P r a t i k G ö n ü l l ü R e h b e r i
7 HAZİRAN 2015 GENEL SEÇİMİ MÜŞAHİT REHBERİ I. BAZI GENEL KAVRAMLAR Kanun: kanunda düzenlenmektedir. Genelge: Görev ve Yetkilerini düzenleyen genelgedir. Bu genelge 7 Haziran 2015 günü ger uygulanacak prosedürleri düzenlemektedir. (Genelge 135 M. 17-19 & Kanun M. 81) ve üyeleri adaylar amaz. ) ne (Kanun M. 82(2)). (Genelge 135 M. 18 & Kanun M. 81(1)). bahçesidir. görevli kolluk güçl olmak üzere resmi (Kanun M. 83-1-2). II. MÜŞAHİTLİK HAKKINDA GENEL BİLGİLER 1. Müşahit kime denir? S yapacak. Oy ve Ötesi gönüllüleri kendilerine sunulan alternatifler 2. Müşahidin Yasal Hakları. Ancak siyasi 5ten 5 partiden olmak üzere tespit edilir (Genelge M. 135 ve M. 42 & Kanun M. 72 ve 100). 1
. Bu tutanaklar talep halinde teslim a (Genelge 135 M. 45 ve 48).. 2 birlikte gideb eçim K Örnek 88 3 nüsha olarak lçe Seçim K l Seçim Kurulu na gönderilecek 1 (Genelge M. 47 & Kanun M. 107). hak kullanabilirler ikâyetlerinin kabul edilmemesi halinde ise Kurul itirazda bulunabilirler (Kanun M. 116). a en sonraki III. SEÇİM GÜNÜNDEN ÖNCE YAPILMASI GEREKENLER Bir siyasi parti. Okul sorumlunuzla teslim alabilirsiniz. Okul ve ilçe sorumlunuzun telefonunu kaydedin. bir yerde bulundurun. Bu rehberin ekinde yer alan örn yeter. A in n ve bolca yiyecek/içecek bulundurun. 2
IV. SEÇİM SABAHINA İLİŞKİN ÖNEMLİ NOTLAR Sabah 07: s. u 1 saat önce yerel saatle 07: Bu nedenle leri geç 1 saat önce yani da S okul sorumlunuz ile. dir. kaybettiyseniz okul s. 82 ve 100). : (Genelge M. 19 ve 42 & Kanun M. 72 mahiyette olamaz (Genelge M. 23 & Kanun M. 82(1)). durumu derhal okul sorumlunuza bildiriniz.. :.. 3 üyedir. Y destek olmak gücünüz artar.. : ;. Bunun amblem. yapamaz (Kanun M. 83). V. SANDIK KURULU KİMLERDEN OLUŞUR? Kanun M. 26). 1 ve 6 bir kuruldur. ve adaylar (Genelge M. 5 & 3
1 6 6 yedek üyeden kurulur. Bu kurul (Genelge M. 3(5) & Kanun M. 22 (5)). gelmeyen üye yerine dahil) yedeklerden de tamamlanamaz ise bu durum -yazar o Böyle bir durumda (Genelge 135 M. 11 & Kanun M. 73). gelmeyen üyenin yerine geçen sonra gelse dahi görevini sürdürür (Genelge 135 M. 11). VI. SEÇİM ÖNCESİ SANDIK KURULU TARAFINDAN YAPILMASI GEREKENLER (Genelge M. 8 & Kanun M. 68). nü k k ni Yüksek Seçim Kurulu i o i tvelleri ve tükenmez kalemi 2 nüsha görev belgeleri (142 no.lu Belge seçim günü (Genelge M. 8). ise. 4
cihazlarla oy verme yerine girilmesinin yasak oldu (Genelge M. 14 & Kanun M. 92). en : 1. (Genelge M. 10). 2. (Genelge M. 21). 3.. 4. (Genelge M. 21 & Kanun M. 68). 5. ve (Genelge M. 21). 6. paketlerinin ühürlenerek pake kontrol edilir (Genelge M. 21). 7. Seçim Kurulu mü kontrol edilir. Bu zarflar ve bunlara mührünü basar. Böylelikle her bir zarf (Genelge M. 21). 8. 9. irilir. 10. (Genelge M. 7). (Genelge M. 21). ile çuval irilemez. VII. SEÇİM ESNASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER ve ü tele (Genelge M. 23).. Acil herhangi bir durumda durumu okul sorumlunuza bildirin. kontrol edin: s k takip ve Kimlik Kontrolü:. oy kullanabilirler ve sadece (A) ; 5
