TEŞVİK SİSTEMİNDE TARIM YATIRIMLARI VE KONYA

TEŞVİK SİSTEMİNDE TARIM YATIRIMLARI VE KONYA 2009/15199 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar 16/07/2009 tarih ve 27290 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu Karar ile ekonomik kalkınmanın hızlandırılması, istihdamın artırılması, bölgeler arası gelişmişlik düzeyi farkının en aza indirilmesi ve sektörel olarak da yatırımların teşvik edilmesi amacıyla kalkınma planları, yıllık programlar ve uluslararası antlaşmalar dikkate alınarak hangi sektörlere hangi bölgelerde hangi koşullar ve asgari limitler altında destek verileceği anlatılmıştır. Söz konusu Karar a ilişkin uygulama usullerinin belirtildiği 2009/1 nolu Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ ise 28/07/2009 tarih ve 27302 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Geçtiğimiz iki yıllık uygulama sürecinde karar ve tebliğ üzerinde çeşitli değişiklikler yapılmıştır. Son olarak 14/04/2011 tarih ve 27905 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve 11/05/2011 tarihli 27931 sayılı 2011/1 nolu tebliğ ile değişiklikler yapılarak mevcut uygulamanın sınırları belirlenmiştir. Yatırım Teşvik si için başvurabilecekler şunlardır: Gerçek kişiler, adi ortaklıklar, sermaye şirketleri, kooperatifler, iş ortaklıkları, Kamu kurum ve kuruluşları, Kamu kuruluşu niteliğindeki meslek kuruluşları, Dernekler ve vakıflar, Yurt dışındaki yabancı şirketlerin Türkiye deki şubeleri. Birçok yatırım konusu ve sektör için çeşitli alt limitler belirlenmiş olan yeni teşvik sisteminde burada Tarım yatırımları açısından bir değerlendirme yapmak için ilgili kısımlar alınmıştır. Tarım sektörü açısından baktığımızda iki farklı teşvik sisteminden söz edilebilir. Bunlardan birincisi Teşvik Sistemi dir. Tarım ve Tarımsal Sanayi olarak geçen tarım yatırımlarını sınırlandırmak için teşvik edilmeyecek yatırımlar ile teşviki belirli şartlara bağlı yatırımlar belirlenmiştir. Teşvik Edilmeyecek Yatırımlar şunlardır: 1. Un, irmik (makarna imalatı ile entegre irmik yatırımları hariç), yem (balık unu, balık yağı, balık yemi ve entegre hayvancılık üretimi içindeki yem üretimi hariç), nişasta ve nişasta bazlı şeker, 2- Dışarıya yemek hizmeti sunan işletmeler (hazır yemek), 3- Küp şeker, 4-5 dekarın altındaki seracılık yatırımları, 5- Bitkisel üretim (5 dekar ve üstü seracılık yatırımları, kültür mantarı yetiştiriciliği ve entegre hayvancılık yatırımları içerisindeki yem bitkileri yetiştiriciliği hariç), 6- yatırımlar kapsamında teşvik edilecek entegre hayvancılık yatırımları ve şartlı desteklenecek hayvancılık yatırımları dışındaki hayvancılık yatırımları, 7-5 ton/gün ve altında üretim kapasitesine sahip süt işleme yatırımları. Teşviki Belirli Şartlara Bağlı Yatırım Konuları ise şunlardır: 1- Süt inekçiliği yatırımlarında asgari 150 büyükbaş süt inekçiliği ve süt mamulleri üretimi başlangıç olmak kaydıyla, yem ünitesi ve/veya soğuk hava deposu ile entegre olması şartı aranır. 