Avrupa daki Romanların ve Gezginlerin İnsan Hakları. Rapordan alıntılar COMMISSIONER FOR HUMAN RIGHTS COMMISSAIRE AUX DROITS DE L'HOMME.

Benzer belgeler
D j tal Muhasebe Okuryazarlığı

Hayati Risk Taşıyan Virüslerden Korunmanın En Kolay Yolu. 14 ve ÜZERİ YAŞLAR İÇİN TASARLANMIŞ EL DEZENFEKSİYON İSTASYONU

KARABAĞLAR BELEDİYESİ STRATEJİ GELİŞTİRME MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

T.C KARABAĞLAR BELEDİYESİ YAPI KONTROL MÜDÜRLÜĞÜ ÖRGÜTLENME, GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK

YÖNETMELİK KAMU İDARELERİNDE STRATEJİK PLANLAMAYA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK

YÖNETMELİK KİMYASALLARIN ENVANTERİ VE KONTROLÜ HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

KILAVUZU. ISO/ıeC BİLGİLENDİRME STANDART REVİZYONU TEMEL DEĞİŞİKLİKLER. * Bu kılavuz b lg lend rme amaçlıdır, bu b lg ler n kullanımından

Mal Mühend sl k. İsma l Tekbaş Serbest Muhasebec Mal Müşav r l.com Mal Mühend sl k

ÇGE 330 YAZ STAJI TALİMATLARI. Staj süres nce aşağıdak hususlara t t zl kle uymanızı r ca eder; başarılar d ler z.

Yen Nes l Oto Koltuğu Kurulum ve Kullanma Kılavuzu

karşılaştırma tablosu

DEVA ÜNİVERSİTEYE HAZIRLIK & AKADEMİK ANADOLU LİSESİ. Çocuklarımızı yaşadığımız çağa göre değil; yaşayacakları çağa göre yetiştiriyoruz.

ODA YÖNETĐM KURULU FAALĐYET RAPORU

YURTDIŞI PİYASALARDA TÜREV ARAÇLARIN ALIM SATIMINA ARACILIK ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ

2015 YILI ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KLİNİK ARAŞTIRMALAR ETİK KURULU BAŞVURU ÜCRETLERİ

Mal Müşav rl k Mesleğ n n Geleceğ Tehl kede M?

TEBLİĞ GÜMRÜK GENEL TEBLİĞİ (POSTA VE HIZLI KARGO TAŞIMACILIĞI) (SERİ NO: 4)

s.yok.gov.tr/ lansayfa/?sess on d= /3

Prof. Dr. Hayati DEVELİ

CEO nun Mesajı. Secur tas ta, sorumluluk duyulan ş n y ş olduğuna nanırız. Stockholm, 5 Mart Alf Göransson Secur tas AB Başkanı ve CEO su

ÜNSPED GÜMRÜK MÜŞAVİRLİĞİ VE LOJİSTİK HİZMETLERİ A.Ş. KİŞİSEL VERİLERİN İŞLENMESİ VE KORUNMASI YÖNETMELİĞİ

Bağımsız Denetç ler Defter Tutab l r!

İŞYERİ BİLGİ YÖNETİM SİSTEMİ - İBYS NEDİR?

GÖREV, YETKİ VE ÇALIŞMA ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK

ÖRGÜTLENME, GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK

UZUNKÖPRÜ TİCARET BORSASI 2017 AĞUSTOS AYI E-BÜLTENİ

Blockcha n Teknoloj s le Muhasebe ve Denet m S l Baştan!

YÖNETMELİK. c) B r m yönet c s : Rektörlüğe bağlı akadem k ve dar b r mler n yönet c ler n,

13 Ocak 2017 CUMA Resmî Gazete Sayı : TEBLİĞ

Logo Tasarımı Logo tasarımı; b r firmanın yapacağı her şte kullanılacağı ve tüm mecralarda markayı tems l edeceğ ç n, gerekl anal zler doğrultusunda,

s.yok.gov.tr/ lansayfa/?sess on d= /2

UZUNKÖPRÜ TİCARET BORSASI 2016 MAYIS AYI E-BÜLTENİ

YÖNETMELİK MERKEZİ YÖNETİM MUHASEBE YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

ENERJİMİZİ GÜNEŞTEN ALIYORUZ

YÖNETMELİK MAL ALIMI İHALELERİ UYGULAMA YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

ÖZELLİKLER. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM ve DENETİM SİSTEMİ. G r ş. 1) Tekn k Özell kler

BİZ KİMİZ? VİZYONUMUZ

Yapay Zeka Tarafından Yapılan Beyanlar Geçerl M?

Tur zm profesyoneller ve stajyerler ne hızlı, ekonom k, kolay ve tek b r noktadan yan tam sted ğ n z g b ulaşın!

Akadem k Kadro İlanları

Sorgulayan. Etkili. İletişim kuran. saygılı. Çağdaş insan. yetiştiriyoruz!

DELF / DALF DİPLOMALARI

PHA 210 PREHİSTORİK ARKEOLOJİ METOTLARI. KONU 6: Kültür ve Tabiat Varlıklarıyla İlgili Yapılacak Yüzey Araştırması, Sondaj ve

KILAVUZU. ISO/ıeC BİLGİLENDİRME STANDART REVİZYONU. karar kuralı. * Bu kılavuz b lg lend rme amaçlıdır, bu b lg ler n kullanımından

s.yok.gov.tr/ lansayfa/?sess on d=59052

ASANSÖR BAKIM, ONARIM VE REVİZYON ÇALIŞMALARI

B zler; s z müşter ler m z n tem zl k ve h jyen le lg l problemler n n çözümü ç n lke ed nd ğ m z;

Akadem k Kadro İlanları

KILAVUZU. ISO/ıeC BİLGİLENDİRME STANDART REVİZYONU RİSK TEMELLİ DÜŞÜNCE. * Bu kılavuz b lg lend rme amaçlıdır, bu b lg ler n kullanımından

PR SUNUM DOSYASI NOMA POZİTİF

YÖNETMELİK LİSANSÜSTÜ EĞİTİM VE ÖĞRETİM YÖNETMELİĞİ

Elektriğimizi artık güneşten üretiyoruz.