pasaport askerlik belgesi sürücü belgesi avukat noter ve askeri (Genelge M. 29). (B) üzerind bir kimlik kâ n ibraz etmesi (Genelge M. 29 (2)). Bu belgelerden birini ibraz! 1. 142 no.lu Belge: ancak 142 belgesine sahiplerse izin verilir. sadece üy (Kanun M. 94). im edilir. Bu belgeyle 2. Milletvekill y Kullanmalar Milletvekilleri milletve ile seçmen bilgi ka l Seçim K a erek (Genelge M. 36 & Kanun M. 44). *** 1. ve 2. haldeki belgelerle oy kullanacak kimselerin ilgili belgelerinin orjinalini kesinlikle kendilerine geri verilmez Bu belgeler lçe Seçim Kurulu seç (Genelge M. 36 & Kanun M. 94). ahil edilmez; oy kullanan 3. y K Yönlendirmesi: 6
(Genelge M. 30(b)). bir yönlendirmesi ya da telkini olamaz. 4. Oy K S mza: Oy kullanan seçmen bizzat (Genelge M. 30 (dd) & Kanun M. 93) gereken yerlerin çizilmesi sürecin takibini önerilmelidir. ise (Genelge M. 30). Oy kullanma 5. çevresinde cep telefon (Genelge M. 23 & Kanun M. 82(8)). Seçmenlerin f makinesi ve/veya Sand n gerekirse s kurulu gerekmektedir. nun bu görevi yerine getirmemesi in s kurulunun i ihmal ettiklerinden bahisle (Genelge M. 30 (bb) & Kanun 92). S kurulunun yetkisi ve görevi bu konuda seçmeni uyarmaktan 6. Seçmeni Etkileme Y oyunu kullanmadan (Genelge M. 30). Hiçbir seçmen oyunu alamaz (Kanun M. 88). 7. idip Oy Kullanmayan Seçmen: (Genelge M. 30 (son) & Kanun M. 91 93). f ve 8. Fiziksel Engelliler: elleri eksik olan veya bu gibi bedeni engelleri ya da akr. en fazla 1 edebilir. kurulu ve üyeler ise enge Genelge M. 32 & Kanun M. 93). 9. Zihinsel Engelliler: Zihinsel engel edilip (Kanun M. 8). Ancak 7
. bulunuyorsa durumda. en oy verme yetkisine sahiptir (Kanun M. 86). Ancak lar (Genelge ndir zihinsel dir). 10. Refakatçi Y seçmenler kurul lar (Genelge 30 & Kanun M. 92). rme yerine giremezler (Genelge M. 35). ni belirtmeliyiz. 11. Okuma Yazma Bilmeyenler: Okuma- kan da dahil olmak üzere kimse edemez. Okuma-yazma bilmeyen kimselere istemesi halinde oy kullanma kabinine seçmenle birlikte girmeksizin sadece (Genelge M. 33). 12. Oyunu K S Çevresinden U Seçmen: onu ko (Genelge M. 26). rsa 13. Oy Verme B B Oy verme saat (Genelge M. 27 ve 37). ama oy verme kimliklerini toplar. n. (Genelge M. 37 & Kanun M. 89). 14. evresinde Huzursuzluk Ç ger (Genelge M. 23 & Kanun M. 82(3)). & Kanun M. 82(5)) bu durumu bildirmelidirler. dirler. okul (Genelge M. 23 ve 8
VIII. SAYIM SÜRECİNE İLİŞKİN ÖNEMLİ NOTLAR 1. Oy Verme İşlemleri Biter Bitmez ndeki bütün seçmenlerin saat 17 da dahi. (Genelge M. 37 & Kanun M. 96). (Genelge M. 38). takdirde. dir. Aksi dir. Bunu vurgulayarak (Kanun M. 105). isimlerinin belge ibraz ve teslim eden) ilave edilecektir. 2. Oylar Sayılmadan Önce. (142 no.lu o O im kontrol edilir. Daha (Genelge M. 40 & Kanun M. 97). EVET. ve zarflarlarla bir torbaya konulur ve & Kanun M. 97).. Bu (Genelge M. 40 3. Sandıkların Açılması tan ç edilir (Genelge M. 40 & Kanun M. 97)... yüksek sesle 2 (Genelge M. 41 & Kanun M. 98). S dir. (Genelge M. 40 & Kanun M. 98). ancak kesinlikle imha edilmemesi gerekmektedir. 9
(Genelge M. 41 & Kanun M. 100): s ve renkte olmayan zarflar amblemi olmayan ka olan zarflar ü zarflar S K zarflar t n zarflar üzerinde S K herhangi bir parmak izi y Esas olan seçmenin tercihinin Kanun M. 98). (Genelge M. 41 & 4. Zarfların Ayrılması konulur. tek tek kontrol edi an zarflar bir kenara (Genelge M. 41 & Kanun M. 98). Geçersiz zarflar M. 41).. Geçersiz zarflar paketlenir paketin üzeri mühürlenerek (Genelge M. 41 & Kanun M. 98). ve geçersiz zarf ir. (Genelge dan fazla ise 5. Zarfların Açılması (Genelge M. 41). i 10
