Sayı: 2/2016 2015-2016 Grip Sürveyansı: Türkiye Sonuçları Orthomyxoviridae familyasında yer alan Influenza virüsleri, antijenik özelliklerine göre A, B, C olmak üzere üç tipe ayrılır. Influenza A virüsü, yapısında yer alan hemaglutinin ve nöraminidaz glikoproteinlerine bağlı olarak farklı alt tipleri ile ciddi hastalık tablolarına yol açar. Dolaşımda Yamagata ve Victoria olarak adlandırılan 2 farklı soy şeklinde bulunan Influenza B virüsü ise, mevsimsel grip etkeni olarak karşımıza çıkmaktadır. Influenza C virüsü dolaşımda tek bir soy halinde bulunur ve sporadik enfeksiyonlara neden olur. Influenza virüsleri toplum sağlığını tehdit eden özellikleri nedeni ile 1952 yılından beri DSÖ tarafından izlenmektedir. Türkiye bu izlem ağına 2005 yılında Sağlık Bakanlığı önderliğinde Ankara Refik Saydam Hıfzısıhha Merkezi Başkanlığında (yeni yapılanmaya göre Türkiye Halk Sağlığı Kurumu; THSK) yer alan Ulusal Influenza Merkez Laboratuvarı ve İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Viroloji ve Temel İmmunoloji BD (İTFVBD) bünyesindeki Ulusal Influenza Referans Laboratuvarı olarak katılmıştır. 2015-2016 Grip sezonunda Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Viroloji Laboratuvarı, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Viroloji Laboratuvarı, Samsun Halk Sağlığı Laboratuvarı, Erzurum Halk Sağlığı Laboratuvarı, Adana Halk Sağlığı Laboratuvarı ve İstanbul Halk Sağlığı Laboratuvarı nda Surveyans çalışmaları yürütülmüştür. Sentinel olarak 17 ilimizde seçilen 180 Aile hekimi tarafindan, Influenza benzeri hastalık (ILI) tanısı konulan hastalara ait burun sürüntü örneklerinde Influenza virüsü araştırılmıştır. 2015-2016 Grip sezonunda THSK, şiddetli akut solunum yolu infekesiyonları (SARI) sürveyans çalışmalarını da başlatmış bulunmaktadır. Bu kapsamda sentinel olarak İstanbul, Ankara, Adana, Samsun, Erzurum illerinde belirlenen hastanelerin acil, yoğun bakım, pediatri, dahiliye, infeksiyon hastalıkları ve göğüs hastalıkları servislerinde yatan SARI vakalarına ait örneklerde Influenza virüsleri ile birlikte 21 solunum yolu virüsü araştırılmıştır. Ayrıca nonsentinel olarak diğer hastanelere viral pnömoni tanısıyla yatırılan hastalarda da Influenza virusleri araştırılmıştır. 1
2015-2016 Grip sezonunda, 40-20 haftalar arasında Türkiye de sürveyans kapsamında olan tüm laboratuvarlarda sentinel ve nonsentinel olarak toplam 21736 örnek incelenmiştir. Bu örneklerin 9852 (%45,3) sinde influenza pozitifliği saptanmıştır. Pozitif örneklerin 34 (%0,3) ü Influenza A (alt tiplendirme yapılamayan), 5508 (%55,9) i Influenza A H1N1, 2790 (%28,4) ı Influenza A H3N2, 1520 (%15,4) si Influenza B olarak belirlenmistir. 