Mesleki ve Teknik Eğitim: Temel Sorunlar ve Çözüm Önerileri



Benzer belgeler
İKTİSAT LİSANS PROGRAM BİLGİLERİ

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ALANI

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI ÇOCUKLA İLETİŞİM KURS PROGRAMI

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI ERGENLİK DÖNEMİNDE BESLENME KURS PROGRAMI

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI 0-72 AY ÇOÇUK GELİŞİMİ KURS PROGRAMI

MİLLÎ EĞİTİM UZMAN YARDIMCILIĞI GÜNCELLENMİŞ TEZ KONULARI LİSTESİ

Komisyon 5 Mesleki Teknik Öğretim ve Yaşam Boyu Öğrenme Komisyonu Kararları

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI

İLKÖĞRETİM MATEMATİK ÖĞRETMENLİĞİ PROGRAMI

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİK KUMANDA VE OTOMASYON TEKNİKLERİ GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ

EK-1 BEDEN EGİTİMİ DERSİNDE ÖĞRENCİ BAŞARISININ DEĞERLENDİRİLMESİ

TÜRKİYE DE MESLEKİ EĞİTİM

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI ÖZEL EĞİTİME İHTİYACI OLAN BİREYLERE YAKLAŞIM KURS PROGRAMI

KİŞİSEL GELİŞİM VE EĞİTİMİ LİDERLİK EĞİTİMİ KURS PROGRAMI

MESLEKİ EĞİTİM İŞSİZLİĞE ÇÖZÜM OLABİLR Mİ?

KONAKLAMA VE SEYAHAT HİZMETLERİ ALANI MESLEKİ İNGİLİZCE (KONAKLAMA) KURS PROGRAMI

ULAŞTIRMA HİZMETLERİ ALANI TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE ELLE TAŞIMA KURS PROGRAMI

Lisans seviyesinde (TYYÇ 6. seviye) öğrenim veren bir programdır.

MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ

KAMUOYU ARAŞTIRMACISI

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI

PLASTİK TEKNOLOJİSİ ALANI TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE KAUÇUK ESASLI ÜRETİM KURS PROGRAMI

DIŞ TİCARET OFİS HİZMETLERİ ELEMANI

Çalışan İş Gücü

KİŞİSEL GELİŞİM VE EĞİTİM LİDERLİK EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI ÇOCUKTA TEMEL İHTİYAÇLAR KURS PROGRAMI

PLASTİK TEKNOLOJİSİ ALANI TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE PLASTİK İŞLEME KURS PROGRAMI

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ

EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ JEL MUM YAPIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ÇOCUK BAKIM VE OYUN ODASI GELİŞİMSEL ETKİNLİKLERİ ( 3-6 YAŞ) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM POLİTİKA BELGESİ

YÜKSEKÖĞRETİMDEN ENDÜSTRİYE: NİTELİKLİ İNSAN GÜCÜ ÇALIŞTAYI

Bilgi Toplumunda Sürekli Eğitim ve Yenilikçi Eğitimci Eğitimi

İKTİSAT YÜKSEK LİSANS PROGRAM BİLGİLERİ

ULAŞTIRMA HİZMETLERİ TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE ELLE TAŞIMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü SERAMİK VE CAM TEKNOLOJİSİ ALANI

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ C İLE MİKRODENETLEYİCİ PROGRAMLAMA GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ GÖRSEL PROGRAMLAMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

PLASTİK TEKNOLOJİSİ ALANI PLASTİK İŞLEME (GEOSENTETİKLER)VE UYGULAMA KURS PROGRAMI

İNŞAAT TEKNOLOJİSİ TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE ÇİMENTO MEKANİK BAKIMCI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

