu taneciklerden oluşmaktadır Bu vejetasyonda tespit ettiğimiz 2 t opluluk mperata cylindrica var cylindrica-trisetaria loeflingiana v e nula v i s c o s a dır Bu topluluklarda Ammophiletea nın karakteristiklerinin yanı sıra tahribatın olduğu yerlerdeki birinci 244

4 BULGULAR VE TARTŞMA toplulukta Stellerietea media ve Saginetea maritima karakteristikleri, tuzlanmanın arttığı yerlerdeki ikinci toplulukta ise az da olsa Salicornietea fruticosae karakteristikleri görülmektedir Bu topluluklardan ilki, denizden gelen nem ile beraber taban suyu etkisine m a r u z k a l a n mperata c y l i n d r i c a var cylindrica-trisetaria loeflingiana dır Karakteristik ve ayırt edici türleri mperata cylindrica var cylindrica ve Trisetaria loeflingiana dır ve floristik kompozisyonu çok zengindir Bu topluluğumuzun hakim bitkisi ile benzer olan daha önce birlikler tespit edilmiştir Bunlar Equiseto ramosissimi-mperatetum cylindricae Ron in Bellot, Ron & Carballal 1979 ve Panico-mperatetum cylindricae MB Crespo 1989 birlikleridir Fakat bu birliklerin topluluğumuzla benzerliği sadece hakim türün aynı olmasıdır Bu birlikler ile ekolojik ve floristik benzerliğimiz yok denecek kadar azdır Bizim topluluğumuz özellikle tahrip edilen alanlarda yayılış gösterdiğinden floristik kompozisyonu çok zengin ve karışıktır Bu nedenlerle bu birimin şimdilik yeni bir topluluk olarak bırakılması uygun görülmüştür İkinci topluluğumuz olan nula viscosa ise özellikle taban suyuna maruz ve tahrip edilmiş alanlarda yayılış göstermektedir Topluluğun hakim türü çalıdır ve örtüş ve bolluğu da yüksektir (%80-95) Bu alanlarda taban suyunun yüksek olması nedeniyle Phragmites australis de topluluğa yüksek tekerrürle iştirak etmektedir Yapılan literatür araştırmaları sonucunda nula viscosa ile yapılmış sintaksonlar olduğu görülmüştür Bu bitki topluluğu alanda az yayıldığından, örneklik alan sayısı da az olduğundan dolayı birlik olarak değerlendirilememiştir Daha önce tespit edilen bu hakim bitkiye ait sintaksonlar da coğrafik farklılıkları nedeniyle floristik ve ekolojik olarak bizim topluluğumuzdan büyük ayrıcalıklar göstermektedir Bu nedenle bu bitki birimimiz şimdilik yeni bir bitki topluluğu olarak değerlendirilmiştir 4232(4) Kumul Çalılıkları Vejetasyonu Kumul çalılıkları vejetasyonunda tarafımızdan ilk kez tanımlanan 3 birlik ve 1 topluluk tespit edilmiştir Bu vejetasyon kumul vejetasyonunun en yüksek ve sabit 245

4 BULGULAR VE TARTŞMA hale geçmiş kumul tepeleri üzerinde yayılış göstermektedir Özellikle içinde yaprak döken çalılar ve zengin bir ot tabakası bulunduğu için genelde organik madde içeriği de daha yüksektir Bu çalılar Akdeniz floristik elementi olan maki elemanlarıdır Hakim türlerinden Myrtus communis subsp communis, Vitex agnus-castus ve Nerium oleander olması da bunun en güzel kanıtıdır Fakat deniz etkisi ve kumlu toprak yapısı nedeniyle henüz daha tipik maki formasyonu özelliği göstermezler Bu nedenle de Ammophiletea sınıfı ile temsil edilirler Bunun yanı sıra makiyi temsil eden Quercetea ilicis ve az da olsa Stellerietea media karakteristiklerini de içerirler Bu vejetasyonda en yaygın olan Sorgho halepense var halepense-myrtetum communis ssp communis ass nov birliğimiz yeni olarak ilk kez tarafımızdan tespit edilmiştir Bu birlik özellikle denizden gelen nemli rüzgarlar etkisinde olan kum tepeleri üzerinde yüksek bir bolluk ve örtüş ile yayılış göstermektedir (%85-100) Yapılan literatür taramaları sonucu hakim türlerimizin ortak olduğu pek çok birlikten yalnız olsa olsa Calicotome villosae-myrtetum communis Guinochet in Guinochet & Drouineau 1944 birliğinin birliğimize biraz yakın olduğu söylenebilir Toprak özelliklerimiz ve floristik benzerliklerimiz hemen hemen hiç yoktur Bizim birliğimiz kumlu topraklar üzerinde ve neme bağlı olarak yayılış göstermektedir Bu nedenlerle makiden farklı özellikler gösterdiğinden yeni bir birlik olarak tanımlanması uygun görülmüştür Kumul çalılıkları vejetasyonunda tespit edilen diğer bir yeni birlik ise Polygono equisetiformis-viticetum agni-casti ass nov dur Bu birlik araştırma alanında sadece alçak tepelerde değil en yüksek (8m) kum tepeleri üzerinde de tespit edilmiştir Buralar genellikle şiddetli rüzgar erozyonunun etkisi altında kalan yerlerdir Floristik kompozisyon çok zengin genel örtüş de yüksektir (%80-100) Karakteristik türleri Vitex agnus-castus ve Polygonum equisetiforme dir Çakan ve ark (2003a) Çukurova Deltasında yaptığı vejetasyon araştırmasında insan faaliyetlerinden etkilenip tahrip olan, iç ve karada yer alan yaşlı kumul serileri üzerinde Sileno coloratae-viticetum agni-casti Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliğini bulmuştur Bu birliğin birliğimizden farkı Çakan ve ark (2003a) nın karakteristik ve ayırt edici türleri olan Silene colorata ve Medicago praecox un bizim birliğimizde olmamasıdır Çakan ve ark (2003a) birliğini sintaksonomik olarak da 246

4 BULGULAR VE TARTŞMA birliğimizden farklı üst birimlere bağlamıştır (Sisymbrietea oficinalis, Sisymbrietalia officinalis, Laguro ovati-bromion rigidi) Floristik benzerliğimiz de %28,07 dir Özen ve Kılınç (1995) in Karadeniz bölgesinde kuru dere yataklarında tespit ettiği Euphorbio-Vitetum agni-casti Özen, Kılınç 1995 birliğinin birliğimizden farklı olan karakteristik ve ayırt edici türleri ise Asteriscus aquaticus, Euphorbia rigida, Cichorium intybus, Astrodaucus orientalis ve Crepis macrocarpus dur Özen ve Kılınç (1995) birliğini maki formasyonu için karakteristik olan Quercetea ilicis sınıfına bağlanmıştır ve benzerliğimiz azdır (%19,06) Anlaşılacağı gibi bu birlik ile birliğimizin de sadece hakim türleri ve florasındaki bazı bitkileri ortaktır Fakat maki özelliği taşıyan bu iki birlik birliğimizden bölgesel ve durum farklılıkları nedeniyle ekolojik ayrımlar göstermektedir Birliğimizin kumulları karakterize eden Ammophiletea sınıfına bağlı olması da bunun göstergesidir Bu nedenle birliğimiz yeni olarak tanımlanmıştır Kumul çalılıkları vejetasyonunda tespit edilen üçüncü yeni birliğimiz de Ephedro campylopodae-populetum euphraticae a s s nov dur Polygono equisetiformis-viticetum agni-casti ass nov birliği gibi bu birlikte hem alçak tepelerde hem de alandaki en yüksek (8m) kum tepeleri üzerinde tespit edilmiştir Bundan ayrıcalığı bu tepelerin ince kum boyutuna sahip olması ve de organik madde içeriğinin fazlalığıdır Ayrıca genel örtüş yüksek olup (%80-100) Populus euphratica da birlikte iyi bir ağaç katı oluşturmaktadır Önceki çalışmalarda bu birliğimiz ile ilgili sintaksonlara rastlanmamıştır Sadece bitkinin alyans seviyesinde bir sintaksonunun olduğu internette görülmüştür Buna da Gebetstroither ve ark (2004) nın yaptığı Dead Sea (İsrail) nin geleceği ve sürdürülebilir su yönetim planı ile ilgili yapılan proje içerisinde rastlanmıştır ve bu projenin raporuna ulaşılamamıştır Bu nedenle Ephedro campylopodae-populetum euphraticae ass nov birliğinin en azından şimdilik tarafımızdan yeni bir birlik olarak ileri sürülmesi uygun görülmektedir Kumul çalılıkları vejetasyonunda son olarak da Nerium oleander-polypogon maritimum var maritimum bitki topluluğu saptanmıştır Bu topluluğa özellikle taban suyuna yakın alçak tepeler (0-2,5m) üzerinde rastlanmaktadır Genel örtüş de yüksektir (%80-100) 247

4 BULGULAR VE TARTŞMA Önceki çalışmalarda karakteristik türü Nerium oleander olan birlikler tespit edilmiştir Bunlardan topluluğumuza en yakın olabileni Lorite ve ark (2003) nın araştırmasında Nevada Betica Milli Parkı nın edafo-higrofil vejetasyonları içinde Rubo ulmifolii-nerietum oleandri O Bolos 1956 adıyla saptananıdır Bu birlik de bizim topluluğumuza göre daha nemli yerlerde ve su kenarlarında bulunmakta bu nedenle de karakteristik-ayırt edici türleri farklılıklar göstermektedir (Saccharum ravennae, Arundo donax, Tamarix canariensis) Sintaksonomik olarak da nemli su kenarı çalılıklarını temsil eden birimlere bağlanmıştır (Nerio-Tamaricetea, Tamaricetalia africana, Rubo ulmifolii-nerion oleandri) Floristik benzerliğimiz de çok düşüktür (%6,45) Neticede bu birlik ile bizim topluluğumuz arasında floristik ve ekolojik farklılıklar çok nettir Diğer birlikler ise tamamen maki veya sulu dere vejetasyonunu temsil ettiğinden ekolojik ve floristik benzerliğimiz oldukça düşüktür Ancak alandaki varlığı sonucu örneklik alan sayımızın az olması nedeniyle bu farklılıkları ortaya koyan yeni bir birlik olarak tanımlanması yetersiz olmuştur Şimdilik bu şekliyle yeni bir topluluk olarak belirtilmesi daha uygun olacaktır 4232(5) Bozuk Kumul Vejetasyonu Bozuk kumul vejetasyonunda 2 yeni birlik tanımlanmıştır Buralar tahribat görmüş özellikle yangın sonrası alanlardır Kumul çalılık vejetasyonuna göre daha kurak alanlardadır Buradaki birliklerde hakim olan Ammophiletea sınıfının karakteristik bitkilerinin yanı sıra az da olsa Stellerietea media karakteristikleri de bulunmaktadır Kumlu toprak orta veya ince kum boyutlarındadır Birliklerin genel örtüşü yüksektir (%95-100) Bunlardan ilki Urgino maritimi-asphodeletum aestivi ass nov birliğidir Bu birlik yangın etkisi ile tahrip olmuş alanlarda görülür Sadece ot katından oluşmaktadır Alan yangın tahribatı sonrasında bir çok tek yıllık bitkiye de yaşama imkânı sunduğu için floristik kompozisyonu çok zengindir ve tek tekerrürlü tek yıllık bitki sayısı fazladır Bu durum birliğin yayılış gösterdiği topraklarda organik madde içeriğini artırmıştır 248

4 BULGULAR VE TARTŞMA Yapılan literatür taramaları sonucunda özellikle Asphodelus aestivus i l e yapılmış ve tanımlanmış bir sintaksona rastlanmamıştır Bu nedenle alanımızın kumul bitki örtüsünü temsil etmesi nedeniyle Urgino maritimi-asphodeletum aestivi ass nov birliği bu çalışma ile yeni olarak tanımlanmıştır Bozuk kumul vejetasyonunda tespit edilen ikinci birlik Verbasco sinuatisarcopoterietum spinosi ass nov dur Tarafımızdan bu da yeni olarak tanımlanmaktadır Bu birlik Urgino maritimi-asphodeletum aestivi ass nov birliğine göre daha az nemli ve daha fazla kumlu topraklarda yayılış göstermektedir Bu birliğimizin hakim türü Sarcopoterium spinosum ile daha önce yapılmış birçok birlik ve topluluk vardır Bunlardan Uslu (1977) Mersin-Silifke arasındaki friganalar d a Sarcopoterietum spinosi Uslu 1975 birliğini tanımlamıştır Birliğin örneklendiği alanlar 50-62 yükseklikler arasında bulunmaktadır Mersin bölgesinde rendzina ve Silifke civarında kahverengi orman topraklarında yayılış gösteren bu birlikte makiye ait çalı ve küçük boylu ağaçlar bulunmaktadır Bu birlikte en çok tekerrür gösteren bitkiler Urginea maritima ve Plantago cretica dır Birlik yükseklik ve toprak yapısına bağlı olarak birliğimizden ekolojik ve floristik farklılıklar göstermektedir Benzerliğimiz de düşüktür (%13,16) Gehu ve ark (1989) da Akdeniz kıyılarında Scrofulario-Sarcopoteretum spinosi Gehu, Uslu, Costa, 1989 birliğini tanımlamıştır Bu birlik bizim birliğimiz ile aynı sınıfa bağlanmıştır Fakat Ordo (Helichryso-Crucianelletalia maritimi Gehu, Riv Mar, R Tx 1973) ve alyansı (Lotion cretici Eig 1938 em) farklıdır Gehu ve ark (1989) nın bu birliğinde Scrophularia canina ve Salvia horminium iyi bir tekerrür ve bolluk göstermektedir Bu iki türe yalnız bizim birliğimizde değil bizim alanımızda da rastlanmamıştır Seçmen ve Leblebici (1978) de Gökçeada ve Bozcaada friganasında birliğini Sarcopoterium spinosum olarak adlandırmıştır Coridothymus capitatus, Cistus creticus ve Asphodelus microcarpus birlikte iyi bir tekerrür göstermektedir Birliğin floristik kompozisyonundaki bitkiler tipik friganayı temsil ettiği için benzerliğimiz çok düşüktür (%9,52) Kılınç ve Karaer (1995) da Boztepe yarımadasındaki friganalarda Eryngio-Sarcopoterietum spinosii Kılınç & Karaer 1995 adı ile birliğini tanımlamıştır Karakteristik ve ayırt edici türleri bizimkinden farklı olup bunlar Eryngium creticum v e Koeleria cristata dır Sintaksonomik olarak da Kılınç ve 249