1 döküm cetveline geçirmesi için 2 ve korumak için de 1 üye görevlendirir (Genelge M. 42). B Oyla ve siyasi partiye okur. Bu esnada (Genelge M. 42 & Kanun M. 100). Geçersiz bir eder (Genelge M. 42 & Kanun M. 100). leminin her 20 teyid edilerek ilerlenmesinde fayda bulunmakta. Aksi takdirde. minin takibini çeteleler 2 2 2. E 3. kez olmayan kurul üyesi veya an belirlenen 2 (Genelge M. 42 & Kanun M. 100). defterine Geçerli sa 1 nlar 1 paket). (geçerli lçe Seçim Kurulu na teslim edilir. 11
S geçirilerek M. 100). (Genelge M. 42 & Kanun 6. Hangi pusulalar geçersizdir? lar (Genelge M. 43 & Kanun M. 101 ve 102): te olmayan.c. bulunmayan a h s mühür olan b bulunan s b ya ü isim imza parmak izi vb. olan üzerinde yer alan ü olan z b h oy (Genelge M. 43 & Kanun M. 102): b "EVET" veya " " b "EVET" veya " " ada b bir siyasi partinin "EVET" veya " " 12
: 13
7. Hangi pusulalar hesaba katılır / katılmaz? olabilir (Genelge M. 44 & Kanun M. 102). asi parti ya da. z. IX. SAYIM SÜRECİ SONRASINDA SANDIK SONUÇ TUTANAĞI HAZIRLANMASI VE İLANI gözetiniz (Genelge M. 45 & Kanun M. 105 ve 106): urulu müsaade etmeyin. Bu suiistimallere yol açan an önce inceleyin ve burada yer alan her bir.. /fotokopisini. dirde. nüsha edilmelidir.. Tutanak. okul sorumlunuza teslim edin. torbaya konulur ve ilçe seçim kuruluna götürülür. üyesine (kura ile belirlenir) aittir. üyeleri ve. Bu (Genelge M. 47 & Kanun M. 107). eçim Kurulu na teslimata gidilirken hiç (Genelge M. 47 & Kanun M. 107). 14
X. İLÇE SEÇİM KURULU NA TESLİM EDİLECEK MATERYALLER HAKKINDA ÖNEMLİ HUSUSLAR emin olun: Hesaba - saklanan zarflar - Tutanak defteri tek bir (Genelge M. 46). lçe Seçim K l Seçim Kurulu (Genelge M. 47 & Kanun M. 107). m XI. TUTANAK ŞİKÂYET İTİRAZ 1. Tutanak belirt mtina eder ise etraftaki 2. Şikâyet yoluna gidilebilir. 15
kurulu b rca kurulu b /. Bu noktada da olumsuz/ nde yer s kurulu b kurul ü. durumda s kurulu b okul sorumlunuza iletin. s k üzere Oy ve Ötesi okul s. ikayet reddedilirse iletilmek isteyiniz (Genelge M. 53 & Kanun M. 117). hareketler önlenir (Genelge M. 53 & Kanun M. 117) Kanun M. 118). na engel olmaz (Genelge M. 58 & düzenlenmeden önc ilçe seçim kuruluna da tmemektedir. Yerel seçimlerde bunu bizzat tecrübe ettik. 3. İtiraz e lçe Seçim Kurulu z 16
Seçim Kurulu lçe Seçim K karara b XII. HANGİ DURUMLARDA ŞİKAYET / İTİRAZ EDEBİLİRİM? halinde ise ir): 1. Seçim öncesinde: s s s 2. Seçim süresince: o s a k usunda yönlendirme fiziksel e (ler)in refakat etmesi s e s k iddet/t 17
3. Sayım su resince / sonrasında: s / s g g e s ; rakam ekleme. s ve / veya mas memesi 18