2- Besicilik yatırımlarında asgari 150 büyükbaş/dönem besicilik ve kesimhane başlangıç olmak üzere, soğuk hava deposu ve/veya yem ünitesi ve/veya et mamulleri üretimi ile entegre olması şartı aranır. Yukarıda belirtilen teşvik edilmeyecek yatırım konuları ile aranan şartları sağlayamayan yatırım konuları hariç olmak üzere, asgarî sabit yatırım tutarının üzerindeki tüm yatırımlar (Asgari sabit yatırım tutarının 1. ve 2. bölgelerde birmilyon Türk Lirası, 3. ve 4. bölgelerde ise beşyüzbin Türk Lirası tutarında olması gerekir. Konya- Karaman TR52 Bölgesi 3. bölgede yer almaktadır.), bölgesel ayrım yapılmaksızın şu destek unsurlarından faydalanır: Gümrük Vergisi Muafiyeti Katma Değer Vergisi (KDV) istisnası

Tarımsal yatırımların teşvik kapsamında değerlendirilebileceği ikinci sistem ise Teşvik Sistemi dir. Yatırım teşvik uygulamalarına esas teşkil etmek üzere ülkemiz 2002/4720 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen İstatistikî Bölge Birimleri Sınıflandırması (İBBS)-Düzey 2 esas alınarak bölgelere ayrılmıştır. Yeni Teşvik Yasası açısından Türkiye 26 Düzey 2 bölgesi ve 4 ana bölgede tasnif edilmiştir. Bölgelerin gelişmişlik seviyelerine göre yardım yoğunlukları farklılaştırılmıştır. Ayrıca desteklenecek sektörler, bölgelerin potansiyelleri ve ekonomik ölçek büyüklükleri dikkate alınarak tespit edilmiştir.teşvikler bir ilin 1.,2.3. ve 4. bölgede olmasına göre değiştiği gibi, asıl olarak her Düzey 2 bölgesi bazında da değişmektedir. Yatırım Teşvik Uygulamalarında Bölgeler Her Düzey 2 bölgesi için belirlenen teşvik edilecek sektörler ve bunlar için gerekli asgari harcamalar için karar eki (EK-2 Bölge Bazında Desteklenecek Sektörler US 97 Ulusal Faaliyet ve Ürün Sınıflaması Kodlarıyla) listelere bakılması gerekmektedir. 26 alt bölgede belirlenen yatırım konuları için belirlenmiş asgari sabit yatırım tutarı ya da kapasiteyi sağlayan yatırımlar; KDV İstisnası Gümrük Vergisi Muafiyeti Faiz Desteği (3. ve 4.Bölgelerde) Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği Kurumlar/Gelir Vergisi İndirimi Yatırım Yeri Tahsisi destek unsurları ile desteklenmektedir. Tarım açısından desteklere baktığımızda bölgesel teşviklerde iki yatırım türü altında toplanmaktadır. Bunlar seracılık ve hayvancılık yatırımlarıdır. Seracılık yatırımları bazı bölgelerde desteklenen yatırımlar arasına alınmıştır. Son düzenlemeye göre 1. ve 2. Bölgede 40 dekar, 3. Bölgede 20 dekar ve 4. Bölgede 10 dekar üzerindeki yatırımlar bölgesel destek unsurlarından faydalanabilmektedir. TR52 Konya - Karaman bölgesinde Seracılık yatırımları bölgesel olarak teşvik edilecek konular arasında yer almamaktadır. Hayvancılık yatırımları ise 2009/1 sayılı Tebliğ de belirtilen entegrasyon şartlarını sağlaması halinde desteklenmektedir.

