İNTESTİNAL SİSTEME YERLEŞEN FIRSATÇI PROTOZOONLAR BLASTOCYSTOSIS CYCLOSPORIASIS CRYPTOSPORIDIOSIS MICROSPORIDOSIS Prof. Dr. Nevin TURGAY EUTF Parazitoloji AD 2011
EUTF Parazitoloji Plk Lab Örnekler: Dışkı, duodenum asp. sıvısı, BAL/Balgam, İnce yaymakalın damla, Kist asp. sıvısı, Kİ yayma, yüzeyel deri biyopsisi, EDTA lı gece kanı, idrar, vajinal sürüntü, kene örnekleri Tüm gelen GİS şikayetli hastalara; Selofan bant yöntemi Serum fizyolojik ve Lugol boyası Ritchie sonrasi elde edilen çökeltiden Serum fizyolojik ve Lugol boyası Modifiye asit fast boyama Modifiye Trichrome boyası Giemsa boyası Trichrome boyama Entamoeba histolytica spesifik adhesin antijeni (ELISA) Moleküler tabanlı yöntemler (Rutine girme aşamasında) E.histolytica, E.dispar, Cryptosporidium, G.intestinalis spesifik DNA sı
Parazitoloji Polikliniğine Başvuru Nedenleri % 70 60 50 40 30 20 10 0 Karın ağrısı Bulantı Alerji Diyare Portör %
EUTF-PD Plk Lab. Olguları Parazit tespit edilen olgular (No: 626) Parazit tespit edilemeyen (No: 4360) Total: 4986 olgu Parazit saptama: %12.5 % Protozoon %81.3 Helment %18.7
Parazit 2004 2009 Blastocystis hominis 189 247 Giardia intestinalis 126 39 Entamoeba coli 98 48 Enterobius vermicularis 93 37 Cryptosporidium spp. 27 82 Cyclospora spp. 23 51 Iodamoeba butchilii 19 13 Hymenolepis nana 13 2 Taenia saginata 10 5 Entamoeba histolytica/dispar 9 18 Endolimax nana 9 3 Chilomastix mesnilii 5 1 Dientamoeba fragilis 3 - Fasciola hepatica 1 - Ascaris lumbricoides - 1 Total 626 547
BLASTOCYSTOSIS % 3.8 (2004) % 4.5 (2009) %??? Etken: Blastocystis hominis Bulaş: Su ve yiyeceklerle Yakınmalar: Karın ağrısı, gazlarında şikayeti, zaman zaman ishal TEDAVİ: TMP-SMX forte tab, 2x1 / 7 gün Ornidazol 500 mg tab, 2x1 / 5 gün
Olgu: HS 65 y, erkek, EUTF de öğr. üyesi 5 gündür devam eden ishal, karın ağrısı, iştahsızlık, gaz Yunan adalarında tekne ile seyahat öyküsü Rutinler normal Dışkı incelemesi: Nativ-Lugol: B.hominis, E.coli, T.intestinalis Asit-fast boyası : her sahada 3-4 adet, 10 m boyutlarında kistik yapılar (Cyclospora spp.) CD4, CD8 sayıları, Ig subgrupları: N Eşinin bakısı: N
Cryptosporidium spp. Cyclospora spp. % 0.54 (2004) % 1.93 (2009) % 0.46 (2004) % 1.2 (2009) %?? Yakınmalar: Şiddetli karın ağrısı, ishal Tanı: Asit-fast boyası
CYCLOSPORIASIS Dünya nüfusunun hemen hemen yarısı kontamine ve yetersiz kalitedeki su kaynaklarının kullanımı ve yiyeceklerle bulaşan enfeksiyon hastalıklarının ölümcül olabilen sonuçlarına maruz kalmaktadır. (WHO, The World Health Report 1996) Cyclosporiazis tüm dünyada oldukça yaygındır. İlk tanı konan ülkeler: Haiti, Guatemala, Peru, Nepal. G.Amerika, Hindistan ve GD Asya seyahatleri sonrası yaygındır. En çok HIV/AIDS hastalarında yaygındır. CDC: 15.000 yeni olgu/yıl! Cyclospora ookistleri dışkıda enfektif değil. (Ookistler 22-32 o C de birkaç gün beklemeli) Bulaş: Taze meyve ve sebzelerle TEDAVİ: TMP-SMX forte tab: İmmum sis. N: 2x1 / 7 gün İmmum sis. : 2x1 / 10 gün, 3 doz/ hf (idame) Ciprofloksazin
CRYPTOSPORIDIOSIS İnsanlarda patojen suşları; Cryptosporidium parvum (zoonotik) Cryptosporidium hominis (insan-insan) Bulaş: Su ve yiyeceklerle CDC: 300.000 yeni olgu/yıl. Klinik; Kendi kendini sınırlayan diyare (özellikle anaokulu ve okul çocuklarında) İmmunsupreselerde uzayan diyare Milwaukee de 403.000 kişinin etkilendiği şebeke suyu kaynaklı salgın (NEJM 1994;331:161-167) Tanı: Asit fast boyası TEDAVİ: Azitromisin 500 mg tab, 1x1 / 3-10 gün Paromomisin Azitromisin+Paromomisin Nitozoksanid: 2x500 mg/3 gün (CD4<50: 8 hf, >50: 14 gün)
