IÇINDEKILER GİRİŞ l 5271 SAYILI TCK'da BİLİRKİŞİNİN BİLMESİ GEREKENLER 3 Ceza Sorumluluğunun Şahsîliği 3 Kast 3 Taksir 3 Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Suç 4 Taksirle Öldürme 4 CMK'da BİLİRKİŞİLİK 7 Bilirkişilere Uygulanacak Hükümler 7 Bilirkişinin Atanması 7 Bilirkişi Olarak Atanabilecekler 7 Bilirkişiliği Kabul Yükümlülüğü 8 Atama Kararı ve İncelemelerin Yürütülmesi 8 Bilirkişi Raporu, Uzman Mütalaası 9 Duruşmada Bilirkişinin Açıklaması 10 Bilirkişinin Reddi 10 Bilirkişilikten Çekinme, Bilirkişi Olarak Dinlenemeyenler 11 Görevini Yapmayan Bilirkişi Hakkındaki İşlem 11 Bilirkişi Gider ve Ücreti 11 2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU VE YÖNETMELİĞİ 13 BİRİNCİ KISIM Genel Esaslar Amaç ve Kapsam Amaç 13 Kapsam 13 Tanımlar Tanımlar 15 İKİNCİ KISIM Kurullar, Kuruluşlar, Komisyonlar, Görev ve Yetkileri Görevli Kurullar ve Kuruluşlar 36
VI Emniyet Genel Müdürlüğü'nün, merkez, bölge, il ve ilçe trafik kuruluşları, görev ve yetkileri 40 Trafik zabıtasının, görev ve yetki sınırı ile genel zabıtanın trafik hizmetlerini yürütmeye ilişkin yetkisi 42 Karayolları Genel Müdürlüğü'nün görev ve yetkileri 46 Milli Eğitim, Sağlık ve Ulaştırma Bakanlıklarının görev ve yetkileri 48 Tarım, Orman ve Köyişleri Bakanlığı'nın görev ve yetkileri 51 Belediye trafik birimleri, görev ve yetkileri 52 İl ve İlçe Trafik Komisyonları 55 5216 sayılı BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KANUNU 58 Ulaşım hizmetleri 58 ÜÇÜNCÜ KISIM Karayolu Trafik Güvenliği, Trafik İşaretleri, Yapı ve Tesisler Karayolu trafik güvenliği 59 Karayolu yapısı ve trafik işaretlerinin korunması 60 Trafik işaretleri 61 Karayolu dışında, kenarında veya üzerindeki diğer levhalar, ışıklar ve işaretlemeler 61 Belediye sınırları dışında karayolu kenarındaki yapı ve tesisler 63 Belediye sınırları içinde bulunan karayolu kenarındaki yapı ve tesisler 64 DÖRDÜNCÜ KISIM Tescil ve Trafik Belgeleri, Tescil Plakaları, Motorlu Araçlara Ait Şartlar ve Muayene Tescil ve Trafik Belgeleri, Tescil Plakaları Tescil belgesi alma zorunluluğu 66 Tescil süreleri, satış ve devirler, noterlerin sorumluluğu ile ilgili esaslar 67 Trafik belgesi ve tescil plakası alma zorunluluğu Belge ve plaka vermeye yetkili kuruluşlar g6 Belge ve plakaların araçlar üzerinde bulundurulması zorunluluğu 88 Trafik belgesi verilmesi için zorunlu belgeler: 96 Geçici trafik belgeleri ile geçici tescil plakaları 96 Araçlara ait trafik ayırım işaretleri ve diğer işaretler 100 Tanınma işaretleri 101 Devlet malı araçların ayırım işaretleri ve tescil plakaları 102
