Türk Sanayisinde Enerji Verimliliği Semineri - 11 Mart 2009 İstanbul Sanayi Odası - Türkiye Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Timur Diz Teknik İşler ve Eğitim Koordinatörü İZODER Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımcıları Derneği Tel: 0216 415 74 94 - Faks: 0216 415 70 01 Web: www.izoder.org.tr e-mail: info@izoder.org.tr
Enerji Tüketimi 120000 60 100000 1000xTEP 80000 60000 40000 TÜKETİM Üretim/Tüketim Oranı (% ) 50 40 30 20 10 49 48 48 45 46 43 40 39 38 37 34 28 20000 ÜRETİM 0 1970 1973 1976 1979 1982 1985 1988 1991 1994 1997 2000 2003 2006 1990-2000 yılları arasında Türkiye nin enerji tüketimi % 57 oranında artarken, enerji üretimindeki artış % 9,4 oranında kalmıştır. 1970 2006 yılları arasında nihai enerji tüketiminin ortalama %70-75 i konutlarda ve sanayide gerçekleşti. 0 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 00 06 Ulaşım; %15 Tarım ; %5 Sanayi; %40 Diğer; %5 2006 verileri Konut; %31 2
Birinci Petrol Krizi 1973-1974 16000 13847 14000 12000 10000 8000 12396 12237 11995 6000 4000 3511 2603 2000 0 Kömür (x 1000 Ton) Petrol (x 1000Ton) Hidrolik (GWh) Odun (x 1000Ton) Üretim Tüketim Petrol odaklı sanayileşme adımları atan Türkiye; 1973 yılında 12.000 ton petrol tüketirken sadece 3.500 ton petrol üretebiliyordu. Nufüs: 38.000.000 3
Birinci Petrol Krizi 1973-1974 Petrol ithalatçısı Türkiye nin artan petrol fiyatları sonucu, ödemeler dengesi açığı büyüyerek döviz rezervleri hızla eridi. 1000 500 484 Döviz Rezervi (mio $) 0-500 1973-1000 -718-769 1974-1500 -2000 Cari Açık (mio $) -2500-2245 4
İkinci Petrol Krizi 1979-1980 1979-1980 li yıllarda yaşanan 2. petrol ve döviz krizi neticesinde 24 Ocak 1980 de alınan karar uyarınca Türk Lirası % 48,6 oranında devalüe edilmiştir. Petrol vardı da biz mi içtik 5
Enerji Verimliliği Göstergeleri: Enerji Yoğunluğu 2005 Yılı için toplam enerji tüketiminin Gayri Safi Milli Hasıla (GDP) oranı olan enerji yoğunluğu; bir ülkenin enerji verimliliğinin göstergesidir. Toplam enerji tüketiminde hesaplanmasında; kömür, elektrik, petrol, doğal gaz ve yenilenebilir enerji olmak üzere toplam 5 enerji kaynağı esas alınmıştır. Kaynak: Eurostat, 2008 6
Petrol Fiyatları ve Ekonomik Krizlerin Etkileri 7
Enerji Güvenliği 8
Çözüm: Sanayide Enerji Verimliliği Üretim maliyetlerinin üzerindeki enerjinin etkisinin azaltılması, Dünya ortamında rekabet koşullarının iyileştirilmesi, Çevreye saygılı bir sürdürülebilir Kalkınma hamlesinin gerçekleştirilmesi 9
Sanayi de gerçekleştirilebilecek Yalıtım Önlemleri Tesisatlarda Isı Yalıtımı Sanayi yapılarında Isı Yalıtımı 10
Tesisatlarda Isı Yalıtımı - Kazançlar Tesisat yalıtımı: kızgın buhar, kızgın yağ, sıcak/soğuk su vb. akışkan taşıyan tesisatlarda enerji kayıp/kazançlarının azaltılarak işletme maliyetlerini düşürülmesi için alınan önlemlerdir. Isı yalıtımı ile meydana gelebilecek olan ısı kayıp/kazançları azaltıldığından, ısıtma ve soğutma sistemlerinin daha düşük kapasiteli, bu sistemlerin tesisatlarında kullanılan boru, vana, çekvalf vb. ekipmanların ise daha küçük çaplı olması yeterli olacağından, ilk yatırım maliyetleri azalır. 52,1 C 50 45 40 35 30 26,7 C 66,5 C 60 50 40 30 20 15,7 C 36,1 C 35 30 25 20 15,9 C 11
