DIŞ TİCARET İSTATİSTİKLERİ BİLGİ NOTU EKİM 2015 Türkiye İstatistik Kurumu 30/11/2015 tarihinde 2015 yılı ayı Dış Ticaret İstatistikleri haber bültenini yayımladı. 2015 yılı ayında; İhracat geçen yılın aynı ayına göre % 3,1 artarak 13 milyar 290 milyon dolar, ithalat % 11,9 azalarak 16 milyar 911 milyon dolar olmuştur. Dış ticaret açığı % 42,5 azalarak 6 milyar 293 milyon dolardan 3 milyar 621 milyon dolara düşmüştür. 2014 yılı ayında % 67,2 olan ihracatın ithalatı karşılama oranı 2015 yılı aynı ayında % 78,6 ya yükselmiştir. Avrupa Birliği ile yapılan dış ticarette; ihracat % 10,7 artarken, ithalat % 10,2 azalmıştır. En fazla ihracat yapılan ülke Almanya, en fazla ithalat yapılan ülke ise Çin olmuştur. Eylül ayında Almanya ya 1 milyar 320 milyon dolarlık ihracat yapılırken, Çin den 2 milyar 270 milyon dolarlık ithalat yapılmıştır. Fasıllar düzeyinde ihracatta 1 milyar 669 milyon dolar ile motorlu kara taşıtları, traktörler, bisikletler, motosikletler ve diğer kara taşıtları, bunların aksam, parça, aksesuarı, ithalatta da 2 milyar 815 milyon dolar ile mineral yakıtlar ve yağlar ilk sırada yer almıştır. Yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayi ihracatı içindeki payı % 4,1, ithalatı içindeki payı % 16,2 olarak gerçekleşmiştir. İktisadi Raporlama ve İstatistik Müdürlüğü Sayfa 1
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seride bir önceki aya göre ihracat % 2,1, ithalat % 1,2 azalmıştır. 2015 yılı ayında ihracat 2014 yılının aynı ayına göre % 3,1 artarak 12.892 milyon dolardan 13.290 milyon dolara yükselirken, ithalat % 11,9 azalarak 19.185 milyon dolardan 16.911 milyon dolara gerilemiştir. Böylece dış ticaret açığı % 42,5 azalarak 6.293 milyon dolardan 3.621 milyon dolara, dış ticaret hacmi % 5,8 azalarak 32.076 milyon dolardan 30.201 milyon dolara gerilemiştir (Tablo 1, Grafik 1). 2014 yılının ayında % 67,2 olan ihracatın ithalatı karşılama oranı, 2015 yılının aynı ayında 11,4 puan artarak % 78,6 ya yükselmiştir. Tablo 1. Dış Ticaret Göstergeleri Aylar Ocak- İhracat (FOB) İthalat (CIF) Dış Ticaret Dengesi Dış Ticaret Hacmi İhracatın İthalatı Karşılama Yıllar Değer Değer Değer Değer Oranı 2014 12.892 19.185-6.293 32.076 67,2 2015 13.290 3,1 16.911-11,9-3.621-42,5 30.201-5,8 78,6 2014 131.274 199.004-67.731 330.278 66,0 2015 120.505-8,2 173.231-13,0-52.726-22,2 293.736-11,1 69,6 Grafik 1. Dış Ticaret Göstergeleri 35.000 30.000 25.000 32.076 30.201 20.000 15.000 10.000 5.000 0 19.185 12.892 13.290 16.911-5.000-10.000-6.293 2014-2015 - -3.621 İhracat (FOB) İthalat (CIF) Dış Ticaret Dengesi Dış Ticaret Hacmi İktisadi Raporlama ve İstatistik Müdürlüğü Sayfa 2
