HACI ARİF BEY (1831-1885) Asıl adı Mehmet Arif olan Hacı Arif Bey 1831 yılında İstanbul un Eyüp sultan semtinde doğdu.ilkokul çağlarında sesinin güzelliği çevresinin dikkatini çekmiş,o zamanlar pek genç ve geleceğin büyük musiki üstadı olacak olan Mehmet Zekai Efendi den musiki dersleri almaya başlamıştı. Eyyubi Mehmet Bey o yıllarda Arif Bey in okuduğu ilkokulda ilahi hocasıydı; aynı zamanda muzika-i hümayun da musiki dersleri veriyordu. Mehmet Bey in öğrencisi olan Mehmet Zekai Efendi (Dede) aracılığı ile Arif Bey i de öğrenciliğe kabul etti.
Sultan abdülmecid in ölümü üzerine tahta geçen Sultan aziz.aynı zamanda musiki ile uğraşan,ney ve lavta çalan bir padişahtı.şehzadeliğinden beri Hacı Arif Bey i yakından tanır ve takdir ederdi.o sıralarda saray dışında bulunan bu büyük musiki ustasını hatırlayarak " serhanende olarak göreve getirilmesini emretti. Sarayın fasıl heyetinin başında ünlü bestekâr Rıfat bey bulunuyordu.hacı arif bey bu görevinden başka,yine eskisi gibi haremde bulunan saraylı kızlara meşkhanede ders vermeye başladı. Bine yakın eser bestelediği söylense de sadece 337 parçası notalarıyla günümüze kalmıştır. Bunun 327'si şarkı, 10'u öteki formlardaki eserlerdir. Bu 10 eserin de altısı ilahi, biri tevşih, biri durak, biri beste, biri de yürük semaidir.
MEDENİ AZİZ EFENDİ (1842-1895) Medeni Aziz Efendi 1842 yılında Medine de doğdu. " Medeni sıfatı bu nedenden kaynaklanır. 9 yaşında babası ile İstanbul a gelmişlerdir. Aziz efendi çok küçük yaşta Hıfz a başladığı için güzel bir sesle Kur an okurken Amber Ağa onu pek beğenmiş ve sarayda alıkoymuştur.babası ile beraber Medine ye dönemeyen Aziz Efendi yi Amber ağa evlat edinmiş ve yetişmesi için büyük emekler sarfetmiştir.
İlk Musiki derslerine Kazasker Mustafa İzzet Efendi den ders alarak başladı.sultan abdülaziz,bir ramazan günü Aziz efendi yi camii de dinleyerek çok beğendiği için,medeni Aziz Efendi yi 2.imamlık rütbesiyle saraya almıştır.sarayda bulunduğu yıllarda 1846 dan itibaren Lâtif ağa nın öğrencisi oldu. Medeni Aziz efendi icrakârlıkla da uğraşmıştır. İyi tanbur ve lavta çaldığı bilinmektedir.piyano da öğrenmiş ve kız mekteplerinde Piyano dersleri vermiştir.
HOCA ZEKÂİ DEDE EFENDİ (1824-1899) Mehmet Zekâi Dede,İstanbul un eyub semtinde doğdu.amcasından hıfz,babasından yazı dersleri aldı. 19 yaşında hâfız oldu.zamanın ünlü hattatı Kazasker Mustafa İzzet Efendi,kendisine yazı dersleri almak için başvuran genç hâfızı geri çevirmemiş,önce bir ilâhi okutarak beğenmiş sonra yazı derslerine başlamıştı.böylece bu büyük hât ve musıki ustasından sülüs ve nesih gibi yazı türlerinin inceliklerini öğrenmiş,ayrıca hocasının musıki ile ilgili tâkdir ve teşviklerine mazhar olmuştu.
Daha o yıllarda Zekâi Dede nin ünü yaygınlaşmış ve musıki çevrelerinin,san attan anlayana dikkatini çekmeye başlamıştı.1868 yılında yeni kapı mevlevihânesi şeyhi Osman Selâhaddin Dede ye intisap ederek Mevlevi olmuştur.yenikapı mevlevihanesinde âyinhanlığından başka Bahariye mevlevihânesi nde kudümzen başı oldu ve çilesini doldurarak Dede lik unvanı verildi.bütün bunlardan başka 1884 yılında tayin edildiği Darüşşafaka Lisesi Mûsiki öğretmenliğini son günlerine kadar devam ettirdi.
HACI FAİK BEY (1831-1890) Hacı Faik Bey de ağabeyi Salim Bey gibi bilmediğimiz bir tarihte Üsküdar da dünyaya gelmiştir.öğrenim derecesi ve nerelerde okuduğunu bilmiyoruz.küçük yaşında enderûn a alınarak musıkiyi Dellâl-zâde İsmail Efendi den öğrendi. Enderûni ali bey ve Hacı Arif Bey in yakın arkadaşıydı. Hacı Faik Bey 19.yy en dikkate değer ve bu dönemin kudretli,başarılı bestekârlarından biridir. Mûsıkimizin din ve dindışı kısımlarında âyinden ilahiye,kâr dan şarkıya kadar birçok eser bestelemiştir.
İyi bir neyzen ve giriftzen olmasına rağmen,daha çok usta bir hanende olarak tanındı. Salim bey gibi saz eseri değil söz eseri besteledi.yegâh ve Dügâh makamlarında 2 Mevlevi âyini bestelemiştir. Nota bilmediği sanılan Hacı Faik Bey 500 den çok eser bestelemiş,bunlardan sadece 150 kadarı günümüze gelmiştir.büyük beste formlarının son üstadıdır.