4 BULGULAR VE TARTŞMA Karaer 1995 birliğini bu bitki örtüsünü temsil eden Quercetea ilicis e bağlamıştır Bu nedenle bitki türlerimiz farklıdır ve benzerlik çok azdır (%7,32) En son 1984 ve 1988 yılları arasında Bekat ve Seçmen Sarcopoterium spinosum un hakim olduğu toplulukları Akdağ da Sarcopoterium spinosum bitki grubu, Çandarlı, Foça, Gencelli, Çaltıdere ve Şakran da ise Sarcopoterietum spinosi Gesellschaft birliği şeklinde değerlendirmiştir Grubun karakteristik ve ayırt edici türleri (Cistus salvifolius v e Cistus parviflorum) yine bizimkinden farklıdır ve grubu CistoMicromeritea sınıfına bağlamıştır Sarcopoterietum spinosi Gesellschaft birliğinin ayırt edici türleri de bizden farklıdır (Crucianella angustifolia, Serapias vomeracea subsp orientalis) ve birlik farklı bir sınıfa (Quercetea pubescentis) bağlanmıştır Bu grup ve birlikle ortak özelliğimiz sadece frigana içerisinde yer almalarıdır Diğer özellikler zaten ekolojik nedenlerden tamamen farklıdır Bunların sonucu olarak da yukarıdaki tüm birlikler bizim bozuk kumullarda tespit ettiğimiz Verbasco sinuatisarcopoterietum spinosi ass nov birliğimizden ayrılmaktadır Onlarla olan floristik (%10-%,) ve ekolojik karşılaştırmalar da bunu kanıtlamaktadır Ayrıca birliğimizde alana ait endemik ve nadir türler de fazladır Toprakları da diğerlerinden farklı olarak ince tınlı kumludur Birliğimizin tüm bu özellikleri de onu ayrıcalıklı ve yeni kılmaktadır 4233 Tuzcul Vejetasyon Araştırma alanımızda tuzcul vejetasyon 8 i Salicornietea fruticosae, 8 i Juncetea maritimi ve 1 i de Molinio-Juncetea sınıfları ile temsil edilen 13 birlik ve 4 topluluk ile tanımlanmıştır Tuzcul vejetasyonda tuzlu topraklarda yetişen halofit bitkiler hakimdir Bu alanlar belirli dönemlerde taban suyu ya da yüzeyden deniz suyu basması sonucu tuzlu bir bataklık görünümü almaktadır Bu vejetasyon özellikle killi ve siltli topraklar üzerinde yayılış gösterir Özellikle tuz miktarındaki değişim hakim türün yayılışının da değişmesine neden olur Bu özellikler dikkate alınarak tuzcul vejetasyon 4 alt grupta incelenmiştir Bunlardan ilki denizden uzakta olup iç kesimlerde görülen tuzcul bataklık vejetasyonudur Bu alanlar deniz seviyesinde olup 250

4 BULGULAR VE TARTŞMA tuzcul bataklık veya nemli düzlüklerdir Özellikle yerleşim yerleri arasında bulunan, bazen tahrip edilmiş veya otlatma baskısı altında olan ve de tabandan tatlı- tuzlu su baskınının olduğu yerlerde tuzcul geçici gölet vejetasyonu görülmektedir Göksu nehrinde su seviyesinin yükselmesiyle nehir yatağının genişlemesi ve tuzcul alanları acı suyun basması sonucu oluşan alanlarda ise tuzcul geçici su baskını olan düzlük vejetasyonu görülmektedir Bu tuzcul alanlardan daha iç kesimlerde çok geniş alanlarda yayılış gösteren bitkiler de tuzcul karasal düzlük vejetasyonunu oluşturur Bu vejetasyonun yayılış gösterdiği topraklarda kil ve silt oranı yüksek olup yüzeyde görünür bir tuz birikimi bulunmaktadır Araştırma alanındaki kumul vejetasyonunda olduğu gibi tuzcul vejetasyonda da Akdeniz floristik elementi olan bitkiler oldukça fazladır (%50) Bu durum buraya ait birlik ve toplulukların çoğunda (13) açıkça görülmektedir Diğer bir kaç (3) birimde ise özellikle tatlı suyun baskın olduğu ve sürekli suya maruz kalan habitatlarda sucul Avrupa-Sibirya elementleri baskın duruma geçmektedir Tuzcul vejetasyondaki birlik ve toplulukların bir kısmında endemik ve nadir bitkiler farklı bolluk-örtüş oranlarında hakim, karakteristik-ayırt edici veya iştirakçi türleri olarak yer almaktadır Bunlardan Doğu Akdeniz de Chlamydophora tridentata (VU) tarafımızdan Salicornion fruticosae Br-Bl 1933 ve Akdeniz bölgesinde yayılışı olan Ambrosia maritima (EN) Euphorbio-Ammophilion arundinaceae Br-Bl (1931) 1933 em JM et J Gehu 1988 alyansı karakteristiği olarak tanımlanmıştır Ayrıca Doğu Akdeniz de endemik Bromus psammophilus ve batı- güney Anadolu da Beta trojana CR, yine Doğu Akdeniz de Halopeplis amplexicaulis, aynı şekilde Doğu Akdeniz de Tamarix tetragyna-zygophyllum album-mesembryanthemum nodiflorum, Güney Anadolu da Limonium graecum var graecum ve orta Akdeniz bölgesinde yayılış gösteren Arum dioscoridis v a r dioscoridis VU tehlike kategorisindedir 4233(1) Tuzcul Bataklık Vejetasyonu Tuzcul bataklıklar vejetasyonunda 2 si yeni olmak üzere 3 birlik ve 2 topluluk tespit edilmiştir Bunlar tuzcul sulu-nemli düzlüklerde, çukur-bataklarda ve 251

4 BULGULAR VE TARTŞMA su basar düzlüklerde tespit edilmiştir Tümünün tuz oranı yüksek olup 4 ü Salicornietea fruticosae sınıfına 1 i de Juncetea maritimi sınıfına dâhildir B u vejetasyondaki birlikler ve toplulukların floristik kompozisyonlarında da en fazla Akdeniz elementleri bulunmaktadır Tuzcul bataklıklar vejetasyonunda tespit edilen ilk birliğimiz Limonio gmelinii-aeluropetum littoralis (Bab 1979) Gehu & Uslu 1989 dur Bu birliğin toprak yapısı ince fraksiyonlu kumlu olup orta derecede tuzluluk oranına sahiptir Salicornietea fruticosae sınıfı ile temsil edilmesi de bu özellikleri desteklemektedir Gehu ve ark (1989) Türkiye nin güney kıyılarında yaptığı araştırmada Limonio-Aeluropetum littoralis birliğini tespit etmiştir Ne var ki, bu birliğin önemli karakteristiklerinden Limonium serotinum araştırma alanımızda bulunmamaktadır Yine aynı araştırıcı kuzey ve kuzey batı Türkiye kıyılarında yaptığı çalışmada bu kez Limonio gmelinii-aeluropetum littoralis (Babalonas 1979) Gehu et al 1986 birliğini tespit etmiştir Karakteristik türlerini Arthrocnemum fruticosum ve Puccinellia convoluta olarak belirtmiştir Bizim birliğimi z d e i s e Cressa cretica birliğin karakteristiğidir Bu birliklerin ikisi de Juncetea maritimi sınıfı ile temsil edilmekte ve bu sınıfın karakteristiklerinin ortak olması nedeniyle de floristik benzerliklerimiz yüksek çıkmaktadır (%44,4-%34,48) Çok az olan floristik farklılıklarımıza rağmen ekolojik özelliklerin büyük bir benzerlik göstermesi sonucu bu Limonio gmeliniiaeluropetum littoralis (Babalonas 1979) Gehu et al 1986 birliği ile alanımızda az sayıda örneklik alanla temsil edilen birliğimizin aynı olduğu kabul edilmiş olup aynı isim altında değerlendirilmiştir Araştırma alanımızda tuzcul bataklıklar vejetasyonunda tespit ettiğimiz ikinci birlik Limonio angustifolii-halimionetum portulacoides ass nov dur Bu birlik alanımızda oldukça yaygındır Bu alanlar az-çok tuzlu, killi-siltli ve organik madde içeriği yüksek olan topraklar içerir Birliğimizin hakim türü çalıdır ve altında zengin bir ot katı bulunmaktadır Birlik Salicornietea fruticosae sınıfı ile temsil edilmesine karşın farklı toprak özelliklerine göre Stellerietea media, Ammophiletea v e Saginetea maritima sınıfı üyelerini de barındırmaktadır Çakan ve ark (2003a) Çukurova deltası vejetasyonu araştırmasında Junco gerardi subsp gerardi-halimionetum portulacoidis Çakan, Düzenli, Karaömerlioğlu 252

4 BULGULAR VE TARTŞMA 2003 birliğini tespit etmiştir Birliğin toprakları kumlu siltli ve siltli olup tuz miktarı birliğimize göre daha yüksektir Birlik karakteristiklerinde bizim birliğimizden farklı olarak Juncus gerardi subsp gerardi bulunup birliğini de Asteretea tripoli Westhoff & Beeftink in Westhoff, van Leeuwen & Adriani 1962 sınıfına bağlamıştır Sonuç olarak da floristik benzerliklerimiz düşük çıkmaktadır (%23,53) Yurdakulol ve ark (1996) Burdur ve Acıgöl vejetasyonu araştırmasında Lepidio caespitosi- Halimionetum portulacoidis Yurdakulol et al 1996 birliğini tanımlamıştır Bu birliğin topraklarında tuz oranı çok yüksek ve ph 8,42-8,43 dür Karakteristik ve ayırt edicilerinden Puccinellia distans v e Lepidium caespitosum da bizim birliğimizde bulunmamaktadır Birliğ i n i d e Salicornietea fruticosae sınıfına bağlamıştır Neticede ekolojik (özelikle çok yüksek tuzluluk) ve floristik benzerliğimiz (%6,67) çok az olmaktadır Görülüyor ki birliğimizin yukarıdaki birliklerden ekolojik, floristik ve bunların sonucu olarak bağlandığı sintaksonlar farklıdır Bu nedenlerle de birliğimiz yeni olarak tanımlanmıştır Bu vejetasyonda tespit edilen üçüncü birliğimiz Asterisco aquaticaeplantaginetum coronopi ssp commutati ass nov özellikle çok eskiden tahrip olmuş az tuzlu ince kumlu düzlüklerde yaygındır Genel örtüşü yüksek olup (%90-100) otsu bitkiler hakimdir Birlikte Salicornietea fruticosae sınıfı elemanlarının yanı sıra otlatma baskısı nedeniyle Stellerietea media, Ammophiletea v e Saginetea maritima sınıfı üyeleri de bulunmaktadır Birliğimizle floristik ve ekolojik olarak önemli ölçüde benzerlik gösteren bir birliğe rastlanmamıştır Ancak yine birliğimiz gibi tahrip olmuş yerlerden Slovak vejetasyonunda Cynodonti-Plataginetum coronopi Tx, GB İberik yarım adasında kısa ömürlü sulak alan vejetasyonunda Helianthemo-Plataginetum coronopi, Azur Alplerinde Akdeniz bölgesi kireçtaşlı yerlerde Psiluro aristati-plataginetum coronopi Loisel, Gomila & Rolando 1990, Almanya vejetasyonunda da BupleuroPlataginetum coronopi Fröde ex Voderberg 1955 gibi hemen hemen sadece hakim türleri benzer olan daha önce tanımlanmış birlikler vardır Bu birliklerin habitatları da bizim birliğimizin yayıldığı alanlardan farklıdır Bu nedenle birliğimiz yeni olarak kabul edilmiştir 253

4 BULGULAR VE TARTŞMA Bu vejetasyonda 2 topluluk tespit edilmiştir Bunlardan ilki nula crithmoides-limonium graecum v a r graecum topluluğudur Bu topluluk taban suyunun yüksek ve tuzlu olduğu yerlerde yayılış göstermektedir Karakteristik türleri bir çalı olan nula crithmoides ve Limonium graecum var graecum dur Topluluk florası zengindir ve hakim sınıfın karakteristik bitkilerinin yanı sıra daha az olarak kumlu yamaçlarda Ammophiletea, tatlı suyun karıştığı yerlerde ise Juncetea maritimi ve Saginetea maritimae sınıfı üyelerini barındırmaktadır Yapılan literatür araştırmaları neticesinde bizim topluluğumuzun (nula crithmoides-limonium graecum var graecum) hakim türleri aynı olan Agropyronuletum crithmoidis Gehu 1979, Elytrigio elongatae-nuletum crithmoidis Br-Bl 1952 birliklerinden çok farklı ekolojik ve floristik kompozisyonlara sahip oldukları saptanmıştır Benzerliğimiz neredeyse sadece hakim türlerimizin aynı olmasıdır Bu nedenle örneklik alan sayımızın da yetersizliğinden bu birim yeni bir topluluk olarak değerlendirilmiştir Araştırma alanımızda tuzcul bataklıklar vejetasyonunda tespit edilen ikinci topluluğumuz ise Limonium virgatum-carthamus tenuis ssp tenuis dir Bu topluluk sınırlı genişliklere sahip olan orta tınlı bünyeli, kumlu, nemli ve az tuzlu düzlüklerde yayılış göstermektedir Topluluğun genel örtüşü yüksek olup (%80-85) çoğunluğunu otlar oluşturmaktadır Topluluğun karakteristik türleri Limonium virgatum ve VU tehlike kategorisinde o l a n Carthamus tenuis s u b s p tenuis dir H a k i m sınıf karakteristiklerinin yanı sıra tahrip olan yerlerde bu toplulukta Stellerietea media, Saginetea maritima ve Juncetea maritima sınıfı üyelerini barındırmaktadır Ayrıca bu birliğin yer aldığı alanlar otlatma baskısına maruz kaldığı için bünyesinde tek tekerrürlü türler de fazladır Bu topluluğa ekolojik ve floristik olarak önemli ölçüde benzerlik gösteren bir sintaksona rastlanamamıştır Biraz da olsa benzerlik gösterenlerden nulo crithmoidis-limonietum virgati Llorens, Gil & Tebar in Gil, Tebar & Llorens 1998 ve Artemisio-Limonietum virgati (Kühnh) Br-Bl 1931 ile de sadece hakim türlerimiz benzerdir Aralarındaki farklar coğrafik ve ekolojik kökenlidir Bu birimde alanımızda az sayıda (3) örneklik alan ile tespit edildiğinden, kendine özgü ekolojik 254

