MİCROSOFT OFFİCE EXCEL 2010 İLE GRAFİK OLUŞTURMA YAZARLAR BÜŞRA TÜFEKCİ/ e-mail busratufekci@anadolu.edu.tr FERİDE NUR ŞAHİN/ e-mail fns@anadolu.edu.tr MAYIS 2013
ÖNSÖZ Bu kılavuz Microsoft Office Excel programının 2010 sürümü için hazırlanmış olup, özet bilgileri içeren temel bir grafik oluşturmanın nasıl anlatılacağını içermektedir. Eğitiminizde kolaylıklar dileriz.
İçindekiler Tablosu Microsoft Office Excel 2010 Nedir, Kullanım Alanları...2 Temel Bir Grafik Oluşturma...4 Verileri Düzenleme...4 Hücreleri Seçme.....7 Grafik Ekleme...14 Grafik Türleri...16 Grafik Taşıma...17 Grafik Araçları.....17 Değerlendirme..20 Cevap Anahtarı.24 Gereksinimler...26 Kaynakçalar...27
Her şeyden önce yapacağız şey, kullanacağımız programın tüm bilgisayarlarda yüklü olup olmadığının kontrolüdür. Hedef kitlemiz, Microsoft Office Excel programının ne olduğuna dair temel bilgisi olmasına rağmen nerelerde kullanıldığının hepsini bilmedikleri için dersin başında hatırlatma amaçlı kısa bir tanım yaptıktan sonra kullanım alanlarından bahsederek dikkatlerini çeker ve hedef kitlemizi derse odaklanmaları konusunda yardımcı oluruz. 1
Excel Nedir? Excel, elektronik tablo için kullanılan bir programıdır. Excel Kullanım Alanları Excel kullanılarak veriler izlenir, verileri çözümlemek adına modeller oluşturulur, verilerin üzerinde hesaplama yapmak için formüller oluşturulur, farklı yollarla veriler özetlenir ve veriler çeşitli grafiklerde sunulur. 2
Programdan kısaca bahsettikten sonra temel grafik oluşturmanın nasıl olacağına dair anlatıma başlayabiliriz. Burada hedef kitlenin projektör cihazına bakarak nasıl yaptığımızı incelemelerini rica ederiz. 3
Temel Bir Grafik Oluşturma 1)Verileri Düzenleme Veriler satır ve sütun şeklinde düzenlenir. Çünkü Excel, bu düzenlemelere uygun grafik oluşturur. (Verileri düzenleme işlemlerini verilen Tablo 1,2 ve 3 den inceleyiniz.) BU GRAFIK TÜRÜ IÇIN Sütun, çubuk, çizgi, alan, yüzey veya radar grafik VERILERI DÜZENLEME Sütunlarda veya satırlarda örn.: OCAK ŞUBAT 1 2 3 4 Veya: OCAK 1 3 Şubat 2 4 (Tablo 1-1) 4
Pasta veya halka grafik Bir veri serisi için, tek bir veri sütunu veya satırında ve tek bir veri etiketi sütunu ya da satırında, örn.: A 1 B 2 C 3 Veya: A B C 1 2 3 Birden çok veri serisi için, birden çok veri sütununda veya satırında ya da tek bir veri etiketi sütununda ya da satırında, örn.: A 1 2 B 3 4 C 5 6 Veya: A B C 1 2 3 4 5 6 (Tablo 1-2) 5
XY (dağılım) veya kabarcık grafik Hisse senedi grafiği Sütunlarda, ilk sütuna x değerlerini ve karşılık gelen y değerlerini ve kabarcık boyutu değerlerini bitişik sütunlara yerleştirme, örn.: X Y KABARCIK BOYUTU 1 2 3 4 5 6 Aşağıdaki sıralamadaki sütunlarda veya satırlarda adları veya tarihleri etiket olarak kullanma: yüksek değerler, düşük değerler ve kapanış değerleri Şöyle: TARIH YÜKSEK DÜŞÜK KAPANIŞ 1.1.2002 46,125 42 44,063 Veya: TARIH 1/1/2002 Yüksek 46.125 Düşük 42 Kapanış 44.063 (Tablo 1-3) 6
2)Hücreleri Seçme Kullanılacak verileri içinde bulunduran hücreleri fare kullanarak seçin. İPUCU Sadece bir hücre seçilirse, Excel o hücreyle bitişik olan verilerin bulunduğu tüm hücrelerle beraber grafikte çizer. Bir de, grafikte çizilmek istemediğiniz satırları veya sütunları gizleyebilirsiniz. 7
Hücreleri seçme işlemlerini aşağıda verilen Tablo 2-1, Tablo 2-2, Tablo 2-3, Tablo 2-4 Tablo 2-5 Tablo 2-6 dan inceleyiniz. SEÇMEK IÇIN Tek bir hücre Hücre aralığı BUNU YAPIN Hücreyi tıklatın veya ok tuşlarına basarak hücreye gidin. Aralıktaki ilk hücreyi tıklatın ve son hücreye doğru sürükleyin veya seçimi genişletmek amacıyla ok tuşlarına basarken SHIFT tuşunu basılı tutun. Ayrıca, aralığın ilk hücresini seçip sonra da ok tuşlarıyla seçimi genişletmek için F8'e basabilirsiniz. Seçimi genişletmeyi durdurmak için F8'e yeniden basın. (Tablo 2-1) 8