Entegre Yatırımlar; a) Süt hayvancılığı yatırımlarında; Süt hayvanı yetiştiriciliği ve süt mamulleri üretimi (5 ton/gün üzeri süt işleme) başlangıç olmak kaydıyla, yem ünitesi ve/veya soğuk hava deposu ile entegre, I. ve II. Bölge için asgari 500 büyükbaş-2.000 adet küçükbaş, III. ve IV. Bölge için asgari 300 büyükbaş-1.000 adet küçükbaş. b) Besicilik yatırımlarında; Besicilik ve kesimhane başlangıç olmak kaydıyla, soğuk hava deposu ve/veya yem ünitesi ve/veya et mamülleri üretimi ile entegre, I. ve II. Bölge için asgari 700 büyükbaş/dönem-2.000 küçükbaş/dönem, III. ve IV. Bölge için asgari 500 büyükbaş/dönem-1.000 küçükbaş/dönem. c) Damızlık hayvan yetiştiriciliği yatırımlarında; Damızlık büyükbaş, küçükbaş hayvan yetiştiriciliği ile damızlık tavuk ve hindi yetiştiriciliği yatırımları proje bazında yem ünitesi (yem bitkileri yetiştiriciliği veya yem üretimi) ile birlikte, I. ve II. Bölge için asgari 500 büyükbaş-2.000 küçükbaş/dönem, III. ve IV. Bölge için asgari 300 büyükbaş-1.000 küçükbaş/dönem. d) Et yönlü kanatlı yetiştiriciliğinde; Hindi veya et yönlü tavuk yetiştiriciliği ve kesimhane başlangıç olmak kaydıyla, ileri işleme veya soğuk hava deposu veya yem tesisi ile entegre, Yumurta yönlü kanatlı yetiştiriciliğinde; Yumurta tavuğu yetiştiriciliği, yem veya soğuk hava deposu veya yumurta tasnif ve paketleme ile entegre, Bütün bölgeler için asgari 200.000 adet/dönem. olarak belirlenmiştir. Teşvik sisteminde 3. Bölgede yer alan TR52 Konya - Karaman Bölgesi için özetleyecek olursak; Entegre hayvancılık yatırımları (entegre damızlık hayvancılık yatırımları dahil) süt inekçiliği entegre tesislerinde 300 büyükbaş, büyükbaş besicilik entegre tesislerinde 500 büyükbaş/dönem entegre damızlık büyükbaş hayvan yetiştiriciliği 300 büyükbaş/dönem, entegre damızlık küçükbaş hayvan yetiştiriciliği 1.000 küçükbaş/dönem, süt ve et yönlü küçük baş entegre tesislerinde 1000 küçükbaş/dönem kanatlı entegre tesislerinde 200.000 adet/dönem olarak belirlenmiştir.

DÜZENLENEN TEŞVİK BELGELERİ ANALİZİ Yeni teşvik sistemine göre yatırım teşvik belgeleri 1 Ağustos 2009 tarihinden itibaren verilmeye başlanmıştır. Tarım yatırımlarını Bitkisel Üretim ve Hayvancılık olarak incelediğimizde 31 Ekim 2011 tarihine kadar toplam 788 belgenin alındığı görülmektedir. Toplam Sabit Yatırım Tutarı ise 4.596.464.732 TL olmaktadır. TÜRKİYE GENELİ KONYA Sabit Yatırım (TL) Sabit Yatırım (TL) % % TARIM Toplam 4.596.464.732 788 807.678.428 17,6 133 16,88 429.389.723 180 7.711.000 1,8 1 0,56 4.167.075.009 608 799.967.428 19,2 132 21,71 Tarım yatırımları için düzenlenen belgelerin türüne baktığımızda çoğunluğunun bölgesel olduğu görülmektedir. Sabit yatırım tutarına göre %91, alınan belge sayısına göre ise % 77 sini bölgesel teşvik belgeleri oluşturmaktadır. Türkiye i Tarım Yatırımları Türkiye i Tarım Yatırımları %9 %91 180; %23 608; %77 Konya özelinde baktığımızda ise alınan 133 belge ile 807.678.428 TL toplam sabit yatırım yapılması öngörülmektedir. 1 genel teşvik belgesi haricinde tamamı bölgesel teşvik kapsamındadır. Bu açıdan baktığımızda bölgesel teşvik unsurlarının tarımsal yatırımlar açısından ilimizde ilgi gördüğü söylenebilir. Konya Tarım Yatırımları Konya Tarım Yatırımları %1 1; %1 %99 132; %99