Takvim etkisinden arındırılmış dış ticaret verilerine göre, 2015 yılı ayında bir önceki yılın aynı ayına göre ihracat % 6,5, ithalat % 17,7 azalmıştır. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış dış ticaret verilerine göre ise, 2015 yılı ayında bir önceki aya göre ihracat % 2,1, ithalat % 1,2 azalmıştır. Ekonomik faaliyetlere göre 2015 yılı ayında geçen yılın aynı ayına göre tarım ve ormancılık sektörü ihracatında % 5,9, balıkçılık sektörü ihracatında % 2,8, imalat sanayi sektörü ihracatında % 3,4 artış olurken, madencilik ve taşocakçılığı sektörü ihracatında % 14,6 azalış olmuştur (Tablo 2). 2015 yılı ayında 12.344 milyon dolarlık imalat sanayi ürünleri ihracatı, 649 milyon dolarlık tarım ve ormancılık ürünleri ihracatı, 226 milyon dolarlık madencilik ve taşocakçılığı ürünleri ihracatı ve 28 milyon dolarlık balıkçılık ürünleri ihracatı gerçekleşmiştir. Tablo 2. Ekonomik Faaliyetlere Göre Dış Ticaret 2014 2015 Sektörler Değer Pay Değer Pay Toplam 12.892 100,0 13.290 100,0 3,1 Tarım ve Ormancılık 612 4,8 649 4,9 5,9 Balıkçılık 27 0,2 28 0,2 2,8 Madencilik ve Taşocakçılığı 265 2,1 226 1,7-14,6 İmalat 11.938 92,6 12.344 92,9 3,4 Diğer 49 0,4 43 0,3-12,0 Toplam 19.185 100,0 16.911 100,0-11,9 Tarım ve Ormancılık 713 3,7 594 3,5-16,8 Balıkçılık 4 0,0 5 0,0 24,1 Madencilik ve Taşocakçılığı 2.965 15,5 2.025 12,0-31,7 İmalat 14.774 77,0 13.945 82,5-5,6 Diğer 729 3,8 342 2,0-53,0 2015 yılı ayında bir önceki yılın aynı ayına göre sermaye (yatırım) malları ithalatında % 4,2, tüketim malları ithalatında % 5,7 artış, ara (ham madde) malları ithalatında % 18,0 azalış olmuştur. Sermaye (yatırım) malları ithalatı 2.932 milyon dolar, ara (ham madde) malları ithalatı İktisadi Raporlama ve İstatistik Müdürlüğü Sayfa 3
11.492 milyon dolar, tüketim malları ithalatı 2.457 milyon dolar düzeyinde gerçekleşmiştir (Tablo 3). Tablo 3. Geniş Ekonomik Grupların Sınıflamasına Göre Dış Ticaret Fasıllara göre ihracatta 2015 yılı ayında ilk sırayı 1.669 milyon dolar ile motorlu kara taşıtları, traktörler, bisikletler, motosikletler ve diğer kara taşıtları, bunların aksam, parça, aksesuarı alırken, bunu 1.102 milyon dolar ile kazanlar, makinalar, mekanik cihazlar ve aletler, nükleer reaktörler, bunların aksam ve parçaları, 1.035 milyon dolar ile kıymetli veya yarı kıymetli taşlar, kıymetli metallar, inciler, taklit mücevherci eşyası, metal paralar ihracatı izlemiştir. Sektörler 2015 yılı ayında ithalatta mineral yakıtlar, mineral yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler, bitümenli maddeler 2.815 milyon dolar ile ilk sırada yer alırken, 2.222 milyon dolarlık ithalat ile kazanlar, makineler, mekanik cihazlar ve aletler, bunların aksam ve parçaları ikinci, 1.645 milyon dolarlık ithalat ile elektrikli makine ve cihazlar, ses kaydetmeverme, televizyon görüntü-ses-kaydetme-verme cihazları, aksam-parça-aksesuarı üçüncü sırada yer almıştır. Değer Pay Değer Pay Toplam 12.892 100,0 13.290 100,0 3,1 Sermaye (Yatırım) Malları 1.349 10,5 1.444 10,9 7,0 Ara (Ham Madde) Malları 5.837 45,3 6.092 45,8 4,4 Tüketim Malları 5.616 43,6 5.685 42,8 1,2 Diğerleri 90 0,7 69 0,5-23,2 2014 2015 Toplam 19.185 100,0 16.911 100,0-11,9 Sermaye (Yatırım) Malları 2.814 14,7 2.932 17,3 4,2 Ara (Ham Madde) Malları 14.014 73,0 11.492 68,0-18,0 Tüketim Malları 2.324 12,1 2.457 14,5 5,7 Diğerleri 33 0,2 30 0,2-8,6 İktisadi Raporlama ve İstatistik Müdürlüğü Sayfa 4