TEKSTİL TEKNOLOJİSİ ALANI TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE DOKUMA OPERATÖRLÜĞÜ KURS PROGRAMI

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ALANI ÇOCUKLARDA DUYGU VE DAVRANIŞ KURS PROGRAMI

ENDÜSTRİYEL BAKIM ONARIMTEKNİSYENİ/ ENDÜSTRİYEL ELEKTRONİK TEKNİSYENİ

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK ÖLÇME TEKNİKLERİ GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BĠYOLOJĠ EĞĠTĠMĠ LĠSANSÜSTÜ ÖĞRENCĠLERĠNĠN LĠSANSÜSTÜ YETERLĠKLERĠNE ĠLĠġKĠN GÖRÜġLERĠ

SAYFA SEKRETERİ. - Bilgisayar, tarayıcı, - Fotoğraf makinesı, - Projeksiyon makinesı, - Baskı makinesı - Sözlük, imla kılavuzu, - Mizanpaj kağıdı.

YABANCI DİLLER MESLEKİ İTALYANCA (AYAKKABI) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

TÜRK İŞGÜCÜ PİYASASI MESLEKİ EĞİTİM İSTİHDAM İLİŞKİSİ VE ORTAKLIK YAKLAŞIMI

GİYİM ÜRETİM TEKNOLOJİSİ BİLGİSAYARDA GİYSİ KALIBI HAZIRLAMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ULAŞTIRMA HİZMETLERİ ALANI TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE LİMAN İŞLETME SAHA ÇALIŞANI KURS PROGRAMI

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ ÇOCUK BAKIM VE OYUN ODASI ETKİNLİKLERİ (3-6 YAŞ) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

METAL TEKNOLOJİSİ TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE KALİTE KONTROL ELEMANI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

GİYİM ÜRETİM TEKNOLOJİSİ GİYİM AKSESUARLARI DİKİMİ (ŞAL - ETOL - ŞAPKA - ÇANTA) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ WEB TASARIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

AHŞAP TEKNOLOJİSİ ALANI TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE AHŞAP ÜST YÜZEY İŞLEMCİSİ KURS PROGRAMI

MADENCİLİK VE MADEN ÇIKARMA TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE TAHLİSİYE VE GAZ ÖLÇÜM CİHAZLARI BAKIMCISI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

GAZETECİLİK DİJİTAL FOTOĞRAFÇILIK MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BÜRO YÖNETİMİ VE SEKRETERLİK ALANI TEMEL SEKRETERLİK HİZMETLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ İNTERNET SALONU İŞLETMECİLERİ VE YÖNETİCİLERİ UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

METAL TEKNOLOJİSİ ALANI TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE KALİTE KONTROL ELEMANI KURS PROGRAMI

ÖĞRETMENLİK VE ÖĞRETİM MOTORLU TAŞIT SÜRÜCÜLERİ SINAV SORUMLUSU MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

TARIM TEKNOLOJİLERİ ALANI MANTAR YETİŞTİRİCİLİĞİ KURS PROGRAMI

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ ANDROİD İLE MOBİL PROGRAMLAMA GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

Geleceğin İşgünü Yetiştirmek İçin Geniş Tabanlı Sektörel Eğitim. Prof. Dr. Ali Şimşek Anadolu Üniversitesi İletişim Bilimleri Fakültesi

SANAT VE TASARIM KUMLAMA TEKNİĞİ İLE RESİM MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

YÖNETİCİ GELİŞTİRME PLUS. Programın Amacı: Yönetici Geliştirme Eğitimi. Yönetici Geliştirme Uzmanlığı Eğitim Konu Başlıkları. Kariyerinize Katkıları

MEDYA VE İLETİŞİM YÖNETİMİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI BÜTÜNLEŞİK PAZARLAMA İLETİŞİMİ YÖNETİMİ YOĞUNLAŞMA ALANI BİLGİ PAKETİ

EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ ŞİFRE DANTELİ YAPMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

Siirt İli İşgücü Piyasasında Nitelikli İşgücü İhtiyacı ve Mesleki Eğitim by İngilizce Öğretmeni Sefa Sezer İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ / FIRAT ÜNİVERSİTESİ / ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ / SİİRT ÜNİVERSİTESİ

MOTORLU ARAÇLAR TEKNOLOJİSİ TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE OTOMOTİV ELEKTROMEKANİĞİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ MİSİNALI TAKI YAPMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ TIĞ ÖRGÜ PARA KESESİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

Trabzon Rehberlik ve Araştırma Merkezi

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ EVDE ÇOCUK BAKIMI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

Alanın Tanımı: Büro Yönetimi alanı altında yer alan dalların yeterliklerini kazandırmaya yönelik eğitim ve öğretim verilen alandır.

EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ ÖRME VE DÜĞÜMLÜ TAKI YAPMA MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

GÜZELLİK VE SAÇ BAKIM HİZMETLERİ KOZMETİK SATIŞ DANIŞMANI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ WEB TABANLI İÇERİK YÖNETİM SİSTEMLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

Eğitimde Yeterlilikleri Artırma Projesi

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ SİSTEM YÖNETİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ ŞİŞ ÖRGÜ ÇANTA YAPMA 2 MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

SPOR SATRANÇ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ OYALAR MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

MAKİNE TEKNOLOJİSİ CNC FREZEDE PROGRAMLAMA - FANUC GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı. Sayın Milletvekili, konusunda kamuoyunda bilinç oluşturmaya gayret etmekteyiz.

EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ BİLGİSAYARDA DESEN ÜRETİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ULAŞTIRMA HİZMETLERİ OKUL SERVİS ARAÇ SÜRÜCÜLERİ EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

GİYİM ÜRETİM TEKNOJİSİ KADIN ÜST GİYSİLERİ DİKİMİ - 2 (BLUZ - KADIN GÖMLEĞİ) MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ BİLGİSAYARDA HALI DESENİ ÇİZİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

KİŞİSEL GELİŞİM VE EĞİTİM ANADOLU VE TÜRK KÜLTÜRÜ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

HAYVAN SAĞLIĞI PET HAYVANLARI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ 0-36 AYLIK GELİŞİMSEL RİSK ALTINDAKİ ÇOCUKLAR AİLE DESTEK MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

HALKLA İLİŞKİLER VE ORGANİZASYON HİZMETLERİ FUAR STAND ELEMANI MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

MUHASEBE VE FİNANSMAN KOOPERATİFÇİLİK GELİŞTİRME VE UYUM EĞİTİMİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

TEKSTİL TEKNOLOJİSİ ALANI TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ İŞLERDE TEKSTİL APRECİLİĞİ KURS PROGRAMI

ULUSAL VE ULUSLARARASI BOYUTLARIYLA DOKTORA EĞİTİMİ ÇALIŞTAYI 4. OTURUM RAPORU

1. Çocukları Tanıma Çocukların fiziksel özelliklerini tanıma Çocukların sosyo-ekonomik özelliklerini tanıma

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ BİLGİSAYAR PROGRAMLAMA TEKNİKLERİ MODÜLER PROGRAMI (YETERLİĞE DAYALI)

Transkript:

Mesleki ve Teknik Eğitim: Temel Sorunlar ve Çözüm Önerileri Mesleki ve teknik eğitim ile ilgili düzenlemelerin sadece eğitim sürecindeki eksikliklere veya yaşanan sorunlara odaklanması yanıltıcıdır. Mesleki ve teknik eğitim sistemini eğitim öncesi, eğitim içi ve eğitim sonrası olmak üzere bütün bir sistem olarak ele almak gerekmektedir. Doç. Dr. Oktay ADIGÜZEL Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü, Eğitim Programları ve Öğretim ABD Giriş Türk ekonomisinin gelişmiş ülkeler ile küresel dünya pazarında rekabet edebilmesi için nitelikli bir eğitim sistemine ihtiyacı vardır. Okul öncesi eğitimden yükseköğretim düzeyine kadar bütüncül olarak ele alınması gereken eğitim sistemi, ülkemizin kalkınması ve coğrafyasında söz sahibi olabilmesi için temel koşuldur. Araştıran, geliştiren, girişimci, mesleki yeterlikleri yüksek yirmibirinci yüzyıl becerilerine sahip bireyler yetiştirmek bu amaca ulaşabilmek için gerekli koşullardan bazılarıdır. Türkiye nüfus büyüklüğünün yanı sıra demografik özellikleri açısından da Avrupa Birliği ülkelerinden önemli ölçüde ayrılmaktadır. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, 75 milyonu aşan Türkiye nüfusunun % 50 si 30 yaş altı bireyler tarafından oluşmaktadır. Nüfusun yaklaşık % 77 si il ve ilçelerde yaşamakta, kadın ve erkek nüfusu sayısında da yarı yarıya yakın bir oran bulunmaktadır. Türkiye 0-14 ve 15-24 yaş arası nüfus yoğunluğu açısından Avrupa Birliği ülkeleri arasında birinci sırada yer almaktadır. Türkiye nin sahip olduğu bu genç nüfus oranı küresel ekonomi açısından da büyük bir önem taşımaktadır. Bununla birlikte mesleki yeterlilikleri yüksek olmayan bir nüfusun etki alanı da sınır olacaktır. Daha da ötesi ucuz işgücü olarak kullanılmaya açık olacaklardır. Bu nedenle mesleki ve teknik eğitim sistemi içerisinde nüfus yoğunluğunu, doğru politikalar izleyerek yönlendirmek büyük önem taşımaktadır. Türkiye nin nüfus yoğunluğu ile Avrupa Birliği ülkeleri arasında ikinci sırada olmasına karşın eğitime ayırdığı gayri safi milli hâsıla oranı ile bu ülkeler arasında sonuncu sıralarda yer almaktadır. Ülkemizde mesleki ve teknik eğitime yönelik talepler halen istenen düzeye ulaşabilmiş değildir. 2012-2013 genel eğitim ve mesleki teknik eğitim arasında % 55 e % 45 lik bir oran bulunmaktadır. Bu durum ülkemizde ki yoğun öğrenci akışının genel eğitime yönelik olduğunu ortaya koymaktadır. Bu durumun sebepleri ve alınması gereken önlemler yazıda tartışılmıştır. Genel eğitime yönelik gerçekleşen bu güçlü öğrenci akışının sonucu olarak yükseköğretim sistemine de yoğun bir öğrenci talebi oluşmaktadır. 2012-2013 göstergelerine göre yükseköğretime geçiş sınavına başvuran 1 milyon 866 bin 449 öğrencinin % 67 sinin genel ortaöğretim mezunları, % 33 ünün ise mesleki ve teknik ortaöğretim mezunları tarafından oluşturulduğunu göstermektedir (Adıgüzel, 2014). Arzın talebi karşılamaktaki yetersizliği, genel eğitim mezunu öğrencilerin önemli bir kısmının ucuz işgücü olarak işgücü piyasasında kullanılmalarına neden olmaktadır. Herhangi bir mesleki yeterliliğe sahip olmayan bu bireyler iş yaşamı içerisinde informal öğrenmeler yoluyla mesleki yeterliklere sahip olmaya çalışmaktadırlar.