Vıı Motorlu Araçlara Ait Şartlar Araçların karayoluna uygunluğu ve teknik esaslar 103 Araçların teknik şartlara uygunluğu 103 Araçlarda bulundurulması zorunlu gereçler 104 Adres değiştirme ve araçlar üzerindeki değişiklikleri bildirme 106 Taşınması özel izne bağlı yükler 106 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Araçların Muayenesi ve Muayeneye Yetkili Kuruluşlar Araçların muayenesi 107 Muayeneye yetkili kuruluşlar 108 BEŞİNCİ KISIM Sürücü Belgeleri ve Sürücüler Sürücü belgesi alma zorunluluğu 111 Sürücü belgesi alması zorunlu olmayanlarda aranacak şartlar 112 Sürücü belgesi sınıfları 112 Sürücü belgelerine ait esaslar 114 Dış ülkelerden alınmış olan sürücü belgeleri 117 Sürücü adaylarında aranacak şartlar 119 Sürücülerin sınavları ve sürücü belgelerinin verilmesi esasları 122 Askeri araç sürücülerinin sınavları 126 Adres değişikliklerinin bildirilmesi ve sürücü belgelerinin taşınması zorunluluğu 126 Sağlık şartlarında sonradan meydana gelen değişiklikler ile sahte olan, hile ile alman veya şartlarına uygun olmadan verilen sürücü belgeleri 127 ALTINCI KISIM Trafik Kuralları Genel Kurallar Karayollarında trafiğin akışı 129 Trafik işaretlerine uyma 131 A- TRAFİK POLİSİNİN TRAFİĞİ YÖNETMESİ 133 B- IŞIKLI TRAFİK İŞARET CİHAZLARI 135 C- TRAFİK İŞARET LEVHALARI 138 1- TEFILİKE UYARI İŞARETLERİ 138 2- TRAFİK TANZİM İŞARETLERİ 142
Vııı 3- TRAFİK BİLGİ İŞARETLERİ 145 4- DURAKLAMA VE PARK İŞARETLERİ 148 5- OTOYOL İŞARETLERİ 149 YATAY İŞARETLER 150 Alkollü içki, uyuşturucu veya keyif verici maddelerin etkisi altında araç sürme yasağı 153 Sürücülerin alkol kontrolleri ve itiraz hallerinde yapılacak işlemler 157 ALKOLMETRE VE ÖZELLİKLERİ 159 PROMİL NEDİR? 163 ALKOLÜN İNSAN ÜZERİNDEKİ OLUMSUZ ETKİLERİ 163 Taşıt kullanma sürelerine uyma zorunluluğu 164 Hız kuralları Hız sınırları 168 Yeni Hız Limit Tablosu. (01 EYLÜL 2010) 169 Hız Limitlerini %10 ile %30 aşılması durumunu gösterir liste 171 TAKOĞRAF VE ÖZELLİKLERİ 172 TAKOĞRAF KAĞIDI ÜZERİNDE SÜRÜCÜLER TARAFINDAN YAPILAN OYNAMALAR ve POLİSİN HAREKET TARZI 175 Hız sınırlarına uyma 177 Hızın gerekli şartlara uygunluğunu sağlamak 177 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Sürücülerin Uyacağı Diğer Kurallar Dönüş Kuralları 180 Geçme kural ve yasakları 182 Geçilen araçlara ait kurallar 185 Şerit izleme, gelen trafikle karşılaşma, araçlar arasındaki mesafe, yavaş sürme ve geçiş kolaylığı sağlama 186 Kavşaklarda geçiş hakkı 188 indirme ve bindirme kuralları 190 Duraklama ve park etme 190 Duraklamanın yasak olduğu yerler 191 Park etmenin yasak olduğu yerler ve haller 192 Karayolu üzerinde park etme izni verilmeyen araçlar 197 Araçların ışıklandırılması 198 Işıkların kullanılması 199 Araçların yüklenmesi 201
