1 Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ticari Bilimler Fakültesi İşletme Yüksek Lisans Programı (Tezli/Tezsiz) İnsan Kaynakları Yönetimi 2013-2014 Öğretim Yılı, Sömestir Ders Programı Prof. Dr. Hüner Şencan İstanbul
2 İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TİCARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ İŞLETME YÜKSEK LİSANS PROGRAMI, SÖMESTİR DERS PLANI Dersin Adı: İnsan Kaynakları Yönetimi Dersin Kodu: ISL-601 Lokal Kredisi: 3; AKTS Kredisi: 7.5 Öğretim Üyesi: Prof. Dr. Hüner Şencan E-posta: hsencan@ticaret.edu.tr; Web: ww3.ticaret.edu.tr/hsencan.com Ofis: A210; Ofis tel: 4308 Ofis Saatleri: Sütlüce, Pazartesi 13.00-15.00 (veya haftanın diğer günlerinde randevu alınan saatler) Mobil tel: 0532 581 02 04 Öğretim Üyesinin Biyografisi: Hüner Şencan Alpullu, Babaeski, Kırklareli 1955 doğumludur. Erzurum Atatürk Üniversitesi İşletme Fakültesinden 1980 yılında mezun olmuş, yüksek lisansını İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesinin İnsan Kaynakları bölümünde, doktorasını aynı fakültenin Davranış Bilimleri Ana Bilim Dalında tamamlamıştır. 1990 yılında Yönetim-Organizasyon bilim dalında docent ve 1997 yılında ise profesör olmuştur. 2007 yılında bu üniversiteden emekli olarak Makedonya nın başkenti Üsküp te Uluslararası Balkan Üniversitesinde dört yıl görev yapmıştır. 2013 yılının Nisan ayında İstanbul Ticaret Üniversitesine öğretim üyesi olarak girmiştir. Dersin Tanıtımı: Derste insan kaynakları yönetiminin ilkeleri ve uygulamaları ele alınacaktır. Örgütlerin en önemli varlığı olan işgörenlerin yönetimi canlı varlık olmaları nedeniyle malzeme ve ürün yönetiminden daha zor, daha karmaşıktır. Öğrencilerimiz 14 haftalık süre içinde insan kaynakları alanının genel çerçevesini tanıyacaklar; insan kaynakları politikaları, prosedürleri, teknikleri, takip ve kontrol sistemleri, raporlama gibi konuları hem kuramsal olarak öğrencekler, hem de bazı uygulamalar yapacaklardır. İnsan kaynakları yöneticileri, örgütlerin yönetiminde ve stratijilerinin gerçekleştirilmesinde önemli işlevlere sahiptirler. Bu nedenle bütün yönetim toplantılarına insan kaynakları yöneticileri de katılırlar. Bu toplantılarda işlerin dağıtımında kimlerin rol üstlenmesi gerektiğini, yetkinliklerinin ne olduğunu, yasal ve hukuki zorunlulukların gereği, güç ve kapasite kullanımı hakkında yönetime bilgi verirler. İnsan kaynakları yöneticileri işle ilgili her konuda bilgili olmak ve işleri insanlarla ilişkilendirmek zorunda olduklarından dinamik bir iş ortamı içinde bulunurlar. Bu nedenle dersin kapsamında öğrencileri dinamik iş hayatına hazırlayacak çok yönlü, etkileşimli, ödev ve rapor hazırlamaya, proje geliştirmeye yönelik bir eğitim süreci takip edilecektir. Ders kapsamında öğrencilerimiz personelin işe alınma sürecinden başlayıp, iş ortamında etkin çalıştırılmasına, gerektiğinde disipline edilmesine, işten çıkarılmasına veya emekli edilmesine kadar bütün iş yaşamı boyunca gerçekleşebilecek temel personel süreçleri hakkında bilgi sahibi olacaklar; yazma, sunu yapma, kitle karşısında konuşma, kararlılık gösterme ve raporlama yeteneklerini geliştireceklerdir. Ders İşleme Yöntemi: Öğrencilere her hafta ödev verilecektir. Haftanın konusu tartışma gruplarında ele alınacak ve aynı zamanda konuyla ilgili varsa plan, politika ve prosedürler gelişitirilerek öğrencilerin konuya adapte olmaları sağlanacaktır. Konuların bir bölümü temel ders kitaplarından ve diğer bölümleri başka kitaplardan ve makalelerden yararlanılarak anlatılacaktır. Öğrenciler ödevlerini duruma göre ikili