4 BULGULAR VE TARTŞMA ve floristik farklılıkları da içerdiğinden bunu da yeni bir topluluk olarak değerlendirmek uygun olmuştur 4233(2) Tuzcul Geçici Göletler Vejetasyonu Araştırma alanı tuzcul geçici göletler vejetasyonunda 3 birlik tespit edilmiştir Bu alanlar özellikle yerleşim yerleri arasında bulunan çoğu zaman hayvan ve insan baskısı altında kalan başka bir nedenle de kullanılmayan alanlardır Buralar Juncus cinsi üyelerinin hakimiyetindeki tabandan tatlı veya tuzlu su baskınının olduğu nemli, su basar, çöküntülü yerler veya düzlüklerdir Bu birlikler Juncetea maritimi Br-Bl in Br-Bl, Roussine & Nègre 1952 sınıfı ile temsil edilmektedir Sudaki tuzluluğun azaldığı yerlerde Avrupa-Sibirya, tuzlanmanın arttığı yerlerde ise Akdeniz floristik elementleri bulunmaktadır Bu vejetasyona ait birliklerden ilki Polypogon maritimus ssp maritimusjuncetum littoralis Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliğidir Birlik özellikle nemli çöküntü alanları veya tatlı su girişi olan alanlarda yaygındır B irliğin genel örtüşü yüksek olup (%65-100) floristik kompozisyonunda çok yıllık otlar fazladır Kumlu tekstüre sahip bu topraklarda tuz oranının arttığı yerlerde Salicornietea fruticosae, Ammophiletea, dış etkenlerin ve tahribatın arttığı yerlerde ise Saginetea maritima ve Stellerietea media sınıfı üyeleri de vardır Çakan ve ark (2003a) Çukurova deltasında bizim alanımızdaki habitatlarına benzerlik gösteren alanlarda bu birliği tespit etmiştir Birliğin topraklarında tuz oranı daha düşük ve nötre yakındır Bizim birliğimizde ise toprakların tuz oranı biraz daha yüksek olup hafif-orta derecede alkalidir Karakteristik bitkilerinde birliğimizden farklı olarak Centaurium spicatum v e solepis cernua bulunmaktadır Floristik kompozisyonu da zengin olup birliğimizle benzerliği yüksektir (%44,83) Sintaksonomik olarak da aynı birimlere bağlanmışlardır Bu nedenle birliğimizle pek çok özellikleri paylaştığından birliğimiz Çakan ve ark (2003a) nın çalışmasındaki bu birlikle aynı isim altında değerlendirilmiştir Bu vejetasyonda tespit edilen ikinci birlik Phragmiti australis-juncetum maritimi Vural, Duman & al 1995 dir Bu birlik taban suyu yüksek tuzcul çukurluklar ve düzlüklerde görülmektedir Bu alanlar zaman zaman su altında 255

4 BULGULAR VE TARTŞMA kalarak ~15-20cm su derinliğine sahip olabilmektedir Buralar aynı zamanda su baskını olduğu dönemlerde hafif veya kuvvetli alkali, orta veya yüksek derecede tuzludur Suyun çekildiği dönemlerde ise siltli olan bu topraklar nötre yakın ve çok fazla tuzluluk göstermektedir Birliğin genel örtüşü yüksektir (%70-100) ve büyük bir kısmı çok yıllık otlardan oluşmuştur Özellikle tuz oranının fazla olduğu alanlarda Salicornietea fruticosae sınıfı üyeleri hakimdir Vural 1995 de Phragmiti australis-juncetum maritimi birliğini ilk kez tanımlamıştır Karakteristiklerimiz aynı olup sintaksonomik olarak da aynı sınıfla temsil edilmektedirler Floristik benzerliklerimiz de bunu doğrulamaktadır (%41,51) Çakan ve ark (2003a) da Çukurova deltasında tanımladığı birliğini Vural (1995) ın birliği ile aynı isim altında değerlendirmiştir Bu iki birlikle birliğimiz ekolojik, floristik ve bağlandıkları sintaksonlar olarak büyük benzerlikler göstermektedir Bunlara dayanarak da birliğimizin bu birliklere dahil edilmesi uygun görülmüştür Seçmen ve Leblebici (1996) ise Tahir ve Dalyan göllerinde Juncetum maritimi Pign 1953 birliğini tespit etmiştir Bu birlik birliğimize göre daha tatlı sulu alanlarda yayılış göstermektedir Birliğin karakteristiklerinde farklı olarak Elymus farctus subsp farctus var farctus bulunmaktadır Sintaksonomik olarak da aynı birimlere bağlanmıştır fakat floristik benzerliğimiz düşüktür (%21,05) Yurdakulol ve ark (1996) da Burdur ve Acıgöl vejetasyonu araştırmasında Puccinellio distantisjuncetum maritimi Yurdakulol et al 1996 birliğini tanımlamıştır Toprakları birliğimizdeki gibi siltli olmayıp killidir Tuzluluk çok yüksektir ve karakteristikayırt edicilerinde de bizden ayrı olarak Puccinella distans bulunmaktadır Sintaksonomik olarak yine aynı sınıfa bağlanmıştır B u b irliğin ekolojik farklılıklarından dolayı bizimle olan floristik benzerliği çok azdır (%4,08) Aynı araştırıcı 1974 yılında Konya ovası çorak bataklıkları vejetasyonunda bu kez de Juncus maritimus-juncus gerardi Yurdakulol 1974 birliğini tespit etmiştir Bu birliğin bulunduğu yerlerdeki taban suyu birliğimize göre çok yüksektir (60-100cm) Tuz oranı yüksek olup yaz sonlarına doğru daha da artış göstermektedir Birliğin karakteristik-ayırt edicilerinde farklı olan Juncus gerardi dir Bu birlik İç Anadolu bölgesinde karasal ve tuzlu alanlarda yayılış gösterdiğinden floristik benzerliğimiz doğal olarak düşük çıkmaktadır (%,) Araştırıcı 1990 yılında Ercoşkun ile Orta 256

4 BULGULAR VE TARTŞMA Anadolu çorak alanlarında bu kez de Cirsieto-Juncetum maritimi Yurdakulol & Ercoşkun 1990 birliğini tespit etmiştir Toprak çok tuzlu ve ph 8,10-8,30 arasındadır Bizim birliğimizde ise ph daha düşüktür (6,88) Birliğin karakteristik-ayırt edicilerinde farklı olarak Cirsium alatum subsp alatum bulunmaktadır Birliği sintaksonomik olarak Salicornietea sınıfına bağlamıştır Bu birlikle birliğimizin topraklarındaki tuz oranında ve bundan dolayı da floristik kompozisyonunda büyük farklılıklar görülmektedir Bu nedenle benzerliğimiz de düşüktür (%,) Bu vejetasyonda tespit edilen üçüncü birlik ise Atriplici hastatae-juncetum acuti Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 dur Birlik bu vejetasyonun diğer birliklerden farklı olarak az tuzlu veya tuzsuz, taban suyu yüksek ve su basar alanlarda yer almaktadır Bu birlikte de genel örtüş yüksektir (%80-100) ve çoğunluğunu çok yıllık otlar oluşturmaktadır Tahribat olan yerlerde yine Stellerietea maritimi ve tuzun karıştığı yerlerde Salicornietea fruticosae sınıfı karakteristikleri birliğe katılmaktadır Çakan ve ark (2003a) Çukurova deltasında Atriplici hastatae-juncetum acuti Çakan, Düzenli, Karaömerlioğlu 2003 birliğini bulmuştur Bu birlik ile ekolojik olarak benzer ortamlarda yayılış gösteren birliğimize aynı isim verilmiştir Birlik karakteristiklerinde alanımızdaki birlikten farklı olarak Tamarix tetragyna, Puccinellia distans subsp distans, Cynanchum acutum subsp acutum v e Carex divisa bulunmaktadır Bizim bu araştırmamızda bu birliğin karakteristiklerine Aster subulatus ve Spergularia maritima eklenmiştir Sintaksonomik olarak da aynı üst birimlere bağlanmaktadırlar Floristik benzerlikler böylece yüksek olmaktadır (%31,67) Kamenjarin ise Hırvatistan vejetasyonu çalışmasında deniz kıyısı ve iç kısımları arasında Juncetum maritimi-acuti H -ić 1934 birliğini bulmuştur Birlik tuzlu ya da tuzsuz, çamurlu, tatlı ve tuzlu suyun karıştığı yerlerde yaygındır Sintaksonomik olarak da Çakan ın ve bizim birliğimizle aynı sınıfa bağlanmıştır Fakat coğrafik ve iklimsel olarak farklılıklar olduğundan bu b irlikle floristik benzerliğimiz azdır (%16,22) 4233(3) Tuzcul Geçici Su Baskını Olan Düzlükler Vejetasyonu 257

4 BULGULAR VE TARTŞMA Araştırma alanındaki tuzcul geçici su baskını olan düzlükler vejetasyonunda yeni olan 5 birlik ve 1 topluluk tespit edilmiştir Bunlar özellikle Tamarix cinsi üyelerinin hakim olduğu, Saccharum ravennae ve Schoenus nigricans ın da yaygın görüldüğü Göksu nehri taşkınları ile tuzcul alanları acı suyun basması sonucu oluşan bir vejetasyondur Bu alanlar zaman zaman ~25-35cm su derinliğine sahip olabilmektedir Bu vejetasyon genellikle killi ve siltli, hafif-orta derecede alkali, çok fazla kireçli ve orta derecede tuzlu topraklarda yayılış göstermektedir Bunlardan Tamaricetum smyrensis Seçmen & Leblebici 1996 birliği Salicornietea fruticosae Br-Bl & Tüxen ex A & O Bolòs 1950 sınıfı ile temsil edilmektedir ve florasında Avrupa-Sibirya elementleri fazladır Diğer birlikler ve topluluk ise Juncetea maritimi Br-Bl in Br-Bl, Roussine & Nègre 1952 sınıfı ile temsil edilmektedir ve floralarındaki bitkilerin çoğu da Akdeniz floristik elementidir Bu birliklerden sadece Eriantho-Schoenotum nigricantis (Pign 1953) Gehu 1984 ise eser miktarda tuza sahiptir ve Molinio-Juncetea sınıfı ile temsil edilmektedir Tuzcul geçici su baskını olan düzlükler vejetasyonunda tespit edilen ilk birlik Tamaricetum smyrensis Seçmen & Leblebici 1996 dur Bu birlik alan içerisindeki göl ve göletler çevresinde bulunan su basar alanlarda tespit edilmiştir Bu birlik killi, hafif-orta derecede alkali ve orta derecede tuzlu topraklar üzerinde yayılış göstermektedir Genel örtüşü yüksektir (%80-100) ve çalı katının bolluk-örtüşü fazladır Birlik florası çok zengin olmamakla birlikte bu vejetasyonda diğer birliklerden farklı olarak en fazla Avrupa-Sibirya elementleri bulunur Bu birlikte, bu vejetasyondaki diğer birlikler ve topluluktan farklı olarak Salicornietea fruticosae sınıfının karakteristikleri hakimdir ve tatlı suyun karışmasına bağlı olarak Saginetea maritimi, Phragmiti-Magnocaricetea sınıfı üyelerini de az da olsa barındırmıştır Seçmen ve Leblebici (1996) tarafından Çanakkale Hoyrat gölünün göl aynasına en uzak olan kuru toprakları üzerinde Tamaricetum smyrensis Seçmen & Leblebici 1996 birliği tespit edilmiştir Birlik karakteristiklerinde birliğimizden farklı olarak Bromus hordaceus var t h o m i n i i vardır Sintaksonomik olarak ise Arthrocnemetea Tx & Oberd 1958 sınıfına bağlanmıştır Floristik benzerliğimiz fazladır (%31,82) Bu birlik ile birimimiz arasında ekolojik ve floristik benzerlikler çoktur Ne var ki ilk kez Seçmen ve Leblebici tarafından tanımlanan bu birlik sadece 258

4 BULGULAR VE TARTŞMA hakim türün ismi ile eski adlandırma kurallarına göre adlandırılmıştır Bu nedenle de bu çalışmada birliğin ismi son yazım kurallarına göre tarafımızdan yeniden düzenlenmiş ve isimlendirilmiştir Karaer ve ark (1999) in Kelkit vadisi higrofil vejetasyonunda Viteci agni-casti-tamaricetum smyrensis Karaer, Kılınç & Kutbay 1999 birliğini tanımlamıştır Toprakları alüvyaldir Karakteristiklerinde birliğimizden farklı olanlar Vitex agnus-castus, Sophora alopecuroides, Ononis spinosa ve Glycrrhiza echinata bulunmaktadır Sintaksonomik olarak da bu birlik acı sulu vejetasyonları temsil eden Phragmitetea R Tx et Preising 1942 sınıfına bağlanmıştır Bu birlik ile birliğimiz arasında ekolojik ve floristik farklılıklar çok fazladır Bu nedenle benzerliğimiz de çok azdır (%3,03) Bu vejetasyonda tespit edilen ikinci birlik Arthrocnemo fruticosii- Tamaricetum tetragynae ass nov birliği dir Bu birlik sulu batak, su basar ve kanallara yakın alanlarda yaygındır Hakim olan yüksek boylu çalı katının bolluk ve örtüşünün fazla (%80-100) olmasının yanı sıra altında zengin bir ot katı barındırmaktadır Birlikte yine Juncetea maritimi sınıfı karakteristikleri fazladır Ayrıca Salicornietea fruticosae, Stellerietea media, Ammophiletea ve Saginetea maritima sınıfı üyeleri de birliğe katılmaktadır Bu birim ile hakim tür ortaklığı dışında benzerliği olan herhangi bir birlik veya topluluğa rastlanmamıştır Bu gerekçeyle de yeni olarak tanımlanmıştır Bu vejetasyonda tespit edilen üçüncü birlik de Salicornio fragilistamaricetum tetrandrae ass nov birliğidir Bu birlik de bir önceki gibi sulu batak veya su basar alanlarda yayılış göstermektedir Genel örtüş yine bunda da çok fazla (%90-100) ve floristik kompozisyon çok zengindir Hakim tür yüksek boylu bir çalı olup altında zengin bir ot katı vardır Karakteristikleri, hakim çalı olan Tamarix tetrandra ve bunun alt katlarında yüksek bir bolluk ve örtüşle Salicornia fragilis ve Arthrocnemum glaucum dur Birlikde hakim olan Juncetea maritimi sınıfının karakteristik bitkilerinden başka geçici tuzlanma etkisiyle Salicornietea fruticosae, alandaki otlatma nedeniyle de Stellerietea media ve Ammophiletea sınıfı üyeleri bunda da bulunmaktadır Bu birliğimizle benzer olan birlikler İç Anadolu nun kumlu ve nemli alanlarında çok fazla sayıda saptanmıştır Bunların içerisinden birliğimize en yakın 259