IX Bisiklet, motorlu bisiklet ve motosiklet sürücüleri ile ilgili kurallar 212 Araç manevralarını düzenleyen kurallar 214 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Yayalar, Hayvanla Çekilen veya Elle Sürülen Araçlarla Hayvan Sürücüleri ve Yarışlar Hakkında Kurallar Yayaların uyacakları kurallar 216 Hayvanla çekilen, elle sürülen araçları sürenler ile hayvan sürücülerine ait kurallar 218 Yarış ve koşulara ait kurallar 220 BEŞİNCİ BÖLÜM Çeşitli Kurallar Geçiş üstünlüğüne sahip araçlar ve sürme kuralları 221 Ses, müzik, görüntü ve haberleşme cihazlarının kullanılması 224 Tedbirsiz ve saygısız araç sürme 225 Yaya ve okul geçitleri 225 Okul taşıtları 226 Demiryolu geçitleri 227 Çocuk, hasta ve sakat taşıtları, gözleri görmeyen yayalar, yürüyüş kollan 228 Sürücülerin ve yolcuların koruyucu tertibat kullanma zorunluluğu 229 Karayolu üzerindeki park yerlerinde ücret almaya yetkililer 243 Diğer kurallar 243 YEDİNCİ KISIM Trafik Kazaları Trafik kazalarına karışanlar ile ilgili kurallar 244 MADDİ HASARLI TRAFİK KAZASI TESPİT TUTANAĞI DÜZENLERKEN DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR 247 Trafik kazalarında yükümlülük 248 Trafik kazalarına el koyma ve bilirkişilik 249 Trafik kazalarında sürücü kusurlarının tespiti ve asli kusur sayılan haller 253 SEKİZİNCİ KISIM Hukuki Sorumluluk ve Sigorta İşleten ve Araç İşleticisinin Bağlı Olduğu Teşebbüs Sahibinin Hukuki Sorumluluğu İşleten ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin hukuki sorumluluğu 256
X İşletenin veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin sorumluluktan kurtulması veya sorumluluğun azaltılması 257 Genel hükümlerin uygulanması 257 Zarar verenlerin birden fazla olması 257 İşletenler veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahipleri arasında zararın tazmini 258 Maddi ve manevi tazminat 258 Sigorta Mali sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğu 259 Zorunlu mali sorumluluk sigortası dışında kalan hususlar 260 En az sigorta tutarları 260 Sigorta sözleşmesinin verilmesi ve işletenin değişmesi halinde yapılacak işlemler 260 Tazminatın azaltılması veya kaldırılması sonucunu doğuran haller 261 Zarar görenlerin çokluğu 261 Doğrudan doğruya talep ve dava hakkı 261 Sağlık hizmet bedellerinin ödenmesi: 261 Tazminat ve giderlerin ödenmesi 262 İhtiyari mali sorumluluk sigortasına uygulanacak hükümler 263 Sigorta sözleşmesi yapmaya yetkili sigorta şirketleri ve sigorta yapma zorunluluğu 263 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Özel Durumlar Motorlu araç römorkları 263 Motorsuz taşıtlar ve motorlu bisiklet 263 Motorlu araçlarla ilgili mesleki faaliyette bulunanlar 263 Yanşar 264 Devlete ve kamu kuruluşlarına ait araçlar 265 Çalınan veya gasbedilen araçlarda sorumluluk 265 Karayolu Trafik Garanti Sigortası Hesabı 265 BEŞİNCİ BÖLÜM Ortak Hükümler Zamanaşımı 266 Yetkili mahkeme 266 Sorumluluğa ilişkin anlaşmalar 266
