Bğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı İLKYARDIM İlkyardım genel anlamda bir kazazedeye yapılan ilk müdahalelere verilen addır. Burada amaç kazazede tıbbi merkeze götürülünceye kadar yaşamsal tehlikeleri gidermek ve hatta gerekiyrsa kazazedeyi hayata döndürmektir. İlk yardım gerektiren bir durumla karşılaşıldığı zaman acil durum prtklü adı verilen bazı kuralların yerine getirilmesi gerekmektedir. Meydana gelebilecek durumlar çk fazla çeşitlilik gösterse de örneğin bir dalış yada trafik kazasında; temelde uygulananların sırası aynıdır. 2* yıldız larak sizden istenen ilkyardım uygulamaktan çk genel larak yapılması gerekenleri bilmek ve ilkyardımı yapacak kişiye yardımcı lmaktır. Bu nedenle karşılaşılabilecek durumlar ve CPR anlatılmıştır. Daha fazla bilgi için eğitmenlerinize başvurabilirsiniz. 1. Temel Kurallar Öncelikle Kendi emniyetinizi sağlayın! Hasta veya kazazedenin emniyetini sağlayın. Kan yluyla bulaşabilen hastalıkların yayılmasını önlemek için genel önlemler alın. Her zaman sizin ve bir başkasının vücut sıvısı arasına lateks eldiven ve göz kruyucusu gibi bir engel kyun. Tüm kesik yerleri ve sıyrıkları kapatın. Vücut sıvısı akışını en aza indirin. Dökülen vücut sıvılarının temizliğinden ve bölgenin dezenfekte edildiğinden emin lun. Yardım yaptıktan ya da dökülen sıvıları temizledikten snra hemen elinizi ve diğer bulaşan bölgeleri iyi bir şekilde yıkayın. Yatırıp, dinlendirin. Paniği önleyin, kalabalığı dağıtın, tekne amirinin direktiflerini harfiyen uygulayın. Temiz hava sağlayın, hastayı sıcak tutun, sıkı giysilerini gevşetin. Müdahaleyi süratli, sakin ve gerektiği kadar yapın. Kanamayı durdurun. Düzenli slunumu sağlayın. Şku önleyin. Şuursuz lanlara yiyecek ve içecek vermeyin. Gerekiyrsa tıbbi tedavi için dktr sağlayın. Bilmediğiniz bir durum varsa ısrar etmeyin.
Bğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı 2. Acil Durum Prtklü 4 temel bölümden meydana gelir; 1) Olay Yerinin İncelenmesi 2) Değerlendirme 3) Tıbbi Yardım Çağırmak 4) Değerlendirme Bu dört madde her türlü kazada uygulanması gerekenleri içerir. İçerikleri ve sıraları önemlidir. i. Olay Yerinin İncelenmesi İlk yardım sırasında temel kural öncelikle kendi güvenliğimizdir. Kendi güvenliğimizi tam larak sağlamadan herhangi bir girişimde bulunmamalıyız. Örneğin gaz yada elektrik kaçağı lması durumlarında öncelikle kendimizi güvenlik altına almalıyız. Olay yerinin incelenmesi sırasında dikkat edilmesi gereken başka bir nkta yaralı sayıları ve durumlarıdır. Bir trafik kazasında görünürde belli sayıda kazazede lmasına karşın belki de kapıdan dışarı fırlayan başka bir yaralı gözden kaçmış labilir. Ayrıca böyle bir kazada birden çk yaralı lması muhtemel lacağından durumu en ağır lana en önce müdahale etmek gerekebilir. Durumu en ağır lan en çk bağıran değil baygın bir şekilde ylun kenarında yatan kazazede lacaktır. (Bir kazazedenin bağırması nun slunumu ve nabzının lduğunu gösterir.) Olay yeri hakkında yeterli bilgi edindikten snra yapılması gereken kazazedeye yaklaşmak lacaktır. Bu sırada eğer kendindeyse kazazededen, aksi durumda çevredeki ip uçlarından faydalanarak kaza hakkında bilgi edinilmelidir. Kazazedeye müdahale etmeden önce yapılması gereken başka bir nkta kendinizi tanıtmaktır. Bunu yaparken bu knuda eğitimli lduğunuzu anlatmayı ihmal etmeyin. Eğer kazazede kendinde değilse bunu yapmanın gereği yktur. Kazazede ile knuşurken göz kntağı kurulması önemlidir. Bunun sebebi hem kazazedenin bilincinin tam anlamıyla yerinde lup lmadığını kntrl etmek hem de kişiye güven vermektir. ii. 1. Değerlendirme Olay yeri incelendikten snra sıra kazazedeye müdahale etmeye gelir. 1. değerlendirme içinde öncelikle kazazedenin yaşamsal tehlike içinde bulunup bulunmadığını kntrl edilir. Bu tehlikeler neler labilir? Slunum Durması Ağır Kanamalar Dlaşım Srunu (Nabzın Durması) Bilinç Kaybı 1. değerlendirmeye başlandığında ilk larak hastanın bilincini kntrl etmek gerekir. Bilincin yerinde lması hem slunumun hem de nabzın varlığına işarettir.
Bğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı 1. Bilinç varsa: Bu tip bir durumda kanama kntrlü yapılır ve 1. değerlendirme sna erer. Bu tip bir durum ilk yardımı yapan kişi tarafından hafife alınmamalıdır çünkü kazaların önemli bir bölümünde bilinç yerindedir ama belirli bir süre snra bilinç kaybı meydana gelebilir. Bilinci yerinde lan kazazedeye kanama kntrlü yaptıktan snra kazazedenin pzisynu değiştirilmeden bırakılmalıdır. Daha snra tıbbi yardım çağrılabilir. Kazazedeyi kntrl edecek başkaları yksa ve kazazedenin murgasıyla ilgili bir prblemi yksa yan yatırılarak bırakılmalıdır. 2. Bilinç yksa Ciddi yaşamsal tehlike mevcuttur. Bilinci lmayanlarda dil gevşeyip arkaya düşerek slunum ylunu tıkayabilir. Bu tip durumlarda ABC nin kntrl edilmesi gerekir. A Airway Slunum ylları B Breathing Slunum C Circulatin Dlaşım Bu sıralamaya göre öncelikle kazazedenin slunum yllarının açılıp ardından slunumunun kntrl edilip nabzına bakılması gerekmektedir. Ancak bazı durumlarda kazazedenin pzisynu yani duruşu yukarıda sayılanların yapılmasına imkan vermez. O zaman yapılması gereken hastayı sırtüstü çevirmektir. Hastayı Ters Çevirme: Yüzü kyun yatan kazazedeye müdahale edebilmek için ters çevirme işlemi zrunludur. Ancak sırt üstü yatarsa na dğru şekilde müdahale edilebilir. Öncelikle hastanın kalça hizasına, başının arka tarafına gelecek şekilde pzisynunuzu alınız. 1) Dikkatle hastanın klunu başının üstüne gelecek şekilde yerleştirin 2) Hastanın diğer klunu, dikkatle, avuç yukarı ve hafifçe kalçanın altına gelecek şekilde hastanın yanına kyun. 3) Bir elinizle hastanın ensesinden tutarken diğer elinizle yatay klun dirseğinden tutup kendi dirseğinizle hastanın kalçasına dğru hafifçe bastırın. 4) Hastayı, başı bynu ve gövdesiyle tek bir parça halinde kendinize dğru çevirin. 5) Çevirme işleminin snunda hasta sırt üstü ve düz bir şekilde yatıyr lmalıdır.
Bğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı Şekil 0: Hastanın ters çevrilmesi Hastaya müdahale edilen yer düz bir zemin lmalıdır. Çevirme işleminin ardından daha önce anlatılan ABC kntrlü adı verilen işlemler başlayabilir. Şekil 1 : Hastanın Slunum Ylunun Açılması 3. Slunum Yllarının Açılması (A) AIRWAY Hava ylunu açmak için kafanın alından itilerek geriye çekilmesi ve çenenin yukarı kaldırılması yeterlidir. Bu işlem dilin hava ylundan çekilmesini ve havanın ciğerlere gidebilmesini sağlar. Eğer kazazedenin bynunda var lan bir prblemden şüphe ediliyrsa bu işlem yapılmamalıdır aksi halde kalıcı zararlara sebep lunabilir. Hava ylunu açmak ciğerlere havanın giriş çıkışını garanti altına aldık demek değildir. Ağız içindeki herhangi bir bje hava giriş çıkışına engel labilir. Bu yüzden iki parmağımızı ağzın içine skarak dairesel bir hareketle yanaklardan dilin arkasına kadar tarayarak var lan nesneleri çıkartmalıyız.
Bğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı 4. Slunumun Kntrl Edilmesi (B) BREATHING Müdahale edilen hasta eğer knuşabiliyrsa, ağlıyrsa bilinci de slunumu da bulunmaktadır. Bu tip durumlarda nefes almanın karakteristiğine bakmak gerekir. Örneğin nefes hırıltılı mı yada göğüs kafesi simetrik inip kalkıyr mu? (Pnömtraks var mı?) Eğer müdahale edilen hastanın bilinci yksa slunum kntrlü yapılması gerekir. a. Slunum kntrlü şu şekilde yapılır: Öncelikle hastanın hava ylunun açıldığından emin lmamız gerekir ardından hastanın ağzının üstüne dğru başımızı yerleştiririz. Kulağımız tam larak havanın çıkış yapacağı ağzın üstündeyken gözlerimiz göğüs kafesini inceleyebilecek bir knumda lur. Burada gör, duy, hisset prensibi önem kazanır. Yani bir yandan kulağımız yardımıyla nefes alışverişinin sesini duyabiliriz, aynı zamanda yine kulağımızla hava akışını hissedebiliriz. Bunların yanında da gözlerimizle göğüs kafesinin yukarı aşağı inip kalkmasını gözlemleyebiliriz.(şekil 2) Bu slunum kntrlünü 3-5 saniye süresince sürdürmeliyiz. Eğer slunum yksa ya da emin lamıyrsak ilk iş larak 2 nefes vermeliyiz. Şekil 2 : Slunum Kntrlü 5. Dlaşımın Kntrlü (C) CIRCULATION Slunum kntrlünde hastanın nefes aldığını tespit etmişsek mutlaka dlaşımı da vardır. Eğer slunum yksa dlaşım kntrlü mutlaka yapılmalıdır. 2 türlü dlaşım kntrlü vardır. Karatid (Byun) Radial (Damar) Slunumu lmayan hastalarda nabız kntrlü daha klay lan byun bölgesinden yapılmalıdır. Kntrlün yapılacağı dğru nktayı bulmak için iki parmağımızı (işaret ve rta) adem elması denen nktaya kymalıyız. Bundan snra elimizi yavaşça kaydırmalıyız (Şekil 3). İlkyardım gerektiren durumlarda bazen nabzı bulmak kalp atışları yavaşladığından zr labilir. Böyle bir durumda nabzı tekrar kntrl etmeliyiz ve bu kntrl işlemini 5-10 saniye kadar sürdürmeliyiz. Dlaşım kntrlü snucunda kalbin çalışmaya devam ettiğini tespit edersek yapmamız gereken suni slunuma geçmektir. Eğer nabız yksa CPR işlemine başlanacaktır CPR dan evvel kanama kntrlü yapmak gerekir..
Bğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı Bu nktaya kadar yaptığımız herşey 1. değerlendirme içinde yer alır. Buraya kadar yaptıklarımızın süresi 1 dakikayı geçmemelidir. Şekil 3 : Nabız Kntrlü Suni Slunum Slunum kntrlü sırasında slunumun durduğunu tespit ettikten snra ilk iş larak iki nefes vermemiz gerektiğini belirmiştik. Ayrıca dlaşım varsa ve slunum durmuşsa suni slunuma başlandığından bahsetmiştik. Suni slunum sırasında nefes verirken şu sırayı takip etmemiz gerekir; (Şekil 4) Hastanın kafasını geride tutun. Burnunu parmaklarınızla tıkayın. Dudaklarınızı hava kaçışını engelleyecek şekilde hastanın ağzının etrafına yapıştırın. Nrmal nefes verme gücünüzle 1.5-2 saniye süresince nefesinizi verin. Geri çekilerek hastanın 3 saniye süresince nefes vermesini sağlayın ve göğsünün inip kalktığını izleyin. Şekil 4 : Suni Slunum Slunumun lmadığını tespit ettikten hemen snra verilen nefeslerde göğsün inip kalktığından emin lunması gerekir. Eğer göğüs kalkmıyrsa hava ylunu dğru açamamış labilirsiniz. Tekrar hava ylunu açıp nefes vermeniz gerekir yine göğüs inip kalkmıyrsa hava ylu bir bje tarafından tıkanmıştır. Bu bjeyi çıkarmak için Heimlich manevrası yapılmalıdır.
Bğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı Bir nefes tplam 5 saniyelik bir zaman almalıdır. Dakikada 12 nefes suni slunum için yeterlidir. Her dakikada yani 12 nefeste bir nabız kntrlü yapmamız gerekir. Bunun sebebi slunumu durmuş bir insanın dlaşımının da her an durabilmesidir. Böyle bir durumda suni slunum bırakılmalı ve CPR a başlanmalıdır. Suni slunum aşağıdaki durumlar rtaya çıkana kadar devam etmelidir; Slunum başlarsa Nabzı durursa (CPR) Yerinize daha tecrübeli birisi gelirse Yrulursanız Suni Slunumda Dikkat Edilecekler: 1.5-2 saniyeden uzun hava verilmesi durumunda hava mideye dlar. 1 dakika snunda nabız kntrlünün ardından tekrar suni slunuma başlandığında hava ylunu açmak unutulmamalıdır. Yeterince açık değilse havayı zr üfleriz ve hava mideye gidebilir. Çk hızlı nefes verildiğinde artan hava basıncıyla hava akciğer yerine mideye dlabilir. Uzun ve yavaş nefes verimi basıncı artırmadan havanın ciğerlere ulaşmasını sağlar. Hava mideye giderse hasta kusabilir. Yan yatırmak gerekir (gastrik distensin). Bilinçsiz bir hasta kusarsa kusmuk akciğerlere kaçabilir (aspirasyn). Eğer byun ve murilikte prblemden şüpheleniyrsanız nazik hareket etmeye çalışın ama önemli lan slunumu sağlamak. Slunum varsa asla byna müdahale etmeyin. Heimlich Manevrası Heimlich manevrası diyaframa yüzeyden baskı uygulayarak ciğer içindeki havanın dışarı atılması ve böylece tıkanıklık yaratan bjenin hava ylunu terk etmesi esasına dayanır. Bilinçli ve bilinçsiz hastalarda farklı mettlarla uygulanır. (Şekil 5 ve 6) Kllarını kişinin belinden sar. Bir elini yumruk yap a. Bilinçli hasta: Yumruğunun baş parmak tarafını kişinin karnına, göbeğin hemen üstüne, göğüs kemiğinin alt ucunun altına yerleştir. Yumruğunu diğer elinle kavra. Kişinin karnını çabuk ve yukarı dğru bir hareketle sıkıştır. Her sıkış diğerinden ayrı ve tıkayan nesneyi yerinden ynatmak amaçlı lmalıdır. Yukarıda sıralanan bu işlemlere;
Bğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı Nesne çıkıncaya, kişi nefes almaya veya öksürmeye başlayıncaya, kişi bayılıncaya, yada tıp alanında uzman bir kişi devralıncaya kadar devam etmek gerekir. Şekil 5 : Bilinçli hasta b. Bilinçsiz hasta: Bilinçli hastadan farklı larak yatan bilinçsiz hastanın bacaklarının üstüne turmak gerekir. Ardından göğüs kafesinin altına 45 derecelik bir açıyla baskı uygulanır. Bundan 6-10 defa yaptıktan snra hava ylu tekrar kntrl edilmelidir. Eğer hala hastaya verilen nefesler göğüsün inip kalkmasını sağlamıyrsa heimlich manevrasına devam edilmelidir. Heimlich manevrasının ardından kazazede hayati tehlikeyi atlatsa da en yakın sağlık kuruluşuna götürülmelidir. Manevra sırasında iç rganlar zarar görmüş ve iç kanama meydana gelmiş labilir. Şekil 6 : Bilinçsiz Hasta Kanama Kntrlü CPR a başlamadan evvel mutlaka kanama kntrlü yapmak gerekir. Nabız yksa kanama sızma şeklinde gerçekleşir. Vücudumuzda 3 çeşit damar vardır. Bunlar kılcal, tplar ve atar damarlardır. Kılcal damarlarda meydana gelen kanamalar tehlikeli değildir burada kan akışı yavaş ve az lacağından pıhtı luşumuna vakit kalacak ve belirli bir süre snunda kanama duracaktır. Tplar damar kanamaları atar damar kanamalarına göre daha çk gözükür çünkü bu tip damarlar deri yüzeyine daha yakındır. Nabız varken tplar damar kanamaları sızma şeklinde lur. Atar damarlar kalpten vücuda ksijenli kan taşıyan önemli damarlardır. Kalpten geldikleri için
Bğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı basınçları daha fazladır ve nabız varken kanamaları fışkırma şeklinde lur. Bir anda çk kan kaybına hemraj denir. Diğer kanamalara göre daha tehlikelidir. Snu ölüme kadar gidebilir. Eğer yaranın üstündeki deri sararmış ve kaygansa bu bölgede bir iç kanama labilir. Acilen bir dktr tarafından hastaya müdahale edilmelidir. Dış kanamalar durdurulmadan CPR a başlanmamalıdır. En uygun işlem yaranın üstüne direkt basınç uygulamaktır. Şu adımlar izlenmelidir. Yaranın üstüne steril bir gazlı bezi bastırın Kırık lmasından şüphelenmiyrsanız yaralı bölgeyi kalp seviyesinin üstünde tutun. Bir bandajla gazlı bezi yaranın üstüne sabitleyin. Bandaj kanla ıslansa da kanlanmış bandajları yerlerinden çıkarmayın yeni gazlı bezler kyun. (Pıhtı luşumunu bzmamak için) İç Kanamalar: Ağır darbelerde veya kırıklarda iç kanama tehlikesi vardır. Hasta süratle şka yaklaşıyrdur. Başlıca belirtileri; deride renk kaybı, ilgili bölgede mrarma, yapışkan, nemli ve sğuk cilt. Hasta her an şka girebileceğinden şk için gereken ilk yardım yapılabilir. Buz acıyı azaltacaktır. Acilen tıp merkezine götürülmelidir. CPR (Cardi Pulmnary Resecuatin) CPR, kalp masajı ve suni slunumun kmbine bir şekilde yapılmasıdır. Kalp masajını suni slunum uygulamadan yapmak çk anlamlı lmayacaktır. Çünkü nabzı lmayan kazazedenin slunumu da 2-3 saniye içinde duracaktır. Slunumu ve nabzı lmayan kazazede klinik larak ölüdür. Biyljik ölüm ise 4-6 dakika snra beyin hücrelerinin geri dönüşsüz ölmesiyle rtaya çıkar ve 10 dakikanın üzerindeki sürelerde kesin larak gerçekleşir. Sğuk sularda vücut adaptasyn gösterip ksijen tüketimini azaltacağından süre 30 dakikaya kadar çıkabilir. Bu sebepten ancak sıcak ve ölü insanlar tam anlamıyla ölü kabul edilebilirler. Kalbin durmasının ardından 2.5-3 dakika hemen hemen beyinde hiç hasar meydana gelmez bu sebepten CPR a bu süre içinde başlamak gerekir. En prfesynelce yapılan CPR bile ancak %15 ranında kalbin çalışmasının yerini alabilir. CPR ın rtalama başarı yüzdesi %6 dır. CPR a başlamadan evvel nabzın atmadığından tamamen emin lunması gerekir aksi takdirde CPR yüzünden çalışan bir kalp durabilir. Eğer başlangıçta kalp düzensiz atıyrsa CPR a başlanmamalıdır. Kalbin kendini tparlama şansı sizin nu tparlamanızdan daha fazladır. CPR ın parçalarından biri lan kalp masajı şu şekilde yapılır; (Şekil 7) Sternumun ucundaki çentiği bul. İki parmak üstüne diğer elinin ayasının altını yerleştir. Elini çentiğin üstünden kaldır ve diğer elinin üstüne ky. Parmaklarını göğüs bölgesinden uzak tut. Bu nktada önem teşkil eden nktalarda biri klların kazazedenin vücuduna 90 derecelik bir açıyla durması gerektiğidir. Bu pzisynda sternuma bastırılır. Dirsekler kırılmadan belden güç alınarak bu işlem gerçekleştirilmelidir. Sternum 3-4 cm aşağı
Bğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı göçmelidir. Bu sırada kaburgalardan biri veya birkaçı kırılabilir bu kadar da önemli değildir. Çünkü nların yapılarından dlayı kemikler dışarı dğru kırılacak ve kalbe veya akciğerlere bir zararı lmayacaktır. Her vuruş sırasında tamamen geri çekilmek ama teması kaybetmemek gerekir. Elimizin kaymaması için hastanın üzerindekileri tamamen çıkarmamalıyız. Şekil 7 : Kalp Masajı Kalp Masajı Sırasında Dikkat Edilecekler: Vuruşlar sırasında elinizin pzisynunu kaybetmediğinden emin lun. Baskıyı direkt larak sternuma uygulayın. Baskıyı dik (90 derece) uygulayın. Vücudunuzun ağırlığını uygulayın (belden). Dirseklerinizi kırmayın aksi halde hmjen basınç uygulamanız engellenir ve çabuk yrulursunuz. Basınç sırasında kalpten kan bşalır, bıraktığınızda kan yeniden dlar. Ritim önemlidir. Bu yüzden her vuruş sırasında 1001, 1002, 1003, 1004 şeklinde sayın. 