4 BULGULAR VE TARTŞMA diyebileceğimiz Hamzaoğlu ve Aksoy (2006) tarafından Sultansazlığı bataklığı halofitik toplulukları içinde özellikle drenaj kanalları yakınında saptanan Tamaricetum parviflorae-tetrandrae Hamzaoğlu & Aksoy 2006 birliğidir Karşılaştırdığımızda karakteristiklerinin Tamarix tetrandra v e Tamarix parviflora olduğu görülür Bizde bunlardan Tamarix parviflora yoktur Sintaksonomik olarak da bizden farklı olarak Salicornietea sınıfına bağlanmıştır Floristik kompozisyonu zengindir fakat floristik benzerliğimiz çok azdır (%4) Bu durum İç Anadolu daki bu alanların tuz oranının fazla olmasından kaynaklanır Bu nedenle birliğimize en benzer olabilecek dediğimiz bu birlik ile de ekolojik ve floristik farklılıklarımız çok fazladır Bu farklılıkta bu birliğin tarafımızdan yeni olarak tanımlanmasına yol açmıştır Bu vejetasyonda yaygın olarak tespit ettiğimiz dördüncü birlik Schoeno nigricantis-saccharetum ravennae Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 dür Birliğin floristik kompozisyonu zengindir ve örtüşü fazladır (%90-100) Birlikte hakim sınıfın (Juncetea maritimi) yanı sıra tahrip edilmiş yerlerde Saginetea maritimae, Stellerietea media ve tuzlanmanın daha da arttığı yerlerde ise az da olsa Ammophiletea sınıfı elemanları da görülmektedir Çakan ve ark (2003a) araştırmasında bu birliği (Schoeno nigricantissaccharetum ravennae Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003) ilk kez tanımlamışlardır Birliğin floristik kompozisyonu ile benzerliğimiz iyidir (%29,55) Karakteristik-ayırt edici türlerimizden ortak olanların dışında Çakan ve a r k (2003a) daki Orchis laxiflora bizde, bizdeki Scirpoides holoschoenus da Çakan ve ark (2003a) da bulunmamaktadır Topraklarımız genelde benzer özellikler göstermekte fakat kireç durumlarına göre bizim birliğimiz çok daha fazla kireçli topraklarda yer almaktadır Bu ve buna benzer nedenlerle birliğimizin floristik ve ekolojik özellikleri birbirine çok yakındır Bu nedenlerle de birliğimizin Çakan ve ark (2003a) nın birliği ile aynı olduğu kabul edilmiştir Bu vejetasyona ait beşinci birlik ise Eriantho-Schoenotum nigricantis (Pign 1953) Gehu 1984 dur Bu birliğin yayılış gösterdiği topraklar diğer tuzcul habitatlardan farklı olarak daha kumludur ve bunun da %43 ü kaba fraksiyonludur Birliğin florasının yarıya yakını çok yıllık otlardan oluşmaktadır Bu birlik tuzcul 260

4 BULGULAR VE TARTŞMA habitatlardaki Molinio-Juncetea sınıfını temsil eden tek birlik olup tuzlanma etkisinin az olduğu yerlerde Stellerietea media, fazla olduğu yerlerde de Salicornietea maritima ve Juncetea maritimi sınıfı üyelerini içermektedir Gehu ve ark (1989) Akdeniz kıyılarda yaptığı araştırmada birliğimizle aynı adı taşıyan Eriantho-Schoenetum nigricantis (Pign 1953) Gehu 1984 birliğini tespit etmiştir Karakteristiklerinde farklı olarak Juncus acutus bulunmaktadır Bizim alanımızda ise bu birliğin karakteristiklerine Plantago maritima eklenmiştir Birlik Gehu v e a r k (1989) nın araştırmalarında biraz daha tuzlu alanlarda yayılış gösterdiğinden dolayı bizim birliğimizle floristik benzerliği biraz daha düşüktür (%21,62) Tüm bunlara karşın ekolojik ve floristik uyumumuz çok fazladır Bu nedenle de birliğimiz bu birliğe dahil edilmiştir Aynı araştırıcı Türkiye kuzey ve kuzey batı kıyılarındaki Terkos ve Çamobada yaptığı diğer bir araştırmada ise bu sosyolojik birimi grup olarak tanımlamıştır Bu grupla benzerliğimizde %20,29 dur ve farklı birimler olarak değerlendirilmişlerdir Tela Botanica grubu (Assosiation, 2000) Fransa vejetasyonunda bu kez de hakim bitkimizi Scirpoido holoschoenischoenetum nigricantis Gehu & de Foucalt 1982 adı altında tanımlamıştır Karakteristik ve ayırt edicilerinden bizim birliğimiz ile farklı olanlar Scirpoides holoschoenus subsp holoschoenus, Carex flacca subsp flacca, Epipactis palustris ve Juncus anceps dir Bu bitkiler birliğimizin floristik kompozisyonunda bulunmamaktadır Ayrıca coğrafik etkiler sonucu ekolojik farklılıklara da sahiptirler Bu nedenle de floristik benzerliğimiz oldukça düşüktür (%8,47) Tuzcul geçici su baskını olan düzlükler vejetasyonunda tespit edilen topluluğumuz i s e Tamarix parviflora-limonium a ngustifolium dur Bu topluluk taban suyu yüksek sulu alanlarda yayılış göstermektedir Topluluğun genel örtüşü yüksektir (%95-100) ve floristik kompozisyonu zengindir Toplulukta yine Juncetea maritimi sınıfı hakimdir ve az da olsa Salicornietea fruticosae, Ammophiletea, Stellerietea media ve Saginetea maritima sınıfı üyelerini içerir Yapılan literatür taramaları sonucunda özellikle birimimizin hakim türü ile yapılmış ve tanımlanmış hiç bir sintaksona rastlanmamıştır Ne var ki alanda az yerde bulunduğundan ve de örneklenebildiğinden şimdilik yeni bir birlik değil topluluk olarak değerlendirilmesi uygun görülmüştür 261

4 BULGULAR VE TARTŞMA 4233(4) Tuzcul Karasal Düzlükler Vejetasyonu Araştırma alanındaki tuzcul karasal düzlük vejetasyonunda 2 birlik ve yeni olan 1 topluluk tespit edilmiştir Tuzcul karasal düzlükler kıyıdan daha iç kesimlerde, kıyı etkisinden uzak olan, kil ve silt oranı yüksek olan yerlerdir Bu alanların yüzeyinde gözle görünür bir tuz birikimi vardır Bu vejetasyonda en tuzlu, yarayışlı fosfor ve potasyum oranı düşük topraklarda Arthrocnemo-Halocnemetum strobilaceii Oberd 1952 birliği bulunmaktadır Vejetasyon da Salicornietea fruticosae Br-Bl & Tüxen ex A & O Bolòs 1950 sınıfı ile temsil edilmektedir Fakat bu vejetasyondaki birlikler Salicornion fruticosae Br-Bl 1933 v e Halocnemion strobilacei Oberd 1952 alyansları ile yeni olarak tespit edilen topluluk ise Arthrocnemion glauci Rivas-Martínez & Costa 1984 alyansı ile temsil edilmektedir Bu vejetasyonu oluşturan bitkilerin çoğu da Akdeniz elementidir Tuzcul karasal düzlük vejetasyonunda tespit edilen ilk birlik Salicornio europaeae-arthrocnemetum fruticosum Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 dur Bu birlik çok tuzlu sulu-nemli düzlüklerde ve çok geniş alanlarda yayılış göstermektedir B irliğin genel örtüşü yüksektir (%80-100) Hakim sınıftan başka yine otlatma ve kesme etkisi ile Stellerietea media, Saginetea maritima ve Juncetea maritima sınıfı üyeleri bulunmaktadır Çakan ve ark (2003a) Çukurova deltasında bizim bu çalışmamızda da tespit ettiğimiz ve de aynı isim altında değerlendirdiğimiz Salicornio europaeaearthrocnemetum fruticosi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliğini tespit etmişlerdir Çukurova ve Göksu deltalarında tespit edilen bu birliklerin toprakları çok benzerdir Birliklerin karakteristikleri aynıdır Sintaksonomik olarak da aynı birimlere bağlanmışlardır Floristik benzerliklerde yüksektir (%31,88) Gehu ve ark (1989) Dalyan, Patara, Höyük ve Demre kıyılarında Arthrocnemetum fruticosi Gehu, Uslu & Costa 1989 birliğinin varlığını bulmuştur Yine aynı araştırıcı kuzey ve kuzey batı Türkiye kıyılarında yaptığı çalışmada da bu kez Puccinellio festuciformisarthrocnemetum fruticosii (Br-Bl 1931) Gehu 1976 adıyla birliği saptamıştır Bu birliğin karakteristik türlerinde birliğimizden farklı olarak Puccinellia convoluta bulunmaktadır Gehu ve ark (1989) nun birlikleri birliğimizle aynı sintaksonomik 262

4 BULGULAR VE TARTŞMA birimlere bağlamıştır Fakat birliğimizle floristik benzerlikleri azdır (%20,9-%20,34) Costa ve Lousa (1989) Ria de Alvor un kumul ve tuzlu bataklık vejetasyonu araştırmasında Cistancho luteae-arthrocnemetum fruticosi Gehu (1973) 1977 birliğini ortaya çıkarmıştır Bu da sintaksonomik olarak daha öncekilerle yine aynı sintaksonomik birimlere bağlanmıştır Fakat bununla da floristik benzerliğimiz çok düşüktür (%4) Bu vejetasyonda tespit edilen ikinci birlik Arthrocnemo-Halocnemetum strobilaceii Oberd 1952 dir Bu birlik taban suyu yüksek su basar alanlarda yaygındır Genel örtüşü Salicornio europaeae-arthrocnemetum fruticosum Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliğine göre daha azdır (%60-95) Birlik florası da çok zengin değildir Hakim sınıf karakteristiklerinden başka Stellerietea media ve daha az da Saginetea maritima sınıfı üyeleri bulunmaktadır Seçmen ve Leblebici (1996) Tahir gölü tuzlu çamurunda gömülü olarak Arthrocnemo-Halocnemetum strobilacei Oberd 1957 birliğini tespit etmiştir Birliğimizle karakteristik-ayırt edici türleri aynı olup aynı sintaksonomik birimlerle de temsil edilmektedirler Ekolojik özelliklerimizde uyum göstermektedir Buna karşılık bu birliğin floristik kompozisyonu bizimkinden zayıftır Çünkü birliğimiz alanda otlatma baskısı altındadır Bu da tür çeşitliliğini artırmaktadır Buna rağmen floristik benzerliğimiz %19,05 civarındadır Bu bulgularda bizim birimimizin bu birlikle aynı isimle değerlendirilmesine olanak sağlamıştır Çakan ve ark (2003a) Çukurova deltasında lagünler ve geçici sığ su birikintileri etrafında Petrosimono brachiatae-halocnemetum strobilacei Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliğini saptamışlardır Ne var ki bu birliğin toprakları birliğimize göre daha az tuzludur Birlik karakteristiklerinden birliğimizden farklı olarak da Petrosimonia brachiata bulunmaktadır Sintaksonomik olarak da farklı sınıflarla temsil edilmişlerdir (Saginetea maritimae) ve benzerliğimiz de %21,54 dür Bu nedenlerle birliğimizin bu birlikle aynı olmadığı düşünülmektedir Gehu ve Uslu (1989) da güney ve kuzeybatı Türkiye kıyılarında Arthrocnemo-Halocnemetum strobilacei Oberd 1952 ve Zygophyllo-Halocnemetum strobilacei Gehu, Uslu & Costa birliklerini tespit etmiştir Bu birlikler birliğimizle aynı sınıfa bağlanmaktadır Floristik benzerliğimiz ilki ile %9,09, ikincisi ile %27,91 dir Görüldüğü gibi 263

4 BULGULAR VE TARTŞMA Zygophyllo-Halocnemetum strobilacei Gehu, Uslu & Costa birliği ile floristik benzerlik oranımız iyidir Tüm bu veriler 2 örneklik alan ve 6 bitki türüne dayandırılarak çıkarılmıştır Birliğin karakteristik-ayırt edici ve iştirakçi türleri de belirtilmemiştir Bu birlikte tür sayısının az olması ve bu türlerinde bizim birliğimizde bulunması benzerliklerimizi yüksek çıkarmaktadır Kısaca bu birlik yeteri kadar detaya sahip değildir Bu nedenle de sağlıklı bir karşılaştırma yapılamamaktadır Ancak ileride yapılacak detaylı çalışmalar ile bu birlikler daha detaylı değerlendirilebileceklerdir Yurdakulol (1974) Konya ovası çorak bataklıklarında Halocnemum un Halocnemum strobilaceum-suaeda birandii birliğini saptamıştır Bu birlik tuz yoğunluğunun yaz aylarında arttığı (%3 ve üzeri) yerlerde %30-50 örtüş oranıyla bulunmaktadır Aynı araştırıcı ve Ercoşkun orta Anadolu çorak alanları (1990) çalışmasında da bu kez tek isim altında Halocnemetum strobilacei E Topa 1938 birliğini tespit etmiştir Bu birliğin toprakları da yüksek tuz içermekte ve örtüşü %35-60 civarındadır Bu son iki birlikte floristik benzerliğimiz çok azdır (%3,13-%3,77) Aydoğdu ve ark (2002) Burdur ve Acıgöl vejetasyonu çalışmalarında Cresso creticae-halocnemetum strobilacei Yurdakulol et al 1996 adıyla birliği tanımlamışlardır Birliğe tuzluluğun yüksek olduğu değerlerden düşmeye başladığı yerlerde rastlamıştır Örtüş %50-80 ve birliğimizle floristik benzerliği çok azdır (%2,5) Tuzcul karasal düzlük vejetasyonunda tespit edilen topluluk ise Arthrocnemum glaucum dur Bu topluluk su basar, batak ve sınırlı yayılışı olan alanlarda görülür Topluluğun toprakları siltli olup bu vejetasyondaki birliklerin topraklarından daha az tuzludur Topluluğun genel örtüşü %75-100 arasında değişmektedir Florası da zengindir Hakim sınıf karakteristiklerinden başka Stellerietea media ve Saginetea maritima sınıfı üyeleri yine burada da görülmektedir Çakan ve ark (2003a) Çukurova deltasında genelde tuzcul alanların karakteristiği olan fakat alçak hareketsiz kumullar üzerindeki, suyla doygun ve hidromorfik topraklarda yaygın olarak bulunan Spergularia marinae- Arthrocnemetum galuci Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 birliğini tespit etmişlerdir Birliğin toprakları bizim topluluğumuzdan farklı olup kumlu bünyeli ve 264