Büyük bir hücre aralığı Çalışma sayfasındaki tüm hücreler Bitişik olmayan hücreler veya hücre aralıkları Aralıktaki ilk hücreyi tıklatın ve SHIFT tuşunu basılı tutarken aralıktaki son hücreyi tıklatın. Son hücreyi görüntüye getirmek için kaydırabilirsiniz. Tümünü Seç düğmesini tıklatın. Çalışma sayfasının tamamını seçmek için CTRL+A tuşlarına da basabilirsiniz. NOT Çalışma sayfasında veriler varsa, CTRL+A geçerli bölgeyi seçer. CTRL+A tuşlarına ikinci kez basıldığında çalışma sayfasının tamamı seçilir. İlk hücreyi veya hücre aralığını seçin, ardından CTRL tuşunu basılı tutarken diğer hücreleri veya aralıkları seçin. Ayrıca, ilk hücreyi veya hücre aralığını seçtikten sonra bitişik olmayan başka hücre veya aralık eklemek üzere SHIFT+F8 tuşlarına basabilirsiniz. Seçime hücre veya aralık eklemeyi durdurmak için SHIFT+F8 tuşlarına yeniden basın. NOT Bitişik olmayan seçimlerde belirli hücrelerin veya hücre aralıklarının seçimini iptal edemezsiniz; tüm seçimi iptal etmeniz gerekir. (Tablo2-2) 9
Tüm satır veya sütun Satır veya sütun başlığını tıklatın. Satır başlığı Sütun başlığı Ayrıca, satır veya sütundaki hücreleri seçmek için ilk hücreyi seçebilir ve sonra CTRL+SHIFT+OK tuşu (satırlar için SAĞ OK veya SOL OK, sütunlar için YUKARI OK veya AŞAĞI OK) tuş bileşimine basabilirsiniz. NOT Satır veya sütunda veriler varsa, CTRL+SHIFT+OK tuşu son kullanılan hücrenin satırını veya sütununu seçer. CTRL+SHIFT+OK tuşu bileşimine ikinci kez basıldığında satır veya sütunun tamamı seçilir. (Tablo2-3) 10
Bitişik satırlar veya sütunlar Bitişik olmayan satırlar veya sütunlar Satır veya sütunun ilk veya son hücresi Satır veya sütun başlıkları boyunca sürükleyin. Bunun yerine ilk satırı veya sütunu seçebilir ve SHIFT tuşunu basılı tutarken son satırı veya sütunu da seçebilirsiniz. Seçiminizdeki ilk satır veya sütunun satır veya sütun başlığını tıklatın; sonra CTRL tuşunu basılı tutarak seçime eklemek istediğiniz diğer satır veya sütunların başlıklarını tıklatın. Satır veya sütunda bir hücreyi seçin ve sonra CTRL+OK tuşu (satırlar için SAĞ OK veya SOL OK, sütunlar için YUKARI OK veya AŞAĞI OK) tuş bileşimine basın. (Tablo2-4) 11
Çalışma sayfasının veya Microsoft Office Excel tablosunun ilk veya son hücresi Çalışma sayfasının en son kullanılan hücresine (sağ alt köşe) kadar olan hücreler Çalışma sayfasının veya Excel listesinin ilk hücresini seçmek için CTRL+HOME tuşlarına basın. Çalışma sayfasının veya Excel listesinin veri veya biçimlendirme içeren son hücresini seçmek için CTRL+END tuşlarına basın. İlk hücreyi seçin ve sonra hücrelerin seçimini çalışma sayfasının en son kullanılan hücresine (sağ alt köşe) kadar genişletmek için CTRL+SHIFT+END tuşlarına basın. (Tablo2-5) 12
Çalışma kitabının başına kadar olan hücreler Etkin seçimden daha fazla veya daha az hücre İlk hücreyi seçin ve sonra hücrelerin seçimini çalışma sayfasının başlangıcına kadar genişletmek için CTRL+SHIFT+HOME tuşlarına basın. SHIFT tuşunu basılı tutarken yeni seçime eklemek istediğiniz son hücreyi tıklatın. Etkin hücre ile tıklattığınız hücre arasındaki dikdörtgen aralık, yeni seçim haline gelir. (Tablo2-6) 13
3)Grafik Ekleme Ekle sekmesindeki Grafikler grubun a gelerek aşağıdaki yollardan birini yapın: Grafik türünü ve sonra kullanılacak olan grafik alt türünü seçin. Bütün grafik türlerini görmek istiyorsanız bir grafik türünü tıklattıktan sonra Tüm Grafik Türleri seçeneğini tıklatın, bütün grafik türleri ve grafik alt türlerini kaydırmak için orada çıkan okları kullanarak istediğinizi seçin. 14