2015-2016 Ulusal Influenza Sürveyans sonuçları çalışılan laboratuvarlara göre Tablo 1 de verilmiştir Tablo 1: 2015-2016 Grip sezonu 40-20 haftalar arasında sentinel/nonsentinel surveyans sonuçları T.H.S.K. İSTANBUL İSTANBUL ADANA SAMSUN ERZURUM VİROLOJİ TOPLAM ÜNİ. LAB. Sayı % Sayı % Sayı % Sayı % Sayı % Sayı % Sayı % Gelen Numune 7458 1964 3540 4719 2477 1578 21736 Çalışılan Numune 7458 1964 3540 4719 2477 1578 21736 Toplam Pozitiflik* 2881 38,6 612 31,2 2047 57,8 2509 53,2 1037 41,9 766 48,5 9852 45,3 İnf A 14 1 0 0 6 13 34 İnf A H1N1 1646 313 986 1638 581 344 5508 İnf A/H3 792 205 672 582 289 250 2790 İnf B 429 93 389 289 161 159 1520 Adenovirus 52 3 27 39 28 33 182 Birden fazla etken 104 16 29 52 50 75 326 Coronavirüs 154 22 47 50 78 39 390 Enterovirüs 0 0 2 0 0 0 2 Hum.Metapneumovirüs 56 16 25 56 35 19 207 Human Bocavirüs 30 8 20 33 8 6 105 Parainfluenza 76 5 4 24 18 4 131 Rhinovirüs 266 11 11 34 27 68 417 RSV 322 47 95 203 110 50 827 DİĞER 6 3 0 3 8 5 25 TOPLAM 3947 743 2307 3003 1399 1065 12464 2
İnfluenza Altipleri Sayı İnfluenza Poziitiflik Yüzdesi Ulusal Influenza Surveyans çalışmaları ile Türkiye de 2015-2016 grip sezonunun 50. haftada başladığı gösterilmiştir. Pik döneminin 3. haftada yaşandığı belirlenirken, 16. haftadan sonra Influenza pozitifliği saptanmamıştır. Sezonun ilk dönemlerinde Influenza A (H1N1)pdm09, son dönemlerinde Türkiye de sentinel ILI surveyansı kapsamında Influenza alt tiplerinin haftalara göre dağılımı Grafik 1 de gösterilmiştir. 2015-2016 Grip sezonunda Türkiye de dolaşımdaki Influenza B suşları, kuzey yarım kürede kullanılan trivalan aşı içeriği (B/Yamagata) nin aksine Victoria olarak belirlenmiştir. ise Influenza B nin dolaşımda baskın olduğu gösterilmiştir. Grafik1: Türkiye de sentinel ILI kapsamında haftalık tespit edilen Influenza alt tipleri sayısı ve Influenza pozitiflik yüzdesi. 180 100 160 90 140 80 120 70 100 80 60 40 60 50 40 30 20 20 10 0 0 Haftalar INF A İNF A H1N1 İNF A H3N2 İNF B İNF. POZİTİFLİK YÜZDESİ 3
2015-2016 sezonunda, A.B.D. de GRİP AKTİVİTESİ: 2015-2016 sezonunda A.B.D. de grip aktivitesi, geçtiğimiz son üç sezona kıyasla daha geç başlamış ve daha hafif seyretmiştir. Ülke genelinde görev yapan yaklaşık 350 laboratuvarın sonuçları CDC merkezinde değerlendirilmiş ve toplam 68.886 örneğin bulguları 10 Haziran 2016 tarihinde yayınlanmıştır (Influenza activity-usa, 2015-2016 Season and Composition of the 2016-2017 Influenza Vaccine; MMWR 2016;65(22): 567). Bu örneklerden pozitiflik saptanan 26.538 örneğin bulguları şu şekilde özetlenmiştir: 18.781 i (% 70.8) Influenza A olarak belirlenirken, 7.757 (%29,2) örnekten Influenza B izolasyonu bildirilmiştir. Influenza A olduğu belirlenen suşların 14.877 Sİ (%80,7) Influenza A(H1N1)pdm09, 3.560 ı ise (%19,3) Influenza A H3N2 olarak tiplendirilmiştir. Soy tayini yapılan Influenza B virüslerinin %68,5 i B/Yamagata, %31,5 i ise B/Victoria olarak belirlenmiştir. Antijenik tiplendirimi yapılan