Türkiye İstatistik Kurumu nun 2011 yılı verileri, Türkiye de 26 milyon 726 bin çalışanın bulunduğu ve bu çalışan nüfusun, % 54 ünün ilkokul-ortaokul mezunları, % 20 sinin lise mezunları, % 17 sinin ise fakülte ve yüksekokul mezunları, % 5 inin okuryazar olup ancak herhangi bir okul bitirmeyenler ve % 4 ünün okuryazar olmayanlar tarafından oluşturulduğunu göstermektedir. Dolayısıyla, ülkemizin işgücünü oluşturan ancak herhangi bir mesleki ve teknik eğitim diploması bulunmayan çalışanların sayısının genel çalışan sayısına oranı yaklaşık olarak % 63 üne denk geldiği görülmektedir (Adıgüzel, 2014). Bu oran gerçekte ülkemizdeki mesleki ve teknik eğitimin etkililiğini daha doğrusu etkisizliğini gösteren en çarpıcı istatistiksel göstergelerden birisidir. Çalışan nüfusun içerisinde her sektörden insanın bulunduğu bu durum informal eğitimin formal eğitimin önüne geçtiğini göstermektedir. Mesleki ve teknik eğitim ile ilgili düzenlemelerin sadece eğitim sürecindeki eksikliklere veya yaşanan sorunlara odaklanması yanıltıcıdır. Mesleki ve teknik eğitim sistemini eğitim öncesi, eğitim içi ve eğitim sonrası olmak üzere bütün bir sistem olarak ele almak gerekmektedir. Mesleki ve teknik eğitim sistemine geçiş ile mesleki-teknik eğitimden yükseköğretime geçiş en az mesleki ve teknik eğitim süreci kadar önemlidir. Bunların yanısıra sistemin diğer bir önemli öğesi ise öğretmenlerdir. Öğretmenlerin mesleklerine yönelik ilgileri, tutumları, alan bilgileri ve öğretici özellikleri mesleki ve teknik eğitimin niteliği açısından büyük önem arz etmektedir. Mesleki Ve Teknik Eğitim Geçiş Sürecine Yönelik Görüş Ve Öneriler Mesleki ve teknik eğitim, genel eğitimden farklı olarak daha fazla ilgi ve olumlu tutum gerektiren bir eğitim türüdür. Öğrencilere hem uygulama becerilerinin hem de teorik bilgilerin kazandırılmasının amaçlandığı bu eğitimin başarısında, öğrencilerin yöneldikleri meslek alanlarına dönük ilgileri, tutumları, benlik algıları gibi duyuşsal özellikleri önemli bir rol oynamaktadır. Mesleki ve teknik eğitime geçiş sürecinde meslek alanlarının ailelere ve öğrencilere tanıtımı büyük önem taşımaktadır. Çocuklarını yönlendiren aileler, birçok meslek türünü yeterince tanımamakta veya gelecekte önem kazanacak meslekleri yeterince analiz edememektedirler. Bu nedenle gerek toplantılar yoluyla, gerekse kamu spotları gibi basılı ve görsel medya aracılığıyla aileler ve çocuklar bilgilendirilmelidir. Bir diğer önemli husus ise çocukların erken yaşlarda bireysel farklılıklarını tanılayarak hangi meslek alanlarında başarılı olabileceklerine yönelik yönlendirmeler yapmaktadır. Rehberlik ve psikolojik danışmanlık alanlarında uzmanlar tarafından gerçekleştirilmesi gereken bu tanılama, çocukların hem ilgi duydukları hem de yeteneklerinin olduğu meslek alanlarına yöneltilmelerinde önemli bir geçiş basamağıdır. Okul öncesi dönemden, ortaokul sonuna kadar yapılan izlemeler ve tanılamalar çocukların kendi bireysel özelliklerine daha uygun seçim yapabilmelerini kolaylaştıracaktır. Mevcut sistemde, yakın zamanda uygulamaya konan Temel Eğitimden Ortaöğretime Geçiş (TEOG) sınavı sonuçları ile yılsonu başarı puanları dikkate alınarak öğrenciler liselere yerleştirilmektedirler. Mesleki ve teknik liselerine geçiş için de kullanılan bu yerleştirme türünün, öğrencilerin tercih edecekleri meslek alanlarına yönelik ilgi, tutum gibi duyuşsal düzeyde hazırbulunuşluklarını ve bu alanlara yönelik motor becerilerini ölçen bir özelliği bulunmamaktadır. TEOG sınavı ağırlıklı olarak merkezi ortak derslere ilişkin öğrencilerin bilişsel düzeydeki durumlarını belirlemeye yönelik ölçüm yapmaktadır. Bununla birlikte bu sınavlara ilişkin örnek sorular incelendiğinde, sınav sorularının ağırlıklı olarak bilişsel süreç boyutunda hatırlama ve anlama, bilgi birikimi boyutunda ise kavramsal ve olgusal düzeyde yani bilişsel alanın en alt düzeylerinde ölçüm yaptığı görülmektedir. Dolayısıyla bu sınavlar öğrencilerin mesleki eğitime yönelik bilişsel becerilerini de yeterli olarak yoklayamamaktadır.