Sınavı Kazanan Adaylar İç 봑 n Staja Başlama Evrak L 봑 stes 봑

İthalatta Haksız Rekabet n Önlenmes ne İl şk n Tebl ğ (No: 2019/2) ( t s. R.G.)

s.yok.gov.tr/ lansayfa/?sess on d= /3

GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ

1. ULUSAL ÇOCUK ORTOPEDİSİ KONGRESİ

ÇALIŞMA USUL ve ESASLARI HAKKINDAKİ YÖNETMELİK

YÖNETMELİK KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM-ÖĞRETİM VE SINAV YÖNETMELİĞİ

Akadem k Kadro İlanları

TEBLİĞ SERA GAZI EMİSYON RAPORLARININ DOĞRULANMASI VE DOĞRULAYICI KURULUŞLARIN AKREDİTASYONU TEBLİĞİ

Akadem k Kadro İlanları

Sınıf. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLAN 2016 / osmankarakaya.net

Akadem k Kadro İlanları

Akadem k Kadro İlanları

bülten Mers n SMMM Odası mersinsmmmo mersinsmmmo.org.tr MersinSMMMOdasi yeni üyeler ziyaretler seminerler

BİREYSEL BAŞVURULARDA VE KURUMSAL FİRMALARA İMAR BARIŞI PROJE YÖNETİM DANIŞMANLIĞI

Bağımsız Denet m Değ ş me Hazırlanıyor!

Ani Su Isıtıcısı Kullanma Kılavuzu

KULLANICI KILAVUZU T-BOSS

GKD KALÇA AMELİYATI ONAM /RIZA BELGESİ

Akadem k Kadro İlanları

Antares AVM Kurumsal K ml k Kılavuzu

Başlığında F nansal Kr z İfades Yer Alan Er ş m İz nl L sansüstü Tezlere Genel B r Bakış ( )

Akadem k Kadro İlanları

YÖNETMELİK. a) Başkan: İstanbul Aydın Ün vers tes Mütevell Heyet Başkanını, b) Dekan: İstanbul Aydın Ün vers tes ndek lg l fakülteler n dekanlarını,

앴 s.yok.gov.tr/ 앴 lansayfa/?sess 앴 on 앴 d=53087

9 N san 2017 PAZAR Resmî Gazete Sayı : YÖNETMELİK

Akadem k Kadro İlanları

24 Haz 耂耂 ran 2015 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : YÖNETMELİK

TEBLİĞ VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ (SIRA NO: 483)

YÖNETMELİK SAĞLIK BAKANLIĞI İLE BAĞLI KURULUŞLARININ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ HAKKINDA YÖNETMELİK

YÖNETMELİK OTOPARK YÖNETMELİĞİ

KURUMLAR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ (SERİ NO: 1) NDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ (SERİ NO:

YÖNETMELİK. MADDE 4 (1) 5996 sayılı Kanunun 3 üncü maddes ndek tanımlara lave olarak k nc fıkrada yer alan tanımlar da geçerl d r.

ne.com

Fırsatlar Dünyası na. Hoş Geldiniz!

Akadem k Kadro İlanları

UZUNKÖPRÜ TİCARET BORSASI 2017 OCAK AYI E-BÜLTENİ

TEBLİĞ MUHTASAR VE PRİM HİZMET BEYANNAMESİ GENEL TEBLİĞİ (SIRA NO: 1)

Enler tablosu Genel bakış. Haftanın günler ne göre rapor. En çok kullanılan programlar Performans tablosu. Ayın günler ne göre rapor

9 Kasım 2016 ÇARŞAMBA Sayı : 29883

UZUNKÖPRÜ TİCARET BORSASI 2016 OCAK AYI E-BÜLTENİ

SÖZLEŞMESİNE GÖRE YILLARA YAYGIN OLMAYAN

YÖNETMELİK. Mal ye Bakanlığından: MALİ İSTATİSTİK YÖNETMELİĞİ

İNSAN HAKLARI EVRENSEL BEYANNAMESİ

ENDÜSTRİYEL İLİŞKİLER KATILIMCI EL KİTABI

TEBLİĞ. Türk ye Barolar B rl ğ Başkanlığından:

8. Sınıf. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi TEOG ÜNİT E İRİL İŞ YILLIK PLAN 2 6/2 7

Transkript:

Prems 97812 Avrupa daki Romanların ve Gezginlerin İnsan Hakları Rapordan alıntılar TUR COMMISSIONER FOR HUMAN RIGHTS COMMISSAIRE AUX DROITS DE L'HOMME

Avrupa dak Romanların ve Gezg nler n İnsan Hakları (Rapordan alıntılar)

Bu eserde fade ed len görüs ler yazarların sorumluluğundadır ve Avrupa Konsey n n resm pol t kasını yansıtmıyor olab l r. Belgen n tamamının ya da bölümler n n basılması ya da çev r lmes yle lg l her türlü bas vurunun D rectorate of Commun cat on a (F-67075 Strasbourg Cedex ya da publ sh ng@coe. nt) yapılması gerekmekted r. Bu yayınla lg l d ğer bütün yazıs maların İnsan Hakları Kom serl ğ Of s ne h taben yapılması gerekmekted r. Kapak ve Tasarım: Avrupa Konsey Belge ve Yayın Yapım Departmanı Raporun tam metn (İng l zce) Avrupa Konsey nternet s tes nden tem n ed leb l r: http://book.coe. nt Raporun elektron k vers yonuna www.comm ss oner.coe. nt nternet s tes nden de ulas ılab l r. Fotoğraf: Roman hakları akt v stler, Romanya, Bükres te Fransız El ç l ğ n n önünde yaptıkları b r protesto göster s sırasında yüzler n büyütülmüs parmak z kopyalarıyla kapatıyorlar. Göster c ler Fransız resm makamlarının 2010 Yaz mevs m boyunca Romanya ve Bulgar stan kökenl Romanları Fransa dan kend ülkeler ne gönderme kararını protesto ed yorlar. AP Photo/Vad m Gh rda Avrupa Konsey S ubat 2012 Avrupa Konsey nde basılmıs tır