Tarım yatırımlarının dağılımına baktığımızda ise hayvancılık yatırımları ağırlık kazanmaktadır. TÜRKİYE GENELİ Sabit Yatırım (TL) Sabit Yatırım (TL) % KONYA TARIM Toplam 4.596.464.732 788 807.678.428 17,6 133 16,9 Hayvancılık 3.904.330.663 556 799.967.428 20,5 132 23,7 Bitkisel Üretim 692.134.069 232 7.711.000 1,1 1 0,5 Sabit yatırım tutarları bazında %85 olan Hayvancılık yatırımları belge sayısına göre %71 görünmektedir. Hayvancılık yatırımlarında belge başına ortalama 7 milyon TL civarında yatırım yapılırken, bitkisel üretim yatırımlarında belge başına ortalama 3 milyon TL yatırım yapılmaktadır. % Türkiye i Tarım Yatırımları (Yatırım Türüne Göre) Türkiye i Tarım Yatırımları (Yatırım Türüne Göre) %85 %15 556; %71 232; %29 Hayvancılık Bitkisel Üretim Hayvancılık Bitkisel Üretim Konya özelinde baktığımızda ise alınan 1 bitkisel üretim yatırımı haricinde 132 yatırımın hayvancılık kapsamında yapıldığı görülmektedir. türüne göre de yapılan tüm hayvancılık yatırımlarının bölgesel, bitkisel üretim yatırımlarının ise genel teşvik kapsamında olduğunu söyleyebiliriz. Konya Tarım Yatırımları (Yatırım Türüne Göre) Konya Tarım Yatırımları (Yatırım Türüne Göre) %99 %99 %1 %1 Hayvancılık Bitkisel Üretim Hayvancılık Bitkisel Üretim

Bitkisel Üretim Yatırımları Bitkisel üretim konusunda Türkiye genelinde toplam 232 belge alınmıştır. Bitkisel üretim yatırımlarının dağılımına baktığımızda büyük bir kısmının seracılık yatırımlarından oluştuğunu görmekteyiz. Seracılık yatırımları bazı bölgelerde desteklenen yatırımlar arasına alınmıştır. Son düzenlemeye göre 1. ve 2. Bölgede 40 dekar, 3. Bölgede 20 dekar ve 4. Bölgede 10 dekar üzerindeki yatırımlar bölgesel destek unsurlarından faydalanabilmektedir. Bu nedenle seracılık alanında alınan yatırım teşvik belgelerinden bölgesel teşvik belgesi alanların sayısı 95 iken toplam sabit yatırım tutarı 518.187.935 TL olmuş, genel teşvik belgesi sayısı ise 137 iken toplam sabit yatırım tutarı 173.946.134 TL olmuştur. TÜRKİYE GENELİ KONYA Sabit Yatırım (TL) Sabit Yatırım (TL) % Bitkisel Üretim 692.134.069 232 7.711.000 1,1 1 0,5 173.946.134 137 7.711.000 4,4 1 0,7 518.187.935 95 0 0,0 0 0,0 Serada bitkisel yetiştiricilik 663.636.698 219 7.711.000 1,2 1 0,5 Kültür mantarı yetiştiriciliği 5.170.000 2 0 0,0 0 0,0 Hasat ve hasatla ilgili hizmetler 4.976.134 5 0 0,0 0 0,0 Diğer 18.351.237 6 0 0,0 0 0,0 % Bitkisel Üretim Yatırımları Bitkisel Üretim Yatırımları %25 %75 137; %59 95; %41 Bitkisel Üretim Yatırımları Bitkisel Üretim Yatırımları 96% 4% 1% 1% 2% 219; %94 13; %6 2; %1 5; %2 6; %3 Seracılık Kültür Mantarı Hasat Diğer Seracılık Kültür Mantarı Hasat Diğer

Konya ilimizde Seracılık yatırımları bölgesel olarak teşvik edilecek konular arasında yer almamaktadır. Bölgemizde bu alanda 1 yatırım teşvik belgesi ile 7.711.000 TL sabit yatırım tutarında genel teşvik belgesi alınmıştır. Hayvancılık Yatırımları Hayvancılık yatırımları konusunda Türkiye genelinde toplam 556 belge alınmıştır. Hayvancılık yatırmalarının belge türüne göre dağılımına baktığımızda bölgesel teşvikler ağırlık kazanmaktadır. TÜRKİYE GENELİ Sabit Yatırım (TL) KONYA Sabit Yatırım (TL) % TARIM - Hayvancılık 