Erken Yaprak Yanıklığı Hastalığı Tasarım: Zeynel Cebeci Sürüm: 2008 1 (08.10.2008) Bu bir Türkiye Tarımsal Öğrenme Nesneleri Deposu öğrenme nesnesidir. Kaynak göstermek suretiyle kullanılabilir.
Domates Erken Yaprak Yanıklığı Adı Türkçe: Erken yaprak yanıklığı hastalığı İngilizce: Early blight İspanyolca: Tizón temprano Bilimsel adı (Latince): Alternaria solani (Ell. and Mart.) Jones and Grout. Sistematiği Sınıf: Deuteromycetes t Takım: Monilialales Aile: Dematiaceae Coğrafik dağılımı Dünya genelinde görülmektedir Konukçular (Bulaştığı bitkiler) Domates, patates, patlıcan, yeşil biber, acı biber, solanum ailesinden diğer bitkiler
Belirtileri Hastalık etmeni mantar, domatesin gövdesi, yaprakları ve meyvesine bulaşır. Yapraklarda çoğu kez sarı bir çerçeve ile çevrili kahverengi daire biçiminde lekeler oluşur. Yaprak lekeleri kendine has koyu renkli halkalara sahiptir. Yaprak lekeleri ilk önce yaşlı yapraklarda görülür ve bitkinin üst yapraklarına yp doğruğ ilerlemeye başlar. ş Hastalık ilerledikçe gövde, dallar ve meyvelere de bulaşabilir. bili Meyveler üzerindeki lekeler l yapraklardaki lekelere benzerdir. İç içeyerleşen koyu kahverengi halkalar oluşur. Bu halkalarda koyu ve toz şeklinde sporlar ürer. Eğer açık renkli bir mendil veya kağıt ile halkalara dokunulursa sporlar görülebilir.
Hastalık Döngüsü Hastalık etmeni olan mantar toprakta ve bulaşık bitki artıkları veya yabancı otların artıklarında yaşayabilir. Bulaşık tohumdan veya hava, su, böcek, tarım işçileri veya çiftlik ekipmanlarıyla taşınarak sağlıklı bitkiye bulaşabilirler. Domatese bulaşan sporlar çimlenir ve nemli olduklarında yp yaprakları enfekte ederler. Sporlar yapraklardan başka dallar ve meyvelere de bulaşabilirler. Mantar, nemli ortamlarda orta ve yüksek sıcaklıklarda çok aktiftir. Yağışlı ğ sezonlarda en fazla zarar verirler. Erken yaprak yanıklığı ğ çok fazla meyvesi olan, solucan ve/veya kurt saldırısına uğramış ve toprakta azot düzeyi düşük ise çok daha şiddetli seyreder.
Hastalık Döngüsü
Mücadele Kontrol ve Örnekleme Önleyici tedbirler bu hastalıkla mücadelede başvurulabilecek en iyi yollarından birisidir. Bitkilere erken yaprak yanıklığı mantarı bulaştığında kontrol altına almak çok güç olduğundan haftada iki kez kontrol yapılması ve bulaşma görüldüğünde fungusit uygulanması tavsiye edilmektedir. Mücadele Stratejileri Entegre Mücadele Stratejileri: Dikim sezonu Dikim, hastalığın bulaşma düzeyinin düşük olduğu kuru mevsimde ve zamanda yapılmalıdır. yp Dikim yeri Dikim alanında farklı çeşitlerden bitki bulunmaması tercih edilmelidir. Çünkü daha önce dikilmiş olan yaşlı bitkilerden yeni dikilen bitkilere bulaşma kolaylaşır. Mümkünse, hastalığın konakçısı olmayan meralarla çevrili parseller iyi bir seçenektir. Siperlik bitkileri Ekim alanının etrafına rüzgar önleyici otlar veya uzun ömürlü ağaçların dikilmesi önleyici olabilmektedir.
Mücadele Sulama: Üstten Ütt sulamadan kaçınılmalıdır. ld Eğer yapılırsa sabahın bh erken saatlerinde yapılmalı l ve bitkinin kuruması için yeterli zaman bırakılmalıdır. Tohum: Kaliteli ve hastalıklardan ari sertifikalı tohumlar kullanılmalıdır. Tohumların orijinal ambalajında olmalarına dikkate edilmelidir. Fide: Fidelikler yaşlı bitkilerden uzak olmalıdır. Yeni, taze hazırlanmış toprak kullanılması, tohum yataklarının drenajının iyi olması sağlanmalıdır. Fide toprakları sıcak su veya topraktan mantarları uzaklaştıracak küller ile sterilize edilmelidir. Fideler sık sık kontrol edilmeli ve hastalıklı olduğundan şüphelenilen fideler derhal ayıklanarakimhaedilmelidir. Gübreleme: Topraktaki organik madde özellikle yanmış hayvan gübresi ve mısır anızı kullanılarak mümkün olduğunca ğ arttırılmalıdır. Bu toprak verimliliğini ğ arttıracak ve topraktaki nematodların azalmasına yol açacaktır. Toprağın azot bağlayıcı baklagiller ile münavebe edilmesi de hem toprak verimliliğin artışına hem de bazı inoculumların elimine edilmesine yol açacaktır. Temizlik: Hasat edilmemiş ürünler kaldırılmalıdır. Hasat sona erer ermez ürünün geride kalan tüm kısımları derhal topraktan sökülerek imha edilmelidir. Rotasyon: Aynı toprağa en azından iki, hatta tercihen üç yıl domates, patates, biber veya patlıcan ekilmemelidir..
Mücadele Kimyasal mücadele Kimyasal mücadele ilaçları için bitki koruma uzmanı ziraat mühendisine danışılmalıdır. Yalnızca yasal olarak izin verilen mantar öldürücüler izin verilen zamanlarda ve izin verilen miktarlarda kullanılmalıdır. l ld Hastalığın ğ ilk görüldüğü öüldüğü anlarda koruyucu fungisitler i (carbamate, clorotalonil, cupric) kulanılabilir. İlaçlama havanın serin ve nemli olması durumunda haftada bir; kuru olması halinde 10 günde bir yapılmalıdır. Üstten sulama ve yağış fungisitleri çok kolayaca yıkar. Bu nedenle sulama ve yağışta sonra uygulanmalıdır. Püskürtme makinaları iyi ayarlı olmalıdır. Sıralar boyunca tüm bitki ilaçlanacakşekilde yavaşca hareket edilmelidir. Bitkinin tamamı ilaçlanacak şekilde ancak ilaçla yıkanıp damlamayacak şekilde ilaçlama yapılmalıdır.