ENDERÛNİ ALİ BEY (1831-1809) Hanende Ali Bey,Kadıköylü Ali Bey,Enderûni Ali Bey, Kel Ali Bey gibi isimlerle anılan Ali bey, geçen yy. yetiştirdiği en büyük ses icracılarından ve değerli bestekârlarımızdan biridir.söz Mûsıkimizin geleneksel icra tekniğine kendi duyuş ve ifadesini de katarak,bu özellikleri daha sonra gelen icracılara da aktarılmıştır. Ali bey saraydan ayrıldıktan sonra evlenerek Kadıköy de oturdu.bundan sonra Zeynep Kamil Hanımefendi tarafından, ayda 20 altın aylıkla kalfalara mûsıki hocası olarak alıkonuldu. Bu hizmeti 30 yıl kadar devam etti. İki kez mısır a gitmiştir.
NİKOĞOS AĞA (?-?) 19.yy yetiştirdiği üstatlardan biriside Nikoğos ağa dır.kendisi İstanbullu bir ermeni vatandaşıdır.nikoğos ağa, besteden ziyâde,bilhassa şarkılarıyla tanınmıştır.kendisi İsmail Dede Efendi nin en istâdlı ve çalışkan öğrencisi olmuştur. Küçük yaştan beri çeşitli sazları çalmayı öğrenmiş ve bilhassa tanbur da usta bir icracı olarak şöhret kazanmıştı.
Üstadın ölümünden sonra oda talebeleri gibi bir tarafa çekilmişti.zirâ artık Osmanlı sarayında Türk musıkisi yavaş yavaş itibarını kaybediyor,batı musıkisi onun yerini almaya başlıyordu.nikoğos ağa, musıki severlerce daima aranır,sorulurdu. Nikoğos ağa tanburda birçok talebe yetiştirmiş bunlardan en meşhuru celaleddin dede efendi dir.
TANBUR ALİ EFENDİ (1836-1902) 1836 Yılında Midilli adasında doğmuştur.istanbul da düzenli bir medrese eğitimi görüp bilgisini ilerlettikten sonra musıki çalışmalarına başladı.tanbur çalmadaki ustalığı ve sesinin güzelliği,dini konulara hakim olması ve okuyuşu üslubunun asaleti nedeni ile Sultan Aziz zamanında saraya alınarak müezzinliğe,daha sonra Kudüs Pâyesi verilerek ikinci imamlığa getirildi. 1862 yılına kadar bu görevinde kaldı.1902 yılında 66 yaşında vefat etmiştir.
Ali efendi musıki derslerini Enderûni lâtif ağa, Yenikapı mevlevihanesi şeyhi Selâhaddin dede, Kanuni Rıza Efendi ile Sütlüceli Asım Efendi den aldı. Tanburu ise Küçük Osman Bey den öğrendi. Nota bilmediği için eserlerini oğlu Tanburi Aziz Mahmut Bey notaya almışsa da,bu koleksiyon Aksaray yangınında yanmış,sonra yeniden derlenmiştir.kayıp eserleri azdır ve günümüze 110 eseri gelmiştir.çok seri beste yapabilen üretken bir bestekârdır.mesela,sûzidil makamındaki takımını bir ramazan ayı boyunca bestelediği söylenir.
BOLÂHENK NURİ BEY (1834-1911) Musıki çalışmalarına çok küçük yaşlarda başlayarak çağının ünlü ustalarından yararlandı.dindışı musıkiyi daha çok Dellâl-zade İsmail efendi den,dini musıkiyi ise şeyh Rıza Efendi den öğrendi.musıki bilgisini mensubu bulunduğu Mevlevihanelerde ilerletti.iyi bir hanende ve orta derecede bir neyzen olduğu halde,türk Musıki alanında Bûselik ve kârciğar makamında iki Mevlevi âyini,durak ve ilahiler bestelemiştir.
MAHMUT CELÂLEDDİN PAŞA(1839-1809) Musıkiyi ünlü musikişinas Dellâl-zâde İsmail Dede Efendi den öğrendi. Zamanla geniş bir repertuar edindi. Çağdaşı olan Tanburi Cemil Bey, Kemençeci Vasilaki, Lemi Atlı ve daha birçok san atkârı himaye etti. Onlardan yararlandı.sesi güzeldi ve temiz bir üslûpla okurdu. Türk Musıkisi kadar olmasa bile,biraz Batı Musıkiyle de uğraşmış ve bu san atı da tanımaya çalışmıştı. Bir musiki aleti kullanmayan Mahmut celâleddin paşa, geçen yüzyılın yetiştirdiği önemli bir şarkı bestekârımızdır.
NEYZEN AZİZ DEDE (1840-1905) Aziz Dede,çok eski yıllarda yaşamış olmamakla birlikte,hayatı hakkında bildiklerimiz oldukça sınırlıdır.çocukluğunu ve İlk gençlik yıllarını nasıl geçirdiğini,hangi okullarda okuduğunu bilmiyoruz. Gençliğinde Mısır a Kahire Mevlevihanesinde bir şeyhten ney ve İlk musıki derslerini aldı. Mısır dan Gelibolu ya gelen Aziz Dede,buradaki Mevlevihanenin Şeyhi Hüsameddin dede ye intisap ederek çilesini tamamladı ve Dede oldu.gelibolu dan İstanbul a gelerek Üsküdar a yerleşti.türk musıkisinin Tanıdığı en kudretli neyzendir.
TEŞEKKÜRLER