3 gruplar halinde veya bütün bir sınıf olarak hazırlayacaklardır. İlk saatte konunun öğretim üyesi tarafından sunulması üzerine; konuyla ilgili uygulamalar yapılacak ve öğrencilerin hazırladıkları ödevler tartışmalı ve etkileşimli olarak ele alınacaktır. Ders notları mümkün olduğunca üniversitemizin öğretim üyeleri için açmış olduğu web sitemize yüklenecektir. Ders Sırasında Bilgisayar Kullanımı: Öğrenciler ders sırasında not almak için, ders notunu incelemek veya başka amaçlarla bilgisayar kullanmak isteyebilmektedirler. Öğretim üyesinin ders anlatması sırasında bilgisayar kullanılmayacak, fakat dersin tartışma, uygulama geliştirme, örnek inceleme gibi seanslarında öğretim üyesinin izni ile bilgisayar kullanılabilecektir. Ders sırasında maillere bakmak, dosya indirmek, dosya yüklemek, kulaklıkla müzik dinlemek, öğretim üyesinin yönlendirmesi ve serbest bırakması dışında diğer sitelere grime gibi uygulamalara izin verilmeyecektir. Akademik Saygınık: Öğrencilerimizden dersler için sınıfa zamanında girmelerini bekleriz. Uzaktan gelen bazı öğrencilerimizin derse geç kalabileceğinin farkındayız. Bu öğrencilerimizin nereden geldiklerini ve derse ne kadar geç kalabileceklerini önceden öğretim üyesine bildirmeleri yararlı olacaktır. Öğrencilerimiz ödev hazırlarken alıntı yapma kurallarına ve referans gösterme kurallarına dikkat etmelidirlir. İnternet ten veya diğer dijital ortamlardan kapyala yapıştır yönetmiyle ödev hazırlamamalıdırlar. Yararlandıkları metni okumalı ve daha sonra belgeyi kapatarak cümleleri kendi ifadeleriyle oluştururarak yazmalıdırlar. Yararlandıkları fikirler ilgili yazara ait olduğundan kendi cümleleriyle ifade etmiş bile olsalar kaynak göstermeli ve referans vermelidirler. Devam Durumu: Yönetmeliğe göre öğrencilerimizin derslere %70 oranında devam zorunluluğu vardır. Makul gerekçelerle, bir öğrencinin en çok %50 oranında devamsızlık yapabilmesine izin veririm. Daha fazla devamsızlığı olan öğrenciler devamsız olarak belirlenecek ve enstitü yönetimine bildirilecektir. Devam oranı, ders işlenen haftaların toplam ders saatleri bazında hesaplanacaktır. Derslerde yoklama alma: Her hafta ve her ders saatinde öğrencilere yoklama formu dolaştırılarak derse geldiklerine ilişkin imza alınır. Temel Ders Kitapları: İki temel ders kitabı önerilmiştir. Sınav sorumluluğu ikinci kitaptan olacak, fakat konular birinci kitaptan ve diğer ingilizce kitaplardan ve diğer ders malzemelerinden yararlanılarak derinleştirilecektir. Her iki kitabın da öğrencilerimizin kütüphanesinde bulundurmaları gerekmektedir. (1) Cavide Uyargil, Zeki Adal, İsmail Durak Ataay, Ahmet Cevat Acar, A.Oya Özçelik, Ömer Sadullah, Gönen Dündar, Lale Tüzüner, İnsan Kaynakları Yönetimi, Beta Yayınları, fiyatı: 42 tl. (2) Leman Bilgin, Deniz Taşçı,D. kağnıcıoğlu, S. Benligiray, H.Z. Tonus, İnsan Kaynakları Yönetimi, Anadolu Üniversitesi Yayını, 2009, Eskişehir. Yardımcı Ders Kitabı: D. Torrington, L. Hall, S. Taylor, Human Resources Management, Prentice Hall, London, 2008. Yardımcı ders kitabı bu eserle sınırlı değildir. Öğrenciler ayrıca bu konuda yazılmış olan diğer Türkçe ve yabancı bütün eserlerden yararlanabilirler.