Daha önce de bahsedildiği gibi mesleki eğitim için öğrencilerin yerleştirildikleri alanlara uygunluklarının belirlenebilmesi için düzenlenecek geçiş sınavlarının öğrencilerin uygulama, çözümleme, yaratma ve değerlendirme düzeyindeki becerilerini de yoklaması oldukça önemlidir. Örnek olarak mesleki eğitim görecek öğrencilerde yaratıcılık, yenilenme, eleştirel düşünme, problem çözme gibi beceriler oldukça önemlidir. Mesleki eğitime geçişte bu becerilerin yoklanarak seçim yapılması ayrı bir önem taşımaktadır. Ancak mesleki eğitime talep yetersizliği seçici olma ölçütlerini ne yazık ki düşürmektedir. Mesleki eğitime geçiş sürecinde temel bilişsel ve üstbilişsel becerilerinin yanısıra, öğrencilerin meslek alanlarına yönelik ilgileri, tutumları, benlik algıları gibi duyuşsal özelliklerinin ile mesleğin gerektirdiği temel motor becerilerinin de belirlenmesi oldukça önemlidir. Bu nedenle merkezi sınavlar, yılsonu başarı puanları ile birlikte öğrencilerin duyuşsal özelliklerinin de tanılanması ve bu tanılama sonuçlarının yerleştirme sürecinde değerlendirilmesi de düşünülebilir. Mesleki Ve Teknik Eğitim Sürecine İlişkin Görüş Ve Öneriler Mesleki ve teknik eğitim okullarının fiziki altyapılarının, eğitim programlarının ve öğretmen niteliklerinin geliştirilmesi oldukça önemlidir. Okul programlarının geliştirilmesinde ve modüllerin tasarımında üniversitelerdeki akademisyenlerden daha fazla destek alınmalıdır. Program değerlendirme çalışmaları üniversitelerdeki uzman akademisyenler tarafından yapılmalıdır. Mesleki ve teknik eğitim programları 21 yüzyıl becerileri olarak adlandırılan; öğrenme ve yenilenme becerilerini (yaratıcılık, eleştirel düşünme ve problem çözme, iletişim ve işbirliği); bilgi, medya ve teknoloji becerilerini (bilgi okuryazarlığı, bilgi ve iletişim teknolojileri okuryazarlığı); yaşam ve meslek becerilerini (girişimcilik ve öz-yönelim, sosyal ve kültürlerarası beceriler, üretkenlik, liderlik) (Milli Eğitim Bakanlığı, 2007) geliştirecek şekilde etkinlik odaklı olarak yeniden düzenlenmelidir. Öğrencilerin mesleki gelişmeleri izleyebilecek kadar yabancı dil bilgisine sahip olmaları oldukça önemlidir. Mesleki ve teknik liselerde öğrencilere yabancı dil becerisi kazandırılmasına özel bir önem verilmeli ve Avrupa Birliği nin öğrenci değişim programlarından faydalanılmalıdır. Meslek liseleri öğretmenlerinin lisansüstü çalışma yapmaları ve yabancı dil becerilerini geliştirmeleri desteklenmelidir. Öğretmenlerin öğrenimleri sırasında, eğitimlerinin bir kısmını Avrupa Birliği nin eğitim programları kapsamında, yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarında sürdürebilmelerine olanak sağlanmalıdır. Bu uygulamalar aynı zamanda mesleki eğitimin de özendirici olmasındaki etkisini arttırarak, akademik becerileri ile ilgi ve tutumları daha yüksek öğrencileri bu programlara çekebilecektir. Mesleki eğitim programlarında internet tabanlı teknolojilerden yararlanma ve ortak dersler kapsamında iş yeri açma, yönetme, temel muhasebe ve hukuk gibi derslere yer verilmesi eğitimin niteliği ile ve olası yaygın etkileri ile doğrudan ilişkilidir. Mesleki ve teknik lise programları incelendiğinde ortak derslerin yanısıra alan dersleri arasında da bu veya benzeri derslerin yeterince yer almadığı görülmektedir. Bu nedenle eğitim programlarında, girişimcilik, iş yeri açma, şirket kurma ve yönetme gibi ortak derslere yer verilmeli ve bu derslerin yürütülmesinde bilişim teknolojilerinden faydalanılmalıdır. Örnek olarak sanal ortamda şirket açıp yönetmeyi sağlayan simülasyon yazılımlarından ders kapsamında faydalanılması düşünülmelidir. Öğrencilerin yeniliklere ve değişimlere uyum sağlayabilecek yeterliklere sahip olmaları oldukça önemlidir. Uygulamalı ders saatlerinin yükseltilerek, öğrenci bilgilerinin pekiştirilmesi sağlanmalıdır. Öğretim programına meslek alanlarındaki güncel gelişmeler aktarılarak, uygulamalı dersler, gerçek hayattan seçili problemler eşliğinde düzenlenebilmelidir. Bununla birlikte, öğrencilerin sektör beklentilerini daha iyi karşılayabilmeleri için modüler programlarda yer alan modüllerin içeriklerinin