Önsöz Almanya da sadece b rkaç b n Roman Holokost ve Naz toplama kamplarından sağ çıkmıs tır. Sağ kalanlar a le fertler n n ve yakınlarının b rçoğunu kaybetm s ; mülkler ne zarar ver lm s ve el konmus b r halde hayatlarını yen den kurmaya çalıs ırken olağanüstü zorluklarla kars ılas mıs tır. Çoğunun sağlığı bozulmus tur. Tazm nat almaya çalıs anların bu talepler yıllarca redded lm s t r. H tler sonrası dönemde sağ kalanlara adalet sağlanmamıs tır. Roman halkına yönel k k tlesel katl amın Nürnberg Mahkemes nde konu ed lmemes d kkat çek c d r. Roman soykırımı kamusal söylemde neredeyse h ç tanınmamıs tır. Aynı dönemde Avrupa nın d ğer yerler ndek fas st rej mler n Romanlara kars ı s led ğ suçlar da kamusal söylemde yer bulmamıs tır. İtalya da 1926 yılında çıkarılan b r genelge ülkey, t p k Ç ngene yas am tarzının gereğ olan ve b l nd ğ g b güvenl k ve kamu sağlığı bakımından b r tehl ke olus turan Ç ngene arabalarından tem zlemek amacıyla bütün yabancı Romanların sınırdıs ı ed lmes n buyurmus tur. Em r, amacın Ç ngene varlığını can ev nden vurmak olduğunu açıkça bel rtm s t r. Fas st İtalya da bu genelgen n ardından ayrımcılık ve zulüm gelm s t r. B rçok Roman özel kamplarda gözaltına alınmıs ; bazıları da Almanya ve Avusturya ya gönder lm s ve ardından öldürülmüs tür. Romanya dak fas st Dem r Muhafızlar rej m, 1942 de Romanları sınırdıs ı etmeye bas lamıs tır. Tıpkı Yahud ler g b, yaklas ık 30 000 Roman da açlık, hastalık ve ölümle yüz yüze geld kler D nyester Nehr n n kıyısına get r lm s t r. Bu pol t ka değ s ene kadar bu nsanların ancak yarısı k yıllık as ırı mes akatten sağ çıkab lm s t r. Avrupa da Romanlara kars ı uygulanan baskının tar h Naz dönem ve fas st dönemden önces ne uzanır. Aslında yüzyıllarca ger ye, Romanların H nt Yarımadası ndan göç ett kler tar he g der. Romanlar, s ler kötü g tt ğ nde ve yerl halk sorumluluk almak stemed ğ nde kolaylıkla günah keç s olarak kullanılab len yabancılar olarak görülmüs lerd r. Baskı yöntemler zaman ç nde değ s m s ve köleles t rme, zorunlu as m lasyon, hap s ve k tlesel katl amı kapsamıs tır. B rçok Avrupa ülkes nde, Romanlara kars ı yapılan toplu mezal me da r hak katler ortaya çıkarmak üzere hak kat kom syonları kurulmalıdır. İdeal olanı bunun Avrupa çapında b r g r s m olmasıdır. Bu suçlarla lg l tam b r hesaplas ma ve bu suçların tanınması, Romanlar arasında toplumun genel ne kars ı güven n b r s ek lde ger gelmes n sağlayab l r. Bugün b rçok Romanın, yetk l makamları hala b r tehd t olarak görmes h ç s as ırtıcı değ ld r. Kayıt yaptırmaları stend ğ nde ya da parmak zler alınacağı zaman en kötü ht mal düs ünürler. Bu, günümüzdek ant -Roman söylemle geçm s te Avrupa da Naz ler n, fas stler n ve d ğer as ırı uçların kullandıkları d l arasında nasıl benzerl kler gördükler n açıkladıkları zaman, daha da anlas ılab l r olmaktadır. Romanlar yakın zamanlarda dah s as ırtıcı derecede s ddetl açıklamalarla topluca suçlu olarak damgalanmıs tır. Bunun b r örneğ Fransa da yas anmıs tır. Fransa Hükümet Temmuz-Ağustos 2010 da, d ğer AB ülkeler nden gelen Roman göçmenler n, gerek rse zor kullanılarak sınırdıs ı ed lmes ne karar verm s t r. Hükümet n kampanyasına Roman kars ıtı söylem n apaçık b r b ç mde kullanılması es l k etm s t r. Roman halkı b r bütün olarak suçlu sayılmıs tır. Varlıkları Önsöz 3

kamu güvenl ğ ç n b r tehd t olarak tanımlanmıs tır k bu, normal kos ullarda, barıs ın ve devlet n bekasının tehl kede olduğunun düs ünüldüğü olağanüstü kos ullarda kullanılan b r hukuk ter m d r. Romanlar le suç arasında var olduğu dd a ed len bağlantı, nefret söylem nde sık sık tekrarlanan b r nakarattır. Eğer kafalar rasyonel b r f k r alıs ver s ç n yeter nce açık olursa bu yaklas ım çürütüleb l r ve yanlıs anlas ılmalar g der leb l r. Elbette bazı Romanlar suç s led kler ç n hüküm g ym s lerd r. Bazıları da kaçakçılar tarafından sömürülmüs ve kullanılmıs tır. Toplumsal olarak marj nalles t r len ve yoksulluk çeken nsanlar, bar z nedenlerden dolayı b rçok ülken n suç stat st kler nde fazla yer tutarlar. Bu nsanların, mevcut adalet s stem nde dezavantajlı b r durumda oldukları da doğrudur k bu da bu konudak ver ler etk lemekted r. Bu sorunlar, büyük çoğunluğunun yasalarla b r problem olmayan Romanların tamamının damgalanması ç n h çb r mazeret tes k l edemez. B r grubun bazı üyeler n n yapmıs olab leceğ s eyler ç n bütün grubun suçlanmaması gereğ çok öneml b r et k lked r. Önde gelen pol t kacıların yabancı düs manı açıklamalarının sonuçları küçümsenmemel d r. Bazı çarpık z hn yetler bu tür açıklamaları nt kam ve hatta f z ksel saldırı zn olarak anlayab lmekted rler. İtalya da, 2008 seç mler sırasında bazı adayların esef ver c açıklamalarının ardından Roman b reylere ve Roman kamplarına yönel k ç rk n s ddet olayları yas anmıs tır. 2008-2009 da Macar stan da aralarında bes yas ında b r çocuğun da bulunduğu altı Romanın acımasızca öldürülmes, nefret söylem n n kızıs tırdığı b r ortamda gerçekles m s t r. Ç ngene kars ıtlığı bugün b rçok Avrupa ülkes nde as ırı uçlardak gruplar tarafından yen den st smar ed lmekted r. Çek Cumhur yet ve Macar stan da Roman b reylere kars ı çete saldırıları yapıldığı b ld r lm s t r. Romanların en fazla kars ılas tıkları devlet tems lc ler pol slerd r. Z yaretler m sırasında, çes tl ülkelerde Roman topluluklarıyla pol s arasındak kötü l s k ler n bel rt ler ben s as ırtmıs tır. B rçok Roman, as ırı uçların saldırıları sırsında pol s tarafından yeter nce korunamadıklarına da r kes n ve açık örnekler verm s t r. Daha da kötüsü, bazen pol s memurlarının b zzat s ddet uygulamasıdır. Ç ngene kars ıtlığı bütün Avrupa da yaygınlığını sürdürmekted r. Ekonom k sorunların yas andığı dönemlerde hırsını günah keç ler nden çıkartma eğ l m n n arttığı görülmekted r k Romanlar da bu konuda kolay b r hedef g b görülmekted r. Ulusal ve yerel pol t kacılar çıkarlarını gözetmey b r kenara bırakıp farklı kökenlerden gelen nsanlara ayrımcılık yapmama ve onlara saygılı olma lkeler n savunmalı ve bu lkelerden yana olduklarını yüksek sesle d le get rmel d rler. En azından pol t tkacıların kend ler Roman kars ıtı söylemden kaçınmaldır. B rtakım somut adımlar atılab l r. Romanlara kars ı geçm s te yapılan mezal m okullardak tar h dersler nde okutulab l r. Pol s memurları g b öneml meslek mensupları, Romanları nefret suçlarına kars ı koruma konusunda eğ t lmel ve hatalı davranmaları hal nde d s pl n s lemler ne tab tutulmalıdır. En öneml konu se seç lm s pol t kacıların ahlak önderl k yapmaları gereğ d r: Onlar herkes n nsan haklarına saygılı olmayı ve bu hakları yüceltmey taahhüt etmel ve prat kte de böyle yas amalıdırlar. Günümüzde Avrupa da Romanlara yönel k uygulanan pol t kalara l s k n bu değerlend rmen n ayrımcılığa ve marj nalles t rmeye b r son vermek ç n yapılması gerekenler hakkında yapıcı b r tartıs ma bas latacağını üm t ed yorum. Th omas Hammarberg 4 Avrupa dak Romanların ve Gezg nler n İnsan Hakları