4 Sınavlar ve Değerlendirme: Öğrencinin nihai başarı durumu, yıl içinde yapılacak ara sınavı, ödev notu ve final sınavı sonuçlarına bakılarak belirlenir. Yönetmeliğe göre ara sınavının ağırlığı %40, ödevlerin ağırlığı %20; final sınavının ağırlığı %40 tır. Ara sınavını ve final sınavını konu ezberleme konumundan çıkarmak için soruların bir bölümü dönem içinde verilen ödevlerden sorulacaktır. Bu nedenle sınav soruları ilgili temel ders kitabına ve öğrencilerin yapmış oldukları ödevlere dayalı olarak hazırlanır. Sınavlar; (a) klasik uzun açıklama, (b) kısa açıklama, (c) boşluk doldurma ve (c) çoktan seçmeli test sorularını içeren karma ölçüm yöntemi ile yapılır. Uzun açıklamalı 1 sorunun ağırlığı 10 puandır. Kısa açıklamalı 2 soru sorulacak ve herbirinin ağırlığı 10 puan olacaktır. Bu sorular dönem içinde öğrencilerin her birinin kendi hazırlamış oldukları ödevler kapsamında sorulacaktır. Bu bölümden toplam 30 puan alınacaktır. Biri boşluk doldurmalı ve diğeri madde saymalı olmak üzere 2 soru sorulacaktır. Bu soruların her birinin ağırlığı 10 puandır. Bu bölümden toplam 20 puan alınacaktır. Sınavın diğer bölümünde çoktan seçmeli test soruları sorulacaktır. Bu bölümde 10 soru sorulacak ve her biri 5 puan ağırlığında olacaktır. Bu bölümden toplam 50 puan alınacaktır. Final sınavının çoktan seçmeli test soruları vize sonrasında işlenen 8.-14. haftanın konuları kapsamında belirlenecektir. Her öğrenci vize öncesi bir ödev hazırlayacak ve vize sonrasında da ikinci ödevini yapacaktır. Hazırlanan her ödev maksimum 10 puan üzerinden değerlendirilecektir. Ödevlerden toplam maksimum 20 puan alınabilecektir. Sömestir Ders Planı: Haftalar 1. Konular GİRİŞ: Tanışma ve genel değerlendirme. Personel ve insan kaynaklari yönetiminin kapsamı ve genel değerlendirmesi. Sayfa 3-23 2. İş analizi nedir, amaçları, teknikleri. Sayfa 31-45; 3. İnsan kaynakları planlaması Sayfa 49-63 4. Personel bulma ve seçme Sayfa 71-81; 5. Uyumlaştırma Sayfa 89-94;
5 6. Geliştirme eğitimleri, Sayfa 103-116; 7. Kariyer planlama ve kariyer yönetimi 125-140 8. Vize sınavı 9. Ücret Yönetimi, sayfa 173-187 10. İş değerlemesi, sayfa 195-209; 11. Performans Değerlendirmesi ve Disiplin, sayfa 225 12. İş sağlığı ve iş güvenliği, sayfa 231-244 13. Çalışma İlişkileri, sayfa 253-264 14. İnsan Kaynakları Bilgi sistemi, sayfa 275-286 Öğrenci Kazanımları (Ders Öğrenme Çıktıları): Konular Öğrenci Kazanımları (Ders Öğrenme Çıktıları) 1. İnsan Kaynakları Yönetimi İnsan Kaynakları Yönetimi dersiyle ilgili temel kavramlar. 2. İş analizi nedir, amaçları, teknikleri. 3. İnsan kaynakları planlaması 1) Örnek bir görev envanteri hazırlayabilmek. 2) Görevlerin önem ve kritiklik derecelerini KİU lara değerleterek önemli görevlerin listesi oluşturabilmek. 3) İş tanımı ve görev gerekleri formlarını oluşturabilmek. 4) İnsan kaynağı devir oranı formülünü fiktif rakamlarla uygulayabilmek. 5) Devir oranı, emekli olma durumu, devamsızlık oranı, kurumsal büyüme ve yedek insan kaynağı faktörlerini dikkate alarak gerçek insan kaynağını hesaplayabilmek. 4. Personel bulma ve seçme 6) İş başvuruları için bir gazete ilanı hazırlayabilmek ve bu ilanda bulunması gereken faktörleri kurumun gereklerine göre ayrıntılandırabilmek. 7) Uygulamalı iş görüşmesi yapabilmek. 8) Adayların özgeçmişlerini, yetenek ve becerilerini ortaya çıkaracak bir iş başvuru formu oluşturabilmek. 5. Uyumlaştırma 9) Bir kuruma ait uyumlaştırma planı gelişiterebilmek ve bununla ilgili bir portföy dosyası oluşturabilmek. 6. Geliştirme eğitimleri 10) Unvanlar ve departmanlar bazında 3 yıllık bir eğitim planı geliştirebilmek. 7. Kariyer planlama ve kariyer yönetimi 8. Vize Vize haftası 11) Örnek bir banka şubesi için kritik pozisyonları belirleyebilmek ve kritik pozisyonların kariyer yollarını gösteren bir plan geliştirebilmek. 9. Ücret Yönetimi 12) Ders sonunda exel ortamında bir ücret ve eklentileri çizelgesi oluşturabilmek. 10. İş değerlemesi 13) Puan yöntemine göre iş değerlendirmesi formunu geliştirebilmek ve bu formu bir iş pozisyonu için uygulayabilmek. 11. Performans değerlemesi ve Disiplin 14) İşyerleri için performans değerleme formu oluşturabilmek. 15) İşyeri sırlarının korunmasıyla ilgili bir yönerge hazırlayabilmek. 12. İş sağlığı ve iş güvenliği 16) Bir inşaat işçisini ilgilendiren iş güvenliği faktörlerini belirleyebilmek.
6 13. Çalışma İlişkileri ---- 14. İnsan Kaynakları Bilgi sistemi 17) Bir işletme için insan kaynakları bilgi sistemi planının başlıklarını oluşturabilmek ve işletemelere döndüklerinde içini doldurmaya hazır hale getirebilmek. AKTS İş Yükü Tablosu: Ders süresi: 13 x 3 = 39 / Sınıf dışı çalışma: 14 x 5 = 70 / Ödevler: 10 x 3 = 30 / Ara Sınavlar: 1 x 10 = 10 Final sınavı: 1 x 10 = 10 / kısa sınavlar: 2 x 10 = 20 / Toplam: 185 /25 = 7,4