XI DOKUZUNCU KISIM Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulanması Adli Kovuşturma Bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeler ve yetkileri...267 Duruşmasız olarak bakılacak davalar 268 Cezaların Uygulanması Suç ve ceza tutanakları 269 Para cezalarının ödenme süresi 272 Tescil plakasına göre tutanak düzenlenmesi 272 Ceza puanı uygulaması, puanlama ve trafik kazası nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınması 273 İşlenen suçlar nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınması ve yerine getirilmesi 276 Zamanaşımı 277 Yönetmelikte yer alacak diğer esaslar 277 ONUNCU KISIM Eğitim, Okullar ve Çocuk Eğitimi Parkları Trafik eğitimi ve denetimi 278 Sürücü kursları 278 Çocuk trafik eğitim parkları 279 Okul, radyo ve televizyonlarda trafik eğitimi 280 ONBİRİNCİ KISIM Çeşitli Hükümler Olağanüstü hallerde ve savaşta karayolunda trafiğin düzenlenmesi ve denetimi 281 Terk edilen, hasara uğrayan veya uzun süre park edilen araçlar 282 Trafik hizmetleri geliştirme fonu 282 İlgili bakanlık ve kuruluşlarla işbirliğini sağlama 282 Kağıtların ve plakaların basım ve dağıtımı ile ilgili gelirden pay ayrılması 283 Bilgi işlem merkezinin faaliyeti 284 Araçların trafiğe çıkarılmalarında kısıtlama ve yasaklamalar 285 Okul geçidi grevlisi 285
Xıı ONİKİNCİ KISIM Ek Maddeler ve Geçici Hükümler Ticari taşıt kullanma belgesi 290 Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması 290 Trafik suçlarına ilişkin cezalar 291 Trafik kazalarına karışan otobüs firmalarının adlarının teşhiri 291 Fahri trafik müfettişliği 291 Sigortalılar bilgi merkezi 292 Geçici Hükümler 294 ONÜÇÜNCÜ KISIM Kaldırılan Hükümler, Yürürlük ve Yürütme Yürürlükten kaldırılan ve uygulanmayan hükümler 299 Yürürlük 299 Yürütme 299 18.10.1983 TARİHLİ VE 2918 SAYILI KARAYOLLARI TRAFİK KANUNUNA ÇEŞİTLİ TARİHLERDEKİ KANUNLAR İLE EKLENEN GEÇİCİ MADDELER 299 OKUL SERVİS ARAÇLARI HİZMET YÖNETMELİĞİ 3 0 3 Amaç, Kapsam ve Dayanak, Tanımlar Amaç 303 Kapsam ve dayanak 303 Tanımlar 303 Taşıtlarda Aranacak Şartlar, Taşımacının Yükümlülüğü, Şikayetlerin Değerlendirilmesi, Okul Servis Araçlarının Kiralanması ve Taşıma İşlerinde Çalışanlar Taşıtlarda aranacak şartlar 304 Taşımacının yükümlülüğü 306 Şikayetlerin değerlendirilmesi 306 Okul servis araçlarının kiralanması 307 Taşıma işlerinde çalışanlar 307 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Sigorta Zorunluluğu, Sigorta Şirketlerinin Yükümlülüğü ve Sigortasız Taşıma Yapılamayacağı Sigorta zorunluluğu 308