3.904.330.663 556 799.967.428 20,5 132 23,7 255.443.589 43 0 0,0 0 0,0 3.648.887.074 513 799.967.428 21,9 132 25,7 Süt Hayvancılığı 2.920.334.286 453 665.629.448 22,8 125 27,6 Süt Büyükbaş 2.890.649.286 448 655.629.448 22,7 124 27,7 Süt Küçükbaş 29.685.000 5 10.000.000 33,7 1 20,0 Besicilik (Et Yönlü) 222.013.330 19 123.873.430 55,8 5 26,3 Et Büyükbaş 217.273.330 18 123.873.430 57,0 5 27,8 Et Küçükbaş 4.740.000 1 0 0,0 0 0,0 Damızlık 514.145.301 49 10.464.550 2,0 2 4,1 Damızlık Büyükbaş 456.024.734 40 10.464.550 2,3 2 5,0 Damızlık Küçükbaş 11.310.814 5 0 0,0 0 0,0 Damızlık Kanatlı 46.809.753 4 0 0,0 0 0,0 Kanatlı 247.837.746 35 0 0,0 0 0,0 Et Yönlü Kanatlı 132.463.073 11 0 0,0 0 0,0 Yumurta Yönlü Kanatlı 115.374.673 24 0 0,0 0 0,0 % Toplam 3.648.887.074 TL sabit yatırım tutarı ile 513 bölgesel yatırım teşvik belgesi alınırken, 255.443.589 TL sabit yatırım tutarı ile 43 genel teşvik belgesi alınmıştır. Hayvancılık Yatırımları Hayvancılık Yatırımları %7 %93 43; %8 513; %92

Hayvancılık Yatırımları Hayvancılık Yatırımları 6% 19; %3 75% 25% 13% 6% 453; %81 103; %19 49; %9 35; %6 Süt Et Damızlık Kanatlı Süt Et Damızlık Kanatlı Türkiye genelinde hayvancılık yatırımlarını alt yatırım alanlarına göre incelediğimizde süt hayvancılığı yatırımlarının başı çektiği görülmektedir. Bunu damızlık hayvan yetiştiriciliği, Kanatlı hayvan yetiştiriciliği (et yönlü ve yumurta yönlü) ve besicilik takip etmektedir. Bu durum gelecek dönemde süt üretiminde diğerlerine göre çok daha hızlı bir artış olacağını göstermektedir. Ancak süt hayvancılığı için de damızlık yetiştirilmesi hususu önem arz etmektedir. Aksi takdirde işletmeler ihtiyaçları olan hayvanları yerli kaynaklardan sağlayamayacak, ithal yoluna baş vuracak yada hedeflenen sürede taahhüt edilen yatırımı gerçekleştirmede zorlanacaktır. Süt hayvancılığı yatırımlarına baktığımızda 2.920.334.286 TL toplam sabit yatırım tutarı ile 453 belge alındığını görmekteyiz. Süt hayvancılığı yatırımlarının alt kollarına baktığımızda ise bu yatırımların %99 unu büyükbaş süt hayvancılığı yatırımları oluşturmaktadır. Bu alanın diğerlerine göre baskın olmasının sebebi bu yatırımlar için belirlenen alt limitlerin besicilik yatırımlarına göre 200 büyükbaş daha az olması ile damızlık ve besicilik yatırımlarının bu kapasitelerle minimum yatırım tutarlarının daha yüksek olmasıdır. Karşımıza çıkan bu tablo birçok yatırımcının teşviklerden bir an önce faydalanabilmek için minimum yatırım gerektiren alanı seçmeleri olarak değerlendirilebilir. Bu alanda ciddi fizibilite çalışmaları yapılarak büyük çaplı yatırımlar da planlanmıştır. Özellikle Sütaş tarafından Aksaray da gerçekleştireceği 164 milyon TL lik dev yatırımı öne çıkmaktadır. Et Yönlü Besicilik yatırımlarına baktığımızda ise 222.013.330 TL toplam sabit yatırım tutarı ile 19 belge alındığını görmekteyiz. Et yönlü besicilikte de yatırımların %98 ini büyükbaş besiciliği yatırımları teşkil etmektedir. Bu alanda en büyük yatırım Konya firması olan Panagro Tarım tarafından gerçekleştirilecektir. Sabit yatırım tutarı 65 milyon TL civarında olan bu yatırımı Banvit, Coşkun Et, Enka Süt ve Selet yatırımları takip etmektedir. Damızlık hayvan yetiştiriciliği yatırımlarına