15 vuruş 10 saniye içinde bitmeli. CPR da Kalp Masajı Suni Slunum Devirleri: İlk değerlendirme sırasında slunumun durduğunu anladığınızda ilk iş larak 2 nefes vermiştiniz. Nabız kntrlünün ardından eğer nabız yksa 15 tane kalp masajı yapmak gerekmektedir. Ardından tekrar 2 nefes verilir ama arada nefes yllarının açılması unutulmamalıdır. Bu devirden tam 4 set yapılır (4 x 15 = 60 kalp masajı 5 x 2 = 10 suni slunum). 4 set snunda tekrar nabız kntrlü yapılır eğer nabız gelmemişse tekrar 4 lü sete geçilir. Bu işlemler sırasında slunum kntrlü yapmaya gerek yktur çünkü eğer slunum başladıysa bunu hemen suni slunum esnasında anlarız. Kalp Masajı Ne Zaman Bırakılmalı? Tıbbi yardım geldiğinde
Bğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı Yerinize ilk yardım bilen birisi geçtiğinde Yrulduğunuzda Ortam sizin için tehlikeli duruma geldiğinde iii. Tıbbi Yardım Çağırmak 1. Değerlendirme sırasında, kazazededen alınabilecek tüm bilgiler alındıktan snra, mümkün lduğunca çabuk yapılmalı. Kaza yerine ulaşıldığında insan sayısına göre yapılacak işler ve görev dağılımı farklılıklar gösterir. Müdahale edebilecek iki kişi varsa birisi ilk değerlendirmeyi yaparken diğerinin hemen yardım çağırması çk akıllıca lacaktır. Bunun yanında eğer tek kişi larak kaza yerinde bulunuluyrsa yapılması gereken önce hayati tehlikelere müdahale etmektir. Tıbbi yardım çağırmak bu tip bir durumda ikinci plana ertelenmelidir. 1. Değerlendirme snunda hayati tehlike yaratan faktörler rtadan kaldırılabilmişse yada öyle bir srunun varlığı tespit edilememişse tıbbi yardım çağırabilir. Tıbbi yardım çağırmaya giderken mutlaka yapılması gerekenlerden biri hastayı uygun pzisynda bırakmaktır. Bynundan ya da murgasından yaralanmış hastalara müdahale etmemek gerekir. Diğer hastaları ise yan çevirip bırakmak gerekir. Bu işlemin amacı hastanın kusma tehlikesine karşı bğulma ihtimalidir. Hastanın bilinci lsa da lmasa da bu yan yatırma işlemini uygulamak gerekir çünkü bilinci yerinde lan bir kazazedenin bilinci her an kayblabilir. iv. 2. Değerlendirme Hayati tehlikenin lmadığına karar verildiğinde 2. Değerlendirmeye başlanmalıdır. 2.Değerlendirme direk hayati tehlike yaratan etkenler rtadan kaldırıldığı zaman uygulanması gereken bir prsedürdür. Hayati tehlike yaratmasa da insan sağlığı için tehlikeli labilecek unsurları kntrl altına almaktır. Örnek larak ufak kanamalar (kılcal damarlardan) yada kırık çıkıklar söylenebilir. 2. Değerlendirmede ilk yapılması gereken hastayla ve yakındakilerle iletişim kurup kazayla ilgili geniş bilgi tplamaktır. Hasta kendi durumunu en iyi anlatabilecek durumda lan kişidir. Burada öğrenilmesi gereken hastanın hissettiği acılar ve ağrılar, herhangi bir alerjisi lup lmadığı (penisilin, krtizn) ve genel sağlık durumu (tedavi görüp görmediği) Slunum kalp atışı ve deri karakteristiği kntrl edilmelidir. Slunumda kntrl edilmesi gerekenler hırıltı, öksürük ve slunum sırasında acı lup lmadığıdır. Nabızda ise düzensizlik, zayıf nabız yada çk hızlı nabız tespit edilmelidir. Kanama sırasında nabız önce çk hızlanır snra yavaşlar. Deri karakteristiği kntrl edilirken başlıca nktalar şöyledir; Slunum zrluğu sırasında ksijensizlikten dlayı mrarma gözükebilir. Dlaşım bzukluklarında hastanın derisi beyaz-mr arası bir renk alır. Bu kntrl sırasında ayrıca bir iç kanama belirtilerine dikkat etmek gerekir. Derinin ısısında aşırı yükselme yani yüksek ateş vücutta ödem luştuğuna dair bir göstergedir. ŞOK Şkun sebebi ksijenin dlaşım sistemi tarafından dkulara gerektiği kadar iletilememesidir. Vücudun ksijensiz kalması bir takım seri reaksiynlar luşturur ve buna Şk denir.
Bğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı Başlıca nedenleri; İç ve dış kanama Yüksek acı veya krku Ağır kusma veya ishal Yanmadan dlayı vücut plazmasının aşırı kayblması Belirtileri ; Hızlı ve zayıf nabız Hızlı sluma ; sebebi vücutta azlığı çekilen ksijenin miktarını artırmaktır. Mrumsu sğuk cilt; vücut şk sırasında sadece yaşamsal rganlara kan akışı üzerine knsantre lur. Deriden çekilen kan, rengin mra dönmesini sağlar. Aşırı susama Bilinç kaybı İlkyardımı; Acil durum prtklünün aynen uygulanması gerekir. Hastayı gereksiz hareket ettirmekten kaçınılmalıdır. Mümkünse hastaya ksijen slutulur. Bunun dışında hastaya kendi istese bile yemesi için hiçbir şey vermemek gerekir. Eğer midede besin varsa vücut birde nunla uğraşmak zrunda kalır. Ayrıca muhtemel bir ameliyatta midenin bş lması gerekir. Üşümeye karşı üzerine battaniye örtülür ve şk sebebi ağır kanama ise kanamayla ilgili önlemler alınır. Kanın önemli lan iç rganlara gitmesini klaylaştırmak için kl ve bacaklar kalp seviyesinden yukarıda tutulur. Zrlanma ve Burkulmalar a. Ayak ve Ayak Bileği Kırıklarında İlkyardım Kişinin yaralanmış ayağındaki yaraların üzerine temiz bir mendil ya da pansuman kyup sarınız. Yumuşak kare şeklindeki bir yastığın rtasına ayağı yerleştiriniz. Yastığın kenarlarını önde birbirine yaklaştırınız, çengelli iğne ile tutturunuz. Gerekiyrsa üzerinden sargı bezi ile sarınız. Yastık içine kymadan önce buz uygulayınız. Kalp seviyesinin üzerinde tutunuz. v. Çıkıklarda İlkyardım Çıkık lan eklemi yerine kymaya çalışmayınız. Kırıkta lduğu gibi çıkık eklemi tespit ediniz. Çıkıktan şüphelendiğiniz zaman eklemde ve nun yanındaki kemiklerde kırığın ve eklem bağında yırtığın da labileceğini unutmayınız. Çıkık eklem üzerine yarım saat havluya sarılı buz trbası kyunuz. Yarım saatlik dinlenmeden snra tekrar yarım saat buz uygulayınız. Periytlar halinde bu işleme maksimum 24 saat devam ediniz. Kalp seviyesinin üzerinde tutunuz. Ortpedi ve travmatlji kliniğine gidiniz.
Bğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı vi. Burkulmalarda İlkyardım Burkulmuş eklemi hareket ettirmeyiniz. Eklem üzerine yarım saat havluya sarılı buz trbası kyunuz. Yarım saatlik dinlenmeden snra tekrar yarım saat buz uygulayınız. Periytlar halinde bu işlemi maksimum 24 saat lacak şekilde devam ediniz. Burkulmuş ayağınızın üzerine basmayınız. Kltuk değneği kullanınız. Burkulmuş ayağınızın altına 4-5 yastık kyarak kalp seviyesinin üzerine kaldırınız. Burkulmuş yerinizi sarkıtmayınız. Şişlik, kanama ve ağrı labilir. Burkulma klunuzda ise klunuzu kalp seviyesinde lacak şekilde tülbentle bynunuza asınız. Kesinlikle sıcak havlu ya da termfr uygulamayınız. Şişliğin artmasına yl açarsınız. Ovuşturmayınız. O ekleminizi dinlendiriniz. Elastik sargı ile sıkmayacak şekilde sarınız. Parmaklarınızı ynatarak kaslarınızı çalıştırınız. Böylece kasların pmpalayıcı etkisiyle şişliğin azalmasına çalışınız. Her burkulmanın altından bir kırık, çıkık ya da eklem bağı yırtığı çıkabileceğini unutmayınız. Ortpedi ve travmatlji kliniğine götürünüz. Kramplar 1. Önlemler Her an kramp girebileceği lasılığını düşünerek denizde yalnız larak uzağa açılmayınız. Kesinlikle alkl almış larak denize girmeyiniz. Kişiyi sakin larak yatırınız. 2. İlkyardım Bir elinizle kramp girmiş ayak ucundan tutup yukarı dğru bükerek nrmal durumuna getirmeye çalışınız. Diğer elinizle baldır kısmına hafifçe bastırınız. Eğer yüzüyrsanız sırtüstü yatarak dinleniniz. Sırtüstü yüzerek karaya çıkmaya çalışınız. Kramp girmiş kasın birkaç yerini çimdikleyiniz. Elinizin kenarı ile kramp girmiş kasın üzerine hafifçe vurunuz. El ayası ile kramp girmiş kası vuşturunuz. Kramp girmiş kasın üzerine havluya sarılmış termfr kyarak sıcak uygulayınız. Bundan snra tekrar masaj yapınız. Krampa neden fazla sıcak snucu su ve tuz kaybı labilir. 1litre su ya da ayrana 1 çeyrek çay kaşığı kadar tuz kyarak karıştırıp içiniz. Diğer mineralleri karşılamak için sda da içilebilir. Kramp geçtikten snra kramp giren ayak ve baldır kaslarınızı geriniz. Güneş Yanıkları Sğuk su ile ıslatılmış temiz bir bezi yanık yerin üzerine seriniz. Yanıklı kişinin ağrısını ve ateşini azaltmak için aspirin veriniz.
Bğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı Bir litre suya dörtte bir çay kaşığı tuz karıştırıp bl miktarda içiriniz. Ya da tuzlu ayran veriniz. Diğer mineralleri karşılamak için sda da içilebilir. Yanık yerin havayla temasını keserek yanıktan ileri gelen ağrıyı ve enfeksiyn riskini azaltmak için yanık pmadı kullanınız. Ağır durumlarda hastaneye gönderiniz. Kanamalar (kısa hatırlatmalar) Dış kanamalarda ilk yardım Yaralı bölgedeki giysileri çıkartınız veya kesiniz. i. Kanama az ise Ilık su ve sabun ile yarayı temizleyiniz. Yara üzerine enfeksiyna karşı krem sürünüz. Yarayı bandajla kapatınız. 3. Kanama çk ise Yara üzerine temiz bir bez veya pansuman kyarak bastırınız. Bez tamamen kanlandığında bezi kaldırmayınız. Üzerine bir başkasını kyunuz. Üstteki bezleri değiştirebilirsiniz. Kanamanın azalması için kanayan yeri kalp seviyesinden yüksekte tutunuz. Kanama bölgesi ile kalp arasındaki damarlara baskı uygulayınız. Açık yara üzerine tentürdiyt ve türevleri gibi maddeler kullanmayınız. Bunları sadece yaranın etrafını dezenfekte etmekte kullanınız. Bğulmalar: Bğulma çğu kişi tarafından akciğerlere su alınması şeklinde bilir. Ancak bu yanlışi bir kanıdır. Bğulma kuru larak gerçekleşir. İnsan gırtlağında bulunan epigltis (sürekli açık duran ve yutkunma sırasında sluk brusunu kapatan kapakçık) suyla temas ettiğinde refleks larak kapanır. Vücut tamamen ölmeden ve kaslar gevşemeden de açılmaz. Bu durumda suda bğulan kişi suyun altında 20 dk. kalsa bile hayata geri getirilebilir. Sğuk sularda rtaya çıkan Dalıcı Memeli Refleksi sayesinde bu süre daha da fazla artmaktadır. Bğulmada İlk Yardım Kazazede kuru rtama taşınır. Yan yatırılarak ağzındaki su bşaltılır. Heimlich manevrası ile epigltis açılır. İlkyardımın gerektirdiği Suni Slunum ve CPR uygulanır Zehirlenmeler Yemek zehirlenmeleri
Bğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı Yemek zehirlenmesinden şüpheleniyrsanız kendinizi zrlayarak kusun. Parmağınızı gırtlağınıza götürmek yardımcı lacaktır. Eğer kusamıyrsanız veya üzerinden 3 saatten fazla zaman geçtiyse yğurt veya aktif karbn(!) yiyin. Hemen tıbbi yardıma başvurun. Zehirli skmalar Hayvan skmalarında önce iğne veya kalıntılardan kurtulun. Deniz anası nematsitlerinden kurtulmak için bıçağın tersi ile derinizi tek yönlü kazıyın (kredikartı aynı etkiyi yaratacaktır). Deniz kestanesi dikenlerini çıkartmak için önce zeytin yağı ile bölgeyi kayganlaştırıp biraz bekleyin. Daha snra uygun bir cımbız ve iğne yardımı ile dikenleri kırmadan çıkartın. Çıkartılamayacak kadar küçük dikenler zamanla kendileri çıkarlar. Skmalardan kaynaklanan zehirlenmelerin sebepleri özel prteğinlerdir. Bu prteinlerin yapılarını bzmak etkilerini rtadan kaldırır. Bu nedenle skulan yer sirkeli su ile veya amnyak ile silinmelidir. (amnyak uzun süre yara üzerinde tutulmamalıdır) Daha snra denatürasyn işlemi daha geniş bir bölgede yaranın çevresini de kapsayarak sıcak tampn uygulanarak devam edilmelidir. Tıbbi yardıma başvurularak krtizn tedavisine başlanmalıdır. Dktrlar ve eğitim almış hemşireler dışında hiç kimsenin iğne yapma yetkisi yktur bu nedenle krtizn tedavisine siz başlayamazsınız ancak çğu sağlık cağında eksiklikler nedeniyle ilaç temin edilememektedir. Bu nedenle ilkyardım çantasında mutlaka krtizn bulundurun.
Bğaziçi Üniversitesi Yelken Takımı Özet Şekil 8 : İlkyardım Özet Tablsu