Burada grafik türlerini görsel olarak desteklemek için Prezi ile hazırladığımız eğitim materyalimizi projektör cihazı yardımıyla hedef kitlemize sunarız. Buraya kadar kafalarına takılan soru olup olmadığı sorulur. Dikkatleri dağılmış olabilir. Böylece bu yolla toparlanmış olurlar. 15
İPUCU Farenizi üzerine getirdiğiniz herhangi bir grafik türü veya grafik alt türünün üzerinde çıkacak olan Ekran İpucu yardımıyla grafik türünün adını görebilirsiniz. 16
4)Grafik Taşıma Seçmiş olduğunuz grafik, sayfanıza bir katıştırılmış grafik olarak gelir. Grafiğinizi farklı bir grafik sayfasına taşımak için aşağıdaki yolu izleyin: 1) Katıştırılmış grafiği tıklatarak seçin. *Böylece içerisinde Tasarım, Düzen ve Biçim sek melerinin bulunduğu Grafik Araçları görüntülenir. 2) Tasarım sekmesinin Konum grubunda bulunan Grafiği Taşı seçeneğini seçin. 17
3) Grafiğin nereye yerleştirmek istiyorsanız orayı seçin seçeneğinin altında aşağıdaki yolu izleyin: Grafiğinizin grafik sayfasında görüntülemeniz için Yeni sayfa seçeneğini seçin. İPUCU Başka bir ad vermek istiyorsanız Yeni sayfa kutusuna istemiş olduğunuz yeni adı yazabilirsiniz. 18
Sınırlılığımız hedef kitlemizin zamanının az olması ve bu yüzden de eğitimimizi tek oturumda gerçekleştireceğimizdir. Böylece konu anlatımının hemen ardından uygulama aşamasına geçerek hedef kitlenin bilgisayarda basit bir grafik oluşturmaları istenir. Bu arada grafik oluştururken yardım alabilecekleri öğrenci kitaplarını dağıtırız. Uygulama bittikten sonra değerlendirme soruları yöneltilir. 19
Değerlendirme Microsoft Office Excel 2010 Değerlendirme Soruları 1-) Ekle / Grafikler ne işlem yapar? a-) Çalışma kitabına bir grafik ekler. b-) Çalışma kitabından bir grafik siler. c-) Çalışma kitabına bir grafik kopyalar. d-) Çalışma kitabından bir dosya ismini değiştirir. 2-) Giriş-Hücreler komut satırı ile aşağıdakilerden hangisi yapılamaz? a-) Yeni bir çalışma sayfası açar. b-) Yeni bir satır açar. c-) Yeni bir hücre ekler. d-) Yeni bir sütun ekler. 20
3-) Grafik Araçları ne işlem yapar? a-)grafiği siler b-)grafiğin tasarım, düzen ve biçim ayarlamalarını yapar. c-)arka planı düzenler. d-)kenar boşluklarını ayarlar. 4-)Aşağıdakilerden hangisi Hücre içindeki verinin yazı tipini değiştirir? a-) Biçim Hücreler Yazı tipi b-) Biçim Hücreler Kenarlık c-) Biçim Hücreler Desen d-) Biçim Hücreler Hizalama 21
5-) Grafik Araçları/Tasarım/Konum/Grafiği Taşı ne işlem yapar? a-)çalışma kitabındaki grafiği işaretler. b-)çalışma kitabındaki grafiğin konumunu sabitler. c-)çalışma kitabındaki grafiği siler. d-)çalışma kitabındaki grafiği taşır. 6-)Aşağıdakilerden hangisi grafik türlerinden değildir? a-)sütün b-)çizgi c-)çap d-)alan 22
7-)Seçilen hücrenin çalışma sayfasında en son kullanılan hücreye kadar genişletmek için hangi kısayol kullanılır? a-)ctrl+shitf+end b-)ctrl+end c-)ctrl+alt+end d-)ctrl+shitf+home 8-)Grafik araçlarınız yazınız. 23
CEVAP ANAHTARI Soru Numarası Doğru Şık 1-) A 2-) A 3-) B 4-) A 5-) D 6-) C 7-) A 8-) D 24
Değerlendirmenin ardından, eğitim materyallerimizden temel grafik oluşturma videosunun Dvd ye kopyalanmış halini hedef kitlemize dağıtırız. Dersten sonra bu videoyu izleyerek tekrar yapabileceklerini, kafalarına takılan soruların cevaplarını burada bulabileceklerini söyleriz. 25
Gereksinimler.Excel programı.bilgisayar.projektör cihazı.öğrenci kitabı.eğitim dvdsi.prezi programında hazırlanan sunu 26
Kaynakçalar http://www.izafet.com http://office.microsoft.com http://www.uzmantv.com 27