EÜTF-Parazitoloji Dr. Derya Dirim Erdoğan ın izniyle
MICROSPORIDOSIS Microsporidium lar sık rastlanan, insanları ve tüm hayvanları enfekte edebilen zorunlu hücre içi parazitlerdir Enterocytozoon, Encephalitozoon, Septata, Pleistophora, Nosema cinsleri iyi bilinenleri. Bulaş: Su ile, solunum yoluyla, cinsel yolla, konjenital olarak, zoonotik geçiş, korneaya travmatik yolla Tanı: Elektron mikroskopik bakı! (Modifiye trichrome, Gram boyası, Warthin-Starry gümüş boyası) İmmün sistemi sağlam kişilerde de gastrointestinal ve oküler enfeksiyonlar TEDAVİ: Albendazole 200 mg tab, 1x2 / 7-10 gün Furazolidon 100 mg/gün/20 gün Atovakon
İnönü Üniv. Tıp Fak. Parazitoloji AD den Dr. Ülkü Karaman ın izniyle
Olgu: CYA 4 aylık erkek bebek Anjiyokateterizasyon işleminden bir gün sonra solunum sıkıntısı ile başvurmuş VSD + Bronkopnömoni + akut bronşiolit Lökositoz dışında belirgin patoloji yok Seftriakson, Vankomisin Örnek: BAL (Giemsa boyası)
Örnek: BAL (Giemsa boyası)
Yöntem; Ocak 2004 ile Aralık 2009 GİS şikayetli 27666 olgu Yöntemler; Rutin dışkı incelemesi Modifiye Kinyoun asit fast boyası Parazit No (%) Cryptosporidium spp 161 (0.62) Cyclospora spp 307 (1.18) Giardia intestinalis 462 (1.78)
Sonuçlar; 16 14 12 2004 10 8 6 Cryptosporidium Cyclospora Giardia 4 2 0 35 30 Oc Şub Mar Nis May Haz Tem Agu Eyl Ek Kas Ara 2005 25 20 15 10 Cryptosporidium Cyclospora Giardia 5 0 Oc Şub Mar Nis May Haz Tem Agu Eyl Ek Kas Ara
14 12 2006 10 8 6 Cryptosporidium Cyclospora Giardia 4 2 0 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 Oc Şub Mar Nis May Haz Tem Agu Eyl Ek Kas Ara Oc Şub Mar Nis May Haz Tem Agu Eyl Ek Kas Ara 2007 Cryptosporidium Cyclospora Giardia
10 9 2008 8 7 6 5 4 Cryptosporidium Cyclospora Giardia 3 2 1 0 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0 Oc Şub Mar Nis May Haz Tem Agu Eyl Ek Kas Ara Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Agu Sep Oct Nov Dec 2009 Cryptosporidium Cyclospora Giardia
İmmunsuprese Olgularda Fırsatçı Parazitler Hastalar No (K/E) Yaş Diyare (+ olgularda diyare %) Pozitif olgu (%) Kortikosteroid kullananlar 33 (14/19) 2-75 (34,8) 18 (100%) 25 (75,7%) Organ nakli hastaları 37 (16/21) 2-53 (10,51) 15 (93,3%) 21 (56,8%) Onkoloji hastaları 32 (16/16) 3-61 (24,37) 18 (66,7%) 20 (62,5%) Toplam 102 (46/56) 2-75 (23,22) 51 (86,3%) 66 (64,7%)
Parazit Kortikosteroid kullananlar Organ nakli hastaları Onkoloji hastaları Toplam Cryptosporidium 20 14 14 48 Cyclospora 5 10 8 23 Blastocystis hominis 2 2 1 5 Microsporidium 6 1-7 E.histolytica - 1-1 G.intestinalis - 1-1 T.intestinalis 1 - - 1 Total (çoklu/tek enf) 34 (11/13) 29 (7/14) 23 (2/18)
Sonuç olarak; İntestinal yerleşen fırsatçı paraziter enfeksiyonlar immunsuprese olgularda sık! Cryptosporidium ve Cyclospora enfeksiyonlarının Türkiye nin özellikle batısında, her yaş grubunda ve immun sistemi sağlam kişilerde de saptanabilmekte. Patojenler parazitler! İçme suyuna dikkat... Uygun tanı yöntemleri uygulanmalı (Amebiazis!!!) Bunların fırsatçı protozoonlar oldukları gözönüne alınarak semptomatik olanlar mutlaka tedavi edilmeli.
Teşekkürler