baktığımızda 514.145.301 TL toplam sabit yatırım tutarı ile 49 belge alındığını görmekteyiz. Tüm yatırım teşvik belgeleri bölgesel teşvik kapsamında alınmıştır. Damızlık hayvan yetiştiriciliği yatırımlarında da büyükbaş damızlık yetiştiriciliği toplam sabit yatırımın %88 ini oluşturmaktadır. Bu alanda Sütaş tarafından gerçekleştirilecek 110 milyon TL lik yatırım dikkat çekmektedir. Kanatlı yetiştiriciliğinde ise 247.837.746 TL toplam sabit yatırım tutarı ile 35 belge alındığını görmekteyiz. Bu belgelerin tamamı bölgesel teşvik kapsamında alınmıştır. Bu alanda et yönlü kanatlı yetiştiriciliği 11 belge ile toplam sabit yatırımların % 53 ünü oluşturmaktadır. Bu alanda ise Beypi tarafından gerçekleştirilecek 44 milyon TL lik yatırım başı çekmektedir. Matlı Yem de 25 milyon TL lik yatırımla beyaz et sektörüne giriş yapmış bulunmaktadır. Yumurtacılık yatırımları ise 24 belge ile toplam sabit yatırımların % 47 sini oluşturmaktadır. Et yönlü kanatlı yetiştiriciliği için belge başına ortalama sabit yatırım tutarı 12 milyon TL iken yumurtacılık yatırımları için bu değer 4,8 milyon TL civarındadır.

Hayvancılık Yatırımlarında Konya Konya ilimizde alınan 132 adet belgenin toplam sabit yatırım tutarı 799.967.428 TL olup tamamı bölgesel teşvik kapsamında alınmıştır. Konya dan alınan belgeler Türkiye genelindeki hayvancılık alanında alınan belgelerin % 23,7 sini ve toplam sabit yatırım tutarının % 20,5 ini oluşturmaktadır. Yani bu alanda yapılacak Türkiye genelindeki yatırımların beşte biri Konya ilinde gerçekleştirilecektir. Konya Hayvancılık Yatırımları Konya Hayvancılık Yatırımları 83% 16% 1% 125; 95% 5; 4% 2; 1% Süt Et Damızlık Süt Et Damızlık Konya da hayvancılık yatırımlarını alt yatırım alanlarına göre incelediğimizde süt hayvancılığı yatırımlarının Türkiye genelinde olduğu gibi ilimizde de büyük kısmını oluşturduğu görülmektedir. Bunu besicilik ve damızlık hayvan yetiştiriciliği takip etmektedir. İlimizde günümüze kadar entegre kanatlı hayvan yetiştiriciliği (et yönlü ve yumurta yönlü) alanında yatırım teşvik belgesi alınmamıştır. Konya da sabit yatırım tutarına göre hayvancılık yatırımlarının %83 ünü, belge sayısına göre ise %95 ini oluşturan süt hayvancılığı yatırımlarına baktığımızda 665.629.448 TL toplam sabit yatırım tutarı ile 125 belge alındığını görmekteyiz. Süt hayvancılığı yatırımlarının alt kollarına baktığımızda ise yine Türkiye geneline paralel olarak bu yatırımların %98 ini büyükbaş süt hayvancılığı yatırımları oluşturmaktadır. Konya da da büyükbaş süt hayvancılığı yatırımlarının diğerlerine göre baskın olmasının sebebi bu yatırımlar için belirlenen alt limitlerin besicilik yatırımlarına göre 200 büyükbaş daha az olması ile damızlık ve besicilik yatırımlarının bu kapasitelerle minimum yatırım tutarlarının daha yüksek olması ilk faktör olarak değerlendirilebilir. Bunların yanı sıra ilimizde kuruluş faaliyetleri yürütülen Organize Hayvancılık Bölgesi faktörü de etkili olmuştur. Bu bölgede yatırım teşvik belgesi ile yatırım yeri tahsisi avantajından faydalanmak isteyen yatırımcıların %85 i gibi büyük bir çoğunluğu alt sınır olan 300 büyükbaş kapasiteli yatırımlar için başvurmuşlardır. Küçükbaş süt üretiminde ise