SANDIK KURULU İŞLEMLERİNE KARŞI ŞİKAYET DİLEKÇESİ... İlçe Seçim Kurulu...Sandık Kurulu Başkanlığı na 7 Haziran 2015 S İKAYET EDEN :... KONU : 7 Haziran 2015 Gu nu Y apılan Genel Seçimlerde Sandık Kurulu İs lemlerine / Alınan Önlemlere / Tutanak Düzenlenmesine Kars ı s ikayetimizin sunulmasıdır. AC IKLAMALAR : Kurulunuzun oy kullanılması / Sayım döküm / tutanak düzenlenmesi sırasında..................... s eklinde yaptığı uygulama usule yasaya YSK karar ve genelgelerine aykırıdır. Bu nedenle yapılan işleme / sayıma / sonucu belirleyen tutanağa karşı şikayetimi sunuyorum. İs lemin du zeltilerek hukuka aykırılıg ın giderilmesini dilerim. Saygılarımla Adı Soyadı: İmzası: Adres:............... O nemli not: Bunun dışında sandık kurulu başkanı ve bir üyenin imzası nı almalısınız ve sandık kurulu mührü basılmasını rica etmelisiniz. Eg er bu iki kis i imzalamayı reddederse herhangi 2 seçmenin/mu s ahitin imzasını alabilirsiniz (sandık kurulu mührü olması şart deg il ). Bu tutanaktaki ifadelerin sandık kurulu defterine geçirildig inden emin olunuz. 19
O RNEK DI LEKC E (SABAH SANDIK BAŞINA MU ŞAHİT OLARAK ALINMAMA DURUMU) SANDIK KURULU İŞLEMLERİNE KARŞI ŞİKAYET DİLEKÇESİ. Sandık Kurulu Başkanlığı na 7 Haziran 2015 S İKAYET EDEN:... KONU : 7 Haziran 2015 Gu nu Yapılan Genel Seçimlerde Sandık Kurulu İs lemlerine / Alınan Önlemlere / Tutanak Düzenlenmesine Kars ı s ikayetimizin sunulmasıdır. AC IKLAMALAR: Kurulunuzun resmi siyasi partilerden birinden alınmış olan müşahit kartım oldug u ve 298 No.lu Kanun Madde 82 ye göre müşahit olma hakkım olduğu halde s ahsımı sandıkta müşahit olarak sabah kabul etmemek şeklinde yaptığı uygulama usule yasaya YSK karar ve genelgelerine aykırıdır. Bu nedenle yapılan işleme / sayıma / sonucu belirleyen tutanağa karşı şikayetimi sunuyorum. İs lemin du zeltilerek hukuka aykırılıg ın giderilmesini dilerim. Saygılarımla Adı Soyadı: İmzası: Adres:............... O nemli not: Bunun dışında sandık kurulu başkanı ve bir üyenin imzasını almalısınız ve sandık kurulu mührü basılmasını rica etmelisiniz. Eg er bu iki kis i imzalamayı reddederse herhangi 2 seçmenin/mu s ahitin imzasını alabilirsiniz. (sandık kurulu mührü olması şart deg il) Bu tutanaktaki ifadelerin sandık kurulu defterine geçirildig inden emin olunuz. 20
O RNEK DI LEKC E (ZI HI NSEL ENGELLI LERI N YARDIM ALARAK OY KULLANMASI). Sandık Kurulu Başkanlığı na 7 Haziran 2015 S İKAYET EDEN:... KONU : 7 Haziran 2015 Gu nu Yapılan Genel Seçimlerde Sandık Kurulu İs lemlerine / Alınan Önlemlere / Tutanak Düzenlenmesine Kars ı s ikayetimizin sunulmasıdır. AC IKLAMALAR: Kurulunuzun. T.C. kimlik no.lu isminde vatandaşın herhangi bir bedensel engeli olmadığı halde yanında akrabasıyla birlikte kabine girerek ve yardım alarak oy kullanmasına izin vermek şeklinde yaptığı uygulama usule yasaya YSK karar ve genelgelerine aykırıdır. Bu uygulama YSK 135 no.lu Genelgesi nin Madde 32 sinde tanımlanan yardım alarak oy kullanma şartlarına aykırı bir uygulamadır. Bu nedenle yapılan işleme / sayıma / sonucu belirleyen tutanağa karşı şikayetimi sunuyorum. İs lemin du zeltilerek hukuka aykırılıg ın giderilmesini dilerim. Saygılarımla Adı Soyadı: İmzası: Adres:............... O nemli not: Bunun dışında sandık kurulu başkanı ve bir üyenin imzasını almalısınız ve sandık kurulu mührü basılmasını rica etmelisiniz. Eg er bu iki kis i imzalamayı reddederse herhangi 2 seçmenin/mu s ahitin imzasını alabilirsiniz. (sandık kurulu mührü olması şart deg il) Bu tutanaktaki ifadelerin sandık kurulu defterine geçirildig inden emin olunuz. 21