4 BULGULAR VE TARTŞMA düşük kireç içeriğine sahiptir Karakteristiklerinde topluluğumuzdan farklı olarak Spergularia marina, Hordeum marinum var pubescens, Elymus farctus subsp farctus var f a r c t u s ve Halopeplis amplexicaule yer almaktadır Birlik topluluğumuzla aynı sınıfa bağlanmıştır Floristik benzerliğimiz fazladır (%27,5) Fakat birliğin ekolojik özellikleri ve karakteristik türleri topluluğumuzdan farklıdır Bu nedenle bu birlikle topluluğumuzun aynı olmadığı düşünülmektedir Costa v e Lousa ( 1989) Ria de Alvor un kumul ve tuzlu bataklık vejetasyonunda nulo crithmoidis-arthrocnemetum glauci (Fontes 1945) Gehu 1977 birliğini tespit etmişlerdir Bu birlik de aynı sınıfa bağlanmıştır Floristik benzerliğimiz de bununla %9,84 dür Bu birliğin coğrafik ve ekolojik olarak alanımıza yakınlığı bulunmamaktadır ve floristik olarak da farklılık göstermektedir Bu bitki topluluğu alanda az yayıldığından böylece de örneklik alan sayısı az olduğundan birlik olarak değerlendirilememiştir Bu nedenle bu bitki birimimiz de şimdilik yeni bir bitki topluluğu olarak sonuçlandırılmıştır 265

5 SONUÇLAR VE ÖNERİLER 5 SONUÇLAR VE ÖNERİLER 51 Sonuçlar Yeryüzünün %3 ünü kaplayan sulak alanlar Türkiye nin de %1,6 sını kaplamaktadır (Gürkan ve ark, 1999) Araştırma alanımız bu sulak alanlardan RAMSAR listesinde yer alan Göksu Deltası Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içerisinde kalan doğal alanlardır Göksu deltası Türkiye deki en önemli kumul ve halofit bitkilerin ortamıdır 5 Florası Göksu deltası ÖÇKB sınırları içerisinde 1977 yılından 1999 yılına kadar alanın flora ve vejetasyonu üzerinde farklı çalışmalar yapılmıştır Göksu deltası ÖÇKB doğal alanlarında tarafımızdan 2003 ve 2004 yıllarında yapılan flora çalışmasında ise 76 familya ve 286 cinse ait 475 takson tespit edilmiştir Araştırma alanında tarafımdan toplanan taksonlardan 155 i daha önce alanla ilgili yapılan flora araştırmalarında olmayıp bu çalışma ile alan florasına eklenmiştir Düzenli ve ark (1996) nın Göksu Deltası ÖÇKB de yaptığı f l o r a çalışmasında kaydedilen bitkilerden 16 sı da tarafımdan toplanamamıştır Göksu deltası ÖÇKB doğal alanlarında endemik 9 takson bulunmuştur Araştırma alanımız için tarafımızdan ilk kez saptanan 3 endemik taksonun Ekim ve ark (2000) na göre Türkiye de Trigonella halophila Boiss nın CR, Ononis basiadnata H u b -Mor nın VU ve Alopecurus myosuroides var latialatus M Doğan ın EN tehlike kategorisinde olduğu tespit edilmiştir Bu bitkilerin araştırma alanımızda da populasyonlarının çok az olduğu tarafımızdan doğrulanmıştır Alana ait 475 taksondan 15 i (%3,2) ise endemik olmayan nadir bitkidir Endemik olmayan nadir taksonlardan da 4 ü EN (Ambrosia maritima L, Cyprinia gracilis (Boiss) Browicz, Halopeplis amplexicaulis (Vahl) Ung-Sternb ve Pancratium maritimum L) ve i VU (Alhagi mannifera D e s v, Arum dioscoridis var dioscoridis, Carthamus tenuis (Boiss Et Bal) Bornm subsp tenuis, Chlamydophora tridentata 266

5 SONUÇLAR VE ÖNERİLER (Delile) Ehrenb Ex Less, Juniperus oxycedrus L, Limonium graecum (Poiret) Rech Fil var graecum, Mesembryanthemum nodiflorum L, Rhamnus depresssus Grub, Solanum woronowii Pojark, Tamarix tetragyna Ehrnb ve Zygophyllum album L) kategorisinde bulunmaktadır Araştırma alanında en fazla takson içeren 5 familya Fabaceae (57 takson), Poaceae (56 takson), Asteraceae (53 takson), Chenopodiaceae (24 takson) ve Brassicaceae (20 takson) dir Alana ait diğer 71 familya ise 265 takson ile %55,7 lik bir orandadır Bu kategorilerin içersinde en fazla takson içeren 5 cins de 10 takson ile Medicago ve 8 er takson ile Juncus, Limonium, Plantago ve Trifolium dur Araştırmamıza göre doğal alan florasında %37 Akdeniz, %15,8 Kozmopolit, %9,5 Çok bölgeli, %5,9 Avrupa-Sibirya ve %3,4 İran-Turan elementlerinin yer aldığı saptanmıştır Araştırma alanında en fazla %45,5 terofit ve %22,1 hemikriptofitler görülür Daha sonra %17,1 geofit, %8,6 fanerofit, %3,4 kamefit ve %2,5 terofit- hemikriptofit bulunmaktadır Floranın %86,1 sı ot, %8,8 i çalı, %1,7 si ot-çalı, %3 ü çalı-ağaç dır Yine bütün bitkilerden %46,7 si çok, %45,5 i tek, %3,6 sı iki, %2,3 ü tek-iki, %0,8 i tek-çok ve %0,6 sı da iki-çok yıllıktır 5 Habitatları Göksu deltası doğal alanlarının vejetasyonunu daha detaylı belirlemek için öncelikle alandaki habitat tipleri belirlenmiştir Bu ana sınıflandırmaya göre sucul, kumul v e tuzcul olarak üç ana habitat grubu tespit edilmiş ve buralarda yayılış gösteren bitkiler toprak tipine, tuza olan toleranslarına veya suya bağımlılıklarına göre seçici davrandığından her biri de kendi içinde alt gruplara ayrılmıştır Tarafımızdan yapılan bu sınıflamaya göre Göksu deltası doğal alanları ana habitat grupları ve bunların alt habitat grupları aşağıdaki gibi sınıflandırılmıştır: A Sucul Habitatlar: Bu habitatlar tatlı- tuzlu-acı, su içi-kenarı, su derinliği ve de durgun-akarsu oluşlarına göre farklılık göstermektedir Alandaki daimi- geçici su kütleleri ve kanallar sucul habitatların üç alt gruba ayrılmasını sağlamıştır: 267

5 SONUÇLAR VE ÖNERİLER 1 Kanal İçi Habitatı: Tarımsal faaliyetler ve ıslah çalışmaları nedeniyle alanın her yerinde çok sayıda bulunan drenaj ve sulama kanallarını kapsar 2 Göl İçi Habitatı: Tatlı-acı olarak Sazlık göl ve Akgöl, tuzlu olarak Turna gölü, Aliağa gölü, İnce göl, Kuş gölü, ve Cırba göllerini içerir Bu göller genel olarak mevsimlere ve sulama dönemlerine göre yükselmekte ya da alçalmaktadırlar Ayrıca bu göllerin en sığ olduğu devrede ~10cm, en derin olduğu devrede ~1m olduğu tespit edilmiştir 3 Nehir ve Göl Kenarları Habitatı: Göksu nehrinin yüksek debisi ve gelgitler nedeniyle etkilenen, özellikle nehir yatağının kenarları ve göllerin karaya yakın sığ kısımlarında görülen tatlı-acı sulu alanlardır Bunların başlıcaları Göksu nehri, İnce göl, Sazlık göl, Akgöl ve Cırba göleti nin karaya yakın sığ kısımlarıdır B Kumul Habitatlar: Deniz kıyısından iç kesime doğru farklılıklar göstererek yayılır Kıyı kumullarının kum tanecik boyutu, denizden uzaklığı, hareketlihareketsiz oluşu, taban suyu ve biyotik faktörlere göre değişkenlik gösterir Bu habitatlar kendi içlerinde çok yakın mesafelerde floristik faklılıklar ortaya koyar Bu farklılıklar sonucunda kumul habitatlar 5 alt gruba ayrılmıştır: 1 Hareketli Kıyı Kumul Habitatı: Kıyıya yakın yerlerde deniz baskınları ve rüzgara maruz kalan alanlardır Buralarda kumlar hareketlilik göstermekte ve tuza toleransı olan hareketli kıyı kumul alanları oluşturmaktadır 2 Sabit veya Yarı Hareketli Kumul Habitatı: Kıyıdan daha iç kesimlere taşınmış olan kumulların oluşturduğu alçak kum düzlükleri ve yeni oluşmaya başlamış küçük kum tepeleridir (~1m yükseklikte) Sabit ve yarı hareketli olan bu kumullarda yetişen çalılar bu kumulların hareketini kısıtlamaktadır 3 Nemli Kumul Çukurlukları Habitatı: Sabit ve yarı hareketli olan kumul tepeleri arasında taban suyunun yüzeye çıktığı ya da çok yaklaştığı yerlerdir ( yükseklikte) Belirli zamanlarda suyun yükselmesiyle de bu habitat su altında kalabilmektedir 4 Kumul Çalılıkları Habitatı: Özellikle rüzgar faaliyeti sonucunda hareketli kıyı kumullarının iç kısımlara taşınarak buradaki bitkilere tutunması sonucu, iç kesimlerde 1m den 8m ye kadar yükselen kum tepeleridir Bu kum 268

5 SONUÇLAR VE ÖNERİLER tepelerinin üzeri özellikle çalılar ile kaplı durumdadır 5 Bozuk Kumul Habitatı: İç kısımdaki kumul tepeleri arasında kalan, kumulmaki süksesyonuna geçiş safhasını içeren, tahribat görmüş (yangın, insanhayvan etkisi) ve tipik kumul habitatına göre daha hareketsiz, kurak yerlerdir C Tuzcul Habitatlar: Kumullardan daha iç kesimlerde bulunan, tekstürü killi-siltli ve tuz oranı yüksek topraklar olup deniz-taban suyu etkisine maruz kalan alanlardır Dört alt gruba ayrılmıştır: 1 Tuzcul Bataklıklar Habitatı: Bu alanlar deniz seviyesinde olup tuzcul bataklık düzlüklerdir Bu alanlar belirli zamanlarda su altında kalmakta diğer zamanlarda su olmasa da çok nemlidirler 2 Tuzcul Geçici Göletler Habitatı: Tabandan tatlı-tuzlu su baskınının olduğu yerlerde ~20cm su derinliği olan geçici göletlerdir Bu alanlar özellikle yerleşim yerleri arasında hayvan ve insan baskısı altında kalan fakat kullanılmayan yerlerdir 3 Tuzcul Geçici Su Baskını Olan Düzlükler Habitatı: Bu habitat Göksu nehrinde su miktarının artmasıyla nehir yatağının genişlemesi ve tuzcul alanları acı suyun basması sonucu oluşmuştur Bu alanlar ~25-35cm su derinliğine sahip olabilmektedir 4 Tuzcul Karasal Düzlükler Habitatı: Kıyıdan daha iç kesimlerde, kıyı etkisinden uzak olan tuzcul düzlüklerde görülmektedir Kil ve silt oranı yüksek olan bu alanların yüzeyinde gözle görünür bir tuz birikimi vardır 513 Vejetasyonu Göksu Deltası ÖÇKB doğal alanlarında vejetasyon farklı habitatlara göre ayrı ayrı örneklenerek değerlendirilmiştir Bunun için yapılan 364 adet örneklik alanın değerlendirilmesi sonucu 3 ana vejetasyonda 16 sı yeni olmak üzere toplam 29 birlik ve 10 topluluk tespit edilmiştir Araştırma alanında mümkün olduğu kadar doğal olan yerlerde tespit edilen birlik ve topluluklar Phragmito-Magnocaricetea, Potametea, Ammophiletea, Salicornietea fruticosae, Juncetea maritimi ve Molinio-Juncetea sınıfları ile temsil edilmiştir Bu sınıflardan başka alandaki otlatma baskısı ve 269

5 SONUÇLAR VE ÖNERİLER antropojenik etkiler sonucu tahrip olan yerlerde tür çeşitliliği ve tek tekerrürlü türlerin artması sonucuyla da Stellerietea media ve Saginetea maritima sınıfları da temsil edilmektedir Hatta kumul vejetasyonun Quercetea ilicis sınıfı ile temsil edildiği yerler de vardır Araştırma alanında yayılış gösteren endemik ve nadir bitkilerden bazıları genel tabloda fazla tekerrür etmesine rağmen herhangi bir sintaksonun karakteristiği olamamıştır Ancak bunlardan endemik ve LR (nt) tehlike kategorisindeki Onopordum boissieri L, nadir bitkilerden de EN tehlike kategorisindeki Ambrosia maritima L ve VU tehlike kategorisindeki Chlamydophora tridentata (Delile) Ehrenb Ex Less yayılış gösterdikleri habitatın alyans karakteristikleri olarak tanımlanmışlardır Buna göre Onopordum boissieri L ve Ambrosia maritima L Euphorbio-Ammophilion arundinaceae Br-Bl (1931) 1933 em JM et J Gehu 1988 alyansına ve Chlamydophora tridentata (Delile) Ehrenb Ex Less da Salicornion fruticosae Br-Bl 1933 alyansına yeni karakteristik olarak ilave edilmiştir Araştırma alanında sucul vejetasyon Phragmito-Magnocaricetea ve Potametea sınıflarına bağlı, 4 birlik, 2 topluluk ile temsil edilmiştir Sucul vejetasyon alt grupları da ayrı ayrı ele alınmıştır Buna göre kanal içi vejetasyonu 2 birlik (1 i yeni), göl içi vejetasyonu 1 yeni birlik, nehir ve göl kenarı vejetasyonu da 1 birlik ve 2 topluluk ile temsil edilmiştir Kumul vejetasyon da Ammophiletea Br-Bl & Tüxen ex Westhoff, Dijk & Passchier 1946 sınıfına bağlı birlik v e 4 topluluk ile tanımlanmıştır Kumul vejetasyonda saptanan alt gruplarda ise en çok birlik hareketli kıyı kumul vejetasyonundadır (4 birlik-1 i yeni) Daha sonra sabit veya yarı hareketli kumul vejetasyonunda yeni 3 birlik ve 1 topluluk ve kumul çalılıkları vejetasyonunda da yeni 3 birlik ve 1 topluluk tespit edilmiştir En az da nemli kumul çukurlukları vejetasyonu 2 topluluk ve bozuk kumul vejetasyonu yeni 2 birlik ile temsil edilmiştir Tuzcul vejetasyonda da 8 i Salicornietea fruticosae Br-Bl & Tüxen ex A & O Bolòs 1950, 8 i Juncetea maritimi Br-Bl in Br-Bl, Roussine & Nègre 1952 ve 1 i de Molinio-Juncetea Br-Bl (1931) 1947 sınıflarına bağlanmış 13 birlik ve 4 topluluk ile temsil edilmiştir Tuzcul vejetasyonda i s e ; tuzcul bataklıklar vejetasyonunda 3 birlik ve 2 topluluk (2 si yeni) tespit edilmiştir Tuzcul geçici 270