Influenza A(H1N1) suşları A/California/7/2009, Influenza A(H3N2) suşları ise A/Switzerland/9715293/2013 tipinden olup, aşı içeriği ile uyum gösteren antijenik tiplerdir. Olguların yaş gruplarına göre dağılımlarına bakıldığında: %11,4 ünün 0-4 yaş grubunda; %30,3 ünün 5-24 yaş grubunda; %42,7 sinin 25-64; ve %15,6 sının >65 yaş grubunda yer aldıkları saptanmıştır. Bu ülkede grip aktivitesi 10. haftada pik yapmış ve aktivite 20. haftaya kadar devam etmiştir. Aynı sezonda 3 kişide yeni Influenza A antijenik tipleri saptanmıştır; bu suşların biri Influenza A(H1N1) variant: H1N1v olarak, biri Influenza A (H3N2) variant: H3N2v, üçüncüsü ise Influenza A(H1N2) variant: H1N2v şeklinde isimlendirilmiştir. A.B.D. de saptanan Influenza suşlarının anti-viral duyarlıkları incelendiğinde A(H3N2) suşlarının oseltamivir, zanamivir ve peramivir e duyarlı oldukları, Influenza A(H1N1) suşlarında ise %0,8 oranında oseltamivir ve penamivir direnci olduğu bildirilmiştir. 4
2015-2016 Sezonunda Influenza Aktivitesi 2015-2016 İstanbul Tıp Fakültesi Avrupa* Amerika* Sezon başlangıç ve bitişi 51-17.hafta 50-20. hafta 40-20. hafta Pik yaptığı dönem 3.hafta 5-7 hafta 10.hafta Pik yüzdesi %79 % 46 %23.7 Baskın Influenza tipi A (H1N1)pdm09 A (H1N1)pdm09 A (H1N1)pdm09 Baskın B soyu B Victoria B Victoria B/Yamagata 2015-2016 Influenza Sürveyans Sonuçları 2015-2016 Sentinel Sürveyans İstanbul Tıp Avrupa* Amerika** Fakültesi İncelenen örnek sayısı 940 50.861 68.886 Influenza pozitifliği 217 (%23.1) 18.640 (%36.7) 26.538 (%38) Influenza A 170 (%79.3) 10.496 (%56,3) 18.78 (%70.8) Tiplendirme yapılan 170 10030 18.437 Influenza A 87 (%51.2) 8.665 i (%86,4) 14.877 (%80,7) (H1N1)pdm09 Influenza A (H3N2) 83 (%48.9) 1.365 i (% 13,6) 3.560 (%19,3) Influenza B 47 (%21.8) 8.144 (%43,7) 7.757 (%29,2) Soyu belirlenen 27 4.119 4.912 B/Victoria 27 (%100) 3.974 (%96,5) 1.545 (%31,5) B/Yamagata 0 145 (%3,5) 3.367 (%68,5) *Avrupa için veriler ECDC nin Mayıs 2016 raporundan alınmıştır. (http://ecdc.europa.eu/en/publications/publications/influenza-virus-characterisation-may-2016.pdf) **Amerika için veriler CDC nin 10 Haziran 2016 MMWR raporundan alınmıştır. (http://www.cdc.gov/mmwr/volumes/65/wr/mm6522a3.htm) 5
2015-2016 sezonunda, dolaşımdaki suşların aşı içeriği ile uyumu Influenza A (H1N1)pdm09 Influenza A (H3N2) Influenza B Aşı içeriği A/California/7/2009 A/Switzerland/9715293/2013 B/Pucket/3073/2013/Yamagata B/Brisbane/60/2008/Victoria (Dörtlü aşıda) Amerika A/California/7/2009 A/Switzerland/9715293/2013 B/Phuket/3073/2013/Yamagatalike (% 68,5) B/Brisbane/60/2008/Victorialike (% 31.5)* Avrupa A/California/7/2009 A/Hong Kong/4801/2014 A/Switzerland/9715293/2013 (zayıf reaksiyon) B/Brisbane/60/2008/Victorialike (% 96,5)* B/Phuket/3073/2013/Yamagatalike (%3.5) İTF A/California/7/2009 A/Switzerland/9715293/2013 