Özet Romanlar ve Gezg nler (Travellers) b r arada Avrupa nın en gen s azınlık grubunu olus tururlar. Kom ser, Avrupa Konsey üyes devletlere yaptığı z yaretler sırasında Romanlara ve Gezg nlere yönel k ayrımcılık ve d ğer nsan hakları st smarlarının vah m noktaya geld ğ n ve h çb r Avrupa devlet n n, bu azınlıkların üyeler n n nsan haklarının korunması konusunda tam anlamıyla bas arılı b r geçm s ler n n olmadığını gözlemlem s t r. Bu görüs, Avrupa dak Romanların ve Gezg nler n nsan haklarına da r kapsamlı b r raporun hazırlanmasına yol açmıs tır. Ç ngene Kars ıtlığı Bu rapor, Ç ngene kars ıtlığının Avrupa da der n kökler n n olduğunu göstermekted r. Hayatı boyunca Romanlarla veya Gezg nlerle h ç kars ılas mamıs olan b rçok nsan, rahatlıkla Roman vaya Gezg n görünüs ü ve davranıs ı hakkında detaylı, kl s elerle dolu tar fl er yapab lmekted r. Toplum ve kanaat önderler ve kurulus lar hem seç lm s görevl ler hem de d ğerler ırkçı ve damgalayıcı söylem kullanarak, Romanlara ve Gezg nlere açıkça hakaret etm s lerd r. Bazı durumlarda bu sözler, Romanlara yönel k s ddet n, çeteler n s led ğ s ddet ya da katl amlar g b tes v k ed lmes olarak anlas ılmıs tır. Kom ser, seç m kampanyaları sırasında yapılanlar da dah l olmak üzere, ant -Roman konus maların heps n n güçlü b r s ek lde kınanması ve nefret kıs kırtmaya da r hükümler n ç ğnenmes hal nde de cezalandırılması gerekt ğ görüs ünded r. S yasal part ler de ırkçı d l engellemek üzere otokontrol sağlayan önlemler ben msemel d r. G derek daha fazla Avrupa ülkes nde as ırı sağcı gruplar, açıkça Romanları ve Gezg nler hedef göstermekte, bazı durumlarda se toplum kes mler n bu nsanlara kars ı ates lemekted r. Bu tür as ırı gruplar nternette g derek daha faal olmaktadır k nternet ortak görüs e sah p as ırı sağcı gruplar arasında güçlü sınır-ötes s b rl ğ ne olanak tanıyan b r ortamdır. Bu gruplar, nefret müz ğ konserler düzenlemek de dah l olmak üzere çes tl tekn klerle gençler yanlarına çekme konusunda faal olarak çalıs maktadır. V g lante (kanun yetk s olmadan zorla düzen sağlamaya çalıs an -ç.n) ve param l ter gruplar genell kle ün forma g yerek, s lah tas ıyarak, ve sözel ve f z ksel tehd tler kullanarak ve k tlesel protestolar gerçekles t rerek Romanların etrafında ördükler ağı g derek sıkılas tırmaktadırlar. Bu as ırı grupların üyeler n n Romanları hedefl eyen b rçok nefret suçunun köken nde yer aldıkları anlas ılmıs tır. Kom ser, s yasal part ler de dah l olmak üzere ırkçılığı tes v k eden kurulus ların f nansmanının b r an önce durdurulmasını önermekted r. Devletler, as ırı uçlardak part ler n demokrat k toplum standartlarıyla ve değerler yle çel s t kler kanaat olus tuğu zaman bu part ler kapatmayı da değerlend reb lmel d r. Ç ngene kars ıtı kl s eler de Avrupa medyasında yaygın b r s ek lde kullanılmakta ve sürekl canlı tutulmaktadır. Çok sayıda gazete ve telev zyon Romanlar ve Gezg nler hakkında sadece toplumsal sorunlar ve suç bağlamındak haberlere yer vermekted r. Kom ser, medyadak olumsuz Roman bet mlemes ne son vermek ç n otokontrole ve et k gazetec l ğe ht yaç olduğunu vurgulamıs tır. İnternet n, Roman kars ıtı nefret söylemler n ve s ddet örgütlemek üzere kullanıldığı b r bağlamda, çevr mdıs ı yasak olanın çevr m ç de yasak olması genel b r kural olmalıdır. Üye devletler nternette ırkçılığı denetleyecek mekan zmalar olus turmalıdır. Bu mekan zmalar, Irkçılığa ve Hos görüsüzlüğe Kars ı Avrupa Kom syonu nun (ECRI) ırkçı, yabancı düs manı ve ant -Sem t k Özet 5