5 SONUÇLAR VE ÖNERİLER göletler alt grubunda ise 3 birlik ve tuzcul geçici su baskını olan düzlükler vejetasyonunda yeni 5 birlik ve 1 topluluk (2 si yeni) tanımlanmıştır Tuzcul karasal düzlük vejetasyonu ise 2 birlik ve 1 topluluk ile temsil edilmiştir Tespit edilen bu birlik ve topluluklar ana vejetasyonlarına ve alt vejetasyon gruplarına göre şu şekildedir: A Sucul Vejetasyon 1 Kanal içi vejetasyonu Cl Potametea Klika in Klika & Novák 1941 Or Utricularietalia Den Hartog & Segal 1964 Aly Ceratophyllion demersi Den Hartog & Segal ex Passarge 1996 Potamogetono pectinati-ceratophylletum demersi (Hild &Rehnelt 1965) Passarge 1995 Cl Phragmito-Magnocaricetea Klika in Klika & Novák 1941 Or Nasturtio-Glycerietalia Piggn 1954 Aly Glycerio-Sparganion Br Bl Et Sissingh in Boer 1942 Ludwigio stoloniferae-nasturtietum officinalis ass nov 2 Göl içi vejetasyonu Cl Phragmito-Magnocaricetea Klika in Klika & Novák 1941 Or Phragmitetalia Koch 1926 Aly Phragmition communis Schmale 1939 Ruppio cirrhosae-schoenoplectetum littoralis ass nov 3 Nehir ve Göl kenarları Vejetasyonu Cl Phragmito-Magnocaricetea Klika in Klika & Novák 1941 Or Phragmitetalia Koch 1926 Aly Phragmition communis Schmale 1939 Bolboschoeno maritimi var cymos-phragmitetum australis Borhidi &Balogh 1970 Typha angustifolia-juncellus laevigatus topluluğu Typha domingensis-juncus pygmaeus topluluğu 271

5 SONUÇLAR VE ÖNERİLER B Kumul Vejetasyon 1 Hareketli kıyı kumul vejetasyonu Cl Ammophiletea Br-Bl & Tüxen ex Westhoff, Dijk & Passchier 1946 Or Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae Br-Bl (1931) 1933 em JM et J Gehu 1988 Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae Br-Bl (1931) 1933 em JM et J Gehu 1988 Cakilo maritimae-zygophylletum albi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 Cypero mucronati-agropyretum juncei Kühnholtz ex Br-Bl 1933 Eryngio maritimi-pancratietum maritimi Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 Ambrosio maritimae-pancratietum maritimi ass nov 2 Sabit veya yarı hareketli kumul vejetasyonu Cl Ammophiletea Br-Bl & Tüxen ex Westhoff, Dijk & Passchier 1946 Or Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae Br-Bl (1931) 1933 em JM et J Gehu 1988 Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae Br-Bl (1931) 1933 em JM et J Gehu 1988 Cypero capitati-trachomitetum veneti ssp sarmatiense ass nov Echio angustifolii-ononidetum natrix ssp hispanicae ass nov Parapholido incurvae-thymelaeetum hirsutae ass nov Helianthemum stipulatum topluluğu 3 Nemli kumul çukurluk vejetasyonu Cl Ammophiletea Br-Bl & Tüxen ex Westhoff, Dijk & Passchier 1946 Or Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae Br-Bl (1931) 1933 em JM et J Gehu 1988 Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae Br-Bl (1931) 1933 em JM et J Gehu 1988 mperata cylindrica var cylindrica-trisetaria loeflingiana topluluğu nula viscosa topluluğu 272

5 SONUÇLAR VE ÖNERİLER 4 Kumul çalılık vejetasyonu Cl Ammophiletea Br-Bl & Tüxen ex Westhoff, Dijk & Passchier 1946 Or Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae Br-Bl (1931) 1933 em JM et J Gehu 1988 Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae Br-Bl (1931) 1933 em JM et J Gehu 1988 Sorgho halepense var halepense-myrtetum communis ssp communis ass nov Polygono equisetiformis-viticetum agni-casti ass nov Ephedro campylopodae-populetum euphraticae ass nov Nerium oleander-polypogon maritimum var maritimum topluluğu 5 Bozuk kumul vejetasyonu Cl Ammophiletea Br-Bl & Tüxen ex Westhoff, Dijk & Passchier 1946 Or Euphorbio-Ammophiletalia arundinaceae Br-Bl (1931) 1933 em JM et J Gehu 1988 Aly Euphorbio-Ammophilion arundinaceae Br-Bl (1931) 1933 em JM et J Gehu 1988 Urgino maritimi-asphodeletum aestivi ass nov Verbasco sinuati-sarcopoterietum spinosi ass nov C Tuzcul Vejetasyon 1 Tuzcul bataklık vejetasyonu Cl Salicornietea fruticosae Br-Bl & Tüxen ex A & O Bolòs 1950 Or Salicornietalia fruticosae Br-Bl 1933 Aly Salicornion fruticosae Br-Bl 1933 Limonio angustifolii-halimionetum portulacoides ass nov Asterisco aquaticae-plantaginetum coronopi ssp commutati ass nov nula crithmoides-limonium graecum var graecum topluluğu Limonium virgatum-carthamus tenuis ssp tenuis topluluğu 273

5 SONUÇLAR VE ÖNERİLER Cl Juncetea maritimi Br-Bl in Br-Bl, Roussine & Nègre 1952 Or Juncetalia maritimi Br-Bl 1931 em Julve 1992 ex 1993 Aly Juncion maritimi Br-Bl 1931 em Julve 1992 ex 1993 Limonio gmelinii-aeluropetum littoralis (Bab 1979) Gehu & Uslu 1989 2 Tuzcul geçici gölet vejetasyonu Cl Juncetea maritimi Br-Bl in Br-Bl, Roussine & Nègre 1952 Or Juncetalia maritimi Br-Bl 1931 em Julve 1992 ex 1993 Aly Juncion maritimi Br-Bl 1931 em Julve 1992 ex 1993 Polypogono maritimi ssp maritimi-juncetum littoralis Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 Phragmiti australis-juncetum maritimi Vural, Duman & al 1995 Atriplici hastatae-juncetum acuti Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 3 Tuzcul geçici su baskını olan düzlük vejetasyonu Cl Salicornietea fruticosae Br-Bl & Tüxen ex A & O Bolòs 1950 Or Salicornietalia fruticosae Br-Bl 1933 Aly Halocnemion strobilacei Gehu & Costa 1984 Tamaricetum smyrensis Seçmen & Leblebici 1996 Cl Juncetea maritimi Br-Bl in Br-Bl, Roussine & Nègre 1952 Or Juncetalia maritimi Br-Bl 1931 em Julve 1992 ex 1993 Aly Juncion maritimi Br-Bl 1931 em Julve 1992 ex 1993 Arthrocnemo fruticosii-tamaricetum tetragynae ass nov Salicornio fragilis-tamaricetum tetrandrae ass nov Schoeno nigricantis-saccharetum ravennae Çakan, Karaömerlioğlu 2003 Tamarix parviflora-limonium angustifolium topluluğu Cl Molinio-Juncetea Br-Bl (1931) 1947, Or Holoschoenetalia Br-Bl (1931) 1947 Aly Molinio-Holoschoenion Br-Bl (1931) 1947 Eriantho-Schoenotum nigricantis (Pign 1953) Gehu 1984 274 Düzenli &

5 SONUÇLAR VE ÖNERİLER 4 Tuzcul karasal düzlük vejetasyonu Cl Salicornietea fruticosae Br-Bl & Tüxen ex A & O Bolòs 1950 Or Salicornietalia fruticosae Br-Bl 1933 Aly Salicornion fruticosae Br-Bl 1933 Salicornio europaeae-arthrocnemetum fruticosum Çakan, Düzenli & Karaömerlioğlu 2003 Aly Halocnemion strobilacei Gehu & Costa 1984 Arthrocnemo-Halocnemetum strobilaceii Oberd 1952 Aly Arthrocnemion glauci Rivas-Martínez & Costa 1984 Arthrocnemum glaucum topluluğu 275

5 SONUÇLAR VE ÖNERİLER 52 Öneriler 1 Araştırma alanının doğal yapısının çeşitli yollarla değiştirilmesi (Tekfur bataklığının kurutulması, sulama planlarının yapılması, drenaj suyunun AkgölParadeniz e verilmesi, vb) alanda tarım ve balıkçılık yönünden ekonomik fayda sağlasa da eskiden çok tuzlu olan Akgöl ün şimdi tatlı sulu olmasına ve dolayısıyla buradaki ve diğer doğal alanlardaki canlı çeşitliliğini de değiştirmiştir Bu nedenle alana doğrudan veya dolaylı etkisi olabilecek herhangi bir müdahalenin uzun vadede sonuçları ekolojik ve canlı yaşamı açısından da mutlaka araştırılmalı ve değerlendirilmelidir 2 Günümüzde tatlı suya toleransı olan bitkiler gittikçe sığlaşan Akgöl ü hızla kaplamaktadırlar Yine silt ve materyal taşınımı sonucunda Paradeniz de de balıkların üreme ve gelişmesi engellenmektedir Hatta bazı dönemlerde toplu balık ölümleri görülmüştür Bu nedenle Akgöl ve Paradeniz deki siltasyonun azaltılması yoluna gidilerek canlı ölümlerinin veya bazı türlerin diğerlerinden baskın hale geçmesinin engellenmesi gerekmektedir 3 Araştırma alanında fazla miktarda farklı nedenlerle kum alımı yapılmaktadır Bazen ÖÇKB içinde kalan konutların plaja ulaşabilmesi için yol açılması bahanesiyle kumul tepeleri ya yer değiştirmiş ya da yok edilmiştir Sulak alanlarda en önemli habitatlardan biri olan kumulların üzerinde çok sayıda bitki ve hayvan yaşamakta ve üremektedir Bu nedenle kum alımının da engellenerek kumulların doğal özelliklerinin korunması gerekmektedir 4 Araştırma alanımız ÖÇKB içerisinde olmasına rağmen kaçak olarak doğal alanlarda özellikle kumullar üzerindeki bitkilerin kesimi veya sökümü yapılmaktadır Bu habitatlardaki endemik ve nadir bitkilerin yayılışının diğer habitatlara göre daha fazla olduğu düşünülürse bunun engellenmesi için gerekli önlemler alınmalıdır 5 Araştırma alanında büyük veya küçük yangınlarla karşılaşılmaktadır Bu yangınlar doğal alanların tahrip edilmesiyle tarım arazisi kazanmak veya bazen de anız yakma sırasında yanlışlıkla olmaktadır Bu yangınlarda yine doğal bitki örtüsünün ve bunun içinde yuvalayarak yaşayan hayvanların ölümüne ve bu 276

5 SONUÇLAR VE ÖNERİLER alanları terk etmesine neden olmaktadır Bu nedenle alandaki insan faaliyetlerinin kontrol altına alınması sağlanmalıdır 6 Araştırma alanında yapılan sulama projeleri sonucunda alanda mera olarak kullanılan sahalar tarıma açılmış ve bu nedenle de hayvancılık azalmıştır Meraların azalması sonucu sınırlı sayıda hayvancılık yapanlar otlak bulabilmek için doğal alanlara yönelmişlerdir Bu nedenle doğal alanların tahrip olmaması ve hayvancılık faaliyetlerinin teşviki için mera alanlarının kullanılabilirliğinin sağlanması veya ahır hayvancılığına destek verilmesi gerekmektedir 7 ÖÇKB sınırları içerisinde ve araştırma alanındaki doğal alanlar içerisinde de yapılan tarımsal faaliyetler sonucu drenaj suları doğrudan drenaj kanallarına ve bu kanallardaki sular da doğal alanlara verilmektedir Bu sularla aşırı ve bilinçsiz kullanılan zirai ilaç ve gübreler bu doğal alanlara bulaşmaktadır Bunun sonucu olarak da topraklar, sular ve doğal yaşam kirlenmekte, ölümler artmakta ve ekolojik denge bozulmaktadır Böyle bilinçsiz ve aşırı yapılan ilaçlama ve gübrelemelerin kontrol altına alınabilmesi için bir an evvel sürdürülebilir tarım politikalarının (organik tarım gibi) özellikle ÖÇKB olarak ilan edilmiş alanlar için belirlenmesi gerekmektedir 8 ÖÇKB sınırları çevresinde ve içerisindeki tapulu arazilerde hızlı bir yapılaşma söz konusudur Bu nedenle bu koruma alanı ile iç içe olan yerleşim yerleri, tarım arazileri ve endüstriyel tesislerin doğal alanlara etkisi doğrudan veya dolaylıdır Bu yapılanma sonucunda ÖÇKB sınırları içinde, Göksu nehri boyunca ve özellikle doğal alanlarda tarımsal, evsel ve endüstriyel kirlilik etkileri sonucu su, toprak ve hava kirlenmektedir Doğal alanların tarım arazilerinin sürdürülebilirliği açısından bu su, toprak ve hava kirlenmesinin önlenmesi gerekmektedir 9 Yöre halkı ÖÇKB ni kendilerini engelleyen bir mekanizma olarak görmekten uzaklaştırılmalıdır Yaşamları ve kazanç elde edebilmeleri için farklı olanaklar araştırılmalı ve kendilerine sunulmalıdır Örneğin, kuş cenneti olan ÖÇKB nin ve zengin bir flora ve faunaya sahip doğal alanlarında ekoturizm yapılarak daha iyi yaşayabilecekleri ve kazanabilecekleri anlatılmalıdır Bunun için de her şeyden önce deltada yaşayan yerel halka deltanın özellik ve öneminin anlatılması ve 277

5 SONUÇLAR VE ÖNERİLER kendi katılımları ile de deltanın korunması gerektiği eğitimin ve bilincin verilmesi kaçınılmazdır 278