B/Victoria (%100)* A/Christchurch/16/2010 A/Hong Kong/4801/2014 2016-2017 Sezonu Grip Aşısı İçeriği 2016-2017 sezonunda üçlü aşıda: A/California/7/2009 (H1N1)pdm2009-like virus A/Hong Kong/4801/2014 (H3N2)-like virus ve B/Brisbane/60/2008-like virus (Victoria soyu) suşları yer alacaktır. Dörtlü aşıda ise: Yukarıda belirtilen üç suş dışında B/Phuket/3073/2013-like virus (B/Yamagata soyu) suşu yer alacaktır. 6
Gripten Haberler İlk kez 1 Nisan 2013 tarihinde Dünya Sağlık Örgütünün bildirimini yaptığı Influenza A(H7N9) virüsünün dağılımı 2015-2016 sezonunda da devam etmiş; sadece Nisan - Mayıs 2016 döneminde 18 yeni olgunun saptandığı bildirilmiştir. Influenza A(H5) suşları konusunda ise, yeni bulgulara rastlanmaktadır. Nitekim Nisan 2016 döneminde üç adet Influenza A(H5N6) olgusu bildirilmiş; aynı dönemde, bir adet Influenza A(H9N2) izolasyonu bildirilmiş. 2015-2016 yılında dolaşımda bulunun Influenza B soylarının Victorai ağırlıklı olduğu belirlenmiştir. Farklı soylar arasında çapraz reaksiyon olmadığından her iki soy suşlarını içeren dörtlü aşı önem kazanmaktadır. ESWI tarafından düzenlenen SCIENCE POLICY FLU SUMMIT toplantısı 28 Eylül 2016 tarihinde Belçika da gerçekleştirilecektir. Toplantıda, Avrupa genelinde trafik kazalarından daha fazla sayıda insanın kaybedildiği mevsimsel grip sorununun Avrupa Parlamentosunda tartışılması konusu tartışılacak; Avrupa genelide ülkelerin Grip Aşısı politikaları ayrı ayrı ele alınacak; aynı kıtada pandemi planlarının gözden geçirilerek güncelleştirilmesi ve Grip sorununa karşı ortak bir plan dahilinde nasıl karşı konulabileceği tartışılacaktır. Ayrıca mevsimsel grip aşısının çocukluk çağında rutin uygulamaya girmesi; mevcut aşıların yaşlılarda etkinlik durumu gibi önemli başlıklar konunun uzmanlarınca tartışılacaktır. Koordinatör: Doç. Dr. Hülya Akan (TAHUD) Koordinatör Yardımcısı: Uzm. Dr. Sevim Meşe (İTF Influenza Laboratuvarı ) Katılımcılar Prof. Dr. Levent Akın (Halk Sağlığı Uzmanları Derneği) Prof. Dr. Firdevs AKTAŞ (KLİMİK) Prof. Dr. Servet Arıoğul (Akademik Geriatri Derneği) Prof. Dr. Dilek Arman (Enfeksiyon Dünyası Çalıştayı) Prof. Dr. Günay Aydın (Akademik Solunum Derneği) Doç. Dr. Ebru Çakır Edis (Toraks Derneği) Ecz. Asuman Çakıroğlu (Etkin Eczacılık Derneği) Prof. Dr. Mustafa Hacımustafaoğlu (Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Derneği) Prof. Dr. Mustafa Hasöksüz (İstanbul Üniversitesi Veteriner Fakültesi) Doç Dr. Gülay Korukluoğlu (THSK Viroloji Referans Laboratuvarı) Prof. Dr. İlhan Satman (Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği) Prof. Dr. M.Şükrü Sever (Türkiye Organ Nakli Derneği) Prof. Dr. Serhat Ünal (Türk İç Hastalıkları Uzmanlık Derneği) Doç. Dr. İrfan Yavaşoğlu (Türk Hematoloji Derneği) Prof. Dr. Atıl Yüksel (Türk Jinekoloji ve Obstetrik Derneği) 7