İller itibarıyla 2015 yılı ayında ihracatta İstanbul ilk sırada yer alırken, onu sırasıyla Bursa, İzmir, Gaziantep ve Ankara izlemiştir. Toplam ihracat içinde İstanbul un payı % 53,2, Bursa nın payı % 6,1, İzmir in payı % 5,8, Gaziantep ve Ankara nın payları % 4,6 olarak gerçekleşmiştir (Tablo 4). Tablo 4. En Çok İhracat ve İthalat Yapılan 10 İl İller Değer Pay Değer Pay -2015 Genel 13.289.681 100,0 Genel 16.910.787 100,0 İstanbul 7.064.921 53,2 İstanbul 9.704.231 57,4 Bursa 810.979 6,1 Ankara 859.245 5,1 İzmir 772.533 5,8 İzmir 756.485 4,5 Gaziantep 614.107 4,6 Bursa 756.438 4,5 Ankara 611.973 4,6 Kocaeli 752.413 4,4 Kocaeli 598.665 4,5 Gaziantep 361.277 2,1 Denizli 210.325 1,6 Hatay 283.442 1,7 Sakarya 194.648 1,5 Manisa 280.867 1,7 Manisa 186.130 1,4 Adana 161.480 1,0 Trabzon 182.811 1,4 Sakarya 147.134 0,9 Not: Firma vergi kimlik numaralarının bağlı olduğu ile göredir. (Bin ABD $) 2015 yılı ayında ithalatta ilk sırada yer alan İstanbul u Ankara, İzmir, Bursa ve Kocaeli izlemiştir. Toplam ithalat içinde İstanbul un payı % 57,4, Ankara nın payı % 5,1, İzmir ve Bursa nın payları % 4,5, Kocaeli nin payı % 4,4 olmuştur. 2015 yılının ayında, 2014 yılının aynı ayına göre Avrupa Birliği (AB) ülkelerine yapılan ihracat % 10,7 artarken, Türkiye Serbest Bölgelerine yapılan ihracat % 9,5, diğer ülkelere yapılan ihracat % 2,7 azalış göstermiştir (Tablo 5). Aynı dönemde Avrupa Birliği ülkelerinden yapılan ithalat % 10,2, diğer ülkelerden yapılan ithalat % 13,0 azalmış, Türkiye Serbest Bölgelerinden yapılan ithalat % 9,0 artış göstermiştir. İktisadi Raporlama ve İstatistik Müdürlüğü Sayfa 5
Tablo 5. Ülke Gruplarına Göre Dış Ticaret Ülke Grupları 2014 2015 Değer Pay Değer Pay Toplam 12.892 100,0 13.290 100,0 3,1 A-Avrupa Birliği Ülkeleri (AB-28) 5.680 44,1 6.288 47,3 10,7 B-Türkiye Serbest Bölgeleri 183 1,4 165 1,2-9,5 C-Diğer Ülkeler 7.029 54,5 6.836 51,4-2,7 Toplam 19.185 100,0 16.911 100,0-11,9 A-Avrupa Birliği Ülkeleri (AB-28) 7.242 37,7 6.505 38,5-10,2 B-Türkiye Serbest Bölgeleri 96 0,5 104 0,6 9,0 C-Diğer Ülkeler 11.847 61,8 10.302 60,9-13,0 2015 yılı ayında en fazla ihracat yapılan ülkeler sıralamasında Almanya ilk sırada yer alırken, bu ülkeye 1.320 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirilmiştir. Almanya yı 986 milyon dolarlık ihracat ile İngiltere ve 870 milyon dolarlık ihracat ile Irak takip etmiştir. 2015 yılı ayında en çok ithalat yapılan ülke sıralamasında 2.270 milyon dolar ile Çin ilk sırada yer almıştır. Bu ülkeyi 1.820 milyon dolarlık ithalat ile Almanya ve 1.517 milyon dolarlık ithalat ile Rusya Federasyonu izlemiştir. Bu konuyla ilgili bültene www.tuik.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz. İktisadi Raporlama ve İstatistik Müdürlüğü Sayfa 6