Xııı Sigorta şirketlerinin yükümlülüğü 308 Sigortasız taşıma yapılamayacağı 308 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Denetim, Geçici Hükümler, Yürürlük ve Yürütme Denetim 308 Taşımalı eğitim hizmetine ilişkin istisnalar 309 Yürürlük 309 Yürütme 309 TRAFİK KONTROLLERİ VE ŞERİT DARALTMA YÖNTEMLERİNE İLİŞKİN YÖNERGE 313 Amaç, Kapsam ve Tanımlar Amaç 313 Kapsam 313 Tanımlar 313 Kamuoyunu Bilgilendirme Denetimlerle İlgili Halkın Bilgilendirilmesi 314 Halkı Bilgilendirme Yöntemleri 316 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Trafik Kontrol Şekilleri Kontrol Şekilleri 317 Seyir Halinde Kontrol 318 İhbarlı Kontrol 319 Sabit Kontrol 321 Seçici Kontrol 322 Kontrol Mahallerinde Dikkat Edilecek Hususlar 323 Şerit Daraltmada Kullanılacak Ekipmanlar 327 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Teknik Muayene Taşıtların Kontrol Edilmesi Yetkisi 328 Teknik Denetim Prosedürü 328 BEŞİNCİ BÖLÜM Alkol Kontrolü Alkol Kontrolünün Önemi 331 Alkol Denetiminde Dikkat Edilecek Hususlar 332 Alkol Test Cihazı Kullanımı ve Ölçüm İşlemi 332
XıV ALTINCI BÖLÜM Kaza Yerinde Önlem Alma 334 Kaza Mahallerinde Şerit Daraltma ve Bloke Etme Yöntemleri 334 YEDİNCİ BÖLÜM Radarla Hız Kontrolleri 335 Radarla Hız Kontrol Tipleri 335 1. Tek Yöne 1 Ekiple Radarla Hız Kontrolü 335 2. Çift Yöne 2 Ekiple Radarla Hız Kontrolü 335 3. Çift Radar ve 1 Ekiple Radarla Hız Kontrolü 336 4. Sabit Veya Seyir Halindeki Radar Aracıyla Hız Kontrolü 336 5. Hız-Zaman İlişkili Radarla Hız Kontrolü 336 Radarla Hız Kontrolü Uygulama Yöntemleri 3 3 6 SEKİZİNCİ BÖLÜM Trafiğin Yönetiminde İşaret ve Yön Tayini Gece/Gündüz Trafiği Yönetme Hareketleri 339 Trafiği Hızlandırma ve Yavaşlatma Hareketleri 3 3 9 Gece Trafiği Yönetme Hareketleri 3 4 Q Yön Tayini Hareketleri 342 İşaret ve Yön Tayininde Dikkat Edilecek Hususlar 3 4 1 Kavşakta Düdük ve İşaretle Haberleşme 3 4 2 DOKUZUNCU BÖLÜM Ekip Faaliyetleri ve Kontrol Programı Ekip Faaliyetleri ve Kontrol Programı 344 Kontrol Programı Hazırlanırken Dikkat Edilecek Hususlar 345 Özel Düzenleme Programları Karma Görevler ONUNCU BÖLÜM Sorumluluk, Yürürlükten Kaldırma, Yürürlük ve Yürütme Sorumluluk Yürürlükten Kaldırma 3 4 7 Yürürlük 347 Yürütme 347 TRAFİK BİLİRKİŞİSİNİN BİLMESİ GEREKEN OBJEKTİF KRİTERLER 3 7 9 SİNYAL ZAMAN GRAFİKLERİ VE ÇÖZÜMÜ 379 FREN İZİNDEN ARACIN İLK HIZININ HESAPLANMASI 379 34^ 34g 34^
XV TRAFİK KAZASI SONRASI OLAY MAHALLİNDE ÇEKİLEN VİDEO VEYA FOTOĞRAFLAR NASIL OLMALIDIR VE NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR? 385 BİLİRKİŞİ DOSYASINDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR 385 1- KEŞİFLİ BİLİRKİŞİLİK DOSYALARI: 385 2- DOSYA (DAVA DOSYASI) ÜZERİNDEN BİLİRKİŞİLİK DOSYALARI: 386 3- SÖZLÜ ANLATIM: 386 ÖRNEK BİLİRKİŞİ DOSYALARI 387 ÖRNEKT 388 ÖRNEK2 400 ÖRNEK :3 408 ÖRNEK4 415 ÖRNEK5 422 ÖRNEK:6 432 ÖRNEK7 445 ÖRNEK8 452 ÖRNEK9 459 ÖRNEK10 466 ÖRNEKll 480 ÖRNEKT2 488 ÖRNEK13 495 ÖRNEKT4 502 ÖRNEKT5 512 ÖRNEKT6 516 ÖRNEK17 522 ÖRNEK18 527 ÖRNEKT9 533 ÖRNEK20 539 KAYNAKLAR 549