malzemen n nternet aracılığıyla yayılması le mücadele hakkındak 6 No lu Genel Pol t ka Tavs yeler le uyumlu olmalıdır. Ç ngene kars ıtlığı, Roman tar h nde geçm s te, özell kle İk nc Dünya Savas ı sırasında yas anan acıların yeter nce tanınmamasına da yol açab lmekted r. Roman mağdurlar hakkındak bu pas f nkar, genell kle hatırlama ve anma törenler nde, medya haberler nde ya da resm tar h met nler nde ve ders k taplarında sess zl k olarak ortaya çıkmaktadır. Kom ser, İk nc Dünya Savas ı sırasında yapılan Roman katl amının unutulmaması gerekt ğ n bel rtmekted r. Roman tar h n öğretmek, İk nc Dünya Savas ı sırasında yas anan Roman soykırımı hakkında farkındalık yaratmak ve hatıra alanları olus turmak ve bunları muhafaza etmek, üye devletler n Roman mağdurlara saygı göstermek üzere yapab lecekler asgar s eylerd r. Bütün Avrupa dak devletler, mevcut Avrupa Konsey Roman Tar h ne da r b lg notlarını kend ulusal d ller ne çev rtmel d rler; böylece belgeler okullar da dah l olmak üzere mümkün olan en yaygın ulusal bağlamda kullanılmıs ve yaygınlas mıs olacaktır. Roman halkına yönel k mezal mle lg l tar h gerçekler ortaya çıkarmak üzere hak kat kom syonları da kurulmalıdır deal olanı bunun Avrupa çapında yapılmasıdır. Romanlara ve Gezg nlere Kars ı Irkçı S ddet 1989 sonrası Avrupa da Romanlara ve Gezg nlere yönel k s ddet yaygın olup, son yıllarda c dd vakalarda bel rg n b r artıs görülmüs tür. Bazı bağlamlarda bu s ddet organ ze fas st ve neo-naz gruplar tarafından uygulanmıs tır ve bu gruplar s ddet n planlanmasına ve hazırlıklarına katılmıs tır. Bununla b rl kte Roman kars ıtı s ddet sadece organ ze gruplar tarafından s lenmemekted r. Bazı durumlarda Roman olmayan gruplar, Romanlara ve Gezg nlere yönel k v g lante s ddet olaylarına neredeyse spontane b r s ek lde dah l olurken, bas ka durumlarda s ddet, herhang b r özel pol t k deoloj s olmayan, sadece ırkçı nefret n mot ve ett ğ b reyler tarafından s lenm s t r. Bazı ülkelerde Roman kars ıtı s ddet farklı fa ller n b r araya gelmes yle s lenm s t r. Son yıllarda bütünüyle ya da kısmen Roman nefret ne dayanan b r deoloj n n taraft arı olan akımların gel s mes büyük b r end s e konusudur. Bu akımlar s ddet çeren ve b rçok vakada da ölümcül sonuçları olan saldırılara yol açmıs lardır. Örneğ n gece nsanlar uyurken evler kundaklanmıs tır. Bazı durumlarda kamu görevl ler, Romanlara ve Gezg nlere yönel k v g lante s ddet n kıs kırtılmasına b zzat katılmıs lardır. Kom ser, potans yel fa llere net b r mesaj vermek ve kurbanları su st mal olaylarını b ld rmeye cesaretlend rmek üzere bu alanda göster len çabaların bütün sev yelerde ac len büyük ölçüde artırılması gerekt ğ n düs ünmekted r. Üye devletler, pol s n ırkçı saldırıları ayrıntılı b r s ek lde aras tırmasını sağlamalı, bunu yaparken suç f ller n n kaynağının ırkçılık olduğunu göz önünde bulundurmalıdır. Devletler ayrıca ırkçı olayları s steml b r s ek lde zleyecek mekan zmalar kurmalıdır. Emn yet Güçler n n ve Adl Makamların Romanlara ve Gezg nlere Kars ı Tutumu Kom sere Avrupa nın her yer nden gelen haberler pol s n, Romanlara ve Gezg nlere yönel k ayrımcılık uyguladığını ve kötü muamele yaptığını göstermekted r. Romanlar, hem gözaltı mekanlarında hem de kamusal alanlarda örneğ n Roman yerles mler ne yapılan pol s baskınları sırasında pol s s ddet ne maruz kalmaktadır. B rçok vakada, bu tür f ller hakkında ceza sorus turma yürütüldüğünde bu f ler n bar z b r s ek lde önyargılı ve ayrımcı olduğu görülmüs tür. Kom ser, Avrupa İnsan Hakları Mahkemes n n (Strasbourg Mahkemes ) yürürlüktek çt hadının, üye devletler n bu tür durumlarda olası ırkçı temellere l s k n etk l b r sorus turma yürütmek zorunda olduklarını açıkça bel rtt ğ n gözlemlem s t r. Kom ser üye devletlere, Romanların ve Gezg nler n emn yet tes k latı yetk l ler ne olan güvenler n onarmak amacıyla bağımsız pol s s kayet mekan zmaları kurma çağrısı yapmaktadır. 6 Avrupa dak Romanların ve Gezg nler n İnsan Hakları