Kaynaklar AKMAN, Y, 1999 İklim ve Biyoiklim, Kariyer Matbaacılık Ltd Şti, Ankara, 350s AKMAN, Y, DÜZENLİ, A, GÜNEY, K, 2005 Biyocoğrafya, Palme Yayıncılık Ltd Şti, Ankara, 449s AMADEO, F, 1990 Akgöl ve Paradeniz Dalyanı (Göksu Nehri Deltası, Silifke, İçel), Lagün Projesi, WB/3077-TU-Final Raporu, 6 Bölüm, 67s ASR, Y, GHORBANL, G, 1997 The halophilous vegetation of the Orumieh lake salt marshes, NW ran, Plant Ecology, Kluwer Academic Publishers Printed in Belgium, V:132, s:155 170 ASSOCATON TELA BOTANCA, 2000 Flore et végétation de la France, CATMNAT, Tela Botanica, Le réseau de la botanique francophone, Phytosociologie, Le réseau des Botanistes Francophones, http://wwwtelabotanicaorg/papyrusphp?site=2&menu=345&id_projet=18&id_repertoire =14302&act=documents AYDOĞDU, M, HAMZAOĞLU, E, KURT, L, 2002 New Halophytic Syntaxa From Central Anatolia (Turkey), srael Journal of Plant Sciences, V:50, P:313-323 BAŞBAKANLK, 1974 Ortalama ve Ekstrem Kıymetler Meteoroloji Bülteni, Başbakanlık Basımevi, Ankara, TC Gıda-Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü, 673s BEHÇET, L, ALTAN, Y, 1992 Van Gölündeki Adaların (Adır, Akdemar, Çarpanak, Kuzu) Vejetasyonu, Anadolu Üniversitesi Fen-Edebiyat Dergisi, C:4, S:1, s:31-45 BEHÇET, L, ALTAN, Y, 1993 Flora of Adır, Akdemar, Çarpanak and Kuzu slands (Lake Van), Journal of Faculty of Science Ege Universty, Series B, V:15-1, s:1- BEHÇET, L, ALTAN, Y Van, Erçek, Turna ve Bostaniçi Gölleri nin Sucul Florası (yayınlanmamış) BEHÇET, L, ALTAN, Y Erçek, Turna ve Bostaniçi Gölleri nin Vejetasyon Yapısı (yayınlanmamış) 279

BEKAT, L, SEÇMEN, Ö, 1984 The Phytoecological and Sociological nvestigations on the Akdağ-Karaburun (İzmir), Journal of Faculty of Science Ege Universty, Series B, V:7-1, s:103-0 BEKAT, L, SEÇMEN, Ö, 1988 Vegetation in der Umgebung Von Foça, Aliağa und Çandarlı, Journal of Faculty of Science Ege Universty, Series B, V:102, s:15-26 BOSSARD, M, FERANEC, J, OTAHEL, J, 2000 Corine Land Cover Technical Guide, Addendum 2000, European Environment Agency, Copenhagen, Denmark, 105p BOŞGELMEZ, A, BOŞGELMEZ, İİ, SVAŞÇ, S, PASL, N, 2001 Ekoloji- Toprak, Başkent Klişe Matbaacılık, Ankara, s:1054 BRAUN-BLANQUET, J, ROUSSNE, MN, NEGRE, R, EMBERGER, L, 1951 Les Groupments Věgětaux de la France Měditerraněenne, Centre National de la Recherche Scientifique, Montpellier, France CASTROVEJO, S, CRUJANO, S, 1980 Sarcocornietea in La Mancha (Spain), Anales Jard Bot Madrid, V:37 (1), s:143-154 COSTA, J C, LOUSA, M, 1989 Communatěs Psammophiles et Halophiles du Ria de Alvor, Colloques Phytosociologiques, V:XV, P:9-135 ÇAKAN, H, 1992 Seyhan Baraj Gölü Suyunun Hareketli Olduğu Kıyısal Alanların Flora ve Vejetasyonunun İncelenmesi, Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Adana, 101s (yayınlanmamış) ÇAKAN, H, DÜZENLİ, A, 1993 Seyhan Baraj Gölü ve Çevresinin (Adana) Florası, Tr Journal Of Botany, V:17, P:191-200 ÇAKAN, H, DÜZENLİ, A, KARAÖMERLİOĞLU, D, 2003a Çukurova Deltası (Yumurtalık Lagünü, Akyatan, Ağyatan ve Tuz Gölü) Vejetasyonunun Araştırılması TÜBİTAK, TBAG-1793 (1999T022), Ankara, 200s ÇAKAN, H, YLMAZ, K T, DÜZENLİ, A, KARAÖMERLİOĞLU, D, 2003b Recent Data on Threatened Flora of the Çukurova Deltas The Sixth nternational Conference On The Mediterranean Coastal Environment, Ravenna taly, V:1, S:467-477 280

ÇETİK, AR, 1982 Sorgun (Manavgat), Kemer, Lara (Antalya) ve Kavaklı (Finike) Kumullarının Fitososyolojik ve Fitoekolojik Yönden İncelenmesi, Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi, Fen Dergisi, Erzurum, C:1, Özel Sayı:1, S:331-359 DAVS, PH, 1965-1988 Flora of Turkey and the East Aegean slands, Edinburgh at the University Press, C:1-10 DHKD, 1992 Göksu Deltası Özel Çevre Koruma Bölgesi Çevresel Kalkınma Projesi Olabilirlik Raporu DHKD, 273s (yayınlanmamış) DERSCHKE, H, 1975 Beobachtungen Zur Kustenvegetation Korsikas, Anal nst Bot Cavanilles, V:32 (2), s:967-991 DÜZENLİ, A, ÇAKAN, H, TÜRKMEN, N, 1996 New Floristic Records for Squares C4 and C5 rom the Göksu Delta (Silifke-İçel- Turkey) Journal Of Botany, V:20, N:4, P:391 DÜZENLİ, A, ÇAKAN, H, TÜRKMEN, N, UYGUN, FN, OREL, E, 1996 Flora of Göksu Delta (Silifke-İçel-Turkey) Journal Of Botany, V:20, Ek sayı, P:173-192 DÜZENLİ, A, KARAÖMERLİOĞLU, 2000 Doğu Akdeniz Bölgesi Florası Veri Tabanı, Çukurova Üniversitesi, Adana (FEF987) DÜZENLİ, A, KARAÖMERLİOĞLU, D, ÇAKAN, H, 2004 DAKAB2004 Veri Tabanı İle Doğu Akdeniz Bölgesi Kıyısal Alanlarının Fitoçeşitliliğinin İzlenmesi Türkiye'nin Kıyı ve Deniz Alanları V Ulusal Konferansı Türkiye Kıyıları 04, Çukurova Üniversitesi, Adana, V:2, S:787-796 DÜZENLİ, A, KARAÖMERLİOĞLU, D, ÇAKAN, H, 2004 Doğu Akdeniz Kıyısal Alan Bitkileri Veri Tabanı (DAKAB2004) Türkiye'nin Kıyı ve Deniz Alanları V Ulusal Konferansı Türkiye Kıyıları 04, Çukurova Üniversitesi, Adana, V:1, S1-6 DÜZENLİ, A, KARAÖMERLİOĞLU, D, KANDRMAZ, M, 2002 Doğu Akdeniz Bitkileri Veri Tabanı, XV Ulusal Biyoloji Kongresi, Malatya EKİM, T, KOYUNCU, M, VURAL, M, DUMAN, H, AYTAÇ, Z, ADGÜZEL, N, 2000 Red Data Book of Turkish Plants (Pteridophyta and 281

Spermatophyta), Türkiye Tabiatını Koruma Derneği Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Barışcan Ofset, Ankara, s:1-246 ELTAN, E, 1998 İçme ve Sulama Suyu Analiz Yöntemleri, TC Başbakanlık Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayın No:18, Ankara, 109s EUROPEAN COMMUNTY COMMSSON, 1991 C o r i n e Biotopes Manual, Habitats of the European Community, Data Specifications-Part 2, EUR 587/3, Official Publications of the European Communities, Luxembourg, 300p EUROPEAN COMMSSON DG ENVRONMENT, 2003 NATURA2000, nterpretation Manual Of European Union Habitats-Eur 25, Nature and Biodiversity, 6p EVEREST, A, 1994 Göksu Deltasındaki Bazı Bitkilerin Çeşitli Ekolojik Özellikleri Yönünden İncelenmesi ve Toprakların Karbon, Azot Mineralizasyonu, Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Adana, 156s (yayınlanmamış) GEBETSTROTHER, E ET AL, 2004 A Future For The Dead Sea: Options For A More Sustainable Water Management Project http://wwwdead seaprojectorg/ deadseaproject/deadseaprojectconsortumhtm GEHU, JM, USLU, T, 1989 Donněes Sur la Věgětation Littorale de la Turquie du Nord-Ouest, Phytocoenologia, Berlin, V:17 (4), P:449-505 GEHU, JM, USLU, T, COSTA, M, 1989 Aport a la Connaissance Phytosociologique du Littoral Sud de la Turquie Mediterraneenne, Colloques Phytosociologiques, V:XX, P:591-622 GOOGLE EARTH, 2006 http://earthgooglecom/download-earthhtml GÖRK, G, BEKAT, L, GEMİCİ, Y, YLMAZER, Ç, 1989 The Flora of Çeşme (İzmir) Peninsula, Tr Journal Of Botany, V:13-2, P:249-295 GREUTER, W, MCNELL, J, BARRE, F R, BURDET, H-M, DEMOULN, V, FLGUERAS, T S, NCOLSON, D H, SLVA, P C, SKOG, J E, TREHANE, P, TURLAND N J, HAWKSWORTH, D L, 2000 nternational Code of Botanical Nomenclature (St Louis Code) Regnum Vegetabile 138 Koeltz Scientific Books, Königstein, SBN 3-904144-22-7 282

GÜNER, A ve Ark, 2000 Flora of Turkey and the East Aegean slands, Edinburgh at the University Press, C: GÜNER, A, VURAL, M, DUMAN, H, DÖNMEZ, AA, ŞAĞBAN, H, 1996 The Flora of The Köyceğiz-Dalyan Specially Protected Area (Muğla-Turkey) Journal Of Botany, V:20, N:4, P:329-372 GÜRKAN, F, ZORLU, F, KAVRUK, SA, MENENGİÇ, M, YLDRM, N, ERDOĞAN, B, DİREK, Y, BULUŞ, B, SARGÜL, B, 1999 Göksu Deltası Özel Çevre Koruma Bölgesi Yönetim Planı, TC Çevre Bakanlığı ÖÇKK Başkanlığı- DHKD, Ankara, 260s HAMZAOĞLU, E, AKSOY, A, 2006 Sultansazlığı Bataklığı Halofitik Toplulukları Üzerine Fitososyolojik Bir Çalışma (İç Anadolu-Kayseri), Ekoloji Dergisi, V:15, C:60, 8-15s HORACE, S, 1998 Keys to Soil Taxonomy, By Soil Survey Staff, United States Department of Agriculture Natural Resources Conservation Service, Eighth Edition, 327p KAMENJARN, J, PAVLETĆ, Z Vegetation Of The Pantana Area At Kaštela Bay And ts Protections Problems, p:1-29 KARAER, F, KLNÇ, M, KUTBAY, HG, 1999 The Woody Vegetation of the Kelkit Valley, Tr J of Botany, V:23, s:319-344 KARATAŞ, Y, ÖZKARA, D, BERK, ST, 1999 Toprak Analizleri, Su Analizleri, Laboratuar Cihazları, TC Başbakanlık Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Köy Hizmetleri 3 Bölge Müdürlüğü, Adana, 41s KAVAK, S, 2006 Burnaz Kumullarının (Adana) Flora ve Vejetasyonu, Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi (yayınlanmamış), Adana, s:1-77 KEÇER, M, 2001 Göksu Deltasının (Mersin) Jeomorfolojik Evrimi ve Güncel Akarsu-Deniz- Rüzgar Süreçlerinin Kıyı Çizgisinde Yaptığı Değişiklikler, MTA Genel Müdürlüğü, Jeoloji Etütleri Daire Başkanlığı, Ankara, 68s KESKTALO, J, LUS, E, 1987 Aquatic Macrophytes Outside the Olkiluoto Nuclear Power Station, West Coast of Finland, Annales Botanici Fennici, V:24, P:1-21 283

KLNÇ, M, 1978 İç Anadolu-Batı Karadeniz Geçiş Bölgesinde Devrez Çayı ile Kızılırmak Nehri Arasında Kalan Bölge Vejetasyonunun Bitki Ekolojisi ve Bitki Sosyolojisi Yönünden Araştırılması, TÜBİTAK, TBAG-198, Ankara, 4s (yayınlanmamış) KLNÇ, M, 2005 Bitki Sosyolojisi (Vejetasyon Bilimi), Palme Yayıncılık, Ankara, 284s KLNÇ, M, KARAER, F, ÖZEN, F, 1992 Karadeniz Bölgesinin Sahil Kesiminde Yayılış Gösteren Maki Vejetasyonu Üzerinde Floristik ve Fitososyolojik Bir Araştırma, Fırat Üni XUlusal Biyoloji Kongresi, 24-27 Haziran, Elazığ, Botanik, S:213-232 KLNÇ, M, KARAER, F, 1995 The Vegetation of Sinop Peninsula Turkish Journal Of Botany, V:19, N:1, P:107-4 KORKANÇ, SY, 2002-2003-2004 Sulak Alanların Havza Sistemi İçindeki Yeri, ZKÜ Bartýn Orman Fakültesi Dergisi, Vol -, s:7-6 KÖY HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ETÜT VE PROJE DAİRESİ BAŞKANLĞ, 1991 İçel İli Arazi Varlığı, TC Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayınları, İl Rapor No:33, Ankara, 140s KÜÇÜKÖDÜK, M, 1987 Beyşehir Gölünün Flora ve Vejetasyonunun İncelenmesi Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Konya, 3s (yayınlanmamış) KÜÇÜKÖDÜK, M, KETENOĞLU, O, 1996 Beyşehir Gölünün Makrofitik Vejetasyonu Turkish Journal Of Botany, V:20, P:189-198 LEBLEBİCİ, E, SEÇMEN, Ö, 1996 Aquatic Flora of the Marmara Region NW Turkey, Willdenowia, V:25, P:613-626 LORTE, J, F VALLE, C SALAZAR, 2003 Síntesis de la vegetación edafohigrófila del Parque Natural y Nacional, de Sierra Nevada, Monogr Fl Veg Béticas, V:13, s:47-0 MASP, AC, 2001 La Vegetacion del Delta del Ebro (V):las Comunidades Helofiticas e Higrofilas (Clases Phragmiti-Magnocaricetea y MolinioArrhenatheretea), Lazaroa, SSN:0210-9778, V:22, s:67-81 284