düzenlenmesinde ve modüllerin öğretimi sürecinde iş dünyasından profesyonellerin daha fazla katılımları sağlanmalıdır. Mevcut sistem içerisinde mesleki eğitim okulları ve sanayi arasındaki ilişkiler henüz yeterli düzeyde değildir. İşbirliğinin genellikle okullardan sanayiye yönelik olarak tek taraflı olduğu dikkati çekmektedir. Bununla birlikte işyeri eğitiminde ne yazık ki yapısal düzenlemeler henüz yeterli düzeyde gerçekleştirilememiştir. Öğrencilerin öğrenimleri sürecinde işyerlerinde ucuz iş gücü olarak kullanılmalarını engelleyebilecek etkili bir okul-sanayi işbirliği ortak eğitim modeli geliştirilememiştir. Bu nedenle, mesleki eğitim okulları ve sanayi arasındaki işbirliğinin sağlıklı olarak kurulabilmesi ve yürütülebilmesi için sanayi kuruluşları ve meslek liseleri arasında proje tabanlı işyeri eğitim modeli geliştirilmeli ve öğrencilerin proje odaklı çalışmalarına ağırlık verilmelidir. Bunun yanısıra meslek lisesi öğretmenlerinin ise sanayi ile proje tabanlı ortaklıklar geliştirmeleri ve projelerde çalışmaları, hem mesleki deneyimlerini arttırmaları hem de teorik bilgilerini güncellemeleri açısından oldukça önemlidir. Mesleki ve Teknik Eğitim Sonrasına İlişkin Görüş Ve Öneriler Mesleki ve teknik eğitimin temel hedeflerinden biri mesleki yeterlilikleri yüksek işgücünün yetiştirilmesi ve bu hedef doğrultusunda hem katma değer yaratan işyeri sayısını arttırmak hem de ekonomik yapının ihtiyaç duyduğu işgücü ihtiyacını karşılamaktır. Ülkemizde yukarıda da belirtilen nedenlerden dolayı mesleki ve teknik eğitime yönelim sınırlı sayıda gerçekleşmekte, lise sonrası ise bireylerin önemli bir kısmı yükseköğretime geçiş talebinde bulunmaktadır. Bu nedenle mesleki eğitime devam eden öğrencileri yükseköğretime geçişte cazip kılacak önemler alınarak, mesleki eğitime yönelen talebin arttırılması düşünülmelidir. Meslek okulları mezunlarına tanınan Meslek Yüksek Okullarına sınavsız geçiş hakkı bu yönde atılmış adımlardan biridir. Buna karşın Meslek Yüksekokullarının öğrenciler tarafından neredeyse bir yüksek lise gibi görülmesi, hatta bazı laboratuvar, atölye derslerinin, meslek yüksekokulları yerine fiziki koşulların elverişsizliği nedeniyle mesleki ve teknik liselerde yapılması bu algıyı daha da güçlendirmiş ve atılan bu adımın mesleki eğitim sistemine olan talebin arttırılmasında yeteri kadar etkili olamamıştır. Bunun yanısıra, meslek yüksekokullarının çoğunun hem sanayi bölgelerinden hem de üniversite kampüslerinden uzak olması bu algıyı güçlendirmiştir. (Adıgüzel ve Çardak, 2009). Meslek liselerine yönelik nitelikli talebin arttırılabilmesi için mesleki ve teknik eğitim okulları öğrencilerine 4 yıllık yükseköğretime geçişte öğrenim gördükleri meslek alan ve dallarıyla ilişkili bölümleri tercih ettiklerinde pozitif ayrımcılık uygulanmalıdır. Ancak bu ayrımcılık sınavsız geçiş olarak değil, mesleki uygunluk, mesleki yeterlik, alan sınavı gibi ölçütlere bağlı olarak yapılacak bir sınav sistemi ile gerçekleştirilmelidir. Mesleki eğitim okulları mezunlarının işçiden işverene dönüşmeleri teşvik edilmelidir. Bu kapsamda mesleki ve teknik eğitim okulları mezunlarına uzun vadeli cazip işyeri açma kredileri ve ücretsiz danışmanlık verilmelidir. Bu yönde yasal ve yapısal düzenlemeler öncelik taşımalıdır. İşverenlerin mesleki eğitim okullarının mezunlarını öncelikle istihdam etmeleri teşvik edilmelidir. Bu kapsamda istihdam edilen mesleki ve teknik okul mezunlarının ilk yıllarındaki sigorta bedellerine yapılacak katkılar, vergiler düzeyindeki teşvikler işverenlerin nitelikli işgücüne daha fazla yönelmesini sağlayabilecektir. İnformal öğrenmelerin belgelendirilerek bu belgeye sahip bireylerin mesleki örgün eğitim sistemine katılmaları teşvik edilmelidir. Daha önce de bahsedildiği gibi ülkemizde formal bir mesleki eğitim sürecinden geçmeden farklı işkollarında faaliyet gösteren yüzbinlerce çalışan bulunmaktadır. Bu çalışanların faaliyetlerini daha yasal bir zeminde gerçekleştirmelerine imkân sağlamak için bu bireylerin