koyun sütü üretimi için alınan 10 milyon TL lik yatırım teşvik belgesi ile Meysüt, bu alanda yapılacak en büyük yatırım olarak dikkat çekmektedir. Konya da et yönlü besicilik yatırımlarına baktığımızda 123.873.430 TL toplam sabit yatırım tutarı ile 5 belge alındığını görmekteyiz. Bu alanda Türkiye genelinde toplam sabit yatırım tutarının %56 sı ilimizde gerçekleştirilecektir. Bu alanda en büyük yatırım Konya firması olan Panagro Tarım tarafından gerçekleştirilecektir. Sabit yatırım tutarı 65 milyon TL civarında olan bu yatırımla bölgenin et üretiminde merkez olması yolunda sağlam bir adım atılmış olacaktır. Ayrıca 26 milyon TL lik yatırımı ile Enka Süt bu alanda Banvit ve Coşkun Et in arkasından dördüncü gelmekte, 17 milyon TL lik yatırımla da Selet beşinci sırada yer almaktadır. Konya da et yönlü besicilikte yatırımların tamamının büyükbaş besiciliği yatırımları teşkil etmektedir. Ancak Selet tarafından gerçekleştirilecek yatırım içerisinde Sığır (saf kültür) 6000 ADET/DÖNEM yanı sıra Yerli Koyun 8000 ADET/DÖNEM yatırımı da yer almaktadır. Bu yatırım sabit yatırım tutarı net olarak büyükbaş ve küçükbaş arasında bölünemediği için büyükbaş yatırımları arasında değerlendirilmiştir.

Damızlık hayvan yetiştiriciliği yatırımlarına baktığımızda ise 10.464.550 TL toplam sabit yatırım tutarı ile 2 adet belge alındığını görmekteyiz. Bu iki yatırım da büyükbaş damızlık yetiştiriciliği alanındadır. Küçükbaş damızlık yetiştiriciliği ve kanatlı damızlık yetiştiriciliği alanlarında başvuru yapılmamıştır. Bu durum ilimizde yapılacak olan süt hayvancılığı yatırımları ve et yönlü besicilik yatırımlarının sürdürülebilirliği açısından sıkıntı arz etmektedir. Ülke genelinde de bu alanda özellikle süt sığırcılığına olan yoğun talebi karşılayacak damızlık süt sığırcılığı yatırımları yapılmamaktadır. Böyle bir tablo karşımıza orta vadede işletmelerin daha fazla ithal damızlık hayvan ihtiyacını doğurabilir. İl ekonomisi açısından düşünülecek olursa yerli işletmelerden damızlık hayvan ihtiyacı karşılanacak olsa bile farklı illerden temin edilmesi söz konusu olacaktır. Konya da entegre kanatlı hayvan yetiştiriciliği (et yönlü ve yumurta yönlü) alanında bugüne kadar yatırım teşvik belgesi alınmamış olması dikkat çekicidir. Özellikle yumurta üretiminde irili ufaklı 150 işletmenin bulunduğu Konya, günlük 8-9 milyon adet yumurta üretimiyle sektörde Türkiye'nin önde gelen merkezlerinden biri olduğu bilinmektedir. TÜİK verilerine göre 2009 yılında 1.950.274.000 adet yumurta üretimi ve %14,2 lik pay ile Türkiye de ilk sırada yer almaktadır. İlk Yumurta Üreticileri Birliği kurulan, ilk yumurta ihracatını yapan il Konya dır. Şuan Irak başta olmak üzere Libya, İran, Azerbaycan, Türkmenistan ve Gürcistan gibi birçok ülkeye yumurta ihraç edilmektedir. Konya nın bu alanda rakipleri olan Afyon, Balıkesir ve Ankara illerinde yaklaşık toplamda 20 şer milyon TL lik yatırım teşvik belgeleri alınmıştır. Bu alanda hızla artan rekabete Konya firmalarının kayıtsız kalması düşündürücüdür. Firmaların belge almama sebepleri detaylı olarak incelenmeli, bilgi eksikliği varsa gerekli bilgilendirme faaliyetleri yürütülmelidir. Arif KÖSEOĞLU Konya Yatırım Destek Ofisi 20.12.2011