MJOVĆ, A, POPOVĆ, Z, KARADŽĆ, B, MJATOVĆ, M, PERŠĆ, S, 2006 Distribution Of Xerohalophytic Vegetation Along The Seaward And Landward Zone n South-Adriatic Sandy Beach (Montenegro), Biotechnol & Biotechnol Eq, p:30-35 MULLAJ, A, RUC, B, VANGJEL, J, 2003 Flora e vegetazione costie-ra in Albania, Cahiers Options Méditerranéennes, V:53, s:70-80 OCAKVERDİ, H, 1983 Seydişehir Maden Ocakları Ve Sığla Gölü Çevresinin Fitososyolojik ve Fitoekolojik Yönden Araştırılması TÜBİTAK, TBAG 486, Selçuk Üniversitesi Fen- Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü, Doktora Tezi, Konya, 146s (yayınlanmamış) ÖNER, M, OFLAS, S, OĞUZ, G, 1973a İzmir Civarında Bulunan Turtes, Zeytineli Limanı, Oğlananası Gölü, Belevi Drenaj Kanalı, Belevi Gerisindeki Göl Mevkii, Pamucak ve Tusan Oteli Civarında Vejetasyon Gelişimi, Ege Üniversitesi İlmi Raporlar Serisi, Ege Üniversitesi Matbaası, İzmir, Seri no:160, S:1-20 ÖNER, M, OFLAS, S, OĞUZ, G, 1973b İzmir Civarında Bulunan Karagöl, Çamaltı, Bayraklı, Kalabak, Eğri Limanı, Urla İçmelerinde Vejetasyon Gelişimi, Ege Üniversitesi İlmi Raporlar Serisi, Ege Üniversitesi Matbaası, İzmir, Seri no:159, S:1-22 ÖZBEK, H, KAYA, Z, GÖK, M, KAPTAN, H, 1995 Toprak Bilimi ÇÜ Ziraat Fakültesi Genel Yayın No 73, ÇÜ Ziraat Fakültesi Ofset ve Teksir Atölyesi, ÇÜ Yayın No135, Ders Kitapları Yayın No:16, 816s ÖZEN, F, 1993 Alaçam-Gerze Ve Boyabat-Durağan Arasında Kalan Bölgenin Vejetasyonu Üzerinde Floristik, Fitososyolojik Ve Ekolojik Bir Araştırma Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora tezi, Samsun, 244s (yayınlanmamış) ÖZEN, F, KLNÇ, M, 1995 Alaçam- Gerze Ve Boyabat-Durağan Arasında Kalan Bölgenin Vejetasyonu: -Maki, Frigana, Dere ve Step Vejetasyonları Turkish Journal Of Botany, V:19, N:1, P:65-86 ÖZKANCA, R, 1989 Orta Karadeniz Bölgesi Kıyı Kumullarının Vejetasyonu Üzerinde Fitososyolojik Bir Araştırma, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fen 285

Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi (yayınlanmamış), s:1-55 ÖZTÜRK, M, PİRDAL, M, ÖZDEMİR, F, 1997 Bitki Ekolojisi Uygulamaları, Ege Üni Basımevi, İzmir, 9s PAROLLY, G, 2003 Towards Common Standards in Phytosociological Papers Submitted to the Turkish Journal of Botany: A Letter from the Editor, Turkish Journal Of Botany, V:27, P:163-165 PAZ, CL, CASADO, CA, REDONDO, RA, GARCA, FL, 2005 Anexo nforme Final Estudio De Flora Y Vegetación, nforme botánico para el protecto de recuperación y conservación de la laguna de Louro (Muros, A Coruña) PROSSER, F, SARZO, A, 2003 Flora e Vegetazione dei Fossi Nel Settore Trentino del Fondovalle Dell adige (Trentino-talia Settentrionale), Ann, Mus Civ Rovereto, V:18, p:89-144 RENNWALD, E, 2006 Vorschlag der Systematik der Syntaxa der Standardliste der Pflanzengesellschaften Deutschlands, Ausführliche Darstellung mit Synonymen und Kommentaren, http://wwwvimde/pflanzges/pfg_ standardlanghtm RVAS-MARTNEZ, S, 1997 Syntaxonomical Synopsis Of The North America Natural Potential Vegetation Communities, (Compendio sintaxonómico de la vegetación natural potencial de Norteamérica, ), tinera Geobotánica, V:10, s:5-148 RVAS-MARTNEZ, S, SÁNCHEZ-MATA, D, COSTA, M, 1999 North American Boreal And Western Temperate Forest Vegetation (Syntaxonomical Synopsis Of The Potential Natural Plant Communities Of North America, ), tinera Geobotanica V:, s:5-316 RVAS-MARTNEZ, S, FERNÁNDEZ-GONZÁLEZ, F, LOD, J, LOUSÃ, M, PENAS, A, 2001 Syntaxonomical Checklist Of Vascular Plant Communities Of Spain And Portugal To Association Level, tinera Geobotanica, V:14, p:5-341 286

RVAS-MARTNEZ, S, Esquema De La Vegetacion Potencial Y Su Correspondencia Con Los Suelos En La España Peninsular, Anales Del nstituto Botánico A J Cavanilles, s:343-405 ROMAGNA, E, CORAZZA, S, PREVAT, L, BARBER, C, PELLZZAR, M, PCCOL, F, 2002 Ripristino ecologico e conservazione degli habitat nella Salina del SC Valli di Comacchio, Universita di Ferrara, Dipartimento delle Risorse Naturali e Culturali Proje:LFE00NAT/T7215, P:1-17 SABATER, RB, SANJURJO, MA, ARZA, FA, CAYUELA, JAB, SERNA, AE, 2003 El Componente Vegetal en los Humedales de la Region de Murcia, Departemento de Biologia Vegetal (Universitat de Murcia), 6p SEÇMEN, Ö, 1977 Gökçeada ve Bozcaada Adalarının Flora ve Vejetasyonu, TÜBİTAK, TBAG-2, İzmir, 152s (yayınlanmamış) SEÇMEN, Ö, LEBLEBİCİ, E, 1978 Gökçeada ve Bozcaada Adalarının Flora ve Vejetasyonu, Bitki Dergisi, C:5, S:2, S:195-367 SEÇMEN, Ö, LEBLEBİCİ, E, 1980 Türkiye nin Bazı Bataklık ve Göllerinin Vejetasyonu, TÜBİTAK V Bilim Kongresi, Aydın, P:665-673 SEÇMEN, Ö, LEBLEBİCİ, E, 1982 Ege Bölgesi-İç Anadolu Batısı ve Akdeniz Bölgesi nin Batısında (B1, B2, B3, C1, C2, C3) Bulunan Göl ve Bataklıkların Flora ve Vejetasyonu, TÜBİTAK, TBAG-407, İzmir, 8s (yayınlanmamış) SEÇMEN, Ö, LEBLEBİCİ, E, 1984 Aquatic Flora of Western Anatolia Willdenowia, V:14, P:165-178 SEÇMEN, Ö, GEMİCİ, Y, BEKAT, L, GÖRK, G, 1986a İzmir Yöresi Frigana Vejetasyonunun Bitki Sosyolojisi Yönünden Araştırılması, Doğa Tr Bio Dergisi, C:10, S:2, S:197-205 SEÇMEN, Ö, LEBLEBİCİ, E, 1986b A Comparison of the Vegetation and Flora of Coastal and nland Aquatic Areas of West Anatolia, 8 Ulusal Biyoloji Kongresi, İzmir, C:1, P:286-301 SEÇMEN, Ö, LEBLEBİCİ, E, 1987 Trakya, Batı ve Orta Karadeniz, İç Anadolu ile Doğu Akdeniz Bölgesinde Bulunan (A1-5, B 4-5, C 4-5) Göl ve 287

Bataklıkların Flora ve Vejetasyonu, TÜBİTAK, TBAG-654, İzmir (yayınlanmamış) SEÇMEN, Ö, LEBLEBİCİ, E, 1991a Aquatic and Marshy Vegetation of Thrace, Tr Journal Of Botany, V:15, P:142-165 SEÇMEN, Ö, LEBLEBİCİ, E, 1991b Aquatic Flora of Thrace (Turkey), Willdenowia, V:20, P:53-66 SEÇMEN, Ö, LEBLEBİCİ, E, 1992 Doğu Karadeniz, İç Anadolu Doğusu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi nin Batısında (A6-9, B6, C6) Bulunan Göl ve Bataklıkların Flora ve Vejetasyonu, TÜBİTAK, TBAG-892, İzmir, 84s (yayınlanmamış) SEÇMEN, Ö, LEBLEBİCİ, E, 1994 The Comparision of Lake Vegetations of Thrace, X Ulusal Biyoloji Kongresi, Botanik Seksiyonu, P:109-2 SEÇMEN, Ö, LEBLEBİCİ, E, 1996 The Vegetation Cover of Marmara Region Wetlands Journal Of Botany, V:20, N:2, P:171-188 SYKORA, KV, BABALONAS, D, PAPASTERGADOU, ES, 2003 Strandline and Sand-dune Vegetation of Coasts of Greece and of Some Other Aegean Countries, Phytocoenologia, Berlin, V:33 (2-3), P:409-446 TATL, A, 1984 Serçeme Vadisinin Sulu Dere Vejetasyonu, Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi, Fen Dergisi, Erzurum, C:1, S:4, S:60-73 TOVONEN, H, BÄCK, S, 1989 Changes in Aquatic Vegetation of a Small Eutrophicated and Lowered Lake (Southern Finland), Annales Botanici Fennici, V:26, P:27-38 TOPRAK ETÜTLERİ VE HARİTALAMA DAİRESİ TOPRAK ETÜT ŞUBESİ, 1974 Doğu Akdeniz Havzası Toprakları, Topraksu Genel Müdürlüğü Yayınları, Köy İşleri Bakanlığı Ankara, No:284, 72s TÜRKAN, İ, GEMİCİ, Y, SEÇMEN, Ö, ÖZTÜRK, M, 1984 Studies on the Vegetation Some Polluted Sites in İzmir, Ulusal Çevre Simpozyumu Tebliğleri, Adana, P:290-300 TUTN, TG, HEYWOOD, VH, BURGES, NA, MOORE, DM, VALENTNE, DH, WALTERS, SM, WEBB, DA, 1968 Flora of Europaea, V:1-4, Cambridge Uni Pres, Cambridge 288

TUXEN, R, 1975 Sobre Las Comunidades Del Orden Euphorbietalia peplis (Cakiletea maritimae), Anal nst Bot Cavanilles, V:32 (2), s:453-464 USLU, T, 1977 A Plant Ecological and Sociological Research on the Dune and Maquis Vegetation between Mersin and Silifke, Communications, Sup:1, S:C2 Botanique, Tome:21, 60p UYGUN, N, DİNÇ, U, ŞEKEROĞLU, E, YEĞİNGİL, İ, UZUN, G, KORNOŞOR, S, DÜZENLİ, A, GÜLTEKİN, E, ŞENOL, S, BİÇİCİ, M, UYGUR, N, YÜCEL, M, TÜRKMEN, N, ÇAKAN, H, SİREL, B, 1994 Göksu Deltası nın Biyolojik Zenginliğinin (Flora ve Fauna) Tespiti ile Ekolojik Peyzaj ve Optimal Arazi Kullanım Planlaması Cilt TC Çevre Bakanlığı Özel Çevre Kurumu Başkanlığı, Proje no:09g92/03, Adana, 357s WEBER, HE, MORAVEC, J, THEURLLAT, JP, 2000, nternational Code of Phytosociological Nomenclature, 3rd ed, Vegetation Science, V:, p:739768 WEHRDEN; HV, HLBG, W, WESCHE, K, 2006 Plant communities of the Mongolian Transaltay Gobi, Feddes Repertorium, V:7, N:7 8, p:526 570 YLMAZ, K T, ÇAKAN, H, DÜZENLİ, A, KARAÖMERLİOĞLU, D, 2005 A Case Study on Baseline Data nventory for Coastal Zone Management: Habitat Classification in the Göksu Delta SPA/ Turkey X European Ecological Congress, Kuşadası, İzmir, Turkey, S:269 YURDAKULOL, E, 1974 Konya Ovasındaki Çorak Bataklıklar Vejetasyonunun Bitki Sosyolojisi Yönünden Araştırılması, Bitki, C:1, S:2, S:257-277 YURDAKULOL, E, ERCOŞKUN, T, 1990 Orta Anadolu da Çorak Alanların Vejetasyonu Üzerinde Ekolojik ve Sintaksonomik Araştırma, Turkish Journal of Botany, V:14, P:109-3 YURDAKULOL, E, ÖNCEL,, DEMİRÖRS, M, 1994 Burdur ve Acıgöl (Denizli) Çevresi Çorak Vejetasyonunun Ekolojik ve Sintaksonomik Araştırılması, TÜBİTAK, TBAG-31, Ankara, 43s (yayınlanmamış) 289

YURDAKULOL, E, ÖNCEL,, DEMİRÖRS, M, YLDZ, A, Keleş, Y, 1996 Ecological and Syntaxonomic nvestigation of Salt Marshes Vegetation in the Vicinity of Burdur and Acigöl (Denizli-Turkey), Ecologia Mediterranea, V:XX (1\2), P:51-61 YÜCEL, M, 1999 Doğa Koruma Alanları ve Planlanması, ÇÜ Yayınları No:147, ÇÜ Ziraat Fakültesi Genel Yayın No:104, Yardımcı Ders Kitapları Yayın No:B-9, Adana, 255s 290

Özgeçmiş 1975 yılında Adana da doğdum İlk, orta ve lise eğitimimi Ankara da tamamladım 1996 yılında Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümünü bitirdim Yüksek lisans tezimi Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji bölümünde Doğu Akdeniz Bölgesi Bitkileri konusunda 1999 yılında tamamladım 1999-2000 tarihleri arasında İsrail, Ben-Grion Üniversitesi J Blaustein Enstitüsünde Çöl Ekosistemleri üzerinde araştırmalar yaparak eğitim aldım Bu çalışmaların yanı sıra Türkiye de ilk kez Doğu Akdeniz Bitkileri Veri Tabanı nı oluşturarak bu konuda uzmanlaştım Bu güne kadar 1 teşekkür ve 1 en iyi poster ödüllü 15 makalem bulunmaktadır ve 9 projeyi de araştırıcı olarak tamamladım Yaptığım bu temel araştırmaların yanı sıra biyoçeşitliliğin ve fitoçeşitliliğin değerlendirilmesi konusunda diğer alanlarda da (Biyoturizm ve Ekoturizm gibi) deneyimlerde bulundum (TEMA Anıt Ağaç Turu) 1997 yılından bu yana Çukurova Üniversitesi Fen- Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümünde Araştırma Görevlisi olarak çalışmaktayım 291

EK 292