Ücra Roman yerles mler n n, genell kle z ns z baskınlar düzenlemek suret yle pol s n özel lg s ne maruz kaldığını bel rten çok sayıda rapor mevcuttur. Araba ya da d ğer tas ıtlardak Romanlar, pol s n durdurma ve arama operasyonları sırasında ayrımcı b r s ek lde hedef olmus lardır. Romanların uluslararası sınırlardan geçerken etn k prof llemeye maruz kaldığı vakalar da b ld r lm s t r. Kom ser, Romanların genel nüfustan farklı herhang b r pol s s lem ne maruz kalmaması gerekt ğ n n altını ç zm s t r. Yasalar, ırkçı prof llemey açık b r s ek lde yasaklamalı ve pol s operasyonlarında makul b r s üphe standardını yerles t rmel d r. ECRI n n ırkçılıkla ve pol s faal yetler nde ırkçı ayrımcılıkla mücadele hakkındak 11 No lu Genel Pol t ka Tavs yes nde de önerd ğ g b pol s n bu meselelerle lg l eğ t m alması gerekmekted r. Roman tems lc ler, pol s n, keyf olarak mallarına el koyduğunu ya da haraç aldığını da b ld rm s t r. Bu tür uygulamalar Avrupa İnsan Hakları Sözles mes n n (özel yas am ve a le yas amına saygı duyulması hakkını koruyan) 8. Maddes n hlal edeb l r ve Romanların konut ve güvenl k hakları da dah l olmak üzere d ğer nsan haklarından yararlanmalarını etk leyeb l r. Ayrıca Romanlar, orantısız b r s ek lde, keyf gözaltı önlemler ne maruz kalmaktadırlar. Kom ser, bu alanda pol s n as ırı güç kullanmasının sona ermes gerekt ğ ne ve Romanların keyf olarak gözaltına alınmamalarını sağlayacak somut önlemler n alınması gerekt ğ ne nanmaktadır. Romanlar ve Gezg nler le pol s arasında güven yen den ns a edecek, Romanların pol s tes k latında s e alınması ya da pol sle rt bat kurmak üzere Roman arabulucuların s e alınması ve eğ t lmes g b lave adımlar atılmalıdır. B rçok ülkede Romanların tutukluluk kararları, dava ücretler ve hüküm konusunda ayrımcılığa uğradığı görülmekted r. Romanlar, ceza adalet alanında s u sorunlarla da kars ılas maktadır: Mahkemede yeter nce tems l ed lememek, Romanlara tanık olarak yeter nce saygı duyulmaması, çev r h zmetler n n yeters z olması. Roman b reyler mahkemeye çıktığında masum yet kar nes lkes ne her zaman r ayet ed lmemekted r. Adl tak bata maruz kalan Roman sanıklara yönel k ırkçı ayrımcılığı önleyecek, böylece bu k s ler n ad l b r mahkemede yargılanmalarını sağlayacak adımlar atılması öneml d r. Bu sorunlar, Romanların ırkçı ayrımcılık ve/veya d ğer st smarlarla lg l s kayetler ne, adalet s stemler n n yeterl düzeyde kars ılık verememes neden yle daha da s ddetlenmekted r. Adalet s stem n n ayrımcılığa kars ı tepk s n n etk l l ğ n artırmaya yönel k çabalar, ayrımcılık kars ıtı etk l yasaların çıkarılması ya da mevcut yasaların güçlend r lmes n n yanı sıra s kayetlerle lg lenecek ve yasaların uygulanmasına yardımcı olacak alt düzeyde b r mekan zma sağlayan uzmanlas mıs kurulları da kapsamalıdır. Romanların ve Gezg nler n Özel ve A le Yas amına Saygı Roman Kadınların Zorla ve Zorunlu Olarak Kısırlas tırılmaları 1970 l yılların bas ından t baren geç dönem komün zmde hortlayan ögen k (soy gel s t rme b l m ç.n) görüs ler n etk s yle, Çekoslovakya dak doktorlar, b rçok vakada Roman kadınları zorla kısırlas tırmıs tır; bunu sosyal h zmet uzmanlarının yardımı da dah l olmak üzere, karar merc ler n n ve ulusal yapıların desteğ n alarak yapmıs lardır. Komün zm n çöküs ünün ardından kurulan yen hükümet bu uygulamaları durdurmaya çalıs mıs tır. Bununla b rl kte bazı sağlık mensupları bu uygulamayı hem Çek Cumhur yet nde hem de Slovakya da, kend ler ne gebel kle lg l olarak ya da bas ka j nekoloj k s lemler ç n gelen Roman kadınları, rızaları ve b lg ler olmadan kısırlas tırarak geç s dönem nde uzun b r süre sürdürmüs lerd r. Macar stan da da bu tür vakalar b ld r lm s t r. Kasım 2009 da, müteveffa Çek Ombudsmanı Otakar Motejl, 1980 ler n bas ından ber esk Çekoslovakya topraklarında 90.000 kadar kadının kısırlas tırılmıs olab leceğ n bel rtm s t r. Özet 7