çalıştıkları alana ilişkin edindikleri becerileri tanılama ve bu becerileri belgelendirme yoluyla istekli olanların örgün eğitim sistemi içerisinde devam etmelerine olanak sağlanmalıdır. Sonuç olarak ülkemizde mesleki ve teknik eğitim okullarının bir imaj sorunu olduğu açıktır. Bu imaj sorunu yazıda da tartışıldığı gibi haksız gerekçelerden oluşmamaktadır. Mesleki ve teknik eğitim sistemimizin niteliksel olarak daha etkili bir işleve sahip olması büyük önem taşımaktadır. Dünyanın en güçlü ilk on ekonomisi arasına girmeyi kendisine hedef olarak koyan ekonomi yöneticilerinin, mesleki ve teknik eğitim sistemindeki sorunları gidermeden, yaratıcılık, girişimcilik, liderlik gibi yirmibirinci yüzyıl becerilerine sahip bireyler yetiştirmeden bu hedefine ulaşması zor gözükmektedir. Kaynakça Milli Eğitim Bakanlığı (2007). Yirmibirinci yüzyıl becerileri. http://mebk12.meb.gov.tr/ adresinden Haziran 2013 tarihinde alıntılanmıştır. Adıgüzel O.C. & Çardak Ç. (2009) An Evaluation of Curriculum of the Computer Technology and Programming in Vocational Higher Education System in Turkey: A Case Study, Journal of Industrial Teacher Education, 45:3, 61-84. Adıgüzel, O.C. (2014). Türkiye nin Demografik Özellikleri Doğrultusunda İnformal Öğrenmelerin Sertifikasyonuna Yönelik Gereksinimin Analizi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (yayın sürecinde)