Tesisatlarda Isı Yalıtımı ve Enerji Verimliliği θe=22 C 60 C Boruda meydana gelen ısı kayıpları Yalıtımsız Boru: 52,77W/m Yalıtımlı Boru (30mm): 6,9W/m Verimlilik: %86,91 θe=24 C 18 C Kanalda meydana gelen ısı kayıpları Yalıtımsız Kanal: 41,5W/m 2 Yalıtımlı Boru (30mm): 7,0W/m 2 Verimlilik: %83,13 12
Yalıtım Malzemeleri Soğuk Devreler: Akışkan Sıcaklığı: T 6 C Ilık Devreler: Akışkan Sıcaklığı: 6 C<T<100 C Sıcak Devreler: Akışkan Sıcaklığı: T 100 C Soğuk Hatlar Polietilen Kauçuk Köpüğü Poliolefin Köpüğü Cam Yünü * Taş Yünü* EPS XPS Poliüretan Ilık Hatlar Polietilen Kauçuk Köpüğü Poliolefin Köpüğü Cam Yünü * Taş Yünü * Cam Köpüğü Poliüretan Sıcak Hatlar Cam Yünü Taş Yünü Kauçuk Köpüğü ** Cam Köpüğü Seramik Yünü Kalsiyum Silikat * Alüminyum Folyo veya saç kaplı ** Özel üretilen +170 C ye kadar dayanıklı kauçuk köpüğü 13
Boru ve Kanallarda Yapılan Uygulamalar 14
Vana ve flanşlar Isı yalıtımı yapılmamış bir flanş ve vanadan kaybedilen ısı, bağlı olduğu borunun yaklaşık 3-5 metresine eşdeğerdir. (Bu değer vana çapına ve iç akışkan sıcaklığına bağlı olarak değişmektedir.) 118,3 C 100 80 60 40 21,4 C 180,4 C 180 160 140 120 100 80 73,8 C 15
Vanalarda Isı Yalıtımı Vanaların Yalıtımı Vana kutusu Vana ceketi 16
Kelepçe Askı ve Destek Elemanları Boruların askıya alınmaları ve kelepçeleri ile tesisatı taşıyan taşıyıcı konstrüksiyon elemanlarının doğrudan sıcak yüzey ile temas etmeleri ısı köprülerine neden olarak ısı kayıplarını artırmaktadır. Boruları tavan ve duvarlara tespit eden askılar sebebiyle, bütün boru boyundan meydana gelen ısı kaybının yaklaşık 1/10 oranı kadar ısı kaybı olmaktadır. 83,2 C 80 82,7 C 80 60 70 40 60 50 12,0 C 20 38,6 C 40 17
Yalıtımlı Kelepçe ve Destek Elemanları 18
Tank ve Kazanların Yalıtımı 19
Tesisatlarda Isı Yalıtımı ve Enerji Verimliliği Enerjinin etkin kullanımını sağlayan ısı yalıtımı önlemleri, fosil yakıt tüketimini azaltarak, küresel ısınmaya yol açan sera gazı emisyonlarının artışı azaltılır. 20
Tesisatlarda Isı Yalıtımı - Kazançlar İçerisinde taşınan akışkanın sıcaklığının, tesisatın geçtiği ortamda yer alan havanın doyma sıcaklığından daha düşük olduğu soğuk hatlarda yoğuşmanın meydana gelmesi ısı yalıtımı uygulamaları ile önlenir. Tesisatlarda meydana gelen yoğuşma; Korozyona sebebiyet vererek tesisatların zarar görmesine neden olur. 21
Tesisatlarda Isı Yalıtımı - Kazançlar İçerisinde yüksek sıcaklıklarda akışkan taşınan tesisatlarda yalıtım uygulamaları ile, hattın çevresinde bulunan diğer teçhizat yada ekipmanın ve bu tesisat hatlarında görevli personelin sıcaklık etkisinden korunması sağlanır. 180,4 C 180 160 140 120 100 80 73,8 C 22
Tesisatlarda Isı Yalıtımı - Kazançlar Yalıtım uygulamalarıyla; çok soğuk havalarda tesisat yüzeylerinde meydana gelen yoğuşma neticesinde veya içerisinde durgun halde akışkan bulunan tesisatlarda akışkanın donması veya sonucu genleşme vb. etkilerle, sisteme zarar vermesi önlenir. 23
Türk Sanayisinde Enerji Verimliliği Semineri - 11 Mart 2009 İstanbul Sanayi Odası - Türkiye Teşekkürler İZODER Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımc mcıları Derneği Web: www.izoder.org.tr E-posta: info@izoder.org.tr Ücretsiz Danışma Hattı: 0800 211 33 67