Motejl n 2005 yılında konuyla lg l hazırladığı rapor, Çekoslovakya ve onun halef devletler nde uygulanan zorunlu kısırlas tırmanın mes ru yet hakkında yapılan en öneml çalıs malardan b r d r. 1990 dan sonra bu uygulamaya devam eden ülkelerden sadece Çek Cumhur yet, Kasım 2009 da bu hata haller ç n resm olarak üzüntüler n bel rtm s t r. Bu ülkeler n h ç b r nde, bu uygulamaların mağdurlarının büyük çoğunluğu ç n ülke ç nde tazm nat ya da telaf mkanı sağlayacak etk l b r çözüm yolunun var olduğu görünmemekted r. Kom ser lg l bütün ülkeler n bu uygulamaların yapıldığını kamuoyuna b ld rmeler, bundan üzüntü duyduklarını fade etmeler ve mağdurlara destek sağlayacak etk l yasal çözüm mekan zmaları olus turmaları gerekt ğ ne nanmaktadır. Mahkemede tazm nat taleb ç n geçerl olan zaman as ımı uygulaması mevcut engeller hesaba katmalı ve kurbanın kısırlas tırıldığını lk fark ett ğ andan t baren bas latılmalıdır. Zorla ve zorunlu kısırlas tırmaların tekrarının engellenmes ç n, kısırlas tırmalarla lg l olarak hastaya düs ünme süres de tanıyan, özgür, önceden alınmıs ve b lg lend r lm s b r rıza gerekt ğ n açıkça bel rten yasa değ s kl kler n n ben msenmes öneml d r. Kadınların rızası ve b lg lend r lm s onayı olmadan onları kısırlas tırmaktan sorumlu k s lere de yasal ve dar müeyy deler uygulanmalıdır. Roman Çocukların Biyolojik Ebeveynlerinin Elinden Alınması Roman çocuklar, kurumsal bakım ve koruyucu a le dah l olmak üzere a le dıs ı bakım alan çocuklar arasında as ırı fazla tems l ed l rler. Bazı durumlarda Roman çocuklar a leler nden sadece evler uygun ya da dayanıklı olmadığı ç n ya da ekonom k ve sosyal kos ulları tatm n ed c olmadığı ç n alınmaktadır. Bazı ülkelerde kurumsal bakım alan Roman çocukların sayısının yüksek olması komün st dönem n pol t kalarından kalan b r m rastır. Bu pol t kaya göre devlet, özell kle de mahrum yet s artlarında yas ayan ya da b r engel olan çocukların yet s t r lmes nde a lelerden daha üstün tutulmaktaydı. Üye devletler, Strasbourg Mahkemes n n çt hadıyla uyumlu olarak h çb r çocuğun sadece yeters z konut kos ulları ya da a les n n madd durumu neden yle kurumsal bakıma yerles t r lmemes n sağlamak zorundadır. B r çocuğun kurumsal bakıma yerles t r lmes st sna b r durum olarak kalmalı ve bu uygulamanın b r nc l hedef, çocuğun üstün yararını gözetmek olmalıdır. Aynı zamanda evlat ed nme ya da koruyucu a le yanına yerles t rme de uluslararası standartlarla uyumlu ve s effaf prosedürlere dayanmalıdır. Bazı Roman Gruplar Arasında Resmi Nikâhsız Birlikte Yas ama ve Geleneksel Evlilik Bazı Roman grupları resm n kâhsız (örf ve adetlere dayalı) ve geleneksel evl l k uygulamalarını sürdürmekted r. Bu gayr resm beraberl kler b r takım nsan haklarından yararlanılması konusunda sorun tes k l etmekted r. İlk olarak, res t olmayan küçükler söz konusu olduğunda bu uygulamalar çocuk haklarını hlal edeb lmekte ve prat kte kadının k nc l poz syonunun sürmes ne yol açmaktadır. İnsan hakları standartlarıyla uyum sağlanmaya çalıs ılırken genelles t rmelerden ve bütün toplulukların damgalanmasından kaçınmaya azam gayret göster lmel d r. Daha z yade eğ t me ve farkındalık yaratma etk nl kler ne odaklanılmalıdır. İk nc olarak, tanınmayan örf ve adetlere dayalı b r evl l k yapan yet s k nler n, ekonom k ve sosyal haklara er s m resm olarak evl ç ft lerden daha az avantajlı olab lmekte ya da toptan nkar ed leb lmekted r. Strasbourg Mahkemes n n de vurguladığı g b, Romanlar da dah l olmak üzere azınlık gruplarının bu haklara er s rken dolaylı ayrımcılık mağduru olmalarını engelleyecek düzenlemeler n yapılması gerekmekted r. 8 Avrupa dak Romanların ve Gezg nler n İnsan Hakları

Romanlar ve İnsan T caret Kom sere ulas an raporlar, Avrupa dak nsan t caret n n Romanları orantısız b r s ek lde etk led ğ n bel rtmekted r. Romanların, c nsel sömürü, emek sömürüsü, ev s ler nde çalıs tırmak, yasadıs ı evlatlık ve d lenc l k g b farklı amaçlarla nsan t caret ne maruz kaldıkları b ld r lmekted r. Roman kadınlar ve çocuklar her türlü nsan t caret mağdurları arasında as ırı fazla tems l ed lmekted r. İnsan t caret le lg l ulusal pol t kalar bel rlen rken, Romanların kırılganlığı h çb r damgalama yapılmadan hesaba katılmalıdır. Koruma tedb rler emn yet tes k latı görevl ler n n eğ t m n ve Roman topluluklarını (özell kle de tecr t ed lm s ve toplumsal olarak dıs lanmıs olanları) hedefleyen farkındalık yaratma kampanyalarını da kapsamalıdır. Romanların ve Gezg nler n Ekonom k ve Sosyal Haklardan Yararlanmaları Eğitim Hakkı Bütün Avrupa da b nlerce Roman okula g tmem s ya da g tmemekted r ya da sınırlı b r eğ t m alarak okulu terk etm s t r. Bazı ülkelerde Romanların ve Gezg nler n k s sel evraklarının olmaması okula kayıt sırasında olumsuz b r etk yaratmaktadır. Toplu tas ımanın olmaması ya da ulas ımın f nanse ed lememes, okul malzemeler n n eks kl ğ n n yanı sıra ırkçı tehd tler okula g tmek steyen Roman çocukların önündek d ğer engellerd r. Bazı ülkelerde Roman çocuklar evde eğ t m g b alternat f s stemlere rağbet etmekted r. Gel s msel, z h nsel ya da f z ksel engell b rçok Roman çocuk, bazı Avrupa ülkeler nde h ç okula g tmeyeb lmekted r. Roman çocuklar okul önces eğ t m eks kl ğ n n sıkıntısını da çekmekted rler. Eğ t mde Roman çocukları d ğer çocuklardan ayıran pol t kalar ve uygulamalar, Avrupa Konsey üyes b rçok devlette mevcuttur. Eğ t mle lg l düzenlemeler, Romanların gerek kırsal mahallelerde gerek kent gettolarında zole topluluklar hal nde yas adıkları durumlarda sık sık ayrımcılığa yol açmaktadır. Roman olmayan a leler n Romanların kalabalık olduğu okullardan çocuklarını almaları da bütün okullarda f l ayrımcılığa yol açmaktadır. Normal okullarda b le Roman çocuklar, sınıfın bel rl yerler nde oturmak ya da tamamen ayrı sınıfl ara konulmak suret yle sınıfl ardak çoğunluktan ayrı tutulmaktadır. B rçok Avrupa ülkes nde yardımcı eğ t m sınıfl arı, ayrı sınıfl ar ve sınıft a ayrımcılık vakaları b ld r lm s t r. Roman çocuklar bas ta z h nsel engell çocuklara mahsus okullar olmak üzere özel okullarda da orantısız b r s ek lde tems l ed lmekted rler. Çek Cumhur yet nde, D.H. ve d ğerler Çek Cumhur yet davasında Strasbourg Mahkemes n n, 2007 yılında verd ğ karara ve 2004 yılında çıkarılan ve eğ t mde özel ht yaçlar hükmünü yen den yapılandıran yen b r Okul Yasası na rağmen ayrımcılık devam etmekted r. Roman çocukların %30 u halen haf f z h nsel engell çocuklara özgü okullarda eğ t m görürken, Roman olmayan çocuklarda bu oranın %2 olduğu tahm n ed lmekted r. Bu uygulamalar bas ka ülkelerde de görülmekted r. Kom ser eğ t mde her türlü ayrımcılığa kars ı olduğunu bel rtm s ve ayrımcılığa son veren, kapsayıcı b r eğ t m konusunda açık sözler ver lmes ve ölçüleb l r lerlemeler kayded lmes konusunda çağrıda bulunmus tur. Ayrımcılığa son ver lmes çocukların normal sınıfl ara entegre olarak eğ t mde bas arılı olab lmeler ve s vr leb lmeler ç n gerekl destek önlemler yle b rles t r lmel d r. Bazı Roman topluluklarında kız çocukların a leler kızlarının evlenmek ve kend a les n kurmak üzere okulu erken bırakmasını bekl yor olab l r. Çocuk evl l kler n n, kız çocukların okula g tmes n engelled ğ, dolayısıyla onların eğ t m hakkına olduğu kadar gelecektek s olanaklarına da zarar verd ğ görülmekted r. Farkındalık yaratmak üzere alınan poz t f önlemler n Roman kız çocuklarının okula kayıt olması konusunda lerlemeye yol açtığı görülmekted r. Özet 9

Her ne kadar Avrupa dak bazı ülkeler 1960 lardan ber Gezg nler n eğ t mde sosyal yardım almaları ç n pol t kalar gel s t rm s ve uygulamıs olsa da daha yapılacak çok s ey vardır. Aslında son yıllarda bazı ülkelerde Gezg n eğ t m konusunda önceden varolan önlemlerde b r azalma görmektey z. Bu ülkelerde Gezg n çocukların, özell kle de a leler göçebe b r yas am tarzına sah p olanların okula kayıt yaptırmasına özel d kkat göster lmes öneml d r. Eğ t mde Roman d l, tar h ya da kültürü dersler ver l rken, genell kle bu dersler öncel kl olarak ya da sadece Roman çocukları hedefl emekted r k bu da Roman olmayanları, Romanların kend toplumlarına ve d ğer Avrupa toplumlarına yaptıkları katkıları öğrenme hakkından mahrum bırakmaktadır. Esas olarak bu alanda okul müfredatında kayded len gel s me henüz bas langıç as amasındadır. Roman ve Gezg n çocukların aldığı eğ t m n kal tes n n y les t r lmes Roman ve Gezg n kültürünün ve tar h n n standart müfredata konulması demekt r. Elveris li Konuta Eris im B rçok üye ülkede konut er s m konusunda ayrımcılık yapıldığı b ld r lm s t r; bu genell kle devlet tarafından sağlanan veya özel k ralık konutlara d ğerler yle es t er s m hakkının ver lmemes ya da hatta Romanlara konut satılmasının redded lmes s ekl nde olmaktadır. Bazı yerel yetk l ler mekansal b r ayrım pol t kası zlem s t r. Bu pol t ka, bazı durumlarda Roman mahalleler c varında ayırım duvarlarları ns a ed lerek desteklenm s t r. Bu tür zararlı uygulamalar durdurulmalıdır. B rçok Roman, Avrupa ülkeler n n çoğunda, ısınma, musluk suyu ve kanal zasyon olmadan, kabul ed leb l r standartların altında yas amaya devam etmekted r. Kosova 1 da M trov ça nın (M trov cë/m trov ca) ç nde ve c varında yer alan ve Romanların on yıldan uzun b r süred r son derece zeh rl çevre kos ullarına maruz kalarak yas adıkları b r takım mahallelerdek durum hakkında uluslararası düzeyde end s eler d le get r lm s t r. Tıpkı gayr resm yerles mlerde ya da sah p olmadıkları topraklarda yas ayan Romanlar g b yasal olarak tanınan konutlarda yas ayan Romanlar da bütün Avrupa da güvenceden yoksundurlar. Yeterl güvencen n olmaması doğrudan doğruya zorla tahl ye tehd d ne yol açmaktadır. Son yıllarda bazı ülkelerde zorla tahl ye vakalarında b r artıs olmus tur. Bu tahl yeler kısa b r zaman d l m nde b rçok defa tekrarlanmıs ve çocuklar dah l aynı göçmen Roman a leler hedefl em s t r. Bazı Batı Avrupa ülkeler nde tekrar eden zorla tahl yeler, mülkler n tahr p ed lmes, Romanları geld kler ülkelere, özell kle Bulgar stan a ve Romanya ya ger dönmeye tes v k etmek üzere b r stratej olarak tanımlanmaktadır. Bazı durumlarda yüzyıllardır var olan Roman mahalleler n n tamamı tahr p ed lm s t r. Zorla tahl yeler, ancak d ğer kurumların yanı sıra BM Ekonom k, Sosyal ve Kültürel Haklar Kom tes n n de gel s t rd ğ usule l s k n uluslararası güvencelere (7 No lu Genel Yorum) uygun b r s ek lde yapılab l r olmalıdır. Kom ser, bazı yerlerde, Romanların resm mülk yet belges olmadığı ç n yetk l ler n altyapı çalıs malarını yapmayı reddett ğ ve standartların altındak altyapı tes sler neden yle resm mülk yet belges vermed ğ kısır döngünün hüküm sürdüğünü gözlemlem s t r. Kom ser yetk l lere bu çel s k ler uluslararası standartlarla ve Avrupa nsan hakları standartlarıyla uyumlu b r s ek lde çözecek çareler bulmalarını ısrarla tavs ye etm s t r. Gezg nler, karavanlarını konaklatmak amacıyla kend ler n n ve d ğerler n n özel mülk satın aldığı durumlarda mar z nler çıkarılırken uygulanan ayrımcılıklardan da orantısız b r s ek lde etk lenmekte ve kamp alanlarına, otellere ve/veya geç c konaklamalara er s mde ayrımcılığa uğramaktadır. Kom ser, göçmen b r gezg n nüfusun olduğu ülkelerde, asgar nezaket kurallarını 1. Bu met n boyunca yapılan her türlü Kosova referansı (toprak, kurumlar ya da halka l s k n) B rles m s M lletler Güvenl k Konsey n n 1244sayılı Kararı (1999) le tam uyum ç nde ve Kosova nın statüsüne l s k n h çb r önyargı tas ımadan anlas ılmalıdır. 10 Avrupa dak Romanların ve Gezg nler n İnsan Hakları